title: Phố Hàng Muối

text:
Hàng Muối là một con phố nằm trong khu phố cổ Hà Nội, dài 190m đi từ phố Hàng Mắm, chỗ nối với phố Hàng Bạc ở chạc ba Mã Mây đến chỗ giao lộ gặp đường Trần Nhật Duật, tại chạc ba gặp đoạn cuối phố Nguyễn Hữu Huân.

Lịch sử
Phố Hàng Muối là đất thôn Thanh Yên ra cửa ô Ưu Nghĩa, tổng Phúc Lâm, huyện Thọ Xương cũ, hiện nay thuộc phường Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm.

Tên dân gian xưa đoạn đầu còn gọi phố Hàng Trứng (khác với ngõ Hàng Trứng nay là phố Đông Thái).

Thời pháp thuộc là phố Hàng Mắm (rue de la Saumure).

Cho dù được gọi là Hàng Muối nhưng trong phố không có cửa hàng nào buôn bán muối mà chỉ có mấy gia đình làm nghề buôn muối. Muối bán buôn cho các lái buôn các tỉnh và bán lẻ tại các chợ.

Những năm thập niên cuối thế kỷ 19, Hàng Muối cũng như Bờ Sông, quãng này còn là đất làng cũ ven đê. Khi thành đường phố thì bên phía đông mặt đường, dãy số lẻ, khoảng cách với Bờ Sông rất ngắn nên có nhiều ngôi nhà thông cả sang hai bên phố Hàng Muối và Bờ Sông (nay là đường Trần Nhật Duật).

Các tuyến xe buýt chạy qua
Tuyến 08, 11, 18, 23, 34, 146, E07: Hết phố

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đường phố Hà Nội theo vần H

M


title: Phố Cửa Đông

text:
Cửa Đông là một phố nằm trong khu phố cổ Hà Nội, dài khoảng 230m. Về cơ bản, phố có hướng chính Đông-Tây, nối từ phố Hàng Gà đến phố Lý Nam Đế ở chỗ đối diện với cổng vào doanh trại Quân đội Nhân dân Việt Nam ngày nay, cắt ngang qua ngã tư phố Phùng Hưng và cầu cạn đường sắt Yên Viên - Ngọc Hồi, tới cửa chính đông của Thành Hà Nội thời Nguyễn. Phố thuộc phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm.

Lịch sử
Thời Lý-Trần, gọi là cửa Tường Phù, nhìn ra khu vực chợ Cầu Đông.

Phố này xưa thuộc thôn Tân Lập, Tân Khai, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương cũ. Nay là phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm.

Thời Pháp thuộc, phố được gọi là đại lộ tướng Bichot. Sau Cách mạng tháng 8 năm 1945, phố được đặt chính thức là phố Cửa Đông.

Đặc điểm
Thời Pháp thuộc, phố Cửa Đông đã là một đường phố rộng rãi, hiện đại, khác hẳn những phố nhỏ hẹp của khu phố cổ Hà Nội với mặt đường trải đá, vỉa hè xây gạch và trồng cây xanh, có cống thoát nước, đèn đường.

Nhà trên phố Cửa Đông chia làm hai đoạn khác nhau:

 Đoạn đầu từ phố Lý Nam Đế (Cổng Tỉnh) đến cầu cạn đường sắt là những ngôi nhà hai tầng hiện đại, gồm một hoặc hai gian quay ra mặt đường, hầu hết mở cửa hàng phục vụ cho các quan binh trong thành.
 Đoạn cuối từ cầu cạn đường sắt đến phố Hàng Gà là nhà số chẵn ở phía Bắc, gồm nhiều biệt thự to và đẹp, bên ngoài có hàng rào bằng sắt; nhà số lẻ ở phía Nam là những nhà gác xây hai tầng, làm ra đến sát hè phố.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ngành nghề đang phát triển tại phố Cửa Đông
 Karaoke
 Khách sạn cho người nước ngoài
 Nhà hàng phục vụ người Việt
 Cafe phố cổ
 Spa phục vụ người nước ngoài
 Cửa hàng ăn uống cả ngày

Cửa Đông
Đường phố Hà Nội


title: Phố Hàng Vải

text:
Hàng Vải là một phố nằm trong khu phố cổ Hà Nội, dài 240m, bắt đầu từ phố Thuốc Bắc tại chỗ nối với phố Lãn Ông và kết thúc tại phố Phùng Hưng, chỗ đối diện với cầu cạn đường sắt.

Lịch sử
Phố Hàng Vải xưa là đất thôn Đông Thành, Tân Khai, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương cũ. Nay thuộc phường Hàng Bồ, quận Hoàn Kiếm. Xưa cuối phố còn gọi phố Hàng Cuốc, cũng gọi ngõ Cổng Đục. Thời Pháp thuộc là phố Hàng Vải (còn gọi Hàng Vải Nâu) (rue des Étoffes). Phố ngày nay thuộc phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm.

Từ xưa là hai phố: Đoạn phía đông có tên là Hàng Vải, đoạn còn lại phía tây là Hàng Cuốc vì họ sản xuất lưỡi cuốc lưỡi cày.

Trước năm 1945 đã thống nhất hai phố lại gọi chung là phố Hàng Vải. Vải bán ở đây nhiều nhất là thứ vải khổ nhỏ đã nhuộm nâu và nhuộm thâm. Để khỏi nhầm với phố Hàng Vải ở cửa chợ Đông Thành (nay là quãng giữa phố Thuốc Bắc) cũng bán vải nhưng là vải tấm khổ nhỏ để mộc, nên người ta gọi rõ Hàng Vải này là phố Hàng Vải Thâm.
Hiện nay Phố chủ yếu bán về tre nứa và những vật dụng liên quan đến tre như thang tre, cần câu, móc câu... hay điếu cày. Do nghệ nhân từ làng Bưởi Cuốc Bắc Ninh lên lập nghiệp tại đây từ đầu những năm 1900 (khởi thủy là anh em ông Nguyễn Trọng Văn, nay truyền lại cho con cháu như Trọng Sơn, Trọng Trung, Trọng Kha,..., nên trước đây còn gọi là phố Hàng Cuốc.

Tham khảo

V


title: Udacity

text:
Udacity - Educating the 21st Century (tiếng Việt: Udacity - giáo dục của thế kỷ 21) là một trường Đại học trực tuyến được sáng lập bới ba nhà chế tạo robot bao gồm: David Stavens, Mike Sokolsky và Sebastian Thrun. Udacity được thành lập nhằm góp phần giúp những học sinh/sinh viên không có điều kiện học tập tại những trường đại học hàng đầu thế giới như Stanford có cơ hội tiếp cận những khóa học miễn phí chất lượng cao do những giáo sư danh tiếng giảng dạy.

Mục đích

Các ngành đào tạo
 Khoa học máy tính (Chiếm đa số)
 Trí tuệ nhân tạo
 Toán
 Vật lý

Các khóa học

Phân loại
Hiện tại, các khóa học tại Udacity được chia làm 3 cấp độ 1xx, 2xx và 3xx bao gồm nhiều phần:

 CS1xx: Đây là cấp độ sơ khai dành cho những người chưa có kiến thức về lập trình cũng như tin học.
 PH1xx: Khóa học vật lý cơ bản.
 ST1xx: Khóa học Toán thống kê cơ bản.
 CS2xx: Dành cho những người đã có hiểu biết nhất định về lập trình.
 CS3xx: Dành cho những người đã có kinh nghiệm lập trình.

Khóa học cấp độ 1xx
CS101: Xây dựng công cụ tìm kiếm.

Khóa học cấp độ 2xx

Khóa học cấp độ 3xx

Đặc điểm các khóa học

Đào tạo
Ngôn ngữ lập trình được sử dụng: Python.
Thời lượng: 5 tuần/khóa.

Xếp hạng học sinh/sinh viên
Kết quả tốt nghiệp sinh viên được dựa vào 50% là kết quả bài tập về nhà và 50% là vào bài thi tốt nghiệp:
 Trong 6 tuần học đầu, mỗi tuần sinh viên được yêu cầu hoàn thành một số bài tập và được chấm điểm theo phần trăm bài làm đúng. Kết quả thấp nhất bị hủy bỏ, 5 kết quả còn lại được sử dụng để quyết định kết quả của sinh viên. (Mỗi kết quả 10%)
 Tuần thứ 7, sinh viên phải hoàn tất bài thi cuối khóa mà nó chiếm đến 50% kết quả cả khóa học.

 Điểm xếp hạng = (Tổng 5 tuần cao nhất + Điểm thi cuối khóa * 5) / 10
Trong quá trình thử nghiệm nhận thấy hệ thống chấm điểm tự động còn nhiều bất cập, Udacity quyết định sẽ lấy kết quả cuối cùng theo công thức:
 Điểm tốt nghiệp = Max(Điểm xếp hạng, Điểm thi cuối khóa)

Giảng viên/Giáo sư

Giải thưởng
Tháng 11 năm 2012, nhà sáng lập Sebastian Thrun được trao Giải thưởng Tài năng Hoa Kỳ Smithson trong Giáo dục vì những hoạt động trong việc sáng lập và điều hành Udacity.

Xem thêm
 Khan Academy
 MIT OpenCourseWare

Chú thích

Giáo dục trực tuyến
Công nghệ giáo dục
Nội dung mở
Website giáo dục
Giáo dục khoa học máy tính


title: Phố Hàng Phèn

text:
Hàng Phèn là một phố nằm trong khu phố cổ Hà Nội, dài khoảng 100m, đi từ phố Thuốc Bắc đến phố Hàng Gà.

Lịch sử
Đây nguyên là đất thôn Đông Thành Thị, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương cũ, nay là phường Hàng Bồ, quận Hoàn Kiếm. Thời Pháp thuộc phố còn được gọi là phố Chợ Cũ (Rue du Viex Marché). Năm 1945, phố chính thức được đặt tên là Hàng Phèn.

Phố Hàng Phèn là một trong những phố cổ nhỏ của Hà Nội, với những ngôi nhà một tầng cũ kỹ.

Đặc điểm
Cũng như nhiều con phố khác trong khu phố cổ Hà Nội, những tên phố được đặt theo mặt hàng chuyên được sản xuất và mua bán. Trước đây, phố này là nơi chuyên bán các loại phèn như phèn đen, phèn xanh, phèn chua, nhất là phen chua để lọc nước sông, nước hồ cho người dân Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Ngoài mặt hàng này, hiện nhiều gia đình ở phố Hàng Phèn còn kinh doanh các mặt hàng khác như ăn uống, tạp hóa, quần áo thời trang đáp ứng nhu cầu của người dân trong khu phố cổ.

Tham khảo

P


title: Phố Hàng Quạt

text:
Hàng Quạt là một phố nằm trong khu phố cổ Hà Nội, dài khoảng 200m và chỉ cắt ngang phố Tố Tịch. Phố bắt đầu từ phố Lương Văn Can và kết thúc tại chỗ ngã ba Hàng Nón - Hàng Hòm.

