title: Vũ Văn Uyên

text:
Vũ Văn Uyên (Chữ Hán: 武文淵) (1479 - 1557), tước Khánh Dương Hầu, là người khai quốc cho sự nghiệp của các Chúa Vũ cát cứ 172 năm, ông đóng góp rất nhiều công sức chống Mạc nên được Nhà Lê cho cai quản đất Tuyên Quang, mở đầu cho cơ nghiệp này..

Thân thế
Vũ Văn Uyên quê ở làng Ba Động, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương ngày nay. Ông vốn là một võ sĩ gan dạ, cường tráng. Do mang trọng tội, ông phải lánh nạn lên Tuyên Quang.

Bấy giờ tù trưởng ở Đại Đồng không được lòng dân, dân oán thán khiến tình hình rất lộn xộn. Là người giỏi võ nghệ, Vũ Văn Uyên giúp đỡ người dân chống cường hào, dần dần được nhiều người đi theo, Vũ Văn Uyên đánh bại và tiêu diệt tù trưởng, làm yên lòng dân, làm chủ cả một vùng rộng lớn gồm các tỉnh  Lào Cai, Yên Bái và Tuyên Quang ngày nay.

Lúc này tại triều đình rất rối ren, Trịnh Tuy, Nguyễn Hoằng Dụ, Trần Chân làm phản. Vua Lê Chiêu Tông ở thế suy yếu, muốn có thêm thế lực ủng hộ mình, nên phong cho Vũ Văn Uyên làm Khánh Bá Hầu.

Vũ Văn Uyên chọn vùng đất Nặm Ràng (tức Phố Ràng, tỉnh Lào Cai ngày nay) là nơi quy tụ các đầu mối giao thông để xây dựng căn cứ. Năm 1527 Vũ Văn Uyên huy động người dân trong vùng xây thành Nghị Lang (còn gọi là thành Bầu hay phủ Bầu), thành được xây trên đỉnh đồi Tấp giữa thung lung Phố Ràng.

Đến năm 1533 thì thành được xây dựng xong, biến nơi đây trở thành căn cứ kinh tế, quân sự vững chắc lúc bấy giờ.

Trong thành có lầu chỉ huy, có xưởng rèn vũ khí, có xưởng đúc tiền, có trại lính, có khu gia binh, trường học…

Ngoài thành Nghị Lang, Vũ Văn Uyên cho xây dựng một số thành khác như thành Trung Đô (Bảo Nhai – Bắc hà ngày nay), thành Bảo Hà, thành Nghĩa Đô…. tạo thành một hệ thống phòng thủ vững chắc.

Phù Lê diệt Mạc

Trong khi Vũ Văn Uyên xây dựng được một một “vương quốc riêng” để người dân yên vui an cư lạc nghiệp, thì tại triều đình, các phe phái vẫn tranh đoạt quyền lực.Năm 1527, thái phó Mạc Đăng Dung lật đổ nhà Lê, lập ra nhà Mạc, bắt đầu chiêu mộ nhân tài. Dù vậy, Uyên vẫn giữ vững miền Tuyên Quang, cát cứ một phương, không chịu thần phục nhà Mạc.

Năm 1533, Nguyễn Kim lập Lê Trang Tông lên ngôi ở Sầm Châu, khôi phục cơ nghiệp cho họ Lê. Uyên đem quân đến giúp trên danh nghĩa phù Lê, diệt Mạc, vua phong cho ông làm Gia quốc công, hẹn cùng nhau tiêu diệt nhà Mạc.

Sau khi liên hệ với Nguyễn Kim, Văn Uyên chủ động cử binh tiến đánh quân Mạc. Cuộc giao tranh giữa quân nhà Mạc, do Mạc Phúc Hải cầm quân, với Vũ Văn Uyên diễn ra kịch liệt vào năm 1533 khi họ Mạc tiếm ngôi được 6 năm. Lúc bấy giờ quân Mạc huy động lực lượng lớn nhằm dẹp tan quân của Vũ Văn Uyên. Sau vài trận giao chiến, quân của Văn Uyên thua bèn rút về tự thủ ở Đại Đồng. Quân Mạc thừa thắng, tiếp tục cử đại binh ngược sông Hồng tiến đánh Văn Uyên. Thấy sức mình chưa đủ để đánh bại quân Mạc, mà, rất có thể Văn Uyên sử dụng chiến thuật "tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu" đã cho lui quân. Quân Mạc thừa thế, vượt qua Đại Đồng, tiến đến miền Văn Bàn, Thủy Vĩ. Văn Uyên đợi khi quân Mạc rút lui, quan quân lại trở về Đại Đồng tiếp tục xây dựng lực lượng. Quân nhà Mạc muốn dẹp tan thế lực họ Vũ ở đây, tướng Mạc do Mạc Phúc Hải chỉ huy đã tổ chức mấy vạn quân tấn công tiến đánh Vũ Văn Uyên trận nữa. Nhưng, sau những chuẩn bị tích cực và thực hiện chiến thuật "bất ngờ", Văn Uyên đã nhử quân Mạc vào ổ phục kích, khiến quân Mạc bị đánh tan. Sau thất bại này, nhà Mạc đành phải để cho họ Vũ cát cứ vùng này.

Năm 1551, được sự tín nhiệm của vua Lê Trung Tông,ông cùng em là Vũ Văn Mật phối hợp với lão tướng Lê Bá Ly tiến đánh Thăng Long. Uyên và Mật chiếm được 2 phủ Tam Đái và Bắc Hà.

Năm 1557, Lê Anh Tông lên ngôi, thái sư Trịnh Kiểm cất quân đánh Mạc, theo đường Thiên Quan ra Hưng Hóa, tới Tuyên Quang. Vũ Văn Uyên ra đón. Trịnh Kiểm rất mừng, cho ông trấn giữ Đại Đồng. Vì có nhiều công giúp vua Lê, ông được ban quyền thế tập trấn giữ Tuyên Quang.
Cũng trong năm đó, Vũ Văn Uyên chết không có con nối dõi, em là Vũ Văn Mật nối quyền, xưng là Gia Quốc Công.

Công lao
Trên cơ sở làm chủ một vùng đất đai rộng lớn, cộng với uy danh của mình, nhất là mục đích của các chúa là diệt Mạc - phù Lê, họ Vũ được dân địa phương hết lòng ủng hộ. Trong hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ, mục đích ấy là chính nghĩa nên càng được nhân dân các nơi ở miền xuôi theo về giúp sức, không chỉ tạo nên sự lớn mạnh về quân đội, mà còn tăng cường lực lượng lao động cho vùng Đại Đồng, tạo nên trên vùng đất này cảnh trù phú, ấm no, giúp nhà Lê về lương thực và binh lính trong công cuộc trung hưng. Sức mạnh về quân sự, về kinh tế mà các chúa Bầu cùng nhân dân tạo dựng được ở Tuyên Quang, đã là điều kiện quan trọng để các chúa và con cháu chúa giữ vững miền biên giới phía Tây của đất nước.

Công lao của các chúa bầu đã được các sử gia hết lời ca ngợi, Lê Quý Đôn viết: “ Vũ Văn Uyên là viên tuớng nơi biên giới, giữ trọn vẹn được Tuyên Quang... đem nghĩa lớn cương thường thanh minh với thiên hạ, dùng hình thế hiểm trở khống chế miền Thượng du, làm cho ngụy Mạc không thể dốc toàn lực để nhòm ngó miền Nam được, giữ vững phên dậu mặt Tây, truyền cho con cháu đời đời giữ khí tiết bầy tôi, nộp lương cấp lính, giúp vào công nghiệp Trung hưng, so với Trương Thực nhà Tấn, Lý Khắc Dụng nhà Đường, sự nghiệp lại có phần rạng rỡ hơn, cũng có thể gọi là người đại trung vậy”. Sử nhà Nguyễn nhận xét, đánh giá cao vai trò của Vũ Văn Uyên và Vũ Văn Mật: “Uy thế nhà Lê nổi là nhờ sức Văn Uyên. Không được bao lâu thì chết em là Văn Mật lên thay... Mật giúp nhà Lê chống nhà Mạc, nhân dân trong cõi được yên, vì có công được phong tước Gia quốc công, cho con cháu được thế tập giữ chức Trấn thủ Tuyên Quang. Năm Gia Long thứ nhất, Mật được liệt vào hàng công thần trung hưng nhà Lê bực thứ nhì”.

Tưởng nhớ công lao của Vũ Văn Uyên, Vũ Văn Mật ở vùng Đại Đồng, trấn Tuyên Quang xưa, tỉnh Lào Cai nay, nhân dân đã lập đền thờ gọi là đền Gia Quốc công. Đến thời Nguyễn, vào năm Tự Đức thứ 7, nhà vua đã có sắc phong cho các chúa Bầu, gia tặng là Cường trung tuấn mại chi thân.

Tham khảo

Chú thích

Người Hải Dương
Chúa Bầu
Sinh năm 1479
Mất năm 1557
Hầu tước nhà Lê sơ


title: Trận Hennersdorf

text:
Trận Katholisch-Hennersdorf và Görlitz là một trận đánh diễn ra trong các ngày 24 và 25 tháng 11 năm 1745 ở Trung Âu, trong cuộc Chiến tranh Schlesien lần thứ hai là một phần của cuộc Chiến tranh Kế vị Áo. Trong trận chiến này, Quân đội Phổ do vua Friedrich II (tức Friedrich Đại đế) thống lĩnh sau khi nhanh chóng kéo đến biên giới Schlesien - Sachsen đã chủ động tiến công, gây choáng ngợp và đánh tan tác một trong hai đạo quân của Đế quốc La Mã Thần thánh được lệnh tiến công kinh đô Berlin của Vương quốc Phổ trong một cuộc giao tranh khốc liệt, khiến cho đối phương trở nên hỗn loạn nghiêm trọng trong ngày 24 tháng 11 năm 1745. Quân đội của ông đã thu được không ít tù binh và chiến lợi phẩm từ tay đối phương. Sang đến ngày hôm sau, ông chiếm giữ thành phố Görlitz và đoạt được thêm chiến lợi phẩm. Xứ Sachsen đã trở nên hoảng hốt trước thất bại của mình. Trong khi Quân đội Phổ chỉ chịu thiệt hại nhẹ nhàng, thất bại này đã gây thiệt hại không nhỏ cho quân Đồng minh Áo - Sachsen do Vương công Karl Alexander xứ Lothringen chỉ huy và chấm dứt mối hiểm họa của họ đến xứ Brandenburg cũng như đến Berlin. Tuy rằng ông đã không thể sử dụng chiến thắng mới mẻ của mình để buộc người Sachsen phải ký kết hòa ước với mình, chiến thắng của ông trong trận Hennersdorf đã mở đường cho ông tấn công xứ Sachsen, trước khi một đạo quân khác của Đế quốc La Mã Thần thánh bị đoàn quân Phổ dưới quyền Leopold I xứ Anhalt-Dessau đánh bại hoàn toàn trong trận Kesselsdorf cùng năm đó.

Theo một nhà ngoại giao Pháp, nhà vua nước Phổ đã làm nên chiến công hiển hách này bất chấp thời tiết khắc nghiệt cũng như sự rệu rã của quân đội ông. Sau thất bại của liên quân Áo - Sachsen trong trận chiến Katholisch-Hennersdorf và Görlitz, họ phải rút chạy về Böhmen trong khi đội hậu binh của họ đã bị truy kích dữ dội xuyên suốt Zittau và bị mất trang thiết bị của mình. Friedrich Đại đế đã làm chủ toàn bộ vùng Lusatia thuộc Sachsen. Đồng thời, người Phổ cũng đánh bật một cuộc tấn công của người Áo vào tỉnh Schlesien.

Bối cảnh lịch sử
Sau khi đánh tan tành quân Áo dưới quyền Vương công Karl trong trận Soor tại Böhmen vào cuối tháng 9 năm 1745, Đại đế Friedrich II kéo quân trở về Berlin vào cuối tháng 10 năm ấy, và được chào đón như một nhà chinh phạt. Ông tin chắc rằng cuộc chiến tranh đã chấm dứt. Nhưng, mới chỉ an hưởng thái bình sau 1 tuần lễ thì ông đã nhận được hung tin: người Áo và người Sachsen đang chuẩn bị tiến công bất ngờ trong một chiến dịch mùa đông. Không chỉ được biết rằng quân đội Áo và Sachsen đang chuẩn bị hội quân để tiến đánh vùng Mark Brandenburg, ngoài ra không lâu sau đó ông cũng nhận được các nguồn tin chứng thực rằng không ít kho vũ khí dành cho người Áo đã được đặt ở Lusatia thuộc Sachsen. Theo tác giả David Fraser, Đại đế Friedrich II đã được nhiều nguồn đáng tin cậy cung cấp những thông tin nêu trên, và trong các nguồn đó có Đại sứ Thụy Điển tại Dresden thực chất là một gián điệp của vua Phổ tại Sachsen: ông đã báo lại mọi chuyện cho Đại sự Thụy Điển tại Phổ - người đã giữ mối quan hệ tốt đẹp với Triều đình Phổ.

Thật vậy, sau thảm họa tại Soor, Đại Công nương Maria Theresia của Áo và người Sachsen vẫn kiên trì theo đuổi cuộc chiến. Bá tước Brühl của Sachsen cảm thấy mình bị sỉ nhục trong một số nội dung của tuyên ngôn chống Sachsen của Friedrich Đại đế, nên quyết tâm trả thù vào ngày 8 tháng 11 năm 1745 khi những chiến lợi phẩm của trận Hohenfriedberg đang được trưng bày trong các nhà thờ tại Berlin. Karl đã thu thập quân tiếp viện và lần này, với 2 vạn quân Áo và Sachsen, ông không đánh vào tỉnh Schlesien như lần trước nữa (khi đó ông đã bị thảm bại trong trận Hohenfriedberg vào ngày 4 tháng 6 năm 1745). Ông quyết định tiến đánh từ lãnh thổ Hạ Lusatia thuộc Sachsen. Vùng đất này kéo dài 50 dặm Anh về hướng Tây và cung cấp cho ông con đường thẳng tiến vào vùng trung tâm của xứ Brandenburg. Trong khi đó, một quân đoàn Áo ven sông Rhine dưới quyền tướng Grünne vốn dĩ đã tiến đánh Berlin.

Quyết định của Friedrich Đại đế
Tuy nhiên, Đại đế Friedrich II đã nhanh chóng làm chủ tình hình. Ông quyết định tiến hành một cuộc phản công gồm hai giai đoạn. Gọng kìm thứ hai của cuộc phản kích này được giao cho Binh đoàn Elbe (Elbe-Armee) bao gồm 25.000 người mà Vương công Leopold I xứ Anhalt Dessau đã quy tụ trong suốt hai tháng trời. Binh đoàn này sẽ tiến công miền Bắc và miền Trung Sachsen từ Halle. Trong khi đó, ông trực tiếp chỉ huy một đoàn quân tại Schlesien. Vào ngày 16 tháng 11 năm 1745, nhà vua nước Phổ đã đem đoàn quân chiến thắng của trận đánh Soor đến Schlesien để phát động một chiến dịch tấn công mới, với mục tiêu là để thọc sâu vào Lusatia từ hướng Đông trước khi đối phương có thể hội quân đầy đủ để mở một trận đánh. Qua việc tiến đánh vùng Görlitz tại Sachsen, vị Quốc vương có thể ngăn ngừa Karl tiến chiếm Berlin theo như dự kiến của ông này. Nhìn chung, Đại đế Friedrich II dự định sẽ tiến công kinh đô Dresden của xứ Sachsen bằng hai gọng kìm.

