title: Bệnh rận mu

text:
Bệnh rận mu là một căn bệnh do loài rận mu (Pthirus pubis) gây ra. Đây một loài côn trùng ký sinh phổ biến ở vùng lông mu của con người, thậm chí chúng có thể sống trên các khu vực có lông khác, bao gồm cả lông mi, gây ra bệnh rận mu. Người nhiễm bệnh thường bị ngứa nhiều ở khu vực lông mu nhất là những vùng nhạy cảm của con người. Bệnh này ảnh hưởng đến khoảng 2% dân số toàn thế giới. Bệnh rận mu tuy do loài rận ký sinh nhưng được xếp vào nhóm các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Nguyên nhân

Bệnh do tác nhân chính là rận mu gây ra, rận mu dài từ 1 đến 3mm và có 6 chân. Rận mu hút máu người nơi chúng cư trú như ở chân lông mu (chúng dễ thích nghi với lông ở nam giới cứng và khô), dương vật, bìu, bẹn, bao quy đầu đối với những người đàn ông không cắt bao quy đầu. Rận mu ngoài cư trú và sinh sản bằng hình thức đẻ trứng ở lông vùng sinh dục, chúng có thể trú ở cả ở lông mi, lông mày hoặc có thể thấy ở cả tóc. Ngoài ra rận có thể trú trong áo quần, giường chiếu mùng mền, khăn bông nhiễm mầm bệnh.

Rận mu thường lây qua quá trình quan hệ chung chăn chung gối giữa các cá thể. và thường thường gặp ở lứa tuổi từ 15 đến 40 tuổi, nó có thể lây từ người này sang người khác do tiếp xúc trực tiếp như trong quan hệ tình dục, mặc chung quần lót, áo lót của người có rận mu, dùng chung chăn, màn, khăn tắm. Cha mẹ lây cho con cái thông qua nhiều cách như dùng chung khăn tắm, quần áo, giường hoặc tủ. Người lớn thường bị nhiễm bệnh nhiều hơn trẻ em. Cũng giống như hầu hết các tác nhân gây bệnh lây truyền qua đường tình dục, rận mu chỉ có thể tồn tại được ở bên ngoài cơ thể ấm và ẩm của con người trong một thời gian ngắn. Trong trường hợp trẻ em hoặc thanh thiếu niên bị nhiễm bệnh thì không nhất thiết là do bị lạm dụng tình dục nên mới bị lây, mặc dù khả năng này nên được lưu ý.

Triệu chứng

Các triệu chứng chủ yếu gồm:
 Ngứa, thường là các khu vực có lông hay tóc. Do cơ thể quá mẫn với nước bọc của rận mu nên cơn ngứa có thể trở nên dữ dội hơn trong hai hoặc nhiều tuần sau khi nhiễm bệnh.
 Ở một số bệnh nhân xuất hiện những chấm có màu xám xanh hoặc xám đen ở những vùng bị rận hút máu, các chấm này có thể kéo dài trong nhiều ngày.
 Xuất hiện các nốt mẩn đỏ, chấm đỏ kèm ngứa ngáy và khó chịu.
 Cũng có thể quan sát thấy trứng và rận mu bám trên cơ thể bằng mắt thường.

Chẩn đoán
Bệnh rận mu thường được chẩn đoán bằng cách kiểm tra kỹ lông mu để kiếm trứng, ấu trùng hay rận trưởng thành. Rận và trứng có thể được gắp ra bằng kẹp hoặc dùng kéo cắt vùng lông/tóc bị nhiễm rận (ngoại lệ không thể dùng phương pháp này nếu rận sống ở lông mi). Có thể dùng kính lúp hoặc kính hiển vi để xác định chính xác. Nếu một trong những thành viên trong gia đình bị nhiễm bệnh, toàn bộ gia đình cần phải được kiểm tra và chỉ có những người đang bị nhiễm những con rận còn sống mới cần được điều trị. Khuyến cáo bệnh nhân cũng nên kiểm tra các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.

Phòng trị

Khi bị bệnh, cần làm sạch nơi ở để loại bỏ rận (cạo sạch lông vùng có rận mu), dùng thuốc DEP để diệt rận. Có thể diệt rận mu bằng cách dùng bông gòn, thấm dầu hoả (dầu hôi) chà lên toàn bộ khu vực có rận mu và để 30 phút sau, rận mu sẽ bị tiêu diệt. Ngoài ra có thể dùng thuốc trừ sâu hữu cơ Cypermethyl hoặc Pyrethrin (cúc trừ trùng) trong các bình xịt muỗi. Bên cạnh đó cần sinh hoạt tình dục an toàn và lành mạnh để tránh lây nhiễm. Để phòng bệnh rận mu thì có khuyến cáo cho rằng không nên mặc chung quần áo, không dùng chung chăn, chiếu và khăn tắm, không quan hệ tình dục bừa bãi, không mặc quần lót chật nhất là vào mùa nắng nóng.

Chú thích

Xem thêm
Rận mu
Bệnh lây truyền qua đường tình dục

Liên kết ngoài

crab louse on the UF / IFAS Featured Creatures Web site
Edinburgh Royal Infirmary on Pubic Lice
Medline Plus article
Guideline on the Management of Phthirus pubis infestation (UK, 2007)
Genetic Analysis of Lice Supports Direct Contact Between Modern and Archaic Humans

Pediculus
Bệnh lây truyền qua đường tình dục


title: Lương Chấn Anh

text:
Lương Chấn Anh (, sinh ngày 12 tháng 8 năm 1954), là một chính khách Hồng Kông và giữ chức vụ Trưởng quan hành chính giai đoạn 2012-2017. Lương Chấn Anh là một thành viên của phái thân kiến chế trên chính đàn Hồng Kông, ông là Triệu tập nhân thành viên không chính thức Hội nghị Hành chính cho đến khi từ chức vào ngày 3 tháng 10 năm 2011. Ông là Phó Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc từ năm 2018.

Cuộc sống ban đầu
Lương Chấn Anh xuất thân từ một gia đình nghèo, gốc ở Sơn Đông một tỉnh ven biển phía đông Trung Quốc, cha ông là cảnh sát. Ông sinh ra ở Hông Kông và đã học trung học tại King's College. Năm 1974, ông tốt nghiệp trường Bách khoa Hồng Kông (nay là Đại học Bách khoa Hồng Kông) với một văn bằng cao cấp ngành khảo sát xây dựng. Sau khi tốt nghiệp, Lương Chấn Anh tiếp tục theo học định giá và quản lý bất động sản tại trường Bách khoa Bristol (nay là Đại học West of England) tại Anh Quốc năm 1977.

Sau đó, Lương Chấn Anh trở về Hồng Kông và gia nhập vào hãng bất động sản Jones Lang Wootton, ông làm việc cho hãng này trong 5 năm. Vào tuổi 30, ông trở thành chủ tịch chi nhánh JLW tại Hồng Kông. Kiếm được mức lương 10 triệu Đô la Hồng Kông trong một năm, ông được trao cho biệt danh "Đả công Hoàng đế" () trong giai đoạn đầu của sự nghiệp. Năm 1993, ông mở công ty kiểm định riêng. Năm 2000, công ty này kết hợp với Dai Yuk-coeng company () của Singapore để tạo nên DTZ Debenham Tie Leung Limited. Từ năm 1995 đến 1996, Lương Chấn Anh là Chủ tịch Hiệp hội Kiểm định viên Hồng Kông. Ông là chủ tịch phân nhánh Hồng Kông của Hiệp hội Kiểm định viên đủ tư cách hành nghề Hoàng gia (Royal Institution of Chartered Surveyors). Sau đó, ông trở thành cố vấn danh dự của chính quyền Thâm Quyến, Thiên Tân, và Thượng Hải về cải cách ruộng đất. Ông cũng là cố vấn Kinh tế quốc tế cho chính quyền tỉnh Hà Bắc.

Sự nghiệp chính trị ban đầu
Theo luật sư Christine Loh trong một cuốn sách xuất bản vào năm 2010 thì ông là đảng viên đảng Cộng sản, một đảng mà cho tới bây giờ vẫn hoạt động ngầm ở Hồng Kông, bởi vì nhiều người Hồng Kông đã từng trốn chạy Cộng sản sang đó.
Từ năm 1999 đến 2008, ông từng là chủ tịch hội đồng tại Đại học Lĩnh Nam. Ông cũng là chủ tịch và thành viên của Hội đồng Đại học Thành thị Hồng Kông. Năm 1985, ông được bầu làm thành viên của Ủy ban Tư vấn Luật Cơ bản Hồng Kông, và sau đó được bầu làm Tổng thư ký của Ủy ban. Florence Leung Mo-han, một cựu thành viên của đảng Cộng sản nằm vùng ở Hồng Kông, viết trong một cuốn hồi ký là chuyện này không thể xảy ra nếu ông không phải là đảng viên, một điều mà ông Lương vẫn chối cho tới bây giờ.. Năm 1999, Lương Chấn Anh được trao tặng Huân chương Sao Tử kinh vàng. Ông là một thành viên của Ban Thường trực Quốc gia của Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc cho đến khi từ chức chỉ khoảng một tuần trước khi gánh vác chức vụ Trưởng quan Hành chính Hồng Kông năm 2012. Ông cũng là chủ tịch, thành viên hội đồng quản trị của Viện Nghiên cứu Chính sách Một quốc gia, hai chế độ.

Năm 2011, đã xảy ra đối đầu giữa cảnh sát và những người biểu tình sau diễu hành 1 tháng 7 thường niên, trong bối cảnh có sự phản đối rộng rãi từ công chúng đối với dự thảo luật của chính quyền nhằm loại bỏ các cuộc bầu cử lấp đầy những ghế trống trong Hội đồng Lập pháp. Lương Chấn Anh đã phát biểu rằng các cuộc biểu tình lộn xộn như vậy cần phải bị "xử phạt và hạn chế".

Triệu tập nhân của Hội nghị Hành chính
Trưởng quan hành chính khi đó là Đổng Kiến Hoa đã bổ nhiệm Lương Chấn Anh làm triệu tập nhân của Hội nghị Hành chính vào năm 1999, thay thế người tiền nhiệm Chung Sĩ Nguyên. Trong bài diễn văn chính sách của Đổng Kiến Hoa vào năm 1997, ông đề nghị rằng chính quyền sẽ xây dựng không ít hơn 85.000 căn hộ mỗi năm, cho phép 70% công nhân sở hữu một nhà ở trong vòng 10 năm. Tuy nhiên, do Khủng hoảng tài chính châu Á 1997, đề xuất này bắt buộc phải ngưng lại. Với vai trò của triệu tập nhân Hội nghị Hành chính, Lương Chấn Anh đã nhiều lần nhận được câu hỏi về kế hoạch chính sách này trong nhiều năm.

Trưởng quan hành chính

Chiến dịch tranh cử
Ngày 28 tháng 11 năm 2011, Lương Chấn Anh đã chính thức công bố việc ông ứng cử chức vụ trưởng quan hành chính, hai năm sau khi ông lần đầu tiên ám chỉ việc mình quan tâm đến vị trí này.

Chiến dịch tranh cử của ông gây ngạc nhiên và tranh cãi. Người được ưa chuộng nhất để giành chiến thắng là nguyên trưởng ty ty chính vụ Đường Anh Niên (唐英年), người này được sự ủng hộ của quan chức địa phương, các ông trùm bất động sản và kinh doanh chủ chốt, và quan trọng là từ chính quyền Bắc Kinh. Tuy nhiên, khi nhà của Đường Anh Niên bị phát hiện có một công trình xây dựng bất hợp pháp, Lương Chấn Anh cũng phải đối mặt với vấn đề riêng của mình.

Trong chiến dịch tranh cử, có các tin đồn xuất hiện liên tục cho rằng Lương Chấn Anh là (hoặc từng là) một thành viên bí mật của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Mục 31 của Điều lệ Tuyển cử Trưởng quan hành chính (Chương 569) quy định rằng người chiến thắng trong cuộc tuyển cử Trưởng quan hành chính phải "công khai thực hiện một tuyên bố pháp lý để có hiệu lực rằng người đó không phải là thành viên của bất kỳ chính đảng nào". Lý Trụ Minh (李柱銘), một chính khách ủng hộ dân chủ, đã đặt câu hỏi về sự tồn tại của nguyên tắc 'một quốc gia, hai chế độ' nếu như Lương Chấn Anh được bầu làm trưởng quan hành chính, nói rằng Lương Chấn Anh hẳn đã là một đảng viên cộng sản trung thành khi được bổ nhiệm làm Tổng thư ký Ủy ban Tư vấn Luật Cơ bản, lúc mới ở tuổi 31. Quan điểm này được một người cộng sản ngầm cũ là Lương Mộ Nhàn (梁慕嫻) ủng hộ, cuốn hồi ký của bà có ghi rằng Lương Chấn Anh cũng là một thành viên bí mật của đảng. Bà giải thích rằng với việc Lương Chấn Anh kế nhiệm Mao Quân Niên (毛鈞年)- người đã bị lộ thân thế cộng sản, để trở thành Tổng thư ký Ủy ban Tư vấn Luật Cơ bản Ma Cao, thì ông cũng phải là một đảng viên theo truyền thống của đảng. Bà cũng trích dẫn những lời nhận xét mơ hồ của Lương Chấn Anh về thảm sát Thiên An Môn 1989 là một manh mối cho việc ông là một đảng viên cộng sản, tương phản với sự đồng cảm lớn hơn từ Đường Anh Niên dành cho phong trào biểu tình. Bà nói rằng nếu như Lương Chấn Anh, một đảng viên cộng sản ngầm, chiến thắng trong cuộc tuyển cử thì các lãnh đạo của Đảng Cộng sản tại Hồng Kông sẽ kiểm soát lãnh thổ này trên thực tế. Lương Chấn Anh luôn bác bỏ các tuyên bố như vậy khi cho rằng chúng không có căn cứ.

Ý kiến cho rằng lòng trung thành của Lương Chấn Anh hướng về Bắc Kinh nhiều hơn Hồng Kông đã đeo bám ông từ lâu. Năm 2010, Lương Chấn Anh đã được câu hỏi rằng ông có ủng hộ trao giải Nobel Hòa bình cho nhân vật bất đồng chính kiến bị cầm tù Lưu Hiểu Ba hay không. Ông đã trả lời rằng cựu lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình nên là người Trung Quốc đầu tiên nhận được giải thưởng này.

Đến cuối chiến dịch tranh cử, Điền Bắc Tuấn (田北俊), chủ tịch danh dự của Đảng Tự do nói rằng các thành viên của ủy ban tuyển cử đã nhận được những cuộc gọi từ "Văn phòng Liên lạc Chính phủ Nhân dân Trung ương tại Khu hành chính đặc biệt Hồng Kông" đòi hỏi họ bỏ phiếu cho Lương Chấn Anh.

Cuối cùng, vào ngày 25 tháng 3 năm 2012, Lương Chấn Anh được tuyên bố trở thành nhà lãnh đạo mới của Hồng Kông, sau khi có được 689 phiếu từ ủy ban tuyển cử gồm 1.200 thành viên. Đường Anh Niên có được 285 phiếu và ứng cử viên thứ ba, đảng viên dân chủ Hà Tuấn Nhân (何俊仁) có được phiếu của 76 thành viên. Tổng cộng, đã nhận được 1.132 phiếu hợp lệ.

Khi ông được bầu chọn, phiên bản điện tử của Nhân dân Nhật báo đã gọi ông là "đồng chí Lương Chấn Anh". Khi các phương tiện truyền thông Hoa ngữ chỉ ra rằng từ đồng chí được dành riêng để các chỉ các đảng viên cộng sản, và cả Đổng Kiến Hoa và Tăng Âm Quyền đều không được gọi như vậy, từ "đồng chí" đã bị loại bỏ khỏi trang.

Sau khi thắng cử, người ta đã phát hiện một số công trình xây dựng bất hợp pháp/chưa được cho phép trong tư gia của Lương Chấn Anh, vụ bê bối này càng trở nên nghiêm trọng khi nó đi theo vết xe đổ của Đường Anh Niên- khi người ta phát hiện tầng hầm được xây trái phép trong tư gia của ông ta và điều này đã khiến chiến dịch tranh cử của Đường Anh Niên bị ảnh hưởng tiêu cực, và khi đó Lương Chấn Anh đã chỉ trích thẳng Đường Anh Niên. Vấn đề này đã chi phối trong khoảng thời gian khi ông nhậm chức. Các công trình xây dựng của Lương Chấn Anh đã bị phá bỏ.