Lịch sử

Phố Hàng Quạt nguyên thuộc đất thôn Tố Tịch và thôn Thuận Mỹ, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương cũ, nay là phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm. Phố gồm ba phố cũ rất nhỏ gộp lại: nửa phía đông là phố Hàng Quạt (cũ) và Hàng Đàn, nửa phía tây là phố Mã Vĩ. Sau 1945 đã chính thức hóa tên phố Hàng Quạt. Phố ngày nay thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm.

Đoạn đầu phố cũng gọi là Hàng Quạt, xưa có những cửa hàng vừa bán quạt do mình sản xuất và của cả những nơi khác chở đến nữa. Nghề làm quạt do một số người dân gốc làng Đào Xá, tên nôm là Đầu Quạt (tỉnh Hưng Yên) đem tới. Họ cư trú ở đây, làm quạt, lập đình thờ vị tổ nghề họ Đào.

Đoạn giữa phố Hàng Quạt vốn có tên Hàng Đàn vì xưa kia nhiều nhà làm và bán các loại đàn nguyệt, đàn tranh, đàn bầu, nhị, hồ... Hồi đó gần như không có cửa hàng lớn, mà chỉ có những gia đình thợ thủ công sống về nghề mộc.

Đoạn đầu phố cũng gọi là Hàng Quạt, xưa có những cửa hàng vừa bán quạt do mình sản xuất và của cả những nơi khác chở đến nữa. Nghề làm quạt do một số người dân gốc làng Đào Xá, tên nôm là Đầu Quạt (tỉnh Hưng Yên) đem tới. Họ cư trú ở đây, làm quạt, lập đình thờ vị tổ nghề họ Đào.

Đoạn giữa phố Hàng Quạt vốn có tên Hàng Đàn vì xưa kia nhiều nhà làm và bán các loại đàn nguyệt, đàn tranh, đàn bầu, nhị, hồ... Hồi đó gần như không có cửa hàng lớn, mà chỉ có những gia đình thợ thủ công sống về nghề mộc.

Sau khi thực dân Pháp sang Hà Nội, phố có tên là "rue des Eventails". Từ đầu thế kỷ XX chủ yếu các cửa hàng ở đây làm và bán những đồ gỗ chạm như long đình, kiệu bát cống, song loan... Sau nữa chuyển sang làm đồ gỗ thông thường như bàn, ghế, tủ, chạn...

Đặc điểm
Đoạn cuối phố Hàng Quạt ngày nay, từ đền Dâu đến đầu Hàng Nón, trước gọi là phố Mã Vĩ. Phố này chuyên làm và bán các loại áo mũ triều phục, trang phục tuồng, chèo, lễ hội, cờ, phướn, trướng, lọng và một số đạo cụ sân khấu làm bằng lông đuôi ngựa nên gọi là Mã Vĩ (đuôi ngựa)...

Ngày nay, phố Hàng Quạt không còn bán quạt và đàn nữa. Những cửa hàng trên phố chuyển sang kinh doanh các mặt hàng khác như bàn thờ lớn nhỏ; tranh thêu; chữ, đối, trướng dùng vào việc hiếu, hỷ, chúc thọ, khen thưởng. Trên phố, ngoài trường giáo dục thường xuyên Nguyễn Văn Tố còn có trường THCS Nguyễn Du, trường Nguyễn Bá Ngọc

Tham khảo

Q


title: Lại Nguyên Ân

text:
Lại Nguyên Ân là một nhà nghiên cứu văn học Việt Nam.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 18 tháng 01 năm 1945 tại xã Phù Vân, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam.

Tốt nghiệp phổ thông cấp 3 (Trung học phổ thông) tại Hà Nam năm 1964, ông thi đỗ và vào học ngành Ngữ văn, khoa Khoa học xã hội Đại học tổng hợp Hà Nội; năm 1968 đỗ tốt nghiệp với luận án về văn học sử Việt Nam hiện đại ("Những cơ sở lý luận của sự hình thành chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa trong văn học Việt Nam hiện đại").

Sau đó từ đầu năm 1969, ông được Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp phân công về làm việc tại tạp chí "Học tập", Hà Nội. Tháng 10.1970 ông chuyển đi làm giáo viên Trường Trung học Thương nghiệp của Bộ Nội thương, trụ sở ở huyện Ba Vì tỉnh Hà Tây.

Từ 1977 đến 2007 ông là biên tập viên sách văn học, Nhà xuất bản Tác phẩm mới (từ 1990 đổi thành nhà xuất bản Hội nhà văn) thuộc Hội nhà văn Việt Nam.

Lại Nguyên Ân có bài đăng báo chí nghiên cứu văn học từ năm 1972. Ông hoạt động chủ yếu với tư cách nhà phê bình văn học, nhà nghiên cứu văn học, cây bút biên dịch thông tin văn học nghệ thuật. Tên tuổi của ông được biết đến trong nền nghiên cứu phê bình văn học Việt Nam trong hơn 30 năm qua, tác giả/đồng tác giả của hơn 60 cuốn sách đã xuất bản. Nhiều công trình nghiên cứu của ông được đánh giá cao, đặc biệt trong lĩnh vực biên khảo tư liệu văn học sử Việt Nam. Ông đã được trao giải thưởng nghiên cứu của Qũy văn hóa Phan Châu Trinh. Theo báo mạng "Thời báo kinh tế Sài Gòn" công của ông là "giới thiệu trở lại hàng loạt tác phẩm của các tác gia quan trọng như Phan Khôi, Vũ Bằng, Vũ Trọng Phụng... nhiều giai đoạn báo chí, văn nghệ phức tạp trong quá khứ nhờ vậy, dần dần được công chúng nhìn nhận lại khách quan hơn."

Tác phẩm chính đã xuất bản

Loại sách phê bình, tiểu luận, nghiên cứu văn học

 Văn học và phê bình (1984);
 Một thời đại mới trong văn học (1987, 1995);
 Sống với văn học cùng thời (1997, 2003);
 Đọc lại người trước, đọc lại người xưa (1998);
 Từ điển văn học Việt Nam, từ nguồn gốc đến hết thế kỷ XIX (1995, 1997, 1999, 2001, 2005, 2017);
 Nghiên cứu văn bản tiểu thuyết "Giông tố" (2007);
 Mênh mông chật chội… (2009)
 Tìm lại di sản (2013)
 Biên niên hoạt động văn học Hội nhà văn Việt Nam, tập I: 1957-1975 (2013)
 Trong thoáng xuân Hà Nội (e-book, 2014)
 Từng đoạn đường văn (2016)
 Nghiên cứu văn bản tiểu thuyết "Số đỏ" (2016)
 Biên niên hoạt động văn học Hội nhà văn Việt Nam, tập II: 1976-1985 (2016)
Biên niên hoạt động văn học Hội nhà văn Việt Nam, tập III: 1986-1995 (2018)
Biên niên hoạt động văn học Hội nhà văn Việt Nam, tập IV: 1996-2001 (2020)
Tìm hiểu tác gia Phan Khôi (2023)

Loại sách sưu tầm biên soạn tư liệu văn học sử VN
 Văn học trong giai đoạn cách mạng mới: Kỷ yếu Đại hội nhà văn Việt Nam lần thứ ba, 26-28/9/1983 (1984)
 Nguyễn Minh Châu, con người và tác phẩm (1990);
 Văn học 1975-1985: tác phẩm và dư luận (1997);
 Vũ Trọng Phụng, tài năng và sự thật (1992, 1997);
 Vũ Trọng Phụng, con người và tác phẩm (1994);
 Thi sĩ Hồ Dzếnh (1993);
 Hồ Dzếnh, một hồn thơ đẹp (2001);
 Nhà văn Việt Nam: Chân dung tự hoạ (1995);
 Sưu tập trọn bộ "Tiên phong", tạp chí của Hội văn hóa cứu quốc, 1945-1946 (2 tập: 1996);
 Sưu tập "Văn nghệ" 1948-1954 (7 tập: 1998, 1999, 2000, 2003, 2005, 2006);
 Lê Thanh: Nghiên cứu và phê bình văn học (2001);
 Vũ Trọng Phụng: Chống nạng lên đường (2001, 2004);
 Thơ mới 1932-1945: tác giả & tác phẩm (1992, 1995, 1998, 2000, 2002, 2004);
 Trần Đình Hượu: Các bài giảng về tư tưởng phương Đông (2001, 2002, 2020);
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1928 (2003);
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1929 (2005);
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1930 (2005);
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1931 (2007);
 Phan Khôi: Viết và dịch Lỗ Tấn (2007);
 Tác phẩm Hoàng Cầm (Q.1: Thơ; Q.2: Truyện thơ. Kịch; Q.3: Văn xuôi) (2002-2003);
 Tư liệu thảo luận 1955 về tập thơ "Việt Bắc" (2005);
 Vũ Bằng: Các tác phẩm mới tìm thấy (2010);
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1932 (2010, 2014).
 Trần Văn Thùy: Nhật ký thanh niên xung phong, Trường Sơn: 1965-1969 (2011, tái bản có bổ sung, 2019)
 Hoàng Cầm, hồn thơ độc đáo (2011)
 Lưu Trọng Lư: Tác phẩm: Truyện ngắn, tiểu thuyết (2 tập: 2011)
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1933-1934 (2013)
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1935 (2013)
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1936 (2014)
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1937 (2014)
 Phan Khôi: Vấn đề phụ nữ ở nước ta (2016, 2018)
 Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1938-1942 (2017)
Vũ Trọng Phụng: Con người điêu trá (sưu tập các tác phẩm nhỏ, lẻ, bỏ dở; có thư mục đăng tải trong đời văn của tác giả) (2 tập: 2018)
Phan Khôi: Ảnh hưởng Khổng giáo ở nước ta (2018)
Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo, in sách 1948-1958 (2019)
Phan Khôi: Tác phẩm đăng báo 1917-1924 (2019)
Nam Cao: Người câm biết nói (các tác phẩm bị quên lãng 70 năm, lần đầu tìm lại) (2021)
Dư luận nữ quyền tại Huế 1926-1929 trên sách báo đương thời (2022)

Loại sách dịch và biên dịch
 Số phận của tiểu thuyết (1983);
 Số phận lịch sử của chủ nghĩa hiện thực (1980, 1981);
 Sáng tạo nghệ thuật, hiện thực, con người (1984, 1985);
 Sự thật của đời sống - sức mạnh của văn học. Tư liệu về Đại hội VIII Hội nhà văn Liên Xô (1987)
 Cơ sở lý luận văn học (1985, 2000);
 Từ điển thuật ngữ văn học (1992, 1997, 1999, 2000, 2006, 2007, 2009);
 150 thuật ngữ văn học (1999, 2003, 2004, 2009, 2016);
 Từ điển văn học, bộ mới (2004);
 Bách khoa tri thức phổ thông (2000, 2003, 2007);
 Những vấn đề lý luận và phương pháp luận nghiên cứu văn học (2002)
 Các trường phái nghiên cứu văn học ở Tây Âu và Hoa Kỳ thế kỷ XX. Khái niệm và thuật ngữ (2003, 2018);
 Văn học hậu hiện đại thế giới. Những vấn đề lý thuyết (2003).
 150 thuật ngữ văn học (in lần thứ 5, có sửa và thêm) (2023)

Giải thưởng
Năm 2010 ông được Quỹ văn hóa Phan Châu Trinh trao giải thưởng Phan Châu Trinh

Chính kiến

 Có mặt trong danh sách những người đã ký trong "Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp 1992" phổ biến vào ngày 19 tháng 01 năm 2013 tại Hà Nội

Chú thích

Nhà nghiên cứu văn học Việt Nam
Giải thưởng Phan Châu Trinh
Sinh năm 1945
Người Hà Nam
Nhóm Kiến nghị 72


title: Dãy núi Aravalli

text:
Dãy núi Aravalli (, nghĩa 'loạt những đỉnh [núi]') là một dãy núi ở miền tây Ấn Độ chạy dài khoảng  theo hướng đông bắc qua các bang Gujarat, Rajasthan, và Haryana, rồi dừng ở Delhi.