Ngoài ra, ông cũng để lại một lực lượng đồn trú tại Berlin để phòng ngự thủ đô, và không ít thị dân Berlin đã tham gia một lữ đoàn để góp phần đánh bật bất kỳ cuộc tập kích đột ngột nào. Ngoài ra, người Phổ cũng đào hào và thiết lập hệ thống công sụ phụ để bảo vệ kinh thành.

Diễn biến trận chiến
Trong vòng vài ngày, Đại đế Friedrich II không để đoàn quân của ông đến gần biên giới Schlesien - Sachsen, trước khi tình hình cho thấy rõ ràng là người Sachsen đã cho phép quân đội Áo tiến qua lãnh thổ của họ và qua đó trở thành một phe tham chiến chính thức trong chiến tranh. Ông vốn dĩ đã đến Liegnitz, đại bản doanh của đoàn quân Schlesien vào ngày 15 tháng 11 năm 1745; và trong khi quân Áo đang thọc sâu vào Lusatia, ông một lần nữa tiến hành thủ đoạn đã đem lại đại thắng cho ông trong trận chiến tại Hohenfriedberg: ông đã tung tin rằng hiện giờ ông đang bận tâm đến tình hình an ninh của các lãnh thổ của ông và ông có dự kiến kéo quân trở về để bảo vệ đất nước. Và, ông cũng phải tiến hành vài bước để minh chứng những điều này là sự thật. Và, đây là lần thứ hai Vương công Karl cắn câu. Nhờ đó, quân đội của ông đã dễ dàng tiến vào Lusatia: vào ngày 23 tháng 11 năm 1745, bốn đội hình hàng dọc của Phổ đã vượt qua sông Queiss và đến được Lusatia qua các cầu và chỗ cạn tại Naumburg. Lúc khoảng 4 giờ chiều, đội tiền quân của ông đã tiếp cận đến Katholisch-Hennersdorf - một ngôi làng dài và rời rạc, cách Görlitz 12 dặm Anh về hướng Tây, mà không vấp phải sự kháng cự nào.

Cũng trong buổi chiều tuyệt vời ngày hôm đó, lực lượng "Khinh Kỵ binh đen" của Phổ do tướng Hans Joachim von Zieten chỉ huy đã bắt gặp một đạo quân Sachsen - đội tiền quân của quân đội Áo. Zieten đã báo cáo rằng lực lượng quân Sachsen gồm thâu 3 sư đoàn kỵ binh và hai tiểu đoàn, nhưng ông hứa hẹn phải tiến công và cầm chân đối phương cho đến khi quân tiếp viện kéo tới. Tuy quân đội của ông đã bất ngờ tấn công đối phương, người sĩ quan dũng cảm này đang phải thực hiện một trách nhiệm khó khăn: quân Sachsen đẩy lùi hai cuộc tấn công của quân đội Phổ, và ngay cả đợt tấn công thứ ba của Zieten được sự hỗ trợ của 3 sư đoàn Thiết Kỵ binh cũng thất bại. Cuối cùng, lực lượng "Khinh kỵ binh trắng" của Phổ đến ứng chiến và đánh bọc sườn quân đội Sachsen, trong khi "Khinh kỵ binh đen" đã bọc hậu đối phương. Đồng thời, 7 sư đoàn kỵ binh của Phổ cũng được tăng viện cho Zieten trên tiền tuyến. Trước sức tiến công của quân đội Phổ với thế mạnh áp đảo về quân số, quân kỵ mã Sachsen phải triệt thoái. Tuy nhiên, lực lượng bộ binh Sachsen vẫn cố gắng cầm cự và chống trả quyết liệt, trước khi lính phóng lựu cùng với lực lượng pháo binh Phổ kéo đến khiến cho sự kháng trả của họ bị vô hiệu. Quân Sachsen đã bị đè bẹp. Theo Giáo sư Spencer Tucker (người Mỹ) 900 quân Sachsen đã bị bắt làm tù binh, trong khi một tác giả người Mỹ khác là Herbert Tuttle đã ghi nhận trong cuốn History of Prussia: 1745-1756 rằng quân đội Phổ thắng trận đã thu được nhiều cờ hiệu, một khẩu đại bác và 1.000 tù binh. Sĩ quan quân đội Anh [[David Fraser (Sĩ quan Quân đội Anh)|David Fraser trong cuốn tiểu sử Frederick the Great: King of Prussia thì cho biết quân đội Phổ đã thu được gần 1.000 tù binh. Chiến bại của người Sachsen đã khiến cho quân chủ lực Áo bị lâm vào náo loạn đến mức mà họ phải rút chạy qua hết này đến nơi khác.

Sang đến ngày hôm sau (25 tháng 11), các chi đội di chuyển nhanh gọn của Phổ đã chiếm giữ một kho đạn dược quan trọng của quân đồng minh tại thành phố Görlitz, gần như là trước sự chứng kiến tận mắt của Karl. Görlitz buộc phải đầu hàng nhà vua Friedrich Đại đế. Không những đoạt được nguồn tiếp tế quan trọng, ông còn bắt giới lãnh đạo thành phố phải nộp cho mình một khoản chiến phí lớn. Hai ngày sau, khi quân đội Áo rút chạy về xứ Böhmen, đội hậu binh của họ bị truy kích trong hỗn loạn xuyên suốt Zittau. Quân đội Phổ đã chiếm được Zittau - nơi đội hậu binh mưu tính trú ẩn, cùng với trang bị cầm tay của quân đội Áo. Trong khi quân Áo phải triệt thoái về Böhmen, một cuộc tiến công của họ vào Schlesien cũng bị bẻ gãy với thiệt hại nặng nề. Toàn thể xứ Sachsen đã trở nên kinh hãi, và quân đoàn của tướng Grünne, dù đã tiến sát đến xứ Brandenburg, bị triệu hồi cùng với toàn bộ đội quân viễn chinh của ông về gia nhập quân chủ lực của Sachsen. Trong khi quân đội Phổ chỉ hứng chịu thiệt hại không đáng kể, theo nhà lý luận quân sự người Đức là Karl von Clausewitz, quân đội Áo thiệt hại đến 2.000 người trong trận chiến này. Nhà sử học quân sự người Anh là Christopher Duffy thì cho rằng đối thủ của Friedrich Đại đế đã chịu tổn thất đến 5.000 người cùng với những nguồn dự trữ và phương tiện vận tải quý báu.

Nhận định
Đại sứ Pháp là Hầu tước de Valori đã cho rằng chiến công của Đại đế Friedrich II tại Hennersdorf có lẽ còn vĩ đại hơn cả hai chiến thắng của ông ở Hohenfriedberg và Soor:
 "Thật không sai khi nói rằng kẻ thù đã buộc Ngài phải động binh, và những gì Ngài làm không phải là không đáng phục. Ngài đã chiến đấu với sự liều lĩnh còn trội hơn tín ngưỡng, với một đội quân đã kiệt quệ và suy giảm... hiệu lực. Và, nổi bật hơn cả, cuộc chiến đã diễn ra trong thời tiết khắc nghiệt." – Valori, 1820, I, 260

Sau trận chiến
Sau chiến thắng, Friedrich Đại đế nghỉ ngơi tại Görlitz trong vòng vài ngày. Ông đã tận dụng những chiến thắng mới mẻ của ông để buộc Tuyển hầu tước Friedrich August II của Sachsen phải ký kết hòa ước với ông, dựa trên những điều khoản của thỏa ước mà ông đã ký kết với Vương quốc Anh tại Hanover trước khi trận Soor bùng nổ (để biết thêm về thỏa ước này, xin xem bài trận Soor). Nhưng, August II, hay đúng hơn là Brühl, đã đề xuất một điều khoản sơ bộ là hai phía phải ngưng chiến ngay lập tức và người Phổ phải bồi thường cho tất cả những gì mà họ gây ra trong cuộc tấn công của họ vào xứ Sachsen. Dĩ nhiên, Friedrich Đại đế khước từ điều khoản này, và không lâu sau đó thì các cuộc đàm phán bị đình chỉ. Trước mầm mống hiểm nguy, Bá tước Brühl đã khôn khéo đưa Tuyển hầu tước từ Dresden đến Praha, qua đó August không thể nhìn nhận sự kinh hoàng của chiến tranh và có lẽ sẽ dễ dàng chấp thuận các đề xướng của Brühl ngay từ đầu.

Friedrich Đại đế cũng xuống lệnh cho Trung tướng Hans von Lehwaldt đem 8.500 binh sĩ để đe dọa Dresden từ hướng Đông và thiết lập liên lạc với Leopold I xứ Anhalt-Dessau trong thời gian nghỉ ngơi của mình. Cho đến lúc này, cuộc chiến đã diễn ra quyết liệt hơn. Xem ra vị vua nước Phổ vẫn có thể bị sự câm lặng của người Áo gây bất ngờ. Vào ngày 5 tháng 11 năm 1745, ông nhận được tin Karl xứ Lothringen đã kéo quân xuống đằng sau vùng núi đồi, và tiến xuống phần sông Elbe thuộc xứ Böhmen để hỗ trợ cho quân đội Sachsen. Thực ra, một Chi đội gồm có 6.000 quân Áo dưới quyền Grünne đã hội quân với người Sachsen gần Dresden. Tuy nhiên, Friedrich Đại đế chưa vội tiến đánh Dresden, và trong khi đó Binh đoàn Elbe của Leopold I xứ Anhalt-Dessau có vẻ như đang di chuyển rất chậm rãi. Cuối cùng, vào ngày 13 tháng 12 năm 17145, nhà vua đã hay tin Leopold vừa mới tiến đến Meissen, và sai Lehwaldt hội quân với Leopold tại bờ tây sông Elbe. Từ đây, quân đội của họ sẽ tiến bước và đánh một trận với quân đội Sachsen và Grünne gần Dresden. Vào ngày 15 tháng 12 năm 1745, quân đội của nhà vua đã tiến qua Meissen. Đến tối hôm đó, một sĩ quan đem đến cho ông tin tức về chiến thắng của Leopold trước liên quân Áo - Sachsen trong trận Kesselsdorf đẫm máu. Vào ngày 17 tháng 12 năm 1745, ông đã hội quân với Leopold bên ngoài thành Dresden.

Đến lúc này, hào khí của Maria Theresia đã tan vỡ. Người Sachsen cũng đã chấp nhận thất bại. Sau 4 chiến bại liên tiếp của các đạo quân của mình trong vòng 7 tháng, bà đã thừa nhận Hiệp định Dresden vào ngày Giáng sinh để kết thúc cuộc chiến tranh, theo đó Friedrich Đại đế nắm vững quyền kiểm soát Schlesien.

Chú thích

Trận đánh liên quan tới Phổ
Trận đánh liên quan tới Áo
Trận đánh trong Chiến tranh Silesia
Xung đột năm 1745
Trận đánh trong chiến tranh Kế vị Áo
Quân chủ Habsburg năm 1745


title: M1903 Springfield

text:
Súng trường M1903 Springfield là mẫu súng trường lên đạn bằng khóa nòng thủ công rất nổi tiếng, được trang bị cho quân đội Hoa Kỳ trong suốt nửa đầu của thế kỷ 20. Quân đội Hoa Kỳ chính thức sử dụng khẩu súng này vào ngày 19 tháng 6 năm 1903 . Vào năm 1936, Quân đội Hoa Kỳ thay thế khẩu súng này bằng khẩu súng trường bán tự động M1 Garand dùng chung cỡ đạn.30-06 nhưng có tốc độ bắn nhanh hơn. Mặc dù vậy nhưng nhiều đơn vị Hoa Kỳ ở Philippines trong thời gian Chiến dịch Philippines diễn ra vẫn sử dụng khẩu M1903 làm vũ khí chiến đấu tiêu chuẩn. Ngoài ra, nó còn được sử dụng như một khẩu súng bắn tỉa của Quân đội Hoa Kỳ trong Thế chiến 2, Chiến tranh Triều Tiên và giai đoạn đầu Chiến tranh Việt Nam nhờ có uy lực mạnh và độ chính xác cao.

Giai đoạn chế tạo

Trước khi khẩu M1903 Springfield ra đời thì quân đội Hoa Kỳ sử dụng phổ biến súng trường Springfield 1892-99 do Springfield Armory thiết kế theo mẫu Krag-Jørgensen của Đan Mạch. Trong khi đó, các cường quốc quân sự lớn trên thế giới khi đó như:Đức (Mauser Gewehr 98), Anh (Lee-Enfield), Pháp (Lebel 1886), Áo-Hung (Mannlincher 1895), Nga (Mosin-Nagant), Nhật Bản (Arisaka Type 30),... đều đã có cho riêng mình những khẩu súng trường do họ tự nghiên cứu thiết kế và sản xuất nội địa. Chính phủ Mỹ nhận thấy rằng quân đội không thể sử dụng mãi những khẩu súng trường Springfield 1892-99 đó được. Quân đội Mỹ cần phải có một khẩu súng trường do chính người Mỹ tự thiết kế và tự sản xuất. Nhà máy vũ khí Springfield Armory nổi tiếng đã nhận nhiệm vụ thiết kế và họ cam kết với chính phủ rằng nhất định họ sẽ thiết kế ra một khẩu súng trường mới đáp ứng đúng như những gì mà chính phủ đã mong muốn. Khẩu súng mới được thiết kế với khoảng 60% yếu tố là dựa theo khẩu Springfield 1892-99 (Springfield Armory sản xuất Krag-Jorgensen tại Mỹ (với một số sửa đổi) theo giấy phép do Đan Mạch cấp), khoảng 30% thì dựa vào khẩu Mauser 1893 mà quân đội Mỹ thu giữ được với số lượng lớn sau khi dành thắng lợi áp đảo trước quân Tây Ban Nha trong cuộc chiến Tây Ban Nha–Mỹ (1898) và khoảng 10% còn lại thì do hãng Springfield tự thiết kế khác biệt cho nó. Vào ngày 19 tháng 6 năm 1903, Quân đội Hoa Kỳ chính thức đưa khẩu súng này vào phục vụ trong biên chế với tên gọi là: M1903 Springfield.

Trong thế chiến thứ nhất
Trong thế chiến thứ nhất, súng trường M1903 Springfield đã trở thành khẩu súng trường chính của quân đội Hoa Kỳ. Bằng chứng là trong một bộ phim của Charlie Chaplin có tựa là "Shoulder Arms", trong bộ phim này khẩu M1903 Springfield được mang theo và sử dụng bởi hầu hết những người lính trong quân đội Mỹ lẫn cả quân đội Đức, nhưng trên thực tế thì quân Đức không bao giờ dùng chung vũ khí Springfield chung với quân Đồng Minh, họ cũng có những khẩu súng trường Gewehr 98 cũng không hề kém cạnh khẩu M1903 một tí nào của riêng họ. Trong thế chiến thứ nhất, mỗi khi quân Mỹ tấn công quân Đức bằng cách xông lên và đánh nhau theo kiểu giáp lá cà với binh lính Đức trong chiến hào thì đa số súng trường đều bị vứt lại ở hào cho nó đỡ vướng víu, họ giết nhau bằng cách dùng súng ngắn M1911 hay súng ổ quay Smith & Wesson Model 10 (nhưng chỉ sĩ quan mới được trang bị súng này mà thôi). Còn lại đa số lính Mỹ lại chọn cách đó là dùng lưỡi lê hoặc mũ cối sắt mà họ đội trên đầu để đánh nhau với kẻ thù. Chính phủ Mỹ nhận thấy điều đó rất tốn kém nhưng họ không biết nên làm cách gì để giải quyết.

Trong thế chiến thứ hai
Khi thế chiến thứ hai diễn ra, vì quân đội Mỹ đã đưa vào sử dụng hai mẫu súng trường bán tự động danh tiếng M1 Garand (sau này còn có thêm cả M1 Carbine) nên số lượng súng trường M1903 Springfield được sử dụng đã bị ít dần đi. Một phần lớn số súng trường M1903 Springfield đã được giao lại cho những người lính bắn tỉa, lính hải quân và một số người lính dù, nó cũng được dùng rất nhiều bởi thủy quân lục chiến vào những ngày đầu của mặt trận Thái Bình Dương.