Nhiệm kỳ đầu tiên
Lương Chấn Anh nhậm chức Trưởng quan hành chính vào ngày 1 tháng 7 năm 2012. Cũng như vấn đề công trình xây dựng bất hợp pháp, đã có tranh luận về những sự bổ nhiệm và các hành động khác của ông. Lương Chấn Anh đọc diễn văn trong lễ nhậm chức của mình bằng Quan thoại; trong khi tiếng Quảng Đông, ngôn ngữ chính của thành phố nơi ông đắc cử làm đại diện, không xuất hiện trong buổi lễ. Điều này cũng tương phản với người tiến nhiệm của ông, Tăng Âm Quyền, khi ông này đọc diễn văn nhậm chức năm 2007 bằng tiếng Quảng Đông. Việc này càng củng cố một niềm tin đang lớn dần ở Hồng Kông rằng ông chẳng khác gì một con rối của Đảng Cộng sản. Ngày 1 tháng 1 năm 2013, đã có một cuộc biểu tình quy mô lớn của người dân Hồng Kông nhằm yêu cầu Lương Chấn Anh từ chức. Ngày 9 tháng 1 năm 2013, Lương Chấn Anh đã vượt qua cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm do Đảng Dân chủ đối lập khởi xướng, ông có được 37 phiếu thuận, 27 phiếu chống.

Gia đình
Lương Chấn Anh đã kết hôn với Đường Thanh Nghi (唐青儀, Regina Leung Tong Ching-yee) và hai người đã có một con gái và một con trai. Cha của Lương Chấn Anh là một sĩ quan cảnh sát Hồng Kông.

Xem thêm

 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
 Đặc khu trưởng Hồng Kông

Chú thích

Liên kết ngoài
Vì sao Người Hồng Kông Ghét Ông Lương Chấn Anh?

Doanh nhân Hồng Kông
Nhân vật chính trị Hồng Kông
Đặc khu trưởng Hồng Kông
Người họ Lương tại Trung Quốc


title: Quốc huy Argentina

text:
Quốc huy Argentina có hình bầu dục, huy trưng này vốn là tỉnh huy của tỉnh Liên hợp La Plata, năm 1813 đổi thành quốc huy Argentina.

Mô tả
Quốc huy có hình elíp, được tạo ra từ hai nhánh nguyệt quế ôm lại. Nửa hình elíp phía trên màu xanh, nửa dưới hình elíp có màu trắng và có hai cánh tay bắt chặt nhau với một cây gậy, trên cây gậy có một chiếc mũ Frigia màu đỏ. Trên cùng của hình elíp là mặt trời đang ló rạng.

Ý nghĩa
Nửa phía trên màu xanh da trời rọi chiếu bốn phương, gọi là mặt trời tháng 5, nó tượng trưng cho sức mạnh vĩ đại đấu tranh giành thắng lợi của nhân dân, tượng trưng cho chân lý, tôn nghiêm và phồn vinh, đồng thời cũng tượng trưng cho sự ra đời của một quốc gia mới.

Nửa dưới hình elíp màu trắng. Hai màu lam và trắng là màu quốc kỳ Argentina. Màu xanh da trời tượng trưng cho chính nghĩa, màu trắng tượng trưng cho niềm tin, sự thuần khiết, sự chính trực và cao thượng.

Giữa hình elíp có hai tay bắt chặt nhau, tượng trưng cho sự đoàn kết, trong tay là một cây gậy dài đứng thẳng, gọi là cây gậy tự do. Trên đầu gậy có chiếc mũ mềm màu đỏ hình nón rũ xuống. Cây gậy dài tượng trưng cho quyền lợi, pháp lệnh, tôn nghiêm và chủ quyền. Chiếc mũ đỏ Frigia, cũng gọi là chiếc mũ tự do.

Toàn bộ hình elíp được tạo bởi lá nguyệt quế màu lục, vòng ôm lá nguyệt quế tượng trưng cho thắng lợi và quang vinh, màu lục tượng trưng cho lòng trung thành và tình hữu nghị.

Đọc thêm
 Quốc kỳ Argentina

Tham khảo

 Nguồn gốc tên gọi các quốc gia trên thế giới - Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin.

Argentina
Biểu tượng quốc gia Argentina


title: Norderoogsand

text:
Norderoogsand là một bãi cát trong vùng biển Wadden thuộc biển Bắc. Một phần của bãi cát đã dần nổi lên khỏi mặt biển để trở thành một đảo chắn và hiện nằm cách bờ biển bang Schleswig-Holstein của Đức 25 kilômét. Tên gọi Norderoogsand bắt nguồn từ tên của đảo Norderoog ở phía đông thực thể này.

Địa lý
Norderoogsand là một bãi cát cạn nước có chiều dài tính theo trục bắc-nam là 5,5 km, chiều rộng 2,7 km và tổng diện tích khoảng 9,4 km². Qua thời gian, phần phía bắc Norderoogsand đã nổi lên tạo thành một đảo chắn hình lưỡi liềm dài 700 mét, rộng 200 m với diện tích khoảng 14 hecta. Nơi cao nhất của đảo đạt độ cao 4 m. Sự hình thành nên đảo này gặp thuận lợi về mặt dòng chảy và gió nhờ đảo nằm ở mặt khuất gió của những đụn cát khác. Tuy nhiên, muốn giữ được đất để tồn tại lâu dài thì đảo phải dựa vào bộ rễ thực vật nhưng rễ của cỏ dại trên đảo chưa đủ khả năng để giữ đất.

Sinh vật
Norderoogsand nằm trong vùng lõi của khu bảo tồn mang tên Các vườn quốc gia biển Wadden. Về thực vật, ngoài một số loài như Leymus arenarius và cỏ thuộc chi Ammophila (họ Hòa thảo) thì người ta còn tìm thấy tại đây một vài loài cây thường mọc ở các đầm lầy mặn như cỏ xanh-pie và thực vật thuộc chi Halimione (họ Dền). Về động vật, tính đến mùa hè năm 2012, có 149 cặp Larus argentatus, 74 cặp Larus fuscus, bốn cặp Haematopus ostralegus, hai cặp Charadrius hiaticula, hai cặp Anser anser, hai cặp Larus marinus, hai cặp Somateria mollissima và một cặp Falco peregrinus đã tìm đến đây sinh sản.

Tham khảo

Đảo biển Bắc
Địa lý Nordfriesland
Sơ khai địa lý
Đảo chắn Bắc Frisia


title: Kim Tuấn (nhà thơ)

text:
Kim Tuấn (1938-2003) là một nhà thơ tiêu biểu trước 1975. Hai ca khúc phổ thơ của ông nổi tiếng là Anh cho em mùa xuân (Nguyễn Hiền) & Những bước chân âm thầm (Y Vân).

Tiểu sử
Kim Tuấn tên thật là Nguyễn Phước Vĩnh Khuê, sinh năm 1938 tại Huế nhưng quê gốc ở Hà Tĩnh. Ông là hậu duệ 5 đời Tùng Thiện Vương Miên Thẩm. Là con trai duy nhất của gia đình. Thuở nhỏ sống cùng gia đình ở Phan Thiết. Lớn lên vào Sài Gòn học. Ông có tính cách hiền lành; ngoại hình mập mạp, da hơi ngăm đen, nụ cười híp mắt. Năm 20 tuổi cưới người vợ đầu là Hồ Thị Mộng Sương (em Hồ Đình Phương). Sau 1975 hai người ly dị, Mộng Sương sang Pháp, Kim Tuấn cưới người vợ thứ nhì là chị Minh Phương và có hai người con trai.

Kim Tuấn làm thơ từ năm 13 tuổi. Bắt đầu có thơ đăng trên các tạp chí đầu thập niên 1960. Tập thơ đầu tiên xuất bản là tập Hoa Mười Phương in chung với mười ba tác giả khác. Ông từng có một thời gian nhập ngũ và làm thông dịch viên tiếng Anh cho Quân đoàn II (Việt Nam Cộng hòa) tại Pleiku. Thời gian này ông còn là phóng viên chiến trường với ký danh Vĩnh Khuê. Sau thời gian làm việc ông thường về nhà phụ vợ bán thuốc tây tại nhà riêng - hiệu thuốc cùng tên Kim Tuấn trên đường Phan Bội Châu.

Năm 1977, ông về Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh làm hiệu trưởng Trường Anh văn và dạy nghề Thăng Long - một ngôi trường do người Anh tài trợ dành cho trẻ em lang thang và dạy học ở đó cho đến cuối đời. Ngày 11/9/2003, sau khi tham dự buổi văn nghệ phát quà Trung thu cho trẻ em nghèo tại trường, ông về nhà ăn bánh, uống trà, ngắm trăng với vợ con rồi đột ngột bị nhồi máu cơ tim và mất trên đường đưa đến bệnh viện.

Đánh giá
Đa số thơ của Kim Tuấn đều là thơ năm chữ với vần điệu êm ả, dịu dàng; mang nhiều hình ảnh đặc trưng của mỗi vùng đất mà ông viết. Cái hay của thơ Kim Tuấn là nắm bắt được tính cô động, "kiệm lời" của thể thơ năm chữ.

Gồm 3 mảng chính: Thiên nhiên - Chiến tranh - Tình yêu.

Thơ của ông được in trên nhiều báo, tạp chí trước và sau 1975. Ngoài ra ông còn được nhà thơ Du Tử Lê gọi là "chiếc cầu nối huy hoắc giữa thơ ca và âm nhạc trước 1975" với nhiều bài thơ phổ nhạc đặc sắc mà tiêu biểu là Anh cho em mùa xuân (Nguyễn Hiền) và Những bước chân âm thầm (Y Vân).

Xuất bản
Hoa mười phương (chung với 13 tác giả khác, 1959) ~ Trường Giang
Ngàn thương (chung với Định Giang, Vương Đức Lệ, 1961)
Dấu bụi hồng (1971) ~ Minh Đức
Thơ Kim Tuấn 1962-1972 (1974) ~ Gìn Vàng Giữ Ngọc
Thời của trái tim hồng (1990) ~ Nhà xuất bản Tổng hợp Sông Bé
Tuổi phượng hồng (1991) ~ Nhà xuất bản Trẻ
Tạ tình phương Nam (1994)
Thơ Lý và thơ ngắn (2002) ~ Nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh

Những ca khúc phổ thơ Kim Tuấn
Anh cho em mùa xuân (Nguyễn Hiền) - phổ từ bài Nụ hoa vàng ngày xuân
Những bước chân âm thầm (Y Vân) - phổ từ bài Kỷ niệm
Nhớ em lý bông mai (Trương Quang Tuấn) - phổ từ bài Lý bông mai
Tự tình lý cây bông (Trương Quang Tuấn) - phổ từ bài Lý cây bông
Duyên tình lý ngựa ô (Trương Quang Tuấn)
Tình ta lý qua cầu (Trương Quang Tuấn)
Ầu ơ lý ru con (Trương Quang Tuấn)
Khi tôi về (Phạm Duy)
Ta ở trời tây (Phạm Đình Chương)
Khi xa Sài Gòn (Lê Uyên Phương)
Còn thương nhau hoài (Trúc Sơn)
Nối lại tình thương (Trúc Sơn)
Sao anh không về (Trúc Sơn)
Nói với mùa thu (Thanh Trang)
Xuân tận miền xa (Thanh Trang)
Nếu còn yêu nhau (Hoàng Bảo)
Nhớ anh vẫn đợi anh về (Hoàng Bảo)
Thương anh lá đổ mấy mùa (Hoàng Bảo)
Ga nhỏ chiều mưa (Tấn An)
Lòng vẫn còn thương (Tấn An)
Tình vẫn còn thương (Tấn An)
Tháng đợi năm chờ (Tấn An)
Còn nhớ còn thương (Minh Mỹ)

Chú thích

Nhà thơ Việt Nam
Người Hà Tĩnh
Người Huế
Hoàng tộc nhà Nguyễn
Sinh năm 1938
Mất năm 2003


title: R&B đương đại

text:
R&B đương đại (hoặc đơn giản là R&B) là một thể loại nhạc đại chúng kết hợp rhythm and blues với các yếu tố của pop, soul, funk, hip hop và điện tử.

Thể loại nhạc này có phong cách sản xuất nhạc riêng biệt và phong cách chuyển soạn giọng hát sến và ngọt ngào. Ảnh hưởng của nhạc điện tử đang trở thành một xu hướng gia tăng và việc sử dụng các nhịp lấy cảm hứng từ hip hop hoặc dance là điển hình, mặc dù sự thô ráp và gai góc vốn có trong hip hop có thể bị giảm lượt và dịu đi. Những ca sĩ R&B đương đại thường sử dụng lối hát melisma và kể từ giữa thập niên 1980, nhịp R&B đã được kết hợp với các yếu tố của văn hóa và âm nhạc hip hop cũng như văn hóa đại chúng và nhạc pop.

Tiền thân
Theo Geoffrey Himes phát biểu vào năm 1989, phong trào progressive soul vào đầu thập niên 1970 đã "mở rộng ranh giới âm nhạc và ca từ của [R&B] theo những cách chưa từng có trước đây". Phong trào này được dẫn dắt bởi các ca sĩ kiêm sáng tác nhạc/nhà sản xuất nhạc soul như Curtis Mayfield, Marvin Gaye và Stevie Wonder. Những tác phẩm của Norman Whitfield tại Motown (hãng thu âm của Gaye) còn đi tiên phong trong việc thiết lập giọng hát soul và các đoạn hook đơn giản của các bản thu rhythm and blues trước đó, đối lại các nhịp mạnh, hòa thanh giọng hát và âm thanh của dàn nhạc, tất cả đều làm dày thêm kết cấu của bản nhạc. Âm nhạc của riêng Gaye trong các album như What's Going On (1971) đã kết hợp những ảnh hưởng của nhạc jazz làm cho thể loại này chuyển sang một hướng âm nhạc khó đoán định hơn.

Tiền thân gần nhất của R&B đương đại xuất hiện vào cuối kỷ nguyên disco ở cuối thập niên 1970, khi Michael Jackson và Quincy Jones đưa thêm nhiều yếu tố điện tử vào âm thanh thời đó, tạo ra một phong cách nhạc sàn thân thiện ngọt ngào hơn. Kết quả đầu tiên là Off the Wall (1979)—mà theo Stephen Thomas Erlewine từ AllMusic— "là một album có tầm nhìn, tìm được cách đưa disco mở ra một chân trời mới nơi nhịp điệu là không thể phủ nhận, nhưng lại không phải là trọng tâm chính" và "là một phần của tấm thảm đầy màu sắc gồm những bản ballad và đàn dây sến, nhạc soul, pop và soft rock ngọt ngào, và funk lôi cuốn".

Richard J. Ripan viết rằng album Control (1986) của Janet Jackson "có quan trọng đối với sự phát triển của r&b vì một số lý do", vì cô và các nhà sản xuất của mình (Jimmy Jam và Terry Lewis) "đã chế tác một âm thanh mới kết hợp các yếu tố nhịp điệu của funk và disco, cùng với lượng lớn đàn synthesizer, bộ gõ, hiệu ứng âm thanh và tính cảm thụ của nhạc rap." Ripani viết rằng "sự thành công của 'Control'" đã dẫn đến sự kết hợp những nét phong cách của rap trong ít năm tới và Janet Jackson sẽ tiếp tục là một trong những người dẫn đầu trong sự phát triển ấy." Cùng năm đó, Teddy Riley bắt đầu sản xuất các bản nhạc r&b mang ảnh hưởng của hip hop. Sự kết hợp giữa phong cách r&b và nhịp điệu hip hop này được gọi là "new jack swing" và được áp dụng cho các nghệ sĩ như Keith Sweat, Bobby Brown, Johnny Kemp và Bell Biv DeVoe.

Thập niên 1990

Nhờ sử dụng các bản nhạc lấy cảm hứng từ hip hop, một thể loại mới có tên "hip hop soul" đã được Mary J. Blige và nhà sản xuất Sean Combs khai sinh.

Ở giữa thập niên 1990, The Bodyguard: Original Soundtrack Album của Whitney Houston chung cuộc bán ra hơn 45 triệu bản trên toàn thế giới và trở thành album soundtrack bán chạy nhất mọi thời đại. Album phòng thu thứ 5 cùng tên janet (1993) của Janet Jackson ra đời sau bản hợp đồng trị giá hàng triệu đô la Mỹ của cô với Virgin Records; album tiêu thụ hơn 14 triệu bản trên toàn thế giới. Boyz II Men và Mariah Carey đã thu âm một số bài hit quán quân Billboard Hot 100, tính cả nhạc phẩm hợp tác giữa hai nghệ sĩ là "One Sweet Day" (từng là bài hit quán quân trụ dài nhất lịch sử Hot 100). Carey còn từng phát hành một bản remix đĩa đơn "Fantasy" (1995) của cô, với sự tham gia khách mời của Ol' Dirty Bastard, một hình thức hợp tác chưa từng có vào thời điểm ấy. Carey, Boyz II Men và TLC đã phát hành album vào năm 1994 và 1995— Daydream.