Tham khảo

Dãy núi Ấn Độ
Địa mạo Rajasthan
Địa mạo Delhi
Địa mạo Haryana
Địa mạo Gujarat
Núi Sindh
Vùng sinh thái Ấn Độ


title: Súng tiểu liên Błyskawica

text:
Błyskawica là loại súng tiểu liên được chế tạo bởi lực lượng Armia Krajowa của Ba Lan chống lại sự chiếm đóng của Đức Quốc xã trong chiến tranh thế giới thứ hai. Đây là một thiết kế thành công và là một trong số ít những loại vũ khí được thiết kế và sản xuất với số lượng lớn tại châu Âu khi bị chiếm đóng bên cạnh súng tiểu liên Sten.

Lịch sử
Năm 1942 kỹ sư Wacław Zawrotny đã đề xuất với chỉ huy lực lượng Armia Krajowa rằng ông và các đồng nghiệp đã chuẩn bị cho một dự án sản xuất một loại súng tiểu liên rẻ tiền có thể tự chế tạo tại nhà để sử dụng cho việc chống lại sự chiếm đóng. Thiết kế của khẩu súng phải đơn giản để có thể sản xuất ngay cả bởi các kỹ sư thiếu kinh nghiệm trong những công xưởng nhỏ. Ý tưởng này đã được chấp nhận và Zawrotny cùng đồng sự là Seweryn Wielanier đã tiến hành dự án và kết quả là khẩu Błyskawica. Để cho việc sản xuất dễ dàng hơn, tất cả các bộ phận của khẩu súng đã được gắn với nhau bởi ốc vít và hàn, kỹ thuật này vốn được sử dụng nhiều với các khẩu súng chế tạo vào thế kỷ 17.

Thiết kế dựa trên hai khẩu súng tiểu liên phổ biến nhất của thời đó là MP 40 của Đức và Sten của Anh. Sử dụng cơ chế nạp đạn blowback và khóa nòng mở vì các thiết này cho hiệu suất tốt và độ tin cậy cao. Nhưng khác là kim điểm hỏa không được giữ cố định bằng lò xo mà nó sẽ di chuyển tự do trong bolt và sử dụng chính động năng của bolt khi di chuyển để điểm hỏa. Loại súng này sử dụng loại đạn 9×19mm Parabellum để có thể dễ dàng sử dụng đạn của những binh lính Đức bị hạ trong trận chiến.

Việc thiết kế hoàn tất vào tháng 4 năm 1943 và mẫu thử nghiệm hoàn tất vào tháng 9. Sau nhiều thử nghiệm khẩu súng đã được chấp nhận để sử dụng. Thiết kế đã được gửi đến các công xưởng trên khắp Ba Lan để tiến hành sản xuất. Ban đầu dự tính 1.000 sẽ được chế tạo nhưng chỉ có hơn 600 khẩu được chế tạo trước khi cuộc nổi loạn ở Warsaw nơi sản xuất chính của loại súng này vào tháng 7 năm 1944 bị thất bại và hầu hết thành phố bị phá hủy. Một số lượng nhỏ các khẩu súng này cũng được chế tạo ngoài Warsaw.

Liên kết ngoài
 Reconstructed Błyskawica
 The Blyskawica and Polish Sten guns

Súng tiểu liên
Súng Ba Lan
Vũ khí dùng đạn 9mm Parabellum


title: Người Buryat

text:
Người Buryat (tiếng Buryat: Буряад, Buryaad) hay Người Bố Lí Á Đặc (布里亞特), có dân số khoảng 700.000 người, là nhóm dân tộc bản địa lớn nhất tại vùng Siberia. Vùng cư trú truyền thống của họ nay thuộc Liên bang Nga, Trung Quốc và Mông Cổ.

Tại Liên bang Nga hầu hết tập trung tại quê hương của họ là Cộng hòa Buryatia, một chủ thể liên bang. Theo điều tra dân số 2010 có 461.389 người . Theo Joshua Project thì có 473.000 người được phân nhóm là "Russian Buriat" .

Tại Mông Cổ họ là phân nhóm miền Bắc chính của người Mông Cổ.  Theo Joshua Project thì có 57.000 người và được phân nhóm là "Mongolian Buriat"

Tại Trung Quốc người Buryat cư trú chủ yếu ở Nội Mông, vùng ngã ba biên giới với Nga và Mông Cổ. Theo Joshua Project thì có 170.000 người và được phân nhóm là "Chinese Buriat"

Người Buryat nói tiếng Buryat, một ngôn ngữ Mongol. Dẫu vậy người Buryat có chung nền văn hóa với các nhóm người Mông Cổ khác như chăn nuôi du mục, và sử dụng ger làm nơi sinh sống. Ngày nay, phần lớn người Buryat sống bên trong và xung quanh Ulan-Ude, thủ đô của nước cộng hòa Buryatia, mặc dù vậy một số vẫn có cuộc sống truyền thống ở vùng đồng quê. Họ nói một phương ngữ của tiếng Mông Cổ (hoặc một ngôn ngữ có quan hệ chặt chẽ với tiếng Mông Cổ) được gọi là tiếng Buryat.

Lịch sử
Người Buryat có nguồn gốc từ người Eskimo Siberi định cư ở khu vực hồ Baikal. Sau đó, vào thế kỷ 13, người Mông Cổ đến và nô dịch hóa các bộ lạc Buryat quanh hồ Baikal. Tên gọi "Buriyad" được kể đến là một trong những dân tộc sống trong rừng lần đầu trong Mông Cổ bí sử (có thể là năm 1240). Thư tịch này nói rằng Truật Xích, con trai cả của Thành Cát Tư Hãn, đac hành quân lên phía bắc để chinh phục người Buryat vào năm 1207. Người Buryat lúc đó sống dọc theo sông Angara và các chi lưu. Trong ki đó, một bộ phận của họ, Barga, xuất hiện ở cả phía tây Baikal và ở phía bắc thung lũng Barguzin thuộc Buryatia ngày nay. Liên hệ với người Bargas là người Khori-Tumed sống dọc sông Arig ở phía đông Khövsgöl và Angara. Một cuộc nổi dậy nổ ra vào năm 1217, khi Thành Cát Tư Hãn cho phép một người của mình bắt 30 trinh nữ Tumad song đã bị dập tắt. Người Buryat gia nhập vào người Oirat và thách thức quyền cai trị của người Mông Cổ Đông vào thời Bắc Nguyên cuối thế kỷ 14.

Về mặt lịch sử, lãnh thổ quanh hồ Baikal thuộc về người Khalkha và dân tộc bản địa (Eskimo Siberi), người Buryat là thần dân của hai hãn người Khalkha là Tusheet và Setsen. Khi Nga mở rộng kiểm soát đến Ngoại Baikal (miền đông Siberia) vào năm 1609, người Cozack chỉ tìm thấy một nhóm nhỏ cư dân bản địa nói một phương ngữ Mông Cổ gọi là Buryat và phải cống nạp cho người Khalkha. Tuy nhiên, họ đã đủ mạnh để bắt ép người Ket và người Samoyed tại Kan và người Evenk tại Hạ Angara cống nạp cho họ. Tổ tiên của phần lớn người Buryat hiện đại nói một biến thể ngôn ngữ Turk-Tungus vào thời điểm đó. Ngoài ra chính các bộ tộc Buryat-Mông Cổ (Bul(a)gad, Khori, Ekhired, Khongoodor) đã hợp nhất với người Buryat, người Buryat cũng đồng hóa các nhóm khác, bao gồm một số người Oirat, Khalkha, Tungus (người Evenk). Khori-Barga đã thiên di từ Barguzin về phía đông đến vùng đất giữa Đại Hưng An Lĩnh và Argun. Khoảng năm 1594 hầu hết họ quay trở lại Aga và Nerchinsk để thoát khỏi sự chinh phục của người Daur. Lãnh thổ và dân tộc này chính thức bị sáp nhập vào Nga bằng các điều ước vào các năm 1689 và 1727, khi đó các lãnh thổ ở cả hai bên Hồ Baikal bị tách khỏi Mông Cổ của Đại Thanh. Sự hợp nhất các bộ tộc và nhóm Buryat hiện đại đã diễn ra dưới tình trạng là một phần của nước Nga. Từ giữa thế kỷ 17 đến đầu thế kỷ 20, dân số người Buryat tăng từ 27.700 lên 300.000.

Xem thêm
Khu tự trị Ust-Orda Buryat
Khu tự trị Agin-Buryat

Tham khảo

Đọc thêm
Cộng hòa Buryatia
Các dân tộc — Người Buryat
J.G. Gruelin, Siberia.
Pierre Simon Pallas, Sammlungen historischer Nachrichten über die mongolischen Volkerschaften (St Petersburg, 1776–1802).
M.A. Castrén, Versuch einer buriatischen Sprachlehre (1857).
Sir H.H. Howorth, History of the Mongols (1876–1888).
Movie A Pearl in the Forest (МОЙЛХОН)  illustrates the heavy price paid by the Buryats in the 1930s during the Stalinian purges.
Murphy, Dervla (2007) "Silverland: A Winter Journey Beyond the Urals", London, John Murray
Natalia Zhukovskaia (Ed.) Buryaty. Moskva: Nauka, 2004 (a classic general description).
Buryat Supermodel identifies herself as Siberian Eskimo
Read this article about how 4 Native American Halo-groups and 4 Asian Halo-groups are found in Buryats

Nhóm sắc tộc ở Siberia
Nhóm sắc tộc ở Trung Quốc
Nhóm sắc tộc ở Mông Cổ
Người bản địa Bắc Á
Tỉnh Irkutsk
Các tộc người Mông Cổ
Vùng Zabaykalsky
Du mục hiện đại


title: Người Negidal

text:
Negidal (негидальцы trong Tiếng Nga; tên tự gọi: элькан бэйэнин, hay elkan bayenin nghĩa là "người bản xứ." Tên Negidal là một từ Nga hóa của thuật ngữ tiếng Evenk là "ngegida", nghĩa là "người ven biển.") là một dân tộc tại vùng Khabarovsk ở Nga, họ sống dọc theo sông Amgun và sông Amur. Ngôn ngữ của họ thuộc hệ ngôn ngữ Tungus và rất gần gũi với tiếng Evenk. Người Negidal có nguồn gốc từ người Evenk, những người sống dọc Amgun và hợp chủng với người Nivkh, người Nanai, và người Ulch. Về mặt chính thức, họ được coi là tín đồ Chính Thống giáo, song vẫn duy trì đức tin thuyết vật linh và Shaman giáo. Theo điều tra năm 2002, có 567 người Negidal tại Nga, 147 trong số đó vẫn còn nói tiếng Negidal.

