title: Lịch sử hành chính Lai Châu

text:
Lai Châu là một tỉnh thuộc vùng Tây Bắc Bộ, phía bắc giáp tỉnh Vân Nam của Trung Quốc, phía nam giáp các tỉnh Điện Biên và Sơn La, phía đông giáp tỉnh Lào Cai, phía tây giáp tỉnh Điện Biên.

Trước năm 1945

Giai đoạn 1945-2003
Năm 1948, Lai Châu thuộc Khu tự trị Thái trong Liên bang Đông Dương, đến năm 1950 thì gộp vào Hoàng triều Cương thổ của Quốc trưởng Bảo Đại.

Năm 1948, tỉnh Lai Châu hợp nhất với tỉnh Sơn La thành liên tỉnh Sơn La - Lai Châu, hay còn được gọi là tỉnh Sơn Lai.

Từ ngày 12/1/1952, tỉnh Sơn Lai tách ra thành hai tỉnh Sơn La và Lai Châu theo nghị định của Thủ tướng Chính phủ.

Thời kỳ 1953-1955, khi chính quyền cách mạng tiếp quản thì tỉnh Lai Châu thuộc Khu Tây Bắc, tách khỏi Liên khu Việt Bắc.

Năm 1955, tỉnh Lai Châu giải thể, 6 châu của tỉnh Lai Châu cũ (Mường Tè, Mường Lay, Sình Hồ, Điện Biên, Quỳnh Nhai, Tuần Giáo) trực thuộc Khu tự trị Thái Mèo. Cùng năm, thành lập châu Tủa Chùa gồm 8 xã, tách từ châu Mường Lay.

Năm 1962, đổi tên Khu tự trị Thái Mèo thành Khu tự trị Tây Bắc, đồng thời tái lập tỉnh Lai Châu, gồm 7 huyện: Mường Tè, Mường Lay, Sình Hồ (nay là Sìn Hồ), Điện Biên, Quỳnh Nhai, Tuần Giáo, Tủa Chùa. Đến cuối năm 1975, giải thể cấp Khu tự trị.

Năm 1965, thành lập thị trấn Tuần Giáo thuộc huyện Tuần Giáo.

Năm 1967, chia tách một số xã thuộc huyện Tuần Giáo.

Năm 1971, thành lập thị xã Lai Châu từ một phần huyện Mường Lay (từ năm 2004, thị xã Lai Châu nhập về tỉnh Điện Biên và từ năm 2005 đổi thành thị xã Mường Lay).

Năm 1975, chia tách và điều chỉnh địa giới một số xã thuộc huyện Điện Biên. Cùng năm, điều chỉnh địa giới huyện Than Uyên của tỉnh Hoàng Liên Sơn và huyện Phong Thổ của tỉnh Lai Châu.

Năm 1977, điều chỉnh địa giới một số xã, thị trấn thuộc các huyện Mường Lay và Sìn Hồ. Cùng năm, điều chỉnh địa giới huyện Tuần Giáo và huyện Tủa Chùa.

Năm 1987, thành lập thị trấn Mường Tè thuộc huyện Mường Tè.

 Sáp nhập một phần xã Thanh Minh (Điện Biên) vào thị trấn Điện Biên, sáp nhập một phần thị trấn Điện Biên (Điện Biên) vào xã Thanh Xương. Thị trấn Điện Biên có 300 hécta diện tích đất tự nhiên với 10.000 nhân khẩu. Xã Thanh Minh có 6.080 hécta diện tích tự nhiên. Xã Thanh Xương có 2.655 hécta diện tích đất tự nhiên.
 Thành lập thị trấn Mường Tè (Mường Tè) trên cơ sở một phần xã Bum Tở. Thị trấn Mường Tè có 628 hécta diện tích tự nhiên với 1.752 nhân khẩu.

Năm 1988, chia tách một số xã thuộc huyện Điện Biên.

 Thành lập xã Thanh Hưng trên cơ sở một phần xã Thanh Chăn và xã Thanh Luông. Xã Thanh Hưng có 1.932 hécta diện tích tự nhiên và 3.042 nhân khẩu.

Năm 1989, thành lập thị trấn Tủa Chùa thuộc huyện Tủa Chùa.

Năm 1992, thành lập thị xã Điện Biên Phủ và một số phường thuộc thị xã Điện Biên Phủ; dời tỉnh lị Lai Châu từ thị xã Lai Châu về thị xã Điện Biên Phủ.

Năm 1995, chia huyện Điện Biên thành hai huyện: Điện Biên và Điện Biên Đông.

 Huyện Điện Biên có diện tích tự nhiên 180.161 hécta và 97.709 nhân khẩu gồm các xã: Mường Mươn, Mường Pồn, Nà Tấu, Mường Phăng, Thanh Nưa, Thanh Luông, Thanh Chăn, Thanh Hưng, Thanh Xương, Thanh An, Thanh Yên, Noong Hẹt, Noong Luống, Sam Mứn, Núa Ngam, Pa Thơm, Na Ư, Mường Nhà, Mường Lói và thị trấn nông trường Điện Biên.
 Huyện Điện Biên Đông có diện tích tự nhiên 121.799 hécta và 35.063 nhân khẩu, bao gồm các xã: Xa Dung, Pu Nhi, Na Son, Chiềng Sơ, Mường Luân, Keo Lôm, Phình Giàng, Háng Lìa, Luân Giới, Phì Nhừ.

Năm 1997, thành lập một số xã, phường, thị trấn thuộc các huyện Tuần Giáo, Điện Biên, Phong Thổ, Mường Lay và thị xã Điện Biên Phủ.

 Giải thể thị trấn nông trường Tam Đường (Phong Thổ), thị trấn nông trường Điện Biên (Điện Biên), thị trấn nông trường Mường Ẳng (Tuần Giáo)
 Thành lập thị trấn Mường Ẳng (Tuần Giáo) trên cơ sở một phần xã Ẳng Nưa. Thị trấn Mường Ẳng có 502 ha diện tích tự nhiên và 2.900 nhân khẩu.
 Sáp nhập một phần xã Thanh Luông (Điện Biên) vào thị xã Điện Biên Phủ. Thành lập phường Thanh Bình (TX. Điện Biên Phủ) trên cơ sở một phần xã Thanh Luông. Phường Thanh Bình có 64,5 ha diện tích tự nhiên và 1.622 nhân khẩu.
 Thành lập xã Si Pa Phìn (Mường Lay) trên cơ sở một phần xã Chà Nưa. Xã Si Pa Phìn có 27.098 ha diện tích tự nhiên và 4.789 nhân khẩu.

Năm 2000, thành lập một số xã, phường thuộc huyện Mường Lay và thị xã Điện Biên Phủ.

 Thành lập xã Nà Hỳ (Mường Lay) trên cơ sở một phần xã Chà Cang. Xã Nà Hỳ có 44.284 ha diện tích tự nhiên và 10.441 nhân khẩu.
 Thành lập phường Tân Thanh (TX. Điện Biên Phủ) trên cơ sở một phần phường Mường Thanh. Phường Tân Thanh có 102 ha diện tích tự nhiên và 8.210 nhân khẩu.

Năm 2002, chia huyện Phong Thổ thành 2 huyện: Phong Thổ và Tam Đường; thành lập huyện Mường Nhé từ một phần các huyện Mường Tè và Mường Lay.

 Thành lập huyện Mường Nhé trên cơ sở một phần huyện Mường Tè và huyện Mường Lay. Huyện Mường Nhé có 250.790 ha diện tích tự nhiên và 25.517 nhân khẩu, gồm 6 đơn vị hành chính trực thuộc là các xã : Sín Thầu, Chung Chải, Mường Nhé, Mường Toong, Chà Cang và Nà Hỳ.
 Thành lập huyện Tam Đường trên cơ sở một phần huyện Phong Thổ. Huyện Tam Đường có 82.843,7 ha diện tích tự nhiên và 52.567 nhân khẩu, gồm 15 đơn vị hành chính trực thuộc gồm các xã : Lản Nhì Thàng, Thèn Sin, Sùng Phài, Nậm Loỏng, Nùng Nàng, Tam Đường, Tả Lèng, Bản Hon, Bản Giang, Hồ Thầu, Bình Lư, Bản Bo, Khun Há, Nà Tăm và thị trấn Phong Thổ.

Năm 2003, thành lập thành phố Điện Biên Phủ; điều chỉnh địa giới thành phố Điện Biên Phủ và huyện Điện Biên; thành lập một số phường thuộc thành phố Điện Biên Phủ..

 Thành lập thành phố Điện Biên Phủ trên cơ sở toàn bộ thị xã Điện Biên Phủ
 Sáp nhập một phần huyện Điện Biên (toàn bộ thị trấn Mường Thanh và một phần các xã Thanh Luông, Thanh Nưa) vào thành phố Điện Biên Phủ
 Thành lập một số phường thuộc thành phố Điện Biên Phủ:

- Thành lập phường Nam Thanh trên cơ sở toàn bộ thị trấn Mường Thanh. Phường Nam Thanh có 356,25 ha diện tích tự nhiên và 8.520 nhân khẩu.

- Thành lập phường Thanh Trường trên cơ sở một phần xã Thanh Luông và xã Thanh Nưa. Phường Thanh Trường có 532 ha diện tích tự nhiên và 5.774 nhân khẩu.

- Thành lập phường Noong Bua trên cơ sở toàn bộ xã Noong Bua. Phường Noong Bua có 1.800 ha diện tích tự nhiên và 5.200 nhân khẩu.

 Thành phố Điện Biên Phủ có 6.009,05 ha diện tích tự nhiên và 70.639 nhân khẩu, có 8 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 7 phường và 1 xã.

Giai đoạn 2003-nay
Cuối năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết chia tỉnh Lai Châu thành 2 tỉnh: Lai Châu và Điện Biên, cùng lúc đó, chuyển huyện Than Uyên của tỉnh Lào Cai về tỉnh Lai Châu quản lý. Tỉnh Lai Châu mới có diện tích tự nhiên là 906.512,30 ha và dân số vào thời điểm 2003 là 313.511 người, bao gồm huyện Phong Thổ; huyện Tam Đường; huyện Mường Tè; huyện Sìn Hồ; xã Pú Đao, xã Chăn Nưa, xã Nậm Hàng, bản Thành Chử thuộc xã Xá Tổng của huyện Mường Lay; phường Lê Lợi của thị xã Lai Châu; huyện Than Uyên của tỉnh Lào Cai. Tỉnh lị đặt tại thị trấn Phong Thổ thuộc huyện Tam Đường.

Năm 2004, điều chỉnh địa giới các huyện Sìn Hồ và Mường Tè; thành lập xã Lê Lợi thuộc huyện Sìn Hồ. Cùng năm, thành lập thị xã Lai Châu (mới) và một số phường thuộc thị xã Lai Châu; thành lập thị trấn huyện lị thuộc các huyện Tam Đường, Phong Thổ

 Thành lập xã Lê Lợi (Sìn Hồ) trên cơ sở phường Lê Lợi (thị xã Lai Châu)
 Sáp nhập một phần huyện Mường Lay (toàn bộ xã Pú Đao, Chăn Nưa) vào huyện Sìn Hồ
 Sáp nhập một phần xã Xá Tổng (Mường Lay) vào xã Tủa Sín Chải (Sìn Hồ)
 Sáp nhập xã Nậm Hàng (Mường Lay) vào huyện Mường Tè
 Thành lập thị xã Lai Châu trên cơ sở một phần huyện Tam Đường (toàn bộ thị trấn Phong Thổ, xã Nậm Loỏng, xã Tam Đường, một phần xã Sùng Phài)
 Điều chỉnh các đơn vị hành chính cấp xã thuộc thị xã Lai Châu:

- Thành lập phường Quyết Thắng trên cơ sở một phần thị trấn Phong Thổ và xã Nậm Loỏng. Phường Quyết Thắng có 608,30 ha diện tích tự nhiên và 5.065 nhân khẩu.

- Thành lập phường Tân Phong trên cơ sở một phần thị trấn Phong Thổ và xã Nậm Loỏng. Phường Tân Phong có 523 ha diện tích tự nhiên và 4.392 nhân khẩu.

- Thành lập phường Đoàn Kết trên cơ sở một phần thị trấn Phong Thổ và xã Sùng Phài. Phường Đoàn Kết có 403 ha diện tích tự nhiên và 3.627 nhân khẩu.

- Sáp nhập phần còn lại xã Sùng Phài vào xã Nậm Loỏng

- Đổi tên xã Tam Đường thành xã Sàn Thàng.

 Thị xã Lai Châu có 7.083 ha diện tích tự nhiên và 18.089 nhân khẩu, có 5 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 3 phường và 2 xã
 Thành lập thị trấn Tam Đường (Tam Đường) trên cơ sở một phần xã Bình Lư. Thị trấn Tam Đường có 2.300 ha diện tích tự nhiên và 4.456 nhân khẩu.
 Thành lập thị trấn Phong Thổ (Phong Thổ) trên cơ sở một phần xã Hoang Thèn và xã Mường So. Thị trấn Phong Thổ có 3.595,20 ha diện tích tự nhiên và 4.065 nhân khẩu.

Năm 2006, thành lập và điều chỉnh địa giới một số xã thuộc các huyện Phong Thổ, Tam Đường, Sìn Hồ và Than Uyên.

 Thành lập xã Tà Mung (Than Uyên) trên cơ sở một phần xã Mường Kim. Xã Tà Mung có 5.094,7 ha diện tích tự nhiên và 3.760 nhân khẩu.
 Thành lập xã Phúc Than (Than Uyên) trên cơ sở một phần xã Mường Than. Xã Phúc Than có 5.628,32 ha diện tích tự nhiên và 4.865 nhân khẩu.
 Thành lập xã Phúc Khoa (Than Uyên) trên cơ sở một phần xã Mường Khoa. Xã Phúc Khoa có 8.309,09 ha diện tích tự nhiên và 3.749 nhân khẩu.
 Thành lập xã Sơn Bình (Tam Đường) trên cơ sở một phần xã Bình Lư. Xã Sơn Bình có 10.936,6 ha diện tích tự nhiên và 2.292 nhân khẩu.
 Sáp nhập xã Lả Nhì Thàng (Tam Đường) và xã Huổi Luông (Sìn Hồ) vào huyện Phong Thổ.
 Sáp nhập một phần xã Huổi Luông (Phong Thổ) vào thị trấn Phong Thổ. Thị trấn Phong Thổ có 4.441,84 ha diện tích tự nhiên và 2.114 nhân khẩu.

Năm 2008, thành lập một số xã, thị trấn thuộc các huyện Than Uyên, Tam Đường, Mường Tè. Cùng năm, chia huyện Than Uyên thành 2 huyện: Than Uyên và Tân Uyên

 Thành lập xã Trung Đồng (Than Uyên) trên cơ sở một phần xã Thân Thuộc. Xã Trung Đồng có 6.188 ha diện tích tự nhiên và 3.975 nhân khẩu.
 Thành lập xã Hua Nà (Than Uyên) trên cơ sở một phần xã Nà Cang. Xã Hua Nà có 2.555,40 ha diện tích tự nhiên và 2.529 nhân khẩu.
 Đổi tên xã Nà Cang (Than Uyên) thành xã Mường Cang. Xã Mường Cang có 4.309,60 ha diện tích tự nhiên và 5.362 nhân khẩu.
 Thành lập xã Giang Ma (Tam Đường) trên cơ sở một phần xã Hồ Thầu. Xã Giang Ma có 3.671,60 ha diện tích tự nhiên và 2.877 nhân khẩu.
 Thành lập xã Nậm Manh (Mường Tè) trên cơ sở một phần xã Nậm Hàng. Xã Nậm Manh có 16.470,30 ha diện tích tự nhiên và 2.032 nhân khẩu.
 Thành lập thị trấn Tân Uyên (Than Uyên) trên cơ sở toàn bộ thị trấn nông trường Than Uyên và một phần xã Thân Thuộc. Thị trấn Tân Uyên có 7.094,91 ha diện tích tự nhiên và 7.723 nhân khẩu.
 Thành lập huyện Tân Uyên trên cơ sở một phần huyện Than Uyên. Huyện Tân Uyên có 90.326,75 ha diện tích tự nhiên và 42.221 nhân khẩu, có 10 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm các xã: Mường Khoa, Phúc Khoa, Nậm Sỏ, Nậm Cần, Thân Thuộc, Trung Đồng, Hố Mít, Pắc Ta, Tà Mít và thị trấn Tân Uyên.