Ở thập niên 1990, tiểu thể loại neo soul (nhờ có bổ sung thêm ảnh hưởng của soul những năm 1970 dòng pha trộn soul hip hop) nổi lên, với những nghệ sĩ đầu tàu là Erykah Badu, Lauryn Hill và Maxwell. Hill và Missy Elliott còn xóa nhòa thêm ranh giới giữa r&b và hip hop bằng thu âm cả hai phong cách. Bắt đầu từ năm 1995, giải Grammy đã khởi xưởng giải Grammy cho album R&B xuất sắc nhất, với II của Boyz II Men trở thành tác phẩm đầu tiên giành giải. Giải thưởng sau đó được trao cho TLC với CrazySexyCool vào năm 1996, Tony Rich với Words vào năm 1997, Erykah Badu với Baduizm vào năm 1998 và Lauryn Hill với The Miseducation of Lauryn Hill vào năm 1999. Cuối năm 1999, tạp chí Billboard lần lượt liệt Mariah Carey và Janet Jackson là các nghệ sĩ thành công thứ nhất và thứ hai của thập niên 1990.

Cùng lúc ấy, ở nửa sau thập niên 1990, The Neptunes và Timbaland đã có bước đi giàu ảnh hưởng trước đối với nhạc R&B và hip hop đương đại.

Thập niên 2000
Năm 2003, nhà phê bình âm nhạc Robert Christgau mô tả R&B hiện đại là "về kết cấu, tâm trạng, cảm giác—giọng hát, hòa tấu và nhịp điệu, được thể hiện rõ ràng khi chúng hòa quyện vào nhau".

Sau những giai đoạn thành công đầy biến động, nhạc urban đã lấy được sự thống trị về mặt thương mại vào đầu thập niên 2000, thể hiện thành công crossover vượt bậc trên bảng xếp hạng Billboard của các nghệ sĩ R&B và hip hop.

Năm 2001, Alicia Keys phát hành đĩa đơn đầu tay "Fallin'". Ca khúc đoạt vị trí quán quân trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, Mainstream Top 40 và Hot R&B/Hip-Hop Songs. Nhạc phẩm còn thắng ba giải Grammy vào năm 2002, bao gồm Bài hát của năm, Bài hát R&B xuất sắc nhất và Trình diễn giọng ca R&B nữ xuất sắc nhất, đồng thời nhận được đề cử Thu âm của năm. Album phòng thu solo đầu tay của Beyoncé là Dangerously in Love (2003) đã bán được hơn 5triệu bản tại Hoa Kỳ và đoạt 5 giải Grammy.

Confessions của Usher (2004) tiêu thụ 1,1triệu bản trong tuần đầu tiên và hơn 8triệu bản vào năm 2004, kể từ đó album đã giành được chứng nhận Kim cương của Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA) và tính đến năm 2016, nhạc phẩm bán ra hơn 10triệu bản tại Mỹ và hơn 20triệu bản trên toàn thế giới. Confessions sở hữu 4 đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100 liên tiếp—"Yeah!" , "Burn", "Confessions Part II" và "My Boo". Nhạc phẩm thắng ba giải Grammy vào năm 2005, bao gồm Album R&B đương đại xuất sắc nhất, Trình diễn song tấu hoặc nhóm nhạc giọng R&B xuất sắc nhất cho "My Boo" và Hợp tác hát/rap xuất sắc nhất cho "Yeah!"

Năm 2004, cả 12 bài hát đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Hot 100 đều thuộc về nghệ sĩ thu âm người Mỹ gốc Phi và chiếm 80% số bài hit R&B quán quân trong năm đó. Cùng với chuỗi đĩa đơn của Usher, đài phát thanh Top 40 và cả bảng xếp hạng nhạc pop lẫn R&B đều có những bài chiếm ngôi đầu bảng là " Hey Ya! " của Outkast, "Drop It Like It's Hot" của Snoop Dogg, "Lean Back" và Ciara và "Goodies" của Terror Squad. Sau đó Chris Molanphy của The Village Voice đã nhận xét rằng "vào đầu thập niên 2000, nhạc urban" là "nhạc pop".

Từ năm 2005 đến 2009, Raymond, Knowles và Keys đã lần lượt phát hành các album— B'Day, Here I Stand, I Am.. . Sasha Fierce và The Element of Freedom. Bài hát "We Belong Together" của Mariah Carey được liệt là bài hát thành công nhất thập kỷ trên bảng xếp hạng cuối thập kỷ của Billboard. Ca khúc có tới 14 tuần đứng đầu bảng Hot 100 vào năm 2005. The Emancipation of Mimi (2005) của Mariah Carey ra mắt ở vị trí quán quân trên Billboard 200 và nhận được 10 đề cử giải Grammy.

Giữa thập niên 2000 nổi lên sự xuất hiện của các nghệ sĩ R&B mới như Ashanti, Keyshia Cole và Akon. Album đầu tay cùng tên của Ashanti đứng đầu cả hai bảng xếp hạng Billboard 200 và Top R&B/Hip-Hop Albums của Mỹ. Album đem về cho cô ba đề cử Grammy, thắng cử cho Album R&B đương đại hay nhất. Tân binh R&B Chris Brown phát hành album cùng tên vào năm 2005, ra mắt ở vị trí thứ hai trên Billboard 200. Đĩa đơn đầu tay của anh là "Run It!" giành ngôi quán quân trên Billboard Hot 100, Hot R&B/Hip-Hop Songs và US Radio Songs.

Trong thời gian này còn có sự xuất hiện của những tác giả ca khúc R&B. Bryan-Michael Cox đồng sáng tác "Burn" và "Confessions Part II" (2005) của Usher, "Shake It Off" và "Don't Forget About Us" (2006) của Mariah Carey, và "Say Goodbye" (2006) của Chris Brown). Keri Hilson thì đồng sáng tác các bài hát "Take Me as I Am" (2006) của Mary J. Blige, "Ice Box" (2006) của Omarion và "Like a Boy" (2006) của Ciara. Rico Love đồng sáng tác "Throwback" (2005) của Usher, "Energy" (2008) của Keri Hilson, "Bobby #2" của Pleasure P(2008). The-Dream thì viết "Umbrella" (2007) của Rihanna, "Bed" của J. Holiday và "Moving Mountains" và "Trading Places" (2008) của Usher. Ne-Yo sáng tác "Let Me Love You" của Mario, "Take a Bow" và "Unfaithful" của Rihanna, và "Irreplaceable" (2006) của Beyoncé.

Theo Billboard, những nghệ sĩ R&B thành công nhất về mặt thương mại của thập kỷ là Usher, Alicia Keys, Beyoncé, Mariah Carey, Rihanna, Chris Brown và Ne-Yo.

Thập niên 2010

Nối tiếp từ các thập niên 1990 và 2000, R&B (giống như nhiều thể loại khác) đã thu hút những ảnh hưởng từ những phát kiến kỹ thuật lúc bấy giờ và bắt đầu kết hợp nhiều âm thanh và nhạc cụ điện tử và máy hơn, phong cách đang phát triển này được gọi là Electro-R&B dần bắt đầu thống trị thể loại này. Việc sử dụng các hiệu ứng như Auto-Tune và các loại đàn synth điện toán mới đã mang lại cho R&B cảm giác vị lai hơn, đồng thời vẫn cố kết hợp nhiều chủ đề chung của dòng nhạc như tình yêu và các mối quan hệ.

Theo Christgau vào năm 2017, "hầu hết mọi bài R&B đều là giọng-hát-cộng-âm-thanh thay vì giọng-hát-cộng-bài-hát, với âm thanh từ track-and-hook chính xác đến bầu không khí đặc trưng."

Đầu thập niên 2010, những nghệ sĩ Usher và Chris Brown vừa bắt đầu đón nhận những ảnh hưởng điện tử mới, vừa vẫn giữ cái cảm giác sơ khai của R&B. "OMG" và "DJ Got Us Fallin' in Love" của Usher và "Yeah 3x" của Chris Brown đều mang hơi hướng EDM.

Những ca sĩ Miguel, John Legend và Jeremih nổi tiếng trong giới hip hop đại chúng nhờ nhiều lần hợp tác với các rapper như Wale, Rick Ross và J. Cole. R&B ngày nay đa dạng hơn nhiều và kết hợp nhiều yếu tố âm thanh hơn trước, vì thể loại mở rộng sức hấp dẫn và khả năng thương mại của nó. Ảnh hưởng của nhạc trap duy trì sự hiện diện mạnh mẽ trên các bảng xếp hạng âm nhạc với những ca khúc của ca sĩ R&B Beyoncé như "Drunk in Love", "Flawless" và "7/11", album phòng thu đầu tay Trapsoul của Bryson Tiller và "Thick of It" của Mary J. Blige.

Latin R&B đang có được chỗ đứng kể từ khi làn sóng các nghệ sĩ bắt đầu pha trộn trap với âm thanh ấy vào giữa thập niên. Những đĩa đơn tiếng Tây Ban Nha của Alex Rose, Rauw Alejandro và Paloma Mami (vay mượn khéo léo từ R&B) đang hấp dẫn khán giả toàn cầu. Ở Mỹ Latin, thể loại trở nên thịnh hành với "Toda" của Alex Rose, và "Otro Trago" của Sech.

Xem thêm

 Danh sách nhạc sĩ R&B

Chú thích

Đọc thêm

Thể loại nhạc rhythm and blues
Âm nhạc Mỹ gốc Phi
Âm nhạc thập niên 2010
Âm nhạc thập niên 2000
Âm nhạc thập niên 1990
Âm nhạc thập niên 1980
R&B đương đại


title: Def Jam Recordings

text:
Def Jam Recordings là một hãng ghi âm của Mỹ, tập trung chủ yếu vào thể loại nhạc hip hop và urban, thuộc sở hữu của Universal Music Group và hoạt động như một phần của The Island Def Jam Music Group. Tại Anh Quốc, hãng đĩa có tên là Def Jam UK và được điều hành thông qua Mercury Music Group, trong khi đó ở Nhật Bản, người ta biết đến hãng đĩa này dưới cái tên Def Jam Japan, hãng đĩa được điều hành thông qua Universal Music Sigma.

Lịch sử hãng ghi âm
Def Jam được thành lập bởi Rick Rubin tại phòng ký túc xá của anh tại đại học New York University và sản phẩm đầu tiên của hãng đĩa này là một đĩa đơn của ban nhạc Hose mà anh là một thành viên. Russell Simmons nhanh chóng tham gia cùng với Rubin sau khi Jazzy Jay giới thiệu cả hai người với nhau. Đĩa đơn đầu tiên được phát hành dưới mác Def Jam Recordings là "It's Yours" của T La Rock & Jazzy Jay. Sản phẩm đầu tiên được phát hành với mã số catalog của Def Jam Recordings là "I Need a Beat" của LL Cool J và "Rock Hard" của Beastie Boys, cả hai đều vào năm 1984.

Nghệ sĩ
 Danh sách các nghệ sĩ hiện tại của Def Jam Recordings
 Danh sách các nghệ sĩ trước đây của Def Jam Recordings

Danh sách đĩa nhạc
 Danh sách đĩa nhạc của Def Jam Recordings

Tham khảo

Liên kết khác
 Phỏng vấn với Shakir Stewart, HitQuarters Nov 5

Hãng ghi âm Mỹ
Công ty có trụ sở tại thành phố New York
Hãng thu âm phân phối bởi Universal Music Group
Hãng ghi âm nhạc hip hop
Hãng thu âm thành lập năm 1983
Hãng thu âm rhythm and blues
Công ty con của Vivendi

Nghệ sĩ của Def Jam Recordings


title: In Rainbows

text:
In Rainbows là album phòng thu thứ bảy của ban nhạc alternative rock Anh Radiohead. Album được ban nhạc tự phát hành vào 10 tháng 10 năm 2007 dưới dạng tải kĩ thuật số thông qua mô hình cho phép khách hàng tự định giá và trả tiền, sau đó dưới dạng đĩa CD thường ở nhiều nước vào tuần cuối của năm 2007. Album được phát hành ở Bắc Mỹ vào 1 tháng 2 năm 2008 bởi TBD Records. In Rainbows là đĩa nhạc đầu tiên của Radiohead sau khi họ chấm dứt hợp đồng với hãng EMI và đánh dấu sự kết thúc một khoảng thời gian dài nhất giữa hai album phòng thu trong sự nghiệp của họ.

Ghi âm với nhà sản xuất Nigel Godrich, Radiohead đã thực hiện In Rainbows trong hơn hai năm, bắt đầu từ đầu năm 2005. Giữa quá trình thu âm, ban nhạc đã lưu diễn tại châu Âu và Bắc Mỹ trong 3 tháng vào cuối năm 2006. Các sáng tác của In Rainbows mang tính riêng tư hơn tất cả các album khác của Radiohead, và ca sĩ chính Thom Yorke đã mô tả hầu hết bài hát như là những phiên bản của "các ca khúc quyến rũ" của anh. Radiohead đã kết hợp một loạt các phong cách âm nhạc và nhạc cụ khác nhau, sử dụng không chỉ nhạc cụ điện tử và bộ dây, mà còn cả piano, celesta, và ondes Martenot.

Sau khi ra mắt bản bán lẻ, In Rainbows đã leo lên bảng xếp hạng UK Albums Chart của Anh và Billboard 200 của Mỹ tại vị trí quán quân; cho đến tháng 10 năm 2008, album đã bán được hơn 3 triệu bản trên toàn cầu ở cả hai định dạng kĩ thuật số và đĩa nhựa. Album đã giành được sự khen ngợi rộng rãi của giới phê bình và được xem là một trong những album xuất sắc nhất của năm 2007 trên một số tạp chí. Vào năm 2009, đĩa nhạc đã giành hai giải Grammy cho "Album alternative xuất sắc nhất" và "Album đóng gói phiên bản giới hạn đặc biệt xuất sắc nhất" (Best Special Limited Edition Package). Vào năm 2012, album được xếp thứ 336 trong danh sách "500 album xuất sắc nhất mọi thời đại" của tạp chí Rolling Stone.

Sản xuất

Thu âm
Sau một khoảng thời gian nghỉ ngơi khỏi công việc sáng tác và ghi âm từ năm 2004, Radiohead bắt đầu thực hiện album phòng thu thứ bảy của họ và giữa tháng 2 năm 2005. Những phiên ghi âm định kỳ được bắt đầu vào tháng 8 năm 2005, và ban nhạc thỉnh thoảng lại cập nhật thông tin cho người hâm mộ về tiến triển của họ trên một blog mới, Dead Air Space . Việc thu âm tiếp diễn cho đến đầu năm 2006, nhưng các phiên làm việc vẫn rất chậm chạp. Dựa theo lời Yorke, "chúng tôi dành rất nhiều thời gian trong phòng thu mà chẳng đi đâu cả, làm lãng phí thời gian của chúng tôi, và điều đó thực sự, thực sự rất bực mình." Việc chậm trễ được cho là do sự khó khăn để lấy lại động lực sau thời gian nghỉ của họ, và việc thiếu đi một thời hạn và một nhà sản xuất để thúc đẩy mọi thứ tiến lên. Trong những phiên thu âm tháng 2 năm 2006, họ quyết định làm việc với nhà sản xuất Mark Stent thay cho Nigel Godrich, nhà đồng sản xuất của họ trong một thời gian dài. Tay bass Colin Greenwood, khi bình luận về quyết định của họ, đã nói "Nigel và ban nhạc nay đã biết nhau quá rõ, tất cả điều đó có một chút quá an toàn." Mặc dù ban nhạc đã viết một vài ca khúc mới vào lúc đó, không có ca khúc nào trong số đó được thực hiện trong những phiên thu âm với Stent, mà kết thúc sau đó vào tháng 4 năm 2006.

Ban nhạc quyết định đi lưu diễn một lần để, giúp đem đến cho họ một mục tiêu để hướng tới. Nhận xét về sự chuẩn bị của họ cho chuyến lưu diễn, Yorke nói: "bỗng nhiên tất cả mọi người đều tự nguyện và không có ai e ngại bởi vì bạn không phải ở trong phòng thu... nó cảm giác như trở lại tuổi 16 một lần nữa." Vào tháng 5 và tháng 6 năm 2006, Radiohead đã đi lưu diễn ở các thành phố lớn của Châu Âu và Bắc Mỹ, sau đó quay trở lại châu Âu để diễn cho một vài lễ hội âm nhạc vào tháng 8. Radiohead cũng chơi nhạc ở các địa điểm nhỏ như câu lạc bộ và nhà hát trong tour diễn, điều mà họ đã làm lúc ban đầu sự nghiệp trong một vài năm. Ban nhạc cũng chơi ở các lễ hội âm nhạc lớn hơn như V, nơi họ là ngôi sao của lễ hội, và Bonnaroo, nơi họ có một buổi biểu diễn trực tiếp dài nhất trong nhiều năm với 28 bài hát. Trong những buổi trình diễn trực tiếp, ban nhạc đã đưa vào những ca khúc mà họ đang thực hiện trong phòng thu.