Khẩu súng trường M1903 Springfield có ưu điểm là khá nhẹ, độ chính xác cao nên cho dù có kính ngắm hay không có kính ngắm thì nó vẫn giữ được ưu thế của súng trường bắn tỉa. M1903 Springfield được biết là một trong những khẩu súng bắn tỉa mạnh nhất thời thế chiến thứ hai, may mắn thay đạn của M1903 Springfield sử dụng lại chính là loại đạn tiêu chuẩn của quân sự Mỹ suốt năm 1903 đến năm 1960 nên không có vấn đề gì trong việc cung cấp đạn cho nó, ống ngắm của M1903 Springfield là ống ngắm M84, một loại ống ngắm của súng trường M1 Garand nên việc cung cấp ống ngắm cho nó cũng rất dễ.

Trong thế chiến thứ hai, quân đội Mỹ cũng thử dùng súng trường M1 Garand làm súng bắn tỉa nhưng lực giật của cây Garand tương đối lớn khiến những người lính bắn tỉa Mỹ rất khó bắn trúng quân địch, đặc biệt là khẩu Garand có thể nạp đạn bằng ổ đạn 8 viên vào phiên bản bình thường nhưng phải nạp đạn từng viên một cho phiên bản bắn tỉa vì ống ngắm đã chiếm gần hết vị trí của ổ tiếp đạn, chính lý do này đã làm binh lính Mỹ không thích phiên bản bắn tỉa M1C Garand cho lắm.

Quân đội Mỹ còn thương mại hóa mẫu súng này khi họ bán nó cho Canada và Anh với số lượng lớn để họ có vũ khí chống quân phát xít Đức. Trong Thế chiến 2, người Canada cũng sử dụng khẩu M1903 Springfield và đạn.30-06 của nó như là mẫu súng trường chiến đấu bắn phát một tiêu chuẩn để thay thế cho những khẩu súng trường Ross và cỡ đạn.280 Ross đã lạc hậu từ cuối Thế chiến 1 của họ.

Những cuộc chiến khác
Trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương, nhất là từ sau năm 1918 trở đi, Pháp đã thay thế những khẩu súng trường cổ điển Lebel 1886 bằng súng trường M1903 Springfield mà họ bỏ tiền túi ra đặt mua của Mỹ. Nó được trang bị rộng rãi bởi quân đội Pháp sau khi mua một lượng lớn từ nước Mỹ. Quân Pháp cũng lấy kính ngắm M84 gắn vào nó và đưa lại cho những người lính bắn tỉa sử dụng trong khi những người lính bắn tỉa trong quân đội Việt Minh được sử dụng Mosin Nagant. Có thể nói: M1903 Springfield và Mosin Nagant là đối thủ của nhau trong suốt thời gian chiến tranh Đông Dương. Vì khẩu M1903 Springfield được sản xuất từ nhà máy Remington nên quân đội Việt Nam lẫn cả những người dân miền Nam Việt Nam gọi nó là súng trường Rơ-manh-tông. Khẩu Springfield được phục vụ rất hạn chế trong chiến tranh Việt Nam và nhiều cuộc chiến khác sau này. Chủ yếu nó được sử dụng để đóng vai trò làm súng trường bắn tỉa chứ không cần làm súng trường chiến đấu bình thường vì đã có khẩu M16 thay thế.

Quân du kích từ khắp nơi trên thế giới chỉ thích mua và sử dụng vũ khí của Liên Xô (AK, SKS, Mosin, Tokarev,...) chứ không thích sử dụng vũ khí của Hoa Kỳ, vì quân đội Hoa Kỳ kẻ thù của họ cũng như súng trường Springfield là súng của Hoa Kỳ.

Các quốc gia sử dụng
 : Vẫn còn sử dụng với các đơn vị Junior ROTC cho các mục đích nghi lễ.

 : Nhận 2083 khẩu từ Hoa Kỳ vào năm 1950

 : Chỉ sử dụng duy nhất trong nội chiến Trung Quốc

 : Súng trường M1903 Springfield thu được từ lính Mỹ được chỉ định là Gewehr 249(a). Những khẩu súng trường  M1903 Springfield thu được từ những người lính Khối thịnh vượng chung được chỉ định là Gewehr 249(e).

 : Được trang bị 216 chiếc M1903A3 trước Chiến tranh Triều Tiên. Số lượng phục vụ đạt đỉnh điểm là 3.611 vào năm 1951, và giảm xuống còn 393 khi chiến tranh kết thúc. Quân đội cũng đã nhận được 100 và 109 chiếc M1903A4 vào năm 1952 và 1953.
 : Được cung cấp cho Du kích Ý đang hoạt động trong vùng lân cận của quân đội Mỹ.
 : Bị chiếm đóng trong Thế chiến II. Được Cục Dự trữ Cảnh sát Quốc gia sử dụng sau chiến tranh.

 : Cấp cho hiến binh.

 : Được sử dụng bởi Thủy quân lục chiến Hà Lan trong Cách mạng Dân tộc Indonesia.
 : Được sử dụng trong Chiến tranh giành độc lập Indonesia

 : Nhận được sau Thế chiến II.

Chú thích và tham khảo
M1903 Springfield tại Modern Firearms.
M1903 Springfield tại Internet Movie Firearms Database.
M1903 Springfield tại Gun Wiki.
Xem M1903 Springfield bắn.
Xem M1903A3 Springfield bắn.
Xem một lính Mỹ dùng Springfield để bắn lính bắn tỉa Đức (trong phim Saving private Ryan).
M1903 Springfield trong game Forgotten Hope 2.

Tham khảo

Súng Hoa Kỳ
Súng trường
Súng trường chiến đấu
Súng bắn tỉa
Súng ngắm
Súng dùng đạn.30-06 Springfield
Vũ khí thời Thế chiến thứ hai
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam
Vũ khí trong chiến tranh thế giới thứ nhất


title: Trận Custoza (1866)

text:
Trận Custoza, còn gọi là Trận Custozza, là một trận đánh trong cuộc Chiến tranh giành độc lập Ý lần thứ ba và Chiến tranh Áo-Phổ, diễn ra vào ngày 24 tháng 6 năm 1866. Trong trận chiến này, Quân đội Đế quốc Áo do Thống chế Đại Công tước Albrecht chỉ huy đã đánh tan tác Quân đội Ý do tướng Alfonso Ferrero la Marmora chỉ huy, làm tái tạo chiến thắng của quân Áo trong trận Custoza (1848). Mặc dù quân Ý có quân số vượt trội, quân Áo linh động hơn và được chỉ đạo bài bản hơn. Trận Custoza (1866) đã thể hiện thành công vang dội của chiến thuật xung kích của quân đội Áo (mặc dù là ở cái giá đắt), đồng thời là thất bại đỉnh cao của quân Ý trong chiến tranh. Thất bại này đã đập tan danh tiếng quân sự của La Marmora vốn đã được tạo nên từ lâu, đồng thời thể hiện sức mạnh của đội quân của Albrecht cũng như khả năng của bộ tham mưu của ông. Ngoài ra, thảm họa này cũng chứng tỏ những khuyết điểm của Nhà nước Ý non trẻ.

Vào ngày 23 tháng 9 năm 1866, La Marmora đã vượt sông Mincio để đương đầu với quân Áo dưới quyền Albrecht đang chiếm giữ Verona. Vốn các đội hình hàng dọc của Ý đã bị phân rã trên đường tiến, họ phải đối mặt với quân Áo vốn đã chờ đợi họ - điều mà họ không biết - vào ngày 24 tháng 6 năm ấy. Trận đánh không cho thấy một kế hoạch nào từ cả hai phía: quân Ý tiến công lần lượt; quân cánh phải của Marmora đã bị một cuộc tấn công dũng mãnh theo lối cổ của lực lượng Thương Kỵ binh Áo chặn lại tại Sommacampagna, cho dù người Ý đã dễ dàng đẩy lùi đợt tấn công này. Tuy nhiên, nhiều binh sĩ Ý đào ngũ và sự hỗn loạn này đã khiến cho viện binh Ý không thể vượt qua các cầu ở sông Mincio. Trong vùng đồi núi này, hai tổng hành dinh không thể quan sát chiến sự và Albrecht và La Marmora giành cả một ngày để dong ngựa đi thu nhặt tin tức. Tình hình chiến trận đã được giao cho các tư lệnh quân đoàn và thậm chí là sư đoàn. Quân Ý đã không thể tiến lên các ngọn đồi, và ngôi làng Custoza trở thành tâm điểm cho cuộc kháng cự ủa quân Ý trước bước tiến của quân Áo về sông Mincio. Các cánh quân Ý đã dần dần bị đẩy về phía sau con sông này và các lực lượng Áo đã thận trọng tiến bước và vây khốn Custoza. Cuối cùng, các lực lượng tinh nhuệ Ý buộc phải bỏ Custoza. Quân Ý rút chạy qua sông Mincio trong hỗn loạn.

Trận Custoza đã chứng tỏ sự khôn khéo của Albrecht trong việc lựa chọn địa hình thuận lợi và dụ đối phương vào đó, và đem lại vinh quang cho ông. Tuy nhiên, do thiệt hại nặng nề của quân đội ông, Albrecht không truy kích quân Ý để tận dụng thảm họa của họ. Thắng lợi này cũng khiến cho ông có thể chi viện cho quân đội Áo đang liên tục bị quân đội Phổ đánh bại tại Böhmen. Sau cùng, chiến thắng Custoza cùng với thắng lợi quan trọng của người Áo trong trận hải chiến Lissa không hề đem lại ý nghĩa chính trị quan trọng, do quân Áo đã bị quân Phổ đánh cho đại bại trong trận Königgrätz. Với thất bại của nước Áo trong cuộc chiến, chiến thắng của Albrecht đã được xem là sự an ủi duy nhất đối với người Áo trong tinh thế khó khăn.

Kết quả
Giống như trận Custoza năm 1848, lần này quân đội Áo đã giành được chiến thắng quan trọng về cả chiến lược lẫn chiến thuật. Quân đội Ý đã bị đẩy bật qua bờ bên kia sông Mincio và phải rút khỏi Venetia. Tuy nhiên, đây không phải là chiến thắng mang ý nghĩa quyết định cục diện cuộc chiến. Để có thể triệt để đánh bại quân đội Ý, Đại Công tước Albrecht buộc phải đánh mạnh xuống phía Nam nhằm đoạt lấy chiếc cầu vượt sông Mincio mà quân Ý quên phòng bị. Nếu thành công, hai quân đoàn Ý bị đánh tan ở bên bờ Đông sông Mincio sẽ bị bao vây và quân đội Áo sẽ có một bàn đạp thuận lợi để đánh thẳng vào bản thổ nước Ý.

Tuy nhiên, Albrecht không cho quân truy kích vì ông cho rằng quân đội mình đã khá mệt mỏi, bản thân lực lượng kỵ binh Áo đã tổn hao khá nhiều sau trận đánh dữ dội vừa rồi; nói cách khác viên chủ tướng Áo đã vuột mất cơ hội tiêu diệt Binh đoàn Mincio lúc này đang hoang mang và mất tinh thần. Ngày 26 tháng 6 năm 1866, Albrecht di chuyển tổng hành dinh về Verona vì ông lo sợ rằng người Pháp sẽ phản ứng trước việc Áo tấn công Lombardia. Về vấn đề ngoại giao, dường như Albrecht tỏ ra khá dè dặt vì ngay bản thân Hoàng đế Áo cũng đảm bảo với ông rằng viên tướng Áo không cần phải lo gì về vấn đề chính trị hay ngoại giao.

Sự chần chừ đã khiến quân Áo trả giá. Say khi bị quân Phổ đánh bại tại Königgrätz (3 tháng 7), quân đội Áo phải chuyển gấp một quân đoàn từ Ý lên bảo vệ kinh thành Viên, trong khi đó, người Ý sau thời gian nghỉ ngơi quý báu đã hồi sức. Quân Ý do Cialdini chỉ huy đã vượt sông Po và liên tiếp đánh chiếm Rovigo (11 tháng 7), Padua (12 tháng 7), Treviso (14 tháng 7), San Donà di Piave (18 tháng 7), Valdobbiadene và Oderzo (20 tháng 7), Vicenza (21 tháng 7) và cuối cùng là Udine tại Friuli (22 tháng 7). Trong khi đó đoàn quân tình nguyện của người anh hùng dân tộc Garibaldi đã tiến thẳng đến Brescia, nhằm tới Tretino và đánh bại quân Áo tại trận Bezzecca ngày 21 tháng 7.

Chiến thắng Königgrätz của quân Phổ đã khiến thành quả của trận Custoza và trận hải chiến ở Lissa thành công cốc. Chiến tranh kết thúc với thất bại triệt để của người Áo và họ phải cắt miền Venetia cho Vương quốc Ý.

Chú thích

Đọc thêm
Frederick Engels. Notes on the War in Germany No. III, The Manchester Guardian, No. 6197, ngày 28 tháng 6 năm 1866. A contemporary news paper article.

Custoza
Trận đánh trong các cuộc chiến tranh giành độc lập Ý
Trận đánh liên quan tới Áo
Trận đánh liên quan tới Ý
Đế quốc Áo năm 1866


title: Thường Xuân (định hướng)

text:
Thường Xuân hay thường xuân trong tiếng Việt có thể là:

Địa danh
 Huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
 Thị trấn Thường Xuân thuộc huyện Thường Xuân.

Thực vật
 Tên gọi ngắn gọn của các loài dây thường xuân (Hedera), như dây thường xuân (Hedera sinensis).
 Tên gọi ngắn gọn của các loài thường xuân mộc (Merrilliopanax), như thường xuân mộc cành dài (Merrilliopanax listeri).


title: Aero A.304

text:
Aero A.304 là một loại máy bay ném bom của Tiệp Khắc. Ban đầu nó được thiết kế làm một máy bay dân dụng có tên gọi A.204, nhưng khi Aero không tìm được khách hàng mua nó, họ đã quyết định quân sự hóa và đã giới thiệu thành công cho Không quân Tiệp Khắc. Nó còn được xuất khẩu cho Bulgaria với tên gọi "Pelikan".

Quốc gia sử dụng

Không quân Bulgary

Không quân Tiệp Khắc

Luftwaffe

Tính năng kỹ chiến thuật (A.304)

Xem thêm

Tham khảo

Green, William. War Planes of the Second World War: Volume Seven Bombers and Reconnaissance Aircraft. London:Macdonald, 1967.

A.304
Máy bay ném bom Tiệp Khắc 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Blackburn Ripon

text:
Blackburn T.5 Ripon là một loại máy bay ném bom thả ngư lôi/trinh sát hai tầng cánh trên tàu sân bay của Anh. Nó bay lần đầu vào năm 1926. Không quân Hải quân Hoàng gia sử dụng nó làm máy bay ném bom thả ngư lôi từ năm 1930 tới năm 1935. Ngoài ra nó còn được bán cho Phần Lan, nó được sử dụng trong Chiến tranh Mùa đông và Chiến tranh Tiếp tục cho đến năm 1944.

Variants
 Ripon I: Mẫu thử, 2 chiếc.
 Ripon II: Phiên bản sản xuất đầu tiên - 20 chiếc (nhiều chiếc hoán cải thành biến thể Mk IIC).
 Ripon IIA: 40 chiếc.
 Ripon IIC: Cánh làm hoàn toàn bằng kim loại - 30 chiếc.
 Ripon III: Mẫu thử với mũi dài hơn và cánh mới. 1 chiếc.
 Ripon IIF: Phiên bản trinh sát/ném bom-ngư lôi cho Không quân Phần Lan.