Năm 2011, thành lập và điều chỉnh địa giới một số xã, thị trấn thuộc huyện các Mường Tè, Sìn Hồ, Than Uyên.

 Thành lập xã Tá Bạ (Mường Tè) trên cơ sở một phần xã Ka Lăng. Xã Tá Bạ có 11.375,87 ha diện tích tự nhiên và 2.024 nhân khẩu.
 Thành lập xã Vàng San (Mường Tè) trên cơ sở một phần xã Bum Nưa. Xã Vàng San có 9.521,73 ha diện tích tự nhiên và 2.485 nhân khẩu.
 Thành lập thị trấn Nậm Nhùn (Mường Tè) trên cơ sở một phần xã Nậm Hàng và Nậm Manh. Thị trấn Nậm Nhùn có 2.995,21 ha diện tích tự nhiên và 3.444 nhân khẩu.
 Thành lập xã Pa Khóa (Sìn Hồ) trên cơ sở một phần các xã Nậm Cha, Noong Hẻo, Nậm Tăm và Pu Sam Cáp. Xã Pa Khóa có 4.128.47 ha diện tích tự nhiên và 2.047 nhân khẩu.
 Thành lập xã Lùng Thàng (Sìn Hồ) trên cơ sở một phần xã Ma Quai. Xã Lùng Thàng có 8.126,89 ha diện tích tự nhiên và 2.962 nhân khẩu.
 Sáp nhập một phần xã Pha Mu (Than Uyên) vào các xã Mường Mít, Mường Cang, Tà Hừa. Xã Mường Mít có 9.151,89 ha diện tích tự nhiên và 2.506 nhân khẩu. Xã Mường Cang có 5.709,6 ha diện tích tự nhiên và 5.580 nhân khẩu. Xã Tà Hừa có 7.188,41 ha diện tích tự nhiên và 2.807 nhân khẩu.
 Sáp nhập một phần xã Tà Hừa (Than Uyên) vào xã Pha Mu. Xã Pha Mu có 12.039,5 ha diện tích tự nhiên và 1.238 nhân khẩu.

Năm 2012, thành lập một số xã thuộc các huyện Sìn Hồ và Mường Tè; cùng năm, thành lập huyện Nậm Nhùn từ một phần các huyện Sìn Hồ và Mường Tè.

 Thành lập xã Nậm Pì (Sìn Hồ) trên cơ sở một phần xã Chăn Nưa. Xã Nậm Pì có 7.347,29 ha diện tích tự nhiên và 1.996 nhân khẩu.
 Thành lập xã Trung Chải (Sìn Hồ) trên cơ sở một phần xã Nậm Ban. Xã Trung Chải có 7.982,26 ha diện tích tự nhiên và 1.279 nhân khẩu.
 Thành lập xã Nậm Chà (Mường Tè) trên cơ sở một phần xã Mường Mô. Xã Nậm Chà có 19.249,33 ha diện tích tự nhiên và 2.610 nhân khẩu.
 Thành lập phường Đông Phong (TX. Lai Châu) trên cơ sở một phần phường Tân Phong và xã Sàn Thàng. Phường Đông Phong có 527,35 ha diện tích tự nhiên và 10.964 nhân khẩu.
 Thành lập phường Quyết Tiến (TX. Lai Châu) trên cơ sở một phần phường Quyết Thắng. Phường Quyết Tiến có 308,66 ha diện tích tự nhiên và 6.834 nhân khẩu.
 Thành lập huyện Nậm Nhùn trên cơ sở một phần huyện Mường Tè (toàn bộ các xã Hua Bum, Mường Mô, Nậm Chà, Nậm Hàng, Nậm Manh, thị trấn Nậm Nhùn) và huyện Sìn Hồ (toàn bộ các xã Lê Lợi, Pú Đao, Nậm Pì, Nậm Ban, Trung Chải). Huyện Nậm Nhùn có 138.808,39 ha diện tích tự nhiên và 24.165 nhân khẩu; có 11 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 10 xã và 1 thị trấn.

Năm 2013, thành lập thành phố Lai Châu trên cơ sở toàn bộ thị xã Lai Châu. Thành phố Lai Châu có 7.077,44 ha diện tích tự nhiên, 52.557 nhân khẩu, 7 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 5 phường và 2 xã.

Năm 2020, hợp nhất một số xã thuộc thành phố Lai Châu và các huyện Phong Thổ, Tam Đường.

 Sáp nhập một phần huyện Tam Đường (toàn bộ xã Sùng Phài) vào thành phố Lai Châu.
 Sáp nhập toàn bộ xã Nậm Loỏng (TP. Lai Châu) vào xã Sùng Phài. Xã Sùng Phài có 49,66 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số 4.272 người.
 Thành phố Lai Châu có 92,37 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số 42.973 người; có 07 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 05 phường và 02 xã
 Sáp nhập toàn bộ xã Ma Li Chải (Phong Thổ) vào xã Sỉ Lở Lầu. Xã Sì Lở Lầu có 57,06 km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số 6.237 người.

Chú thích

Tham khảo
 Vietnam Administrative Atlas_ Vietnam Publishing House of Natural resources, environment and cartography.

Hành chính Lai Châu


title: Ahar

text:
Ahar () là thành phố huyện lỵ huyện Ahar, tỉnh Đông Azerbaijan, Iran. Theo điều tra dân số năm 2006, thành phố có dân số 85.782 người trong 20.844 người. Thành phố được biết đến với chợ bán thảm Ahar. Vào thế kỷ 12-13, Ahar đã là kinh đô của một tiểu vương quốc nhỏ và tồn tại trong thời gian ngắn được trị vì bởi triều đại Pishteginid có nguồn gốc Gruzia. (1155-1231).

Tham khảo

Thành phố của Iran
Tỉnh Đông Azarbaijan


title: Savoia-Marchetti SM.81

text:
Savoia-Marchetti SM.81 Pipistrello (tiếng Italy: dơi) là một loại máy bay vận tải/ném bom ba động cơ trang bị cho Không quân Italy (Regia Aeronautica). Khi xuất hiện vào năm 1935, nó là một bước tiến của hàng không quân sự Italy: tốc độ cao, vũ trang tốt và khả năng bay xa. Nó đã chứng minh được tính hiệu quả trong chiến tranh với Ethiopia và trong Nội chiến Tây Ban Nha.

Biến thể
SM.81 Mẫu vận tải, ném bom ba động cơ, 535 chiếc.
SM.81B Mẫu thử hai động cơ, 1 chiếc.

Quốc gia sử dụng

Không quân Cộng hòa Trung Hoa

Regia Aeronautica
Aeronautica Militare Italiana

Aeronautica Nazionale Repubblicana
 Nhà nước Tây Ban Nha
Không quân Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (Savoia-Marchetti SM.81)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 6
Chiều dài: 18,3 m (58 ft 5 in)
Sải cánh: 24 m (78 ft 9 in)
Chiều cao: 4,3 m (14 ft 7 in)
Diện tích cánh: 92,2 m² (1.001 ft²)
Trọng lượng rỗng: 6.800 kg (13.900 lb)
Trọng lượng có tải: 9.300 kg (19.000 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 10.505 kg (20.500 lb)
Động cơ: 3 × Piaggio P.X RC.15 (hoặc Alfa Romeo 125 RC.35, 126 RC.34 hoặc Gnome-Rhône 14K), 522 kW (670 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 320–347 km/h (211 mph)
Tầm bay: 1.500 km (1.240 mi)
Trần bay: 7.000 m (23.000 ft)
Lực nâng của cánh: 101 kg/m²
Lực đẩy/trọng lượng: 4,9 hp/kg

Vũ khí
 6 súng máy Breda-SAFAT 7,7 mm (.303 in)
 2.000 kg (4.409 lb) bom

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. World Aircraft: World War II, Volume I (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978. ISBN 0-562-00096-8.
 Apostolo, Giorgio. The Savoia Marchetti S.M.81 (Aircraft in Profile number 146). Leatherhead, Surrey, UK: Profile Publications Ltd.,1967.
 Lembo, Daniele, SIAI 81 Pipistrello, Aerei nella Storia, n.33.
 Passingham, Malcolm. "Savoia-Marchetti SM81". Aircraft Illustrated, May 1977,Vol 10 No 5. pp. 182–187.
 Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. Chancellor Press, 2002.
 Sutherland, Jon & Diane Canwell: Air War East Africa 1940-41 The RAF versus the Italian Air Force. Barnsley (South Yorkshire) Pen and Sword Aviation, 2009. ISBN 978-1-84415-816-4.

Liên kết ngoài

S.81
S.81 specs
S.81 Avia.ru
Datasheet about S.81
 Complete S.81 page version

Máy bay quân sự Ý thập niên 1930
Máy bay vận tải quân sự Italy 1930–1939
SM.081
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay vận tải
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới


title: Savoia-Marchetti SM.84

text:
Savoia-Marchetti SM.84 là một loại máy bay ném bom của Italy trong Chiến tranh thế giới II. Nó được thiết kế bởi hãng Savoia-Marchetti như một sự thay thế cho loại máy bay ném bom SM.79 thành công của hãng, SM.84 có ba động cơ giống với SM.79. Tuy nhiên, dù được đưa vào trang bị của Không quân Italy (Regia Aeronautica) vào năm 1941, nó không bao giờ thay thế được cho SM.79, và bị thải loại trước cả SM.79.

Biến thể
S.84bis Có vài sửa đổi, nhưng không phải là một cải tiến đáng kể.
S.84ter 1 chiếc S.84 hoàn thành vào năm 1944, lắp động cơ 1.119 kW (1.500 hp) Piaggio P.XII, vận tốc có thể đạt 500 km/h (310 mph). Bị phá hủy trong một tai nạn hạ cánh vào năm 1946.

Quốc gia sử dụng

Regia Aeronautica:

 Không quân đồng minh tham chiến Italy

 Luftwaffe

 Slovenské vzdušné zbrane
 Không quân Khởi nghĩa Slovak

Tính năng kỹ chiến thuật (SM.84)

World Encyclopedia of Military Aircraft

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 5
Chiều dài: 17,93 m (58 ft 10 in)
Sải cánh: 21,10 m (69 ft 7 in)
Chiều cao: 4,59 m (15 ft 1 in)
Diện tích cánh: 61,0 m² (656,6 ft²)
Trọng lượng rỗng: 8.846 kg (19.502 lb)
Trọng lượng có tải: 13.288 kg (29.330 lb)
Động cơ: 3 × Piaggio P.XI RC 40, 746 kW (1.000 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 432 km/h (233 kn, 268 mph)
Tầm bay: 1.830 km (1.041 nmi, 1.137 mi)
Trần bay: 7.900 m (25.919 ft)

Vũ khí
 4 súng máy Scotti 12,7 mm (.50 in)
 2.000 kg (4.409 lb) bom hoặc 2 quả ngư lôi

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo, ed. World Encyclopedia of Military Aircraft. London: Jane's Publishing. 1981. ISBN 0-7106-0148-4.
 Donald, David, ed. The Encyclopedia of World Aircraft. Aerospace Publishing. 1997. ISBN 1-85605-375-X.
Lembo, Daniele, S.84, il fratello stupido dello Sparviero, Aerei nella storia magazine, Westward editions, n.24. pag.10-32.

SM.084
Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới


title: Rory McIlroy

text:
Rory McIlroy (sinh ngày 4 tháng 5 năm 1989) là một golf thủ chuyên nghiệp người Bắc Ireland quê ở Holywood trong hạt Down là thành viên của cả European Tour và PGA Tour. Tại thời điểm tháng 8 năm 2012, anh tay golf số một thế giới, anh đã hai lần giành ngôi vô địch giải lớn. McIlroy giành chức vô địch đầu tiên khi anh mới 19 tuổi tại giải Dubai Desert Classic 2009 và Honda Classic là danh hiệu thứ 6 trong sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp của anh.

Kể từ giải USPGA Championship tháng 8 năm 2011, anh đã chơi ở 11 giải đấu xếp hạng và chỉ một lần kết thúc ngoài Top 5. Năm 2007, McIlroy tham dự giải lớn đầu tiên giải Open Championship. Anh khởi đầu bằng 68 gậy, và sau đó giành Huy chương Bạc cho vị trí số một trong nhóm nghiệp dư.

Ở tuổi 19, anh đã có danh hiệu đầu tiên của European Tour, khi vô địch Dubai Desert Classic 2009.
Năm 2010, McIlroy khởi đầu ấn tượng ở Open Championship với vòng đầu tiên đánh 63 gậy. Tuy nhiên, anh sa sút bất ngờ ở ngày thứ hai, với 80 gậy và kết thúc giải ở vị trí thứ ba.

Ở Masters 2011, McIlroy bước vào vòng đấu cuối cùng với vị trí dẫn đầu và cách biệt bốn gậy. Tuy nhiên, anh sử dụng đến 80 gậy và lỡ cơ hội lần đầu tiên giành một danh hiệu lớn (major). Năm 2012, anh giành danh hiệu giải lớn đầu tiên ở giải US Open và sau đó chiến thắng tại Hong Kong Open.
Anh đã được trích dẫn là người trẻ có triển vọng trong môn golf thú vị nhất và có tiềm năng trở thành một trong những người có thu nhập cao nhất trong thể thao tính theo endorsement.
SportsPro đã xếp hạng McIlroy là vận động viên xuất sắc thứ nhì trên thế giới còn tạp chí Hiệp hội các nhà quản lý câu lạc bộ golf xếp hạng anh là người có quyền lực thứ nhì ở môn golf Anh.

Tham khảo

Sinh năm 1989
Người Holywood
Vận động viên golf Bắc Ireland
Vận động viên golf
Vận động viên golf PGA Tour
Vận động viên Vương quốc Liên hiệp Anh
Nhân vật còn sống


title: Here Comes the Sun

text:
"Here Comes the Sun" là ca khúc của George Harrison viết cho The Beatles trong album cuối cùng của họ, Abbey Road (1969).

Sáng tác
Đây là một trong 3 ca khúc nổi tiếng nhất mà Harrison từng viết cho The Beatles, cùng với "Something" và "While My Guitar Gently Weeps". Năm 1969 là năm đầy biến động của Harrison: anh bị tạm giam vì tàng trữ cần sa, sau đó là một cuộc phẫu thuật amidan và cuối cùng là một chuỗi những tranh cãi khiến anh quyết định rời nhóm tạm thời vào đầu năm.

Harrison bộc bạch trong hồi ký: ""Here Comes the Sun" được viết khi mà Apple tự biến mình thành một trường học, nơi mà tôi đến chỉ để làm một nhiệm vụ duy nhất: 'Ký vào đây', và 'Ký vào đây'. Nó như kiểu mùa đông bất tận thường thấy ở nước Anh, và mùa xuân thật đáng mong chờ. Vậy nên một ngày tôi quyết định không tới đó nữa mà qua nhà của Eric Clapton. Cái cảm giác không phải nhìn thấy những đống giấy tờ thật tuyệt vời, tôi đi dạo trong vườn của Eric với cây đàn guitar, và thế là "Here Comes the Sun"."

Trong Anthology 3, người ta có thể thấy Harrison đang thể hiện ca khúc này với capo kẹp ở phím thứ 7. Theo Eric Clapton, căn nhà có trong ca khúc có tên là 'Hurtwood'.

Cấu trúc
Ca khúc được viết ở giọng La thứ, với phần đệm ở giọng La trưởng. Phần điệp khúc dùng chuyển IV (giọng Rê trưởng) tới V (giọng Mi trưởng) ("Eight Days a Week" và "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band" dùng đoạn chuyển ngược lại). Toàn bộ giai điệu chạy theo một ngũ cung từ Mi tới Đô thăng (các quãng cung 5, 6, 1, 2, 3).