Tham khảo

Người Tungus
Nhóm sắc tộc ở Nga
Người bản địa Bắc Á
Vùng Khabarovsk


title: Máy xây dựng

text:
Công dụng
Việc cơ giới hóa và tự động hóa trong xây dựng là một khâu không thể thiếu được trong quá trình sản xuất. Nó quyết định việc tăng năng xuất lao động, hạ giá thành sản phẩm, giảm nhẹ sức lao động chân tay và trí óc cho người lao động. Đồng thời góp phần rất quan trọng vào việc rút ngắn thời gian thi công, nhanh chóng đưa công trình vào khai thác sử dụng, nâng cao hiệu quả kinh tế, chất lượng và tính thẩm mỹ đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế quốc dân.
Để thực hiện các công trình xây dựng, không thể thiếu được các máy xây dựng. Trên thế giới đã chế tạo được những thiết bị chuyên dùng trong xây dựng các công trình như: xây dựng nhà cao tầng, nhà công nghiệp, dân dụng, xây dựng cầu đường, xây dựng các nhà máy thủy điện… Các thiết bị xây dựng ngày càng được hiện đại hóa.

Tại Việt Nam, nền kinh tế nước ta đang trong giai đoạn phát triển mạnh. Các nhu cầu xây dựng như: xây dựng các khu nhà công nghiệp, các khu nhà dân dụng, trường học, các cầu cống, đường giao thông, các bến cảng, các công trình thủy điện, xây dựng các công trình ngầm… đang diễn ra sôi động trên địa bàn cả nước. Nhu cầu về xây dựng đang đòi hỏi và cần rất nhiều loại máy xây dựng có năng suất và tính năng kỹ thuật cao.

Phân loại
Máy xây dựng có nhiều chủng loại và đa dạng, để tiện cho việc nghiên cứu ứng dụng, có thể phân
loại máy xây dựng theo công dụng, nguồn động lực, phương pháp điều khiển hoặc hệ thống di
chuyển.

1. Dựa vào công dụng, máy xây dựng được chia thành các nhóm như sau:

- Máy phát lực: để cung cấp động lực cho máy khác làm việc như máy phát điện, máy nén khí,...

- Máy vận chuyển ngang: vận chuyển theo phương ngang như các phương tiện vận chuyển bằng
đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường không.

- Máy vận chuyển liên tục: vận chuyển vật liệu, hàng hoá thành dòng liên tục: băng tải, vít tải,...

- Máy nâng chuyển: vận chuyển theo phương thẳng đứng: kích, tời, palăng, cần trục, cầu trục,...

- Máy làm đất: phục vụ các khâu thi công đất: máy ủi, máy xúc, máy đầm,...

- Máy làm đá: máy nghiền, máy sàng, máy rửa cát đá,...

- Máy phục vụ công tác bê tông: máy trộn, máy đầm, máy bơm bê tông,..

- Máy gia công sắt thép: máy hàn, máy cắt thép, máy nắn thẳng cốt thép, máy uốn cong cốt thép,...

- Máy gia cố nền móng: máy đóng cọc, máy ép cọc, máy khoan cọc nhồi, máy cắm bấc thấm.

- Máy chuyên dùng cho từng ngành: máy đào kênh mương, máy rãi bêtông nhựa, máy phay mặt
đường nhựa, máy lao lắp dầm cầu,...

2. Dựa vào nguồn động lực:

- Máy dẫn động bằng động cơ đốt trong

- Máy dẫn động bằng động cơ điện

- Máy dẫn động bằng động cơ thủy lực

3. Dựa vào hệ thống di chuyển:

- Máy di chuyển bằng bánh lốp

- Máy di chuyển bằng bánh xích

- Máy di chuyển bằng bánh sắt lăn trên ray

- Máy di chuyển trên phao

- Máy di chuyển bằng cơ cấu tự bước

4. Dựa vào phương pháp điều khiển

- Máy điều khiển bằng cơ khí

- Máy điều khiển bằng thủy lực

- Máy điều khiển bằng điện

- Máy điều khiển bằng khí nén

Cấu tạo
Một máy xây dựng có các bộ phận:

Thiết bị động lực:Thiết bị động lực của máy xây dựng thường là động cơ đốt trong và động cơ điện
Hệ thống điều khiển
Hệ thống truyền lục
Hệ thống di chuyển của máy xây dựng
Cơ cấu công tắc
Cơ cấu quay
Khung và vỏ may (kết cấu thép)
Thiet bị phụ nhu: thiết bị an toàn, chiêu sáng, tín hiệu...

Xem thêm
 Danh sách các trường đại học ở Việt Nam đào tạo ngành Kỹ thuật máy xây dựng

Tham khảo

Địa chất công trình


title: Bi, Bo và Kim Quy

text:
Bi, Bo và Kim Quy là một truyện tranh của Việt Nam do tác giả Quang Toàn sáng tác. Truyện từng được đăng nhiều năm liên tiếp trên các tạp chí dành cho thiếu nhi (ví dụ như báo Nhi đồng) và hiện nay được Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành. Truyện xoay quanh các cuộc phiêu lưu của hai chị em Bi, Bo cùng với Kim Quy, một chú rùa vàng sở hữu nhiều phép thuật kỳ diệu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bi, Bo và Kim Quy trên Nhasachtritue.com
 Ra mắt dòng truyện tranh "Made in Viet Nam"

Truyện tranh Việt Nam


title: Người Oroch

text:
người Oroch (tiếng Nga О́рочи), Orochon, hay Orochi (tự gọi: Nani) là một dân tộc tại Nga nói tiếng Oroch (Orochon) thuộc nhóm Nam của Ngữ hệ Tungus. Theo điều tra năm 2002, có 686 người Oroch tại Nga.

Người Oroch xưa kia định cư ở phần phía nam của Khabarovsk Krai, Nga và ven các sông Amur và Kopp. Vào thế kỷ XIX, một số người của dân tộc này thiên di đến Sakhalin. Vào đầu thập niên 1930, quận dân tộc Orochi được hình thành, song đã bị hủy bỏ sau đó "do không có cư dân bản địa".

Bởi dân tộc này chưa từng có chữ viết, họ tiếp nhận giáo dục bằng tiếng Nga. Ngôn ngữ của họ là tiếng Oroch đang bên bờ tuyệt diệt. Họ theo Shaman giáo, Chính Thống giáo Nga, và Phật giáo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Người Orochi trong Sách Đỏ về các dân tộc trong Đế quốc Nga
 Ethnologue link

Người Tungus
Dân tộc bản địa Bắc Cực
Nhóm sắc tộc ở Nga
Ngữ hệ Tungus
Người bản địa Bắc Á
Vùng Khabarovsk


title: Người Orok

text:
Orok (Ороки trong tiếng Nga; tên tự gọi: ульта, ulta, ulcha) hay Ngạc La Khắc (鄂羅克) là một dân tộc sinh sống chủ ở tỉnh Sakhalin tại Nga. Tiếng Orok thuộc nhóm Miền Nam của Ngữ hệ Tungus và không có chữ viết. Theo điều tra năm 2002, có 346 sống ở miền bắc Sakhalin sát biển Okhotsk và miền nam Sakhalin tại các khu vực gần thành phố Poronaysk.

Từ nguyên
Tên gọi Orok được cho là bắt nguồn từ tên tự gọi Oro để chỉ một nhóm người Tungus nghĩa là "một con tuần lộc nuôi". Tên tự gọi của người Orok là Ul'ta, có thể có nguồn gốc từ Ula (nghĩa là "tuần lộc nuôi" trong tiếng Orok). Tên tự gọi khác là Nani. Đôi khi, người Orok, cũng như người Oroch và người Udege bị gọi sai thành người Orochon.

Lịch sử
Đế quốc Nga giành quyền kiểm soát đối với toàn bộ khu vực của người Orok sau Điều ước Ái Hồn năm 1858 và Điều ước Bắc Kinh năm 1860. Một thuộc địa hình sự nhỏ được lập ra tại Sakhalin từ năm 1857 đến 1906 và có một số lượng lớn tội phạm và tù chính trị người Nga, trong đó bao gồm Lev Sternberg, một nhà dân tộc học quan trọng vào thời kỳ đầu về người Orok và các dân tộc bản địa khác trên đảo là người Nivkh và người Ainu. Nga tiến hành Cách mạng tháng 10 và sau đó lập nên Liên Xô vào năm 1922; chính quyền mới chính sách đế quốc trước đây đối với người Oroks và đưa họ vào ý thức hệ cộng sản. Trước công cuộc Tập thể hóa Liên Xô vào thập niên 1920, người Orok được chia thnahf 5 nhóm, một nhóm có vùng di trú riêng của mình.

Sau chiến tranh Nga-Nhật, miền nam Sakhalin nằm dưới quyền kiểm soát của Đế quốc Nhật Bản, đặt dưới sự quản lý của tỉnh Karafuto. Người Uilta được phân loại là "dân bản địa Karafuto" (樺太土人, Hoa Thái thổ nhân), và không được ghi vào hệ thống hộ khẩu Nhật Bản, tương phản với người Ainu, những người có hộ khẩu "Nội địa Nhật Bản". Giống như người Triều Tiên Karafuto và người Nivkh, song không như người Ainu, người Uilta không nằm trong chiến dịch tản cư của người Nhật Bản sau khi Liên Xô tấn công năm 1945. Một số người Nivkh và Uilta từng phục vụ trong Quân đội Đế quốc Nhật Bản từng bị giam trong các trại tù binh chiến tranh của Liên Xô; sau các phiên tòa vào cuối thập niên 1950 và 1960, họ được công nhận là dân tộc Nhật Bản và được phép di cư sang Nhật. Hầu hết sống quanh Abashiri, Hokkaidō. Uilta Kyokai tại Nhật Bản được Dahinien Gendanu thành lập 1975 nhằm bảo vệ quyền lợi Jacủa người Uilta và bảo tồn truyền thống Uilta.