Quốc gia sử dụng

 Hải quân Hoàng gia
 Không quân Hải quân Hoàng gia

 Không quân Phần Lan

Tính năng kỹ chiến thuật (Ripon IIC)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Photos of Blackburn Ripon III in Flight

Ripon
Máy bay quân sự Anh thập niên 1920
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Blackburn Shark

text:
Blackburn Shark là một loại máy bay ném bom ngư lôi trên tàu sân bay của Anh, do hãng Blackburn Aircraft chế tạo. Nó bay lần đầu vào ngày 24/8/1933 và đưa vào trang bị của Không quân Hải quân Hoàng gia, Không quân Hoàng gia Canada, Hải quân Bồ Đào Nha, nhưng nó nhanh chóng lỗi thời và đến năm 1938, Fairey Swordfish bắt đầu thay thế nó trong quân đội.

Biến thể
 B-3: Mẫu thử ném bom-ngư lôi.
 B-6: Mẫu thử Shark.
 Shark Mk I:
 Shark Mk II:
 Shark Mk IIA:
 Shark Mk III:

Quốc gia sử dụng

 Không quân Hoàng gia Canada

 Hải quân Bồ Đào Nha

 Không quân Hải quân Hoàng gia
 Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Shark Mark II)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Mason, Francis K. The British Bomber since 1914. London: Putnam Aeronautical Books, 1994. ISBN 0-85177-861-5.
 Shores, Christopher, Brian Cull and Yasuho Izawa. Bloody Shambles:Volume One:The Drift to War to the Fall of Singapore. London:Grub Street, 1992. ISBN 0-948817-50-X.
 Taylor, John W.R. "Blackburn Shark." Combat Aircraft of the World from 1909 to the present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.
 Thetford, Owen. British Naval Aircraft Since 1912, . London: Putnam, Fourth Edition, 1978. ISBN 0-370-30021-1.
 Vincent, Carl. The Blackburn Shark (Canada's Wings Vol. 1). Stittsville, Ontario: Canada's Wings, 1974.

Shark
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Thủy phi cơ
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Breda Ba.64

text:
Breda Ba.64 là một loại máy bay cường kích một động cơ của Italy trang bị cho Regia Aeronautica (không quân Italy) trong thập niên 1930.

Ba.64 được Antonio Parano và Giuseppe Panzeri thiết kế, nó chỉ trang bị hạn chế với 2 đơn vị từ năm 1936, cùng với loại Caproni A.P.1. Đến năm 1939 nó bắt đầu bị thải loại, và được thay thế bằng loại Ba.65.

Quốc gia sử dụng

 Regia Aeronautica

 Không quân Uruguay

Tính năng kỹ chiến thuật (Ba.64)

Xem thêm

Tham khảo

 Mondey, David The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. New York: Bounty Books, 2006. ISBN 07537140604 .
 Taylor, Michael J.H. Jane's Encyclopedia of Aviation Vol.2. Danbury, Connecticut: Grolier Educational Corporation, 1980. ISBN 0-7106-0710-5.
 Winchester, Jim. "Breda Ba.65." Aircraft of World War II: The Aviation Factfile. Kent, UK: Grange Books plc, 2004. ISBN 1-84013-639-1.

Liên kết ngoài
 Breda Ba.64
 Breda Ba.65 (1935)

Ba.064
Máy bay quân sự Ý thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Bắc Kazakhstan (tỉnh)

text:
Bắc Kazakhstan (tiếng Kazakh: Солтүстік Қазақстан облысы, Soltüstik Kazakhstan oblısı), là một tỉnh của cộng hoà Kazakhstan, với dân số 665.800 người. Thủ phủ của tỉnh là thành phố Petropavl với 193.300 dân. Tỉnh có chung đường biên giới với các tỉnh Omsk, Tyumen và Kurgan của Liên bang Nga ở phía bắc, ngoài ra còn có chung đường biên giới với 3 tỉnh khác của Kazakhstan là: Pavlodar về phía đông, Akmola về phía nam và Kostanay về phía tây. Diện tích của Bắc Kazakhstan 98.040 km2, là tỉnh có diện tích nhỏ thứ tư của Kazakhstan. Sông Ishim (Esil), một nhánh của sông Irtysh, chảy từ Karagandy đến Nga có ngang qua tỉnh Bắc Kazakhstan.

Nhân khẩu
Nga (48,5% trong năm 2006, 49,79% vào năm 1999 và 51,49% vào năm 1989).
 Người Kazakh (32,3% trong năm 2006, 29,57% vào năm 1999 và 22,59% vào năm 1989).
 Người Ucraina (6,3% trong năm 2006, 6,47% vào năm 1999 và 7,73% vào năm 1989).
 Người Đức (3,9% trong năm 2006, 5,67% trong năm 1999 - 9,51% vào năm 1989).
 Người Ba Lan (2,7% trong năm 2006, 2,58% vào năm 1999 và 2,51% vào năm 1989).
 Người Tatar (2,2% trong năm 2006, 1,54% vào năm 1999 và 1,80% vào năm 1989).
 Người Byelorussia (1,2% trong năm 2006, 2,46% vào năm 1999 và 2,89% vào năm 1989).
 Những dân tộc khác, chủ yếu là người Hy Lạp, Mordvin, Uzbek (2,9% trong năm 2006, 2,11% vào năm 1999 và 2,18% vào năm 1989).

Hành chính
Toàn tỉnh được chia thành 13 huyện và thành phố Petropavl.
 Huyện Akkayin trung tâm hành chính tại Smirnovo;
 Huyện Akzhar trung tâm hành chính tại Talshik;
 Huyện Aiyrtau trung tâm hành chính tại Saumalkol;
 Huyện Esil trung tâm hành chính tại Yavlenka;
 Huyện Gabit Musirepov trung tâm hành chính tại Novoishimskoye;
 Huyện Kyzylzhar trung tâm hành chính tại Beskol;
 Huyện Magzhan Zhumabaev trung tâm hành chính tại Bulayevo;
 Huyện Mamlyut trung tâm hành chính tại Mamlyutka;
 Huyện Shal akyn trung tâm hành chính tại Sergeyevka;
 Huyện Taiynsha trung tâm hành chính tại Taiynsha;
 Huyện Timiryazev trung tâm hành chính tại Timiryazevo;
 Huyện Ualikhanov trung tâm hành chính tại Kishkenekol;
 Huyện Zhambyl trung tâm hành chính tại Presnovka.
Năm địa phương tại tỉnh Bắc Kazakhstan sau đây có thị trấn: Petropavl, Bulayevo Mamlyutka, Sergeyevka, và Taiynsha.

Liên kết
 Trang chính thức

Tham khảo

Tỉnh của Kazakhstan


title: Nguyễn Thị Ánh Viên

text:
Nguyễn Thị Ánh Viên (sinh ngày 9 tháng 11 năm 1996 tại ấp Ba Cau, xã Giai Xuân, huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ) là cựu nữ vận động viên bơi lội thuộc Đoàn Thể thao Quân đội và Đội tuyển Bơi lội Quốc gia với quân hàm Trung tá quân đội nhân dân Việt Nam. Khi mới 19 tuổi cô đã giành 8 huy chương vàng, 1 huy chương bạc, 1 huy chương đồng cho Việt Nam và đã phá 8 kỷ lục và được công nhận là vận động viên ngoài Singapore xuất sắc nhất tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2015 ở Singapore., với 8 huy chương vàng giành được, Ánh Viên là người giành nhiều huy chương vàng thứ 2 sau vận động viên bơi lội nam Joseph Schooling của Singapore tại Seagame 28. Cô còn đứng thứ 25 thế giới cự ly 400m tự do của nữ và thứ 9 thế giới nội dung 400m hỗn hợp. Năm 2023, cô là trung tá quân nhân chuyên nghiệp trẻ nhất tại Việt Nam và được tặng Huân chương lao động hạng nhì.

Cô cũng là vận động viên duy nhất của Việt Nam, từ khi hội nhập 1993, được đầu tư trọng điểm. Việc tập huấn dài hạn trong 6 năm tại Florida, Hoa Kỳ, cường quốc số 1 về bơi lội, của cô có kinh phí lên tới gần 7 tỷ đồng.

Sự nghiệp thể thao
Ban đầu được ông nội dạy bơi, đến khi học lớp 5, Ánh Viên được nhà trường chọn đi thi đấu tại Hội khỏe Phù Đổng cấp huyện. Với thành tích xuất sắc, Ánh Viên tiếp tục được chọn đi thi đấu tại Hội khỏe Phù Đổng cấp thành phố. Và tại đây, Ánh Viên đã được các huấn luyện viên của Trung tâm TDTT Quốc phòng 4 (Quân khu 9) lựa chọn. Khi mới 16 tuổi, cô đã cao 1m7, sải tay dài 1,78 m, bàn chân to và có các nhóm cơ suôn dài. Đây là những tố chất rất thích hợp với môn bơi.

2011 – 2019
Năm 2011, Nguyễn Thị Ánh Viên đã đạt được 10 HCV trong 10 nội dung đăng ký thi đấu tại Giải bơi lội các nhóm tuổi vô địch toàn quốc. Tại SEA Games 26 tổ chức tại Indonesia, cô đã giành được 2 HCB ở nội dung 100 m bơi ngửa và 400 m hỗn hợp.

Năm 2012, Nguyễn Thị Ánh Viên phá chuẩn B Olympic ở nội dung 200 m bơi ngửa với thời gian 2 phút 13 giây 66, giành HCV, vượt 4 chuẩn B Olympic tại Giải bơi lội Đông Nam Á. Ánh Viên đã đại diện cho Việt Nam tại Thế vận hội Mùa hè 2012, trong các môn 200m bơi ngửa và 400m bơi hỗn hợp cá nhân.

Năm 2013, Tại Đại hội Thể thao trẻ châu Á lần 2 diễn ra ở Nam Ninh, Trung Quốc (từ 19 - 22/8), Ánh Viên giành được 4 huy chương (3 HCV, 1 HCB). Tại SEA Games 27 diễn ra ở Myanmar (12/2013), Ánh Viên giành được 6 huy chương (3 HCV, 2 HCB, 1 HCĐ), phá 2 kỷ lục Sea Games ở các cự ly 200 m ngửa (2 phút 14 giây 80) và 400 m hỗn hợp (4 phút 46 giây 16), được bình chọn là " Ấn tượng vàng SEA Games 27 ".

Ngày 26 tháng 8 năm 2013, Nguyễn Thị Ánh Viên được Bộ Tư lệnh Quân khu 9 đặc cách trao cho quân hàm Thượng úy  Quân nhân chuyên nghiệp và khen thưởng vì những thành tích mà cô đã đạt được khi đem về cho thể thao Việt Nam nhiều vinh quang .

Cuối năm 2013, sau khi thi đoạt 3 huy chương vàng tại SEA Games 27 (diễn ra tháng 12 năm 2013 tại Myanmar) và đoạt 4 huy chương vàng, 2 huy chương bạc, phá kỹ lục cự ly 400m hỗn hợp tại Giải bơi Mùa xuân bang Florida, Mỹ (tháng 3-2014), Ánh Viên được Bộ tư lệnh Quân khu 9 đã tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở và Bộ Quốc phòng thăng quân hàm từ Thượng úy lên Đại úy trước niên hạn. Lúc đó, Nguyễn Thị Ánh Viên mới chỉ 18 tuổi.

Tháng 8 năm 2014, Ánh Viên đoạt huy chương vàng Olympic trẻ nội dung 200m hỗn hợp. Tháng 9 năm 2014, Ánh Viên đoạt 2 huy chương đồng nội dung 200m ngửa và 400m hỗn hợp tại Đại hội thể thao châu Á (Asian Games 2014)

Năm 2015, sau gần 2 năm khoác áo câu lạc bộ bơi Saint Augustine (bang Florida), Ánh Viên chuyển sang khoác áo CLB nổi tiếng Ebiscobal và được dẫn dắt bởi chuyên gia Cray Anthony Teeters, một trong những HLV giỏi nhất của làng bơi lội Mỹ. Ánh Viên được nhận đầu tư hàng tỷ đồng để tập huấn dài hạn ở Mỹ, quốc gia có môn bơi phát triển nhất thế giới và đã được đền đáp xứng đáng.

Tại chặng một FINA World Cup 2015 tại Moscow, Nga, Ánh Viên đã xuất sắc mang về 2 tấm huy chương danh giá cho đoàn thể thao Việt Nam: huy chương đồng ở nội dung 200m hỗn hợp và huy chương bạc ở nội dung 400m hỗn hợp cá nhân. Tại chặng 2 ở Paris, Ánh Viên tiếp tục giành thêm 1 tấm huy chương Bạc nội dung 400m hỗn hợp cá nhân. Sau khi đạt thành tích vô cùng ấn tượng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2017, Ánh Viên được đề xuất thăng hàm từ Đại úy lên Thiếu tá.

Năm 2016, cô tham gia Thế vận hội Mùa hè 2016, nhưng không thể vượt qua vòng bảng hay giành được danh hiệu nào.

Năm 2017, cô đã lập kỉ lục khi có riêng cho mình 8 chiếc HCV ở các nội dung 200m tự do, 50m ngửa, 400m hỗn hợp, 200m hỗn hợp, 800m tự do, 400m tự do, 200m ngửa, 100m ngửa; hai HCB ở các nội dung 200m ếch, 100m tự do và phá 3 kỉ lục của Sea Games.

Tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 ở Philippines diễn ra vào năm 2019, cô đã tiếp tục đem về 6 Huy chương vàng và 2 Huy chương bạc, trở thành Vận động viên xuất sắc nhất đại hội.

Từ 2020 và tuyên bố giải nghệ
Tại Thế vận hội Mùa hè 2020, Ánh Viên thất bại ngay từ vòng bảng các nội dung bơi, các thông số cũng chỉ ra phong độ của cô không còn như trước đây. Thất bại này khiến báo chí Việt Nam đặt câu hỏi lý do thất bại khi dù đã được đầu tư đến hơn 20 tỷ đồng và tập huấn dài hạn ở Mỹ đến 7 năm. Theo báo chí Việt Nam trích dẫn Tổng cục Thể dục Thể thao, việc Ánh Viên thất bại được chỉ ra là do "đã chạm ngưỡng giới hạn" và "đầu tư không định hướng đúng" được cho là nguyên do chính. Báo Dân Trí còn dẫn việc tập luyện thực chất chỉ "đi tập nhờ bể bơi, rồi thi đấu tranh huy chương ở các giải đấu dành cho sinh viên", cho rằng việc "sai lầm trong khâu đầu tư, tập luyện sai quy trình", đầu tự sự nghiệp của cô chỉ để tranh thành tích huy chương ở Sea Games khiến cô không thể vươn xa ở Olympic hay các giải tầm châu lục khác.

Ngày 8 tháng 10 năm 2021, Ánh Viên tuyên bố giải nghệ, với lý do để chăm lo bản thân và tiếp tục việc học. Việc tuyên bố khiến Tổng cục Thể dục Thể thao Việt Nam bất ngờ, nhưng do Ánh Viên nằm trong kế hoạch chuẩn bị Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021 nên vẫn chưa đồng ý giải nghệ. Báo chí Việt Nam cho biết là Tổng cục Thể dục Thể thao Việt Nam đang cố gắng thuyết phục Ánh Viên thi đấu đến Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2021, đồng thời tìm hướng giải quyết với bên Quân đội. Đến ngày 16 tháng 11 năm 2021, Tổng cục Thể dục Thể thao Việt Nam chấp thuận việc giải nghệ của Ánh Viên.

Cá nhân
Ánh Viên rất mạnh mẽ khi thi đấu nhưng ngoài đời là một cô gái hiền lành và có phần hơi nhút nhát. Cô yêu thích môn lịch sử và ngán nhất là ăn. Vì với chế độ ăn uống nghiêm ngặt của vận động viên đỉnh cao, hàng ngày Ánh Viên có 4 bữa ăn chính, chưa kể các bữa phụ. Trong đó, bữa chính có ít nhất 1 kg thịt bò, 50 con tôm, 1 đĩa mỳ to, 1 đĩa rau trộn, 1 lít sữa tươi.

