title: Lịch sử hành chính Kon Tum

text:
Lịch sử hành chính Kon Tum có thể xem mốc khởi đầu từ năm 1904 với sự kiện thành lập tỉnh Plei Ku Der. Đến này 16 tháng 7 năm 2019, tỉnh Kon Tum có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 1 thành phố và 9 huyện với 102 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 10 phường, 7 thị trấn và 85 xã.

Lịch sử tổ chức hành chính

Trước khi thành lập tỉnh
Vùng đất Kon Tum ngày xưa là vùng đất hoang vắng, đất rộng, người thưa với sự sinh sống của các dân tộc bản địa gồm Xơ Đăng, Bana, Gia Rai,Giẻ Triêng, Brâu, Rơ Măm. Đất rộng người thưa, cách biệt với bên ngoài bởi rừng rậm và núi non hiểm trở, các làng bản địa là những xã hội thu nhỏ, chưa có một chính quyền liên minh trong khi chính quyền các quốc gia hùng mạnh xung quanh như Đại Việt, Chân Lạp, Chiêm Thành, Vạn Tượng chưa vươn tầm kiểm soát đến đây.

Năm 1471, sau khi vua Lê Thánh Tông chinh phạt Chiêm Thành, đẩy lùi chính quyền Chiêm Thành về phía Nam (tương ứng vùng từ Khánh Hòa đến Bình Thuận ngày nay), đã cử các sứ thần thu phục các bộ tộc ở Tây Nguyên và sáp nhập vùng đất này vào lãnh thổ của Đại Việt. Thời Tây Sơn, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ cử nhiều sứ giả đến tăng cường quan hệ hợp tác đồng minh với các bộ tộc vùng này nhằm tạo một hậu cứ vững chắc làm bàn đạp tiến xuống duyên hải, đồng thời mộ quân và tài lực phục vụ cho chiến tranh.

Thời Thiệu Trị, năm 1840, triều đình Huế cho lập Bok Seam, một người Bana làm quan cai trị các bộ tộc Tây Nguyên, đồng thời cho phép người Kinh và bộ tộc được phép tự do quan hệ mua bán, trao đổi.

Trong thời gian này, các giáo sĩ Thiên chúa giáo cũng tìm cách mở đường lên cao nguyên để truyền đạo, trong đó có cả Kon Tum. Lịch sử Giáo hội Công giáo tại Việt Nam ghi nhận, sau chuyến mở đường năm 1848, 2 linh mục Pháp và 7 thầy giảng người Việt đã đến Kon Tum và đặt cơ sở tôn giáo tại đây vào năm 1850. Hai trong 4 trung tâm truyền giáo đầu tiên được đặt ở vùng Kon Tum ngày nay: Kon Kơ Xâm (do linh mục Combes phụ trách, truyền giáo bộ tộc Bahnar-Jơlơng) và Kon Trang (do linh mục Dourisboure phụ trách, truyền giáo bộ tộc Xơ Đăng).

Sau khi nắm được toàn quyền thực dân ở Đại Nam, người Pháp bắt đầu mở rộng quyền kiểm soát và tiến lên khai thác vùng Tây Nguyên. Năm 1888, một nhà phiêu lưu người Pháp là Mayréna xin phép chính quyền Pháp đi thám hiểm khu vực Tây Nguyên để thỏa thuận với các dân tộc thiểu số ở đây và được Toàn quyền Đông Dương lúc đó là Ernest Constans chấp thuận. Bằng các tiểu xảo, Mayréna đã thu phục được một số bộ tộc thiểu số (cụ thể là hai dân tộc Ba Na và Xơ Đăng) và thành lập ra Vương quốc Sedang với Mayréna làm vua, lấy hiệu là Vua Marie đệ nhất, vua Sedang. Thủ đô của Vương quốc Sedang tại làng Long Răng, hiện nay là làng Kon Gu, xã Ngok Wang, huyện Đăk Hà tỉnh Kon Tum, lấy tên là Pelei Agna hay thành phố vĩ đại, một số nguồn nói rằng tên thủ đô của vương quốc Sedang là Maria Pelei.

Sau đó, Mayréna quay về Quy Nhơn và thuyết phục chính quyền thực dân Pháp mua lại vương quốc Sedang. Sau khi Pháp từ chối đề nghị này, Mayréna sang Hồng Kông với ý định bán lại vương quốc Sedang cho người Anh. Nhân dịp này, công sứ Quy Nhơn Guiomar đã tìm cách ngăn chặn Mayréna trở về, đồng thời đặt quyền kiểm soát Tây Nguyên, dưới quyền công sứ Quy Nhơn. Năm 1892, chính quyền thực dân Pháp cho đặt tòa đại lý hành chính Kon Tum, do một giáo sĩ người Pháp là Vialleton (tên Việt: Truyền) phụ trách, trực thuộc tòa công sứ Bình Định.

Thời Pháp thuộc
Ngày 4 tháng 7 năm 1904, chính quyền thực dân Pháp thành lập tỉnh Plei Ku Der, do một công sứ Pháp là Leon Plantié nắm quyền cai trị, gồm hai tòa đại lý hành chính mơi thành lập là Kon Tum (trước đây thuộc Bình Định) và Cheo Reo (trước đây thuộc Phú Yên). Ngày 25 tháng 4 năm 1907, chính quyền thực dân Pháp lại bãi bỏ tỉnh Plei Ku Der. Toàn bộ đất đai của tỉnh Plei Ku Der gồm hai tòa đại lý hành chính Kon Tum và Cheo Reo được sáp nhập trở lại hai tỉnh Bình Định và Phú Yên như trước đó. Ở tòa đại lý Kon Tum, viên đại lý đầu tiên là Guenot.

Ngày 9 tháng 2 năm 1913, chính quyền thực dân Pháp chính thức thành lập tỉnh Kon Tum, bao gồm đại lý hành chính Kon Tum tách ra từ Bình Định, đại lý hành chính Cheo Reo tách ra từ Phú Yên, và đại lý hành chính Buôn Ma Thuột. Hiện nay, chính quyền tỉnh Kon Tum đã chính thức lấy ngày 9 tháng 2 năm 1913 là ngày thành lập tỉnh, năm 2013, UBND tỉnh Kon Tum đã long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 100 năm ngày thành lập. Năm 1917, Pháp thành lập tòa đại lý hành chính An Khê, gồm huyện Tân An và khu vực người dân tộc thiểu số đặt dưới quyền cai trị của công sứ Kon Tum. Ngày 2 tháng 7 năm 1923, thành lập tỉnh Đắk Lắk trên cơ sở tách đại lý Buôn Ma Thuột khỏi tỉnh Kon Tum.

Ngày 3 tháng 12 năm 1929, thị xã Kon Tum được thành lập, trên thực tế chỉ là thị trấn, gồm tổng Tân Hương và một số làng dân tộc thiểu số phụ cận. Ngày 25 tháng 5 năm 1932, tách đại lý Pleiku ra khỏi tỉnh Kon Tum để thành lập tỉnh Pleiku. Đến ngày 9 tháng 8 năm 1943, đại lý hành chính An Khê được tách khỏi tỉnh Kon Tum, sáp nhập vào tỉnh Pleiku. Lúc này tỉnh Kon Tum chỉ còn lại tổng Tân Hương và toàn bộ đất đai vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Ngày 3 tháng 2 năm 1929, theo nghị định của Khâm sứ Trung Kỳ, tổng Tân Hương được lập thành thị trấn Kon Tum, từ đó thị trấn Kon Tum trở thành tỉnh lị của tỉnh Kon Tum.

Trong chiến tranh giành độc lập
Sau Cách mạng tháng 8, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã tổ chức lại tỉnh Kon Tum thành 4 đơn vị hành chính gồm các huyện Đăk Glei, Đăk Tô, Konplong và thị xã Kon Tum. Ngày 26 tháng 6 năm 1946, người Pháp tái chiếm lại Kon Tum và sau đó trao lại quyền kiểm soát về danh nghĩa cho Quốc gia Việt Nam (thành lập năm 1949) để thành lập Hoàng triều cương thổ. Trên thực tế, bộ máy cai trị tại đây vẫn trên cơ sở hành chính cũ của người Pháp.

Về phía chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tỉnh Kon Tum chịu sự quản lý chỉ đạo về hành chính của Xứ ủy Trung Kỳ và Phân ban vận động quốc dân thiểu số Nam Trung Bộ. Tháng 1 năm 1947, Phân khu 15 thành lập, trong đó nòng cốt là tỉnh Kon Tum và các huyện miền Tây của hai tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi. Trên thực tế, tổ chức hành chính của tỉnh Kon Tum vẫn giữ nguyên, nhưng chịu sự quản lý và chi phối của Phân khu 15 về hoạt động quân sự. Tháng 8 năm 1947, Khu 15 Tây Nguyên được thành lập, tỉnh Kon Tum là một trong những đơn vị hành chính trực thuộc Khu 15. Tháng 3 năm 1950, theo chủ trương của Liên Khu ủy V, tỉnh Kon Tum và Gia Lai được sáp nhập thành tỉnh Gia - Kon. Tháng 10 năm 1951, theo quyết định của Liên Khu ủy V, tỉnh Kon Tum và các huyện phía tây Quảng Ngãi hợp nhất thành Mặt trận miền Tây. Tháng 2 năm 1954, Kon Tum là tỉnh đầu tiên và duy nhất ở Tây Nguyên hoàn toàn đặt dưới quyền kiểm soát của Việt Minh. Một thời gian sau, Mặt trận miền Tây cũng được giải thể.

Hệ thống 2 chính quyền trong Chiến tranh Việt Nam

Sau khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết, phía Quốc gia Việt Nam tiếp quản Kon Tum. Năm 1958 dưới thời Việt Nam Cộng hòa, bộ máy hành chính tỉnh Kon Tum được chia thành tòa hành chính Kon Tum - bộ máy hành chính cấp tỉnh, bên dưới gồm các quận Kon Tum, Đăk Tô, Konplong và Đăk Sút.

Năm 1958, Việt Nam Cộng hòa thành lập quận Toumơrông. Năm 1959, tiếp tục lập thêm quận Chương Nghĩa. Năm 1960, quận Konplong bị xóa bỏ. Năm 1961, tỉnh Kon Tum còn lại 4 đơn vị hành chính cấp quận là Kon Tum, Đăk Tô, Đăk Sút, Toumơrông.

Năm 1972, Việt Nam Cộng hòa đổi tên chi khu Đăk Pét thành quận Đăk Sút để mở rộng chức năng về hành chính. Sau chiến dịch xuân - hè năm 1972, quân Giải phóng miền Nam Việt Nam giải phóng Đăk Tô - Tân Cảnh và đại bộ phận các vùng nông thôn, vùng kiểm soát của Việt Nam Cộng hòa bị thu hẹp đáng kể. Quận lỵ Đăk Tô phải chuyển về đèo Sao Mai; các chi khu Đăk Pét, Măng Đen, Măng Buk bị cô lập giữa vùng kiểm soát của quân Giải phóng. Lực lượng Việt Nam Cộng hòa chỉ còn tập trung phần lớn tại khu vực thành phố Kon Tum.

Năm 1974, quân Giải phóng tấn công tiêu diệt hoàn toàn các chi khu Đăk Pét, Măng Đen, Măng Buk. Tận dụng thời cơ thắng lớn ở Buôn Ma Thuột, ngày 16 tháng 3 năm 1975, quân giải phóng và dân chúng trong tỉnh đã nổi dậy tấn công vào đầu não của Việt Nam Cộng hòa ở nội thị, chiếm được thị xã và toàn tỉnh Kon Tum.

Sau khi Việt Nam thống nhất

Năm 1975, tỉnh Kon Tum sáp nhập với tỉnh Gia Lai thành tỉnh Gia Lai - Kon Tum, trên địa bàn tỉnh có thị xã Kon Tum và 3 huyện: Đăk Glei, Đăk Tô, Kon Plông.

Năm 1978, thành lập huyện Sa Thầy trên cơ sở một phần xã Đăk Tô

Năm 1979, thành lập một số xã thuộc huyện Sa Thầy: Sa Bình, Sa Sơn và Sa Nghĩa

Năm 1981, chia tách một số xã thuộc thị xã Kon Tum và các huyện Sa Thầy, Kon Plông.

 Thành lập một số đơn vị hành chính cấp xã thuộc thị xã Kon Tum:

- Thành lập xã Chư H'reng trên cơ sở một phần xã Đoàn Kết

- Thành lập xã Ngọk Réo trên cơ sở một phần xã Đắk Kấm

 Thành lập một số đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Sa Thầy:

- Thành lập xã Sa Lon trên cơ sở một phần xã Kờ Rơi

- Thành lập xã Ya Xiêr trên cơ sở một phần xã Ya Ly

- Thành lập xã Sa Nhơn

 Thành lập xã Đắk Rờ Te (Kon Plông) trên cơ sở một phần xã Đắk Ruồng

Năm 1983, chia tách một số xã thuộc huyện Đăk Tô.

 Thành lập xã Văn Lem trên cơ sở một phần xã Đắk Tơ Ran
 Thành lập xã Đắk H'ring trên cơ sở một phần xã Đắk Pơ Xi
 Thành lập xã Đăk Hà trên cơ sở một phần xã Tu Mơ Rông

Năm 1984, điều chỉnh địa giới huyện Kon Plông và huyện An Khê.

 Sáp nhập một phần huyện Kon Plông (toàn bộ xã Đắk Rong và xã Kon Pne) vào huyện An Khê.

Năm 1985, chia tách một số xã thuộc huyện Kon Plông và thị xã Kon Tum.

Năm 1988, thành lập thị trấn Đăk Tô thuộc huyện Đăk Tô trên cơ sở một phần xã Tân Cảnh. Thị trấn Đăk Tô có 2.530 hécta diện tích tự nhiên và 4.818 nhân khẩu.

Năm 1990, thành lập thị trấn Sa Thầy thuộc huyện Sa Thầy.

Năm 1991, tỉnh Kon Tum được tái lập trên cơ sở chia tách tỉnh Gia Lai - Kon Tum thành hai tỉnh mới là Gia Lai và Kon Tum. Khi tách ra, tỉnh Kon Tum có 5 đơn vị hành chính gồm thị xã Kon Tum và 4 huyện: Đăk Glei, Đăk Tô, Kon Plông, Sa Thầy. Cùng năm, thành lập huyện Ngọc Hồi và thị trấn Plei Kần thuộc huyện Ngọc Hồi.

 Thành lập huyện Ngọc Hồi trên cơ sở một phần huyện Sa Thầy (toàn bộ các xã Đăk Xú, Pờ Y, Sa Lon), huyện Đăk Tô (toàn bộ xã Đắk Ang) và huyện Đăk Glei (toàn bộ xã Dục Nông).

Năm 1994, thành lập huyện Đăk Hà và thị trấn Đăk Hà thuộc huyện Đăk Hà.

 Thành lập huyện Đăk Hà trên cơ sở một phần huyện Đăk Tô (toàn bộ các xã Đắk Pxi và Đắk H'ring) và thị xã Kon Tum (toàn bộ các xã Đăk La, Hà Mòn, Đăk Ui, Ngọk Réo)
 Thành lập thị trấn Đăk Hà (Đăk Hà) trên cơ sở một phần xã Hà Mòn. Thị trấn Đăk Hà có 2.250 hécta diện tích tự nhiên với 9.957 nhân khẩu.
 Huyện Đăk Hà có 74.924,7 hécta diện tích tự nhiên với 29.840 nhân khẩu, gồm 7 đơn vị hành chính cấp xã: 6 xã và 1 thị trấn

Năm 1996, chia tách một số xã và thị trấn thuộc các huyện Kon Plông, Đăk Glei, Ngọc Hồi, Đăk Hà và thị xã Kon Tum.

 Thành lập một số đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Kon Plông:

- Thành lập thị trấn Kon Plông trên cơ sở một phần xã Tân Lập. Thị trấn Kon Plông có 5.000 ha diện tích tự nhiên và 4.031 nhân khẩu.

- Thành lập xã Pờ Ê trên cơ sở một phần xã Hiếu. Xã Pờ Ê có 11.150 ha diện tích tự nhiên và 1.107 nhân khẩu.

 Thành lập một số đơn vị hành chính cấp xã thuộc huyện Đăk Glei:

- Thành lập thị trấn Đăk Glei trên cơ sở một phần xã Đắk Pék. Thị trấn Đăk Glei có 8.750 ha diện tích tự nhiên và 3.899 nhân khẩu.

- Thành lập xã Đắk Man trên cơ sở một phần xã Đắk Plô. Xã Đắk Man có 11.600 ha diện tích tự nhiên và 1.270 nhân khẩu.