Sau chuyến lưu diễn, ban nhạc đã khởi động lại các phiên thu âm với Godrich vào tháng 10 năm 2006, tại Tottenham Court House ở Marlborough, Wiltshire, một ngôi nhà chất lượng kém mà được tay ghita Ed O'Brien miêu tả là "một đống quê mùa cũ kỹ... crumbling at the seams." Công việc thu âm, trái ngược với sự bế tắc trong những phiên làm việc năm 2005, đã rất hiệu quả; những phiên bản cuối cùng của "Jigsaw Falling into Place" và "Bodysnatchers" đã được ghi âm tại ngôi nhà. Yorke nói trên Dead Air Space rằng ban nhạc "hiện tại đã bắt đầu đĩa nhạc một cách thích hợp... bắt đầu đi đến được một nơi nào đó, tôi nghĩ vậy." Những phiên ghi âm khác ở Halswell House, Taunton, và Hospital Studios của Godrich ở Covent Garden, nơi ban nhạc thu bài "Videotape" và cho ra phiên bản cuối cùng của "Nude", diễn ra vào cuối tháng 12 năm 2006. Vào giữa tháng 11 năm 2007, Radiohead quay trở lại những phiên ghi âm ở phòng thu của họ ở Oxfordshire, và bắt đầu đăng ảnh, lời bài hát, video và đoạn nhạc mẫu của các ca khúc mới lên Dead Air Space. Và cuối tháng 4, Yorke phát biểu rằng Radiohead đã có một CD với những chất liệu mà đã sẵn sàng để cân nhắc. Vào tháng 6, Godrich đăng những đoạn cắt của những ca khúc đã được mix lên Dead Air Space, bao gồm "Jigsaw Falling into Place" (được biết với tên "Open Pick" trong suốt những buổi biểu diễn năm 2006), "Down Is the New Up", "Bangers + Mash", "All I Need", "Faust Arp" and "Weird Fishes/Arpeggi". Quá trình ghi âm kết thúc vào tháng 6, và Bob Ludwig đã master album vào tháng 7 năm 2007 ở Gateway Mastering, thành phố New York.

Âm nhạc và ca từ

Album gồm nhiều ca khúc mà đã từng được ra mắt lần đầu trong tour diễn năm 2006 của Radiohead, gồm có "15 Step", "Bodysnatchers", "All I Need", "Videotape", "Arpeggi" và "Open Pick" (hai bài cuối sau đã đổi tên lần lượt thành "Weird Fishes/Arpeggi" và "Jigsaw Falling into Place"). Nhạc phẩm "Nude", được biểu diễn trực tiếp lần đầu trong tour diễn quốc tế OK Computer, sau cùng cũng được phát hành trong In Rainbows với phần phối khí khác biệt. "Reckoner", được biểu diễn lần đầu năm 2001, cũng được đưa vào trong album, nhưng ở dưới dạng hoàn toàn khác; Yorke và tay ghita Jonny Greenwood đã tạo ra những chất liệu mới cho ca khúc và sau đó bỏ đi những chất liệu ban đầu.

Ở bài hát mở đầu, "15 Step", ban nhạc tranh thủ được sự giúp đỡ của một nhóm trẻ em đến từ Trường Âm nhạc và Trung tâm nghệ thuật Matrix ở Oxford. Colin Greenwood và Godrich ban đầu định ghi âm tiếng vỗ tay cho ca khúc, nhưng khi tiếng vỗ tay tỏ ra "không đủ tốt", họ quyết định ghi âm tiếng trẻ em reo hò để thay thế. "Bodysnatchers", bài hát được Yorke miêu tả là nghe như Wolfmother và "một chút giống như Neu! gặp được thể loại hippy rock tinh quái", và được ghi âm khi Yorke đang ở trong giai đoạn của "sự hưng cảm hiếu động".

Mỹ thuật
Tác phẩm mỹ thuật (artwork) của In Rainbows được thiết kế bởi Stanley Donwood, người đã làm việc với Yorke trong việc thiết kế bìa album của Radiohead kể từ năm 1994. Donwood cũng làm việc trong phòng thu giống như Radiohead đang thực hiện album, điều cho phép không khí của âm nhạc được truyền tải vào trong phần mỹ thuật của album, và anh có thể thường xuyên đưa lên những hình ảnh vào trong phòng thu và trên máy tính phòng thu cho ban nhạc có thể tương tác và nhận xét. Anh hàng ngày cũng đăng những hình ảnh lên trang web của ban nhạc, dù không có hình nào trong số này được sử dụng trong phần mỹ thuật cuối cùng của album. Donwood đã thử nghiệm với kĩ thuật khắc a-xít, đặt những tấm hình in trong phòng hơi a-xít để cho ra những kết quả khác nhau, và ném sáp vào tờ giấy, tạo ra những hình ảnh chịu ảnh hưởng từ những tấm hình không gian của NASA. Donwood ban đầu định khai thác về chủ đề cuộc sống ngoại ô, nhưng nhận ra nói không phù hợp với chủ đề album, vì "đó là một đĩa nhạc đầy nhục cảm và tôi muốn làm một cái gì đó hữu cơ hơn." Miêu tả về bìa album, Donwood nói: "Nó rất nhiều màu sắc — Tôi cuối cùng đã lồng vào màu sắc! Đó là một cầu vồng nhưng nó rất độc hại, nó giống như cái loại mà bạn nhìn thấy trong một vũng nước." Ban nhạc quyết định không phát hành bìa đĩa cho phiên bản định dạng số của album, và muốn giữ nó lại cho phiên bản đĩa nhựa. Phiên bản "discbox" (hộp đĩa) của album cũng có một cuốn sách nhỏ chứa những hình mỹ thuật thêm vào do Donwood sáng tạo.

Phát hành

Phân phối
Sau khi hoàn thành bản hợp đồng sáu album với EMI kể từ đĩa nhạc năm 2003 Hail to the Thief, Radiohead nói sau khi hoàn thành In Rainbows rằng họ vẫn chưa quyết định cách thức phát hành chất liệu mới của họ. Có lúc, Yorke ám chỉ về khả năng phát hành đĩa đơn hoặc EPs thay vì là một album. Tuy nhiên, anh loại bỏ ý tưởng về việc chỉ phân phối qua Internet bởi anh cảm thấy một số người hâm mộ sẽ không đủ phương tiện kĩ thuật để mua album mới. Nhận xét về mối quan hệ của ban nhạc với EMI, Yorke nói, "Chúng tôi không có hợp đồng thu âm như vậy nữa... Những gì chúng tôi muốn là EMI trước đây quay trở lại, những nhà sản xuất vũ khí nhã nhặn tử tế, những người coi âm nhạc như một dự án phụ tốt đẹp, những người không quá bận tâm về các cổ đông. À vâng, không có nhiều cơ hội như thế." Ngay sau khi ban nhạc bắt đầu viết ca khúc mới cho album, Yorke nói với tạp chí Time, "Tôi thích những người ở công ty thu âm của chúng tôi, nhưng đây chính là lúc mà bạn tự hỏi xem tại sao bất cứ ai cũng cần một cái [công ty]. Và, vâng, nó có lẽ cũng sẽ cho chúng một ít niềm vui xấu xa để nói ‘Fuck you' với cái mô hình kinh doanh mục nát này." Radiohead giữ quyền sở hữu đối với các bản ghi âm và các sáng tác của In Rainbows. Phiên bản tải về và bản discbox của album được ban nhạc tự phát hành, trong khi với bản đĩa thông thường, ban nhạc đồng ý cấp phép quyền phát hành cho các hãng đĩa. Thỏa thuận cấp phép album đối với tất cả các bản phát hành tiếp tục được quản lý bởi nhà phát hành của ban nhạc, Warner Chappell Music Publishing.

Định dạng và quảng bá
Vào 2 tháng 10 năm 2007, Jonny Greenwood thông báo bằng một bài viết ngắn gọn trên Dead Air Space, "Thật tốt, album mới đã hoàn tất, và nó sẽ xuất hiện trong 10 ngày nữa... Chúng tôi gọi nó là In Rainbows". Radiohead phát hành album dưới dạng bản tải cho những ai đặt hàng trên trang inrainbows.com từ ngày 10 tháng 10 năm 2007. Trong bài phỏng vấn trên tạp chí Wired, Yorke giải thích rằng "cả bốn [album] gần đây — bao gồm cả đĩa nhạc solo của tôi — đã bị rò rỉ. Cho nên ý tưởng giống như là, chúng tôi sẽ rò rỉ nó." Quản lý của Radiohead nói rằng họ sẽ không phát hành album như cách họ đã làm nếu họ không chắc chẳn rằng đĩa CD nhựa sẽ bán tốt. Viết về cách thức phát hành khá bất thường này, Jon Pareles của tờ The New York Times bình luận, "Đối với ngành kinh doanh thu âm đang bị nguy khốn, Radiohead đã đưa ra một thử nghiệm táo bạo nhất trong nhiều năm."

Đón nhận

Doanh thu và xếp hạng
Vào đầu tháng 10 năm 2007, người phát ngôn của ban nhạc thông báo rằng "hầu hết mọi người [đã trả với] giá bán lẻ thông thường và gần như không có ai cố mua [bản tải xuống] với giá một penny" và hầu hết người hâm mộ đã đặt trước bản discbox. Dẫn từ một nguồn thân cận với ban nhạc, Gigwise.com thông báo vào ngày phát hành trên mạng, album đã bán được 1,2 triệu bản. Tuyên bố này, tuy nhiên, đã bị bác bỏ bởi người quản lý ban nhạc Bryce Edge rằng đã "phóng đại quá mức". Theo một thống kê trên Internet được Record of the Day thực hiện với 3.000 người, khoảng 1/3 những người tải xuống album đã không trả gì, và giá trung bình được trả là 4 đô la. Khi được hỏi trong bài phỏng vấn với tờ The Observer vào tháng 12 năm 2007 về số lượng hộp đĩa được đặt trước, những thành viên ban nhạc trả lời với các con số khác nhau, dao động từ 60.000 đến 80.000. Vào tháng 10 năm 2008, một báo cáo từ Warner Chappell tiết lệ rằng dù hầu hết mọi người không trả gì cho bản tải về, số lượng đặt trước lại đem lại nhiều lợi nhuận hơn cả tổng số tiền bán Hail to the Thief. Báo cáo cũng khẳng định phiên bản discbox đã bán được tổng cộng 100.000 đĩa.

Doanh số tải trực tuyến và bản "discbox" không đủ điều kiện để được tính vào trong bảng xếp hạng UK Albums Chart bởi vì trang web không phải là một nhà bán kẻ đã đăng ký với bảng xếp hạng. Trong tuần phát hành bản bán lẻ đầu tiên, In Rainbows đã leo lên vị trí số một trên UK Album Chart, với lượng bán hàng trong tuần đầu là 44.602 bản. Album cũng lọt vào Billboard 200 ở vị trí số 156 do những vi phạm về "street date" (đĩa bán ra trước ngày phát hành do nhà sản xuất ấn định), nhưng sau đó đã nhảy lên vị trí quán quân vào tuần tiếp theo. Đĩa nhạc đã bán được 122.000 bản ở Mỹ trong tuần đầu tiên kể từ ngày phát hành chính thức, dựa trên thống kê của SoundScan, khiến nó album độc lập thứ 10 đạt được vị trí đứng đầu Billboard 200. Vào tháng 10 năm 2008, nhà phát hành của ban nhạc, Warner Chappell Music Publishing, tiết lộ rằng album đã bán được hơn 3 triệu bản (bao gồm cả doanh số bản đĩa nhựa và kỹ thuật số) tính từ ngày ra mắt bản đĩa nhựa album vào tháng 1. Phiên bản đĩa vinyl của In Rainbows cũng là album vinyl bán chạy nhất của năm 2008.

Các đĩa đơn từ album "Jigsaw Falling into Place", "Nude" và "Reckoner" đã được phát hành tại Anh vào đầu năm 2008; đạt được lần lượt các vị trí số 30, 21 và 74 trên UK Singles Chart. Ở Hoa Kỳ, "Nude" nhận được vị trí số 37 trên Billboard Hot 100, và cũng là đĩa đơn đầu tiên của Radiohead xuất hiện trên Billboard Pop 100 leo lên được vị trí 35. Ca khúc trong album, "Bodysnatchers" cũng đạt vị trí số 8 trên bảng xếp hạng Hot Modern Rock Tracks của Mỹ. "Jigsaw Falling into Place" có thành tích kém hơn, chỉ leo lên được số 69 khi được phát song trên các đài phát thanh chuyên về alternative rock.

Phê bình

Giải thưởng

Danh sách nhạc phẩm

Bài hát thêm trong phiên bản giới hạn
 "Jigsaw Falling into Place" – 4:09
 "Down Is the New Up" (Trực tiếp, From The Basement) – 5:07
 "Last Flowers" (Trực tiếp, From The Basement) – 4:11

Đĩa tặng kèm
The original discbox release of the album included a second disc, which contains eight additional tracks. It is 26:55 in duration. On ngày 9 tháng 6 năm 2009, Radiohead made the tracks from this disc available for download at their "w.a.s.t.e." online store, and a pressing released contains both CDs without the original box.

 "MK 1" – 1:03
 "Down Is the New Up" – 4:59
 "Go Slowly" – 3:48
 "MK 2" – 0:53
 "Last Flowers" – 4:26
 "Up on the Ladder" – 4:17
 "Bangers + Mash" – 3:19
 "4 Minute Warning" – 4:04

Đội ngũ thực hiện
Radiohead
 Colin Greenwood
 Jonny Greenwood
 Ed O'Brien
 Phil Selway
 Thom Yorke (cũng tham gia thực hiện artwork với nghệ danh 'Dr. Tchock')

Ê-kíp
 Stanley Donwood – bìa album
 Nigel Godrich – sản xuất, mix, kĩ thuật
 Dan Grech-Marguerat – kĩ thuật
 Bob Ludwig – master
 Dàn đồng ca trẻ em Trường Âm nhạc Matrix – đồng ca trong "15 Step"
 The Millennia Ensemble – bộ dây
 Hugo Nicolson – kĩ thuật
 Graeme Stewart – tiền sản xuất
 Richard Woodcraft – kĩ thuật

Xếp hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài

 In Rainbows trên trang web của TBD Records

Album năm 2007
Album của Radiohead
Album tự phát hành
Album của XL Recordings
Giải Grammy cho Album nhạc alternative xuất sắc nhất


title: Christoph Waltz

text:
Christoph Waltz (sinh ngày 4 tháng 10 năm 1956) là một diễn viên điện ảnh, diễn viên phim truyền hình, diễn viên lồng tiếng và nghệ sĩ kịch nói người Áo được biết đến phần nhiều nhờ vai diễn giành giải Oscar Hans Landa trong phim Inglourious Basterds và bác sĩ King Schultz trong Django Unchained. Ông cũng có đồng thời quốc tịch Đức. Trong sự nghiệp của mình, Christoph Waltz đã thắng giải BAFTA, hai giải Quả Cầu Vàng cho Inglourious Basterds và Django Unchained, một giải Screen Actors Guild Award và hai Giải Oscar cho nam diễn viên phụ xuất sắc nhất trong phim Inglourious Basterds và Django Unchained.

Tiểu sử
Christoph Waltz sinh tại Vienna, Áo, bố ông là Johannes Waltz người Đức và mẹ là Elisabeth Urbancic người Áo. Ông ngoại của ông, Rudolf von Urban (ban đầu là Rudolf von Urbantschitsch), là một bác sĩ tâm thần và tâm lý học đã viết cuốn sách (Rider & Co 1952). Bà ngoại của ông là nữ diễn viên Maria Mayen, và ông nội của ông là diễn viên Emmerich Reimers. Ông bà cố của Waltz cũng làm việc trong nhà hát.

Đời tư

Waltz nói thông thạo tiếng Đức, tiếng Pháp và tiếng Anh. Ông sử dụng cả ba thứ tiếng trong cả hai phim Inglourious Basterds và Django Unchained. Dù nhân vật Landa cũng có nói tiếng Ý trong phim, ông đã khẳng định trên Adam Carolla Podcast ông không nói tiếng Ý ngoài đời.

Ông có ba người con hiện đã trưởng thành từ mối quan hệ trước, và đang nuôi một con gái nhỏ với người vợ sau, nhà thiết kế Judith Holste. Một trong những người con trai của ông là một Người Do Thái Chính thống học tại một Yeshiva tại Israel (người vợ đầu tiên của Waltz là người Do Thái).