Một trong những yếu tố quan trọng đó chính là giọng hát. Phần guitar chơi flatpick ở hợp âm E7 khoảng từ phút 2.03 tới 2.11 tôn nên giọng ca ở giọng A "Little darlin'". Đoạn nối với ♭III-♭VII-IV-I-V7 với 3 lần hạ giọng quãng 4 cùng với giọng hát, từ "Sun" (♭III hay hợp âm C) "sun" (♭VII hay hợp âm G) "sun" (IV hay hợp âm D) tới "comes" (I hay hợp âm A) và cuối cùng thêm một lần hạ xuống hợp âm V7 (E7). Câu hát ở đay ("Sun, sun, sun, here it comes") được miêu tả là "lời chân kinh khi thiền". Với ảnh hưởng của âm nhạc Ấn Độ, Harrison có thêm một lần đảo phách với thêm một lần 4/4 và 7/8 cùng 11/8. Ở lần lời thứ 2 (0.59–1.13), máy chỉnh âm Moog đã nhân đôi tiếng guitar và ở lần thứ ba, máy Moog đã thêm một obligato của quãng tám. Đoạn kết (2.54–3.04) lặp lại tiếng guitar từ đoạn nối.

Thu âm
Ngày 7 tháng 7 năm 1969, Harrison, Paul McCartney và Ringo Starr tiến hành thu âm ca khúc này với 13 phần. John Lennon không tham gia buổi thu vì bị tai nạn ô tô. Sau đó, Harrison còn ở lại tự mình ghi lại phần chơi guitar acoustic. Anh kẹp capo vào phím thứ 7 để chọn hợp âm A chuẩn. Đây là cách anh từng làm với ca khúc năm 1965 "If I Needed Someone", một ca khúc có hợp âm tương tự. Ngày hôm sau, anh tiến hành thu âm phần hát chính, rồi anh và McCartney cùng thu phần hát nền 2 lần với những giọng nhẹ nhàng hơn.

Tiếng harmonium và tay vỗ được cho thêm vào ngày 16 tháng 7. Harrison cho thêm tiếng guitar điện qua bộ chuyển âm Leslie vào ngày 6 tháng 8, và sau đó là dàn nhạc (của Martin thêm 2 piccolo, 2 flute, 2 flute alto và 2 clarinet) được bổ sung vào ngày 15. Ca khúc được hoàn thiện vào 2 ngày sau với phần sửa bằng máy chỉnh âm Moog của Harrison.

Phần guitar solo của Harrison không được cho vào bản sửa cuối cùng.

Thành phần tham gia sản xuất
Theo Ian MacDonald.
 George Harrison – hát chính, hát bè, hát nền; guitar điện và acoustic; tay vỗ; máy chỉnh âm Moog.
 Paul McCartney – hát nền, bass, tay vỗ.
 Ringo Starr – trống, tay vỗ.
 Không rõ – 4 viola, 4 cello, contrabass, 2 piccolo, 2 flute, 2 flute alto, 2 clarinet.

Các bản hát lại
Ca khúc từng được hát lại bởi Peter Tosh vào năm 1970, thậm chí là đã phát hành dưới dạng đĩa đơn, song chỉ được biết đến trong album năm 2004 Can't Blame The Youth. Danh ca nhạc folk Richie Havens cũng từng hát lại ca khúc này vào năm 1971 và đạt vị trí số 16 tại Mỹ. Bản hát lại thành công nhất là của Steve Harley khi nó đạt vị trí thứ 10 tại Anh vào năm 1976. Ban nhạc Thụy Điển Ghost cũng từng hát lại ca khúc này trong album Opus Eponymous. We Five cũng đã từng hát ca khúc này trong album năm 1970 của họ, Catch the Wind. Nina Simone thậm chí còn thực hiện ca một album có tên là Here Comes the Sun. Năm 2012, Gary Barlow đã hát ca khúc này trong phần quảng cáo cho hãng Marks & Spencer, sau này cũng được anh cho vào album Sing.

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài
 [ Review] từ Allmusic
 Here Comes the Sun, ghi chép bởi Alan W. Pollack

Bài hát của The Beatles
Bài hát của George Harrison
Bài hát năm 1969
Đĩa đơn năm 1970
Đĩa đơn năm 1971
Đĩa đơn năm 1976
Đĩa đơn của Apple Records
Ballad thập niên 1960
Bài hát sản xuất bởi George Martin


title: Cú đại bàng Á Âu

text:
Cú đại bàng Á Âu (danh pháp hai phần: Bubo bubo), còn gọi là cú đại bàng, là một loài cú lớn cư trú ở đại lục Á Âu. Đây là một trong những loài chim lớn nhất thuộc họ Cú mèo.

Mô tả
Cú đại bàng Á Âu là một loài cú lớn và mạnh mẽ. Nó nhỏ hơn đại bàng vàng nhưng lớn hơn cú trắng. Đôi khi nó được gọi là cú lớn nhất thế giới dù cú bắt cá Blakiston (B. blakistoni) trung bình hơi nặng hơn và cú xám lớn (Strix nebulosa) trung bình hơi dài hơn.

Cú đại bàng Á Âu có sải cánh dài , với các cá thể lớn nhất có sải cánh dài đến . Tổng chiều dài của loài cú này có thể dao động trong khoảng . Con mái cân nặng  và con trống cân nặng . Trong khi đó, cú lợn lưng xám (Tyto alba), loài cú phân bố rộng rãi nhất thế giới, có cân nặng khoảng 500 gram và Cú sừng lớn (B. virginianus), là loài điền vào vai trò sinh thái của Cú đại bàng Á Âu ở Bắc Mỹ, cân nặng khoảng 1,4 kg.

Theo các kích thước chuẩn của Cú đại bàng Á Âu, chúng có đuôi dài  xương cổ chân dài  và mỏ dài .

Môi trường sống
Cú đại bàng Á Âu phân bố rải rác ở vùng núi đá nhưng có thể sống trong một loạt các môi trường sống. Chúng được tìm thấy trong các môi trường sống đa dạng như rừng cây lá kim phương Bắc và rìa của sa mạc rộng lớn.

Cú đại bàng thường được thấy nhiều nhất trong khu vực vách đá và khe núi được bao bọc bởi một tán cây và bụi cây. Trong rừng taiga, các bờ biển đá, thảo nguyên và đồng cỏ, cũng có thể tìm thấy chúng, chủ yếu là trong khi chúng đi săn trong vùng lãnh thổ rộng lớn của mình. Do sở thích đối với vùng núi đá, chúng thường được tìm thấy trong khu vực miền núi và có thể được tìm thấy ở độ cao đến 2.000 m (6.600 ft) tại châu Âu và 4.500 m (14.800 ft) ở châu Á. Tuy nhiên, chúng cũng có thể được tìm thấy ở mực nước biển.

Mặc dù được tìm thấy nhiều nhất trong khu vực thưa thớt dân cư của con người, đôi khi cú đại bàng cũng sinh sống trong vùng đất nông nghiệp và thậm chí chúng đã được quan sát thấy trong các công viên như trong các thành phố châu Âu.

Thức ăn và con mồi
Như hầu hết các loài cú, cú đại bàng phần lớn hoạt động về đêm. Chúng ăn chủ yếu các động vật có vú nhỏ cỡ 200 g - 2 kg (0,44-4,4 lb), chẳng hạn như chuột đồng, chuột cống, chuột nhắt, thỏ và thỏ rừng. Tuy nhiên, con mồi bị giết có thể lên đến kích thước của cáo trưởng thành và chuột marmota hay hươu nhỏ (đến 17 kg), nếu bị bắt bất ngờ. Trong trung tâm châu Âu, nhím chuột cũng là một con mồi ưa thích. Cú đại bàng có thể thường xuyên ghé thăm bãi rác để bắt chuột. Nhóm quan con mồi trọng khác của cú đại bàng Á-Âu là các loài chim khác. Hầu hết các loại chim là con mồi tiềm năng bao gồm quạ, gà rừng, gõ kiến, diệc, đặc biệt ở khu vực ven biển là vịt, chim biển và ngỗng. Chim ăn thịt khác, bao gồm các loài lớn như diều hâu phương Bắc (Accipiter gentilis), cắt lớn (Falco Peregrinus) và diều mướp lớn, cũng thường xuyên là con mồi cũng như hầu hết các loại của cú khác. Khi có cơ hội, chúng cũng bắt cả bò sát, kể cả rắn độc lớn, ếch nhái, cá và thậm chí côn trùng lớn và giun đất.

Cú đại bàng thường quan sát hoạt động của con mồi từ trên một cành cây, sau đó sà nhanh xuống chóng một khi con mồi bị phát hiện. Con mồi thường thiệt mạng một cách nhanh chóng bởi móng vuốt mạnh mẽ của cú đại bàng mặc dù đôi bị giết chết khi bị cắn vào đầu. Sau đó, chúng nuốt toàn bộ con mồi hoặc xé thành miếng bằng mỏ. Đôi khi, chúng có thể bắt các loài chim khác khi đang bay, bao gồm cả chim di cư ban đêm bị chặn vào giữa chuyến bay. Con mồi lớn hơn (trên 3,5 kg (7.7 lb)) được ăn trên mặt đất khiến cho cú đại bàng dễ bị mất con mồi hoặc thậm chí bị ăn thịt bởi các động vật ăn thịt như cáo. Chế độ ăn uống của chúng thường trùng với đại bàng vàng lớn hơn nhưng cạnh tranh trực tiếp là không phổ biến do khác nhau về thời gian hoạt động giữa chúng.

Sinh sản và sinh sống
Cú đại bàng thường làm tổ trên những gờ vách đá, đường nứt và hang động. Đôi khi, chúng cũng có thể chiếm một tổ của một loài chim lớn như quạ đen (Corvus Corax) hoặc đại bàng vàng. Sự sinh sản thường bắt đầu vào cuối mùa đông, đôi khi muộn hơn. Con mái đẻ từ 1-6 trứng trong khoảng 3 ngày và ấp trứng một mình, bắt đầu từ quả trứng đầu tiên trong 30-36 ngày. Trong suốt thời gian này con mái được con trống cung cấp thức ăn tại tổ.

Chim non mở mắt vào khoảng 2 ngày tuổi và được ấp trong khoảng 2 tuần. Con mái ở lại với con non tại tổ trong 4-5 tuần. Trong 2-3 tuần đầu tiên con trống mang thức ăn đến tổ hoặc để nó ở gần, và con mái mớm những miếng thức ăn nhỏ cho con non, hoặc con trống cho con non ăn trực tiếp. Sau 3 tuần chim non bắt đầu tự ăn được và bắt đầu nuốt những con mồi nhỏ. Sau 5 tuần con non có thể đi lại xung quanh khu vực làm tổ, và sau 52 ngày có thể bay vài mét. Chúng có thể rời khỏi tổ trên mặt đất sớm khi được 22-25 ngày tuổi, trong khi ở tổ trên cao là từ 5-7 tuần tuổi. Con non được chăm sóc bởi cả chim bố lẫn chim mẹ trong khoảng 20-24 tuần. Chúng trở thành độc lập vào giữa tháng chín và tháng 11 ở châu Âu, và rời khỏi lãnh thổ của cha mẹ (hoặc bị đuổi đi). Tại thời điểm này con trống bắt đầu kiểm tra các vị trí làm tổ tiềm năng trong tương lai. Con non trưởng thành giới tính vào năm sau, nhưng thường không phối giống cho đến khi chúng có thể thiết lập một lãnh thổ vào khoảng 2-3 tuổi.

Cú đại bàng có thể sống đến 20 năm trong tự nhiên. Tuy nhiên, như nhiều loài chim khác trong điều kiện nuôi nhốt chúng có thể sống lâu hơn nữa do không cần phải chịu đựng điều kiện tự nhiên khó khăn, và có thể tồn tại tới 60 năm trong sở thú. Con trưởng thành mạnh khỏe bình thường không có kẻ thù tự nhiên và do đó được coi là động vật ăn thịt đỉnh. Nguyên nhân tử vong hàng đầu đối với các loài này là do nhân tạo: Điện giật, tai nạn giao thông và săn bắn.

Các phân loài
Có tất cả 13 phân loài, bao gồm:
B. b. bubo (Linnaeus, 1758). Phân bố ở châu Âu, từ Pyrenees và Địa Trung Hải, phía đông tới Ukraina, phía bắc tới Scandinavi, Matxcơva và tây bắc nước Nga. Cánh: con trống 435–480mm, con mái 455–500mm; mỏ 45–58mm. Cân nặng: con trống 1550–2800g, con mái 2280–4200 g.
B. b. hispanus (Rothschild & Hartert, 1910). Phân bố ở bán đảo Iberia và có thể vùng cây cối của dãy núi Atlas Mountains ở Algeri và Maroc. Tương tự với phân loài phổ thông (B. b. bubo) nhưng màu nhạt hơn và hơi nhỏ hơn. Cánh: con trống 420–450mm, con mái 445–470mm.
B. b. ruthenus (Zhitkov & Buturlin, 1906). Phân bố ở phía đông của Matxcơva tới sông Ural và phía nam tới cửa sông Volga. Nhạt màu hơn phân loài phổ thông. Cánh: con trống 440–468mm, con mái 471–490mm.
B. b. interpositus (Rothschild & Hartert, 1910). Phân bố ở Bessarabia, Crimea, Caucasus, Tiểu Á, Palestine, Syria và Iran. Sẫm màu hơn phân loài B. b. ruthenus. Cánh: con trống 425–475mm, con mái 440–485mm. Đuôi 240–290mm.
B. b. sibiricus (Gloger, 1833). Phân bố ở Tây Siberia tới trung lưu sông Ob và phía tây dãy núi Altai, phía bắc tới giới hạn của rừng taiga. Màu rất nhạt so với các phân loài khác. Cánh. Cánh: con trống 435–480mm, con mái 472–515mm.
B. b. yenisseensis (Buturlin, 1912). Phân bố ở trung tâm Siberia giữa sông Ob, hồ Baikal, dãy núi Altai và phía bắc Mông Cổ. Sẫm màu hơn phân loài B. b. sibiricus. Cánh: con trống 435–470mm, con mái 473–518mm.
B. b. jakutensis (Buturlin, 1908). Phân bố ở đông bắc Siberia. Sẫm màu hơn phân loài B. b. yenisseensis. Cánh: con trống 455–490mm, con mái 480–503mm.
B. b. ussuriensis (Polyakov, 1915). Phân bố ở đông nam Siberia tới bắc Trung Quốc, Sakhalin và Kuriles. Sẫm màu hơn phân loài B. b. jakutensis. Cánh: con trống 430–475mm, con mái 460–502mm.
B. b. kiautschensis (Reichenow, 1903). Phân bố ở Triều Tiên và Trung Quốc, phía nam tới Tứ Xuyên và Vân Nam. Nhỏ và sẫm màu hơn phân loài B. b. ussuriensis. Cánh: con trống 410–448mm, con mái 440–485mm.
B. b. turcomanus (Eversmann, 1835). Phân bố ở giữa Volga và thượng lưu Ural, bờ biển Caspian và biển Aral Sea, phía đông tới lòng chảoTarim, tới phía tây Mông Cổ. Rất nhạt màu tương tự phân loài B. b. nikolskii và B. b. omissus. Cánh: con trống 440–470mm, con mái 445–512mm.
B. b. omissus (Dementiev, 1932). Phân bố ở Turkmenia và sát ngay Iran, Tân Cương. Dạng sa mạc điển hình. Cánh: con trống 420–450mm, con mái 445–460mm.
B. b. nikolskii (Zarudny, 1905). Phân bố ở Iran tới Pakistan. Nhỏ hơn phân loài B. b. omissus. Cánh: con trống 405–430mm, con mái 410–465mm.
B. b. hemachalana (Hume, 1873). Phân bố ở dãy núi Thiên Sơn tới dãy núi Pamir Mountains, bắc tới Kara Tau, nam tới Balochistan và dãy Himalaya. Cánh: con trống 450–485mm, con mái 470–505mm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

B
Chim châu Á
Chim châu Âu
Chim Azerbaijan
Động vật được mô tả năm 1758
Chim Nepal


title: Cao độ (âm nhạc)

text:
Cao độ là một đặc tính của tri giác cho phép người ta có thể sắp xếp những âm thanh khác nhau thành một chuỗi những âm có mối tương quan với nhau về tần số dao động, tức cao độ là độ "cao", "thấp" của âm thanh phụ thuộc vào tần số dao động.  Tần số dao động càng lớn thì âm thanh càng "cao" và ngược lại. Cao độ cùng với trường độ, cường độ và âm sắc là 4 thuộc tính chính của âm thanh có nhạc tính.