 Giải thể xã Dục Nông (Ngọc Hồi). Thành lập xã Đắk Dục và xã Đắk Nông trên cơ sở toàn bộ xã Dục Nông. Xã Đắk Dục có 9.800 ha diện tích tự nhiên và 3.204 nhân khẩu. Xã Đắk Nông có 8.500 ha diện tích tự nhiên và 2.019 nhân khẩu.
 Thành lập xã Ngọk Wang (Đăk Hà) trên cơ sở một phần xã Đắk Uy và xã Ngọk Réo. Xã Ngọk Wang có 7.245 ha diện tích tự nhiên và 1.455 nhân khẩu.
 Thành lập xã Đắk Rơ Va (TX. Kon Tum) trên cơ sở một phần xã Chư H'reng. Xã Đắk Rơ Va có 2.840 ha diện tích tự nhiên và 2.038 nhân khẩu.

Năm 1998, thành lập một số phường, xã thuộc thị xã Kon Tum và huyện Đăk Hà.

 Thành lập phường Lê Lợi (TX. Kom Tum) trên cơ sở một phần các xã Chư H'reng, Đoàn Kết và Hòa Bình. Phường Lê Lợi có 395 ha diện tích tự nhiên và 3.456 nhân khẩu.
 Sáp nhập một phần xã Vinh Quang (TX. Kon Tum) vào phường Quang Trung. Thành lập phường Duy Tân (TX. Kon Tum) trên cơ sở một phần phường Quang Trung. Phường Duy Tân có 545,5 ha diện tích tự nhiên và 3.436 nhân khẩu. Phường Quang Trung có 414 ha diện tích tự nhiên và 8.421 nhân khẩu.
 Thành lập xã Đắk Mar (Đăk Hà) trên cơ sở một phần xã Đắk H'ring và xã Hà Mòn. Xã Đắk Mar có 4.658,5 ha diện tích tự nhiên và 3.799 nhân khẩu.

Năm 2001, chia tách một số xã thuộc các huyện Đăk Glei, Đăk Tô.

 Thành lập xã Xốp (Đăk Glei) trên cơ sở một phần xã Đắk Choong. Xã Xốp có 12.490 ha diện tích tự nhiên và 2.526 nhân khẩu.
 Thành lập xã Măng Ri (Đăk Tô) trên cơ sở một phần xã Măng Xăng. Xã Măng Ri có 3.497 ha diện tích tự nhiên và 1.945 nhân khẩu.
 Đổi tên xã Măng Xăng (Đăk Tô) thành xã Xê Tăng. Xã Xê Tăng có 5.893 ha diện tích tự nhiên và 1.871 nhân khẩu.
 Thành lập xã Văn Xuôi (Đăk Tô) trên cơ sở một phần xã Ngọk Yêu. Xã Văn Xuôi có 9.130 ha diện tích tự nhiên và 1.967 nhân khẩu.

Năm 2002, thành lập huyện Kon Rẫy và đổi tên thị trấn Kon Plông thành thị trấn Đắk Rve thuộc huyện Kon Rẫy.

 Huyện Kon Plông có 136.160 ha diện tích tự nhiên và 17.967 nhân khẩu, gồm 6 đơn vị hành chính trực thuộc là các xã: Đắk Ring, Ngọk Tem, Măng Bút, Măng Cành, Pờ Ê và Hiếu.
 Huyện Kon Rẫy có 88.660 ha diện tích tự nhiên và 20.992 nhân khẩu, gồm 6 đơn vị hành chính trực thuộc là các xã: Tân Lập, Đắk Ruồng, Đắk Kôi, Đắk Pne, Đắk Tờ Re và thị trấn Đắk Rve.

Năm 2003, thành lập xã Ya Tăng thuộc huyện Sa Thầy.

 Sáp nhập một phần xã Ya Xiêr vào xã Ya Ly
 Thành lập xã Ya Tăng trên cơ sở một phần xã Ya Ly. Xã Ya Tăng có 18.213 ha diện tích tự nhiên và 3.162 nhân khẩu
 Xã Ya Ly có 3.823 ha diện tích tự nhiên và 2.074 nhân khẩu. Xã Ya Xiêr có 4.704 ha diện tích tự nhiên và 2.910 nhân khẩu.

Năm 2004, thành lập một số phường, xã thuộc thị xã Kon Tum và các huyện Kon Rẫy, Ngọc Hồi, Kon Plông

 Thành lập một số phường thuộc thị xã Kon Tum:

- Thành lập phường Trần Hưng Đạo trên cơ sở một phần xã Hòa Bình. Phường Trần Hưng Đạo có 590 ha diện tích tự nhiên và 5.857 nhân khẩu.

- Thành lập phường Ngô Mây trên cơ sở một phần xã Vinh Quang. Phường Ngô Mây có 550 ha diện tích tự nhiên và 4.035 nhân khẩu.

- Thành lập phường Nguyễn Trãi trên cơ sở một phần xã Đoàn Kết. Phường Nguyễn Trãi có 600 ha diện tích tự nhiên và 3.889 nhân khẩu.

- Thành lập phường Trường Chinh trên cơ sở một phần phường Thắng Lợi và xã Đắk Blà. Phường Trường Chinh có 440,88 ha diện tích tự nhiên và 6.253 nhân khẩu.

 Thành lập xã Đắk Tơ Lung (Kon Rẫy) trên cơ sở một phần xã Đắk Ruồng. Xã Đắk Tơ Lung có 12.420 ha diện tích tự nhiên và 3.250 nhân khẩu.
 Thành lập xã Đắk Kan (Ngọc Hồi) trên cơ sở một phần xã Đắk Xú và xã Sa Loong. Xã Đắk Kan có 9.040 ha diện tích tự nhiên và 2.928 nhân khẩu.
 Thành lập một số xã thuộc huyện Kon Plông:

- Thành lập xã Đắk Long trên cơ sở một phần xã Măng Cành. Xã Đắk Long có 13.555 ha diện tích tự nhiên và 2.054 nhân khẩu.

- Thành lập xã Đắk Tăng trên cơ sở một phần xã Măng Bút. Xã Đắk Tăng có 12.100 ha diện tích tự nhiên và 2.067 nhân khẩu.

- Thành lập xã Đắk Nên trên cơ sở một phần xã Đắk Ring. Xã Đắk Nên có 12.973 ha diện tích tự nhiên và 2.027 nhân khẩu.

Năm 2005, thành lập một số xã thuộc huyện Đăk Tô và thành lập huyện Tu Mơ Rông.

 Thành lập một số xã thuộc huyện Đăk Tô:

- Thành lập xã Đắk Rơ Nga trên cơ sở một phần xã Ngọk Tụ. Xã Đắk Rơ Nga có 11.320 ha diện tích tự nhiên và 2.208 nhân khẩu.

- Thành lập xã Đắk Trăm trên cơ sở một phần xã Văn Lem. Xã Đắk Trăm có 5.277 ha diện tích tự nhiên và 3.036 nhân khẩu.

- Thành lập xã Đắk Rơ Ông trên cơ sở một phần xã Đắk Tờ Kan. Xã Đắk Rơ Ông có 6.807 ha diện tích tự nhiên và 2.619 nhân khẩu.

 Thành lập huyện Tu Mơ Rông trên cơ sở một phần huyện Đăk Tô. Huyện Tu Mơ Rông có 86.170 ha diện tích tự nhiên và 21.486 nhân khẩu, có 11 đơn vị hành chính trực thuộc là các xã Đăk Hà, Tu Mơ Rông, Măng Ri, Ngọk Lây, Tê Xăng, Văn Xuôi, Ngọk Yêu, Đắk Tờ Kan, Đắk Rơ Ông, Đắk Na, Đắk Sao.

Năm 2006, thành lập xã Hơ Moong thuộc huyện Sa Thầy.

 Sáp nhập một phần xã Sa Nghĩa (Sa Thầy), xã Hà Mòn (Đăk Hà) và xã Kroong (TX. Kon Tum) vào xã Sa Nhơn (Sa Thầy)
 Thành lập xã Hơ Moong (Sa Thầy) trên cơ sở một phần xã Sa Nhơn. Xã Hơ Moong có 6.523 ha diện tích tự nhiên và 3.532 nhân khẩu.

Năm 2008, thành lập và điều chỉnh một số xã thuộc thị xã Kon Tum và các huyện Sa Thầy, Đăk Tô.

 Thành lập xã Đắk Năng (TX. Kon Tum) trên cơ sở một phần xã Ia Chim. Xã Đak Năng có 2.291,16 ha diện tích tự nhiên và 3.210 nhân khẩu.
 Sáp nhập một phần xã Pô Kô (Đăk Tô) vào xã Diên Bình, thị trấn Đăk Tô (Đăk Tô) và xã Hơ Moong (Sa Thầy)
 Sáp nhập một phần xã Diên Bình (Đăk Tô) vào thị trấn Đăk Tô
 Sáp nhập một phần xã Sa Bình (Sa Thầy) vào xã Hơ Moong

Năm 2009, thành lập thành phố Kon Tum.

Năm 2013, thành lập và điều chỉnh một số xã, phường thuộc các huyện Đăk Hà, Sa Thầy và thành phố Kon Tum.

 Thành lập xã Đắk Long (Đăk Hà) trên cơ sở một phần xã Đắk Hring và xã Đắk Pxi. Xã Đăk Long có 5.800 ha diện tích tự nhiên và 4.401 nhân khẩu.
 Thành lập xã Đắk Ngọk (Đăk Hà) trên cơ sở một phần xã Ngọk Wang, xã Đắk Ui và thị trấn Đăk Hà. Xã Đăk Ngọk có 3.917,39 ha diện tích tự nhiên và 4.272 nhân khẩu.
 Thành lập xã Ia Dom, xã Ia Đal và xã Ia Tơi (Sa Thầy) trên cơ sở một phần xã Mô Rai. Xã la Dom có 32.254,7 ha diện tích tự nhiên và 2.299 nhân khẩu. Xã la Đal có 21.794,69 ha diện tích tự nhiên và 2.004 nhân khẩu. Xã la Tơi có 43.963,83 ha diện tích tự nhiên và 2.264 nhân khẩu.
 Sáp nhập một phần xã Vinh Quang (TP. Kom Tum) vào phường Ngô Mây. Phường Ngô Mây có 1.722,73 ha diện tích tự nhiên và 4.125 nhân khẩu.

Năm 2015, thành lập huyện Ia H'Drai trên cơ sở một phần huyện Sa Thầy. Huyện Ia H’Drai có 98.013,22 ha diện tích tự nhiên, 11.644 nhân khẩu và 03 xã Ia Dom, Ia Đal và Ia Tơi.

Năm 2019, thành lập thị trấn Măng Đen thuộc huyện Kon Plông trên cơ sở toàn bộ xã Đắk Long. Thị trấn Măng Đen có 148,07 km² diện tích tự nhiên, dân số 6.913 người.

Các đơn vị hành chính trực thuộc
Tỉnh Kon Tum hiện có 1 thành phố và 9 huyện với 102 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 10 phường, 7 thị trấn và 85 xã.

Chú thích

Hành chính Kon Tum


title: Lý Chính Thắng

text:
Lý Chính Thắng (1917–1946) tên thật là Nguyễn Đức Huỳnh (Nguyễn Đắc Huỳnh) là một liệt sĩ cách mạng Việt Nam, quê ở thôn thọ lộc xã Sơn Lễ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Ông là đại biểu Quốc hội khóa I khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn.

Tiểu sử
Ông học trung học tỉnh Thanh Hóa, sau đó vào Nam tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1930 ông là đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương, trải qua các công việc cấp ủy từ chi bộ lên đến thành ủy viên kiêm thư ký công đoàn Sài Gòn – Gia Định. Ông gây cơ sở Đảng ở khu vực Đa Kao.

Tháng 3 năm 1945, ông được phái ra Bắc để bắt liên lạc với Trung ương, sau đó lên đường vào Nam đem theo quyết định khởi nghĩa vũ trang cho xứ ủy Nam Kỳ.

Sau ngày Nam Bộ kháng chiến bùng nổ, từ tháng 11 năm 1945 ông lập trạm đón tiếp công nhân từ thành phố ra ở An Phú Đông và phụ trách tờ báo Cảm tử của quân đội. Lý Chính Thắng là Chỉ huy trưởng mặt trận phía Đông Sài Gòn, Tổng Thư kí Tổng Công đoàn Nam Bộ từ tháng 10 năm 1945

Tháng 1 năm 1946, tại cuộc bầu cử Quốc hội khóa đầu tiên, ông trúng cử đại biểu Quốc hội khóa I đại diện khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn.

Tháng 3 năm 1946 ông hoạt động trong ngành giao thông liên lạc tại vùng Sài Gòn bị chiếm. Quân Pháp tấn công An Phú Đông lần thứ hai, quân ta chống cự rất anh dũng từ sáng đến chiều, đẩy lui được địch, giết chết 100 tên, bên ta 20 chiến sĩ hy sinh. Lý Chính Thắng bị thương nặng, bị quân Pháp bắt và tra tấn cực hình.

Ngày 30 tháng 9 năm 1946 ông mất tại bệnh viện Chợ Rẫy.

Vinh danh
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh ngày 25 tháng 4 năm 1949 truy tặng Lý Chính Thắng Huân chương Độc Lập hạng nhì.

Tên ông được đặt cho một con đường ở quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh (đường Lý Chính Thắng trước năm 1975 đường có tên là Yên Đổ) và trường tiểu học Lý Chính Thắng 2, THCS Lý Chính Thắng 1 ở huyện Hóc Môn.

Trường THPT Lê Hữu Trác 2, Hương Sơn, Hà Tĩnh từ tháng 9 năm 2013 được UBND tỉnh Hà Tĩnh đổi tên thành Trường THPT Lý Chính Thắng.

Ghi chú

Liên kết ngoài
Đường Lý Chính Thắng

Liệt Sĩ
Người Hà Tĩnh
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Tổng biên tập Việt Nam
Người Hương Sơn


title: Trận Puebla

text:
Trận Puebla diễn ra vào ngày 5 tháng 5 năm 1862 gần thành phố Puebla trong cuộc can thiệp của Pháp vào México. Trận đánh kết thúc với chiến thắng của Quân đội México trước quân xâm lược Pháp, buộc quân Pháp phải bỏ chạy. Quân Pháp sẽ đánh bại quân México trong những trận đánh sau đó, nhưng chiến thắng Puebla của quân México trước một đội quân lớn và được trang bị tốt hơn hẳn của Pháp đã lên dây cót cho sĩ khí quân đội México và cũng trì hoãn bước tiến của người Pháp vào Thành phố México.

Trận Puebla được xem là thắng lợi quân sự lớn nhất của México, và là biểu tượng cho tình đoàn kết cùng với chủ nghĩa yêu nước của người México. Mỗi năm, họ làm lễ mừng chiến thắng Puebla vào ngày 5 tháng 5. Việc kỷ niệm trận thắng mang tính chất vùng miền tại México, chủ yếu là ở bang Puebla, nơi ngày lễ được tổ chức với cái tên "Ngày Trận Puebla" (El Día de la Batalla de Puebla). Ở các miền đất khác của nước này, ngày lễ này cũng được một số sự công nhận hạn chế. Đây vẫn là một ngày lễ phổ biến ở Hoa Kỳ, nơi nó được tổ chức hàng năm với tên gọi Cinco de Mayo.

Xem thêm
 Danh sách trận đánh trong cuộc can thiệp của Pháp vào México

Chú thích

Liên kết ngoài

French Intervention in Mexico: Battle of Puebla
Phil's Findings: Did Battle of Puebla change the course of U.S. history? by PHILIP A. RUE

Xung đột 1862
México năm 1862
Pháp năm 1862
Puebla 1862
Puebla 1862
Puebla, Puebla
Những trận đánh lớn trong lịch sử
Xung đột năm 1862


title: Danh sách quốc gia theo GDP danh nghĩa 2011

text:
Đây là danh sách thống kê về tổng sản phẩm quốc nội, giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ từ một quốc gia trong một năm. Được thống kê bởi Quỹ tiền tệ quốc tế IMF (theo số liệu 2011); Ngân hàng thế giới WB (số liệu 2011) và CIA - Factbook (số liệu 2011). Đồng dollar GDP ước tính trình bày ở đây được tính toán tỷ giá hối đoái chính thức tại thị trường hay chính phủ.

Một số nền kinh tế không được coi là các quốc gia (thế giới, EU, và một số vùng lãnh thổ phụ thuộc) được liệt kê trong danh sách bởi vì chúng xuất hiện trong nguồn. Các nền kinh tế này không tuy được liệt kê nhưng không được xếp hạng.

Các số liệu được trình bày ở bảng thống kê này không tính sự khác nhau về chi phí sinh hoạt ở các quốc gia, và kết quả có thể khác nhau rất nhiều từ năm này qua năm khác dựa trên biến động trong tỷ giá hối đoái mà đồng tiền nội tệ của mỗi quốc gia thuyên chuyển. Biến động như vậy có thể thay đổi thứ hạng của một quốc gia từ năm tiếp theo. Do đó, những số liệu này nên được sử dụng cẩn thận.