Sự nghiệp

Waltz học diễn xuất tại Max Reinhardt Seminar ở Vienna và cũng học tại Lee Strasberg Theatre and Film Institute ở New York. Ông bắt đầu với vai trò một diễn viên sân khấu, biểu diễn tại các nơi như Schauspielhaus Zürich ở Zurich, Vienna Burgtheater, hội chợ Salzburg. Ông tích cực tham gia đóng phim truyền hình. Năm 2000, ông lần đầu làm đạo diễn với bộ phim truyền hình bằng tiếng Đức "Wenn man sich traut.
Trong bộ phim Inglourious Basterds (2009) của Quentin Tarantino, Waltz đóng vai SS-Standartenführer Hans Landa, còn có biệt danh là "Thợ săn người Do Thái", vốn rất thông minh, lịch sự và biết nhiều thứ tiếng, nhưng tư hữu, xảo quyệt, và có gan giết người. Nhân vật Landa vì vậy mà khiến đạo diễn Tarantino lo sợ rằng "không sao diễn nổi". Với vai diễn trên, Waltz đã thắng giải Nam diễn viên xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Cannes năm 2009, Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất từ hội phê bình phim New York, hội phê bình phim Boston, hiệp hội phê bình phim Los Angeles, Quả Cầu Vàng lần thứ 67 cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất, Screen Actors Guild Awards lần 16 và nhiều lời ca ngợi từ phía phê bình lẫn công chúng. Ngay năm sau ông thắng Giải Oscar cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất và giải BAFTA cho cùng vai diễn.
Tính tới 2012 thì ông là diễn viên duy nhất đoạt giải Oscar cho các vai diễn trong phim của Tarantino. Đạo diễn Tarantino khẳng định tầm quan trọng của Waltz trong phim của ông: "I think that Landa is one of the best characters I've ever written and ever will write, and Christoph played it to a tee… It's true that if I couldn't have found someone as good as Christoph I might not have made Inglourious Basterds". (tạm dịch: Landa là vai diễn tuyệt nhất tôi từng và sẽ viết. Christoph đã thể hiện vai diễn một cách hoàn hảo. Tôi đã không thể thực hiện được Inglourious Basterds nếu không có ông ấy)

Waltz cũng đóng vai Benjamin Chudnofsky trong Ong bắp cày xanh (2011) và Water for Elephants cùng với Robert Pattinson và Reese Witherspoon. Ông còn tham gia đóng phim Carnage của Roman Polanski cùng với Jodie Foster, John C. Reilly và Kate Winslet.

Ông đóng vai kẻ săn tiền thưởng Dr. King Schultz, với Jamie Foxx, trong Django Unchained, vai diễn này mang về cho ông thêm một giải Quả Cầu Vàng và một giải Oscar. Trong một tai nạn khi tập luyện trước khi quay phim, Waltz bị chấn thương xương chậu. Waltz là một trong ba người duy nhất thắng hai giải Oscar Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất dưới cùng một sự chỉ đạo của một đạo diễn (Walter Brennan và Dianne Wiest là hai người còn lại).

Waltz được chọn vào vai thủ lĩnh người Soviet Mikhail Gorbachev, trong phim Reykjavik, dựa trên Hòa đàm 1986 giữa Hoa Kỳ và Liên Xô. Tháng 4 năm 2013, ông được chọn vào ban giám khảo chính của liên hoan phim Cannes 2013. Cuối 2013, ông đạo diễn vở Der Rosenkavalier tại Vlaamse Opera ở Antwerp, Bỉ. Năm 2014, ông được chọn vào ban giám khảo Liên hoan phim quốc tế Berlin lần thứ 64. Waltz tham gia vai chính phim Big Eyes của Tim Burton , công chiếu mùa Gíang Sinh năm 2014, và là đối thủ của Điệp viên 007 trong phần phim thứ 24.

Sự nghiệp diễn xuất

Điện ảnh

Truyền hình

Chú thích

Xem thêm

Sinh năm 1956
Nhân vật còn sống
Người Viên
Nam diễn viên Áo
Diễn viên điện ảnh Áo
Diễn viên truyền hình Áo
Người đoạt giải Empire diễn viên chính
Phim và người giành giải Oscar cho nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
Người đoạt giải Bambi
Diễn viên điện ảnh Đức
Người Áo gốc Đức
Người Đức gốc Áo
Người giành giải BAFTA cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất


title: Tần Chiêu vương

text:
Tần Chiêu Vương (chữ Hán:秦昭王) có thể là:

Danh sách
Tần Chiêu Vương Doanh Tắc, vị quân chủ thứ 33 của nước Tần thời Tây Chu và Xuân Thu Chiến Quốc, thụy hiệu này gọi tắt theo gốc là Chiêu Tương Vương
Tần Chiêu Vương Chu Bỉnh Song, phiên vương nước Tần đời nhà Minh

Xem thêm
Chiêu Vương
 Xung Chiêu Vương
 Hiếu Chiêu vương
 Cảnh Chiêu vương
 Văn Chiêu Vương
 Vũ Chiêu vương
 Sở Chiêu Vương
Chu Chiêu Vương
Yên Chiêu Vương
Chiêu Tương Vương
Tần Hiếu Vương
Tần Huệ Vương
Tần Điệu Vương
Tần Mẫn Vương
Tần Trang Vương
Tần Vũ Liệt Vương
Tần Hiến Công
Tần Huệ công

Thụy hiệu


title: Cá tráp đầu vàng

text:
Cá tráp đầu vàng (danh pháp hai phần: Sparus aurata) là một loài cá thuộc họ Cá tráp (Sparidae), được tìm thấy chủ yếu ở Địa Trung Hải và các vùng ven biển phía đông của Bắc Đại Tây Dương. Nó có chiều dài khoảng 35 cm (1,15 ft), nhưng có thể lên đến 70 cm (2,3 ft) và nặng khoảng 17 kg (37 lb).
Tên của nó xuất phát từ khoảng màu vàng giữa hai mắt của nó.

Nó sống ở vùng biển có độ sâu từ 0-30 mét (0–98 ft), nhưng cũng có thể tìm thấy chúng ở độ sâu 150 mét (490 ft). Loài này sống đơn lẻ hoặc theo nhóm nhỏ ở gần cỏ biển hoặc đáy cát. Vào mùa xuân, người ta cũng tìm thấy chúng tại các cửa sông.

Thức ăn chủ yếu của nó là các loài động vật có vỏ và một số loài thực vật.

Chăn nuôi
Loài cá này là một loại thực phẩm quý, nhưng sản lượng đánh bắt cá tự nhiên tương đối khiêm tốn, khoảng 6.100 - 9.600 tấn trong giai đoạn 2000-2009, chủ yếu là từ Địa Trung Hải.. Hiện nay chúng được chăn nuôi rộng rãi trong các đầm phá ven biển và ao hồ nước mặn. Trong những năm 1980, chúng từng là sản phẩm chăn nuôi quan trong ở khu vực Địa Trung Hải. Cho đến cuối những năm 1980 thì sản lượng chăn nuôi vẫn chưa đáng kể, nhưng đã đạt 140.000 tấn trong năm 2010, do đó việc khai thác đánh bắt trong tự nhiên cũng đã giảm đi.

Ẩm thực
Loài này được sử dụng rộng rãi trong các món ăn ẩm thực vùng Địa Trung Hải, dưới nhiều tên khác nhau:
 Ở Đức, cá này được gọi là Goldbrasse hoặc Dorade.
 Trong ngôn ngữ Bồ Đào Nha và Galicia chúng được biết đến với tên gọi là Orata hoặc Dourada và được phổ biến rộng rãi như là một món cá tươi trong các nhà hàng địa phương ở Algarve và dọc bờ biển Bồ Đào Nha.
 Ở Tây Ban Nha, nó được gọi là Dorada. Trong tiếng Catalonia được gọi là orada hoặc Daurada.
 Ở Pháp, nó được gọi là daurade hoặc dorade.
 Ở Ý, cá được gọi là orata (có nghĩa là "vàng")
 Ở Croatia, nó được gọi là ovrata, orada, lovrata hoặc komarča.
 Tại Thổ Nhĩ Kỳ được gọi là çipura hoặc Cupra.
 Tại Hy Lạp và Cộng hòa Síp, nó được gọi là tsipoúra (τσιπούρα).
 Tại Malta nó được gọi là awrata.
 Trong tiếng Albania, nó được gọi là koce.
 Ở Israel, nó được biết đến như chipura hoặc denisse.
 Ở Serbia, nó là orada.
 Ở Ai Cập, nó được gọi là denees.
 Ở România, nó được gọi là doradǎ.
 Tại Bulgaria nó được gọi là tsipúra (ципура).

Chú thích

Tham khảo

 Alan Davidson, Mediterranean Seafood, Penguin, 1972. ISBN 0-14-046174-4, tr. 86–108.

A
Động vật được mô tả năm 1758
Cá ăn được
Cá biển Bắc
Cá Đại Tây Dương
Cá Địa Trung Hải
Cá thương mại


title: Lâu đài St. Emmeram

text:
Lâu đài St. Emmeram hay Lâu đài Thurn & Taxis là một Lâu đài của dòng họ công tước Thurn & Taxis tại Regensburg của nước Đức.

Lịch sử
Dòng họ công tước Thurn & Taxis tậu được vào năm 1810 mảnh đất của tu viện Sankt Emmeram mà đã có từ thế kỷ thứ 8, với cả các tòa nhà. Từ năm 1812 nó được tu sửa bởi kiến trúc sư Jean Baptiste Métivier thành nơi cư ngụ của họ. Những người trong gia đình Thurn & Taxis ở trong lâu đài này cho tới bây giờ.

Viện bảo tàng

Nhà máy chế tạo bia
2005 khu nhà chòi cũ của lâu đài được dùng để xây một hãng sản xuất bia.

Chú thích

Liên kết ngoài
Thurn und Taxis Museen
Thurn und Taxis Schlossfestspiele

Lâu đài Đức


title: Blériot-SPAD S.81

text:
Blériot-SPAD S.81 là một loại máy bay tiêm kích của Pháp, được phát triển vào năm 1923 theo yêu cầu của Không quân Pháp.

Biến thể
 S.81.01
 S.81/1
 S.81-bis
 S.81/2
 S.81/3
 S.81/4
 S.81/6

Quốc gia sử dụng

 Không quân Pháp

Tính năng kỹ chiến thuật (S.81/1)

Tham khảo

 aviafrance.com

Xem thêm

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1920
Máy bay SPAD
Máy bay đua
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Dòng Trợ thế Thánh Gioan Thiên Chúa

text:
Dòng Trợ thế Thánh Gioan Thiên Chúa (tiếng Latin: Ordo Hospitalarius Sancti Ioannis de Deo) là một dòng tu Giáo hoàng, trực thuộc Tòa Thánh, ngay từ đầu đã được Giáo hội Công giáo Rome cho phép một số tu sĩ lãnh tác vụ linh mục để thi hành công tác mục vụ trong cộng đoàn và ban các bí tích cho bệnh nhân. Dòng được Giáo hoàng Piô V chính thức thành lập ngày 1 tháng 1 năm 1572, qua Sắc chỉ Licet ex debito .

Hình thành

Tháng 12 năm 1539, một tín đồ Công giáo người Bồ Đào Nha là João Cidade Duarte đã mua một căn nhà tại phố Lucena (Tây Ban Nha để làm nơi trú thân cho những người nghèo khổ, bệnh tật không nơi trú ngụ. Hằng ngày ngoài việc tắm rửa, băng bó những vết thương lở loét cho bệnh nhân… João còn đi xin của bố thí để nuôi họ. Thấy công việc bác ái tốt lành của Gioan nên Giám mục Ramirez là Giám mục thành Tuy đã đặt tên cho Gioan Cidade là Gioan Thiên Chúa, và Ngài ban cho Gioan một chiếc áo giống như áo nhà tu, để Gioan không thể cởi đổi áo lành lấy áo rách của những người nghèo như đã thường làm trước đây .

Xem thêm
 Thánh Gioan Thiên Chúa

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Hospitaller Order of Saint John of God
 Australia
 Australia and New Zealand
 United States
 International
 Sierra Leone
 The Netherlands

Sơ khai Công giáo
Dòng tu và hội đoàn Công giáo Rôma
Khởi đầu năm 1572


title: CMC (định hướng)

text:
CMC có thể là:
 Tên viết tắt bằng  của Đại học Claremont McKenna (Claremont McKenna College), một trường Đại học Giáo dục Khai phóng tinh hoa tọa lạc tại tiểu bang California.
Tên viết tắt bằng  của "Congregation of the Mother Co-Redemptrix", là tên của một dòng tu của Giáo hội Công giáo Rôma, gọi là dòng Đồng Công.
 Tên viết tắt  của Commercial Metals Company (CMC), là một công ty toàn cầu, trụ sở ở Irving, Texas, hoạt động từ năm 1915, tại hơn 200 địa điểm và hơn 20 quốc gia;
 Tên gọi của Tập đoàn Công nghệ CMC có trụ sở tại quận Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam, thành lập năm 1993.


title: Breguet 410

text:
Breguet 410 là một loại máy bay ném bom của Pháp vào đầu thập niên 1930.

Biến thể
Bre 410 M4
Bre 411 M5
Bre 413
Bre 413 M4
Bre 414

Quốc gia sử dụng

Armée de l'Air
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Breguet
Airwar - Breguet 413
Postcard - Breguet 413
Flying fortresses

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
410
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Breguet 470

text:
Breguet 470 Fulgur là một loại máy bay chở khách của Pháp trong thập niên 1930. Chỉ có một chiếc được chế tạo, sau đó bán cho Cộng hòa Tây Ban Nha trong thời gian xảy ra Nội chiến Tây Ban Nha.

Quốc gia sử dụng
 Cộng hòa Tây Ban Nha
LAPE (Líneas Aéreas Postales Españolas)

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

"The Exhibits Described:Large Civil Machines". Flight, ngày 22 tháng 11 năm 1934. p. 1238.
"Marseilles–Damascus-Paris". Flight ngày 26 tháng 8 năm 1937, các trang 204–207.
"Paris–Saigon–Perhaps". Flight ngày 29 tháng 10 năm 1936, p. 445.
"Plane Facts:The unique Fulgur". Air International, June 1984, Vol. 26, No. 5. ISSN 0306-5634. các trang 306–307.

Liên kết ngoài
Aviafrance

Máy bay chở khách Pháp 1930–1939
470
Máy bay vận tải
Máy bay chở khách
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Caudron C.59

text:
Caudron C.59 là một loại máy bay hai tầng cánh của Pháp, do hãng Caudron chế tạo giai đoạn 1922-1924. Loại máy bay này phù hợp cho nhiều mục đích sử dụng.

Quốc gia sử dụng

Không quân Bulgary

Không quân Pháp
Hải quân Pháp

Không quân Phần Lan

Portuguese Air Force

Không quân Tây Ban Nha

Không quân Thổ Nhĩ Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

 Kalevi Keskinen, Kyösti Partonen, Kari Stenman: Suomen Ilmavoimat I 1918–27, 2005. ISBN 952-ngày 99 tháng 2 năm 9432.
 Kalevi Keskinen, Kari Stenman, Klaus Niska: Suomen ilmavoimien lentokoneet 1918–1939, Tietoteos, 1976.

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1920
Máy bay huấn luyện quân sự Pháp 1920–1929
C059
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Trận Buzancy

text:
Trận chiến Buzancy là một cuộc giao tranh quy mô nhỏ trong cuộc tấn công vào Pháp của quân đội Đức trong các năm 1870 – 1871, đã diễn ra vào ngày 27 tháng 8 năm 1870, tại Buzancy (nằm trên con đường từ Stenay đến Vouziers về hướng tây), nước Pháp . Lực lượng tiền vệ của Lữ đoàn số 24 (dưới quyền chỉ huy của Thiếu tướng Friedrich Senfft von Pilsach) của một sư đoàn kỵ binh Sachsen thuộc Tập đoàn quân Maas (nói cách khác là Tập đoàn quân số 4) do Thái tử Albert của Sachsen chỉ huy) của quân đội Phổ, đã giành chiến thắng trước Trung đoàn kỵ binh nhẹ Chasseur số 12 thuộc Quân đoàn V của quân đội Đế chế Pháp dưới quyền chỉ huy của viên tướng Pierre-Louis Charles de Failly (một phần thuộc Tập đoàn quân Châlons do Thống chế Patrice de Mac-Mahon), sau một trận giao chiến dữ dội. Bị đánh bất ngờ trong trận giao đấu của kỵ binh này, đội hình của quân Pháp đã bị xé lẻ và hầu như là bị tiêu diệt hoàn toàn. Về phía Phổ – Đức, đội trưởng của hai đội kỵ binh tham gia trong trận chiến đều bị thương. Cuộc thất bại tại Buzancy đã buộc các đội kỵ binh Pháp phải triệt thoái khỏi đây, và trận Buzancy có thể được xem là một cuộc đụng độ bằng kỵ binh và pháo đội kỵ binh đặc trưng nhất trong cuộc chiến tranh.