Cao độ có thể được định lượng như tần số, nhưng nó không phải là một tính chất thuần túy khách quan thuộc vật lý, mà nó là một thuộc tính chủ quan thuộc tâm lý âm học (tâm thính học; psychoacoustic) của âm thanh. Việc nghiên cứu về cao độ và sự nhận thức về cao độ đã từng là một vấn đề trọng tâm trong ngành tâm lý âm học, và nó từng được dùng làm phương tiện trong sự định hình và kiểm nghiệm những nguyên lý về đặc tả âm thanh, về quá trình xử lý và nhận thức trong hệ thống thính giác.

Cảm âm

Cao độ và tần số

Cao độ là một cảm giác của thính giác, trong đó người nghe có thể ấn định được những âm thanh vào các vị trí tương đối trên một thước đo chủ yếu dựa vào tần số rung. Cao độ có quan hệ chặt chẽ với tần số, nhưng không phải là một mối quan hệ tương đương. Tần số là một khái niệm khoa học khách quan, trong khi cao độ là một phạm trù mang tính chủ quan. Bản chất của các sóng âm không có cao độ, và dao động của chúng có thể được đo đạc với kết quả là tần số. Nhưng tần số này khiến não bộ của con người sắp đặt thành những tiêu chuẩn chủ quan về cao độ.

Các cao độ thường được xác định như là những tần số (số dao động trong 1 giây hoặc hertz) bằng cách so sánh những âm này với những đơn âm là những âm có chu kỳ và dạng sóng như sóng sin. Có thể xác định cao độ của những sóng âm có dạng phức tạp và không tuần hoàn bằng cách này.  Trong hầu hết các trường hợp, cao độ của những âm thanh phức tạp như giọng nói hoặc nốt nhạc gần giống như tần số của những âm thanh có chu kỳ tuần hoàn hoặc gần tuần hoàn.

Cao độ của những âm phức tạp có thể được cảm nhận rất mơ hồ, có nghĩa là tùy vào người nghe mà có thể cảm nhận được sự khác nhau giữa hai hoặc nhiều nốt nhạc. Tuy tần số cơ bản thực tế (tần số chính của âm) có thể được xác định bằng các dụng cụ đo đạc, nhưng nó vẫn gây ra những cảm nhận khác nhau về cao độ, nguyên nhân là do những bồi âm, sóng hài hay những nguyên do khác. Sự cảm nhận của hệ thống thính giác của con người có thể gặp khó khăn trong việc phân biệt các tần số khác nhau của các nốt nhạc trong những hoàn cảnh nhất định nào đó.

Cao độ phụ thuộc vào mức độ lớn nhỏ của âm thanh (cường độ, âm lượng), đặc biệt là ở tần số dưới 1000 Hz và trên 2000 Hz. Cao độ của âm trầm sẽ cảm thấy thấp dần khi tăng áp lực âm thanh (tăng âm lượng). Ví dụ, một âm thanh có tần số 200 Hz nếu nghe trong điều kiện âm lượng lớn sẽ cảm thấy cao độ của nó thấp hơn bán cung so với cao độ khi nghe âm này với âm lượng vừa đủ nghe. Trên 2000 Hz, cao độ sẽ cao hơn khi âm lượng lớn hơn.

Ngưỡng phân biệt
Ngưỡng phân biệt (just-noticeable difference/jnd: ngưỡng của sự thay đổi mà có thể cảm nhận được) phụ thuộc vào lượng thay đổi của tần số âm thanh. Dưới 500 Hz, ngưỡng phân biệt nằm ở khoảng 3 Hz đối với sóng sin, và 1 Hz đối với âm thanh phức tạp, trên 1000 Hz thì ngưỡng phân biệt đối với sóng sin là khoảng 0.6% (khoảng 10 cent). Ngưỡng phân biệt thường được thử nghiệm bằng cách phát 2 âm liên tiếp xem người nghe có thể cảm nhận được sự khác biệt của cao độ hay không. Ngưỡng phân biệt trở nên nhỏ hơn nếu hai âm được phát cùng một lúc vì khi đó người nghe có thể phân biệt được hiện tượng phách. Tổng số cao độ có thể cảm nhận được trong phạm vi ngưỡng nghe của con người là khoảng 1400, tổng số nốt nhạc trong âm giai điều hòa âm từ 16 đến 16000 Hz là 120 nốt.

Cao độ: cao và thấp
Theo Viện Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ, cao độ là thuộc tính thính giác của âm thanh, theo đó âm thanh có thể được đặt trên một thang đo từ thấp đến cao. Kể từ khi cao độ được xem như là một đại lượng liên quan chặt chẽ đến tần số thì nó gần như được xác định bằng tốc độ dao động của không khí gây ra bởi sóng âm và hầu như không liên quan gì với cường độ, hoặc biên độ của sóng. Cao độ "cao" có nghĩa là dao động rất nhanh, và cao độ "thấp" tương ứng với dao động chậm hơn. Mặc dù vậy ở phần lớn các ngôn ngữ đều dùng những đặc ngữ liên quan đến "độ cao" của âm thanh để chỉ "cao độ". Có bằng chứng chứng minh rằng con người thật sự cảm nhận được một nguồn âm thanh phát ra từ vị trí cao hơn hoặc thấp hơn theo chiều không gian thẳng đứng khi tần số âm thanh tăng hoặc giảm.

Chú thích

Đọc thêm
 Moore, B.C. & Glasberg, B.R. (1986) Thresholds for hearing mistuned partials. as separate tones in harmonic complexes. J. Acoust. Soc. Am., 80, 479–483.
 Parncutt, R. (1989). Harmony: A psychoacoustical approach. Berlin: Springer-Verlag, 1989.

 Schneider, P.; Sluming, V.; Roberts, N.; Scherg, M.; Goebel, R.; Specht, H.-J.; Dosch, H.G.; Bleeck, S.; Stippich, C.; Rupp, A. (2005): Structural and functional asymmetry of lateral Heschl's gyrus reflects pitch perception preference. Nat. Neurosci. 8, 1241-1247.
 Terhardt, E., Stoll, G. and Seewann, M. (1982). Algorithm for extraction of pitch and pitch salience from complex tonal signals. Journal of the Acoustical Society of America, 71, 679-688.

Liên kết ngoài

12 Tone Equal Temperament Frequency Table Maker
Online Guide to Pitch and Clefs

Lý thuyết âm nhạc
Âm thanh
Tri giác
Tiếp nhận âm thanh


title: Deus Ex: Human Revolution

text:
Deus Ex: Human Revolution là một trò chơi hành động nhập vai lén lút chủ đề cyberpunk neo-noir phát triển bởi Eidos Montreal và phát hành bởi Square Enix, người cũng sản xuất các phân đoạn CGI. Phát hành vào tháng 8 năm 2011, nó là trò chơi thứ ba trong thương hiệu Deus Ex và là phần trước cho trò chơi gốc phát hành năm 2000 . Phiên bản Mac OS X của trò chơi và "Ultimate Edition" chứa nội dung tải về The Missing Link được xuất bản bởi Feral Interactive và phát hành vào ngày 26 tháng 4 năm 2012 .

Trò chơi được thiết lập vào năm 2027, 25 năm trước các sự kiện trong trò chơi đầu tiên tại một thời điểm khi các tập đoàn đa quốc gia đã phát triển với quyền lực vược ngoài sự kiểm soát của chính phủ. Trò chơi theo sau Adam Jensen, Giám đốc bảo mật mới được tuyển dụng tại Sarif Industries, một công ty công nghệ sinh học phát triển. Sau một cuộc tấn công khủng bố tàn bạo vào trụ sở chính của Sarif ở Detroit, Jensen bị trọng thương nên buộc phải trải qua ca phẫu thuật để thay thế phần lớn cơ thể của anh với các bộ phận giả nâng cao. Trở lại làm việc, anh bị lôi kéo vào chính trị toàn cầu về nâng cao con người trong lúc tìm kiếm những kẻ chịu trách nhiệm cho vụ tấn công. Chủ đề trung tâm của trò chơi là sự nổi lên của các tập đoàn trong toàn cầu hóa, gián điệp, sự sống còn của con người, đói nghèo và đạo đức của việc thúc đẩy con người với các bộ phận cơ thể nhân tạo.

Human Revolution nhận được nhiều lời khen ngợi khi phát hành, với nhiều nhận xét ca ngợi lối chơi mở của trò chơi và trọng lượng của tương tác xã hội vào kết quả của sự kiện

Lối chơi

Trò chơi có 4 kiểu chơi khác nhau, được gọi bởi nhà phát triển là "Combat" (chiến đấu), "Stealth" (lén lút), "Hacking", và "Social" (xã hội). Người chơi có thể chuyển đổi giữa tất cả kiểu chơi chơi bất cứ khi nào họ muốn, và một số kiểu chơi có thể dùng chung với nhau. Ví dụ, hack không thành công có thể dẫn đến báo động và bắt đầu một cuộc chiến, và kỹ năng xã hội có thể giúp người chơi tiến vào một số khu vực nhất định một cách dễ dàng hơn (do đó tránh sự cần thiết để lén lút hoặc chiến đấu).

Trong loạt game, Augmentations là công nghệ sửa đổi cơ thể con người giúp cung cấp cho người sử dụng các khả năng siêu nhân. Trong khi augmentations trong hai trò chơi đầu tiên dựa trên công nghệ nano, Human Revolution thay vào đó sử dụng augmentations cơ học vì nó đi trước trò chơi đầu tiên theo thứ tự thời gian. Khi người chơi tiến diễn thông qua trò chơi, họ có thể kích hoạt augmentations phục vụ cho mỗi cách chơi . Những augmentation này được mở khóa bằng cách nhận đủ kinh nghiệm để lên cấp hoặc bằng cách mua Praxis Kit, từ phòng khám L.I.M.B để người chơi nhận được điểm kỹ năng Praxis.

Trong khi nhân vật của người chơi có khả năng mang lại cái chết đến cho kẻ thù, người chơi không bao giờ bị buộc phải gây chết người, ngoại trừ đấu boss. Vì vậy, việc sử dụng vũ lực gây chết người sẽ trở thành một sự lựa chọn đạo đức cho người chơi. Trong thực tế, người chơi được trao thành tựa/chiến tích Pacifist bằng cách hoàn thành toàn bộ trò chơi (bao gồm chương mở đầu) mà không có bất kỳ NPC nào chết bởi người chơi. Điều này không chỉ bao gồm các hành động trực tiếp như nhân vật của người chơi bắn và giết chết đối phương, mà còn các phương pháp gián tiếp như lập trình lại robot an ninh và tháp pháo để bắn và tiêu diệt kẻ thù. Thậm chí giết người tình cờ như nhân vật người chơi vô hiệu hóa không gây chết người khiến NPC rơi vào nước nhiễm điện hoặc bờ vực cũng sẽ làm cho người chơi không thể kiếm được Pacifist, trừ khi dùng điểm save gần nhất. Các đối thủ duy nhất mà người chơi có thể giết chết và vẫn nhận được Pacifist là boss cũng như các NPC không phải con người như robot an ninh.

Augmentations, trong khi tăng cường hiệu suất của người chơi trong mỗi cách chơi, cũng cho phép người chơi xây dựng các phương pháp chơi riêng của họ nếu cảm thấy phù hợp. Ví dụ, người chơi có thể ưu tiên augmentations giúp nâng cao sức mạnh chiến đấu hoặc khả năng hack của nhân vật của người chơi trong khi (chủ yếu hoặc hoàn toàn) có thể bỏ qua mà vẫn có thể hoàn thành mục tiêu của nhiệm vụ.

Mỗi đơn vị của đối phương sẽ có một người chỉ đạo hành động của nhóm. Nếu người chỉ đạo bị loại bỏ, nhóm sẽ rơi vào tình trạng lộn xộn. Kẻ thù cũng phản ứng với các quyết định của người chơi, chẳng hạn như thay đổi hành vi hoặc vũ khí , Khác với Invisible War, vũ khí sẽ bắn các loại đạn dược riêng biệt thay vì cùng một loại đạn duy nhất. Chúng cũng có thể được nâng cấp như trong Deus Ex thông qua một loạt các "mod vũ khí" để cải thiện hiệu suất, chẳng hạn như giảm thời gian nạp đạn, tăng kích thước băng đạn, thêm một thiết bị laser nhắm mục tiêu để tăng chính xác .

Khác với các trò chơi trước đây, Human Revolution sử dụng cơ chế hồi máu. Sự thay đổi này được thực hiện bởi vì nhà phát triển không muốn người chơi rơi vào một tình huống mà họ không thể tiếp tục do thấp máu và bị buộc phải tìm "túi cứu thương" và thực phẩm. Trong chiến đấu, chỉ cần tiếp xúc với cuộc tấn công của đối phương trong thời gian ngắn là đủ để giết chết người chơi, khiến việc hồi màu chỉ là một nhân tố chính giữa lúc chiến đấu. Người chơi tuy nhiên vẫn có thể sử dụng thuốc (chẳng hạn như thuốc giảm đau) và các đồ uống có cồn khác nhau để tái tạo máu của nhân vật, và thậm chí guíp nâng máu lên hai lần bình thường .

Tương tự như vậy, trò chơi cũng có hệ thống tự tái tạo năng lượng thay vì sử dụng item như trước kia. Trong khi người chơi vẫn sẽ cần phải sử dụng các item để nạp từng tế bào năng lượng của họ, tế bào đầu tiên hoặc bất kỳ tế bào vơi đi một phần sẽ dần dần nạp lại. Mặc dù người chơi có thể nâng cấp số tế bào năng lượng trong mục kỹ năng, cuối cùng chỉ có các tế bào đầu tiên sẽ tự động nạp lại khi hoàn toàn cạn kiệt.

Một thay đổi lớn trong Deus Ex: Human Revolution là làm nổi bật các vật dụng mà người chơi có thể tương tác, được giải thích thông qua cốt truyện là augmentation tầm nhìn chiến thuật. Tính năng này có thể được nhìn thấy trong lần xem trước của trò chơi vào tháng 3 năm 2011 . Tính năng này có thể tắt được trong trò chơi  Human Revolution chủ yếu là góc nhìn thứ nhất nhưng có thể chuyển sang góc nhìn thứ ba lúc ẩn nấp, leo thang, kích hoạt một số augmentation nhất định hoặc cận chiến .

Nội dung

Bối cảnh
Trò chơi diễn ra vào năm 2027, 25 năm trước Deus Ex. Augmentation bằng nano vẫn chưa được phát triển và augmentations sinh học hiện tại đang ở trạng thái nghệ thuật. Nhân vật người chơi, Adam Jensen (lồng tiếng bởi Elias Toufexis), là một sĩ quan an ninh tư nhân của Sarif Industries, một công ty công nghệ sinh học hàng đầu chuyên về augmentation con người. Sau khi bị thương nặng trong một cuộc tấn công vào công ty, anh bị buộc phải trải qua augmentation để tồn tại, "the conspiracy begins." Người chơi đi đến một số địa điểm trong quá trình của trò chơi: Detroit, Hengsha (một thành phố hư cấu trên đảo Hengsha) trên sông Dương Tử gần Thượng Hải), Montreal, Singapore, và Panchaea, một cơ sở ở Bắc Băng Dương .