Trong bảng thống kê của Quỹ tiền tệ quốc tế IMF, chỉ có mặt của 182 quốc gia trên thế giới, ngoài ra còn có số liệu về GDP 2011 của các thực thể không được xem là nhà nước như EU và các vùng lãnh thổ (Hong Kong), trong đó có một số thực thể mơ hồ giữa nhà nước hay vùng lãnh thổ như Đài Loan và Kosovo cũng được thống kê trong danh sách này. Trong đó có 17 quốc gia và vùng lãnh thổ không có trong bảng thống kê này của IMF, đó là: Liên bang Micronesia; Palau; Quần đảo Marshall; Bắc Triều Tiên; Turkmenistan; Lãnh thổ Palestine; Somalia; Cuba; Greenland; Lãnh thổ Tây Sahara; Toà thánh Vatican; Công quốc Monaco; San Marino; Liechtenstein; và Andorra, do vấn đề xung đột chính trị và nội chiến, Syria cũng không có mặt trong bảng thống kê. Nhà nước Nam Sudan mới ra đời cũng không được liệt kê vào danh sách, GDP của Sudan trong danh sách gồm GDP của Nam Sudan và Sudan (mới) cộng lại.

Danh sách do CIA - Factbook của Mỹ đưa ra thì khá đầy đủ, gần như toàn bộ các thực thể nhà nước và vùng lãnh thổ trên thế giới, tổ chức này đưa ra số liệu được thống kê vào năm 2010.

Các số liệu được Ngân hàng thế giới công bố bao ngồm có 189 quốc gia và vùng lãnh thổ, ngoài các quốc gia và vùng lãnh thổ có trong bảng thống kê của IMF, thì trong danh sách của WB còn có các lãnh thổ Greenland; Quần đảo Faroe (lãnh thổ của Đan Mạch);Đảo Man (lãnh thổ thuộc vương miện Anh); lãnh thổ Bermuda (lãnh thổ hải ngoại của Anh); Quần đảo Eo biển (lãnh thổ thuộc vương miện Anh) và Đặc khu hành chính Macau của CHND Trung Hoa.

Đọc thêm
 Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa 2009
 Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa 2010
 Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa 2012
 Danh sách các quốc gia theo tốc độ tăng trưởng GDP danh nghĩa 2009-2012

Chú thích

1.  The GDP figure for some countries is an IMF estimate.
2.  Figures exclude Đài Loan, and special administrative regions of Hong Kong và Macau.
4.  Data include the French overseas departments of French Guiana, Guadeloupe, Martinique, and Réunion.
5.  Excludes Kosovo.
6.  Hyperinflation and the plunging value of the Zimbabwean dollar makes Zimbabwe's nominal GDP a highly inaccurate statistic.
7.  Excludes data for Transnistria.
8.  Includes Former Spanish Sahara.
9.  Data are for the area controlled by the Government of the Republic of Cyprus.
10.  Covers mainland Tanzania only.
11.  Excludes Abkhazia and South Ossetia.

Trích nguồn

Liên kết
 History charts of GDP in current US$ by Google, World Bank data.

G
Năm 2011


title: Trận Lincoln (1217)

text:
Trận Lincoln lần thứ hai diễn ra tại Lâu đài Lincoln vào ngày 20 tháng 5 năm 1217, trong cuộc Chiến tranh Tử tước lần thứ nhất, giữa quân đội của vua Pháp tương lai Louis VIII và của vua Henry III của Anh. Quân của Louis bị quân cứu viện Anh do William Marshal, Bá tước Pembroke thứ nhất chỉ huy tấn công. Bá tước de la Perche, chỉ huy quân Pháp, bị tiêu diệt và đại bại này khiến cho Louis bị đánh đuổi khỏi căn cứ của mình ở miền Đông Nam nước Anh. Cuộc xâm lược nước Anh của Louis đã chấm dứt. Sự kiện này được gọi là "Lincoln Fair" sau vụ cước bóc xảy ra sau trận đánh. Thị dân ở đây trung thành với Louis do đó quân đội của Henry III đã cướp phá thành phố. Cái tên này cũng gợi nên chiến thắng dễ dàng của người Anh trong trận đánh.

Xem thêm
Trận Lincoln (1141)
Magna Carta
William Marshal
Chiến tranh Tử tước lần thứ nhất
Lâu đài Lincoln
Nicola de la Haye

Chú thích

Tham khảo
The of Lincoln (1217), according to Roger of Wendover.
 Jim Bradbury, The Routledge Companion to Medieval Warfare, Routledge, 08-04-2004. ISBN 0415221269.
Freeman, Edward Augustus. The History of the Norman Conquest of England: Its Causes and Its Results. Clarendon Press. Oxford: 1879. p719
Lincoln: A city on top of the world. http://money.independent.co.uk/property/homes/article295083.ece
Lincoln Castle. http://www.lincolnshire.gov.uk/section.asp?sectiontype=listmixed&docId=36836&catId=7014&pageTitle=Lincoln+Castle

Trận đánh trong Chiến tranh Tử tước lần thứ nhất
Anh năm 1217
Lịch sử quân sự Lincolnshire
Lincoln, Anh
Xung đột 1217
Xung đột năm 1217


title: Đảo Lord Howe

text:
Đảo Lord Howe (; tên cũ Đảo của Lord Howe) là tàn dư của ngọn núi lửa hình lưỡi liềm tại biển Tasman, giữa Úc và New Zealand. Hòn đảo nằm cách  về phía đông của thị trấn ven biển Port Macquarie,  về phía đông bắc Sydney và khoảng  về phía tây nam của Đảo Norfolk. Nó có chiều dài  và rộng từ , với tổng diện tích , bao gồm cả  vùng trũng là một phần của đảo.

Dọc theo bờ biển phía tây là dải cát nửa kín với đầm phá rạn san hô. Hầu hết dân số sống tại phía bắc của đảo, trong khi phía nam bị chi phối bởi những ngọn đồi rừng với điểm cao nhất trên đảo, núi Gower cao . Nhóm đảo Lord Howe bao gồm 28 đảo, đảo nhỏ và đảo đá. Ngoài đảo Lord Howe, thì đáng chú ý nhất trong số các đảo này là đảo đá Ball's Pyramid và một núi lửa không có người ở khoảng  về phía đông nam của Lord Howe. Về phía bắc là một cụm gồm 7 đảo nhỏ được gọi là Nhóm đảo Admiralty.

Báo cáo đầu tiên về đảo Lord Howe vào ngày 17 tháng 2 năm 1788, khi trung úy Henry Lidgbird Ball lúc đó là chỉ huy của tàu hải quân HMS Supply đang trên đường từ Vịnh Botany đến khu vực thi hành án trên đảo Norfolk. Trên hành trình trở về, Ball đã gửi một nhóm lên bờ trên đảo Lord Howe để tuyên bố đó là sở hữu của nước Anh. Sau đó, nó đã trở thành một cảng trú ẩn cho những tàu đánh bắt cá voi. và trở thành khu định cư vĩnh viễn vào tháng 6 năm 1834. Khi việc săn bắt cá voi giảm, những năm 1880 đã chứng kiến việc bắt đầu xuất khẩu loài Cọ Kentia đặc hữu trên đảo, vốn vẫn là một thành phần chính trong nền kinh tế. Ngành công nghiệp du lịch bắt đầu sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai vào năm 1945.

Nhóm đảo Lord Howe là một phần của bang New South Wales và được coi là khu chưa hợp nhất do Hội đồng Đảo Lord Howe quản lý, báo cáo với Bộ trưởng Môi trường và Di sản bang New South Wales.

UNESCO đã công nhận nhóm đảo này là Di sản thế giới như là địa điểm mang giá trị tự nhiên toàn cầu. Hầu hết hòn đảo là khu rừng gần như hoang sơ, với nhiều loài động thực vật không tìm thấy ở nơi nào khác trên thế giới. Các đặc điểm tự nhiên khác bao gồm sự đa dạng cảnh quan với lớp phủ và đá bazan đảo đại dương, rạn san hô chắn cực nam của thế giới, cùng sự phong phú của các loài chim biển và di sản văn hóa lịch sử. Một đạo luật năm 1981 đã thành lập Công viên bảo tồn vĩnh viễn (chiếm khoảng 70% diện tích đảo). Hòn đảo đã được thêm vào Danh sách Di sản Quốc gia Úc vào ngày 21 tháng 5 năm 2007 và Sổ bộ Địa danh New South Wales vào ngày 2 tháng 4 năm 1999. Vùng biển xung quanh là một khu vực được bảo vệ được chỉ định là Công viên biển Đảo Lord Howe.

Tài liệu tham khảo

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Lord Howe Island Tourism Association
 Lord Howe Island Board
 Museum and Information Centre
 World heritage listing (Australian Government Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities)
 Lord Howe Island Act, 1953 (Australian Legal Information Institute)

Di sản thế giới tại Úc
Núi lửa hình khiên
Núi lửa đã tắt


title: Vịnh Đông Cumberland

text:
Đông Cumberland là một cái vịnh nhỏ nằm về phía đông của vịnh Cumberland, Nam Georgia. Nó nằm giữa mũi Sappho và mũi Barff. Lối vào vịnh rộng 4,3 km và mở rộng về phía đông nam lên 13 km. Nó được khảo sát bởi đoàn thám hiểm Nam cực của Thuỵ Điển năm 1901 - 1094 và đặt tên là vịnh Nam (South Bay). Nó được đổi tên thành vịnh Đông Cumberland sau khi nhân viên của Discovery Investigations làm việc tại đây (1926 - 1929), việc đặt tên dựa vào phương hướng của vịnh so với vịnh anh em của nó (vịnh Tây Cumberland). Tên vịnh Đông (East Bay) cũng được sử dụng để chỉ cho cái vịnh này trong thời gian đó.

Trong năm 1951 - 1952, dưới cuộc khảo sát của Ủy ban về Địa danh Nam Cực của Anh (UK-APC), đề nghị tên của vịnh là Cumberland East Bay (vịnh Đông Cumberland) và các tên khác bị từ chối sử dụng, và cái tên vịnh Đông Cumberland được sử dụng chính thức trên truyền thông, giáo dục cho đến ngày nay. Quyết định này nhăm mục đích tránh nhằm lẩn với một cái vịnh khác cũng nằm ở Nam Georgia tên East Bay (Vịnh Đông).

Trích nguồn
 ^ Bicheno, Hugh (2006) Razor's Edge: The Unofficial History of the Falklands War. London. Weidenfield & Nicholson. ISBN 978-0-7538-2186-2

Tham khảo


title: Hình hài dấu yêu

text:
Hình hài dấu yêu (tựa gốc: The Lovely Bones) là một phim siêu thực đạo diễn bởi Peter Jackson ra mắt trong năm 2009. Phim dựa theo quyển sách cùng tên The Lovely Bones của Alice Sebold. Các diễn viên gồm Saoirse Ronan trong vai Susie Salmon, Mark Wahlberg và Rachel Weisz trong vai cha mẹ của Susie, Jack và Abigail Salmon. Tham gia đóng phim còn có Susan Sarandon, Amanda Michalka và Stanley Tucci. Phim nhận nhiều đề cử và giải thưởng, trong đó có Giải Quả cầu vàng.

Nội dung
Vào năm 1973, Susie Salmon (Saoirse Ronan), một cô bé 14 tuổi sống ở Pennsylvania cùng với cha mẹ, chị và em trai, với mơ ước sau này trở thành một nhiếp ảnh gia. Một ngày nọ tại trường học, Ray Singh (Reece Ritchie), một cậu bé mà Susie đã phải lòng, tiếp cận cô ở tủ đồ cá nhân và để lại một mảnh giấy vào sách giáo khoa của cô. Anh hẹn cô đi chơi vào Thứ Bảy tuần sau. Khi Susie đi về nhà băng qua một cánh đồng ngô, cô chạm mặt một gã hàng xóm, George Harvey (Stanley Tucci), kẻ đã dụ cô vào tầng hầm của mình. Bên trong, Susie bắt đầu cảm thấy không thoải mái và cố gắng rời khỏi đó thì Harvey, hắn ta chộp lấy cô. Cảnh quay thể hiện cô được nhìn thấy chạy vội vã ngang qua bạn cùng lớp Ruth Connors (Carolyn Dando).

Trong khi đó, gia đình của cô bé trở nên lo lắng khi Susie không về nhà. Bố của cô, Jack (Mark Wahlberg), đi tìm kiếm cô khắp nơi, trong khi mẹ cô, Abigail (Rachel Weisz), gọi cho cảnh sát. Trong lúc chạy trốn nơi thị trấn, Susie nhìn thấy cha cô, nhưng ông không trả lời khi cô gọi. Susie sau đó chạy về nhà, thì thấy tên Harvey đang ngâm mình trong bồn tắm. Khi nhìn thấy chiếc vòng tay của cô treo trên vòi nước gần một chiếc dao cạo dính đầy máu, Susie mới nhận ra rằng cô đã không thể thoát khỏi cái "bẫy" đó và thực sự đã bị hắn ta sát hại. Gào thết, cô bị kéo vào một nơi xa lạ, không phải thiên đàng cũng không phải trần gian. Từ đó, Susie dõi theo những người thân yêu của mình, cô gặp một người bạn mới ở thế giới bên kia Holly, thúc giục cô cùng đi, nhưng cô không nỡ.

Vụ việc điều tra sự mất tích của Susie bởi Thám Tử Len Fenerman (Michael Imperioli), bố cô cho rằng Susie bị sát hại bởi một người mà cô quen biết. Ông bắt đầu đi kiểm tra những người hàng xóm xung quanh và ông nghi rằng chính Harvey là kẻ gây nên chuyện này. Jack cũng có suy nghĩ rằng Harvey là kẻ giết người. Nhưng sau khi tra hỏi Harvey, thì không thể tìm thấy bất kỳ bằng chứng cho thấy ông ta là người đáng nghi, vì hắn đã xóa sạch tất cả các bằng chứng liên quan đến Susie trước khi họ đến. Chị của Susie, Lindsey (Rose McIver), cũng đồng tình với nghi ngờ của cha cô, nhưng mẹ cô,Abigail đã quá lo lắng, nên Jack nhờ người mẹ say rượu, Lynn (Susan Sarandon), đến để chăm sóc cho cô. Cảm thấy đau khổ khi sống trong ngôi nhà mình và bị chồng xa lánh, Abigail bỏ đi đến một trang trại ở California. Ở thế giới bên kia, Susie đã biết được rằng Harvey, hắn đã nhắm Lindsey làm mục tiêu tiếp theo, và đã giết chết sáu cô gái khác, bao gồm cả Holly, và hắn dấu xác của Susie vào một két sắt trong tầng hầm.

Một đêm nọ, Jack mang theo một gậy bóng chày, đi theo dõi phía sau Harvey vào con đường mòn trên cánh đồng ngô. Tuy nhiên, Jack tình cờ chạm mặt bạn của Susie, Clarissa (Amanda Michalka) khiến cho bạn trai của cô, Brian (Jake Abel) nhầm lẫn cho rằng Jack hành hung bạn gái mình, đã giật gậy của Jack đánh ông chí tử, cùng lúc Harvey quan sát từ nơi hắn ẩn núp gần đó. Trong lúc phục hồi, Lindsey đột nhập vào nhà của Harvey để tìm kiếm bằng chứng. Lên lầu, cô tìm thấy một cuốn sổ tay có chứa một bản tóm tắt các kế hoạch mờ ám sắp tới của hắn và một lọn tóc Susie, cũng như các tin tức về sự mất tích của Susie. Harvey trở về nhà, Lindsey đã kịp thoát ra cùng với cuốn sổ trong tay và lao về nhà, và vừa lúc mẹ cô đã trở về. Nhưng trông thấy bố mẹ đang làm lành, cô không muốn xen vô, nên đã giấu cuốn sổ và đưa nó cho bà ngoại. Phát hiện bị mất cuốn sổ, hắn sợ bị bắt, nên vội chở két sắt dấu xác của Susie đi tiêu hủy.

Susie nay đã tiến gần hơn tới cổng Thiên Đường, và cô được chào đón bởi các nạn nhân trước đó của Harvey. Cô trì hoãn sự thôi thúc của Holly để lên thiên đàng cùng với những người khác, nói rằng cô còn một điều cuối cùng cần phải thực hiện. Trong khi đó, Ruth và Ray có mặt khi Harvey lái xe đến để bỏ két sắt nơi có hố chôn những vật dụng cũ. Susie trở về trần gian và nhập hồn vào cơ thể của Ruth, làm Ruth ngất đi. Ray chạy đến giúp Ruth và nhận ra cô đã trở thành Susie. Họ hôn nhau và hoàn thành ước nguyện cuối cùng của Susie, và cô trở về thiên đường, trong lúc Harvey lái xe đi. Trong khi đó, cảnh quay két sắt được lăn xuống hố trước khi chìm xuống bùn.