Vì phải thường xuyên tập huấn liên tục, cô không có nhu cầu chi xài, hầu hết tiền cô nhận được đều gửi về cho cha mẹ. Nhờ số tiền đó mà họ đã xây được nhà cửa khang trang.

Cô phát biểu tại SEA Games 28:

Những nhận xét về Nguyễn Thị Ánh Viên
Joseph Schooling (kình ngư số 1 Singapore): "Cô ấy đã thực hiện mọi thứ một cách chuẩn mực, tôi chưa từng thấy một vận động viên nào làm được như vậy. Ánh Viên có một trái tim thép, tinh thần thi đấu vô cùng tuyệt vời. Tôi thấy vui bởi những thành tích cô ấy đạt được".

Báo The Straits Times của Singapore: Ánh Viên là vận động viên giá trị nhất của đoàn thể thao Việt Nam.

Báo The New Paper đặt cho Ánh viên biệt danh "Cô Gái Thép".

Huấn luyện viên David Lim của đội tuyển bơi lội Singapore: Ánh Viên đã tiến bộ rất đáng kể, cô ấy tập luyện cùng thời điểm với đội tuyển Singapore và chúng tôi thấy cô ấy thể hiện rất tuyệt".

Xem thêm
 Danh sách kỷ lục bơi Việt Nam
 Danh sách kỷ lục SEA Games trong bơi lội

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nguyen Thi Anh Vien - 28th SEA Games Singapore 2015
 Ánh Viên Olympic 2016

Người Cần Thơ
Vận động viên bơi lội Việt Nam
Nữ vận động viên bơi lội
Vận động viên Việt Nam tham gia Thế vận hội
Thể thao Cần Thơ
Sinh tại Cần Thơ
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Nữ giới Việt Nam thế kỷ 21


title: Oncidium

text:
Oncidium là một chi có chứa khoảng 330 loài hoa lan từ phân tông Oncidiinae của Họ Lan (Orchidaceae). Đây là một phức tạp, với nhiều loài được phân loại lại.

Các loài

 Oncidium aberrans (Brazil - Paraná).
 Oncidium abortivum (Venezuela to Ecuador).
 Oncidium abruptum (Colombia to Ecuador).
 Oncidium acinaceum (Ecuador to Peru).
 Oncidium acrochordonia (Colombia).
 Oncidium adelaidae (Colombia).
 Oncidium advena (N. Venezuela).
 Oncidium albini (Brazil - Paraná).
 Oncidium alcicorne (Colombia).
 Oncidium allenii (Panama).
 Oncidium aloisii (Ecuador).
 Oncidium altissimum: "Wydler's Dancing-lady Orchid" (Jamaica).
 Oncidium amabile (Brazil).
 Oncidium amictum (SE. Brazil).
 Oncidium amoenum (Mexico).
 Oncidium ampliatumLindl. (Panama) (now a synonym of the accepted name Chelyorchis ampliata  (Lindl.) Dressler & N.H.Williams in G.A.Romero & G.Carnevali, 2000 )
 Oncidium andradeanum (Ecuador to Peru).
 Oncidium andreae (Colombia).
 Oncidium andreanum (SW. Mexico).
 Oncidium angustisegmentum (Peru).
 Oncidium × ann-hadderae (O. haitiense × O. variegatum) (Dominican Republic).
 Oncidium anomalum (Colombia).
 Oncidium ansiferum (C. America to Colombia).
 Oncidium anthocrene (Colombia to Ecuador).
 Oncidium antioquiense (Colombia).
 Oncidium ariasii (Peru).
 Oncidium arizajulianum (Dominican Republic) (now synonym of Tolumnia arizajuliana)
 Oncidium armillare (W. South America to N. Venezuela).
 Oncidium aspecum (Peru).
 Oncidium auricula (SE. Brazil).
 Oncidium auriferum (Colombia to NW. Venezuela).
 Oncidium aurorae (Peru).
 Oncidium ayabacanum (Peru).
 Oncidium baccatum (Venezuela).
 Oncidium bahiense (Cogn.) Schltr (NE Brasil)
 Oncidium barbaceniae (Brazil - Minas Gerais).

 Oncidium barbatum (Brazil to Bolivia).
 Oncidium batemannianum (Brazil to Peru).
 Oncidium baueri (Trop. America).
 Oncidium bennettii (Peru).
 Oncidium bicolor (NE. Venezuela to Brazil).
 Oncidium bidentatum (Ecuador).
 Oncidium bifolium (Brazil to N. Argentina).
 Oncidium blanchetii (E. & S. Brazil.).
 Oncidium boothianum (Venezuela to Ecuador).
 Oncidium brachyandrum (Mexico)
 Oncidium brachystachys (Colombia).
 Oncidium brachystegium (Bolivia).
 Oncidium bracteatum (Costa Rica to Colombia).
 Oncidium braunii (Trop. America) (?).
 Oncidium brevilabrum (Colombia.
 Oncidium brunleesianum (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium brunnipetalum (S. Brazil).
 Oncidium bryocladium (Colombia).

 Oncidium bryolophotum (Costa Rica to Panama).
 Oncidium buchtienii (Bolivia).
 Oncidium bustosii Königer (Ecuador)
 Oncidium calanthum (Ecuador to Peru).
 Oncidium callistum (Colombia).
 Oncidium calochilum (Cayman Is., Cuba, Dominican Republic) (now synonym of Tolumnia calochila)
 Oncidium caminiophorum (N. Venezuela).
 Oncidium cardiostigma (Mexico).
 Oncidium × cassolanum (O. cornigerum × O. riograndense) (S. Brazil).
 Oncidium caucanum (Colombia).
 Oncidium cebolleta (Mexico to Brazil) (synonym of the accepted name: Trichocentrum cebolleta  (Jacq.) M.W.Chase & N.H.Williams, 2001
 Oncidium chapadense (Brazil - Goiás).
 Oncidium cheirophorum (Mexico - Chiapas to Colombia).
 Oncidium chrysomorphum (Colombia to N. Venezuela).
 Oncidium chrysops (Mexico - Guerrero, Oaxaca).
 Oncidium chrysopteranthum (Brazil).
 Oncidium chrysopterum (WC. Brazil to Bolivia).
 Oncidium chrysothyrsus (SE. Brazil)
 Oncidium ciliatum (SE. Brazil).

 Oncidium citrinum (Trinidad to Venezuela).
 Oncidium cogniauxianum (SE. Brazil).
 Oncidium × colnagoi. (O. forbesii × O.) (SE. Brazil).
 Oncidium coloratum (Brazil - Espírito Santo) (now synonym of Carria colorata (Königer & J.G.Weinm.bis) V.P.Castro & K.G.Lacerda 2005)
 Oncidium compressicaule (Haiti) (now synonym of Tolumnia compressicaulis)
 Oncidium concolor (Brazil to NE. Argentina).
 Oncidium cornigerum (SE. & S. Brazil to Paraguay).
 Oncidium crassopterum (Peru).
 Oncidium crispum (SE. Brazil).
 Oncidium cristatellum (Brazil to Ecuador).
 Oncidium croesus (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium cruciferum (Peru).
 Oncidium cultratum (Ecuador).
 Oncidium curtum (Brazil - Rio de Janeiro).

 Oncidium cycnicolle (Colombia to Ecuador).
 Oncidium dactyliferum (Venezuela to Ecuador).
 Oncidium dactylopterum (Colombia).
 Oncidium dasytyle (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium decorum (Colombia).
 Oncidium deltoideum (N. Peru).
 Oncidium dichromaticum (Costa Rica to Colombia).
 Oncidium disciferum (Bolivia).
 Oncidium discobulbon (Peru).
 Oncidium divaricatum (SE. Brazil).
 Oncidium donianum (Brazil - São Paulo).
 Oncidium drepanopterum (Ecuador).
 Oncidium durangense (Mexico - Durango).
 Oncidium duveenii (Brazil).
 Oncidium echinophorum (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium echinops (Ecuador).
 Oncidium edmundoi (Brazil).

 Oncidium edwallii (Brazil to NE. Argentina).
 Oncidium elephantotis (NW. Venezuela to Ecuador).
 Oncidium emilii (Paraguay).
 Oncidium enderianum (SE. Brazil).
 Oncidium endocharis (Mexico - Chiapas to C. America).
 Oncidium ensatum: Latin American Orchid (S. Mexico to NW. Venezuela).
 Oncidium erucatum (Ecuador).
 Oncidium estradae (Ecuador).
 Oncidium eurycline (SE. Brazil).
 Oncidium exalatum (Panama).
 Oncidium exasperatoides (Peru).
 Oncidium excavatum (C. America to Peru).
 Oncidium fasciculatum (Mexico - Oaxaca, Chiapas to Guatemala).
 Oncidium fasciferum (Peru).
 Oncidium fimbriatum (Brazil to NE. Argentina).
 Oncidium flexuosum (E. & S. Brazil to NC. Argentina).
 Oncidium floridanum: Florida Orchid (S. Florida to Cuba).
 Oncidium × floride-phillipsae (O. prionochilum × O. variegatum) (Leeward Is.).
 Oncidium forbesii (Brazil - Minas Gerais).
 Oncidium formosissimum (Ecuador to Peru).
 Oncidium fragae (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium fuscans (Brazil - Minas Gerais).
 Oncidium fuscatum (Ecuador to Peru).
 Oncidium fuscopetalum (WC. Brazil).

 Oncidium gardneri (Ecuador, SE. Brazil).
 Oncidium × gardstyle (O. dasystyle × O. gardneri) (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium gauntlettii (Jamaica) (now synonym of Tolumnia gauntlettii)
 Oncidium geertianum (C. & SW. Mexico).
 Oncidium gilvum (SE. Brazil).
 Oncidium gracile (SE. Brazil).
 Oncidium graciliforme (C.Panama).
 Oncidium gracillimum (Colombia).
 Oncidium graminifolium (Mexico to C. America).
 Oncidium gravesianum (E. Brazil).
 Oncidium guianense (Hispaniola) (now synonym of Tolumnia guianensis)
 Oncidium guibertianum (Cuba) (now synonym of Tolumnia guibertiana)
 Oncidium guttatum (Mexico to Colombia and Caribbean) (now synonym of Tolumnia guttata)
 Oncidium gyrobulbon (Ecuador).
 Oncidium hagsaterianum (Mexico to Guatemala).
 Oncidium haitiense (Hispaniola) (now synonym of Tolumnia haitensis)
 Oncidium hannelorae (Windward Is.-(Dominica).
 Oncidium hapalotyle (Colombia to Ecuador).
 Oncidium harrisonianum (SE. Brazil).
 Oncidium hastatum (Mexico).
 Oncidium hastilabium (W. South America).
 Oncidium hatschbachii (Brazil - Paraná).

 Oncidium helgae (Ecuador).
 Oncidium herzogii (Bolivia to NW. Argentina).
 Oncidium heteranthum (S. Trop. America).
 Oncidium hians (Peru, SE. Brazil).
 Oncidium hieroglyphicum (Peru).
 Oncidium hintonii (N. & SW. Mexico).
 Oncidium hirtzii (Ecuador – Napo).
 Oncidium hookeri (SE. & S. Brazil.
 Oncidium hydrophilum (Brazil to Paraguay).
 Oncidium hyphaematicum (W. South America).
 Oncidium imitans (Costa Rica).
 Oncidium imperatoris-maximiliani (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium incurvum (Mexico - Veracruz to Chiapas).

 Oncidium inouei (Peru).
 Oncidium insigne (Brazil).
 Oncidium ionopterum (Peru - Cajamarca).
 Oncidium iricolor (Trop. America) (?).
 Oncidium isidrense (Peru).
 Oncidium isopterum (Brazil - Minas Gerais).
 Oncidium isthmii (Costa Rica to Panama).
 Oncidium kautskyi (Brazil).
 Oncidium klotzschianum (Costa Rica to Venezuela and Peru).
 Oncidium kraenzlinianum (Brazil).
 Oncidium kramerianum (Costa Rica to Suriname and Ecuador) (now synonym of Psychopsis krameriana)
 Oncidium lancifolium (Ecuador).
 Oncidium leinigii (Brazil).
 Oncidium leleui (SW. Mexico).
 Oncidium lentiginosum (Colombia to N. Venezuela).
 Oncidium leopardinum (Peru).
 Oncidium lepidum (Ecuador).