Chủ đề
Human Revolution nói về đạo đức của việc thúc đẩy con người và đặt ra câu hỏi liệu tầm với của nhân loại đã vượt quá tầm nắm của nó. "Nhân loại sử dụng augmentations cơ khí", đạo diễn Jean-Francois Dugas kể về điều này trước khi phát hành trò chơi, "nhưng vẫn còn nhiều thứ để xác định về tác động của chúng đối với xã hội và sự chỉ đạo cuối cùng mà nó sẽ dẫn chúng ta." Huyền thoại Hy Lạp của Daedalus và Icarus xuất hiện trong giấc mơ của Adam Jensen là một câu chuyện ngụ ngôn về suy nghĩ này, và cũng là một gợi ý đến Daedalus và Icarus, tên của hai trí thông minh nhân tạo trong Deus Ex - một cầu nối trí tuệ với trò chơi gốc. Với hành động khiêu khích ở địa điểm cuối cùng trong Human Revolution, Hugh Darrow so sánh mình với Daedalus là đã nhìn thấy sự sáng tạo của mình dường như vượt quá khỏi tầm kiểm soát. Tốc độ phát triển công nghệ được thể hiện trực quan bằng chủ đề Phục hưng. Những người hỗ trợ phong trào augmentation ăn mặc và trang trí nhà cửa của họ trong phong cách diễn dịch lại nước Ý cuối thời Trung cổ và toàn bộ trò chơi theo toàn thể là một bảng màu nâu đỏ - màu gợi nhớ lại một bản thảo lịch sử. Ngược lại, những nhân vật phản đối hoặc trung lập với phong trào tăng cường con người lại mặc quần áo gợi nhớ đến thời trang hiện đại . Như với Deus Ex, lý thuyết âm mưu và các tập đoàn hùng mạnh cũng được khắc họa một cách rõ nét, sử dụng augmentation con người như một phương pháp thao túng .

Cốt truyện
: Nội dung sau đây có thể cho bạn biết trước nội dung của game.Câu chuyện bắt đầu với Adam Jensen hộ tống bạn gái cũ và nhà khoa học thiên tài Megan Reed đến một hội nghị thượng đỉnh ở Washington để công bố một bước nhảy vọt trong công nghệ augmentation, được thực hiện bởi Sarif Industries. Tuy nhiên, tòa nhà bị tấn công bởi một nhóm lính đánh thuê bí ẩn được gọi là Tyrant. Megan và một số nhà khoa học khác dường như bị giết trong cuộc đột kích và lãnh đạo của Tyrant, Jaron Namir, làm Adam bị thương nghiêm trọng trước khi bắn anh vào đầu. Do chấn thương quá nặng, Giám đốc điều hành của Sarif Industries, David Sarif, sử dụng công nghệ augmentation để cứu sống Adam. Sáu tháng sau vụ tấn công, Adam (nay được augmentation đến mức trở thành một người máy) được lệnh can thiệp vào một cuộc tấn công trở thành bắt con tin bởi một phong trào chống augmentation cực đoan là Purity First. Trong khi ở bên trong, anh tìm thấy một hacker được augmentation ăn cắp dữ liệu từ hệ thống nhưng bị buộc phải tự tử bởi một ai đó khi bị phát hiện (và sau đó, cảnh sát phủ nhận việc hacker này được augmentation, ngụ ý một che đậy cấp cao). Sau khi lấy được trung tâm thần kinh của hacker, Adam và đồng nghiệp Pritchard dõi theo tín hiệu đến một cơ sở bí mật của FEMA, nơi mà các Tyrant đang nắm giữ một số lượng lớn vũ khí. Sau khi đối mặt với Namir, Adam phải chiến đấu với Barrett, một trong những tay sai của Namir. Barrett bị đánh bại và cung cấp cho Adam một địa chỉ ở Hengsha, một thành phố đảo ngoài khơi bờ biển của Trung Quốc, trước khi cố gắng giết Adam nhưng không thành công.

Adam, cùng với phi công Faridah Malik, đi đến Hengsha để tìm thấy những người dường như điều khiển hacker, Arie van Bruggen. Adam biết được việc van Bruggen đang bị truy sát bởi người đứng đầu của Tai Yong Medical, Zhao Yun Ru, và đang được che đậy bởi nhóm Tam hoàng tên Harvesters. Khi Adam tìm thấy van Bruggen, hacker này chỉ cho anh cách đột nhập Tai Yong Medical. Khi ở đó, anh tìm thấy một ghi âm cho thấy rằng Megan và các nhà khoa học khác đã bị bắt cóc chứ không bị giết, và chip định vị của họ đã bị vô hiệu hóa. Nó cũng cho thấy rằng Eliza Cassan, một nhân vật chủ chốt của mạng truyền thông Picus, bằng cách nào đó có đã sử dụng vệ tinh của họ để chặn tín hiệu của các con chip trong vụ bắt cóc. Khi anh đối mặt với Zhao, cô ta tiết lộ rằng mình đang làm việc với một thế lực hùng mạnh "lớn hơn Sarif, lớn hơn Tai Yong [và]........ kiểm soát lợi ích toàn cầu một cách tùy ý", trước khi kích hoạt báo động, buộc Adam phải trốn thoát và tìm gặp Eliza ở Montreal.

Đến được trụ sở của Picus, Adam tìm thấy nơi này đã sơ tán toàn bộ nhân công và đầy rẫy bởi lính đánh thuê. Tiến vào trung tâm của cơ sở, hướng dẫn một phần bởi một hình ảnh ba chiều của Eliza mà Adam tìm thấy trong văn phòng của cô, anh thấy mình trong một phòng máy tính lớn phức tạp. Eliza được tiết lộ là một AI tiên tiến được tạo ra bởi chính thế lực mà Zhao đang làm việc với. Sau khi đánh bại với một Tyrant khác, Eliza cho Adam xem một hình ba chiều của Jaron Namir nói chuyện với Iasias Sandoval, phụ tá của Bill Taggart, một nhà phát ngôn chống augmentation và là một nhân vật quan trọng trong Humanity Front, tổ chức chống augmentation hợp pháp. Eliza giúp Adam trốn thoát và bảo anh nói chuyện với David Sarif, đồng thời cảnh báo Adam rằng "tất cả mọi người đều nói dối". Đương đầu với Sarif, Adam biết được sự thật về thế lực đúng đằng sau mọi chuyện là Illuminati, những người đã bí mật kiểm soát các sự kiện lịch sử trong nhiều thế kỷ. Sau đó, Adam tìm ra chỗ của Sandoval và người này tiết lộ với anh rằng các con chip không thể được gỡ bỏ mà không giết chết các nhà khoa học, nên do đó đã được chuyển sang băng thông thấp, vốn vẫn dò ra được. Theo sau tín hiệu của Vasili Sevchenko đến Hengsha, Adam bị người của Belltower phục kích, và tùy thuộc vào người chơi, Malik có thể không chết. Hóa ra Sevchenko đã chết và tín hiệu được phát từ cánh tay giả của ông, hiện đang được sử dụng bởi Tong, người đứng đầu Harvesters. Tong bảo Adam đi đến một cơ sở của Belltower và bằng cách đặt một quả bom ở đó, Adam tạo ra một sự phân tâm đủ lớn để cho phép con trai của Tong thoát khỏi Hengsha và Adam ẩn mình trong một pod ngủ đông.

Thức dậy vài ngày sau đó trong một cơ sở bí mật tại Singapore, Adam tìm và thuyết phục ba nhà khoa học còn sót lại tạo ra một phân tâm và giảm mức độ bảo vệ xung quanh Megan. Sau khi biết sự thật hơn từ các nhà khoa học khác, anh đoán ra được kế hoạch của Illuminati: bắt cóc nhóm nghiên cứu, tạo ra các con chip bị lỗi và kiểm soát các tập đoàn toàn cầu để tạo con chip sinh học đóng vai trò như một kill-switch những người được augmentation, cho phép Illuminati kiểm soát hầu hết thế giới. Adam chạm trán Zhao một lần nữa, người cố gắng sử dụng kill-switch (liệu nó có thành công hay không phụ thuộc vào hành động của chính của người chơi) và ra lệnh cho Namir giết anh. Sau khi đánh bại Namir, Adam tìm và đối mặt với Megan, chỉ trích việc cô dường như hợp tác với những kẻ gần như đã giết mình. Megan, đảm bảo với anh rằng vụ bắt cóc là thật, đã tiết lộ thêm về phát hiện của mình, chìa khóa để augmentation tương thích với mô sống là từ DNA của Adam, và Illuminati muốn sử dụng nó cho lợi ích riêng của họ. Ngoài ra, cô tiết lộ rằng Hugh Darrow, người sáng tạo của augmentation, đã bí mật lên kế hoạch chống lại Illuminati. Ngay lập tức họ nhìn thấy phát sóng từ Panchaea, một cơ sở được xây dựng ở Bắc bán cầu để ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu thông qua, với Hugh Darrow khởi động các tín hiệu điều khiển, nhưng thay vì tắt chúng, lại khiến những người sử dụng augmentation trên toàn thế giới hóa điên.

Trong khi Megan cùng với các nhà khoa học khác rời đi, Adam đi đến Panchaea, nơi anh tìm thấy Darrow đang chứng kiến sự hỗn loạn. Darrow giải thích rằng ông làm điều này là để bộc lộ Illuminati và cảnh báo thế giới về sự nguy hiểm của công nghệ augmentation. Ông cung cấp cho Adam cơ hội để phơi bày sự thật về âm mưu (kết thúc sự kiểm soát của Illuminati và làm công nghệ augmentation vĩnh viễn bị cấm). Khi anh đi chuyển trong Panchaea, Adam tìm thấy cả Taggart và Sarif còn sống, và mỗi người cung cấp cho anh các lựa chọn thay thế khác nhau; Sarif muốn đổ lỗi cho Humanity Front (mở đường cho các thí nghiệm augmentation), trong khi Taggart muốn đổ lỗi cho thuốc chống đào thải augmentation (khiến thế giới kiểm soát chặt chẽ augmentation, tiếp tục củng cố quyền lực của Illuminati). Adam cuối cùng đi đến trung tâm của Panchaea, Hyron Project, một siêu máy tính lượng tử. Ở đó, anh cũng tìm thấy Zhao, người muốn hack tín hiệu của Hyron và sử dụng nó phục vụ cho lợi ích của Illuminati. Adam phá hủy Hyron Project và giết Zhao. Cuối cùng, Adam đến được trung tâm kiểm soát nơi anh được liên lạc bởi Eliza, người cung cấp cho anh 4 tùy chọn để có thể kết thúc trò chơi: nghe theo Sarif, Taggart hoặc Darrow hoặc phá hủy Panchaea, khiến thế giới với không có câu trả lời và không còn ai sống sót để kể lại chuyện. Tất cả những lựa chọn này dẫn đến một kết thúc có hơi khác nhau, trong đó Adam phản ánh cách augmentation can thiệp với bản chất con người của mình và hy vọng rằng nhân loại sẽ có những lựa chọn đúng đắn trong tương lai.

Trong cảnh sau credit báo hiệu trước các sự kiện của Deus Ex, Bob Page được nghe thấy là đang nói chuyện với Morgan Everett về việc sử dụng "đống đổ nát" còn lại của Hyron Project để sử dụng cho 'Morpheus Initiative'. Megan Reed được tiết lộ là làm việc với Iluminati trong dự án "virus nanite hão huyền" (tức là Gray Death). Cũng ngụ ý rằng, trong thành tích được mở khóa bằng cách xem đoạn cắt cảnh ("The D Project"), DNA của Adam sẽ được sử dụng như là cơ sở cho sự sáng tạo của anh em Denton.

Diễn viên lồng tiếng
 Elias Toufexis là Adam Jensen
 Stephen Shellen là David Sarif
 Arthur Holden là Hugh Darrow
 Bruce Dinsmore là William Taggart
 Michelle Boback là Megan Reed
 Paula Jean Hixson là Faridah Malik
 Andreas Apergis là Frank Pritchard
 Jane Luk là Zhao Yun Ru
 Dennis Akiyama là Tong Si Hung
 Michael Rudder là Jaron Namir
 Al Goulem là Barrett
 Danny Blanco Hall là Ezekiel Sanders
 Matt Holland là Isaius Sandoval
 Cliff Stephens là Bob Page

Phát triển
Deus Ex 3 được công bố vào ngày 17 tháng 5 năm 2007, trong một cuộc phỏng vấn với Patrick Melchior, giám đốc của Eidos France, trên show truyền hình Pháp-Canada M. Net . Một tease trailer sau đó được phát hành vào ngày 26 tháng 11  và khoảng một năm sau đó PC Zone tiết lộ một bản xem trước đầu tiên về một số cơ chế và thiết lập của trò chơi và cung cấp các tác phẩm nghệ thuật và ảnh chụp màn hình thực sự đầu tiên . Một số các quyết định thiết kế đã được đề cập, đáng chú ý nhất là việc giới thiệu khả năng tự hồi máu, dẫn đến phản ứng dữ dội ban đầu giữa các fan của Deus Ex . Trong tháng 11 năm 2009, trò chơi được công bố là do Square Enix xuất bản và các đoạn cắt cảnh CGI được tạo ra tại phòng thu Visual Works của Nhật Bản với đạo diễn từ Goldtooth Creative tại Canada. Kết quả của mối quan hệ đối tác quốc tế này lần đầu tiên được nhìn thấy tại teaser trailer trình diễn tại Game Developers Conference năm 2010 (lúc này được đổi tên thành Human Revolution và ngày phát hành được dời lại vào "đầu năm 2011"), được mở rộng thành một trailer ba phút tại E3 2010. E3 2010 cũng đã cho thấy một bản xem trước lớn thứ hai của trò chơi, lần này tại PC Gamer UK, trong đó cung cấp ảnh chụp màn hình và chi tiết gameplay .

Tại Gamescom 2010 , nhà sản xuất David Anfossi nói với VG247 rằng ông đã tạo ra nội dung tải về cho trò chơi mà theo ông nói là "một phần mở rộng của Deus Ex: Human Revolution." Ngày 16 tháng 12 năm 2010, Square Enix thông báo rằng trò chơi đã được dời lại đến năm tài chính tiếp theo, bắt đầu từ ngày 6 tháng 4 năm 2011 . Tại Penny Arcade Expo East năm 2011, trò chơi đã được thông báo rằng sẽ được phát hành vào ngày 23 tháng 8 tại Bắc Mỹ và 26 tháng 8 năm 2011 ở châu Âu. Ngày 31 tháng 5 năm 2011, một bản xây dựng xem trước của trò chơi đã bị rò rỉ trực tuyến . Phiên bản tiếng Nhật của trò chơi đã được CEZO Đánh giá Z, nhưng lại có một đoạn cắt cảnh được thay đổi nội dung bởi vì cho thấy tiếp xúc với cơ quan nội tạng của đàn ông và một vật dụng tình dục . Lúc đầu Eidos có ý định làm cho phiên bản máy tính bán lẻ của trò chơi được khóa theo khu vực. Lý do đằng sau điều này là do hạn chế DVD có nghĩa là ngôn ngữ của trò chơi sẽ được phân chia . Tuy nhiên do phản ứng tiêu cực từ công chúng, khóa này đã không được thực hiện .

Âm nhạc
Nhạc nền cho Deus Ex: Human Revolution được sáng tác và sản xuất bởi Michael McCann. Nó đã nhận được đề cử điểm Best Original Score từ Học viện Phim Và Truyền hình Anh (2012), 2011 Spike TV Video Game Awards, 2011 Spike TV Video Game Awards, 2011 Hollywood Music in Media Awards (2 đề cử), 2011 Cue Awards (4 đề cử), 2012 Canadian Video Game Awards và 2011 G4TV X-Play Awards. Một soundtrack gồm 25 ca khúc bán lẻ đã được phát hành vào ngày 15 tháng 11 năm 2011 như là một đĩa CD vật lý và tải về kỹ thuật số. Một phiên bản soundtrack ngắn hơn với 12 bài cũng được bao gồm trong bản Augmented (Collector's) Edition của trò chơi.

Tiếp thị

Phiên bản
Phiên bản "Augmented Edition" được phát hành ở các nước châu Âu, Australia, New Zealand và Hoa Kỳ. Nó bao gồm phim tài liệu, truyện tranh chuyển động, trailer tại E3, soundtrack trò chơi của Michael McCann, kịch bản hoạt hình và Artbook 40 trang. Tại Đức, Augmented Edition được phát hành với tên gọi "Limited Edition". Trong game, người chơi sẽ nhận được một nhiệm vụ bổ sung, vũ khí và tiền mặt thông qua Explosive Mission Pack và Tactical Enhancement Pack . "Augmented Edition" cũng có sẵn ở Bắc Mỹ nhưng không bao gồm Explosive Mission Pack và Tactical Enhancement Pack . Những gói này chỉ có thông qua đặt hàng trước từ các nhà bán lẻ . Ngoài ra, "Collector's Edition" bao gồm tất cả các nội dung của Augmented Edition cũng như hình tượng Play Arts Kai của nhân vật chính của trò chơi, Adam Jensen. Phiên bản này chỉ được phát hành độc quyền tại châu Âu . Ngoài ra, bản "Limited Edition" riêng biệt được phát hành ở Anh có chứa trò chơi cùng với Explosive Mission Pack.