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm
Missonova, Lyudmila I. (2009). The Main Spheres of Activities of Sakhalin Uilta: Survival Experience in the Present-Day Context. Sibirica: Interdisciplinary Journal of Siberian Studies, 8:2, 71–87. Abstract available here  (retrieved ngày 9 tháng 11 năm 2009).
 Ороки. -- Народы Сибири, Москва—Ленинград 1956.
 Т. Петрова, Язык ороков (ульта), Москва 1967.
 А. В. Смоляк, Южные ороки. -- Советская этнография 1, 1965.
 А. В. Смоляк, Этнические процессы у народов Нижнего Амура и Сахалина, Москва 1975.

Liên kết ngoài
Người Orok trong Sách Đỏ về các dân tộc trong Đế quốc Nga

Người Tungus
Nhóm sắc tộc ở Nhật Bản
Sakhalin
Tỉnh Sakhalin
Nhóm sắc tộc ở Siberia
Người bản địa Bắc Á


title: Người Tuva

text:
Người Tuva (tiếng Tuva: Тывалар, Tyvalar; tiếng Nga: Тувинец, Tuvinets; tiếng Mông Cổ: Tuva Uriankhai) là một dân tộc Turk sống ở miền nam Siberi. Về mặt lịch sử, họ được xem là thuộc Uriankhai, từ thứ bậc trong tiếng Mông Cổ. Người Tuvan nói một ngôn ngữ Turk và lịch sử dân tộc gần đây của họ bắt nguồn từ người Mông Cổ, người Turk, và Samoyedic.

Người Tuva xưa kia là những người chăn nuôi du mục, chăm lo cho các đàn dê, cừu, lạc đà, tuần lộc, gia súc và bò Tây Tạng. Họ có truyền thống sống trong các yurt được phủ bằng nỉ hoặc chum phủ bằng vỏ cây bạch dương hoặc da và họ di chuyển theo mùa đến các đồng cỏ mới. Về truyền thống, người Tuva được chia thành 9 vùng được gọi là Khoshuun, có tên là Tozhu, Salchak, Oyunnar, Khemchik, Khaasuut, Shalyk, Nibazy, Daavan & Choodu, và Beezi. Bốn vùng đầu tiên do hoàng thân người Mông Cổ Uriankhai quản lý, còn các vùng còn lại do hoàng thân người Mông Cổ Borjigit quản lý.

Lịch sử
Người Hung Nô cai trị vùng đất Tuva từ trước đó tới năm 200 SCN. Khi đó, một dân tộc có tên gọi trong sử sách Trung Hoa là Đinh Linh đã định cư ở khu vực. Sử sách Trung Hoa ghi nhận sự tồn tại của một bộ lạc có nguồn gốc Đinh Linh tên là Dubo ở phía đông Sayans. Tên gọi này được công nhận có liên hệ với người Tuvan và là những văn bản đầu tiên viết về họ. Tiên Ti đánh bại Hung Nô và họ sau đó lại bị người Nhu Nhiên đánh bại. Từ khoảng cuối thế kỷ 6, người Đột Quyết đã cai trị Tuva cho đến thế kỷ 8 khi người Duy Ngô Nhĩ nắm quyền kiểm soát.

Người Tuvan là thần dân của Hồi Cốt vào thế kỷ 8 và 9. Những người Duy Ngô Nhĩ đã cho lập một số công sự bên trong Tuva. Có một số kế hoạch nhằm khôi phục lại phần còn lại của một trong các thành này là Por-Bazhyn tại hồ Tere-Khol ở đông nam nước cộng hòa. Ký ức về sự chiếm đóng của người Duy Ngô Nhĩ vẫn còn tồn tại cho đến cuối thế kỷ 19 qua tên gọi Duy Ngô Nhĩ Ondar cho những người Tuva Ondar sống gần sông Khemchik ở tây nam. Sự thống trị của người Duy Ngô Nhĩ bị người Kyrgyz Yenisei lật đổ vào năm 840, tức những người từ thượng lưu sông Yenisei. Năm 1207, hoàng thân người Oirat Quduqa-Beki lãnh đạo một đội quân Mông Cổ đến một chi lưu của sông Kaa-Khem. Họ đã chiến đấu với người Tuva Keshdim, Bait, và Telek. Sự kiện này đã đánh dấu thời kỳ người Tuva bị người Mông Cổ nô dịch. Cho đến thế kỷ 17, người Tuva nằm dưới sự kiểm soát của lãnh đạo người Mông Cổ Khalka.

Quốc gia của Altyn-Khan biến mất do chiến tranh liên miên giữa người Oirat và người Khalka của Jasaghtu Khan Aimak. Người Tuvan trở thành một phần của nước Dzungar do người Oirat lãnh đạo. Dzungar kiểm soát toàn bộ cao nguyên Sayano-Altay cho đến năm 1755. Trong giai đoạn Dzungar cầm quyền nhiều bộ tộc và thị tộc đã di chuyển nơi ở và sống xen kẽ nhau. Các nhóm Altayan Telengits sống ở tây Tuva bên bờ các sông Khemchik và Barlyk và tại vùng Bai-Taiga. Một số người Todzhan, Sayan, và Mingat dừng chân tại Altay. Các nhóm Tuva di cư về phía bắc đến dãy Sayan và trở thành Beltir (Dag-Kakpyn, Sug-Kakpyn, Ak-Chystar, Kara-Chystar). Ngôn ngữ của người Beltir và Tuva vẫn có một số từ chung không tìm thấy ở các ngôn ngữ Khaka khác (Kachin và Sagay).

Tham khảo

Nguồn

  The title means "Shamans in Eurasia", the book is published also in German, Estonian and Finnish. Site of publisher with short description on the book (in Hungarian) .

Nhóm sắc tộc ở Trung Quốc
Dân tộc Turk châu Á
Nhóm sắc tộc ở Nga
Bộ lạc du mục Á-Âu
Nhóm sắc tộc ở Mông Cổ
Người bản địa Bắc Á
Du mục hiện đại


title: Người Udege

text:
Udege (Удэгейцы trong tiếng Nga; tên tự gọi: удээ và удэхе, phiên âm latinh: udee và udehe) là một dân tộc sống ở các vùng Primorsky Krai và Khabarovsk Krai tại Nga. Họ sinh sống dọc theo các chi lưu của các sông Ussuri, Amur, Kungari và Anyuy. Người Udege nói tiếng Udege, thuộc Hệ ngôn ngữ Tungus. Dân tộc này có các đức tin như thuyết vật linh, đạo thờ vật tổ và shaman giáo. Người Udege chủ yếu sống nhờ săn bắn, đánh cá và thu lượm nhân sâm. Theo điều tra năm 2002, có 1.657 người Udege tại Nga, tăng so với 1.500 vào năm 1970).

Các điểm định cư lớn nhất của người Udege là:
- Vùng Khabarovsk: Gvasiugidi và Arsenievo
- Vùng Primorsky: Agzu, Krasny Yar và Olon

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.tooyoo.l.u-tokyo.ac.jp/Russia/bibl/Udege.html

Người Tungus
Nhóm sắc tộc ở Nga
Người bản địa Bắc Á
Người vùng Khabarovsk
Nhóm sắc tộc ở Siberia
Người vùng Primorsky


title: Người Ulch

text:
Ulch (, xưa: ольчи; tên tự gọi: , nani) là một dân tộc bản địa tại Viễn Đông Nga, họ sử dụng một ngôn ngữ ngôn ngữ Tungus, tiếng Ulch. Tên 90% người Ulchi sống tại quận Ulchsky của vùng Khabarovsk. Theo điều tra năm 2002, có 2.913 người Ulchs tại Nga, giảm so với con số 3.173 vào năm 1989 dưới thời Liên Xô, song lại tăng so với 2.494 vào năm 1979, and 2.410 vào năm 1970. Về mặt nhân chủng học, không rõ về nhóm dân tộc của họ. Một số người cho dân tộc này thuộc nhóm Sakhalin-Amur giống như người Nivkh.

Tham khảo

Người Tungus
Nhóm sắc tộc ở Nga
Người bản địa Bắc Á
Vùng Khabarovsk


title: An Cầu

text:
An Cầu là một xã thuộc huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã An Cầu nằm ở phía đông bắc của huyện Quỳnh Phụ, giáp với huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng. Phía bắc giáp với xã An Thái, phía tây giáp với xã An ẤP, phía nam giáp với xã An Quý, phía đông nam giáp với xã An Ninh, phía đông bắc giáp với sông Hoá.

Hành chính
Xã có 4 thôn là thôn Trung Châu đông, thôn Trung Châu tây, thôn Tư Cương và thôn Lương Cầu.

Kinh tế
Kinh tế: chủ yếu là nông nghiệp, bên cạnh đó đã phát triển thêm các nghề phụ như: mây tre đan xuất khẩu, làm giấy tiền, làm bánh đa...

Tham khảo


title: Thợ săn thành phố

text:
Thợ săn thành phố (tiếng Anh: City Hunter, Hangul: 시티헌터) là một series phim truyền hình Hàn Quốc có sự tham gia của các diễn viên nổi bật như Lee Min Ho, Park Min Young, Lee Joon Hyuk, Hwang Sun Hee, Yang Jin-sung, Lee Kwang Soo và cố diễn viên, ca sĩ Goo Hara. Phim được công chiếu lần đầu tiên từ 25 tháng 5 đến 25 tháng 7 năm 2011 trên SBS. Phim dựa theo truyện manga cùng tên của tác giả người Nhật Tsukasa Hojo. Phim có nhắc đến nhiều tình thiết lịch sử và chính trị như Vụ đánh bom Rangoon ngày 9-10-1983 hay vụ tấn công DDoS vào 40 trang web chính phủ Hàn Quốc ngày 4-3-2011.
Tại Việt Nam, phim từng được TVM Corp. mua bản quyền và phát sóng trên các kênh HTV.

Tóm tắt nội dung
Bộ phim xoay quanh về anh chàng điển trai Lee Yoon Sung, từ lúc chào đời bởi mẹ của anh Lee Kyung Hee (Kim Mi Sook) phải vượt cạn tại một bệnh viện phụ sản một mình khi không có chồng bên cạnh, và anh từ lúc chưa chào đời đã có vấn đề nhịp tim chậm đôi chút so với những đứa trẻ khác và người bình thường, cùng sự trả thù mà người cha nuôi của anh là Steven Lee đã nhồi não và huấn luyện anh thành một gián điệp kiêm sát thủ lấy biệt danh là Thợ săn thành phố (City Hunter), hoạt động dưới vỏ bọc là tiến sĩ chuyên về máy tính và công nghệ làm việc tại Nhà Xanh. Ngoài ra,bộ phim còn nói về chuyện tình lãng mạn của anh và nữ cảnh vệ Nhà Xanh Kim Na Na. Sau đó, mọi thứ trở nên rắc rối và phức tạp hơn khi Công tố viên Kim Young Joo - một công tố xuất sắc làm tại Viện kiểm sát Đặc biệt biết được thân phận thật của anh chính là Thợ săn thành phố. Sự đối đầu của các phe phái chính trị ngày càng thêm căng thẳng. Với sự thông minh và tài năng của mình Lee Yoon Seong đã phá được nhiều âm mưu chính trị của các phe phái với nhau. Một điều quan trọng là một thợ săn lạnh lùng như anh nay lại bỗng phải rơi nước mắt vì tìm được người mẹ bị thất lạc mà cha nuôi anh nói là đã chết...Mặc dù vậy nhưng một sự thật phũ phàng và đau đớn là Steven Lee không phải là cha ruột mà là người bắt cóc Yoon Seong,còn người cha thật là người thứ năm trong Ngũ nhân hội - tổng thống Eun Chan, còn Park Mo-Youl là người cha nuôi đã qua đời vì hi sinh cho Steven Lee trong cuộc thanh trừng bằng tàu ngầm.