Một thời gian sau, Harvey gặp một cô gái trẻ bên ngoài một quán ăn và ngỏ ý muốn đưa cô đến nơi cô muốn, nhưng cô từ chối và bỏ đi. Một mảnh băng nhọn rơi từ một cành cây trên không, trúng vai của Harvey. Hắn mất thăng bằng trên băng và rơi ngược xuống một vách đá và chết. Qua thời gian, gia đình Susie đã bớt đau lòng, và trong tâm trí mọi người, Susie được nghĩ đến như "hình hài dấu yêu". Khi bộ phim kết thúc, Susie cuối cùng đi vào thiên đường, nói với khán giả: " tôi tên Susie, họ tôi là Salmon, giống như tên một loại cá (cá hồi), tôi 14 tuổi, tôi bị sát hại vào ngày 06 tháng 12 năm 1973, tôi đã đến trần gian một lúc rồi... sau đó tôi đã biến mất, tôi mong muốn tất cả các bạn sống thật lâu và hạnh phúc".

Các diễn viên
Saoirse Ronan vai Susie Salmon, một cô gái 14 tuổi bị giết bởi người hàng xóm. Ronan được 13 tuổi tại thời điểm nhận vai và quay phim của mình. Ronan và gia đình cô ban đầu miễn cưỡng cho Ronan chấp nhận vai diễn vì chủ đề của bộ phim, nhưng đã đồng ý sau khi có cuộc gặp với Jackson.
Mark Wahlberg vai Jack Salmon, cha của Susie, người bị ám ảnh với vụ án giết người của con gái mình. Wahlberg nói rằng vai diễn của anh trong bộ phim khuyến khích anh là một phụ huynh thận trọng hơn với ba đứa con của mình và cảnh giác với chúng hơn về "không nói chuyện với người lạ." Trước khi Wahlberg nhận vai, Ryan Gosling đã được chọn để đóng vai này, nhưng đến tháng 10 năm 2007 anh đã rời khỏi bộ phim, một tháng trước khi bấm máy. Gosling đã tăng 20 cân và để râu rậm cho vai diễn này, nhưng cho biết: "Độ tuổi của nhân vật so với tuổi thật của tôi (hai mươi chín) luôn làm tôi bận tâm. Peter (Jackson) và tôi đã cố gắng để làm nó nhưng cuối cùng nó đã không thành, tôi nghĩ Mark Wahlberg sẽ phù hợp hơn với vai diễn đó". Gosling sau đó đã thừa nhận rằng thực sự anh bị từ chối vì dư cân và để một bộ râu thể thao mà không báo trước với Jackson.
Rachel Weisz vai Abigail Salmon, mẹ của Susie. Sau khi đứa con Susie bị sát hại, cô tuyệt vọng và từ bỏ gia đình. Weisz cho biết vai diễn trong phim và tiểu thuyết là một "chủ đề nâng cao tinh thần" làm cho cô ấy nhìn cuộc sống như một "báu vật" và bộ phim đã cho cô một "cảm giác tích cực "hơn là một sự "chán nản ".

Sản xuất

Đánh giá

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim dựa trên tiểu thuyết
Phim hãng Film4 Productions
Phim lấy bối cảnh năm 1973
Phim ma
Phim quay trên nhiều định dạng
Phim Mỹ
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim DreamWorks
Tác phẩm hư cấu được thuật lại bởi người đã mất
Phim dựa trên tiểu thuyết Mỹ
Phim của Paramount Pictures
Kịch bản phim của Peter Jackson
Phim New Zealand


title: Xa lộ Liên tiểu bang 81

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 81 (tiếng Anh: Interstate 81 hay viết tắt là I-81) là một xa lộ liên tiểu bang tại miền đông Hoa Kỳ. Điểm đầu phía nam của nó nằm tại Xa lộ Liên tiểu bang 40 trong thành phố Dandridge, Tennessee; điểm đầu phía bắc của nó nằm trên Đảo Wellesley (gần Fishers Landing, New York) tại biên giới Canada nơi Cầu Thousand Islands nối nó đến Xa lộ Ontario 401, xa lộ cao tốc chính nối thành phố Detroit qua ngã thành phố Toronto đến thành phố Montreal.

Đây là xa lộ liên tiểu bang không-chính yếu dài thứ hai (xa lộ không có mã số cuối là 0 hay 5).

Xa lộ Liên tiểu bang 81 phần lớn đi theo dấu của các con đường mòn do thú vật di cư, người bản thổ Mỹ và dân định cư xưa tạo ra ở bên dưới chiều dài của Dãy núi Appalachia. Nó cũng đi theo một hành lang chính di chuyển quân sự thời Nội chiến Hoa Kỳ. Các đường mòn này và đường lộ này sau đó tiến hóa thành Quốc lộ Hoa Kỳ 1. Xa lộ Liên tiểu bang 81 chạy song song phần lớn con đường cũ của Quốc lộ 1. Vì phần lớn là nông thôn nên nó được dùng như hành lang xa lộ cho xe tải, thông thường như đường tránh phía đông của Xa lộ Liên tiểu bang 95.

Liên minh Hành lang Xa lộ Liên tiểu bang 81, một liên minh gồm sáu tiểu bang, được tổ chức để giám sát các vấn đề dọc trên Xa lộ Liên tiểu bang 81, thí dụ như ô nhiễm không khí và lưu lượng xe tải.  Tính đến ngày 15 tháng 10 năm 2008, ủy ban này đã họp hai lần.

Mộ tả xa lộ

Tennessee và Virginia

Xa lộ Liên tiểu bang 81 bắt đầu trong tiểu bang Tennessee tại Xa lộ Liên tiểu bang 40 trong thành phố Dandridge. I-81 chạy song song Dãy núi Appalachia trong phần lớn đoạn đường của nó qua tiểu bang Tennessee và tiểu bang Virginia, phục vụ các thành phố như thành phố đôi Bristol, Tennessee/Bristol, Virginia, Roanoke, Blacksburg, Lexington, Staunton, Harrisonburg, và Winchester.  Tại Harrisonburg, I-81 chạy cắt ngang Đại học James Madison. Nó chạy song song với con đường đồng nhiệm củ hơn là Quốc lộ Hoa Kỳ 11 trên toàn tuyến đường tại Virginia.

Ở mốc dặm 8, I-81 gặp nửa đường phía đông của Quốc lộ Hoa Kỳ 25: Quốc lộ Hoa Kỳ 25E ở phía nam của Morristown. I-81 không đi qua Johnson City hay Kingsport; nhưng tại mốc dặm 57, I-81 gặp Xa lộ Liên tiểu bang 26 và Quốc lộ Hoa Kỳ 23 là hai xa lộ đi đến Kingsport và Johnson City. Tại mốc dặm 75, I-81 rời tiểu bnag Tennessee và vào thịnh vượng chung Virginia.

Tiểu bang Virginia đề xuất mở rộng toàn đoạn đường của I-81 đi qua địa phận của mình lên ít nhất là 3 hoặc 4 làn mỗi chiều để phục vụ sự gia tăng giao thông bằng xe tải và cũng đề xưất việc thu phí đối với xe không phải xe cá nhân hay xe không chở khách.  Một số đoạn đường mới của I-81 trong tiểu bang Virginia có thể hoàn toàn tách biệt giữa xe cá nhân, hay chở khách với xe tải.

West Virginia và Maryland
Xa lộ Liên tiểu bang 81 đi vào vùng cán chảo phía đông của tiểu bang Tây Virginia, phục vụ thành phố Martinsburg. Sau đó nó đi vào tiểu bang Maryland tại một trong những điểm hẹp nhất của nó, đi qua thành phố Hagerstown là nơi nó giao cắt với một số lớn các xa lộ khác.

Pennsylvania
Xa lộ Liên tiểu bang 81 hình thành một hành lang xa lộ bắc–nam chính yếu đi qua tiểu bang Pennsylvania, phục vụ các đô thị tự quản Chambersburg và Carlisle là nơi nó gặp Xa lộ thu phí Pennsylvania (I-76) nhưng không trực tiếp liên đổi đường với xa lộ thu phí (người lái xe phải dùng Quốc lộ Hoa Kỳ 11 để kết nối). Quanh thu phủ tiểu bang là Harrisburg, xa lộ hình thành đoạn đông bắc của Xa lộ vành đai Thủ phủ của tiểu bang Pennsylvania. Sau đó xa lộ đi hướng đông bắc về Thung lũng Wyoming, nơi nó phục vụ các thành phố Wilkes-Barre và Scranton, sau đó đi hướng bắc qua vùng Dãy núi Endless về phía ranh giới tiểu bang.

Tiểu bang New York
Xa lộ Liên tiểu bang 81 vào tiểu bang New York gần Binghamton. Nó đi song song Quốc lộ Hoa Kỳ 11 theo hướng bắc–nam qua phần lớn tiểu bang, phục vụ các thành phố Syracuse (nơi nó giao cắt Xa lộ cao tốc Tiểu bang New York), và thành phố Watertown. Xa lộ kết thúc tại biên giới Canada tại Cầu Thousand Islands, nơi nó vượt Sông Saint Lawrence, tiếp tục trong vai trò một xa lộ kết nối ngắn có tên là Xa lộ Ontario 137 đi cắt ngang qua Xa lộ Công viên Thousand Islands trước khi kết thúc tại Xa lộ Ontario 401.

Các điểm giao cắt chính
 Xa lộ Liên tiểu bang 40 gần Dandridge, Tennessee, đông bắc Knoxville, TN.
 Xa lộ Liên tiểu bang 26 giữa vùng Tri-Cities.
 Xa lộ Liên tiểu bang 77 tại Wytheville, VA. Chúng trùng nhau khoảng 10 dặm (16 km), và đi theo hướng ngược nhau (đây là một đoạn trùng ngược chiều nơi I-81 chiều hướng bắc trùng với I-77 đi chiều hướng nam và ngược lại).
 Xa lộ Liên tiểu bang 64 tại Lexington, VA. Chúng nhập nhau đi qua Staunton, VA.
 Xa lộ Liên tiểu bang 66 tại Middletown, VA
 Xa lộ Liên tiểu bang 70 tại Hagerstown, MD.
  Xa lộ Liên tiểu bang 76/Xa lộ thu phí Pennsylvania (qua ngã Quốc lộ Hoa Kỳ 11) tại Xã Middlesex, PA (gần Carlisle, PA).
 Xa lộ Liên tiểu bang 83 tại Harrisburg, PA
 Xa lộ Liên tiểu bang 78 gần Jonestown, PA.
 Xa lộ Liên tiểu bang 80 gần Hazleton, PA.
 Xa lộ Liên tiểu bang 476/Xa lộ thu phí Pennsylvania tại Dupont, Pennsylvania (gần Pittston, PA).
 Xa lộ Liên tiểu bang 84 và Xa lộ Liên tiểu bang 380 in Dunmore, Pa. (gần Scranton, PA). Nút giao thông lập thể Throop Dunmore.
 Xa lộ Liên tiểu bang 476/Xa lộ thu phí Pennsylvania(lần nữa) tại Clarks Summit, PA.
 Xa lộ Liên tiểu bang 86 tương lai/NY 17 tại Binghamton, NY.
 Xa lộ Liên tiểu bang 88 tại Binghamton, NY.
 Xa lộ Liên tiểu bang 690 tại phố chính Syracuse, NY.
 Xa lộ Liên tiểu bang 90/Xa lộ cao tốc Tiểu bang New York tại North Syracuse, NY.

Các xa lộ phụ trợ
I-81 hiện nay có ba xa lộ phụ cung cấp lối đi đến hay đi tránh nhiều thành phố khác nhau dọc theo con đường của nó.

Hiện tại
I-381 - Bristol, Virginia
I-581 - Roanoke, Virginia
I-481 - Syracuse, New York

Quá khứ
I-181 - Kingsport, Tennessee: Bị giải thể vào tháng 8 năm 2005 khi Xa lộ Liên tiểu bang 26 lấy toàn bộ con đường dài của nó.
I-281 - Syracuse, New York: Xa lộ Liên tiểu bang 481 thay thế vào tháng 1 năm 1970.
I-81E - Hiện tại là Xa lộ Liên tiểu bang 380 (Pennsylvania)

Tương lai
I-781 - Pamelia, New York: Sẽ trở thành một xa lộ nhánh ngắn đi đến căn cứ Lục quân Hoa Kỳ, Doanh trại Drum. Ước tính sẽ được hoàn thành vào giữa năm 2012.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thousand Islands Bridge System, showing the bridges and connections at the northern terminus
 Economic Development History of Interstate 81 in Virginia , a Federal Highway Administration report.

81


title: Khu vực sinh thái

text:
Một khu vực sinh thái hay vùng địa sinh (tiếng Anh: ecozone) là cách phân chia bề mặt Trái Đất theo địa sinh. Trái Đất phân ra thành các vùng địa sinh dựa vào lịch sử và sự tiến hóa của thực vật và động vật.

Đặc điểm
Vùng địa sinh gồm những vùng rộng lớn mà trong đó cây cỏ và động vật đã phát triển một cách cô lập, trong một thời gian dài. Các vùng này cách nhau bởi những ranh giới tự nhiên như đại dương, sa mạc bao la, hay những dãy núi cao, khiến cho cây cỏ và động vật ở vùng này không di cư qua một vùng khác được.

Vùng địa sinh được đặc trưng bởi cây cỏ và động vật trong vùng đó. Vùng địa sinh khác với quần xã sinh vật. Quần xã sinh vật được đặc trưng bởi cây cối tương tự và không coi trọng quá trình tiến hóa của thực vật và động vật. Một vùng địa sinh có thể bao gồm nhiều quần xã sinh vật. Chẳng hạn, rừng nhiệt đới Trung Mỹ dù là tương tự như rừng New Guinea nói về thực vật, nhưng hai rừng này có nhiều thực vật và sinh vật với quá trình tiến hóa rất khác nhau.

Các khu vực sinh thái của WWF
Một nhóm nhà sinh vật học được triệu tập bởi WWF đã chia Trái Đất ra làm 8 vùng địa sinh như sau:

Các vùng sinh thái
Xem chi tiết tại bài vùng sinh thái
Dự án WWF tiếp tục phân chia nhỏ các khu vực sinh thái thành các vùng sinh thái theo định nghĩa "cụm địa lý thuộc vùng sinh thái có thể mở rộng vài loại môi trường sống, nhưng có mối quan hệ sinh địa học mạnh mẽ, đặc biệt ở các mức phân loại cao hơn mức phân loại loài (chi, gia đình)". Các vùng sinh thái WWF trên thế giới như sau:
 Nhiệt đới châu Phi
 Nam Cực
 Australasia
Úc
Nouvelle-Calédonie
New Guinea và Quần đảo Đông Melanesia
New Zealand
Wallacea
 Indomalaya
 Tiểu lục địa Ấn Độ
 Đông Dương
 Thềm Sunda và Philippines
 Wallacea
 Tân Bắc Cực
 Khiên Canada
 Đông Bắc Mỹ
 Bắc Mexico
 Tây Bắc Mỹ
 Tân nhiệt đới
 Rừng mưa Amazon
 Caribe
 Trung Mỹ
 Trung Andes
 Brasil
 Everglades
 Andes
 Orinoco
 Nam Nam Mỹ
 Châu Đại Dương
Micronesia
Polynesia
 Cổ Bắc Cực
Châu Á
Đông Á phía bắc dãy núi Himalaya tới Vùng Bắc Cực
Himalaya
Đồng cỏ Cao nguyên Thanh Tạng
Cao nguyên Vân Quý
Đông Bắc Á
Viễn Đông Nga
Trung Á - Sơn nguyên Iran về phía bắc tới vùng Bắc cực.
Vùng sinh học châu Á ôn đới
Cao nguyên Mông Cổ
Thảo nguyên Á Âu
Phần châu Á của Nga (trung tâm)
Khu vực Siberi-châu Á
Tây Nam Á
Sa mạc Ả Rập
Cận Đông
Tiểu Á
Transkavkaz
Bắc Phi
Sa mạc duyên hải Đại Tây Dương
Sa mạc Sahara
Maghreb Địa Trung Hải
Dãy núi Atlas
Châu Âu (các khu vực sinh học Bắc, Trung, Đông, Tây Nam và Đông Nam châu Âu) - Địa Trung Hải tới vùng Bắc cực.
Bồn địa Địa Trung Hải châu Âu
Bán đảo Iberia
Bắc Kavkaz
Anpơ
Dãy núi Karpat
Scandinavia
Phần châu Âu của Nga
Khu vực Siberi-châu Âu
Macaronesia

Xem thêm
Vùng sinh học (nhỏ hơn khu vực sinh thái)
Vùng sinh thái (nhỏ hơn vùng sinh học)

Tham khảo

 Dinerstein, Eric; David Olson; Douglas J. Graham; et al. (1995). A Conservation Assessment of the Terrestrial Ecoregions of Latin America and the Caribbean. World Bank, Washington DC.