Đồ chơi
Nhân vật hành động dựa trên nhân vật chính Adam Jensen cũng như lính đánh thuê Yelena Fedorova và Lawrence Barrett đã được phát hành bởi Square Enix trong dòng nhân vật hành động Play Arts Kai vào tháng 8 năm 2011 tại Nhật .

Nội dung tải về
Gói nội dung tải về, The Missing Link, được phát hành vào ngày 18 tháng 10 năm 2011 cho PC và Xbox 360, với nội dung trên PlayStation 3 có sẵn vào ngày hôm sau . Theo VideoGamer.com, nội dung này bổ sung thêm khoảng 5 giờ chơi .

DLC này giải quyết những lời chỉ trích về các trận đấu boss của trò chơi chính, bao gồm trận đấu boss được phát triển trong nhà bởi Eidos Montreal, mà người chơi không bắt buộc phải giết .

Cốt truyện
The Missing Link xảy ra trong khoảng thời gian Adam trên chiếc tàu chở hàng từ Hengsha đến Singapore.

Adam bị phát hiện và bắt giữ trên tàu. Hai chỉ huy của Belltower, Pieter Burke và Keitner Netanya tra tấn anh để lấy thông tin về nhân dạng. Sau khi chiếc ghế EMP giữ Adam ngừng hoạt động một cách bí ẩn, Adam thu hồi lại trang thiết bị của mình với sự giúp đỡ của một hacker bí ẩn, người liên lạc thông qua radio. Con tàu cập cảng tại Rifleman Bank Station, một trạm tiếp tế trên biển của Belltower. Sau khi lẻn vào được trạm, Adam phát hiện ra rằng Keitner là người giúo anh trốn thoát. Thất vọng với bản chất phi đạo đức của các hoạt động của Belltower, cô muốn Adam tìm bằng chứng cụ thể về một nghiên cứu bất hợp pháp mà cô có thể sử dụng để cung cấp cho Interpol. Cô cũng hướng dẫn Adam mua vũ khí từ Garvin Quinn, một kỹ thuật viên trên trạm và là một thương nhân bán vũ khí chợ đen.

Sau khi xâm nhập vào khu an toàn của trạm, Adam phát hiện ra rằng trong thực tế đây là một trại giam khổng lồ với hàng trăm người vô tội bị bắt cóc trên toàn cầu để hỗ trợ Hyron Project của Illuminati. Vì các thông số sinh học rất nghiêm ngặt, hầu hết những người bị giam cầm chết sau khi bị thử nghiệm. Sau khi nghe lỏm được cuộc trò chuyện giữa Burke và hai nhà khoa học, Gary Savage và Tiffany Kavanagh, Adam lấy được quyền truy cập vào một thang máy đưa anh đến một cơ sở nghiên cứu đồ sộ dưới nước. Kavanagh, người luôn nghi ngại về bản chất vô nhân đạo của nghiên cứu, đã đồng ý cung cấp thông tin. Burke phát hiện ra hành động của Keitner và cho lính của mình giết cô. Burke sau đó kích hoạt "Mã Vàng": bơm khí độc vào trại giam và cơ sở nghiên cứu để loại bỏ nhân chứng. Do chỉ có thể chuyển hướng dòng khí vào một chỗ, Adam buộc phải lựa chọn giữa Kavanagh và các tù nhân. Một con đường bí mật ở gần đó cho phép anh cứu tất cả.

Adam sau đó quay lại căn cứ và đối mặt với Burke, người có thể bị giết hoặc vô hiệu hóa. Adam sau đó được liên lạc bởi hacker bí ẩn, người thông báo với anh rằng một con tàu khác đang chuẩn bị khởi hành đến vị trí của Megan Reed. Ông tiết lộ mình là "Quinn" và là người liên hệ Keitner với Interpol. Ông giải thích rằng ông sử dụng Jensen và Keitner như những con tốt để chống lại Belltower lẫn Illuminati. Quinn sau đó ca tụng hoặc đặt câu hỏi về hành động của Jensen (dựa trên việc người chơi chọn hoặc hy sinh Kavanagh), trước khi đưa anh lên một cryosleep. Pod này sau đó được gửi qua máy bay trực thăng lên tàu khởi hành.

Phương tiện truyền thông

Deus Ex: Icarus Effect
Cuốn tiểu thuyết, sáng tác bởi James Swallow, là một câu chuyện phần trước được thiết lập trước và song song với sự bắt đầu của Human Revolution. Câu chuyện đi sâu hơn vào hoạt động của nhóm lính đánh thuê Tyrant và bao gồm một số nhân vật từ Deus Ex gốc. Nó được phát hành vào ngày 11 tháng 2 năm 2011, khoảng sáu tháng trước khi trò chơi được phát hành .

Hai nhân vật chính của tiểu thuyết là lính đánh thuê Ben Saxon của Belltower và mật vụ Mỹ Anna Kelso, vốn điều phải chịu mất mát cá nhân bởi Tyrants. Sau khi mất cấp trên và một người bạn thân trong một cuộc tấn công khủng bố ở Washington D.C, Kelso tiến hành một cuộc điều tra riêng. Sau khi mất toàn bộ nhóm lính Belltower của mình trong một hoạt động thất bại trong nội chiến Úc, Saxon được tuyển chọn vào hàng ngũ Tyrant bởi Jaron Namir để thay thế một đặc vụ bị giết bởi Kelso trong cuộc tấn công vào DC. Khi cuộc điều tra của Kelso đạt được bước đột phá, cô bị phát hiện và bị đuổi khỏi cục. Hỗ trợ bởi một nhóm tin tặc được gọi là Juggernaut Collective, Keslo nhận ra rằng cô đã bị phản bội và bị bắt giữ bởi các đồng nghiệp của mình. Được giải thoát bởi Juggernaut Collective và đồng minh của nhóm là New Sons of Freedom, cô bị đổ tội cho một cuộc tàn sát do Tyrants tiến hành để giết cấp trên đã bán đứng cô. Saxon hoàn thành nhiệm vụ nhưng lại bắt đầu đặt câu hỏi về mục tiêu và phương pháp của Tyrants. Sau khi tha Kelso trong vụ thảm sát, anh được liên lạc bởi hacker bí ẩn "Janus". Dưới sự chỉ đạo của hacker, Saxon nhận ra được mục đích thực sự và hành động tàn bạo của Tyrant, với vụ phá hoại giết chết đồng đội Belltower của anh là một trong số đó. Sau một cuộc chiến căng thẳng với các thành viên còn lại của nhóm, anh bỏ trốn khỏi máy bay phản lực của Tyrant khi nó đang bay.

Với sự trợ giúp của Juggernaut Collective và New Sons of Freedom, Anna và Ben gặp nhau. Dần dần nhận ra tầm quan trọng của âm mưu, đồng thời phải đối mặt với trả thù cá nhân và lựa chọn khó khăn, cuối cùng họ phá tan được kế hoạch ám sát của Tyrant nhắm vào nhà lãnh đạo của Humanity Front, William Taggart, tại Geneva. Trong một cuộc đối đầu cuối cùng với Namir và các Tyrant khác, cả hai cứu sống lẫn nhau và rút lui đến một vị trí an toàn ở Costa Rica, biết rằng tương lai của thế giới vẫn bị treo trong sự cân bằng.

Truyện tranh DC Comics
Một loạt truyện 6 tập, viết bởi Robbie Morrison, có nội dung cho biết thêm một câu chuyện nằm giữa chuyến khởi hành đầu tiên của Jensen và Malik từ Detroit đến Hengsha. Loạt truyện đi sâu hơn vào quá khứ của Adam khi còn là một sĩ quan cảnh sát và mối quan hệ của Sarif với William Taggart và Zhao Yun Ru.

Trên đường tới Hengsha, họ chuyển hướng đến Ciudad Juarez để cứu cháu gái của Sarif từ những kẻ bắt cóc. Sau khi giải cứu thành công, họ trở về Detroit, nơi cô gái được đoàn tụ với mẹ, một thành viên cấp cao của Humanity Front. Sau khi một cuộc biểu tình của Humanity Front bị tấn công khủng bố sử dụng công nghệ từ Sarif Industries, Jensen đi theo đầu mối đến Montreal và gặp gỡ Katrina Sutherland, một nhà thầu an ninh của Anh. Cùng nhau họ tìm ra người đứng đằng sau vụ tấn công là Quincy Durant, cựu chỉ huy SWAT của Adam, giờ đây trở thành một tên khủng bố được tăng cường với augmented.

Adam và Katrina phát triển một mối quan hệ lãng mạn. Sarif gặp William Taggart và Zhao Yun Ru ở London, mong muốn ông hợp tác với họ nhưng Sarif từ chối. Quay trở lại Detroit với Jensen và Malik, Sarif bị tấn công bởi Durant. Jensen đánh nhau với Durant nhưng chỉ để khám phá rằng hắn đã bắt Katrina làm con tin. Durant cho Adam hai lựa chọn, tự tử hoặc ông ta sẽ giết Katrina. Khi Adam sắp kết thúc mạng sống của mình trong một nỗ lực tuyệt vọng để cứu Katrina, cô tấn công Durant. Cô cứu được Adam, nhưng giết cả Durant và bản thân mình trong quá trình. Cái chết của cô ảnh hưởng sâu sắc đến Adam, người tiếp tục sứ mệnh ban đầu của mình là hướng đến Hengsha.

Phim chuyển thể
Ngày 12 tháng 7 năm 2012, đã có một thông báo rằng một phim chuyển thể dựa trên trò chơi đã được lên kế hoạch bởi Eidos Montreal và CBS Films, người có được bản quyền phim cho trò chơi . Ngày 15 tháng 11, có thông báo rằng Scott Derrickson sẽ chỉ đạo bộ phim, cùng đồng viết kịch bản với C. Robert Cargill, người cũng làm việc với Derrickson trên Sinister. Trong cùng bài viết, đã có tiết lộ rằng Roy Lee và Adrian Askarieh sẽ là nhà sản xuất của bộ phim, và John P. Middleton sẽ được điều hành sản xuất .

Đánh giá

Đánh giá quan trọng
Deus Ex: Human Revolution nhận được sự hoan nghênh rộng rãi. Những nhà phê bình truy cập được vào trò chơi trong tháng 2 năm 2011 đánh giá cao kinh nghiệm mở của trò chơi, tương tự như Deus Ex gốc , tầm quan trọng của hội thoại trong các nhiệm vụ  và độ sâu của cốt truyện . PC Gamer UK cho trò chơi số điểm 94 và là Editor's Choice, mô tả nó như là một trò chơi "đặt gần như tất cả mọi thứ khác trong thể loại này xấu hổ."  Official Xbox Magazine UK cho trò chơi số điểm 10/10  Official PlayStation Magazine UK cho trò chơi 8/10, do thất vọng với số lượng đạn, thời gian tải và đấu boss. PCPowerPlay ca ngợi rằng "Ừ, Eidos Montreal đã thực hiện một vài bước đi sai lầm. Tuy nhiên, thực tế là nó có quá nhiều được làm đúng phải là điều quan trọng. Human Revolution giống như một bức thư tình cho Deus Ex." Trao cho trò chơi 9/10, họ trích dẫn "Một trong các trò chơi PC hay nhất được tạo ra. Eidos Montreal đã chạm đến mặt trời". Những lời chỉ trích phổ biến bao gồm đấu boss, trong đó loại bỏ các yếu tố lựa chọn của người chơi và tính linh hoạt trong chiến đấu. IGN cho trò chơi 9.0, ca ngợi sự phi tuyến tính của các nhiệm vụ chính và phụ, nói: "Mỗi cái trong số đó có nhiều lớp, nhiều góc cạnh để được khám phá hay không, quan điểm được xem xét và một số kết quả có thể xảy ra." IGN cũng ca ngợi bản chất tự do của trò chơi, nói rằng họ "không bao giờ cảm thấy bị trừng phạt vì lối chơi của [họ]", và vẫn có chỗ cho cả lén lút và bắn súng, và rằng tất cả các con đường luôn luôn có lợi thế và bất lợi, nhưng cuối cùng, tất cả đều dẫn đến thành công. PC Gamer UK đánh giáDeus Ex: Human Revolution là "trò chơi hành động của năm" cho năm 2011 .

Nhiều nhà phê bình chỉ trích các màn đấu boss của trò chơi. Cụ thể, cho một trò chơi tập trung nhiều vào lén lút và không gây chết người, nhiều nhà phê bình cho thấy các trận đấu boss (với Jensen về cơ bản bị buộc phải giết đối phương) là không phù hợp. Tờ báo Anh là Daily Mirror viết "the boss battles feel out of place",. PSM3 coi trò chơi là "Rich, atmospheric and open-ended, but let down by twitchy AI and out-of place boss fights".. Gamespot cho biết "đấu boss nghèo nàn loại bỏ các yếu tố lựa chọn"  và cuối cùng Game Informer đề cập "horribly repetitious arena fights against super-powered foes that can usually drop Jensen before he even knows what hit him." Square Enix đã giao phát triển các màn đấu boss cho GRIP Entertainment .

Những lời chỉ trích liên quan đến đấu boss đã được khắc phục trong sự phát triển của The Missing Link, được phát triển trong nhà bởi Eidos Montreal thay vì giao cho GRIP Entertainment. Nhà ản xuất điều phối Marc-Andre Dufort của Eidos Montreal nói: "Bạn có thể thực sự không phải giết boss. Bạn có thể đánh gục không gây chết người cho hắn. Và bạn có thể giết chết hắn từ xa. Bạn thậm chí có thể giết hắn mà không cần khiến hắn nhìn thấy bạn. Đó là.... một thách thức lớn hơn so với đấu boss tiêu chuẩn như chúng ta có trong nhiều trò chơi."  Màn đấu boss được cải thiện này đã nhận được đánh giá tích cực từ Keza MacDonald của IGN, người nói rằng The Missing Link "làm đúng những sai lầm mang đến cho chúng ta bởi đấu boss của Human Revolution, kết thúc với một cuộc trạm chán boss tuyệt vời cho phép bạn đặt tất cả kỹ năng và sự khôn ngoan của bạn để sử dụng. Đó là một cái nhìn thoáng qua các trận đấu có thể hay như thế nào ở trong câu chuyện chính, nếu chúng ta không bị buộc vào cuộc đối đầu mặt-đối-mặt vốn cảm thấy hoàn toàn trái ngược với phần còn lại của trò chơi.".

Trò chơi đã bán được 2.180.000 bản trên tất cả các hệ máy vào 30 tháng 9 năm 2011 với 800.000 trong số đó được bán ở Bắc Mỹ và 1,38 triệu ở châu Âu .

Phản ứng về GameStop
GameStop, một nhà bán lẻ video game đã bị chỉ bởi các nhà phê bình khi khách hàng phát hiện ra nhiều nội dung đã bị gỡ bỏ từ bao bì gốc của trò chơi . Họ đã hướng dẫn nhân viên loại bỏ phiếu giảm giá cho việc truy cập miễn phí cho Human Revolution tại OnLive, một dịch vụ chơi game trực tuyến. Họ nói rằng các phiếu giảm giá đã thúc đẩy đối thủ cạnh tranh của một trong những công ty con của họ, Spawn Labs và Impulse, mà gần đây đã được mua lại vào tháng 4 năm 2011.

Như một lời xin lỗi, GameStop đã bắt đầu mang cho khách hàng một thẻ quà tặng 50$ trong cửa hàng cho những người đã mua các bản sao của "Deus Ex: Human Revolution" cho máy tính trước ngày 26 tháng 8 và những người đã đưa ra vấn đề nói trên cho các nhân viên của họ .