Với trận đánh khốc liệt tại Gravelotte vào ngày 18 tháng 8 năm 1870, các lực lượng của Thống chế Pháp François Achille Bazaine đã bị đẩy lùi về Metz. Nhận được mệnh lệnh từ thủ đô Paris, Thống chế Patrice de Mac-Mahon, cùng với chính Hoàng đế Napoléon III của Pháp, sẽ phải tiến quân từ Châlons qua Reims và Rethel về phía bắc, nhằm tiến xuống Metz để giải cứu cho Bazaine vốn đang rơi vào vòng vây của quân đội Phổ. Trong khi đó, vào ngày 23 tháng 8, các tập đoàn quân của Đức đã khởi đầu cuộc hành quân xuống Châlons. Mặc dù vậy, vào ngày 24 tháng 8, Tổng hành dinh của Tập đoàn quân do Thái tử Friedrich Wilhelm chỉ huy tại Ligny đã nhận được tin về sự trống rỗng của doanh trại quân Pháp ở Châlons, và cho đến ngày 25 tháng 8 tình hình đã cho thấy rõ ràng là MacMahon đang mang quân đi cứu viện Bazaine. Vào ngày 26 tháng 8 năm 1870, Tập đoàn quân Maas đã phát hiện được quân của MacMahon, do đó mọi tập đoàn quân của Đức đều được lệnh bắc tiến trong đó Tập đoàn quân Maas nằm ở cánh trái của đội hình. Vào buổi sáng ngày 27 tháng 8, Sư đoàn kỵ binh Sachsen – lực lượng yểm trợ của Quân đoàn XVII vốn có trách nhiệm vượt sông Meuse tại Dun – đã triệu tập Lữ đoàn số 24 của mình tại Landres. Lữ đoàn kỵ binh này đã tiến hành một cuộc thám sát theo hướng tây bắc tới Youziers và Buzancy, và lực lượng tiền vệ của Trung đoàn Kỵ binh số 3 và một khẩu đội pháo của pháo đội kỵ binh Đức, sau khi đến Remonville, đã đến Buzancy và phát hiện Trung đoàn kỵ binh Chasseur số 12 của Pháp ở thị trấn này Sau khi cuộc thám thính được hoàn tất, Von Pilsach nhận thấy quân Pháp yếu nên hạ lệnh cho quân tiền vệ tiến công đối phương. Các đội kỵ binh Pháp bị đập tan, phải thoái lui về Buzancy. Bất chấp sự kháng cự quyết liệt của quân Pháp, quân Đức đã tràn được vào thị trấn. Một trận giáp lá cà ác liệt đã bùng nổ, và quân Pháp với quân số đông hơn đã đánh bật được quân Đức ra khỏi Buzancy. Mặc dù vậy, đại úy Von Woldersdorf – đội trưởng của đội kỵ binh thứ nhất – vốn đã chiếm giữ một vị trí ở hướng đông Remonville – đã nhận biết chính xác tình hình. Ông dẫn thẳng quân vào một vị trí thuận lợi, và thế trận đã xoay chuyển đúng theo nhận định của ông: cuộc tấn công của ông bên sườn trái của quân kỵ binh Pháp đã tạo điều kiện cho quân Đức tập kết lại, và các kỵ binh Pháp – bị tấn công trực diện và bên sườn – một lần nữa bị đánh lùi vào trong thị trấn.

Song, súng cạc-bin của Pháp đã ngăn được bước tiến của quân Sachsen vào ngôi làng, gây thiệt hại nặng nề cho quân Đức. Thế tấn công lại thuộc về quân kỵ binh Pháp, và trước tình hình đó khẩu đội kỵ pháo của Đức đã khai hỏa mạnh mẽ vào đối phương. Hỏa lực của Đức đã quyết định cho trận chiến: quân Pháp bị buộc phải cuống cuồng tháo chạy. Trận chiến tại Buzancy cho thấy sự bất thành của Mac-Mahon, và Sư đoàn Kỵ binh Sachsen đã tiếp tục nhiệm vụ trinh sát của mình. Đến ngày 30 tháng 8 năm 1870, quân chủ lực của hai bên đã đụng độ với nhau trong trận Beaumont. Đây lại là một thất bại quyết liệt của quân đội Pháp trước quân đội đối phương. Trận đánh Buzancy đã cho thấy hiệu quả của pháo đội kỵ binh trong chiến đấu. Mặc dù quân Pháp có lợi thế về quân số, sự thiếu thốn pháo binh đã dẫn đến thất bại của họ.

Chú thích

Liên kết ngoài
 1870, Le Combat De Buzancy

Trận Buzancy
Xung đột năm 1870
Trận đánh liên quan tới Sachsen
Trận đánh liên quan tới Pháp
Trận đánh liên quan tới Phổ
Các trận đánh trong Chiến tranh Pháp–Phổ


title: Caudron C.60

text:
Caudron C.60 là một loại máy bay hai tầng cánh của Pháp, do hãng Caudron phát triển từ loại Caudron C.59.

Quốc gia sử dụng

Không quân Phần Lan

Không quân Pháp

Hải quân Latvia
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Không quân Venezuela

Tính năng kỹ chiến thuật (C.60)

Xem thêm

Tham khảo

 Kalevi Keskinen, Kyösti Partonen, Kari Stenman, Suomen Ilmavoimat I 1918-27, 2005. ISBN 952-99432-2-9.
 Kalevi Keskinen, Kari Stenman, Klaus Niska, Suomen ilmavoimien lentokoneet 1918-1939, Tietoteos, 1976.

Máy bay huấn luyện quân sự Pháp 1920–1929
C060
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Caudron C.270

text:
Caudron C.270 Luciole ("Firefly") là một loại máy bay huấn luyện, thể thao và du lịch sản xuất tại Pháp trong thập niên 1920, C.270 bắt nguồn từ loại C.230.

Biến thể
 C.270
 C.270/1
 C.271
 C.271/2
 C.272
 C.272/2
 C.272/3
 C.272/4
 C.272/5
 C.273
 C.274
 C.275
 C.276
 C.276H
 C.277
 C.272R
 C.278

Quốc gia sử dụng

Không quân Pháp
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (C.272)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Caudron aircraft on Aviafrance.com

Máy bay thể thao Pháp 1930–1939
C.270
Máy bay huấn luyện
Máy bay thể thao
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Dewoitine D.1

text:
Dewoitine D.1 là một loại máy bay tiêm kích một chỗ của Pháp trong thập niên 1920, do công ty công nghiệp Dewoitine phát triển.

Biến thể
D.1.01
D.1bis
D.1ter
D.1
AC.2

Quốc gia sử dụng

Hải quân Pháp

Regia Aeronautica

Không quân Thụy Sĩ

Không quân Hoàng gia Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (D.1.01)

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1920
D.001
Máy bay cánh trên
Máy bay Ansaldo
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Hoàng quý phi

text:
Hoàng quý phi (phồn thể: 皇貴妃; giản thể: 皇贵妃; Bính âm: huángguìfēi) là một cấp bậc, danh phận của phi tần trong hệ thống hậu cung của một Hoàng đế tại vùng văn hóa chữ Hán.

Từ thời nhà Minh và nhà Thanh, tước vị này chỉ xếp sau tước vị Hoàng hậu và đứng đầu các phi tần trong hậu cung, cùng một thời điểm chỉ có một người, là danh vị đặc biệt rất cao quý đối với phi tần trong hậu cung nhà Thanh. Vì chỉ ngay sau hoàng hậu cộng thêm điểm đặc trưng là chữ "Hoàng" ở đầu tiên, tước vị này thường được coi là "Phó hậu" hay "Thứ hậu", tức một hoàng hậu thứ hai, thế nhưng thực chất không đơn giản như vậy.

Lịch sử
Trước thời nhà Minh, tước vị Quý phi là cao nhất dành cho các phi tần, những năm đầu thời nhà Minh cũng theo như vậy. Khi Minh Tuyên Tông Chu Chiêm Cơ chuyên sủng Quý phi Tôn thị, đã cho phép Tôn thị nhận "Bảo" (寶) trong khi theo quy chế chỉ có Hoàng hậu mới được nhận, điều này được nhìn nhận là bước đệm lớn cho việc hình thành nên tước vị hoàng quý phi của triều Minh về sau.

Năm Cảnh Thái thứ 7 (1457), tháng 8, Minh Đại Tông Chu Kỳ Ngọc sách phong sủng phi Đường thị làm Hoàng quý phi, nhưng sau khi Minh Anh Tông Chu Kỳ Trần làm binh biến và đoạt lại ngôi thì thân phận của Đường thị bị giáng truất và bị ép tuẫn táng, danh vị của Đường thị theo đó cũng không được công nhận. Thời kỳ Minh Hiến Tông Chu Kiến Thâm, Vạn Quý phi đắc sủng trở thành Hoàng quý phi, là vị hoàng quý phi đầu tiên được công nhận trong lịch sử. Thực tế triều Minh còn có trường hợp đặc biệt, khi Hiến Tông sử dụng "Hoàng quý phi" để gọi mẹ mình là Quý phi Chu thị trong lúc chuẩn bị tôn làm Hoàng thái hậu, có lẽ đây là một kính xưng vì sách Thực lục của triều Anh Tông không ghi nhận việc gia phong Chu thị làm hoàng quý phi, sang triều Minh Thần Tông Chu Dực Quân cũng y theo cách gọi đời Hiến Tông. Từ đó, nhà Minh đều lấy danh vị hoàng quý phi làm phong hiệu cao quý nhất của các phi tần.

Sau này khi nhà Thanh nhập quan, triều đình Ái Tân Giác La tiếp tục noi theo chế độ của nhà Minh để lập ra tước vị cho hậu cung. Trong hậu cung nhà Thanh, tước vị hoàng quý phi đứng đầu các phi tần, chỉ dưới hoàng hậu và chỉ 1 người được phong tại vị. Sang thời kỳ nhà Nguyễn ở Việt Nam cùng nhà Triều Tiên ở Hàn Quốc, do ảnh hưởng văn hóa đồng văn nên cũng thiết lập tước vị hoàng quý phi trong nội đình.

Địa vị

Trung Quốc

Vị phân cao nhất
Trong hậu cung triều Minh và sau là triều Thanh, hoàng quý phi là phi tần địa vị tôn quý nhất và gần với hoàng hậu nhất. Khác với quy định của triều Thanh, hoàng quý phi của triều Minh không phải chỉ duy nhất một người mà có thể là đồng vị, như Đoan Hòa Hoàng quý phi Vương thị và Trang Thuận Hoàng quý phi Thẩm thị đồng thời được tấn phong dưới thời kỳ Minh Thế Tông Chu Hậu Thông. Thời Thuận Trị, Thanh Thế Tổ Thuận Trị Đế tiếp tục lấy quy chế này của nhà Minh, sách lập sủng phi Đổng Ngạc thị làm Hoàng quý phi, là vị hoàng quý phi đầu tiên của triều Thanh, từ đó thành điển lệ và được Thanh Thánh Tổ Khang Hi Đế sử dụng để thiết lập hệ thống hậu cung nhà Thanh hoàn chỉnh về sau. Hoàng quý phi ở hàng thứ nhất, sau đó là 2 vị "Quý phi", 4 vị "Phi", 6 vị "Tần", dưới nữa là "Quý nhân", "Thường tại" và "Đáp ứng" là các tiểu thiếp không hạn định số người, ngoài ra còn có "Quan nữ tử" là các cung nữ được lâm hạnh.

Từ triều đại nhà Minh, bởi vì vị phân chỉ ngay dưới danh hiệu hoàng hậu, cũng giống hoàng hậu được nhận "Bảo" và với chữ "Hoàng" ngay đầu danh xưng, cuối cùng là sự biệt đãi mà Hoàng quý phi Lý thị - sinh mẫu của Minh Thần Tông được hưởng dưới thời kỳ Long Khánh, nên hoàng quý phi trong cung đình nhà Minh đã sớm có danh xưng "Á vị Trung cung" (亚位中宫). Về sau, sự sủng ái mà Minh Thần Tông dành cho sủng phi Trịnh Quý phi nên dân gian đời Minh đã có quan niệm hoàng quý phi rất sát với hoàng hậu, gọi là "Lân vu Chính đích" (邻于正嫡). Sang triều Thanh, danh vị này lại được Thuận Trị Đế tạo ra dùng để sách phong cho sủng thiếp Đổng Ngạc phi, dẫn đến nhiều danh xưng như là "Trung cung chi thứ" (中宫之次), "Thủ tương nội trị" (首襄内治) hay "Phó hậu" (副后), đại khái như một hoàng hậu thứ hai trong hậu cung. Thế nhưng trong thực tế, hoàng quý phi vẫn chỉ là tước vị dành cho một phi tần, mà thân phận giữa hoàng hậu và phi tần có một khoảng cách lớn giữa "chủ nhân" và "nô bộc" trong tư duy của người xưa, đây là một ranh giới không thể vượt qua và được thể hiện rất rõ trong các dịp lễ nghi.

Theo quy định trong Quốc triều cung sử thời Thanh, tôn vị hoàng hậu ở Trung cung nên là "Chủ nội trị" (主內治), còn từ hoàng quý phi đến tước tần có thân phận như nhau, đều có bổn phận "Tá nội trị" (佐内治), từ quý nhân trở xuống giữ đúng bổn phận "Cần tu nội chức" (勤修內職). Những điều này đại để có thể thấy rõ thân phận giữa hoàng hậu và nhóm phi tần đã có khoảng cách lớn, mà vị trí hoàng quý phi so với nhóm quý phi, phi và tần cũng không có sự ưu việt đáng kể. Và mặc dù Quốc triều cung sử có đề cập chuyện hậu phi có vai trò trong vấn đề nội trị, thế nhưng trong thực tế thì vai trò của hậu phi lại thiên về tính chất lễ nghi, tất cả các việc nội sự thực chất đều rơi vào Nội vụ phủ sắp xếp. Khoảng cách giữa các hậu phi thời Thanh cũng chỉ khác về lễ nghi và đãi ngộ, từ bậc hậu trở xuống đều coi trọng nguyên tắc "Đối bề trên thì kính trọng - đối kẻ dưới thì dùng lễ", do vậy chuyện tùy ý xử phạt như trong phim truyện hoàn toàn không có khả năng. Bên cạnh đó, Quốc triều cung sử cũng đề cập nguyên tắc rằng tất cả người hầu của riêng mình (thái giám và cung nữ) đều tự quản và không được có bên thứ ba tác động, nói cách khác, kể cả hoàng hậu hoặc thái hậu cũng không thể sai khiến cung nữ và thái giám của phi tần. Khi có bất kì chuyện gì liên quan đến vấn đề của phi tần, hoàng hậu sẽ trực tiếp trình báo lên cho hoàng đế, và hình phạt cuối cùng đều phải do hoàng đế tiến hành tra khảo thông qua Thận Hình ty rồi định đoạt, mà hình phạt chính dành cho phi tần đều rơi vào cấm túc tại nơi mình sống, hoặc nặng nhất là giáng vị. Đây có thể nói là một đặc điểm của hậu cung nhà Thanh, có xu hướng "Tập trung đại quyền" vào tay hoàng đế - người chủ nhân tối cao của hoàng cung.

Bên cạnh đó, hậu cung triều Thanh có quy định khá nghiêm ngặt về tác phong hậu phi, không thể không kể đến đoàn tháp tùng dùng các đồ vật mang tính chất lễ nghi trong các dịp quan trọng, trong đó ba bậc hậu sử dụng Nghi giá (儀駕), hai bậc quý phi và hoàng quý phi gọi là Nghi trượng (儀仗), hai bậc Phi và Tần gọi là Thải trượng (采仗), còn từ Quý nhân trở xuống không có.

Di phi
Cung tần triều trước, cũng gọi "Thái phi", vào hai đời Minh-Thanh có quy định đãi ngộ khác nhau, triều Minh đa phần gọi họ theo kiểu "Hoàng phi" cùng miếu hiệu của hoàng đế, như Hoàng quý phi Thẩm thị của Minh Thế Tông được gọi là Thế miếu Hoàng quý phi (世廟皇貴妃) dưới thời Thần Tông. Trong khi đó, nhà Thanh lại thường gọi chung nhóm cung tần triều trước là "Thái phi", đồng thời còn thường xuyên gia tặng danh vị cho các thái phi như một biện pháp ân ban trong các dịp trọng đại, ví dụ một vị "Phi" của triều trước vẫn có thể được tôn lên "Quý phi", rồi "Hoàng quý phi" của triều sau. Tuy trên điển chế thường ghi nhận rõ một đời hoàng đế tại vị chỉ có một hoàng quý phi, nhưng lại không đề cập đến các thái phi, do đó các triều đại về sau vẫn thường tấn tôn các thái phi lên vị trí này, xem như là một loại ân điển tạo ra tình trạng có thể cùng một lúc có nhiều thái phi mang danh vị hoàng quý phi.