Liên kết ngoài
 BBC Nature - Ecozones

Khu vực sinh thái
Địa sinh học
Sinh thái học
Sinh địa lý


title: Thực dân châu Âu tại châu Mỹ

text:
Người châu Âu đã bắt đầu thực dân hóa châu Mỹ kể từ năm 1492. Tuy nhiên, di chỉ L'Anse aux Meadows nằm ở tỉnh bang Newfoundland và Labrador của Canada đã bị thực dân hóa từ rất lâu trước đó. Kể từ năm 1000 SCN, nó là địa điểm duy nhất được biết đến là một ngôi làng của người Viking và Norse nằm ở Canada cũng như Bắc Mỹ ngoại trừ Greenland. L'Anse aux Meadows là trường hợp duy nhất được công nhận rộng rãi về sự giao lưu xuyên đại dương thời kỳ tiền Columbus.

Vào năm 1492, một đoàn thám hiểm Tây Ban Nha dẫn đầu bởi Cristoforo Colombo đã đi tàu đến châu Mỹ để buôn bán những gia vị đắt tiền và các mặt hàng khác. Ngay sau đó là các cuộc xâm chiếm, thám hiểm, đại thám hiểm cùng với thực dân hóa của người châu Âu. Các hoạt động đầu tiên diễn ra dọc theo bờ biển Caribbe trên các hòn đảo của Hispaniola, Puerto Rico và Cuba, và sau năm 1500 đã mở rộng sau vào lục địa ở cả Bắc và Nam Mỹ. Vào năm 1497, nhân danh nước Anh, John Cabot đã đặt chân đến bờ biển Bắc Mỹ và sau đó 1 năm, chuyến hải hành thứ ba cũng đã đưa Colombo đến bờ biển Nam Mỹ.

Pháp tìm kiếm thuộc địa nhiều nơi ở phía đông Bắc Mỹ, trên một số đảo ở Caribbe và ở Nam Mỹ, Bồ Đào Nha thực dân hóa Brasil.

Rốt cuộc, toàn bộ Tây bán cầu đã nằm dưới quyền cai trị của các nước châu Âu, dẫn đến những thay đổi sâu sắc về cảnh quan, dân cư và đời sống động thực vật ở những nơi đó. Trong thế kỷ 19, đã có trên 50 triệu người rời châu Âu để tới châu Mỹ. Thời kỳ sau năm 1492 được biết đến như là thời kỳ trao đổi Colombo (Columbian Exchange).

Các thuộc địa của châu Âu tại châu Mỹ
Anh
Mỹ thuộc Anh (1607– 1783)
Mười ba thuộc địa
Bắc Mỹ thuộc Anh (1783 – 1907)
Lãnh địa người Anh Điêng (1763–1783)
Tây Ấn thuộc Anh

Courland
New Courland (Tobago) (1654–1689)

Đan Mạch
Tây Ấn thuộc Đan Mạch (1754–1917)
Greenland (1814 - nay)

Hà Lan
Tân Hà Lan (1609–1667)
Essequibo (1616–1815)
Quần đảo Virgin thuộc Hà Lan (1625–1680)
Berbice (1627–1815)
New Walcheren (1628–1677)
Brasil thuộc Hà Lan (1630–1654)
Pomeroon (1650–1689)
Cayenne (1658–1664)
Demerara (1745–1815)
Suriname (1667–1954)
Curaçao và Dependencies (1634–1954)
Sint Eustatius và Dependencies (1636–1954)

Pháp
Nouvelle-France (1604–1763)
Acadia (1604–1713)
Canada (1608–1763)
Louisiana (1699–1763, 1800–1803)
Newfoundland (1662–1713)
Île Royale (1713–1763)
Guyane thuộc Pháp (1763-nay)
Tây Ấn thuộc Pháp
Saint-Domingue (1659–1804, giờ là Haiti)
 Tobago
Quần đảo Virgin
 France Antarctique (1555–1567)
Equinoctial France (1612–1615)

Bồ Đào Nha
Brasil thuộc địa (1500–1815) trở thành vương quốc, Vương quốc Liên hiệp Bồ Đào Nha, Brasil và Algarve.
Cisplatina (1808–1822, Uruguay ngày nay)
Barbados (1536–1620)
Guyane thuộc Pháp (1809–1817)

Nga
Mỹ thuộc Nga (giờ là Alaska, 1799–1867)

Tây Ban Nha
Cuba (cho đến 1898)
Phó vương quốc Tân Granada (1717–1819)
Tổng băng đảng Venezuela
Tân Tây Ban Nha (1535–1821)
Nueva Extremadura
Nueva Galicia
Nuevo Reino de León
Nuevo Santander
Nueva Vizcaya
Las Californias
Santa Fe de Nuevo México
Peru (1542–1824)
Puerto Rico (cho đến 1898)
Rio de la Plata (1776–1814)
Santo Domingo (1861-1865)

Thụy Điển
Tân Thụy Điển (1638–1655)
Saint-Barthélemy (1785–1878)
Guadeloupe (1813–1815)

Xem thêm

Bandeirantes
Lịch sử Hoa Kỳ (1493-1776)
Trao đổi Colombo
Conquistador
Hernán Cortés
Francisco Pizarro

Tham khảo

Mỹ
Âu
Âu
Âu

Âu
ÂU
Âu
Kitô giáo hóa
Âu


title: Wireshark

text:
Wireshark là một phần mềm tự do dùng để xử lý sự cố mạng, phát triển những giao thức thông tin mới và trong giáo dục. Nó có thể được sử dụng trên Linux, Mac OS X và Windows. Lúc đầu nó mang tên là Ethereal nhưng đổi tên là Wireshark vì có vấn đề về nhãn hiệu. Nó chủ yếu cho người dùng biết tất cả giao thông trên mạng, từng cụm tin một. Tác giả của chương trình này là Gerald Combs.

Tham khảo

Phần mềm cho Windows
Phần mềm quản trị mạng mã nguồn mở
Phân tích mạng
Phần mềm tự do lập trình bằng C++


title: Ağaçlı, Gerger

text:
Ağaçlı là một xã thuộc huyện Gerger, tỉnh Adıyaman, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 804 người.

Tham khảo

Khu dân cư ở tỉnh Adıyaman


title: Vĩnh Thuận (xã), Vĩnh Thuận

text:
Vĩnh Thuận là một xã thuộc huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Vĩnh Thuận có diện tích 51,60 km², dân số năm 2020 là 12.068 người, mật độ dân số đạt 234 người/km².

Hành chính
Xã Vĩnh Thuận được chia thành 9 ấp: Bờ Xáng, Đòn Dông, Kinh 3, Kinh 9, Kinh 11, Kinh 13, Kinh 14, Ranh Hạt, Vĩnh Trinh.

Lịch sử
Sau năm 1975, Vĩnh Thuận là một xã thuộc huyện Vĩnh Thuận.

Ngày 10 tháng 10 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 109-HĐBT về việc chia xã Vĩnh Thuận thành bốn xã lấy tên là xã Vĩnh Thuận, xã Thuận Bắc, xã Thuận Nam và xã Thuận Tây.

Ngày 24 tháng 5 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 92-HĐBT về việc:
Tách 1 ấp của xã Thuận Tây hợp với nửa nông trường Vĩnh Thuận lập xã Minh Thuận Nam
Tách 1 ấp của xã Hoà Tiến hợp với nửa còn lại của nông trường Vĩnh Thuận, lập xã Minh Thuận Đông
Sáp nhập 6 ấp còn lại của xã Thuận Tây với xã Thuận Nam thành xã Vĩnh Thuận
Tách 3 ấp của xã Vĩnh Thuận cũ hợp với xã Thuận Bắc và 2 ấp của xã Bình Điền thành xã Tân Thuận
Sáp nhập 1 ấp còn lại của xã Vĩnh Thuận cũ vào thị trấn Vĩnh Thuận.

Ngày 31 tháng 5 năm 1991, Ban Tổ chức Chính phủ ban hành Quyết định số 288-TCCP về việc giải thể xã Tân Thuận nhập một phần vào xã Vĩnh Thuận.

Ngày 18 tháng 3 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 23-CP về việc thành lập xã Tân Thuận trên cơ sở 4.033 ha diện tích tự nhiên và 10.164 nhân khẩu của xã Vĩnh Thuận.

Xã Vĩnh Thuận sau khi điều chỉnh địa giới hành chính có 5.091 ha diện tích tự nhiên và 11.986 nhân khẩu.

Chú thích

Tham khảo


title: Vĩnh Thắng (xã)

text:
Vĩnh Thắng là một xã thuộc huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Xã Vĩnh Thắng có diện tích 33,83 km², dân số năm 2020 là 6.914 người, mật độ dân số đạt 204 người/km².

Hành chính
Xã Vĩnh Thắng được chia thành 6 ấp: Thắng Lợi, Vĩnh Minh, Vĩnh Phong, Vĩnh Tân, Vĩnh Thạnh, Vĩnh Tiến.

Lịch sử
Ngày 27 tháng 9 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 107-HĐBT về việc chia xã Vĩnh Tuy thành 3 xã lấy tên là xã Vĩnh Tuy, xã Vĩnh Thắng và xã Vĩnh Hùng.

Ngày 14 tháng 11 năm 2001, Chính phủ ban hành Nghị định số 84/2001/NĐ-CP về việc thành lập xã Vĩnh Thắng trên cơ sở 3.383 ha diện tích tự nhiên và 10.325 nhân khẩu xã Vĩnh Tuy.

Chú thích

Tham khảo


title: Bàng Noãn

text:
Bàng Noãn (), có chỗ chép là Bàng Hoán, Bàng Tử, Bàng Viên, có chỗ chép lầm là Phùng Noãn, nhà lý luận chính trị theo học phái Tung Hoành, nhà lý luận quân sự, tướng lĩnh nước Triệu cuối thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời và sự nghiệp
Không rõ xuất thân của Bàng Noãn, những ghi chép sớm nhất về ông xuất hiện trong "Hạt Quan Tử", kể rằng Bàng Noãn từng đàm luận binh pháp với Triệu Vũ Linh Vương và Triệu Điệu Tương Vương. Cũng có thuyết cho rằng ông từng thảo luận với Tuân Tử về binh pháp trước mặt Triệu Hiếu Thành Vương.

Tướng Yên là Kịch Tân khi còn ở Triệu có quan hệ rất tốt với Bàng Noãn. Năm 242 TCN, Yên Vương Hỷ cho rằng Triệu đã nhiều lần thua Tần, Liêm Pha thì bỏ sang Ngụy, muốn thừa cơ tấn công. Trước khi xuất chinh, Yên Vương hỏi đến Bàng Noãn, Kịch Tân nói rằng đối phó ông rất dễ. Yên Vương vì thế phái Kịch Tân đem quân đánh Triệu, nước Triệu sai Bàng Noãn nghênh chiến. Kết quả, quân Yên đại bại, bị bắt 2 vạn người, Kịch Tân bị giết.

Năm 241 TCN, 5 nước Triệu, Sở, Ngụy, Hàn, Yên đưa Sở Khảo Liệt Vương làm Tung ước trưởng, Bàng Noãn làm Chủ soái liên quân, cùng tấn công nước Tần. Khi liên quân đánh Hàm Cốc quan, quân Tần xuất kích, chư hầu thua chạy. Liên quân chuyển sang đánh đồng minh của Tần là nước Tề, chiếm được Nhiêu An.

Năm 236 TCN, Bàng Noãn soái chủ lực quân Triệu lên phía bắc đánh Yên. Tần vương Chính mượn lý do cứu Yên, lấy Vương Tiễn, Hoàn Nghĩ, Dương Đoan Hòa làm tướng, chia 2 đường đánh Triệu. Trong khi Triệu chiếm được 3 thành Chước Lương, Li, Dương Thành của Yên thì Tần chiếm được quận Thượng Đảng; 6 thành Át Dữ, Liêu Dương, Nghiệp Thành, và An Dương cả thảy 9 thành. Bàng Noãn nghe tin vội đưa quân về phía nam để cứu viện thì quân Tần đã thôn tính toàn bộ lưu vực Chương Thủy. Sau trận này, nước Triệu lại thêm suy yếu, Triệu Điệu Tương Vương uất ức mà chết. Từ đây Bàng Noãn không còn xuất hiện trong ghi chép nào nữa.

Trước tác
Bàng Noãn đã viết 3 thiên luận về Binh Quyền Mưu Gia và 2 thiên luận về Tung Hoành Gia, đều không còn lưu giữ được.

Trong Đông Chu liệt quốc
Trong tiểu thuyết Đông Chu Liệt Quốc của Phùng Mộng Long, Bàng Noãn là viên tướng quan trọng hàng đầu của nước Triệu sau khi Liêm Pha ra đi. Ông chinh chiến với các nước Yên, Tần và cuối cùng trong trận thắng tướng Tần là Mông Ngao, ông bị trúng tên của quân Tần, bị thương nặng và qua đời. Sau Bàng Noãn, nước Triệu lại có Lý Mục.

Xem thêm
 Hợp tung

Phụ chú

Chú thích

Tham khảo
 Sử ký
 Tiền Mục, "Tiên Tần chư tử hệ niên khảo biện", Thượng Hải thư điếm, 1992.
 Lương Ngọc Thằng, "Sử ký chí nghi", Trung Hoa thư cục, tháng 4/1981.
 Dương Khoan, "Chiến Quốc sử liệu biên niên khảo chứng", Nhà xuất bản Thượng Hải Nhân dân, tháng 11/2001.

Nhân vật quân sự Chiến Quốc
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Dương Đông (phường)

text:
Dương Đông là một phường thuộc thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Địa lý

Phường Dương Đông nằm ở phía tây đảo Phú Quốc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Cửa Dương và xã Dương Tơ
Phía tây giáp vịnh Thái Lan
Phía nam giáp xã Dương Tơ
Phía bắc giáp xã Cửa Dương.

Phường Dương Đông có diện tích 15,06 km², dân số năm 2020 là 44.607 người, mật độ dân số đạt 2.962 người/km².

Hành chính
Phường Dương Đông được chia thành 12 khu phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12.

Lịch sử
Dưới thời nhà Nguyễn, Dương Đông là một thôn thuộc tổng Phú Quốc, huyện Hà Châu, phủ An Biên, tỉnh Hà Tiên.

Đến thời Pháp thuộc, tổng Phú Quốc được chuyển thành quận thuộc tỉnh Hà Tiên, Dương Đông là một làng thuộc quận Phú Quốc và là nơi đặt quận lỵ.

Sau năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đặt quận Phú Quốc thuộc tỉnh Kiên Giang. Lúc này, Dương Đông là một xã thuộc quận Phú Quốc nhưng địa bàn thu hẹp lại do tách hai ấp Hưng Văn và Lạc Quới để thành lập xã An Thới vào năm 1960.

Về phía chính quyền cách mạng, trong những năm kháng chiến, một phần diện tích và dân số của xã Dương Đông được tách ra để thành lập thêm hai xã Dương Tơ và Cửa Cạn. Sau đó, xã Dương Đông lại nhập với xã Cửa Cạn thành xã Cửa Dương. Thị trấn Dương Đông được thành lập sau năm 1954 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Cửa Dương.

Sau năm 1975, Phú Quốc là huyện thuộc tỉnh Kiên Giang, huyện lỵ đặt tại thị trấn Dương Đông.

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 50-CP. Theo đó, sáp nhập xóm Suối Mây của thị trấn Dương Đông vào xã Dương Tơ.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1109/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập thành phố Phú Quốc và các phường thuộc thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2021). Theo đó, thành lập phường Dương Đông thuộc thành phố Phú Quốc trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và 60.415 người của thị trấn Dương Đông.

Di tích
Chùa Sùng Hưng
Dinh Cậu
Đình thần Dương Đông

Hình ảnh

Chú thích

Xem thêm

Xã, phường, thị trấn hải đảo Việt Nam


title: Hòa Điền (xã)

text:
Hòa Điền là một xã thuộc huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hòa Điền có diện tích 121,21 km², dân số năm 2020 là 9.836 người, mật độ dân số đạt 81 người/km².

Hành chính
Xã Hòa Điền được chia thành 8 ấp: Cảng, Cờ Trắng, Hòa Giang, Hòa Lạc, Kinh 1, Núi Trầu, Tân Điền, Thạnh Lợi.

Lịch sử
Trước đây, Hòa Điền là một xã thuộc huyện Hà Tiên cũ.

Ngày 21 tháng 4 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 28/1999/NĐ-CP về việc đổi tên huyện Hà Tiên thành huyện Kiên Lương. Xã Hòa Điền thuộc huyện Kiên Lương.