 Oncidium lepturum (Bolivia).
 Oncidium leucochilum (SE. Mexico to Guatemala).
 Oncidium lietzei (SE. Brazil).
 Oncidium ligiae (Colombia).
 Oncidium lindleyi (S. Mexico to Guatemala).
 Oncidium lineoligerum (N. Peru).
 Oncidium litum (SE. Brazil).
 Oncidium loechiloides (Venezuela).
 Oncidium loefgrenii (SE. & S. Brazil).
 Oncidium longicornu (Brazil to NE. Argentina.
 Oncidium longipes (Brazil to NE. Argentina).
 Oncidium lucasianum (Peru - Cajamarca).
 Oncidium lucayanum (Bahamas) (now synonym of Tolumnia lucayana)
 Oncidium luteum (Costa Rica).
 Oncidium lykaiosii (Bolivia).
 Oncidium macronyx (Brazil).
 Oncidium macropetalum (W.C. Brazil)
 Oncidium maculatum (Mexico to C. America).
 Oncidium maculosum (Brazil - Minas Gerais).
 Oncidium magdalenae (NW. Venezuela - Mérida).
 Oncidium maizifolium (Colombia to NW. Venezuela).
 Oncidium majevskyi (Brazil).
 Oncidium mantense Dodson & R.Estrada (Ecuador)
 Oncidium mandonii (Bolivia).
 Oncidium marshallianum (SE. Brazil).
 Oncidium martianum (SE. & S. Brazil).
 Oncidium mathieuanum (Ecuador to Peru).
 Oncidium megalopterum (SE. Brazil).
 Oncidium melanops (Ecuador).
 Oncidium micropogon (Brazil).
 Oncidium micropogon var. micropogon (S. Brazil). Pseudobulb epiphyte
 Oncidium microstigma (C. & SW. Mexico).
 Oncidium millianum (Colombia).
 Oncidium miserrimum (Colombia to NW. Venezuela).
 Oncidium morenoi (Brazil) (replaced synonym of the accepted name Trichocentrum morenoi (Dodson & Luer) M.W.Chase & N.H.Williams, 2001 )
 Oncidium nebulosum (Colombia).
 Oncidium niesseniae (Colombia).
 Oncidium nigratum (Colombia to Guyana).
 Oncidium obryzatoides (Costa Rica to Ecuador).
 Oncidium ochmatochilum (SE. Mexico to Peru).
 Oncidium ochthodes (Ecuador).
 Oncidium oliganthum (Mexico - Oaxaca, Chiapas to El Salvador).
 Oncidium orbatum (Colombia).
 Oncidium ornithocephalum (Colombia).
 Oncidium ornithopodum (Trop. America).
 Oncidium ornithorhynchum (Mexico to C. America).
 Oncidium orthostates (S. Venezuela to Guyana and Brazil). This species has been redefined as Nohawilliamsia pirarense  (Rchb. f.), M.W. Chase & Whitten
 Oncidium orthostatoides (Peru).
 Oncidium ototmeton (Bolivia).
 Oncidium ouricanense (Brazil - Bahia).
 Oncidium panamense (Panama).
 Oncidium panduratum (Colombia.
 Oncidium panduriforme (Costa Rica).
 Oncidium papilio (Panama to S. Trop. America and Trinidad) (now synonym of Psychopsis papilio)
 Oncidium paranaense (Brazil to Argentina - Misiones).
 Oncidium paranapiacabense (Brazil - São Paulo).
 Oncidium pardalis (N. Venezuela).
 Oncidium pardoglossum (Trop. America) (?).
 Oncidium pardothyrsus (Ecuador to Peru).
 Oncidium parviflorum (Costa Rica to Panama).
 Oncidium pectorale (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium pelicanum (Mexico - Guerrero, Oaxaca).
 Oncidium peltiforme (Ecuador).
 Oncidium pentadactylon (W. South America).
 Oncidium pergameneum (NC. & SE. Mexico to C. America).
 Oncidium pictum (W. South America).
 Oncidium picturatum (N. Venezuela).
 Oncidium pirarene (Guyana).
 Oncidium planilabre (W. South America).
 Oncidium platychilum (Colombia to Ecuador).
 Oncidium platyglossum (Colombia).
 Oncidium pollardii (Mexico - Oaxaca).
 Oncidium polyadenium (Ecuador to N. Peru).
 Oncidium polyodontum (SE. Brazil).
 Oncidium portillae (Ecuador).
 Oncidium posadarum (Colombia).
 Oncidium powellii (Panama).
 Oncidium praetextum (SE. Brazil).
 Oncidium prionochilum (Puerto Rico to Virgin Is.) (now synonym of Tolumnia prionochila)
 Oncidium pubes (Colombia, SE. Brazil to NE. Argentina).
 Oncidium pulchellum (Jamaica) (now synonym of Tolumnia pulchella)
 Oncidium pulvinatum (Brazil to NE. Argentina).
 Oncidium punctulatum (Panama).
 Oncidium pyramidale (W. South America).
 Oncidium pyxidophorum (Trop. America) (?).
 Oncidium quadrilobum (Hispaniola) (now synonym of Tolumnia quadriloba)
 Oncidium raniferum (SE. Brazil).
 Oncidium reductum (Bolivia).
 Oncidium reflexum (SW. Mexico)
 Oncidium regentii V.P.Castro & G.F.Carr (2005) (Brazil)
 Oncidium reichenbachii (Colombia to NW. Venezuela).
 Oncidium remotiflorum (Brazil).
 Oncidium retusum (Peru).
 Oncidium rhinoceros (Trop. America) (?).
 Oncidium riograndense (S. Brazil to NE. Argentina.
 Oncidium riopalenqueanum (Ecuador).
 Oncidium riviereanum (Brazil).
 Oncidium robustissimum (Brazil).
 Oncidium rodrigoi (Colombia).
 Oncidium rostrans (Colombia).
 Oncidium rutkisii (Venezuela).
 Oncidium sanderae (Peru - Huánuco) (now synonym of Psychopsis sanderae)
 Oncidium sarcodes (SE. Brazil).
 Oncidium saxicola (Colombia).
 Oncidium schillerianum (Peru).
 Oncidium schmidtianum (Trop. America) (?).
 Oncidium schunkeanum (Brazil).
 Oncidium schwambachiae (Brazil).
 Oncidium sclerophyllum (Costa Rica).
 Oncidium × scullyi (O. curtum × O. gravesianum) (SE. Brazil).
 Oncidium sellowii (Brazil).
 Oncidium semele (Ecuador).
 Oncidium sessile (Venezuela to Peru).
 Oncidium silvanoi (Peru).
 Oncidium silvanum (Brazil).
 Oncidium spegazzinianum (Argentina - Misiones).
 Oncidium sphacelatum (Mexico to C. America, SE. Venezuela).
 Oncidium sphegiferum (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium stelligerum (SW. Mexico).
 Oncidium stenobulbon (Costa Rica).
 Oncidium stenotis (Costa Rica to Ecuador).
 Oncidium storkii (Costa Rica).
 Oncidium suave (C. & SW. Mexico, El Salvador).
 Oncidium subcruciforme (Nicaragua).
 Oncidium suttonii (Mexico - Chiapas to El Salvador).
 Oncidium swartzii (Windward Is.- Martinique).
 Oncidium sylvestre (Cuba to Haiti) (now synonym of Tolumnia sylvestris)
 Oncidium tectum (Colombia).
 Oncidium tenellum (French Guiana).
 Oncidium tenuipes (Guatemala).
 Oncidium tetrotis (Colombia).
 Oncidium tigratum (Ecuador to Peru).
 Oncidium tigrinum (C. & SW. Mexico).
 Oncidium tipuloides (Peru).
 Oncidium toachicum (Ecuador).
 Oncidium trachycaulon (Colombia to Ecuador).
 Oncidium trichodes (N. Brazil).
 Oncidium trilobum (Peru).
 Oncidium trinasutum (Ecuador).
 Oncidium triquetrum (Jamaica) (now synonym of Tolumnia triquetra)
 Oncidium trulliferum (Brazil - Rio de Janeiro).
 Oncidium truncatum (Brazil - Mato Grosso).
 Oncidium tsubotae (Colombia).
 Oncidium tuerckheimii (Cuba to Hispaniola) (now synonym of Tolumnia tuerckheimii)
 Oncidium unguiculatum (C. & SW. Mexico).
 Oncidium unicolor (SE. Brazil).
 Oncidium uniflorum (SE. & S. Brazil).
 Oncidium urophyllum (Lesser Antilles) (now synonym of Tolumnia urophylla)
 Oncidium usneoides (Cuba) (now synonym of Tolumnia usneoides)
 Oncidium varicosum (Brazil to N. Argentina).

 Oncidium variegatum (S. Florida to Caribbean) (now synonym of Tolumnia variegata)
 Oncidium variegatum subsp. bahamense (S. Florida to Bahamas) (now synonym of Tolumnia bahamensis)
 Oncidium variegatum subsp. leiboldii (Cayman Is. to Cuba) (now synonym of Tolumnia leiboldii)
 Oncidium variegatum subsp. scandens (Haiti) (now synonym of Tolumnia scandens)
 Oncidium variegatum subsp. velutinum (Cuba) (now synonym of Tolumnia velutina)
 Oncidium vasquezii (Bolivia).
 Oncidium venustum (Brazil).
 Oncidium vernixium (Ecuador).
 Oncidium verrucosissimum (Paraguay to NE. Argentina).
 Oncidium versteegianum (Suriname to Ecuador) (now synonym of Psychopsis versteegiana)
 Oncidium viperinum (Bolivia to NW. Argentina).
 Oncidium virgulatum (Colombia to Ecuador).
 Oncidium volvox (NW. & N. Venezuela).
 Oncidium warmingii (S. Venezuela to Brazil).
 Oncidium warszewiczii (Costa Rica to Colombia).
 Oncidium weddellii (Bolivia).
 Oncidium welteri (Brazil - São Paulo).
 Oncidium wentworthianum (Mexico – Chiapas to El Salvador).
 Oncidium wheatleyanum (Brazil).
 Oncidium widgrenii (SE. & S. Brazil to Paraguay).
 Oncidium williamsii (Bolivia).
 Oncidium xanthocentron (Colombia).
 Oncidium xanthornis (NW. Venezuela to Ecuador).
 Oncidium zappii (Brazil).

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Petropavl

text:
Petropavl (tiếng Kazakh: Петропавл/Petropavl, tiếng Nga: Петропавловск, chuyển tự: Petropavlovsk), không nên nhầm lẫn với Petropavlovsk-Kamchatsky) là thành phố thủ phủ tỉnh Bắc Kazakhstan, Kazakhstan.
Thành phố nằm bên sông Ishim ở phía bắc Kazakhstan, gần biên giới với Nga, khoảng 261 km về phía tây của Omsk dọc theo tuyến đường sắt xuyên Xibia. Dân số: 201.446 người (kết quả điều tra dân số 209), [2] 203.523 (kết quả điều tra dân số 1999) Population:  .

Lịch sử
Petropavl được thành lập năm 1752 như một pháo đài Nga mở rộng khu định cư và ảnh hưởng của Nga vào lãnh thổ du mục Kazak về phía nam. Pháo đài có tên của nó sau hai vị thánh Thiên chúa giáo, tông đồ Phêrô và Phaolô. Nó được nâng thành thành phố vào năm 1807. Petropavl là một trung tâm thương mại quan trọng đối với lụa và thảm cho đến khi cuộc Cách mạng Nga năm 1917.

Giáo dục

Petropavl có trường đại học nhà nước Bắc Kazakhstan, được thành lập vào năm 1937 như với tên Trường sư phạm Petropavlovsk.

Tham khảo

Tỉnh Bắc Kazakhstan
Thành phố, thị xã của Kazakhstan


title: Breda Ba.65

text:
Breda Ba.65 là một loại máy bay cường kích của Aviazione Legionaria trong Nội chiến Tây Ban Nha và của Regia Aeronautica (Không quân Italy) trong Chiến tranh thế giới II. Nó là máy bay cường kích duy nhất của Italy tham chiến. Nó có mặt ở hầu hết các chiến trường, trừ mặt trận Bắc Phi. Tổng cộng có 55 chiếc được xuất khẩu cho Iraq, Chile và Bồ Đào Nha.

Biến thể
Ba.65
Một chỗ
Ba-65bis
Máy bay ném bom hai chỗ
Ba-65bis
Máy bay huấn luyện hai chỗ

Quốc gia sử dụng

Regia Aeronautica

Không quân Hoàng gia Iraq

Không quân Paraguay

 Tây Ban Nha
Không quân Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (Ba.65)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. World Aircraft: World War II, Volume I (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978. ISBN 0-562-00096-8.
 Mondey, David. "Breda Ba.65." The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. New York: Bounty Books, 2006. ISBN 07537140604 .
 Sgarlato, Nico. Italian Aircraft of World War II. Warren, Michigan: Squadron/Signal Publications, 1979. ISBN 0-89747-086-9.
 Shores, Christopher. Regia Auronautica, a Pictorial History of the Italian Air Force. Vol. 1: 1940-1943. Warren, Michigan: Squadron/Signal Publications, 1976. No ISBN.
 Taylor, Michael J.H. Jane's Encyclopedia of Aviation Vol. 2 . Danbury, Connecticut: Grolier Educational Corporation, 1980. ISBN 0-7106-0710-5.
 Winchester, Jim. "Breda Ba.65." Aircraft of World War II (The Aviation Factfile). Kent, UK: Grange Books plc, 2004. ISBN 1-84013-639-1.

Liên kết ngoài
 Breda Ba.65
 Breda Ba.65 (1935)

Máy bay quân sự Ý thập niên 1930
Máy bay huấn luyện quân sự Italy 1930–1939
Ba.065
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay huấn luyện
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Breguet 19

text:
Breguet 19 (Breguet XIX, Br.19 hay Bre.19) là một loại máy bay ném bom/trinh sát hạng nhẹ của Pháp, nó còn dùng để bay các chuyến bay khoảng cách dài, do công ty Breguet thiết kế và sản xuất từ năm 1924.

Biến thể

 Br.19.01
 Br.19.02 to 011
 Br.19 A2
 Br.19 B2
 Br.19 CN2
 Br.19 GR (Grand Raid)
 Br.19 TR Bidon
 Br.19 TF Super Bidon
 Br.19 ter
 Br.19.7
 Br.19.8
 Br.19.9
 Br.19.10
 Br.19 hydro (hayr thủy phi cơ Breguet 19)
 Nakajima-Breguet Reconnaissance Seaplane - Nakajima chế tạo phiên bản thủy phi cơ Breguet 19-A2B.

Các biến thể chở khách khác với khung vỏ được làm lại hoàn toàn được định danh:
 Br.26T (1926)
 Br.26TS hoặc Br.261T
 Br.280T
 Br.281T
 Br.284T

Quốc gia sử dụng

Không quân Argentina

Không quân Bỉ

Không quân Bolivia

Không quân Brasil

Không quân Cộng hòa Trung Hoa

Zrakoplovstvo Nezavisne Države Hrvatske

 Aéronautique Militaire
Hải quân Pháp

Không quân Hy Lạp

Regia Aeronautica

 Ba Tư
Không quân Ba Tư

Không quân Ba Lan

Không quân Hoàng gia Romania

Không quân Liên Xô
 Vương quốc Tây Ban Nha &  Cộng hòa Tây Ban Nha
Aeronáutica Militar

Không quân Thổ Nhĩ Kỳ

Không quân Hoàng gia

Không quân Uruguay

Không quân Venezuela

Không quân Hoàng gia Nam Tư

Không quân SFR Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (Br 19 A.2)

Xem thêm

Tham khảo

019
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1920
Máy bay chiến đấu
Máy bay đua
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Khí cụ bay môn thể thao đua
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Sóc chuột (phân họ Sóc đất)

text:
Sóc chuột (tiếng Anh: chipmunk) là những loài gặm nhấm nhỏ có sọc trên lưng của Họ Sóc. Sóc chuột được tìm thấy ở Bắc Mỹ, ngoại trừ sóc chuột Siberia chủ yếu được tìm thấy ở châu Á.

Các chi
Sóc chuột có thể được phân loại như một chi đơn Tamias hay ba chi: Tamias, gồm sóc chuột phương Đông là loài còn tồn tại duy nhất; Eutamias, gồm sóc chuột Siberia là loài còn tồn tại duy nhất và Neotamias, gồm 23 loài còn lại, chủ yếu ở phía tây Bắc Mỹ.

Chi Eutamias
 Eutamias sibiricus: Sóc chuột Siberia

Chi Tamias
 Tamias striatus: Sóc chuột phương Đông
 †Tamias aristus

Chi Neotamias
 Neotamias alpinus: Sóc chuột Alpine
 Neotamias amoenus
 Neotamias bulleri: Sóc chuột Buller
 Neotamias canipes: Sóc chuột chân xám
 Neotamias cinereicollis: Sóc chuột cổ xám
 Neotamias dorsalis
 Neotamias durangae: Sóc chuột Durango
 Neotamias merriami: Sóc chuột Merriam
 Neotamias minimus
 Neotamias obscurus: Sóc chuột California
 Neotamias ochrogenys
 Neotamias palmeri: Sóc chuột Palmer
 Neotamias panamintinus
 Neotamias quadrimaculatus: Sóc chuột tai dài
 Neotamias quadrivittatus: Sóc chuột Colorado
 Neotamias ruficaudus: Sóc chuột đuôi đỏ
 Neotamias rufus: Sóc chuột Hopi
 Neotamias senex: Sóc chuột Allen
 Neotamias siskiyou: Sóc chuột Siskiyou
 Neotamias sonomae: Sóc chuột Sonoma
 Neotamias speciosus: Sóc chuột Lodgepole
 Neotamias townsendii: Sóc chuột Townsend
 Neotamias umbrinus: Sóc chuột Uinta

Thức ăn
Sóc chuột là loại ăn tạp. Các thứ nó ăn gồm có hạt, đậu, trái cây, trứng chim, cóc nhỏ, nấm, giun, côn trùng và một đôi khi những con vật nhỏ như chuột mới sinh. Đầu mùa thu, sóc chuột bắt đầu dự trữ thức ăn trong hang của chúng để dành ăn trong mùa đông. Một vài loài khác lại cất giấu thức ăn vào nhiều chỗ khác nhau. Thường thường chúng sống trong ổ cho đến mùa xuân. Chúng có thể phùng miệng ra và dùng má như là túi đựng thức ăn để đem về tổ.

Sinh thái và đời sống
Sóc chuột ở bắc mĩ giao phối vào đầu mùa xuân và đầu mùa hè, mỗi lần sinh ra khoảng 4 hay 5 sóc con, 2 lần trong một năm. Sóc ở á châu chỉ sinh 1 lần mỗi năm. Sóc con chui ra khỏi tổ sau khoảng 6 tuần và khoảng 8 tuần thì chúng tự đi sống độc lập.