Và vì để phân biệt giữa phi tần cùng thái phi trong trường hợp cùng mang một danh vị, triều Thanh thường hay kèm tiền tố "Hoàng khảo" (皇考) nếu là phi tần của hoàng đế triều trước có vai "cha" của hoàng đế tại vị, và "Hoàng tổ" (皇祖) nếu là phi tần của hoàng đế triều trước có vai "ông nội" của hoàng đế tại vị. Tuy được gọi là "Thái phi", nhưng các vị phi tần tiền triều này ở trong sách văn vẫn mang danh vị sẵn có trong hệ thống phi tần, ví dụ "Thái phi Hoàng quý phi" hoặc "Thái phi Mật phi". Nếu vị thái phi có đức hạnh cao thì các vị vua nhà Thanh cũng sẽ chính thức ban làm "Thái phi" trong danh hiệu, và các hoàng quý phi nếu được ban thêm hai chữ này sẽ được ghi là Hoàng quý thái phi (皇貴太妃). Vị hoàng quý phi có thân phận thái phi đầu tiên của triều Thanh là Khác Huệ Hoàng quý phi Đông Giai thị - phi tần của Khang Hi Đế và là em gái Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu, bà được Ung Chính Đế gia tôn Hoàng khảo Hoàng quý phi (皇考皇貴妃), sau được Càn Long Đế gia tôn Hoàng tổ Thọ Kỳ Hoàng quý thái phi (皇祖壽祺皇貴太妃). Thông thường cách thêm một đời thì các vị hoàng quý phi tiền triều sẽ được gia tôn làm thái phi, nhưng dù sao "thân phận" và "tước vị" là hai khái niệm độc lập, điều này dẫn đến có những biệt lệ. Vào thời Hàm Phong, nhà vua có cùng lúc hai vị "Hoàng quý thái phi" nhưng khác đời, lúc này tiền tố càng giúp phân định rõ:
 Cung Thuận Hoàng quý phi Nữu Hỗ Lộc thị là phi tần của Gia Khánh Đế, được Hàm Phong Đế tôn phong Hoàng tổ Như Hoàng quý thái phi (皇祖如皇貴太妃).
 Hiếu Tĩnh Thành Hoàng hậu Bát Nhĩ Tế Cát Đặc thị là phi tần của Đạo Quang Đế, vì có công nuôi dưỡng nên được nhà vua phá lệ các triều trước, tôn phong làm Hoàng khảo Khang Từ Hoàng quý thái phi (皇考康慈皇貴太妃).

Thời kì Đồng Trị và Quang Tự noi theo như trên, cũng có thái phi của tiên đế đã được gia tôn làm "Hoàng quý thái phi" như Trang Tĩnh Hoàng quý phi. Vào thời Tuyên Thống, và đến tận khi Phổ Nghi chính thức thoái vị, triều đình nhà Thanh tồn tại 4 vị thái phi, lần lượt là Đoan Khang Hoàng quý phi Tha Tha Lạp thị của Quang Tự Đế, cùng Kính Ý Hoàng quý phi Hách Xá Lý thị, Trang Hòa Hoàng quý phi A Lỗ Đặc thị và Vinh Huệ Hoàng quý phi Tây Lâm Giác La thị của Đồng Trị Đế.

Nhiếp lục cung sự

Cũng như các phi tần khác, hoàng quý phi không có quyền hành gì trong cung đình triều Thanh ngoài lễ ngộ cao nhất, thậm chí đến lễ gia phong cũng đều không được nhận chúc mừng chính thức từ phi tần, ngoại trừ những thị thiếp có chút thân phận như hạng quý nhân (xem phần "Lễ sách phong" bên dưới). Thời Thuận Trị Đế, nhà Thanh lần đầu bàn định việc sách phong Hoàng quý phi và nhà vua đã vì Đổng Ngạc thị mà chiếu cáo kèm đại xá thiên hạ vốn là đại lễ lập Hậu của nhà Thanh. Bên cạnh đó, Thuận Trị Đế còn dùng cụm từ "Sách lập" (册立) vốn chỉ dành cho hoàng hậu để tiến hành tấn phong cho Đổng Ngạc phi. Đó là lần đầu tiên triều Thanh có hoàng quý phi, và cũng là lần đầu tiên vị trí hoàng quý phi phá rào cản và bước đầu có thể ngang với hoàng hậu. Sang thời Càn Long, sau khi Hiếu Hiền Thuần Hoàng hậu băng thệ, Càn Long Đế vì muốn chọn Nhàn Quý phi Na Lạp thị làm hoàng hậu kế nhiệm nên đã tạo ra một danh vị độc nhất vô nhị là Nhiếp lục cung sự Hoàng quý phi (攝六宮事皇貴妃), hay "Hoàng quý phi Nhiếp lục cung sự", và đây mới chính là trường hợp hiếm hoi mà một hoàng quý phi có thể được xem là hoàng hậu bán chính thức.

Khái niệm "Nhiếp lục cung sự" có từ thời Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương, sau khi Hiếu Từ Cao Hoàng hậu qua đời, nhà vua vì muốn một hoàng phi tiếp tục vai trò của hoàng hậu nhưng lại không muốn lập một người mới, do đó đã sách phong một cung tần là Lý thị làm Thục phi và được "Nhiếp lục cung sự", sau khi Lý Thục phi qua đời thì Quách Ninh phi tiếp tục. Khi định chọn lễ tấn lập cho Na Lạp thị, Càn Long Đế đã tra lại điển tích của Minh Thái Tổ và lễ sách phong thời Thuận Trị, cuối cùng ra một biết lệ khiến cho danh vị "Hoàng quý phi Nhiếp lục cung sự" ra đời. Lúc này, hoàng quý phi lần đầu tiên được ngang hàng hoàng hậu với việc gia phong không chỉ dùng chữ "Sách lập", tiến hành tế cáo Thiên địa ("trời" và "đất"), nhà Thái miếu và Phụng Tiên điện, mà còn tuyên cáo thiên hạ về việc làm lễ ban danh hiệu. Thậm chí, Càn Long Đế noi theo việc Thuận Trị Đế vì sách phong Đổng Ngạc thị mà dâng thêm huy hiệu cho Chiêu Thánh Hoàng thái hậu, ông cũng dùng cớ lễ sách lập cho Na Lạp thị để gia tôn thêm huy hiệu cho Sùng Khánh Hoàng thái hậu. Một chuỗi hành vi này của Càn Long Đế được đánh giá là rất khoa trương, bởi vì việc tuyên cáo trời đất, nhà tông miếu và thiên hạ là một đại lễ chỉ dùng khi tuyên bố lập trữ quân hoặc tôn thêm tôn hiệu cho các hoàng thái hậu, mà lễ gia tôn huy hiệu cho hoàng thái hậu (gọi là "Thượng tôn hiệu" 上尊號) lại là một loại lễ được xem là "đại điển" vào thời Thanh, lý do của việc này thường là đại sự có tính may mắn và chúc thọ, trong đó "đại sự" bao gồm lễ lập thái tử và lập hoàng hậu. Trong lịch sử nhà Thanh, việc lấy lễ gia phong phi tần để thêm huy hiệu cho thái hậu chỉ có lễ cho Đổng Ngạc phi và cho Na Lạp thị mà thôi.

Theo đó, Na Lạp thị tuy ở vị trí hoàng quý phi nhưng đã có quyền thay hoàng hậu "nhiếp chính" việc của hậu cung, nói cách khác thì Na Lạp thị sẽ dùng thân phận hoàng hậu để tham gia các nghi lễ trong thời gian này. Một vai trò cụ thể nhất chính là Na Lạp thị được "Dẫn" (率; "suất") các phi tần đi chúc mừng Sùng Khánh Thái hậu trong lễ gia tôn huy hiệu, văn bản triều Thanh dùng "suất" có hai trường hợp: chỉ đến "cá nhân" đứng đầu (vai chủ) dẫn nhóm người nào đó, hoặc là "nhóm người" nào đó đi đầu dẫn "nhóm người" đi sau. Việc Na Lạp thị được "suất" nhóm phi tần y hệt thông lệ của Hiếu Hiền Thuần Hoàng hậu, cho thấy rõ vai trò hoàng hậu của một "nhiếp lục cung sự" hoàng quý phi, lễ mừng sinh nhật của Na Lạp thị ("Thiên Thu tiết" 千秋節) cũng được án theo quy chế hoàng hậu. Trong khi đó cũng từng là hoàng quý phi khi không có hoàng hậu, Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu Đông Giai thị lại không có đãi ngộ này, trong văn bản chỉ gọi việc bà tham gia chúc tụng là "Hoàng quý phi dĩ hạ" (皇貴妃以下) hoặc "Hoàng quý phi đẳng" (皇貴妃等), có nghĩa "Nhóm phi tần đứng đầu bởi Hoàng quý phi", hoàn toàn không có tư cách hoàng hậu. Ví dụ cho chuyện này là lễ gia tôn huy hiệu cho Chiêu Thánh Thái hoàng thái hậu và Nhân Hiến Hoàng thái hậu vào năm Khang Hi thứ 20 (1681), nghi chú ghi rõ: Đường quan của bộ Lễ truyền nội giám thỉnh nhóm Hoàng quý phi đến cung của Thái hoàng thái hậu hành lễ. Thái hoàng thái hậu bận lễ phục, nội giám thỉnh ngài ngự trong nội điện, nhóm Hoàng quý phi đến trước mặt diện kiến, lấy Hoàng quý phi (Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu) đứng bên tả, Quý phi (Ôn Hi Quý phi) đứng bên hữu, các phi khác phân ra tả hữu theo thứ tự, đi sau là nhóm công chúa, vương phi cùng mệnh phụ đến hành lễ với Thái hoàng thái hậu, sau đó là lặp lại chuyện này đối với Hoàng thái hậu. Có thể thấy vai trò của hoàng quý phi thông thường vẫn không vượt qua phạm vi phi tần dẫu cho hoàng hậu không tại vị, họ bị chia sẻ địa vị với các quý phi hoặc phi, việc họ đứng bên tả theo quan niệm "Tả tôn Hữu ti" (左尊右卑) chỉ đơn giản là vì hoàng quý phi có vị phân cao nhất, nhưng cũng không có nghĩa hoàng quý phi làm chủ các nhóm phi tần khác, do đó tư cách chủ nhân của hoàng quý phi không tồn tại trong các dịp lễ tương tự. Ngược lại, "nhiếp lục cung sự" hoàng quý phi lại có tư cách của hoàng hậu khi có thể "dẫn xuất" nhóm phi tần với tư cách chủ nhân.

Theo điển chế nhà Thanh, Na Lạp thị là vị hoàng quý phi đầu tiên được dùng màu "Minh hoàng sắc" (明黄色) - loại màu vàng tươi sáng mà trước đó chỉ được dùng bởi bậc Đế-Hậu, trong khi các năm trước chỉ đến màu vàng sậm gọi là "Kim hoàng sắc" (金黄色). Vốn vào thời kỳ Khang Hi và Ung Chính, hai tước vị "Hoàng quý phi" cùng "Quý phi" vẫn tương đương như nhau không có phân biệt, nhưng từ triều Càn Long sách lập Na Lạp thị thì quy chế của Hoàng quý phi từ đó được quy định một số chi tiết tương tự Đế-Hậu, khoảng cách giữa hai tước vị này được hình thành cụ thể hơn. Cũng từ thời Càn Long đã hình thành nên một "Lệ bất thành văn" của triều đình nhà Thanh: khi hoàng hậu qua đời, vị phi tần tiếp theo có khả năng làm hoàng hậu thì sẽ phong làm hoàng quý phi trước, sau khi mãn tang hoàng hậu thì sẽ trở thành hoàng hậu tiếp theo. Ngoại trừ Na Lạp thị, triều Thanh chỉ có hai người theo lệ này là Hiếu Hòa Duệ Hoàng hậu Nữu Hỗ Lộc thị của Gia Khánh Đế cùng Hiếu Toàn Thành Hoàng hậu Nữu Hỗ Lộc thị của Đạo Quang Đế.

Sự ưu việt của "Nhiếp lục cung sự Hoàng quý phi" được người đời Thanh về sau xem là một biệt lệ khó có được, tuy nhiên có nhiều hiểu lầm tồn tại trong dân gian đã dẫn đến việc không phân biệt được giữa một "nhiếp lục cung sự" hoàng quý phi và một hoàng quý phi thông thường. Sách "Thanh cung từ" được sáng tác thời kỳ cuối nhà Thanh đề cập một khái niệm "Phó hậu", tuy người hiện đại đem khái niệm này gán lên hoàng quý phi nói chung, nhưng nguyên bản ý nghĩa mà tác giả sử dụng trong sách này lại chính là đang nói các "nhiếp lục cung sự" hoàng quý phi, nguyên văn rằng: "Chế độ nhà Thanh, dưới Hậu có Hoàng quý phi là tôn quý nhất, có thể 'Tổng nhiếp lục cung sự' tức là Phó hậu vậy". Như vậy có thể thấy rằng, "Phó hậu là vị hoàng quý phi có thể Nhiếp lục cung sự", mà không phải "Cứ là hoàng quý phi tức là Phó hậu" như nhiều người lầm tưởng.

Các nước đồng văn
Thời kì nhà Nguyễn, ngay từ thời Minh Mạng thì nội đình đã đặt ra vị trí hoàng quý phi với danh nghĩa "trợ giúp Hoàng hậu", như vậy thì danh vị hoàng quý phi thời Minh Mạng chưa thực sự xem là danh vị dành cho chính thất thay thế hoàng hậu. Về sau, danh vị này mới dần được xem như vị trí chính thất. Tuy đặt ra từ thời Minh Mạng, nhưng bản thân các vị vua nhà Nguyễn rất ít khi sách phong hoàng quý phi thật sự. Trong lịch sử nội đình triều Nguyễn, chỉ có ba người từng là hoàng quý phi, bao gồm Lệ Thiên Anh Hoàng hậu Vũ thị của Vua Tự Đức, Phụ Thiên Thuần Hoàng hậu Nguyễn Hữu thị của Vua Đồng Khánh và bà Nguyễn Gia Thị Anh của Vua Thành Thái.

Địa vị hoàng quý phi trong nội đình thời Nguyễn rất cao, ở trên cả bậc Nhất giai. Bắt đầu từ thời Tự Đức đã cho chế ra quy định vái lạy và hành lễ, hoàng quý phi được nhận mọi hành lễ của phi tần trong nội đình từ vái đến lạy, địa vị gần như thay thế hoàng hậu chứ không bị hạn chế như thời nhà Thanh. Căn cứ trường hợp của Phụ Thiên Thuần Hoàng hậu và bà Nguyễn Gia Thị Anh, khi sách phong hoàng quý phi thì có nghĩa người ấy đã trở thành vợ cả hợp pháp của các vị vua triều Nguyễn. Riêng trường hợp Trương Như Thị Tịnh, bà được cho là được Khải Định Đế giữ ngôi vị hoàng quý phi, nhưng trong tư liệu trong Đại Nam thực lục và những chỉ dụ sách phong nội đình thì không hề đề cập chuyện này, mà chỉ nhắc đến bà với tư cách là nguyên phối (vợ đầu) của ông.

Triều Tiên là một vương quốc vì các vị Vua của Triều Tiên chỉ xưng Vương. Năm 1897, Triều Tiên Cao Tông Lý Hi chính thức xưng Hoàng đế, chính thất của nhà vua từ "Vương phi" trở thành "Hoàng hậu", Chính nhất phẩm Tần thành "Hoàng quý phi" (황귀비). Triều đại này chỉ có duy nhất một vị hoàng quý phi là Thuần Hiến Hoàng quý phi.

Lễ sách phong

Trung Quốc
Ở Việt Nam, cứ là chiếu chỉ nhà vua ban phong thì có thói quen dùng "Sắc phong", nhưng thực tế thì chữ này có nghĩa là "Dùng sắc để phong tước", trong khi đó bậc phi tần thuộc phương diện dùng "Sách" để phong tước, do đó phải gọi là Sách phong (冊封). Triều đại nhà Minh tương đối rộng rãi, việc phong phi tần cũng dùng "Sách lập" (冊立) như của hoàng hậu, nghi thức đại khái rất khoa trương.