Chú thích

Tham khảo


title: CSI: Crime Scene Investigation

text:
CSI: Crime Scene Investigation (tạm dịch: CSI: Đội Điều Tra Hiện Trường, tên gọi phổ biến: CSI /CSI: Las Vegas) là một bộ phim truyền hình chính kịch tội phạm pháp y của Hoa Kỳ được sáng tạo bởi nhà văn Anthony E. Zuiker. Tác phẩm phát sóng trên kênh CBS trong vòng 15 năm (2000-2015) với tổng cộng 15 mùa định kỳ trải dài xuyên suốt 337 tập. Đây là phần đầu tiên trong loạt phim CSI có sự tham gia diễn xuất của William Petersen, Marg Helgenberger, Gary Dourdan, George Eads, Jorja Fox, Ted Danson, Laurence Fishburne, Elisabeth Shue và Paul Guilfoyle. Dự án tiếp theo, CSI: Vegas được khởi chiếu vào năm 2021.

Làn sóng phản hồi đến với CSI nhìn chung bị phân cực, về phía chuyên môn, giới phê bình dành lời khen cho series đã thực hiện tốt trong khâu diễn xuất, quay phim, phục trang và biên tập âm thanh. Thế nhưng CSI lại vấp phải loạt chỉ trích vì mức độ vượt quá ranh giới của hình ảnh bạo lực và nội dung gợi dục trong khi lên sóng ngay khung giờ vàng. Bên cạnh đó, các nhà điều tra hiện trường vụ án và pháp y ngoài đời thực đưa ra lời cảnh báo chính loạt phim đã bóp méo bản chất và phóng đại mọi khía cạnh trong công việc của họ.

Trong suốt một thập kỷ rưỡi sản xuất, CSI thu hút được một lượng khán giả toàn cầu khổng lồ ước tính tối thiểu lên đến con số 73.8 triệu người xem vào năm 2009. Liên Hoan Truyền Hình Monte-Carlo công nhận đây là loạt phim chính kịch nổi tiếng nhất trên toàn thế giới và đã bảy lần trao giải Phim Truyền Hình Dài Tập Xuất Sắc Nhất. Với 15 mùa phim, trên tổng số kỷ lục 39 đề cử, CSI đã nhận được 6 Giải Emmy Giờ Vàng danh giá, 6 đề cử Giải Quả Cầu Vàng cùng hàng loạt những thành tựu khác trong lĩnh vực truyền hình.

Tiền đề
Kết hợp giữa việc suy luận và tập trung vào hướng phát triển nhân vật, CSI: Crime Scene Investigation theo chân một nhóm điều tra viên hiện trường vụ án đến từ Sở Cảnh Sát Las Vegas khi họ sử dụng bằng chứng vật lý để giải quyết các vụ án giết người.

Ban đầu tiểu đội được dẫn dắt bởi tiến sĩ Gil Grissom (William Petersen), một nhà côn trùng học pháp y kiêm hành nghề tội phạm học lúng túng trong giao tiếp, ông được thăng chức thành giám sát CSI sau cái chết của điều tra viên thực tập. Cấp phó của Grissom - Catherine Willows (Marg Helgenberger), là một bà mẹ đơn thân với bản năng trinh sát. Sinh ra và lớn lên ở Las Vegas, cô hành nghề vũ công thoát y trước khi bước chân vào cơ quan thực thi pháp luật và được đào tạo trở thành chuyên gia phân tích vết máu.

Sau sự ra đi của Grissom trong mùa thứ chín, Catherine thăng tiến lên chức vụ ngang hàng với tiến sĩ. Đến khi công cuộc giám sát quá trình đào tạo điều tra viên mới Raymond Langston (Laurence Fishburne) hoàn tất, D.B. Russell (Ted Danson) thay thế vị trí của Willows và cô được tuyển dụng vào FBI ngay sau đó. Russell là người đàn ông mẫu mực của gia đình, một nhà thực vật học pháp y nhạy bén và là cựu chiến binh của Phòng Thí Nghiệm Tội Phạm Seattle.

Trong phần thứ mười hai, Russell đoàn tụ với cộng sự cũ của mình là Julie Finlay (Elisabeth Shue), cô cũng là chuyên gia về máu giống như Catherine cùng khối kiến thức sâu rộng về tâm lý tội phạm. Phối hợp với các thành viên còn lại trong nhóm, họ làm việc xuyên suốt 24/7 để giải quyết vấn nạn tội phạm ngày càng gia tăng của Las Vegas, lùng sục hiện trường, thu thập bằng chứng và tìm ra những mảnh ghép còn thiếu để giải quyết bí ẩn.

Sáng tạo

Hình thành
Trong những năm 1990, Anthony Zuiker đã thu hút sự chú ý của nhà sản xuất Jerry Bruckheimer sau khi viết kịch bản phim đầu tiên của mình. "[Zuiker] đang lái xe điện ở Las Vegas và nảy sinh ý tưởng cho chương trình về giám định pháp y, vì vậy sở cảnh sát đã cho phép anh ấy tham gia một số chuyến đi vòng quanh với đội CSI của họ. Ngày nọ, [Zuiker] đến hiện trường vụ án và có một thi thể trên giường. Các thám tử đã kiểm tra căn phòng và mang xác ra ngoài, rồi để anh ta trong buồng một mình. Đột nhiên, một bàn tay thò ra từ gầm giường… tên sát nhân vẫn ở đó!”: Bruckheimer nhớ lại trong cuộc trò chuyện với tờ Financial Times vào năm 2007. Sau khi tiếp cận với ý tưởng, nhà sản xuất đã gật đầu đồng ý và bắt đầu phát triển series với Touchstone Television (sau này là ABC Signature). Người đứng đầu hãng phim vào thời điểm đó thích kịch bản đặc tả và giới thiệu nó với các giám đốc điều hành của ABC, NBC và Fox. Cuối cùng dự án được thông qua.

Thành viên chủ chốt bộ phận phát triển phim truyền hình tại CBS nhìn thấy tiềm năng trong kịch bản và họ đã ký kết hợp đồng với William Petersen, nam diễn viên sau đó bày tỏ mong muốn tham gia vào tập phim thí điểm của CSI. Các giám đốc điều hành mạng rất thích phần thử nghiệm này và quyết định đưa nó vào lịch trình năm 2000 ngay lập tức.

Sau khi CBS chọn CSI, Touchstone thuộc sở hữu của Disney quyết định rút khỏi dự án vì họ không muốn chi quá nhiều tiền để sản xuất chương trình cho một mạng khác (ABC cũng chịu kiểm soát bởi Disney). Quyết định này là ngầm đặt CBS vào tình thế buộc phải dừng loạt phim, may mắn thay Bruckheimer sau đó đã thuyết phục thành công công ty truyền thông Alliance Atlantis cùng với CBS tham gia với tư cách là nhà sản xuất nhằm cứu chương trình khỏi bờ vực hủy bỏ.

Ban đầu, CSI hưởng lợi từ The Fugitive (bản làm lại của series những năm 1960) được kỳ vọng sẽ ăn khách, nhưng đến cuối năm đầu tiên của thế kỷ 21, CSI đã có lượng khán giả lớn hơn rất nhiều. Bộ phim chính thức công chiếu vào ngày 6 tháng 10 năm 2000 lúc 9 giờ tối các ngày thứ sáu trong tuần. Sở hữu con số ấn tượng 5.4 triệu người xem trong bản demo dành cho độ tuổi 18-49 và cuối cùng đạt cột mốc hơn 17 triệu ngay từ tập mở đầu, tác phẩm xoay quanh ngưỡng theo dõi này xuyên suốt 10 tập tiếp theo và được dời lịch sang thứ năm cho đến phần 11 vào ngày 1 tháng 2 năm 2001.

Sản xuất
CSI: Crime Scene Investigation được sản xuất bởi hai hãng Jerry Bruckheimer Television và CBS Productions. Trước đây loạt phim hợp tác hậu cần với Alliance Atlantis Communications nhưng hiện không còn tồn tại, lợi tức công ty này về sau bị thâu tóm bởi hãng đầu tư GS Capital Partners, một chi nhánh của Goldman Sachs. CBS đã mua lại quyền phân phối quốc tế của AAC đối với chương trình, mặc dù việc phân bổ DVD ngoài Hoa Kỳ không thay đổi (chẳng hạn: Momentum Pictures tiếp tục sở hữu bản quyền DVD của Vương quốc Anh). Các phiên bản chiếu lại trình làng ở Hoa Kỳ trên kênh Oxygen và Syfy, Court TV Mystery là đơn vị nắm giữ bản quyền phân phối phát sóng. Ngoài ra, chương trình cũng được phát thanh lại trên cáp USA Network kể từ ngày 14 tháng 1 năm 2011. Danh mục CSI đã được độc quyền cho toàn bộ danh sách vốn đầu tư của NBC Universal kể từ tháng 9 năm 2014, sau vài năm ra mắt trên hai kênh Spike và TV Land của bộ phận giám sát hoạt động kênh truyền hình Viacom Media Networks.

Quay phim

Dự án ban đầu ghi hình tại Rye Canyon, một khuôn viên công ty thuộc sở hữu của Lockheed Martin nằm ở khu vực Valencia trong vùng Santa Clarita, California. Do bối cảnh và không gian có sự tương đồng lớn giữa thung lũng Santa Clarita với vùng ngoại ô Las Vegas nên sau tập 11, đội ngũ làm phim chuyển sang Santa Clarita Studios gần đó. Đôi khi dàn diễn viên vẫn quay tại địa điểm cũ (trong bộ DVD phần bốn đã tiết lộ thông tin chi tiết tập "Suckers" chủ yếu được thực hiện vào tháng 12 năm 2003 ở Las Vegas, đây là nơi quay cảnh câu lạc bộ Gothic ở khu vực cho thuê. Đến tháng giêng năm sau, một số phân đoạn thu hình ở cung điện Caesars), ngoài ra thành phố mệnh danh là thủ đô giải trí của thế giới chủ yếu vẫn được đơn vị chụp ảnh thứ hai trong đoàn phim sử dụng, chẳng hạn như các cảnh quay bên ngoài đường phố. Vài vị trí khác ở California cũng xuất hiện trên màn ảnh bao gồm Trường Trung Học Verdugo Hills, Hội Trường Royce của UCLA, Tòa thị chính Pasadena và Đại học Bang California, Los Angeles. Sau phần năm, các tập phim chủ yếu được thu tại Universal Studios Hollywood ở Universal City, California nhưng vì môi trường xung quanh Santa Clarita rất linh hoạt nên CSI tiếp tục quay một số cảnh ngoài trời ở đó.

Âm nhạc
Bài hát chủ đề "Who Are You" được sáng tác bởi Pete Townshend qua sự trình bày của ca sĩ chính Roger Daltrey nằm trong ban nhạc The Who. Daltrey đóng vai trò là diễn viên khách mời đặc biệt ở "Living Legend", đây là tập đã sử dụng khá nhiều nguồn tham khảo nhạc, chẳng hạn như cụm từ "Who's Next" xuất hiện trên bảng tẩy khô trong cảnh mở đầu. Ở một số quốc gia, để tránh phí cấp phép âm nhạc, một ca khúc chủ đề khác đã được dùng thay thế.

Xuyên suốt tác phẩm, thanh âm đóng vai trò rất quan trọng, các nghệ sĩ như Ozzy Osbourne, The Wallflowers, John Mayer và Akon (cùng với Obie Trice) đã biểu diễn trên màn ảnh lần lượt trong các tập "Skin in the Game", "The Accused Is Entitled", "Built to Kill, Part 1" và "Poppin' Tags". Bài hát của ban nhạc Mogwai, Radiohead và Cocteau Twins thường được nghe thấy trong các cuộc kiểm tra pháp y. Một số nghệ sĩ khác đã cho CSI mượn âm nhạc của họ, đại diện nổi tiếng nhất là Rammstein và Linkin Park (sử dụng nhiều trong cốt truyện của nhân vật Lady Heather). Có thể nghe thấy Sigur Rós đang chơi nhạc ở chế độ nền trong tập "Slaves of Las Vegas", The Turtles trong "Grave Danger" và Marilyn Manson trong "Suckers". Bản cover bài hát "Mad World" do Michael Andrews cải biên qua sự thể hiện của ca sĩ Gary Jules được dùng ngay phần thử nghiệm và trong ba tập của mùa sáu ("Room Service", "Killer" và "Way to Go"). Series tiếp tục giới thiệu ban nhạc rock công nghiệp Nine Inch Nails nhiều lần xuyên suốt ba phần. Một tập phim bắt đầu với màn trình diễn "Sweet Jane" đầy phấn khích của The Velvet Underground và kết thúc với phiên bản buồn bã của Cowboy Junkies. Phân đoạn nhân vật David Hodges gặp may mắn trong những tình huống hiểm nguy thường được chiếu trên nền bài hát "Mr. Blue Sky" của Electric Light Orchestra. Ca khúc này xuất hiện lần đầu ngay tập "Lab Rats" và lần cuối trong "Field Mice". Một số sản phẩm của New Order được dùng ở các mùa riêng biệt. Chẳng hạn như bản hit "Crystal" nằm trong album nhạc phim chính thức CSI: The Soundtrack, và "Someone Like You". Ngoài ra, vài bài hát từ ban nhạc Home Video cũng hiện hiện trong chương trình chẳng hạn như "Blimp Mason", "We" và "Melon".