Sóc chuột có chức năng quan trọng trong sinh thái học. Chúng rải hạt của các cây và rải phấn từ những nấm mà chúng ăn, do dó giúp cho cây và nấm sinh sôi thêm.

Sóc chuột xây dựng những chiếc tổ to lớn có thể dài hơn 3,5 m và có nhiều lối đi vào được giấu kín. Chỗ ngủ được giữ rất sạch sẽ. Chúng là con mồi cho những loài hữu nhủ và chim ăn thịt khác. Trong vài trường hợp chúng lại tấn công những ổ chim để cướp trứng.

Chúng thường thọ khoảng 3 năm, tuy nhiên đã có con sống khoảng 9 năm khi bị giam cầm.

Khi bị giam cầm, chúng ngủ 15 giờ một ngày.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Sóc chuột (phân họ Sóc đất)


title: Breguet 693

text:
Breguet 690 và các loại máy bay bắt nguồn từ nó là loạt các máy bay cường kích hai động cơ hạng nhẹ được Không quân Pháp sử dụng trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
Bre 690.01 Mẫu thử Breguet 690.
Bre 691.01 Mẫu thử Breguet 691.
Bre 691 Phiên bản cường kích hai chỗ.
Bre 693.01 Mẫu thử Breguet 693.
Bre 693 Phiên bản cường kích hai chỗ.
Bre 694.01Mẫu thử trinh sát.
Bre 695.01 Mẫu thử Bre 695.
Bre 695
Bre 696.01Mẫu thử máy bay ném bom hạng nhẹ.
Bre 697

Quốc gia sử dụng

Không quân Pháp
Không quân Chính phủ Vichy
 Không quân Ý

Tính năng kỹ chiến thuật (Bre.693 AB.2)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu
 Ehrengardt, C.-J. Voyage au bout de l'enfer: les Breguet au combat Aéro-Journal, no. 28, 2002.
 Green, William. War Planes of the Second World War: Volume 7 Bombers and Reconnaissance Aircraft. London:Macdonald, 1967.
 Jackson, Robert. Air War Over France 1939-40.
 Ledermann, O. and Mérolle, J-F. Le Sacrifice: Les Breguet 693 de l'aviation d'assaut dans la Bataille de France, IPMS France, Paris, 1994.
 Notice descriptive et d'utilisation de l'avion Breguet 691 AB2 à moteurs Hispano-Suiza, Ministère de l'Air, 1939

693
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay cường kích Pháp 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: King George V (lớp thiết giáp hạm) (1911)

text:
Lớp thiết giáp hạm King George V là một loạt bốn thiết giáp hạm siêu-dreadnought được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo ngay trước Chiến tranh Thế giới thứ nhất và đã phục vụ trong cuộc xung đột này. Một chiếc trong lớp, Audacious, bị đắm do trúng phải thủy lôi do Đức cài ngoài khơi Bắc Ireland vào tháng 10 năm 1914; những chiếc còn lại được cho ngừng hoạt động sau khi chiến tranh kết thúc và lần lượt bị tháo dỡ hay đánh đắm làm đê chắn sóng sau đó.

Thiết kế
Lớp King George V được dự định như một sự lặp lại của lớp Orion dẫn trước, chỉ có trọng lượng choán nước gia tăng thêm đôi chút do áp dụng một số cải tiến nhỏ trong thiết kế. Khác biệt đáng kể nhất trong dáng vẽ bên ngoài so với lớp Orion là việc tái bố trí cột ăn-ten chính và ống khói phía trước, và bản thân các ống khói có các mặt bên mỏng. Chúng trang bị cùng cỡ pháo 13,5 inch Mark V như đối với lớp Orion, nhưng bắn ra loại đạn pháo nặng hơn đôi chút; và dàn pháo hạng hai được bố trí lại để tăng cường hỏa lực bắn ra phía trước, là khu vực nguy hiểm nhất khi bị tấn công bằng các tàu phóng lôi.

Hai chiếc đầu tiên trong lớp King George V và Centurion thoạt tiên được trang bị cột ăn-ten phía trước dạng cột; nhưng việc phát triển hệ thống kiểm soát hỏa lực đòi hỏi phải có cột ăn-ten chắc chắn hơn, nên chúng được tái trang bị với cột ăn-ten ba chân nặng hơn. Audacious và Ajax được trang bị cột ăn-ten ba chân ngay từ đầu. Nói chung chúng là những thiết kế thành công, mặc dù không được công chúng và báo chí đón nhận đặc biệt nồng nhiệt; về căn bản chúng được quảng bá là sự tiến bộ đáng kể so với lớp Orion, đặc biệt là được kỳ vọng để trang bị pháo 6 inch cho dàn pháo hạng hai. Trong thực tế mãi đến lớp Iron Duke tiếp theo mới được trang bị pháo 6 inch cho dàn pháo hạng hai.

Hệ thống động lực
Những chiếc trong lớp King George V được trang bị bốn turbine hơi nước Parsons dẫn động trực tiếp bốn trục chân vịt mà không có hộp số giảm tốc. Hơi nước được cung cấp bởi 18 nồi hơi Babcock and Wilcox, bố trí trong ba phòng nồi hơi gồm sáu nồi hơi mỗi phòng. Công suất thiết kế là  nhằm cho phép đạt được tốc độ tối đa . Dự trữ nhiên liệu mang theo bao gồm  than và  dầu, cho phép có được tầm hoạt động tối đa  khi di chuyển với tốc độ đường trường  hoặc  ở tốc độ .

Dàn pháo chính
Dàn pháo chính của lớp King George V bao gồm mười khẩu hải pháo BL  Mark V đặt trên năm tháp pháo nòng đôi, tất cả đều được bố trí ngay trên trục dọc của con tàu. Chúng được đặt tên theo ký tự, một thông lệ của hải quân vào thời đó: tháp pháo "A" được đặt ở sàn trước, tháp pháo "B" ngay phía sau nhưng cao hơn một sàn tàu, về lý thuyết sẽ bắn thượng tầng bên trên tháp pháo "A". Tháp pháo "Q" đặt giữa tàu ở mức sàn chính, giữa ống khói phía sau và khối cấu trúc thượng tầng phía sau. Tháp pháo "X" được đặt ngay sau khối cấu trúc thượng tầng phía sau ở mức sàn sau; trong khi tháp pháo "Y" được đặt ngay sau tháp pháo "X" ở mức sàn chính, cho phép "X" bắn thượng tầng bên trên "Y". Tuy nhiên trong thực hành, do các nóc quan sát được đặt trên nóc tháp pháo, việc bắn thượng tầng ngay bên trên gây ảnh hưởng mạnh đến pháo thủ tháp pháo bên dưới.

Góc nâng tối đa của các khẩu pháo này là 20°, một sự cải tiến so với các lớp dreadnought trước đây. Góc bắn của các tháp pháo "A", "B", "X", "Y" trên danh nghĩa là 300°, cho dù trong thực hành người ta nhận ra việc bắn quá gần sẽ gây hư hại cấu trúc thượng tầng. Tháp pháo "Q" cũng được cho là có góc bắn tối đa 300°, với điều kiện nòng pháo được nâng tối đa để đạn pháo vượt qua khối cấu trúc thượng tầng phía sau; nếu không nâng tối đa, góc bắn của nó chỉ đạt 115° cho cả hai bên mạn, một lần nữa phô bày nguy cơ chớp lửa đạn gây hư hại cho cấu trúc thượng tầng phía trước hay phía sau nếu bắn quá gần. Các khẩu pháo bắn ra đạn pháo nặng  với tốc độ bắn tối đa hai phát mỗi phút; cho dù trong thực tế để trinh sát điểm rơi chúng chỉ được bắn với tốc độ một phát mỗi phút.

Dàn pháo hạng hai
Dàn pháo hạng hai của lớp King George V bao gồm mười sáu khẩu pháo BL  Mark VII bố trí trên các tháp pháo đơn. Để đối phó lại nhận thức về nguy cơ từ các tàu phóng lôi đối phương chủ yếu đến từ mạn phía trước, mười hai khẩu trong số chúng có thể xoay ra phía trước và chỉ có bốn khẩu hướng ra phía sau. Khi hoàn tất, các khẩu pháo hạng hai phía trước được sắp xếp trên ba tầng khác nhau: mỗi bên mạn gồm một khẩu bên dưới tháp chỉ huy ngang với tháp pháo "Y", ba khẩu trên cấu trúc thượng tầng ngang với sàn trước, và hai khẩu trên lườn tàu sàn trước ngang với bệ tháp pháo "B". Các tháp pháo phía sau được bố trí thượng tầng ngay phía trước tháp pháo "X". Tất cả các khẩu pháo đều được bảo vệ bởi vỏ giáp dày . Tuy nhiên trong hoạt động, các khẩu pháo phía sàn trước bị xem là vô dụng ở bất kỳ hoàn cảnh thời tiết nào; chúng bị tháo dỡ và hàn kín lại vào những năm của Chiến tranh Thế giới thứ nhất.

Vào lúc mà lớp King George V được thiết kế, pháo hạng hai trên những thiết giáp hạm dreadnought của các cường quốc hải quân khác đều đã được trang bị cỡ nòng lớn hơn:  đối với Hoa Kỳ,  đối với Pháp và  đối với Đức, Nhật Bản và Áo. Những chiếc trong lớp King George V chỉ được trang bị cỡ pháo nhỏ hơn vì hai lý do: chính phủ Anh đang theo đuổi một chính sách cắt giảm chi tiêu vũ trang, đã không chuẩn bị để bù đắp một ngân khoảng bổ sung ước lượng khoảng 170.000 Bảng Anh cho việc nâng cấp này; và Thứ trưởng Hải quân Anh, Đô đốc Jackie Fisher, người chịu trách nhiệm cao nhất cho các ý tưởng thiết kế căn bản, đã phản đối việc tăng thêm cỡ nòng cho dàn pháo hạng hai vì lý do kinh tế, và đồng thời ông tin rằng chúng sẽ vô dụng khi thời tiết xấu.

Các con tàu còn được trang bị một khẩu pháo 12 pounder, bốn khẩu pháo chào 3 pounder, năm súng máy Maxim và mười súng máy Lewis. Giống như mọi thiết giáp hạm dreadnought vào thời đó, chúng còn có ba ống phóng ngư lôi, gồm hai bên mạn và một phía đuôi, bắn ra loại ngư lôi . Trong những năm chiến tranh, hai khẩu 4-inch phòng không được trang bị bổ sung trên sàn sau của những chiếc còn sống sót.

Vỏ giáp
Đai giáp chính của các con tàu dày  và kéo dài từ ngang bệ tháp pháo "A" cho đến ngang bệ tháp pháo "Y". Đai giáp trên có cùng chiều dài như vậy, và dày  phía giữa tàu, vuốt mỏng phía hai đầu còn . Ở tải trọng bình thường, đai giáp sẽ mở rộng  bên trên mực nước và  bên dưới mực nước. Ở phần thành trì trung tâm, nơi bố trí các bộ phận thiết yếu nhất của con tàu quyết định độ nổi và khả năng chiến đấu, được đóng lại phía trước bởi vách ngăn dày  kéo dài từ phần cuối của đai giáp và kết hợp với vỏ giáp trước của bệ tháp pháo; tương tự như vậy, một vách ngăn dày 10 inch đóng lại phần cuối của thành trì. Cả hai vách ngăn được vuốt mỏng ở phần bên dưới sàn bọc thép, còn  ở phía trước và  ở phía sau.

Sàn tàu được bọc giáp ở ba mức: sàn chính có lớp giáp dày , sàn giữa dày ; trong khi sàn dưới, vốn được thiết kế như lớp bảo vệ chính chống lại đạn pháo bắn tới và được đặt ngay bên trên hầm đạn, phòng đạn pháo và các khoang động cơ, dày  ở phía trước và  ở phía sau.

Mặt trước của tháp pháo được bọc giáp dày  trong khi các mặt hông vốn không phải phô bày trước đối phương chỉ dày , và nóc tháp pháo dày . Bệ tháp pháo được bọc giáp dày  tùy theo mức độ bảo vệ cần đến được cung cấp bởi các cấu trúc lân cận. Tháp chỉ huy phía trước có vỏ giáp dày , nhưng tháp phía sau chỉ được bảo vệ với lớp giáp .

Vỏ giáp được bố trí lại đôi chút, xem như một sự cải tiến. Việc bảo vệ dưới nước cũng được cải thiện, nhưng những thay đổi này cũng không cứu được Audacious khi nó trúng phải một quả thủy lôi Đức vào cuối năm 1914.

Những cải tiến đối với Audacious và Ajax
Mặc dù được dự định như là sự lặp lại của lớp Orion dẫn trước, kinh nghiệm đối với lớp King George V cho phép tích hợp những cải tiến cho Audacious và chiếc tàu chị em Ajax vào giai đoạn sớm của việc chế tạo. Cải tiến đáng kể nhất góp phần vào hiệu quả chiến đấu của chúng là bố trí cột ăn-ten trước ra phía trước ống khói thay vì phía sau ống khói thứ nhất. Người ta phát hiện nếu tháp quan sát đặt trên cột ăn-ten bố trí phía sau ống khói, như trên chính chiếc Dreadnought và những chiếc Colossus, khói từ ống khói làm cho tháp quan sát hầu như không ở được. Ngoài ra, không giống như King George V và Centurion, Audacious và Ajax được thiết kế để trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực vốn yêu cầu một cột ăn-ten trước chắc chắn hơn. Vỏ giáp bảo vệ bên trong được cải tiến, vũ khí chống ngư lôi được tăng cường, và tốc độ tăng thêm khoảng một knot.

Những chiếc trong lớp

Lịch sử phục vụ
Cả bốn chiếc trong lớp đều được đưa ra hoạt động trước Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Không lâu sau khi xung đột bắt đầu, Audacious, bị đắm do trúng phải thủy lôi do tàu rải mìn Đức cài ngoài khơi Bắc Ireland vào tháng 10 năm 1914; những chiếc còn lại được cho ngừng hoạt động sau khi chiến tranh kết thúc, và lần lượt bị tháo dỡ do vượt quá hạn ngạch tàu chiến chủ lực mà Hiệp ước Hải quân Washington quy định. Chỉ riêng Centurion được giữ lại sau khi tháo bỏ vũ khí để phục vụ như một tàu mục tiêu. Cuối cùng nó đánh đắm làm đê chắn sóng ngoài khơi các bãi đổ bộ ở Normandy trong Chiến dịch Overlord năm 1944.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Dreadnought Project Technical material on the weaponry and fire control for the ships

Lớp thiết giáp hạm
Lớp thiết giáp hạm King George V (1911)
Thiết giáp hạm của Hải quân Hoàng gia Anh
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến I


title: HMS Centurion

text:
Chín tàu chiến và một cơ sở trên bờ của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Centurion, theo tên một đơn vị quân đội của Đế quốc Roma cổ:

 HMS Centurion (1650) là một tàu chiến 34 khẩu pháo hạ thủy năm 1650 và bị đắm năm 1689
 HMS Centurion (1691) là một tàu chiến tuyến hạng tư 48 khẩu pháo hạ thủy năm 1691 và bị tháo dỡ năm 1728
 HMS Centurion (1732) là một tàu chiến tuyến hạng tư 60 khẩu pháo hạ thủy năm 1732 và bị tháo dỡ năm 1769
 HMS Centurion (1774) là một tàu chiến tuyến hạng tư 50 khẩu pháo hạ thủy năm 1774, bị đắm năm 1824 rồi được cho nổi lên và tháo dỡ năm 1825
 HMS Centurion (1812) là một tàu chiến tuyến hạng ba 74 khẩu pháo hạ thủy năm 1812 như là chiếc HMS Clarence, đổi tên thành HMS Centurion năm 1826 và bị tháo dỡ năm 1828
 HMS Centurion (1844) là một tàu chiến tuyến hạng ba 80 khẩu pháo hạ thủy năm 1844, cải biến sang tàu chạy chân vịt năm 1855 và bị bán năm 1870.
 HMS Centurion (1892) là chiếc dẫn đầu của lớp thiết giáp hạm Centurion hạ thủy năm 1892 và bị bán năm 1910.
 HMS Centurion (1911) là một thiết giáp hạm dreadnought thuộc lớp King George V thứ nhất hạ thủy năm 1911, cải biến thành tàu mục tiêu năm 1926, một tàu hộ tống năm 1940 và bị đánh chìm ngoài khơi Arromanches như một đê chắn sóng năm 1944
 HMS Centurion dự định là một tàu tuần dương tải trọng 9.000 tấn được vạch kế hoạch năm 1945 nhưng bị hủy bỏ năm 1946.
 HMS Centurion là một kho hậu cần trung tâm thành lập tại Haslemere vào năm 1956, đưa vào hoạt động năm 1957 và được đặt tên vào năm 1964. Căn cứ được chuyển đến Gosport, trở thành một kho hậu cần và trung tâm thanh toán-kế toán vào năm 1970. Nó ngừng hoạt động năm 1994, trở thành cao ốc Centurion trực thuộc cơ sở HMS Sultan chủ yếu dành cho các chức năng nhân sự.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: HMS Centurion (1911)

text:
HMS Centurion là một thiết giáp hạm dreadnought thuộc lớp King George V thứ nhất được Hải quân Hoàng gia chế tạo ngay trước Chiến tranh Thế giới thứ nhất.