Đánh giá

Liên kết ngoài
Trang chủ chính thức

Tham khảo

Phim truyền hình Hàn Quốc ra mắt năm 2011
Phim truyền hình SBS, Hàn Quốc


title: Người Campuchia gốc Việt

text:
Người Campuchia gốc Việt (tiếng Khmer: យួន Yuon) là nhóm người sinh sống tại Campuchia nhưng về mặt huyết thống, xuất phát từ Việt Nam.

Cộng đồng người Campuchia gốc Việt là dân tộc thiểu số lớn nhất tại Campuchia. Theo RFA, năm 2016 cộng đồng người Campuchia gốc Việt có khoảng 156.000 người, chủ yếu sinh sống ở các tỉnh phía Đông giáp với VN, tại thủ đô PhnomPenh và tỉnh SiamReap nhưng theo CIA thì người Việt ở Campuchia chỉ khoảng 0,1% tức khoảng 16.000 người. Mặc dù có những tranh chấp sâu đậm giữa hai dân tộc Khmer và Việt trải dài qua mấy thế kỷ nhưng trên đất nước Campuchia hai nhóm vẫn chung sống cận kề nhau.

Phân bố
Người Campuchia gốc Việt tập trung ở những đô thị như Phnôm Pênh, song một số đáng kể sống dọc theo sông Mê Kông, sông Bassac và vùng Biển Hồ mưu sinh bằng nghề chài lưới. Dưới thời Pháp thuộc, phần lớn phu phen trong các đồn điền cao su của Pháp là người Việt được mộ sang làm lao công. Người Việt cũng là thành phần công chức cấp dưới trong chính quyền thuộc địa Đông Pháp cùng những tư chức trong các hãng xưởng.

Theo ước tính của học giả người Mỹ Donald J. Steinberg thì vào thời điểm năm 1950 có 291.596 người Việt (chiếm hơn 7% tổng dân số Campuchia) sinh sống trên đất Campuchia. Họ tập trung ở Phnôm Pênh và các tỉnh miền đông như Prey Veng, Kandal, Kampong Cham và Kampong Chhnang.

Lịch sử
{| class="wikitable" style="float:right; margin:1em; margin-top:0;"
|-
! colspan="2" | 'Số liệu người Việt tại Cao Miên
|- style="background:lightgrey;"
! Năm
! Dân số
|-
| 1874 || 4452
|-
| 1911 || 79.050
|-
| 1921 || 140.225
|-
| 1936 || 191.000
|-
| 1950 || 319.596
|-
| 1965 || 400.000-450.000
|-
| 1975 || 30.000
|-
| 1979 || 300.000
|-
| 1981 || 500.000
|}

Trước thế kỷ 19
Thư tịch cổ ghi rằng người Việt và người Khmer đã có tiếp xúc từ thế kỷ 13. Sau khi Champa bị Đại Việt thôn tính thì dân Việt tiến vào đến khu vực Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long thuộc Thủy Chân Lạp. Từ khoảng giữa thế kỷ 17 trở đi Chân Lạp suy yếu vì nội chiến và bị Xiêm xâm lược, các chúa Nguyễn đã dùng nhiều cách như hôn nhân chính trị, áp lực ngoại giao cùng thế mạnh quân sự, để dần dần sáp nhập vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long vào xứ Đàng Trong, đặt ra phủ Gia Định. Cùng lúc đó, đội quân của chúa Nguyễn cũng đụng độ với quân Xiêm để tranh giành ảnh hưởng lên đất Chân Lạp. Về cơ bản, Campuchia bị kiềm kẹp giữa 2 nước lớn là Xiêm và Việt.

Thời nhà Nguyễn
Sang thế kỷ 19, nhà Nguyễn dưới triều vua Minh Mạng đã sáp nhập toàn phần lãnh thổ phía Đông Campuchia, gọi là Trấn Tây Thành, vào nước Đại Nam. Mọi thể chế từ việc cai trị đến phong tục đều có lệnh phải bỏ lề lối bản xứ mà theo cách của người Việt. Việc triều chính thì quan lại Cao Miên phải thay cả phẩm phục và lễ nghi. Đối với dân chúng Campuchia thì không những nền độc lập bị xóa bỏ mà cả sự tồn vong của dân tộc cũng lâm nguy. Do đó, người dân Campuchia liên tục nổi dậy, lại có thêm triều đình Xiêm hậu thuẫn các lực lượng chống chính quyền nhà Nguyễn. Quan quân nhà Nguyễn sau cùng phải rút khỏi Campuchia sau mấy năm chinh chiến, bỏ phép trực trị mà chấp nhận lệ triều cống như cũ.

Thời Pháp thuộc
Đến giữa thế kỷ 19, Pháp xâm lăng rồi chiếm đất Nam Kỳ. Người Pháp sau đó thuyết phục vua Campuchia chấp nhận chế độ bảo hộ của Pháp trên đất nước Campuchia. Dù vậy, ảnh hưởng của người Việt ở Campuchia thay vì thuyên giảm dưới sự can thiệp của Pháp, lại càng tăng khi chính quyền bảo hộ thường tuyển mộ dùng người Việt làm nhân sự trong bộ máy hành chính. Công nhân người Việt cũng sang làm phu đồn điền cao su ở Campuchia.

Năm 1874 khi người Pháp mở cuộc điều tra dân số tại Campuchia thì có 4.452 người Việt trên tổng số 746.424 dân cư. Đến năm 1911 thì có 79.050 và năm 1921 thì tăng lên là 140.225 người gốc Việt. Riêng tại thủ đô Nam Vang thì có 18.990 người gốc Việt, chiếm 61% dân số thủ đô.

Sang năm 1936 chính phủ bảo hộ ghi nhận có 191.000 người Việt sinh sống trên đất Campuchia..

Vương quốc Cao Miên 1953-70
Quan điểm của các chính quyền Campuchia đối với thiểu số người dân gốc Việt bị chi phối bởi quan hệ ngoại giao với cả hai chính thể miền Bắc và Miền Nam Việt Nam và địa vị Campuchia trong cán cân chiến tranh Việt Nam.

Dưới thời vua Sihanouk, dân gốc Việt bị liệt là ngoại kiều. Người Campuchia theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan thì xem người Việt thiểu số là đặc công thi hành âm mưu thôn tính Campuchia của Việt Nam. Chính quyền cũng ra chính sách cấm đoán và ngược đãi người gốc Việt, ép họ phải nhập tịch.

Cộng hòa Khmer 1970-75
Sau khi Sihanouk bị truất phế, người Việt thiểu số lại bị hai chế độ Cộng hòa Cao Miên của Lon Nol (1970-1975) và Cao Miên dân chủ của Pol Pot (1975-1979) ra tay sát hại. Ngay sau cuộc đảo chính lật đổ Sihanouk của Lon Nol, chính quyền mở nhiều đợt tàn sát hàng nghìn người Việt diễn ra ngay ở Phnôm Pênh. Lon Nol còn ban luật chỉ cho phép người gốc Việt đi lại từ 7 giờ sáng đến 11 giờ sáng, cùng cấm đoán người Việt làm một số nghề phổ thông, khiến sinh hoạt của cộng đồng người Việt bị tê liệt. Lon Nol còn ra lệnh thiết lập một số trại tập trung cho người dân gốc Việt, giam giữ hơn 30.000 người. Con số này sau tăng lên đến 90.000. Họ bị ép hồi hương. Theo thống kê của Hội Hồng thập tự Việt Nam Cộng hòa năm 1970 thì có 33.570 gia đình gồm 167.630 người Việt hồi hương được hội thiện nguyện này cứu giúp. Tính đến Tháng Tám, 1971 thì con số người tỵ nạn tăng lên hơn 250.000 người đã bỏ Campuchia về Việt Nam Cộng hòa. Dân số người Việt ở Nam Vang, một thời lên đến 350.000 (50% cư dân Nam Vang), tụt xuống chỉ còn khoảng 30.000. Một số bị giết hại, hàng trăm xác, có thể lên đến 3.000-4.000 thả trôi sông xuôi dòng Bassac về Việt Nam. Sau vì áp lực quốc tế, Lon Nol chấp nhận để Hải quân Việt Nam Cộng hòa đưa tàu lên đón số người bị giam giữ hồi hương. Tính đến năm 1975, ước tính là 400.000 người Việt đã rời Cao Miên về Việt Nam, còn lại chỉ khoảng 200.000.

Cộng hòa Dân chủ Campuchia 1975-79 & Cộng hòa Nhân dân Campuchia 1979-92
Năm 1975 Khmer Đỏ lên nắm quyền ở Phnom Penh. Campuchia và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam mặc dù chung ý thức hệ vì cùng là cộng sản nhưng lại có nhiều tranh chấp sâu đậm. Rạn nứt tiến từ xung đột biên giới đến chiến tranh quy mô; hai nước huy động toàn bộ quân đội đốc chiến. Khoảng 170.000 người Việt ở Campuchia bị Khmer Đỏ lùa sang biên giới đuổi về Việt Nam. Số còn lại khoảng 30.000, phần bị giết, bị bệnh và chết đói; có thể nói cộng đồng người Việt ở Campuchia bị triệt hạ hoàn toàn.

Trong thời gian Việt Nam giúp đỡ nhân dân Campuchia chống nạn diệt chủng, số người Việt ở Campuchia lại hồi phục dần. Tuy nhiên thường dân gốc Việt vẫn là mục tiêu giết hại khiến hơn 21.000 người gốc Việt phải bỏ Campuchia về lại Việt Nam.

Vương quốc Campuchia
Năm 1993 qua trung gian Liên hiệp quốc chính quyền chuyển tiếp Campuchia (United Nations Transitional Authority in Cambodia) tổ chức tổng tuyển cử, cho phục hồi vương triều Campuchia và đổi quốc hiệu là Vương quốc Campuchia. Sôi động chính trị Campuchia sau đó lại châm ngòi nổ ra mấy đợt tàn sát dân gốc Việt khiến 25.000-40.000 người vượt biên giới lánh nạn ở Việt Nam, tập trung ở hai tỉnh An Giang và Đồng Tháp.