Diễn viên

 William Petersen trong vai Gil Grissom, giám sát viên CSI trực ca đêm (vai chính: phần 1–9 [cho đến tập 10, "One to Go"] / ngôi sao khách mời: phần 9, 11, 13, "Immortality") Grissom là một nhà côn trùng học pháp y rất được kính trọng với bằng tiến sĩ sinh học của Đại học California. Khi làm chứng trước tòa, anh thường được mọi người ưu ái gọi với cái tên "Tiến Sĩ Grissom". Grissom trở thành CSI vào khoảng năm 1985 và rời Phòng Thí Nghiệm Tội Phạm Las Vegas trong năm 2009. Sau một thời gian ngắn làm nhà nghiên cứu, Grissom bắt đầu ủng hộ đời sống biển cả và đoàn tụ với vợ cũ Sara. Bộ phim kết thúc với cảnh cả hai cùng nhau ra khơi từ cảng San Diego.
 Marg Helgenberger trong vai Catherine Willows, trợ lý giám sát viên CSI trực ca đêm (vai chính: mùa 1–12 [cho đến tập 12, "Willows in the Wind"] / ngôi sao khách mời: mùa 14, "Immortality" )Catherine là một nhà phân tích mẫu máu tham gia nhóm CSI với tư cách là kỹ thuật viên phòng thí nghiệm và thăng tiến lên vị trí trợ lý giám sát, sau này kế nhiệm Grissom. Trải qua khoảng thời gian làm việc trong CSI, Catherine bị giáng chức sau một vụ bê bối cấp bộ, cuối cùng cô rời Las Vegas để gia nhập phòng đặc vụ FBI. Trong phần cuối, Willows được trao quyền giám đốc phòng thí nghiệm tội phạm khi Sidle rời Las Vegas.
 Gary Dourdan trong vai Warrick Brown, CSI cấp III (vai chính: các phần 1–9 [cho đến tập 1, "For Warrick"]Hành nghề phân tích âm thanh-video pháp y, Warrick là người gốc Las Vegas với chuyên ngành hóa học tại Đại học Nevada. Dù đang cai nghiện cờ bạc nhưng anh vẫn là một tay cừ khôi trong công việc. Sau khi bị buộc tội giết người oan và được tha bổng, Brown phải bỏ mạng trong xe của mình bởi một cảnh sát cấp cao tham nhũng - phó quận trưởng Jeffrey McKeen. Anh qua đời trong vòng tay Grissom.
 George Eads trong vai Nick Stokes, CSI cấp III (vai chính: mùa 1–15)Stokes tốt nghiệp Texas A&M và gia nhập lực lượng cảnh sát Dallas trước khi chuyển đến Las Vegas. Anh thăng hạng lên CSI cấp III trong tập thí điểm và sau đó trở thành trợ lý giám sát đêm dưới quyền của Catherine Willows. Một thời gian sau khi bị giáng cấp, Stokes chuyển đến San Diego ngay thời điểm được trao quyền giám đốc phòng thí nghiệm tội phạm SDPD.
 Jorja Fox trong vai Sara Sidle, CSI cấp III (vai chính: phần 1 [từ tập 2 "Cool Change"]–phần 8 [cho đến tập 7, "Goodbye & Good Luck"], mùa 11– 15, "Immortality" / vai định kỳ: mùa 9 [thỉnh thoảng], mùa 10 [thường xuyên với tư cách khách mời đặc biệt])Sara là nhà phân tích vật liệu và nguyên tố học chuyên ngành vật lý tại Đại học Harvard. Cô chuyển đến từ San Francisco theo lệnh của Grissom, hai người sau này kết hôn nhưng mối quan hệ sóng gió sớm tan vỡ và dẫn đến ly dị. Sara được thăng chức làm giám đốc phòng thí nghiệm tội phạm Las Vegas, tuy nhiên cô từ bỏ cơ hội này để đoàn tụ cùng chồng cũ. Catherine sau đó thay thế vị trí cấp cao của Sara.
 Eric Szmanda trong vai Greg Sanders, CSI cấp III (vai chính: phần 3–15, "Immortality" / định kỳ: phần 1–2)Greg là một chuyên gia DNA đã được đào tạo trong một trường tư thục dành cho học sinh năng khiếu. Tốt nghiệp Phi Beta Kappa từ Đại học Stanford, Sanders gia nhập LVPD sau một thời gian ngắn làm việc cho SFPD. Anh viết sách về lịch sử của Las Vegas, tin vào sức mạnh tâm linh và sẵn sàng hy sinh bản thân vì lẽ phải. Trong suốt bộ phim, Greg trải qua một vài mối tình. Anh bắt đầu nảy sinh tình cảm với đồng nghiệp CSI Morgan Brody sau khi gặp cô trong phần 12.
 Robert David Hall trong vai Dr. Albert "Al" Robbins, giám định y tế trưởng (vai chính: phần 3–15, "Immortality" / vai định kỳ: phần 1–2)Robbins là trưởng nhân viên điều tra của LVPD. Đã kết hôn và có ba đứa con, ông mất đi đôi chân của mình sau khi bị một người lái xe say rượu đâm phải lúc còn là thiếu niên. Al hiếm khi rời phòng thí nghiệm tội phạm, thay vào đó tiến hành khám nghiệm tử thi và xem xét mẫu vật để phân tích pháp y. Ông có mối quan hệ bền chặt với cả Gil Grissom và Raymond Langston.
 Paul Guilfoyle trong vai Captain LVPD Jim Brass, đội trưởng thám tử điều tra án mạng (vai chính: mùa 1–14, "Immortality")Ban đầu, Brass là giám sát viên của nhóm CSI cho đến khi mất vị trí này sau vụ Holly Gribbs, một CSI tân binh dưới quyền chỉ huy của ông bị sát hại ngay ngày đầu tiên cô nhận việc. Kể từ khi chuyển qua hành nghề thám tử điều tra án mạng,  ông đóng vai trò là vệ sĩ pháp lý cho nhóm CSI, đồng thời thực hiện hầu hết các công việc bắt giữ và thẩm vấn những kẻ tình nghi. Cuối cùng Brass thôi việc để tập trung vào con gái và nhận làm tại sòng bạc của Catherine với chức vụ người đứng đầu bộ phận an ninh.
 Louise Lombard trong vai Sofia Curtis, phó giám đốc của LVPD (vai chính: mùa 7 / vai định kỳ: mùa 5, 6 / ngôi sao khách mời: mùa 8, 11)Sofia là một CSI đã trở thành trợ lý giám sát ca trực đêm nhưng bị giáng chức theo lệnh của Conrad Ecklie. Sau đó cô chuyển qua nghề thám tử đồng hành cùng với Brass và nhanh chóng thăng cấp thành phó giám đốc LVPD. Sofia phát triển một tình bạn bền chặt với Grissom, nhưng lại khiến Sara cảm thấy bất bình.
 Wallace Langham trong vai David Hodges, một kỹ thuật viên truy vết (vai chính: phần 8–15, "Immortality" / vai định kỳ: phần 3–7) Hodges là một kỹ thuật viên phòng thí nghiệm với bằng cử nhân từ Đại học Williams. Trước đây khi làm việc trong phòng thí nghiệm tội phạm LAPD, cấp trên nhận thấy Hodges hay gặp vấn đề về thái độ. Anh sở hữu khứu giác kỳ lạ và có thể xác định nhiều hợp chất hóa học chính chỉ bằng mùi hương của chúng. Mặc dù bị mô tả là một kẻ cô độc trong suốt series, cuối cùng anh cũng hình thành mối quan hệ thân thiết với Morgan Brody.
 Lauren Lee Smith trong vai Riley Adams, CSI cấp II (vai chính: mùa 9 [từ tập 3, "Art Imitates Life"]) Adams là cựu nhân viên của St. Louis và không theo chủ nghĩa khuôn khép. Cô đã tham gia thực thi pháp luật để nổi dậy chống lại cha mẹ mình, họ đều là bác sĩ tâm thần. Ban đầu cô rất hòa nhập với đội nhưng lại thay đổi thái độ sau sự ra đi của Grissom. Không hài lòng với người lãnh đạo mới, cô rời Las Vegas và chỉ trích kỹ năng lãnh đạo của Catherine trong cuộc phỏng vấn thôi việc.
 Laurence Fishburne trong vai Dr. Raymond "Ray" Langston, CSI cấp II (vai chính: phần 9 [từ tập 11, "The Grave Shift"]–phần 11 / ngôi sao khách mời: phần 9) Langston tiếp xúc với nhóm CSI trong quá trình điều tra vụ giết người và gia nhập phòng thí nghiệm tội phạm Las Vegas với tư cách là CSI cấp I. Làm việc dưới sự lãnh đạo của Willows, Langston lo lắng về cấu tạo di truyền và khuynh hướng phạm tội tự nhiên của mình. Ông giết chết Nate Haskell trong một cuộc chiến tàn khốc để giải cứu vợ cũ đã bị kẻ giết người hàng loạt này bắt cóc, tra tấn và cưỡng hiếp. Đại úy Brass là cảnh sát đầu tiên có mặt tại hiện trường vụ án. Sau khi nhìn thấy tình trạng người vợ, ông đảm bảo rằng cái chết của Haskell sẽ được xem là một vụ giết người chính đáng để tự vệ. Langston từ chức để chăm sóc cho vợ cũ bị tổn thương.
 Liz Vassey trong vai Wendy Simms, một kỹ thuật viên DNA (vai chính: phần 10 / vai định kỳ: phần 6–9 / ngôi sao khách mời: phần 11) Simms làm việc ở San Francisco trước khi chuyển đến Las Vegas để đảm nhận vị trí công nghệ DNA mà Sanders bỏ trống. Cô có một mối quan hệ ngắn với Hodges, thường nghĩ mình "quá tuyệt" đối với phòng thí nghiệm và bày tỏ mong muốn được làm việc trong lĩnh vực này. Sau đó, Simms trở thành điều tra viên hiện trường vụ án ở Portland để gần gũi hơn với em gái mình.
 David Berman trong vai David Phillips, trợ lý giám định y khoa (vai chính: phần 10–15, "Immortality" / vai định kỳ: phần 1–9) David - thường được biết đến với cái tên "Super Dave", là trợ lý điều tra viên của trưởng pháp y Al Robbins. Anh nhận được biệt danh tự phong của mình sau khi cứu sống một nạn nhân trong quá trình khám nghiệm tử thi. Ở giai đoạn đầu bộ phim, đồng nghiệp hay trêu chọc về việc anh thiếu kinh nghiệm xã hội. Sau đó, David kết hôn và có một đứa con. Anh là bạn rất thân với người cố vấn của mình (Robbins).
 Ted Danson trong vai D.B. Russell, giám sát viên CSI của ca trực đêm và giám đốc của phòng thí nghiệm tội phạm Las Vegas (vai chính: phần 12–15, "Immortality") Russell là một nhà thực vật học lành nghề và điều tra viên kỳ cựu tại hiện trường vụ án. Trước đây từng là giám đốc phòng thí nghiệm tội phạm ở Washington, Russell được thuê để "dọn dẹp nhà cửa" sau vụ bê bối Langston. Russell sau đó trở thành giám đốc phòng thí nghiệm tội phạm Las Vegas, ông ngồi ở vị trí này cho đến khi rời đi sau các sự kiện của tập cuối "Immortality". Russell đã kết hôn và có bốn người con cùng một cô cháu gái. Cathrine Willows trở lại và kế nhiệm vị trí của ông.
 Elisabeth Harnois trong vai Morgan Brody, CSI cấp III (vai chính: mùa 12–15, "Immortality"; ngôi sao khách mời: mùa 11) Brody là cựu thành viên LAPD SID và gia nhập đơn vị PD CSI của Las Vegas sau vụ bê bối Nate Haskell. Do bị cảnh sát trưởng Conrad Ecklie ghẻ lạnh, Brody và cha có một mối quan hệ đầy sóng gió. Cô là một điều tra viên lành nghề, thường hợp tác với Sanders và xem Hodges là "bạn thân nhất" của mình.
 Elisabeth Shue trong vai Julie Finlay, trợ lý giám sát CSI ca trực đêm (vai chính: phần 12 [từ tập 14, "Seeing Red"–phần 15]) Finlay - được biết đến với cái tên "Finn" hoặc "Jules", là một chuyên gia phân tích vết máu từng làm việc cho Russell ở Seattle. Russell đề nghị cô rời Seattle để gia nhập đội CSI ở Las Vegas. Finlay được thuê sau sự ra đi của Willows và đóng vai trò như tấm lá chắn cho phong cách quản lý thoải mái của D.B. Một kẻ giết người ở cảng Gig đã tấn công và bỏ cô lại trong cốp ô tô. Sau một thời gian ngắn hôn mê, Finlay tử vong vì vết thương của mình. Russell nói rằng cô sẽ vẫn còn sống mãi trong lòng ông.
 Jon Wellner trong vai Henry Andrews, kỹ thuật viên xét nghiệm DNA và chất độc học (vai chính: phần 13–15, "Immortality" / vai định kỳ: phần 5–12) Henry là chuyên gia về độc của phòng thí nghiệm pháp y Las Vegas chủ yếu giải quyết việc xác định các chất độc hại đã được con người tiêu thụ. Sau đó, anh chuyển sang làm chuyên gia DNA thay thế Simms. Andrews rất gắn bó với tất cả con chuột trong phòng thí nghiệm nhưng lại có mối quan hệ thất thường với Hodges. Tuy nhiên, cả hai đã cải thiện cách đối xử với nhau trong những mùa cuối.

Tập phim

Tổng quan

Xếp hạng

Đón nhận

Chuyên môn
Trong suốt 15 năm sản xuất, CSI đã thu hút được lượng khán giả trên thế giới ước tính hơn 73.8 triệu người xem trong năm 2009. Vào mùa thu của năm 2008, chương trình yêu cầu các nhà tiếp thị trên mạng vô tuyến phải trả khoản chi phí trung bình là 262.600 đô la cho một quảng cáo dài 30 giây. Series dần đạt đến các cột mốc quan trọng trong từng giai đoạn bao gồm tập thứ 100 ("Ch-Ch-Changes"), 200 ("Mascara") và 300 ("Frame by Frame"). Sự thành công của CSI đã dẫn đến việc xuất hiện thêm ba series phụ, hàng loạt cuốn sách, trò chơi điện tử và một cuộc triển lãm tại Bảo tàng Khoa học và Công nghiệp Chicago. Vào thời điểm bị hủy bỏ, CSI là bộ phim truyền hình có kịch bản dài thứ bảy chiếu trong khung giờ vàng của Hoa Kỳ nói chung. Liên Hoan Truyền Hình Monte-Carlo công nhận đây là loạt phim nổi tiếng nhất trên toàn thế giới và đã bảy lần trao Giải Khán Giả Truyền Hình Quốc Tế (Phim Truyền Hình Chính Kịch Xuất Sắc Nhất). CSI trở thành tác phẩm được xem nhiều thứ hai trên truyền hình Mỹ vào năm 2002 và cuối cùng vươn lên vị trí đầu bảng trong mùa thứ ba. Bên cạnh đó, CSI cũng được vinh danh là loạt phim được xem nhiều nhất trên thế giới lần thứ sáu vào năm 2016, chính thức trở thành series sở hữu lượng người theo dõi dẫn đầu trong nhiều năm hơn bất kỳ chương trình nào khác.

Về mặt chuyên môn, tác phẩm nhận được nhiều lời khen từ các nhà phê bình dẫu cho phần mở đầu vẫn còn vài ý kiến trái chiều. The Hollywood Reporter lưu ý về tập phim thí điểm: "...William Petersen lôi cuốn và Marg Helgenberger tinh tế, tạo dựng độ uy tín cho những chân dung có thể không rõ ràng đối với những người kém cỏi hơn. Ngoài ra còn có một khía cạnh hấp dẫn, rung động ngay từ đầu của CSI đã thu hút sự chú ý ngay lập tức, một phần nhờ vào công việc năng động của đạo diễn Danny Cannon." Entertainment Weekly lần lượt chấm điểm "B+" và "A-" cho hai phần mở đầu, tạp chí kỹ thuật số này lưu ý: "Lý do thành công của CSI là nó kết hợp vài yếu tố truyền hình đã được thử nghiệm theo thời gian bằng một cách mới mẻ. Mỗi tập trình bày một vụ án giết người và một nhóm anh hùng đáng yêu được trang bị những thiết bị công nghệ cao tuyệt vời, các cá nhân này thực hiện công việc điều tra và hoàn thành mọi thứ chỉ trong một giờ." CSI: Crime Scene Investigation đã đoạt được sáu Giải Emmy Giờ Vàng danh giá, bốn Giải Sự Lựa Chọn Của Công Chúng, sáu đề cử Giải Quả Cầu Vàng cùng hàng loạt những thành tựu nổi bật khác.

Theo nhà phê bình truyền thông TV Liv Hausken, các chương trình nổi tiếng về tội phạm như CSI đã bình thường hóa hoạt động giám sát hơn nhiều so với thực tế, cô cho biết: "Việc không có bất kỳ khoảng cách giới hạn nào đối với công nghệ trên CSI liên quan đến sự thiếu phản ánh về bảo mật thông tin (nghĩa là nguy cơ mất dữ liệu nhạy cảm liên tục) cùng khả năng sử dụng và lạm dụng thông tin. Điều này có thể trái ngược với một loạt các tội ác có thể phụ thuộc nhiều vào công nghệ giám sát thế nhưng vẫn cho phép tư biện (chỉ suy luận đơn thuần, không dựa vào kinh nghiệm hay thực tiễn) như một phần diễn biến của cốt truyện (cho thấy việc giải thích sai dữ liệu hoặc sử dụng sai kỹ thuật giám sát)... Sự tin tưởng vào các công nghệ trên CSI rất quan trọng để hiểu được tình trạng giám sát trong vũ trụ hư cấu này. Nó cũng là chỉ số thể hiện sức mạnh của chương trình, nhân tố thứ ba cần xem xét trong cuộc thảo luận về cách CSI cho phép sự bình thường hóa giám sát nhất định đối với cuộc sống hàng ngày... Bộ phim bỏ qua thực tế rằng mọi người đều là sinh vật có văn hóa, mỗi người nhìn nhận một thứ như điều gì đó, rằng họ hiểu mọi thứ từ những quan điểm cụ thể trong cuộc sống hàng ngày cũng như trong khoa học."

Dư luận
CSI vướng phải loạt chỉ trích vì chứa đựng những thước phim bạo lực và nội dung gợi dục. Series CSI và các chương trình phụ của nó bị cáo buộc đã vượt qua phạm trù ranh giới có thể chấp nhận được đối với truyền hình mạng chiếu vào khung giờ vàng. Tác phẩm có khá nhiều tập phim đề cập đến chủ nghĩa tôn sùng tình dục và các hình thức khoái cảm tình dục khác (đặc biệt là nhân vật Lady Heather, một kẻ nghiện cảm giác thống lĩnh chuyên nghiệp). CSI được Hội đồng Truyền hình Phụ huynh (PTC) "ưu ái" xếp vào danh sách các show truyền hình khung giờ vàng tệ nhất xuyên suốt năm mùa phim (2-6), sau đó leo thẳng lên dẫu đầu bảng trong hai phần 2002–2003 và 2005–2006. PTC cũng nhắm mục tiêu đến một số tập phim nhất định để đưa lên bản tin "Chương Trình Truyền Hình Tệ Nhất Tuần". Ngoài ra, khi "King Baby" lên sóng vào tháng 2 năm 2005, hội đồng chính thức tuyên bố đây là tập phim phản cảm nhất tại thời điểm đó, chính sự việc này đã châm ngòi cho chiến dịch gửi đơn khiếu nại lên Ủy ban Truyền thông Liên bang, cho đến nay, gần 13.000 thành viên PTC đã phản ánh với FCC về vụ bức xúc này. PTC cũng yêu cầu Clorox rút quảng cáo của họ ra khỏi CSI và CSI: Miami vì lý do tương tự.