Thiết kế và chế tạo
Centurion được chế tạo tại Xưởng tàu Devonport. Nó được đặt lườn vào ngày 16 tháng 1 năm 1911; được hạ thủy vào ngày 18 tháng 11 năm 1911 và được đưa ra hoạt động cùng Hải quân Hoàng gia Anh vào tháng 5 năm 1913

Lịch sử hoạt động

Chiến tranh Thế giới thứ nhất
Sau khi hoàn tất, Centurion được phối thuộc về Hải đội Chiến trận 2 do con tàu chị em King George V dẫn đầu. Nó đã có mặt trong trận Jutland trong thành phần chủ lực của Hạm đội Grand dưới quyền chỉ huy của Đại tá Hải quân Michael Culme-Seymour. Nó là chiếc thứ ba trong Đội 1 của Hạm đội Grand, ngay phía sau King George V và Ajax.

Sau lượt phục vụ tại Bắc Hải, nơi mà trong một giai đoạn nó đặt dưới quyền chỉ huy của Roger Keyes, Centurion được gửi đến khu vực Đông Địa Trung Hải vào năm 1918 cùng với chiếc Superb để giám sát việc chiếm đóng Đế quốc Ottoman. Đến năm 1919, Centurion được cho tách ra để đi đến hoạt động tại Hắc Hải trong vụ can thiệp của Đồng Minh vào cuộc Nội chiến Nga.

Chiến tranh Thế giới thứ hai
Sau khi Hiệp ước Hải quân Washington được ký kết, Centurion được cho ngừng hoạt động và giải giáp để phục vụ như một tàu mục tiêu thay thế cho chiếc Agamemnon vào năm 1924. Nó tiếp tục hoạt động trong vai trò này tại cảng Portsmouth cho đến tháng 4 năm 1941, khi được tái trang bị với một cấu trúc thượng tầng giả nhằm mô phỏng chiếc Anson vốn đang được chế tạo tại xưởng tàu Portsmouth.

Vào ngày 4 tháng 4 năm 1941, Bộ Hải quân Anh đề nghị Hạm đội Địa Trung Hải tiến hành một cuộc bắn phá lớn nhắm vào thành phố Tripoli của Libya, tiếp nối bằng việc phong tỏa cảng này bằng cách đánh chìm Centurion như một tàu ụ cản. Tuy nhiên, Đô đốc Andrew Cunningham bỏ qua đề xuất này do tốc độ chậm chạp của nó cũng như hoạt động tích cực của không quân đối phương, nên ý tưởng này bị bỏ xó.

Đến tháng 6 năm 1942, Centurion lên đường trong Chiến dịch Vigorous tại khu vực Đông Địa Trung Hải ngụy trang như một thiết giáp hạm đang hoạt động. Trong giai đoạn từ năm 1942 đến năm 1944, nó đặt căn cứ ngoài khơi Suez như một tàu phòng không và hiện diện để răn đe hoạt động của Hải quân Ý tại khu vực này; người Ý tin rằng các tháp pháo giả 13,5 inch bằng gỗ của nó là thật nên đã giữ những chiếc siêu-dreadnought của họ ở cách xa.

Hoạt động cuối cùng của Centurion sau một quãng đời hoạt động dài nhưng ít nổi bật của nó là bị đánh chìm như một đê chắn sóng ngoài khơi các bãi đổ bộ ở Normandy trong Chiến dịch Overlord. Báo cáo cho biết quân Đức nghĩ rằng chiếc tàu chiến cũ, bị các khẩu pháo bờ biển của Sư đoàn Bộ binh 352 Đức đánh chìm, đã gây ra tổn thất lớn về nhân mạng, khi chỉ quan sát thấy có 70 người thoát ra khỏi con tàu đang chìm. Thực chất 70 người đó là toàn bộ thủy thủ đoàn của con tàu.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Maritimequest HMS Centurion Photo Gallery

Lớp thiết giáp hạm King George V (1911)
Thiết giáp hạm của Hải quân Hoàng gia Anh
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến I
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến II
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Đại Tây Dương
Sự cố hàng hải năm 1944


title: Cleome hassleriana

text:
Túy điệp (danh pháp hai phần: Cleome hassleriana) hay còn gọi là hoa nhện, phong điệp thảo, hoa hồng ri, là một loài thực vật thuộc chi Màng màng (Cleome), bản địa Nam Mỹ ở Argentina, Paraguay, Uruguay, và đông nam Brazil. Cây có chiều cao 150 cm, lá xoắn. Các lá kép chân vịt, với năm hoặc bảy lá nhỏ, lá nhỏ dài 12 cm và rộng 4 cm, cuống lá lên đến 15 cm. Hoa có màu tím, hồng hoặc trắng, với bốn cánh hoa và nhị hoa dài. Quả hình nang dài 15 cm và rộng 3 mm, có chứa hạt. Thời gian nở hoa kéo dài từ cuối mùa xuân đến đầu mùa thu.

Nó thường được trồng làm cảnh. Các loài được nhân giống và lai tạo cho nhiều màu sắc hoa và các đặc điểm khác nhau. Loạt cây trồng "Nữ hoàng" bao gồm "Nữ hoàng tím", "Nữ hoàng hồng", và "Nữ hoàng trắng".

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

H
Thực vật Argentina
Thực vật Brasil
Thực vật Nam Mỹ
Thực vật Paraguay
Thực vật Uruguay
Thực vật vườn


title: Cáo tai dơi

text:
Cáo tai dơi (danh pháp khoa học: Otocyon megalotis) là một loài động vật thuộc họ Chó. Loài này sinh sống ở xavan châu Phi. Hai quần thể cáo tai dơi riêng biệt sinh sống ở châu Phi được xem như hai phân loài gồm O. m. megalotis phân bố ở khu vực phía Nam bao gồm cả miền nam Zambia, Angola và Nam Phi, và O. m. virgatus phân bố ở Ethiopia và miền nam Sudan kéo dài đến Tanzania. Cáo tai dơi thường hiện diện trong vùng đất cỏ ngắn cũng như các vùng đất khô cằn của hoang mạc. Ngoài ra để nuôi con non, chúng đào hang nhỏ hẹp để trú ngụ tránh nhiệt độ và gió khắc nghiệt.

Chế độ ăn
Cáo tai dơi là loài ăn sâu bọ, chúng sử dụng đôi tai lớn của mình để xác định vị trí con mồi của nó. 80-90% khẩu phần ăn uống của chúng là loài mối Hodotermes mossambicus. Khi loài mối này không có thì nó ăn các loài mối khác và cũng ăn bọ cánh cứng, dế, châu chấu, rết, sâu bướm, bọ cạp, nhện, và hiếm khi các loài chim, động vật có vú nhỏ, và các loài bò sát. Những con côn trùng mà chúng ăn cung cấp phần lớn nhu cầu nước.

Phân loài
O. megalotis megalotis
O. megalotis virgatus

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

M
Cáo
Động vật Đông Phi
Động vật có vú Kenya
Động vật có vú Tanzania
Động vật có vú Nam Phi
Động vật có vú Angola
Động vật có vú Botswana
Động vật có vú Ethiopia
Động vật có vú Zambia
Động vật có vú Namibia


title: Flavonols

text:
Flavonol là một loại hợp chất thuộc họ Flavonoid có tác dụng như chất chống oxy hóa thuộc nhóm Hydroxide - 3OH. Chất này tồn tại trong các loại trái cây và rau củ và được đánh giá là tốt cho sức khỏe. Đặc biệt, chất flavonol trong chocolate tốt cho não, theo đó khi những bệnh nhân mắc chứng suy giảm nhận thức nhẹ tiêu thụ một liều cao flavonol có trong chocolate thì cải thiện rõ chức năng nhận thức, Chất flavonol giúp duy trì và cải thiện không chỉ sức khỏe tim mạch mà còn cho sức khỏe của não bộ.

Flavonols

Flavonol glycosides

Drug interactions

Flavonoid có tác dụng trên hoạt tính CYP (P450). Flavonol là chất ức chế của CYP2C9  và CYP3A4, mà là enzyme mà chuyển hóa hầu hết các thuốc trong cơ thể.

Xem thêm
 Các phytochemical trong thực phẩm

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Suho

text:
Kim Jun-myeon (, Hanja: 金俊勉, Hán-Việt: Kim Tuấn Miên; sinh ngày 22 tháng 5 năm 1991), thường được biết đến với nghệ danh Suho () là một nam ca sĩ, nhạc sĩ, diễn viên người Hàn Quốc. Anh là trưởng nhóm của nhóm nhạc nam EXO do SM Entertainment thành lập và quản lý. Anh đã diễn vai chính trong một số phim điện ảnh và truyền hình như  One Way Trip (2016), The Universe's Star (2017), Rich Man (2018), Middle School Girl A (2018) và How Are U Bread (2020). Suho ra mắt với tư cách ca sĩ solo với mini-album đầu tay Self-Portrait vào tháng 5 năm 2020.

Tiểu sử
Suho sinh ngày 22 tháng 5 năm 1991 tại Seoul, Hàn Quốc. Được SM Entertainment tuyển chọn vào năm 2004, anh là người trở thành thực tập sinh của công ty sớm nhất trong các thành viên của EXO. Trước khi ra mắt cùng với EXO, Suho đã xuất hiện trong bộ phim điện ảnh Attack on the Pin-up Boys vào năm 2007 và video âm nhạc cho bài hát "HaHaHa Song" của nhóm nhạc nam TVXQ vào năm 2008.

Sự nghiệp

2012–2019: Ra mắt và khởi đầu sự nghiệp diễn xuất
Suho được công bố là thành viên chính thức thứ 10 của EXO vào ngày 15 tháng 2 và sau đó ra mắt công chúng cùng nhóm vào ngày 8 tháng 4 năm 2012.

Tháng 11 năm 2013, Suho tham gia lồng tiếng cho phiên bản tiếng Hàn của bộ phim hoạt hình Saving Santa trong vai Bernard, bên cạnh thành viên nhóm nhạc nữ Apink Eunji và nghệ sĩ hài Shin Dong-yup. Tháng 1 năm 2014, Suho xuất hiện với tư cách khách mời trong tập 11 của bộ phim truyền hình Prime Minister and I, do nghệ sĩ cùng công ty YoonA thủ vai chính. Từ tháng 2 năm 2014 đến tháng 12 năm 2014, Suho đảm nhận vai trò người dẫn chương trình cho chương trình âm nhạc Inkigayo cùng với thành viên cùng nhóm Baekhyun.

Tháng 1 năm 2015, Suho đảm nhận vai Hans trong vở nhạc kịch School OZ do SM Entertainment sản xuất, bên cạnh thành viên cùng nhóm Xiumin và các nghệ sĩ khác cùng công ty bao gồm Changmin, Key, Luna và Seulgi. Tháng 4 năm 2015, Suho được xác nhận là sẽ tham gia diễn xuất trong bộ phim điện ảnh Glory Day cùng với nam diễn viên Ji-soo và thành viên nhóm nhạc nam Shinhwa - Dongwan. Từ ngày 10 tháng 4 đến ngày 1 tháng 5 năm 2015, Suho xuất hiện trong chương trình truyền hình Fluttering India của đài KBS cùng với các nghệ sĩ khác bao gồm Kyuhyun, Choi Minho, Sungkyu và Lee Jong-hyun.

Tháng 1 năm 2016 Suho thủ vai nam chính Woo Joo trong bộ phim truyền hình đặc biệt "The Universe's Star" của đài MBC. Ngày 24 tháng 3 bộ phim điện ảnh "One Way Trip" với sự tham gia của anh được phát hành tại Hàn. Trước đó bộ phim này từng được lên kế hoạch phát hành vào tháng 10 năm 2015.Tháng 4 năm 2016, Suho bắt đầu ghi hình cho web drama How Are You Bread trong vai nam chính Han Do-woo. Phim được lên kế hoạch phát sóng tại Hàn Quốc và Trung Quốc trong nửa sau năm 2016. Tháng 6 năm 2016, Suho hợp tác với Leeteuk, Kassy và nhạc sĩ Cho Young-soo trong bài hát "My Hero" thuộc dự án âm nhạc Station của SM Entertainment. Sau đó anh và thành viên cùng nhóm Chen phát hành bài hát nhạc phim "Beautiful Accident" của bộ phim điện ảnh Trung Quốc cùng tên.

Tháng 1 năm 2017, web drama The Universe's Star mà Suho thủ vai nam chính được trình chiếu. Tháng 2 năm 2017, anh hợp tác với nghệ sĩ dương cầm Song Young Joo trong bài hát "Curtain", đĩa đơn cuối cùng trong mùa thứ nhất của dự án Station. Tháng 9 năm 2017, Suho được xác nhận rằng là sẽ thủ vai nam chính trong bộ phim điện ảnh Female Middle Schooler A. Tháng 10 năm 2017, anh được công bố là sẽ đảm nhận vai thái tử Rudolf trong vở nhạc kịch The Last Kiss từ tháng 12 năm 2017 đến tháng 3 năm 2018.

2020–nay: Ra mắt với tư cách ca sĩ solo và nghĩa vụ quân sự
Ngày 30 tháng 3 năm 2020, Suho trở thành thành viên thứ tư của EXO ra mắt với tư cách ca sĩ solo với mini-album đầu tay Self-Portrait. Album lọt vào bảng xếp hạng Gaon Album Chart ở vị trí thứ nhất và đã bán được trên 281.445 bản tại Hàn Quốc. Suho bắt đầu thực hiện nghĩa vụ quân sự vào ngày 14 tháng 5 năm 2020.

Danh sách đĩa nhạc

Mini-album

Bài hát

Danh sách phim

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Chương trình truyền hình

Video âm nhạc

Sân khấu kịch

Sáng tác

Giải thưởng và đề cử

Chương trình âm nhạc

Music Bank

!Điểm
|-
|2020
|10 tháng 4
|"Let's Love"
|8177
|}

Show! Music Core

!Điểm
|-
|2020
|11 tháng 4
|"Let's Love"
|9861
|}

Inkigayo

!Điểm
|-
|2020
|12 tháng 4
|"Let's Love"
|5707
|}

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1991
Thành viên của EXO
Nhân vật còn sống
Nam thần tượng Hàn Quốc
Nam ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Ca sĩ tiếng Triều Tiên
Nghệ sĩ SM Entertainment