Tình trạng người dân gốc Việt vào thế kỷ 21 vẫn còn nhiều khó khăn. Cho dù đã sinh sống trên đất Campuchia nhiều đời, luật pháp vẫn cấm không cấp cho họ giấy tờ tùy thân, không cho sở hữu ruộng đất, khiến họ chỉ mỗi có nghề chài để sinh nhai. Khoảng 90% dân gốc Việt sinh sống cuộc đời trôi nổi trên xuồng bè sông nước. Kết quả là trẻ con không được ghi danh nhập học, không được đi thi, người lớn thì không có quyền bỏ phiếu. Trong đợt tuyển cử năm 2013, người gốc Việt bị uy hiếp, ngăn cản không được đến phòng phiếu. Họ còn bị nhà chức trách địa phương sách nhiễu, bắt bớ làm tiền mà không có cách nào khiếu nại.

Trước năm 1996, trẻ em thuộc gia đình có một phụ huynh sinh trên đất Campuchia có thể ghi danh chính thức để nhập học. Nhưng sau đó, luật pháp thay đổi, đòi hỏi cả cha lẫn mẹ phải chứng minh đã sinh ra trên đất Campuchia và có quyền cư trú hợp pháp thì con em mới được đi học, khiến cho nhiều trẻ em gốc Việt không thể hưởng quyền công dân và hội nhập xã hội Campuchia.

Vào thế kỷ 21, nhiều người gốc Việt ở Campuchia không có giấy tờ nên không thể tiếp cận việc làm, học hành và các nguồn lực quốc gia. Họ bị cô lập và sống hết sức nghèo khổ qua nhiều thế hệ. Vì không có giấy tờ, nên họ không có quyền sở hữu đất, nên không được bồi thường khi bị thu hồi đất. Việc học hành của con em Việt kiều cũng hết sức khó khăn, đa phần các em chỉ được học trong những ngôi trường VN, từ lớp 1 đến lớp 5 thôi, nếu muốn học tiếp thì phải về VN.

Ngoài ra, đảng đối lập của Sam Rainsy thường lấy lập trường bài Việt để kích động cử tri dồn phiếu cho đảng mỗi khi bầu cử.

Ngoài hành vi chống người gốc Việt không những được công khai cổ võ bởi đảng đối lập may ngay đảng cầm quyền của Hun Sen cũng theo đuổi. Trường hợp này diễn ra cuối năm 2017 khi chính phủ ra lệnh thu hồi giấy tờ tùy thân của 70.000 người mà hầu hết là người gốc Việt, coi như tước quyền công dân và không công nhận quyền thường trú hợp pháp của họ trên đất xứ Cam.

Văn hóa

Hai ngôn ngữ Việt và Khmer đều thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer. Dù vậy, người gốc Việt không hội nhập hài hòa như người Chăm hay người Hoa với người Khmer, phần vì khác biệt văn hóa và lịch sử giữa 2 dân tộc.

Sau thời kỳ cai trị Trấn Tây Thành của nhà Nguyễn vào thế kỷ 19 và hơn 10 năm Việt Nam chiếm đóng đất Campuchia vào thập niên 1980, nhiều người Campuchia có thái độ nghi ngờ và căm ghét người Việt. Hôn nhân giữa người Việt và người Khmer cũng ít diễn ra so với giữa người Khmer và người Hoa. Mặc dù người gốc Việt sinh sống rải rác chui lủi khắp Campuchia, làm ruộng và làm cá ở thôn quê trong làng nổi ven sông hồ, lớp di cư sau này hay tập trung ở nơi thị thành nên cũng gây khoảng cách tách biệt với người bản xứ.

Về mặt văn hóa thì tục lệ ăn Tết Nguyên Đán vào khoảng tháng Giêng hay tháng Hai dương lịch do cộng đồng người Việt tham gia đông đảo đã trở thành một ngày lễ quan trọng ở Campuchia. Họ cũng du nhập đạo Cao Đài, một tôn giáo lớn ở Việt Nam vào Campuchia.

Riêng đối với Giáo hội Công giáo ở Campuchia thì cộng đồng gốc Việt là nòng cốt. Người gốc Việt chiếm đại đa số giáo dân Công giáo ở Campuchia. Khi chính quyền Campuchia ra chính sách truy nã người Việt vào thập niên 1970 thì cộng đồng giáo dân coi như bị tiêu diệt, và chỉ khôi phục lại vào đầu thập niên 1990 với một nhóm người Khmer. Ước đoán vào năm 2013 thì số giáo dân gốc Việt nay lại tăng dần, chiếm khoảng 2/3 giáo dân Công giáo ở Campuchia. Năm 1970, giáo xứ gốc Việt Russeykeo ở Phnôm Pênh lánh nạn về Việt Nam và định cư tại Đồng Nai, nay thuộc Giáo phận Xuân Lộc.

Ngày nay, vì tỉ lệ thất nghiệp cao ở Việt Nam mà nhiều người Việt sang Campuchia tìm việc làm, trong khi nhiều người khác mưu cầu một cuộc sống tốt đẹp hơn cho dù chỉ một số ít đạt được ý muốn. Vì cho là cạnh tranh kinh tế, nên người Campuchia không có thiện cảm với giới di dân này.

Thái độ của dân bản xứ
So với hai cộng đồng thiểu số người gốc Hoa hay gốc Thái ở Campuchia thì dân Khmer nói chung không có thiện cảm với người thiểu số gốc Việt. Nhiều sự kiện lịch sử đã góp phần tạo nên mối nghi kỵ nếu không nói là hiềm thù dai dẳng giữa hai dân tộc Khmer-Việt.

Trong khi người Việt coi cuộc Nam tiến là mở mang bờ cõi đất nước thì người Khmer coi đó là sự mất mát lớn cho dân tộc họ. Hậu quả là xứ Thủy Chân Lạp bao gồm đồng bằng sông Cửu Long bị người Việt sáp nhập.

Trái lại, đối với Thái Lan, tuy cũng có thời chiếm đóng và đô hộ Campuchia (nhiều hơn Việt Nam) nhưng phần lãnh thổ có đông người Campuchia sinh sống vẫn tương đối được giữ nguyên vẹn. Các tỉnh bị chiếm đóng trước đó đã được thực dân Pháp giúp Campuchia giành lại từ nước Xiêm (Battambang, Xiêm Riệp).

Ngoài ra về mặt văn hóa và tôn giáo thì cũng có nhiều dị biệt giữa người Khmer và người Việt tạo thêm nhiều ngăn cách. Tựu trung thì trong khi Việt Nam chịu ảnh hưởng văn hóa và học thuật Trung Hoa, còn Campuchia và Thái Lan tiếp thu văn hóa Ấn Độ cùng Phật giáo Nam tông làm nền tảng xã hội nên có nhiều điểm tương đồng hơn.

Tham khảo
Hoàng Dung. Cuộc chiến Việt-Hoa-Miên 1979-1989. Falls Church, VA: Tiếng Quê Hương, 2013.
Wain, Barry. The Refused'. New York: Simon and Schuster, 1981.
Kenneth T So and Sophal Ear (2010), Yuon: What’s in a xenonym? Phnom Penh Post. A version of this article first appeared in Vietnamese in the online journal Talawas (Autumn 2009).

Chú thích

Việt
Việt kiều

Campuchia


title: Hoa hướng dương (toán học)

text:
Trong toán học, một hoa hướng dương (còn gọi là Δ-hệ) là một nhóm các tập hợp sao cho giao của hai tập hợp bất kì trong chúng là một tập hợp cố định, gọi là nhân.

Bổ đề Δ, bổ đề hoa hướng dương, và giả thuyết hoa hướng dương nêu các điều kiện đủ để một nhóm các tập hợp có chứa một hoa hướng dương.

Ban đầu khái niệm này được gọi là "hệ Δ". Về sau, thuật ngữ "hoa hướng dương", có thể được đưa ra bởi , dần dần thay thế nó.

Bổ đề Δ

Bổ đề Δ là một công cụ tổ hợp trong lý thuyết tập hợp. Một Δ-hệ, đặt là W, là một bộ các tập hợp sao cho giao của hai tập hợp bất kì trong chúng là như nhau. Nói cách khác, tồn tại tập hợp S gọi là nhân (có thể rỗng) sao cho với mọi A, B ∈ W với A ≠ B, A ∩ B = S.

Bổ đề Δ khẳng định rằng mọi bộ không đếm được các tập hợp hữu hạn đều chứa một Δ-hệ không đếm được.

Bổ đề và giả thuyết hoa hướng dương

Bổ đề hoa hướng dương, chứng minh bởi , là một hình thức lượng hóa bổ đề Δ. Bổ đề khẳng định rằng với mọi số nguyên dương a và b, mọi bộ gồm b!ab+1 tập hợp với lực lượng không quá b đều chứa một hoa hướng dương gồm a tập hợp. Vẫn chưa biết chặn trên chặt nhất thay vì b!ab+1 là gì.  giả thuyết rằng với mọi a cố định, đều tồn tại hằng số C=C(a) sao cho mọi bộ gồm Cb tập hợp với lực lượng không quá b đều chứa một hoa hướng dương gồm a tập hợp.

Tham khảo

Tham khảo

Lý thuyết tập hợp
Toán học tổ hợp


title: Hổ đấu với sư tử

text:
Cuộc quyết đấu giữa hổ và sư tử hay là sự so sánh hổ (cọp) và sư tử ai mạnh hơn ai, kẻ nào mới thực sự là vua của muông thú luôn là một đề tài, một chủ đề thảo luận phổ biến của giới thợ săn, những nhà động vật học, nghệ sĩ, nhà thơ, nhà văn hóa, những nhà thuần dưỡng động vật và những người quan tâm từ rất lâu trong truyền thống và lịch sử. Sự so sánh này tiếp tục truyền cảm hứng cho trí tưởng tượng phong phú của con người trong ngày nay. Trong quá khứ, sư tử và hổ được cho là đã từng cạnh tranh trong vùng hoang dã, nơi phạm vi của chồng lấn ở Âu-Á. Tình huống phổ biến nhất được báo cáo về những cuộc chạm trán của chúng là trong môi trường giam cầm, hoặc cố ý, hoặc vô tình.

Văn hóa Phương Tây

Trong văn hóa phương Tây thì Sư tử được mệnh danh là vua của rừng già (King of the jungle), song hổ cũng đôi khi được khoác danh hiệu này vì sức mạnh và tài trí của chúng nhưng chỉ là sự thay thế cho sư tử. Tuy nhiên điều này chỉ là một hiểu nhầm phổ biến trong văn hoá đại chúng, bởi vì sư tử thực tế không sống trong rừng rậm mà tại các vùng đất bụi, đồng cỏ, thảo nguyên và đồi đá...