Một chiến dịch cấp cơ sở bắt đầu vào tháng 8 năm 2007 do diễn đàn trực tuyến Your Tax Dollars At Work tổ chức ngay khi có tin đồn về việc nữ diễn viên Jorja Fox rời khỏi chương trình. Nhiều cá nhân trong số 19.000 thành viên đã quyên góp nhằm bày tỏ sự phản đối, thu về hơn 8.000 đô la để làm quà tặng và các pha nguy hiểm nhắm vào giám đốc điều hành CBS cũng như các nhà sản xuất và nhà văn của CSI. Các trò chơi khăm rủi ro bao gồm việc giao bánh cưới cho biên kịch Carol Mendelsohn, 192 con côn trùng phủ sô cô la với thông điệp "CSI Without Sara Bugs Us" cho đạo diễn Naren Shankar cùng một chiếc máy bay lượn vòng quanh nhiều lần qua Universal Studios ở Los Angeles với biểu ngữ "Đi theo bằng chứng để giữ lại Jorja Fox trên CSI". Ngoài ra các cuộc biểu tình khác còn thể hiện ở việc gửi tờ một đô la cho các nhà sản xuất của loạt phim qua đường bưu điện, hành động này là để "tiết kiệm" cho hợp đồng của Fox một cách mỉa mai qua lời kêu gọi "one dollar at a time". Đến ngày 16 tháng 10 năm 2007, theo thống kê của trang web, hơn 20.000 lá thư kèm theo tiền hoặc tờ rơi đã được gửi đến Universal Studios và trụ sở CBS ở New York từ 49 quốc gia trên thế giới kể từ khi chiến dịch bắt đầu vào ngày 29 tháng 9 năm 2007. Fox và Mendelsohn đã chọn quyên góp số tiền này cho Court Appointed Special Advocate, một hiệp hội quốc gia hỗ trợ và thúc đẩy những người bào chữa do tòa chỉ định cho trẻ em bị ngược đãi hoặc bỏ rơi.

Vào ngày 27 tháng 9 năm 2007, sau khi phần tám của CSI được công chiếu, một mô hình thu nhỏ về văn phòng của nhân vật Gil Grissom được đưa lên eBay. Cuộc đấu giá kết thúc trong ngày 7 tháng 10 đã thu về 15.600 đô la, CBS quyết định tặng số tiền này cho Hiệp hội Luật sư Đặc biệt do Tòa án Quốc gia chỉ định.

Cơ quan chức năng
Các điều tra viên hiện trường vụ án ngoài đời thực và nhà khoa học pháp y đã cảnh báo rằng những chương trình truyền hình nổi tiếng như CSI không đưa ra một bức tranh chân thực về toàn cảnh, xuyên tạc bản chất sự việc, phóng đại sự dễ dàng, tốc độ, hiệu quả, kịch tính, hào nhoáng, tầm ảnh hưởng, phạm vi cùng mức độ thoải mái trong công việc của họ. Thực tế đây lại là những việc làm rất trần tục, tẻ nhạt, hạn chế và nhàm chán hơn nhiều, đã thế công cuộc phá án cũng thường hay gặp phải thất bại.

Một lời chỉ trích khác đối với bộ phim là việc mô tả thủ tục của cảnh sát bị cho là thiếu tính thực tế. Chẳng hạn, các nhân vật của chương trình không chỉ điều tra ("xử lý") hiện trường vụ án, mà họ còn tiến hành các cuộc đột kích, tham gia truy đuổi, bắt giữ, thẩm vấn nghi phạm và giải quyết hàng loạt vụ án, tất cả vấn đề này đều thuộc về trách nhiệm của các sĩ quan và điều tra viên mặc đồng phục, không phải CSI. Mặc dù "một số" nhân vật này cũng thuộc bộ phận của CSI, nhưng đây là chuyện cực kỳ hiếm xảy ra trong đời thực. Việc cho phép nhân viên CSI tham gia vào công việc thám tử được xem là một hành vi không phù hợp và không thể xảy ra, vì nó sẽ làm tổn hại đến tính khách quan của bằng chứng khoa học và sẽ tốn thời gian một cách phi thực tế. Ngoài ra, việc CSI xử lý hiện trường vụ án tham gia vào công tác kiểm tra và thử nghiệm bất kỳ bằng chứng nào thu thập được cũng là điều bất hợp lý. Chi tiết này tiếp tục được CSI đưa lên màn ảnh trong bộ phim truyền hình tương tự của Anh - Silent Witness.

Tuy nhiên, không phải tất cả các cơ quan thực thi pháp luật đều lên tiếng phê phán, nhiều điều tra viên CSI đã phản ứng tích cực với sự ảnh hưởng toàn cầu của chương trình và tận hưởng danh tiếng mới từ nó. Tại Vương quốc Anh, các cảnh sát tội phạm hiện nay thường tự gọi mình là CSI. Một số khu vực, chẳng hạn như cảnh sát ở Norfolk thậm chí còn đi xa đến mức đổi tên đơn vị hiện trường vụ án của họ thành "CSI". Các chương trình tuyển dụng và đào tạo của CSI cũng đã chứng kiến sự gia tăng số lượng ứng viên nhờ vào loạt phim đình đám, thu hút sự chú ý của nhiều người đến thứ trước đây từng được xem là tù túng khoa học.

LGBT
Trước khi pháp luật chính thức công nhận hôn nhân bình đẳng không phân biệt giới tính, những năm đầu của thế kỷ 21, cộng đồng thiểu số đã chỉ trích bộ phim vì đưa ra lăng kính méo mó về các nhân vật LGBT trên màn ảnh. Cụ thể CSI bị cáo buộc đã "tiếp tay cho truyền thống lâu đời của Hollywood trong việc miêu tả LGBT chỉ là những tên tội phạm nguy hiểm và cuồng sát... Họ thường được khai thác để tạo ra giá trị giật gân (hoặc hài hước thô thiển) trong nền giải trí đại chúng". Tuy nhiên tập phim mùa thứ năm mang tên "Ch-Ch-Changes" lại được những người chuyển giới nói riêng đón nhận tích cực. Ngoài ra phần này cũng có một số ít nhân vật đồng tính công khai không phải là nạn nhân hay tội phạm, họ chỉ là hàng xóm sống trong khu vực xảy ra án mạng.

Hiệu ứng CSI

"Hiệu ứng CSI" là hiện tượng được cho là bộ phim CSI đã vô tình nâng cao kỳ vọng trong thế giới thực của nạn nhân tội phạm và các thành viên bồi thẩm đoàn về khoa học pháp y, đặc biệt là điều tra hiện trường vụ án và xét nghiệm DNA. Vấn đề này đã thay đổi cách trình bày ở nhiều phiên tòa ngày nay, trong đó công tố viên bị áp lực phải cung cấp thêm bằng chứng pháp y trước tòa. Về phía nạn nhân và gia đình, họ mong đợi có được câu trả lời tức thì từ những kỹ thuật được giới thiệu trên phim như phân tích DNA và lấy dấu vân tay, trong khi quá trình xử lý pháp y thực tế phải mất đến vài ngày hoặc vài tuần, và chẳng có gì đảm bảo sẽ tìm được bằng chứng cho vụ án của bên công tố. Nhiều luật sư quận tuyên bố rằng tỷ lệ kết án đã giảm trong những trường hợp có ít bằng chứng vật lý, phần lớn là do ảnh hưởng của CSI đối với thành viên trong bồi thẩm đoàn. Một số cảnh sát và luật sư đã chỉ trích chương trình vì đã cho công chúng nhận thức không chính xác về cách nhân viên thi hành công vụ giải quyết tội phạm.

Vào năm 2006, bằng chứng đưa ra để củng cố niềm tin vào hiệu ứng được cho là chủ yếu đến từ các giai thoại của nhân viên thực thi pháp luật và công tố viên, tuy nhiên trên thực tế có rất ít kiểm tra thực nghiệm về hiện tượng này. Một nghiên cứu được xuất bản sau đó cho biết CSI Effect có thể chỉ là một huyền thoại đô thị. Tuy nhiên, vài nghiên cứu khác lại chứng minh quan điểm chính những chương trình truyền hình hiện đại này sẽ ảnh hưởng đến nhận thức người xem cũng như hành vi của bồi thẩm đoàn. Bên cạnh đó, một nhà nghiên cứu còn đề nghị cần phải sàng lọc các bồi thẩm viên về mức độ ảnh hưởng của các bộ phim lên bản thân họ.

Thành tựu

Tiền nhiệm

Nhượng quyền

Kéo theo sự thành công của CSI, nhà đài CBS đã nhân cơ hội này mở rộng sang sản xuất dự án nhượng quyền thương mại bắt đầu từ năm 2002. Phần ngoại truyện mang tựa đề CSI: Miami lấy bối cảnh chính ở Miami, Florida với sự tham gia của David Caruso và Emily Procter. Tiếp nối nguyên tác, bộ phim được giới phê bình đánh giá cao và mang về hàng loạt giải thưởng ở lĩnh vực truyền hình, trong đó nổi bật nhất là 2 giải Emmy danh giá trên tổng số 5 đề cử. Cây bút Ann Hodges của tờ báo The Houston Chronicle nhận định "bản sao có thể trở nên hay hơn bản gốc", còn Aaron Barnhart đến từ tạp chí The Kansas City Star thì nhận xét "đây giống như chương trình mà CSI nên có từ lâu". Năm 2006, đài BBC News đã xuất bản một bài báo tuyên bố CSI: Miami là series truyền hình nổi tiếng nhất thế giới, có mặt trong bảng xếp hạng top 10 của nhiều quốc gia vào năm 2005 hơn bất kỳ loạt phim nào khác.

Dự án thứ hai mang tên CSI: NY công chiếu vào năm 2004 có sự góp mặt của Gary Sinise, Sela Ward và Melina Kanakaredes, series lấy bối cảnh ở Thành phố New York dựa trên ý tưởng "mọi thứ đã kết nối". Một năm sau, loạt phim thứ tư - CSI: Cyber tập trung vào bộ phận tội phạm mạng của FBI đã ra mắt với sự xuất hiện của Patricia Arquette và Ted Danson. Ngoài ra, loạt phim CSI cũng tồn tại cùng một "vũ trụ" hư cấu trong những bộ phim truyền hình về cảnh sát của CBS như Without a Trace và Cold Case. Một số truyện tranh, trò chơi và tiểu thuyết dựa trên hai series này đã ra đời.

CSI: The Experience
Năm 2006, Bảo tàng Khoa học và Lịch sử Fort Worth đã tạo nên một triển lãm lưu động mang tên CSI: The Experience. Đến ngày 25 tháng 5 năm 2007, Bảo tàng Khoa học và Công nghiệp Chicago là viện bảo tàng đầu tiên tổ chức chuyến tham quan rộng rãi đến công chúng, buổi khai mạc có sự góp mặt của các ngôi sao kỳ cựu trong loạt phim truyền hình. Ngoài ra, Trung tâm Công nghệ Giảng dạy, Học tập và Truyền thông Não trái của Đại học Rice đã thiết kế một phiên bản triển lãm trực tuyến nhằm hỗ trợ những cá nhân không thể đến xem trực tiếp. CSI: The Experience cũng có một địa điểm thu hút tương tác tại sòng bạc MGM Grand Las Vegas ở Las Vegas và trung tâm thương mại Mall of America ở Minneapolis, Minnesota.

CSI: Vegas
Vào ngày 10 tháng 2 năm 2020, thông cáo báo chí cho biết CBS đang lên lịch thực hiện một loạt phim giới hạn về CSI. Quá trình quay phim được cho là bắt đầu vào cuối năm 2020, William Petersen và Jorja Fox là hai diễn viên đầu tiên tham gia vào dự án. Trong tháng 2 năm 2021, Matt Lauria, Paula Newsome và Mel Rodriguez sẽ đồng hành cùng dàn nhân sự. Một tháng sau, giới truyền thông đưa tin Mandeep Dhillon và Wallace Langham là hai gương mặt mới vừa tuyển. Đến tháng 5 năm 2021, Jamie McShane được giao cho một vai diễn định kỳ và Paul Guilfoyle cũng sẽ quay trở lại với loạt phim.

Sản phẩm

DVD

Blu-ray
Công ty CBS Home Entertainment (do Paramount phân phối) phát hành mùa đầu tiên trên đĩa Blu-ray độ nét cao vào ngày 12 tháng 5 năm 2009. Không giống như DVD, bản này ở định dạng màn ảnh rộng 16:9 nguyên gốc và có âm thanh vòm 7.1. Đến ngày 29 cùng tháng, phần 8 trình làng ở khu vực B. Mùa tiếp theo sau đó được bán rộng rãi vào đầu tháng 9 cùng năm với màn hình 16:9 và âm thanh vòm DTS-HD Master Audio 7.1. Các tính năng bổ sung bao gồm lời bình luận, cảnh hậu trường và chức năng BD-Live. Ngày 18 tháng 11 năm 2011, mùa 10 ra mắt ở khu vực B. Tương tự, bản Blu-ray có cùng tỷ lệ khung hình nhưng chỉ được tích hợp công nghệ âm thanh DTS (DTS-HD 5.1).

Sách
True Stories of CSI: The Real Crimes Behind the Best Episodes of the Popular TV Show (xuất bản tháng 8 năm 2009), tác giả phi hư cấu người Mỹ Katherine Ramsland theo dõi bằng chứng và xem lại một số tập hấp dẫn nhất của loạt phim truyền hình nổi tiếng về CSI, đồng thời khám phá những tội ác ngoài đời thực đã truyền cảm hứng cho đội ngũ làm phim đưa lên màn ảnh. Bà cũng xem xét tính xác thực của các cuộc điều tra pháp y được dựng lại cho các vở kịch và quy trình pháp y ngoài đời thực đầy gian nan áp dụng trong từng vụ án thực tiễn, từ kẻ giết người hàng loạt khét tiếng Richard Speck, vụ thảm sát các nhà sư Phật giáo trong một ngôi chùa ở Arizona cho đến trường hợp tự bốc cháy khó hiểu.

Truyện tranh
Năm 2003, nhà xuất bản IDW Publishing đã phát hành loạt phim ngắn dựa trên cả ba series CSI, phần lớn nội dung lấy nguồn cảm hứng từ nguyên tác diễn ra tại Vegas.

Vào tháng 9 năm 2009, nhà phân phối Tokyopop ra mắt phiên bản manga của CSI do Sekou Hamilton sáng tác và phần đồ họa được thực hiện bởi Steven Cummings. Bộ truyện xoay quanh chuyến hành trình của năm thanh thiếu niên làm việc tại phòng thí nghiệm tội phạm Las Vegas với tư cách là thực tập sinh khi họ cố gắng giải quyết vụ án giết người tại trường trung học. Hai nhân vật Grissom và Catherine cũng xuất hiện trong tác phẩm.

Trò chơi
Chín trò chơi điện tử dựa trên CSI: Crime Scene Investigation đã ra đời. Ba game lấy cảm hứng từ series phụ CSI: Miami, một cho series CSI: NY cũng được phát hành. Công ty Radical Entertainment phát triển các loại hình giải trí CSI cho đến năm 2004. Kể từ đó, Telltale Games tiếp tục cho ra mắt các phiên bản của loạt phim phụ. Ubisoft là bên chịu trách nhiệm phát hành tất cả các game thuộc về CSI.

Khác
Một loạt game CSI phiên bản mobile games đã lần lượt ra đời. Vào mùa thu năm 2007, CBS hợp tác với Gameloft để đưa CSI lên nền tảng điện thoại di động. Phần đầu tiên của series được xuất bản là CSI: Miami. Trò chơi có sự tham gia của các nhân vật trên màn ảnh như Alexx Woods và Calleigh Duquesne, họ đang cố gắng giải quyết một vụ án giết người ở South Beach. Game có sẵn để tải xuống trên nhiều thiết bị iPod.

Đến mùa xuân năm 2008, Gameloft và CBS tiếp tục phát hành "CSI: Crime Scene Investigation – The Mobile Game" dựa trên loạt phim gốc ở Las Vegas. Game giới thiệu khả năng nhận cuộc gọi độc đáo để cung cấp các mẹo, manh mối và bằng chứng về hiện trường vụ án. Các nhà phát triển trò chơi đã hợp tác với Anthony E. Zuiker (tác giả bộ phim gốc) để đảm bảo cốt truyện và lời thoại phù hợp với phong cách của chương trình.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 CSI: Crime Scene Investigation trên TV Guide

Phim truyền hình Mỹ
Điện ảnh Mỹ
Năm 2000
Las Vegas
Chương trình mạng CBS
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2010
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Chương trình quán quân tỉ lệ Nielsen
Chương trình truyền hình quay tại Los Angeles
Chương trình truyền hình của CBS Television Studios


title: Máy ảnh 360 độ

text:
Trong nhiếp ảnh, máy ảnh toàn phương hay máy ảnh 360 độ là một loại máy ảnh có phạm vi quan sát bao quát gần như một hình cầu hoặc ít nhất là một đường tròn theo phương ngang. Loại máy ảnh này có nhiều ứng dụng quan trọng trong các lĩnh vực cần độ quan sát bao quát không gian rộng, ví dụ như ảnh toàn cảnh hoặc sử dụng cho robot.

Chú thích

Máy ảnh
Công nghệ thu nhận ảnh
Máy ảnh 360 độ
Công nghệ cảm biến ảnh trong thị giác máy tính