Căn cứ theo Minh sử biên soạn, việc phong tước cho phi tần, bất kể là hoàng quý phi hay hoàng phi đều có một quy trình chung:

Quy định dành cho sách phong hoàng phi triều Minh có sự khác biệt lớn giữa ba giai đoạn Hồng Vũ, Vĩnh Lạc và Gia Tĩnh. Thời kỳ Hồng Vũ, các hoàng phi, kể cả Quý phi Tôn thị hay thấp nhất Thuận phi Hồ thị, thì đều đội "Cửu địch Tứ phượng quan" (九翚四鳳冠), mặc "Địch y Cửu đẳng" (翟衣九等), khi thụ lễ nhận sách và ấn, sách dùng sách bạc mạ vàng, còn ấn bằng vàng có khắc 4 chữ "Hoàng phi chi ấn" (皇妃之印). Sang thời Vĩnh Lạc, hoàng phi chính thức không còn được dùng Địch y mà là "Đại sam Hà bí" (大衫霞帔). Thời kỳ Gia Tĩnh, sách phong hoàng quý phi được định khác biệt ở chỗ sẽ nhận sách bằng vàng ròng và bảo bằng vàng, các hoàng phi và hoàng tần khác chỉ có sách bạc mạ vàng, riêng quý phi tuy cũng nhận nhận sách vàng nhưng cũng chỉ thêm ấn vàng. Việc chỉ có hoàng quý phi nhận "Bảo" cũng biểu thị địa vị khác biệt trong hậu cung và thời Gia Tĩnh cũng chính thức đem bậc "Hoàng quý phi" ra khỏi hàng phi tần, hoặc là được ghi đại biểu hàng phi tầng như "Hoàng quý phi đẳng phi" (皇貴妃等妃).

Buổi lễ sách phong của hoàng quý phi triều Thanh, theo Quốc triều cung sử (国朝宫史) do Đại học sĩ Ngạc Nhĩ Thái và Trương Đình Ngọc soạn thảo:

Còn lễ sách phong của Kế Hoàng hậu Na Lạp thị, bà được sách phong với tư cách hoàng hậu nên đều khác với lễ tấn phong hoàng quý phi bình thường. Theo đó, bà được nhận nghi thức "Khánh hạ" (慶賀) - một loại lễ mà đối tượng thụ lễ sẽ nhận chúc mừng công khai từ quan viên, là nghi thức chỉ được dùng cho dịp "Tam đại tiết" (Nguyên Đán, Đông chí, Vạn thọ), khi hoàng đế làm "lễ Đăng cực", "Thượng tôn hiệu" cho hoàng thái hậu và lễ "Sách lập Trung cung" cho hoàng hậu. Trong ngày làm lễ, Na Lạp thị tại Giao Thái điện đã được hưởng "Lục túc tam quỵ tam bái lễ" từ công chúa, vương phi cùng mệnh phụ. Điều này cho thấy vị trí "Hoàng quý phi Nhiếp lục cung sự" không giống hoàng quý phi bình thường, như Thanh sử cảo đã chép: "Năm Càn Long thứ 13, định Hoàng phi Nhiếp lục cung sự, thể chế lễ nghi cùng tế cáo đều y như lễ sách lập Trung cung".

Việc hoàng đế tại vị gia phong tước hiệu cho các thái phi được gọi là Tôn phong (尊封). Quy trình tôn phong, lẫn sách và bảo mà các thái phi sẽ nhận trong lễ đều y hệt như khi gia phong phi tần bình thường, nhưng các thái phi được bỏ qua các lễ cần bái yết hoàng đế, điều này là do các thái phi có thân phận trưởng bối vì là phi tần của tiên hoàng đế. Ngoài ra, sách bảo các thái phi - bất kể tước vị - đều dùng ngọc thay vì vàng như các phi tần.

Quốc gia đồng văn
Tuy các vua triều Nguyễn xem vị trí hoàng quý phi ở bậc hơn các phi tần, thậm chí thời Đồng Khánh và Thành Thái còn xem đây là vị hiệu của chính thê, nhưng lễ sách phong hoàng quý phi triều Nguyễn vẫn dựa theo quy chuẩn phong phi tần bình thường, không được nhận "Bảo" hay thậm chí là "Ấn", riêng sách được dùng bằng vàng ròng, không như Nhất giai và Nhị giai chỉ là bạc mạ vàng.

Quá trình sách phong cung giai nói chung của triều Nguyễn, được ghi lại trong Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ như sau:

Nhà Triều Tiên chỉ đặt lễ phong hoàng quý phi ở triều Cao Tông, và theo ghi nhận thì Nghiêm thị nhận sách vàng và ấn vàng, không dùng "Bảo", ngoài ra được hưởng hành lễ trong nội điện. Dẫu vậy hoàng quý phi cũng chỉ là một danh hiệu phi tần, khi được liệt kê đều ở sau hoàng thái tử.

Các đời hoàng quý phi

Nhà Minh

Nhà Thanh

Nhà Nguyễn

Nhà Triều Tiên

Xem thêm
 Thứ bậc hậu phi nhà Thanh
 Hoàng hậu
 Hoàng đế
 Phi tần
 Nhà Nguyễn
 Phi (hậu cung)
 Tần (hậu cung)

Chú thích

Tham khảo

Nguồn tham khảo

Tước hiệu hoàng gia
Văn hóa triều Thanh


title: Dewoitine D.9

text:
Dewoitine D.9 là một loại máy bay tiêm kích của Pháp, do hãng Dewoitine chế tạo. Hãng Ansaldo của Ý cũng mua giấy phép sản xuất loại máy bay này tại Italy với tên gọi Ansaldo AC.3.

Quốc gia sử dụng

Không quân Bỉ

Không quân Italy

Không quân Thụy Sĩ

Không quân Hoàng gia Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1920
D.009
Máy bay Ansaldo
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay cánh trên
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Ngõa Bang

text:
Bang Wa (tiếng Wa: Mēng Vax hay Meung Va; , Ngõa Bang) là một tổ chức nhà nước không được công nhận tại Myanmar và khu vực do thể chế này kiểm soát nay được xếp chính thức vào Khu đặc biệt Wa 2 ở phía bắc bang Shan. Thủ đô hành chính của Ngõa Bang là Pangkham (, trước đây gọi là Panghsang, 邦桑, Bang Tang). Tên gọi Ngõa Bang bắt nguồn từ dân tộc chủ yếu ở đây là Người Ngõa, một dân tộc nói tiếng Ngõa, là ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Á. Dân số Ngõa Bang được ước tính là khoảng 558.000.

Nhiều người Ngõa tin theo thuyết vật linh, và một bộ phận nhỏ cư dân tin theo Phật giáo hay Ki-tô giáo. người Ngõa từng bị gọi là "man rợ" do họ có phong tục săn đầu người.

Chính trị và xã hội
Ngõa Bang được phân chia thành khu vực phía bắc và phía nam và hai vùng này tách biệt với nhau; vùng phía nam giáp với Thái Lan, có diện tích 13.000 km² với 200.000 cư dân. Tổng diện tích khu vực do Ngõa Bang kiểm soát là 17.000 km². Các lãnh đạo chính trị của Ngõa Bang hầu hết đều là người Ngõa. Chính phủ Ngõa Bang mô phỏng theo nhiều đặc điểm của chính phủ Trung Quốc, có một Ủy ban Trung ương và một đảng cầm quyền gọi là Đảng Liên hiệp Ngõa Bang. Trong khi Ngõa Bang có quyền tự trị cao độ trên thực tế trước sự kiểm soát của chính phủ Myanma, mối quan hệ giữa họ dựa trên sự cùng tồn tại hòa bình và Ngõa Bang công nhận chủ quyền của chính phủ Trung ương đối với toàn bộ Myanma. Do tiếng Ngõa không có chữ viết, ngôn ngữ làm việc của chính phủ Ngõa Bang là tiếng Hán.

Cơ quan hành chính cao nhất của Ngõa Bang là Chính phủ nhân dân (tương đương với Nhà nước và Chính phủ ở các nước khác), đứng đầu là Chủ tịch Chính phủ đồng thời cũng là Tổng tư lệnh quân đội, người hiện nay nắm giữ quyền lãnh đạo là Bào Hữu Tường (tên tiếng Wa: Tax Log Pang)

Các chương trình truyền hình tại Ngõa Bang được phát bằng tiếng phổ thông Trung Quốc. Hàng hóa tại Ngõa Bang được đưa đến từ Trung Quốc, và Nhân dân tệ được sử dụng trong trao đổi. China Mobile đã phủ sóng di động trên một số phần của Ngõa Bang.

Lịch sử
Trong một thời gian dài, các bộ lạc người Ngõa phân tán xung quanh núi Kawa, không có sự cai quản thống nhất. Dưới thời nhà Thanh, khu vực trở nên tách biệt với sự kiểm soát quân sự bộ lạc của người Thái.

Từ cuối thập niên, trong Nội chiến Trung Quốc, tàn dư của Quốc dân Cách mạng quân đã rút lui vào trong lãnh thổ Miến Điện khi lực lượng cộng sản nắm quyền kiểm soát Trung Quốc đại lục. Bên trong khu vực xung quanh núi Kawa, quân Quốc Dân đảng thuộc sư đoàn 237 của quân đoàn 8 và sư đoàn 93 của quân đoàn 26 đã giữ vững vị trí của họ để chuẩn bị cho một cuộc phản kích vào Trung Quốc đại lục. Dưới sức ép từ Liên Hợp Quốc, cuộc phản công bị hủy bỏ và đội quân này được trệu hồi đến miền Bắc Thái Lan và sau đó được đưa đến Đài Loan; tuy nhiên, một số binh sĩ đã quyết định ở lại Miến Điện. Phía đông sông Salween, các nhóm du kích bộ lạc bản địa thực hiện kiểm soát với sự giúp đỡ của Miến Điện Cộng Sản Đảng.

Trong thập niên 1960, Miến Điện Cộng sản Đảng để mất căn cứ hoạt động tại miền Trung Miến Điện, và với sự giúp đỡ của những người cộng sản Trung Quốc, họ mở rộng hoạt động tại khu vực biên giới. Nhiều thanh niên trí thức từ Trung Quốc đã gia nhập Miến Điện Cộng sản Đảng, và các lực lượng này cũng hấp thụ nhiều du kích địa phương. Những người cộng sản Miến Điện đã giành được quyền kiểm soát đối với Pangkham, và nơi đây trở thành căn cứ cho các hoạt động của họ. người Ngõa, cũng như các dân tộc khác, đã đấu tranh để giành quyền tự trị từ Miến Điện, họ ủng hộ Miến Điện Cộng sản Đảng.

Đến cuối thập niên 1980, các dân tộc thiểu số ở đông bắc Miến Điện trở thành một thế lực chính trị tách biệt với Miến Điện Cộng sản Đảng . Vào ngày 17 tháng 4 năm 1989, lực lượng vũ trang của Bào Hữu Tường tuyên bố ly khai khỏi Miến Điện Cộng sản Đảng, và thành lập Đảng các dân tộc Myanma Liên hiệp, sau đó trở thành đảng Ngõa Bang Liên hiệp. Sau sự sụp đổ của Đảng Cương lĩnh Xã hội Miến Điện (BSPP) do Ne Win kiểm soát tại Miến Điện, Ngõa Bang thiết lập các thỏa thuận ngừng bắn và hòa bình với chế độ quân sự mới, Hội đồng Hòa bình và Phát triển Liên bang (SLORC).

Căng thẳng giữa chính phủ Trung ương và Ngõa Bang đã lên cao vào năm 2009. Trong thời gian này, sáng kiến hòa bình do Ngõa Bang đề xuất đã bị chính phủ Myanma từ chối. Ngày 27 tháng 4 năm 2010, chính phủ Myanma cảnh báo rằng hai bên có thể bị đẩy vào xung đột hơn nữa.

Phân chia
Ngõa Bang gồm có bảy huyện được chính phủ Myanma nhìn nhận thuộc về bang Shan. Bên trong, Ngõa Bang chia lãnh thổ của mình thành 15 huyện.

Địa lý và kinh tế
Khu vực Ngõa Bang chủ yếu là núi non, với các thung lũng sâu. Những điểm thấp nhất của Ngõa Bang cao xấp xỉ 600 mét so với mực nước biển, các đỉnh cao nhất vượt quá 3000 mét. Ban đầu, Ngõa Bang dựa nhiều vào sản xuất thuốc phiện. Với sự hỗ trợ của Trung Quốc, đã có một sự chuyển dịch hướng sang các đồn điền trồng cao su và chè. Năm 2005, Quân Ngõa Bang Liên hiệp tuyên bố Ngõa Bang là một khu vực không có ma túy và trồng anh túc bị cấm. Do việc tái định cư người dân từ vùng núi xuống thung lũng màu mỡ, Ngõa Bang cũng trồng lúa nước, ngô và rau xanh. Ngõa Bang phụ thuộc lớn về mặt kinh tế vào Trung Quốc, với các giúp đỡ tài chính và cung cấp các cố vấn quân sự và dân sự cùng vũ khí. Ngõa Bang có 82 dặm (133 km) biên giới với Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo
 Hideyuki Takano, The Shore Beyond Good and Evil: A Report from Inside Burma's Opium Kingdom  (2002, Kotan, ISBN 0-9701716-1-7)
 Andrew Marshall, The Trouser People: a Story of Burma in the Shadow of the Empire. London: Penguin; Washington: Counterpoint, 2002. ISBN 1-58243-120-5.
 The Wa State, Burma The National Strategy Forum Review

 Forbes, Andrew; Henley, David (2011). Traders of the Golden Triangle. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B006GMID5.
 Midnight in Burma. Ein Roman über die Tochter eines Generals im Wa-Staat, nicht gerade historisch mit vielen historischen Fehlern, aber sehr spannend geschrieben, Alex O'Brien. Asia Books ISBN 974-8303-58-6 (2001).
 Dr. Ba Nyan, Who are the Wa?

Liên kết ngoài
 DEA Page
 Wa - Burma Issues

Địa lý Myanmar
Ly khai ở Myanmar
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Trung Quốc
Quốc gia không được công nhận hoặc không được công nhận rộng rãi
Người Va


title: Thánh đường Mubarak

text:
Thánh đường Mubarak hiện tọa lạc tại ấp Châu Giang, xã Phú Hiệp, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, Việt Nam. Đây từng là thánh đường Hồi giáo lớn nhất của tỉnh, và là di tích Lịch sử-Văn hóa cấp quốc gia (công nhận năm 1989). Nó được cho là đã được xây dựng vào năm 1750 và được cải tạo lại vào năm 1808. Đây là một trong những nhà thờ Hồi giáo lâu đời nhất Hồi giáo của cộng đồng người Chăm.

Lịch sử, kiến trúc
Ban đầu, thánh đường được dựng bằng cây lá, và được trùng tu nhiều lần cũng bằng vật liệu này. Năm 1922, thánh đường được xây kiên cố hơn nên có tường vôi, cột cây tròn và lợp ngói. Đến năm 1965, thánh đường được xây mới bằng bê tông cốt sắt, và tồn tại cho đến nay. Tất cả đều do các tín đồ người Chăm ở đây góp công, góp của.

Được thiết kế bởi kiến trúc sư người Ấn Độ là Mohamet Amin, thánh đường Mubarak có kiến trúc mang nét đặc thù của đạo Hồi. Nhìn từ xa, ngôi thánh đường giống các kiểu kiến trúc cổ ở Ấn Độ, Ba Tư. Cổng chính hình vòng cung, trước là sân rộng. Trên nóc có một tháp lớn hai tầng hình bầu dục, dưới chân tháp có hình trăng lưỡi liềm và ngôi sao, tượng trưng cho đạo Hồi. Bốn góc trên nóc có 4 tháp nhỏ, giữa nóc có hai tháp bầu tròn nhô cao. Hai bên cửa chính của thánh đường có 4 vòm hình cung nhọn đầu, mỗi vòm cách nhau 2,4 mét chia đều cho mỗi bên. Bên hông thánh đường, mỗi bên cũng có 6 vòm hình vòng cung nhọn đầu.

Bên trong thánh đường, do đặc điểm của đạo Hồi nên không có tượng thờ bất kỳ vị thần thánh nào nhưng có hậu tẩm, là nơi chức sắc đứng hướng dẫn tín đồ làm lễ. Có Minbar là nơi thầy giảng giáo lý trong buổi lễ thứ Sáu hàng tuần. Vách tường bên trong được trang trí bởi màu trắng và xanh, và trên trần có treo những chùm đèn. Bên góc thánh đường có tháp cao để chức sắc kêu gọi tín đồ đến hành lễ...

Lễ, Tết
Mỗi năm, tại thánh đường có 3 kỳ lễ lớn:
 Lễ Maulid: là lễ mừng ngày sinh Thiên sứ Mohammed (S.A.W) (là vị Thiên sứ cuối cùng) vào 12 tháng 3 Hồi lịch.
 Lễ Raya Haji: là lễ hành hương đến thánh địa Mecca ở Ả Rập Saudi vào ngày 10 tháng 12 Hồi lịch.
 Lễ Ramadan (tháng ăn chay) từ ngày 1 đến ngày 30 tháng 9 Hồi lịch.

Ngoài ra, còn có Tết của người Chăm gọi là Hari Raya, vào ngày 1 tháng 10 Hồi lịch.

Xem thêm
Hồi giáo tại Việt Nam

Chú thích

Di tích tại An Giang