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang web chính thức của Deus Ex: Human Revolution
Trang dự án của Eidos Montreal
Deus Ex: Human Revolution tại Feral Interactive

Trò chơi điện tử năm 2011
Trò chơi điện tử hành động nhập vai
Trò chơi điện tử cyberpunk
Deus Ex
Trò chơi Eidos Interactive
Trò chơi điện tử về Trung Quốc hiện đại
Trò chơi điện tử phần trước
Trò chơi điện tử phát triển ở Canada
Trò chơi điện tử phát triển ở Hà Lan
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh ở Detroit, Michigan
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh ở Montreal
Trò chơi điện tử lấy bối cảnh ở Singapore
Trò chơi điện tử thiết lập trong những năm 2020s
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi trên macOS
Trò chơi trên Windows
Trí tuệ nhân tạo trong các tác phẩm giả tưởng
Khủng bố trong các tác phẩm giả tưởng
Trò chơi Wii U


title: Tỉnh của Kazakhstan

text:
Kazakhstan được chia thành 17 tỉnh (/oblystar; số ít: облыс/oblys; /oblasti; số ít: область/oblast). Các tỉnh được chia tiếp thành các huyện (/audandar; số ít: аудан/audan; /; số ít: /). Ba thành phố là Shymkent, Almaty và Astana không thuộc về tỉnh nào.

Ngày 16 tháng 3 năm 2022, Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev công bố sẽ thành lập ba tỉnh mới. Tỉnh Abai được tách ra từ tỉnh Đông Kazakhstan với thủ phủ là Semey. Tỉnh Ulytau được tách ra từ tỉnh Karaganda với thủ phủ tại Jezkazgan. Tỉnh Jetisu tách ra từ tỉnh Almaty với thủ phủ tại Taldykorgan; thủ phủ tỉnh Almaty chuyển từ Taldykorgan đến Qonayev.

 Các tỉnh

 Thống kê nhân khẩu

Năm 2022, ba tỉnh mới được tách ra - Abai (từ Đông Kazakhstan), Jetisu (từ tỉnh Almaty) và Ulytau' (từ tỉnh Karaganda). Trong bảng dưới đây, tổng dân số năm 2009 được sửa đổi để phản ánh dân số trong ranh giới mới của các tỉnh có thay đổi.

Ranh giới hành chính cũ

Trong 60 năm qua, sự phân bố  và tên gọi các tỉnh của Kazakhstan đã thay đổi nhiều. Các thay đổi lớn là sáp nhập và chia tách giữa Guryev và Mangystau, Karaganda và Dzhezkazgan, Almaty vf Taldy-Kurgan, Đông Kazakhstan và Semipalatinsk và Kostanay, Turgay và Tselinograd. Thay đổi trong tên gọi các tỉnh thường phù hợp với việc đổi tên các thành phố,  như trường hợp Alma-Ata/Almaty. Các quyết định sáp nhập trong thập niên 1990 nhằm làm loãng tỷ lệ dân tộc Nga trong dân số các tỉnh và tránh để có các tỉnh có đa số cư dân là dân tộc Nga.

Ghi chú
 Các thành phố Almaty, Astana và Shymkent có vị thế quan trọng cấp nhà nước và không liên quan đến tỉnh nào.
 Các tỉnh Tây Kazakhstan and Atyrau có một phần lãnh thổ nằm tại châu Âu do sông Ural chảy qua cả hai thủ phủ Atyrau và Oral.
 Thành phố Baikonur có vị thế đặc biệt vì được cho Nga thuê cùng với sân bay vũ trụ Baikonur cho đến năm 2050.

Tham khảo

Nguồn
 GeoHive

Kazakhstan
Kazakhstan
kazakhstan
Danh sách (Kazakhstan)
Phân cấp hành chính Kazakhstan


title: Chi Màn màn

text:
Chi Màn màn hay chi Rau màn, chi màng màng, đôi khi còn gọi là hoa xác pháo, một số tài liệu nước ngoại gọi là cây nhện (danh pháp khoa học: Cleome) là một chi thực vật có hoa thuộc họ Màn màn (Cleomaceae). Trước đây, chi này được đặt vào họ Bạch hoa (Capparaceae), đến khi các nghiên cứu DNA cho thấy chi này có liên quan tới họ Cải (Brassicaceae) nhiều hơn là họ Bạch hoa. Hệ thống APG II đặt chi Cleome và hai chi khác thuộc họ Màn màn vào trong họ Cải.

Chi này, theo nghĩa hẹp (sensu stricto) bao gồm 170 loài thân thảo và cây bụi một năm hoặc lâu năm Các loài thực vật thuộc chi này phân bố khắp các vùng nhiệt đới và các vùng có khí hậu nóng ấm trên thế giới. Một số nghiên cứu DNA gần đây đã thất bại trong việc phân biệt các loài thuộc ba chi Cleome, Podandrogyne và Polanisia, cho nên một số nhà phân loại thực vật đã bỏ qua hai chi sau cùng, đưa các loài trong đó vào chi Màn màn nghĩa rộng (sensu lato); lúc này chi Màn màn chứa khoảng 275 loài, chiếm đa số loài trong họ Màn màn.

Các loài tiêu biểu

Nguồn:

Cleome aculeata L., tropical
Cleome anomala Kunth; neo-tropical
Cleome arborea Kunth
Cleome aspera Koen. ex DC.
Cleome augustinensis (Hochr.) Briq.
Cleome chilensis DC.
Cleome cordobensis Eichler ex Griseb.
Cleome diffusa Banks ex DC.
Cleome eosina J.F.Macbr.
Cleome flexuosa F.Dietr.
Cleome gigantea L.
Cleome glabra Taub. ex Glaz.
Cleome guianensis Aubl.
Cleome gynandra L.
Cleome hassleriana Chodat
Cleome herrerae J.F.Macbr.
Cleome hirta (Klotzsch) Oliv.
Cleome iberica DC.
Cleome isomeris Greene
Cleome lanceolata (Mart. & Zucc.) H.H.Iltis
Cleome lechleri Eichler
Cleome lutea Hook.
Cleome micrantha Desv. ex Ham.
Cleome monophylla L.
Cleome multicaulis DC.
Cleome ornithopodioides L.
Cleome paludosa Willd. ex Eichler
Cleome parviflora Kunth
Cleome pilosaCleome platycarpa Torr.Cleome psoraleifolia DC.Cleome rubella Burch.Cleome rutidosperma DC.Cleome serrata Jacq.Cleome serrulata PurshCleome sparsifolia S.Wats.Cleome speciosa Raf.Cleome spinosa Jacq.Cleome stenophylla Klotzsch ex UrbanCleome stylosa EichlerCleome titubans Speg.Cleome trachycarpa Klotzsch ex EichlerCleome tucumanensis H.H.IltisCleome violacea L.Cleome viridiflora Schreb.Cleome viscosa L.Cleome werdermannii A. Ernst

 Lai tạo và sử dụng
Một số loài trong chi Màn màn được sử dụng làm cây cảnh trồng trang tri, dùng trong y học phương Đông hoặc văn hóa ẩm thực. Cleome hassleriana'' là loài cây cảnh được trồng và lai tạo phổ biến, tuy nhiên có thể trở thành cây xâm hại nếu không chú ý loại bỏ nó trước khi nó phát tán hạt giống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Danh sách chuyến lưu diễn của Namthip Jongrachatawiboon

text:
Dưới đây là danh sách các chuyến lưu diễn trong nước và thế giới của diễn viên Namthip Jongrachatawiboon

Thái Lan

Trung Quốc

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://beenamthip.com/

Danh sách các chuyến lưu diễn của diễn viên
Namthip Jongrachatawiboon


title: Tupolev SB

text:
Tupolev ANT-40, tên trang bị là Tupolev SB ( - Skorostnoi Bombardirovschik - "máy bay ném bom tốc độ cao"), đây là một phát triển cùng tên với TsAGI-40, là một máy bay ném bom ba chỗ hai động cơ tốc độ cao bay lần đầu vào năm 1934. Nó là một trong những thiết kế máy bay ném bom hiện đại nhất lúc được
giới thiệu vào thập niên 30, dù đã lỗi thời vào năm 1939. Là xương sống của lực lượng ném bom Xô Viết khi bắt đầu Thế chiến II, nó dần được thay thế bởi chiếc Petlyakov Pe-2 hiện đại hơn. Alexander Arkhanggelsky đã phát triển chiếc Arkhangelsky Ar-2 dựa trên SB sử dụng động cơ Klimov M-105 với khả năng ném bom bổ nhào, như một sự thay thế cho SB nhưng không thành công.

Biến thể
 ANT-35 – Phiên bản hàng không. Cũng được gọi bằng PS-35.
 ANT-38 – Yêu cầu chưa được xây dựng năm 1934 cho máy bay ném bom tốc độ cao - có thể liên quan đến ANT-4.
 ANT-40 RTs (Rayt Tsiklon) hay SB
 ANT-40 IS (Ispano-Suiza)
 SB 2M-100
 SB 2M-100A
 SB 2M-100A modernizoravannyi
 SB-bis
 SB-bis2
 SB-bis3
 SB 2M-103 — Loạt thứ 10 phiên bản sản xuất năm 1938 với động cơ M-103 trang bị bộ tản nhiệt phía trước và cấu trúc được tăng cường. Trang bị bộ điều khiển bay khẩn cấp cho hoa tiêu, cung cấp cho ván trượt thu vào, và hai thùng nhiên liệu phụ 368 lít.
 SB 2M-103 — Loạt thứ 14 phiên bản sản xuất cuối năm 1939 với động cơ M-103 và chỗ phi công ngồi sửa đổi và bộ tản nhiệt như thử nghiệm trong SB-bis3.
 SB 2M-103 — Loạt 18 cải thiện phiên bản sản xuất, với cửa hút tản nhiệt cố định và một phần cánh đánh bóng trang bị tháp pháo lưng MV-3.
 SB 2M-104 — Khoảng 30-50 máy bay đã được hoàn thành với động cơ M-104, nhưng động cơ không có trong loạt sản xuất.
 SB 2M-106 — Một vài máy bay hoàn thành với động cơ M-106, nhưng động cơ không có trong loạt sản xuất.
 USB - Máy bay huấn luyện kép với người hướng dẫn ngồi bên trong một buồng lái mở trong mũi thay thế hoa tiêu. Hơn 120 chiếc được chế tạo, trang bị động cơ M-100A hoặc M-103.
 SB-MN (Men'she nesushchye – giảm diện tích) hay MMN (Modifikatsiya men'she nesushchye)
 SB-RK (Rasresnoye krilo - slotted wing)
 Avia B-71
 PS-40
 Pterodactyl
 ANT-46
 Tupolev ANT-41

Quốc gia sử dụng

Không quân Bulgary

Không quân Cộng hòa Trung Hoa

Không quân Tiệp Khắc

Không quân Phần Lan

Luftwaffe

Không quân Ba Lan
 Slovakia
Không quân Slovak

Không quân Liên Xô
Aeroflot
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha
 Nhà nước Tây Ban Nha
Không quân Quốc gia Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (SB 2M-103)

SB:The Radical Tupolev

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 3
Chiều dài: 12.57 m (41 ft 2¾ in)
Sải cánh: 20.33 m (66 ft 8 in)
Chiều cao: 3.60 m (11 ft 9¾ in)
Diện tích cánh: 56.7 m² (610.3 ft2)
Trọng lượng rỗng: 4,768 kg (10,512 lb)
Trọng lượng có tải: 6,308 kg (14,065 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 7,880 kg (17,370 lb)
Động cơ: 2 × Klimov M-103, 716 kW (960 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 450 km/h (243 knots, 280 mph)
Tầm bay: 2,300 km (1,243 nmi, 1,429 mi)
Trần bay: 9,300 m (30,510 ft)

Vũ khí
 4 x súng máy ShKAS 7.62 mm
 6 x quả bom 100 kg (220 lb) hoặc 6 quả bom 50 kg (110 lb) trong thân và 2 quả bom 250 kg (550 lb) dưới cánh

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Beevor, Antony. Stalingrad. London:Penguin Books, 1999. ISBN 0-14-024985-0.
 Duffy, Paul and Andrei Kandalov. Tupolev: The Man and His Aircraft. Shrewsbury, UK:Airlife, 1996. ISBN 1-85310-728-X.
 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875–1995. London:Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.
 Kulikov, Victor and Michulec, Robert.Tupolew SB, Monografie Lotnicze 83. Gdańsk, AJ-Press, 2002. ISBN 83-7237-113-X (Polish publication).
 Jackson, Robert. Aircraft of world war II - Development - Weaponry - Specifications. London, Amber Books, 2003. ISBN 978-1-85605-751-6.
 Martinez, Luis Garcia. "Los Katiuskas". Air Enthusiast, Thirty-two, December 1986-April 1987. Bromley, UK: Pilot Press, 1987. ISSN 0143-5450. các trang 45–55.
 Maslov, Mikhail. "Database: The Tupolev SB Bombers". Aeroplane, January 2007, Vol 35 no. 1. các trang 62–87.
 MPM (Modely Plastikvym Modelarum) manual to SB-2M-100 model kit
 "SB: The Radical Tupolev". Air International, January 1989. Vol 36 No 1. các trang 44–51. Bromley, UK:Fine Scroll. ISSN 0306-5634.
 "SB: The Radical Tupolev Part Two". Air International, February 1989. Vol 36 No 2. các trang 77–89, 100–102. Bromley, UK:Fine Scroll. ISSN 0306-5634.
 "SB: The Radical Tupolev Part Three". Air International, March 1989. Vol 36 No 3. các trang 148–155. Bromley, UK:Fine Scroll. ISSN 0306-5634.
 Stenman, Kari. "The Anti-Soviet Tupolevs: Finland's Russian Bombers". Air Enthusiast, Twenty-seven, March–June 1985. các trang 9–20. Bromley, UK: Fine Scroll. ISSN 0143-5450.
 Walg, A.J. "Wings Over the Steppes: Aerial Warfare in Mongolia 1930–45: Part Two". Air Enthusiast, No 67, January/February 1997. các trang 2–5. Stamford, UK:Key Publishing. ISSN 0143-5450.
 http://www.aviation.ru/Tu/#ANT-40

SB
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1930
Máy bay vận tải quân sự Liên Xô 1930–1939
Máy bay chở khách Liên Xô 1930–1939
Máy bay ném bom
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay huấn luyện
Máy bay vận tải
Máy bay chở khách
Máy bay cánh giữa
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Actinia

text:
Actinia là một chi động vật không xương sống ở biển thuộc bộ Hải quỳ. Chúng sống đơn độc, không có bộ xương, trong tư thế tự nhiên dưới biển có dạng một bông hoa, màu hồng hoặc màu ô liu rực rỡ. Chúng phân bố rất rộng, khắp các vùng biển từ cực đến xích đạo, từ vùng triều đến biển sâu.

Danh sách loài
Các loài sau được liệt kê theo World Register of Marine Species (WoRMS):

Actinia aster Ellis, 1768
Actinia australiensis Carlgren, 1950
Actinia bermudensis (McMurrich, 1889)
Actinia candida Müller, 1776
Actinia cari Delle Chiaje, 1822
Actinia cinerea Gay, 1854
Actinia cleopatrae Hemprich & Ehrenberg, 1834
Actinia curta Drayton in Dana, 1846
Actinia delicatula (Hertwig, 1888)
Actinia equina (Linnaeus, 1758)
Actinia fiscella Müller, 1789
Actinia fragacea Tugwell, 1856
Actinia gelatinosa Moseley, 1877
Actinia gemma Drayton in Dana, 1846
Actinia glandulosa Otto, 1823
Actinia gracilis Hemprich & Ehrenberg, 1834
Actinia graminea Drayton in Dana, 1846
Actinia grobbeni Watzl, 1922
Actinia infecunda McMurrich, 1893
Actinia kraemeri Pax, 1914
Actinia mamillaris Quoy & Gaimard, 1833
Actinia multicolor Stimpson, 1856
Actinia nigropunctata den Hartog & Ocaña, 2003
Actinia papuana Quoy & Gaimard, 1833
Actinia parasitica Couch, 1842
Actinia phaeochira (Schmarda, 1852)
Actinia prasina Gosse, 1860
Actinia rosula Ehrenberg, 1834
Actinia rufa Müller, 1776
Actinia sali Monteiro, Sole-Cava & Thorpe, 1997
Actinia sanguineopunctata Templeton, 1841
Actinia schmidti Monteiro, Sole-Cava & Thorpe, 1997
Actinia simplex Ehrenberg, 1834
Actinia striata Quoy & Gaimard, 1833
Actinia striata Rizzi, 1907
Actinia strigata Quoy & Gaimard, 1833
Actinia tabella Drayton in Dana, 1846
Actinia tenebrosa Farquhar, 1898
Actinia tongana Quoy & Gaimard, 1833
Actinia virgata Johnson, 1861

Tham khảo

Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Tupolev TB-1

text:
Tupolev TB-1 (tên phát triển là ANT-4) là một loại máy bay ném bom của Liên Xô, nó là máy bay cỡ lớn đầu tiên của Liên Xô được làm hoàn toàn từ kim loại.

Biến thể
 TB-1: Máy bay ném bom hạng nặng hai động cơ. Còn gọi là ANT-4.
 ANT-4bis: Mẫu thử thứ ba.
 TB-1P: Thủy phi cơ thả ngư lôi.
 G-1: Máy bay vận tải hai động cơ.

Quốc gia sử dụng

Aeroflot
Không quân Liên Xô

Tính năng kỹ chiến thuật (TB-1)

The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875-1995

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 6
Chiều dài: 18,00 m (59 ft 0⅔ in)
Sải cánh: 28,7 m (94 ft 2 in)
Chiều cao: 5,1 m (16 ft 8¾ in)
Diện tích cánh: 120,0 m² (1.292 ft²)
Trọng lượng rỗng: 4.520 kg (9.965 lb)
Trọng lượng có tải: 6.810 kg (15.013 lb)
Động cơ: 2 × M-17, 510 kW (680 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 178 km/h (146 kt, 111 mph)
Vận tốc hành trình: 156 km/h (84 knots, 97 mph)
Tầm bay: 1.000 km (540 nm, 621 mi)
Trần bay: 4.830 m (15.846 ft)
Vận tốc lên cao: 3,03 m/s (596 ft/phút)
Lực nâng của cánh: 56,8 kg/m² (11,6 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,15 kW/kg (0,091 hp/lb)

Vũ khí
 6 súng máy DA
 1.000 kg (2.205 lb) bom

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

 Duffy, Paul and Andrei Kandalov. Tupolev: The Man and His Aircraft. Shrewsbury, UK:Airlife Publishing, 1996. ISBN 1-85310-728-X.
 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875-1995. London:Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.

Liên kết ngoài
 Aviation.ru

TB-001
Máy bay ném bom Liên Xô 1920–1929
Máy bay vận tải quân sự Liên Xô 1920–1929
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay vận tải
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Hỏa Diệm Sơn

text:
Hỏa Diễm Sơn hay Hỏa Diệm Sơn (), các thư tịch cổ cũng viết là Xích Thạch Sơn (赤石山) là một vùng đồi sa thạch màu đỏ cằn cỗi và bị xói mòn thuộc dãy Thiên Sơn, Tân Cương, Trung Quốc. Hỏa Diệm Sơn nằm gần rìa phía bắc của sa mạc Taklamakan và ở phía đông của thành phố Turpan (Thổ Lỗ Phồn). Các rãnh có hình dạng ấn tượng của Hỏa Diệm Sơn được tạo thành do sự xói mòn của nền đá sa thạch đỏ, khiến cho dãy núi như đang bừng cháy tại những thời điểm nhất định trong ngày.

Dãy núi dài khoảng  và rộng , chạy qua lòng chảo Tarim từ đông sang tây. Phía đông Hỏa Diệm Sơn bắt đầu từ Lưu Sa Hà, phía tây chấm dứt tại rãnh Đào Nhi (桃兒). Độ cao trung bình của Hỏa Diễm Sơn là , với một số đỉnh cao trên . Khí hậu tại khu vực dãy núi khắc nghiệt, có nhiệt độ rất cao vào mùa hè và trở thành nơi nóng nhất tại Trung Quốc, nhiệt độ thường xuyên đạt  và nhiệt độ bề mặt từng cao đến trên . Một trong những nhiệt kế lớn nhất tại Trung Quốc nằm gần kề với dãy núi và nó cũng là một địa điểm du lịch nổi tiếng, du khách có thể theo dõi nhiệt độ không khí xung quanh. Hỏa Diệm Sơn đã được phê chuẩn là thắng cảnh cấp 4A của Trung Quốc.

Con đường tơ lụa
Thời cổ đại, các thương nhân phải tránh sa mạc Taklamakan trên con đường tơ lụa và đi qua các đô thị ốc đảo như Cao Xương, thành bang này được xây dựng ở chân của Hỏa Diệm Sơn trên mép của sa mạc gần một đèo quan trọng, và đã trở thành một điểm dừng chân cho các thương nhân. Các nhà truyền đạo Phật giáo thường đi cùng với các thương nhân trên tuyến thương mại quốc tế tấp nập này, các tu viện và chùa Phật giáo được xây dựng tại các trung tâm thương mại sầm uất và tại các vùng núi hẻo lánh nằm không xa.

Di chỉ Thiên Phật động Bezeklik nằm trong một hẻm núi dưới những vách đá của Hỏa Diệm Sơn, gần đèo cạnh Cao Xương. Đây là một quần thể gồm bảy mươi hang động Phật giáo có niên đại từ thế kỳ 5 đến thế kỷ IX CN, với hàng nghìn bức bích họa về Đức Phật.

Nổi tiếng trong văn học
Tên gọi "Hỏa Diệm Sơn" bắt nguồn từ tác phẩm Tây Du Ký của nhà văn thời nhà Minh là Ngô Thừa Ân. Câu chuyện giả tưởng này nói về một nhà sư Phật giáo được Tôn Ngộ Không có các phép thần thông hộ tống, và đã phải tìm cách qua một bức tường lửa trong cuộc hành hương đến Ấn Độ. Cuốn tiểu thuyết lấy cảm hứng từ câu chuyện có thực về việc nhà sư Huyền Trang đã đến Ấn Độ vào năm 627 để có được các kinh điển Phật giáo và đã đi qua một đèo tại Thiên Sơn sau khi rời khỏi Cao Xương.

Trong Tây Du Ký, Tôn Ngộ Không đã đại náo thiên cung và đập phá một lò luyện đan, làm tàn lửa rơi từ trên trời xuống nơi mà nay là Hỏa Diệm Sơn. Trong một truyền thuyết Duy Ngô Nhĩ, một con rồng đã sống tại Thiên Sơn. Bởi con rồng này ăn thịt trẻ nhỏ, một anh hùng người Duy Ngô Nhĩ đã giết chết con rồng và cắt nó làm tám khúc. Máu của con rồng biến thành một ngọn núi có màu máu đỏ tươi và tám khúc của con rồng trở thành tám thung lũng trong Hỏa Diệm Sơn.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 火焰山
 Ảnh Hỏa Diệm Sơn
 Ảnh Thiên Phật động Bezeklik tại Hỏa Diệm Sơn

Turpan
Địa mạo Tân Cương
Địa điểm dọc theo Con đường tơ lụa


title: Tư Mã Lượng

text:
Tư Mã Lượng (司馬亮) (mất 291) tên tự Tử Dực (子翼), tước hiệu Nhữ Nam Văn Thành vương(汝南文成王), là con thứ tư của Tư Mã Ý, vào hàng chú Tấn Vũ Đế, ông Tấn Huệ Đế. Tư Mã Lượng từng có một thời gian ngắn làm nhiếp chính dưới triều Tấn Huệ Đế nhà Tấn. Lượng là vị vương đầu tiên trong tám vương tham gia vào loạn bát vương.

Tiểu sử
Tư Mã Lượng là con thứ tư của Tư Mã Ý. Mẹ Lượng là Phục phu nhân. Khi hai người anh trai là Tư Mã Sư và Tư Mã Chiêu nắm quyền lực, ông chỉ giữ một chức quan hạng trung. Khi cháu ông là Tư Mã Viêm lên ngôi Hoàng đế, lập nhà Tây Tấn, kết thúc nhà Tào Ngụy, Tư Mã Lượng được phong làm Phù Phong Vương, chỉ huy quân đội ở Tần Châu (phía đông Cam Túc ngày nay) và Ung Châu (phía bắc và trung Thiểm Tây ngày nay).

Trong những năm thời Tấn Vũ Đế, ông được biết đến với đức tính hiếu thảo của mình vì vậy ông được phép theo dõi và can ngăn các vương gia thậm chí hoàng đế lúc cần thiết.

Năm 277, Vũ Đế chuyển Tư Mã Lượng tới chỉ huy quân sự Dự Châu (phía đông Hà Nam ngày nay) nhưng không lâu sau hoàng thượng lại đưa ông về kinh đô.

Trong loạn bát vương
Năm 289, Tấn Vũ Đế lâm bệnh nặng, muốn cho cả Tư Mã Lượng và cha vợ là Dương Tuấn nhiếp chính cho Thái tử Tư Mã Trung sau khi Vũ Đế qua đời. Dương Tuấn sợ Tư Mã Lượng nên biếm Lượng ra giữ Hứa Xương. Năm 290, Vũ Đế băng, di chiếu bị Dương Tuấn lấy được, đem tráo đi, để một mình Dương Tuấn nắm quyền nhiếp chính cho Tư Mã Trung.

Sau đó năm 291, hoàng hậu Giả Nam Phong vợ Tư Mã Trung chuyên quyền muốn giết ngoại thích Dương Tuấn và gia đình ông này (bao gồm Thái hậu Dương thị) bèn cùng Đông An công Tư Mã Do và Nhữ Nam vương Tư Mã Lượng bàn mưu kết tội Dương Tuấn chuyên quyền.
Năm 292, Do và Lượng làm binh biến bắt giết cả nhà Dương Tuấn. Dương thái hậu là con Tuấn cũng bị kết tội, bị phế. Vợ Dương Tuấn, mẹ Dương thái hậu là Bàng thị cũng bị hành hình, dù Dương thái hậu nhẫn nhục viết thư xưng làm thần dân để mẹ được tha cũng không kết quả. Sau đó chính Dương thái hậu cũng bị kết tội chết. Huệ đế ngơ ngác ngồi nhìn ông ngoại, bà ngoại và mẹ bị vợ hành hình.
Giết được Dương Tuấn, Tư Mã Lượng và Tư Mã Do cầm quyền trong triều. Dần dần hai người sinh mâu thuẫn. Lượng sai người gièm pha Do với Giả hậu, Giả hậu bèn cách chức Do. Lượng tiến cử Sở vương Tư Mã Vĩ (con thứ năm của Vũ đế, tức là em Huệ đế) cùng lão thần Vệ Quán thay chức của Do.
Sau một thời gian, chính Vĩ lại lấn át quyền của Lượng. Lượng tức giận bàn mưu với Vệ Quán trừ Vĩ, nhưng việc bại lộ. Vĩ nói vu với Giả hậu rằng Quán và Lượng mưu phế Giả hậu. Giả hậu tức giận bèn sai Vĩ vây bắt, giết chết cả nhà Vệ Quán và Tư Mã Lượng.

Gia đình
Cha: Tư Mã Ý (chữ Hán: 司马懿; 179 – 7/9/251)
Mẹ: Phục quý phi vợ lẽ Tư Mã Ý
Anh trai:
Tư Mã Sư (司馬師) (con Tuyên Mục Hoàng hậu)
Tư Mã Chiêu (司馬昭) (con Tuyên Mục Hoàng hậu)
Tư Mã Cán (司馬幹) (con Tuyên Mục Hoàng hậu)
Em trai:
Tư Mã Trụ (司馬伷) (con Phục quý phi)
Tư Mã Kinh (司馬京) (con Phục quý phi)
Tư Mã Tuấn (Tây Tấn) (司馬駿) (con Phục quý phi) (khác Tấn Nguyên Đế thời Đông Tấn vì là cháu của Tư Mã Trụ, chắt Tư Mã Ý)
Tư Mã Cảnh (司馬肜) (con Trương phu nhân, chết trẻ)
Tư Mã Luân (司馬倫) (con Bách phu nhân, sau sau tham gia loạn bát vương, cướp ngôi cháu là Tấn Huệ Đế Tư Mã Trung năm 301, là hoàng đế thứ 3 nhà Tây Tấn)
Chị:
Nam Dương công chúa (南阳公主) (con Tuyên Mục Hoàng hậu)

Tham khảo

Người Hà Nam (Trung Quốc)
Nhân vật chính trị Tào Ngụy
Nhân vật quân sự nhà Tấn
Nhân vật chính trị nhà Tấn
Vương tước nhà Tấn


title: Vickers Type 264 Valentia

text:
Vickers Valentia (mã định danh của công ty là Type 264) là một loại máy bay chở hàng hai tầng cánh của Anh, do hãng Vickers chế tạo cho Không quân Hoàng gia. Phần lớn máy bay Valentia được hoán cải từ Vickers Victoria.

Biến thể
 Valentia Mk I: Phiên bản vận tải quân sự cho RAF.

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia Ấn Độ

 Không quân Nam Phi

 Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Valentia Mk. I)
Aircraft of the Royal Air Force

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 2
Sức chứa: 22 lính
Chiều dài: 59 ft 6 in (18,14 m)
Sải cánh: 87 ft 4 in (26,63 m)
Chiều cao: 17 ft 9 in (5,41 m)
Diện tích cánh: 2.178 ft² (202,4 m²)
Trọng lượng rỗng: 10.944 lb (4.975 kg)
Trọng lượng có tải: 19.500 lb (8.864 kg)
Động cơ: 2 × Bristol Pegasus II L3 hoặc M3, 650 hp (485 kW) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 113 kn (130 mph, 209 km/h)
Vận tốc hành trình: 102 kn (117 mph, 188 km/h)
Tầm bay: 696 nm (800 mi, 1.288 km)
Trần bay: 16.250 ft (4.950 m)
Vận tốc lên cao: 700 ft/phút (3,56 m/s)
Lực nâng của cánh: 8,95 lb/ft² (43,8 kg/m²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,067 hp/lb (0,11 kW/kg)

Vũ khí
 Có thể mang được 2.200 lb bom.

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay vận tải quân sự Anh 1930–1939
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Type 264 Valentia
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay vận tải
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh


title: Aria (định hướng)

text:
Aria thường có nghĩa là một đoạn hát trong một vở opera.

Ngoài ra aria còn có thể là:

ARIA Charts
Aria (manga)
Aria, Navarre
Stenelmis aria
ARIA (tạp chí)


title: Đông Kazakhstan (tỉnh)

text:
Đông Kazakhstan (tiếng Kazakh: Шығыс Қазақстан облысы, Şığıs Qazaqstan oblısı) là một tỉnh của nước cộng hoà Kazakhstan, nó là tỉnh cực đông của quốc gia này. Lãnh thổ nằm dọc theo sông Irtysh và hồ Zaysan, thủ phủ của tỉnh Đông Kazakhstan là thành phố Oskemen, đồng thời là đô thị lớn nhất của tỉnh.

Phía bắc và đông bắc của tỉnh Đông Kazakhstan tiếp giáp với cộng hoà Altai và vùng Altai của Nga, tiếp giáp với khu tự trị Duy Ngô Nhĩ - Tân Cương của Trung Quốc về phía nam và đông nam. Điểm cực đông của tỉnh Đông Kazakhstan chỉ cách Mông Cổ chỉ 50 km, nhưng không có chung đường biên giới, hai điểm bị ngăn cách bởi một dải biên giới ngắn giữa Nga và Trung Quốc. Ngoài ra tỉnh Đông Kazakhstan còn tiếp giáp với tỉnh Pavlodar về phía tây bắc, tỉnh Karagandy về phía tây và tỉnh Almaty về phía tây nam.

Dân số của tỉnh ước đạt 1.418.300 theo thống kê ngày 4.1.2011, trong đó có đến 318.800 người sống tại thành phố thủ phủ Oskemen. Diện tích toàn tỉnh đạt 283.300 km2.

Tỉnh Đông Kazakhstan được tạo ra bởi sự sáp nhập giữa hai tỉnh thời Xô viết Kazakhstan: Vostochno-Kazakhstanskaya (East Kazakhstan) và Semipalatinsk.

Thiên nhiên
Tỉnh Đông Kazakhstan toạ lạc trên một vùng địa lý và khí hậu đa dạng, với dãy núi Altai ở phía đông và thảo nguyên Kazakhstan ở phía tây.

Nhân khẩu
55% dân số là người Kazakh và 41% là người Nga.

Tham khảo

Tỉnh của Kazakhstan
Tỉnh Đông Kazakhstan