Trong đời sống và văn hóa, cuộc chiến của hổ và sư tử được tái hiện trong tranh vẽ của Eugène Delacroix, George Stubbs, và James Ward vào thế kỷ thứ 18 và 19, cũng như qua tranh vẽ của những họa sĩ châu Âu sống vào khoảng thế kỷ XVIII và XIX. Các họa phẩm đó thường miêu tả sự chiến thắng của sư tử trong những trận đấu giành quyền lực, bởi vì sư tử có giá trị biểu tượng ở Anh, chúng biểu tượng cho Hoàng gia Anh cũng như nhiều nước ở châu Âu. Gần đây, nhà sinh vật học Craig Saffoe cho rằng sở dĩ sư tử thường được tạo điều kiện để chiến thắng trong những trận quyết chiến với hổ đơn giản là vì chúng có giá trị biểu tượng ở các nước châu Âu. Đồng thời người ta cố tình nâng tầm sức mạnh của sư tử lên, cũng là một cách gián tiếp nhắc nhở con người về tinh thần tập thể vì sư tử sống theo bầy đàn.

Huy chương Seringapatam của công ty Đông Ấn Anh năm 1881 đã thể hiện một con sư tử đánh bại một con hổ trong trận chiến. Bên cạnh đó một biểu ngữ bằng tiếng Ả Rập trên huy chương hiển thị dòng chữ "Asad Allah al-Ghalib" (, "Sư tử của Thượng đế là người chiến thắng"), huy chương này kỷ niệm chiến thắng của Anh trong trận chiến 1799 tại Seringapatam chống lại quân đội của Tipu Sultan, người cai trị Vương quốc Mysore tại miền nam Ấn Độ, và sử dụng con hổ làm biểu tượng. Để diễn tả hình ảnh về cuộc nổi dậy năm 1857 của nhân dân Ấn Độ chống lại Đế chế Anh, Tạp chí Punch đã cho chiếu một phim hoạt hình có tên là The British Lion's Vengeance on the Bengal Tiger (tạm dịch: Sự báo thù của Sư tử Anh dành cho Hổ Bengal) đoạn phim mang đậm tính chính trị khi các phiến quân Ấn Độ hiện lên như một con hổ, tấn công nạn nhân, và sau đó bị đánh bại bởi các lực lượng Anh được thể hiện qua một nhân vật là một con sư tử to lớn.

Trong Văn học Anh đã so sánh sức mạnh chiến đấu của hổ và sư tử, và các nhà thơ Edmund Spenser, Allan Ramsey, và Robert Southey hay mô tả chiến thắng của sư tử. Các nghiên cứu phương Tây vào thế kỷ 18, các tác giả thường có thói quen so sánh hai loài động vật này, nói chung là họ ủng hộ cho sư tử. Oliver Goldsmith xếp sư tử đầu tiên trong số các loài động vật có vú thuộc họ ăn thịt, tiếp theo là con hổ, theo quan điểm của ông "... dường như sư tử là hiện thân của sự can đảm, niềm kiêu hãnh và sức mạnh, sư tử biểu hiện vĩ đại, khoan hồng, oai vệ và lòng quảng đại, nhưng hổ thì lại hiện thân như một kẻ hay gây hấn, hung dữ và tính tình tàn bạo không cần thiết". Charles Knight, viết trong tác phẩm The English Cyclopaedia, nêu ra ý kiến của các nhà tự nhiên học Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon và Pennant Thomas cho rằng"... ý kiến chung của các tác giả đều nhận định ở sư tử có một can đảm, sự vĩ đại, oai vệ và hào phóng tương phản với sự tàn khốc vô cớ, sự tàn ác không cần thiết, và sự hèn nhát của hổ". Ông cũng cho rằng: con sư tử đã nhờ một phần lớn vào chiếc bờm để tạo sự cao quý và trang nghiêm của mình.

So sánh hành vi
Cả sư tử và hổ đều có tiếng tăm đáng sợ tại khu vực phân bố của chúng liên quan tới con mồi, động vật ăn thịt cùng khu vực, và con người. Cả hai đều có khả năng săn người, mặc dù tỷ lệ ăn thịt người ở hổ có xu hướng cao hơn sư tử.

Những khác biệt về hành vi:

 Sư tử thường là động vật xã hội, trong khi hổ sống đơn độc. Vì lý do này, sư tử thường giết chết hổ trong điều kiện nuôi nhốt bằng cách tấn công theo bầy, trong khi hổ có xu hướng không thành lập các nhóm để cùng chiến đấu.
 Sư tử thành lập các đàn lên đến 30 cá thể được lãnh đạo bởi một hoặc một nhóm những con đực trưởng thành có mối liên kết với nhau, cho đến khi con đực đầu đàn bị giết hoặc bị đánh đuổi bởi một hoặc những con đực mới. Hầu hết sư tử đơn lẻ là những con đực chuẩn bị trưởng thành, chúng sẽ nhập vào một bầy mới hoặc bầy hiện tại. Mặc dù sư tử đực thường lớn hơn và khỏe hơn sư tử cái, thông thường những con cái sẽ làm nhiệm vụ đi săn và cung cấp thức ăn cho cả bầy. Ngược lại, hổ sống đơn độc, mặc dù chúng cũng có giao lưu. Trong quá trình giao phối, hổ đực và hổ cái tỏ thái độ thù địch với các sinh vật khác, tương tự với sư tử.

Đặc biệt hơn, sư tử châu Á có cả những điểm tương đồng lẫn khác biệt với họ hàng châu Phi của nó và hổ. Ví dụ, sư tử châu Á có tính xã hội như sư tử châu Phi, nhưng con cái có thể quan hệ chung chạ. Tuy nhiên, cấu trúc bầy đàn của sư tử châu Phi và sư tử châu Á khác nhau, với sư tử đực châu Á thường chỉ kết hợp với con cái trong thời gian giao phối, tương tự như hổ. Trong khi sư tử cái và hổ cái châu Á có thể chung chạ nhằm mục đích bảo vệ cho đàn con của mình, sư tử cái châu Phi được cho rằng không làm thế vì mục đích đó.

Tương quan

Về kích thước

Cả hổ và sư tử đều có những phân loài với kích thước khác nhau, trong đó loài hổ có sự chênh lệch rõ rệt về kích thước cơ thể giữa các nòi với nhau, ví dụ như Hổ Siberi và Hổ Sumatra chênh lệch kích thước rất lớn, loài hổ Bali đã tuyệt chủng có kích thước chỉ hơn con báo, các loài sư tử hiện còn tồn tại tuy có chênh lệch nhau về kích thước giữa các phân loài (sư tử châu Phi và sư tử châu Á) nhưng nhìn chung là không quá chênh lệch.

Xét chung, hổ là động vật có kích thước lớn nhất trong các loài mèo lớn thuộc họ Mèo và là loài lớn thứ ba trong bộ thú ăn thịt (chỉ sau Gấu trắng Bắc Cực và gấu nâu). Trong đó những con hổ thuộc giống hổ Amur hay hổ Siberia hay còn gọi là Hổ Mãn Châu, Hổ Đông Bắc là phân loài lớn nhất của Chi Báo với khối lượng lên tới 300 kg trong khi đó sư tử châu Phi có khối lượng lên tới 250 kg. Phần loài lớn nhất của sư tử là sư tử Barbary, dựa trên những thông báo cũ chưa được xác nhận, chúng cũng có thể đạt khối lượng 270 kg đến 300 kg. Như vậy xét về mặt cân nặng thì khối lượng của một con hổ lớn nhất nặng hơn so với một con sư tử nặng nhất do đó nếu chỉ xét đơn thuần về mặt kích thước, hổ Đông Bắc Á đã vượt qua sư tử. Mặc dù vậy, so với hổ thì sư tử có lợi thế về chiều cao. Sư tử là loài mèo có chiều cao lớn nhất trong số họ nhà mèo đang tồn tại (chiều cao tính đến vai), chiều cao của sư tử vượt hổ trung bình khoảng 14 cm (5.5 in).

Nếu không chọn phân loài hổ lớn nhất để so sánh mà chọn những phân loài có kích thước trung bình thì thông thường hai loài này có kích thước gần tương đương, theo đó một con sư tử đực châu Phi trưởng thành và một con hổ Bengal đực trưởng thành thường nặng từ 180 đến 190 kg.

Các thông số khác cho thấy, những con hổ Siberia và hổ Bengal đại diện cho các phân loài lớn nhất của chi báo Panthera với mẫu đo đáng tin cậy cho thấy hổ Siberia có khối lượng cá biệt lên đến 465 kg trong điều kiện nuôi nhốt và 384 kg trong môi trường hoang dã, khối lượng tương ứng của hổ Bengal là 388,7 kg. Con sư tử châu Phi lớn nhất được ghi nhận nặng 313 kg . Trọng lượng trung bình của con đực là 175 kg đối các con sư tử châu Á và 186 kg cho các con sư tử châu Phi Trung bình khối lượng đo được là 221,2 kg cho các con hổ Bengal v à 276,4 kg cho hổ Siberia.

Vũ khí phòng vệ
So với hổ thì sư tử đực có lợi thế về chiếc bờm, đây một trong những vũ khí lợi hại của sư tử đực. Bờm là sự tiến hóa để phù hợp với những cuộc giao tranh, bờm cản lại những cú cắn và cào có thể rất nguy hiểm cho tính mạng. Đồng thời chiếc bờm phủ lên vóc dáng đồ sộ của sư tử đực và thói quen ngẩng cao đầu khi di chuyển tạo nên uy thế và sự bệ vệ như một vị vua của muông thú. Bờm của sư tử còn có tác dụng thu hút sự chú ý của những con cái trong mùa sinh sản. Sư tử đực nào có chiếc bờm càng lớn và sậm màu thì cá thể đó càng mạnh khỏe và thu hút. Tuy nhiên trong khi chiến đấu thì bờm cũng làm chậm tốc độ tấn công của sư tử đực. Bờm của loài sư tử được xem như lớp áo giáp bảo vệ cổ của nó và cũng cho thấy sư tử đực sinh ra là để chiến đấu.

Trong thực tế, một nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học Craig Packer và Peyton West đã tuyên bố rằng bờm sư tử đúng là phục vụ cho mục đích giao phối, sinh sản nòi giống. Những con sư tử có bờm đậm màu thường được các con sư tử cái ưa thích chọn làm bạn tình để giao phối trong khi những con sư tử có bờm lợt màu hơn thì không may mắn như vậy. Ngoài chiếc bờm oai vệ, sư tử đực còn là động vật có tiếng gầm vang nhất trong các loại mèo lớn. Cấu trúc xương mũi và thanh quản cho phép sư tử gầm và rống với độ vang lớn, gây kinh hoàng cho các loài thú khác.

Vũ khí tấn công

Hổ cũng có những thế mạnh khác trong chiến đấu, trong họ nhà mèo thì hổ là mãnh thú có bộ răng sắc nhọn đáng gờm, với cặp răng nanh dài lên đến 74.5 mm (2.93 in) thậm chí đạt đến 90 mm (3.5 in) điều này giúp hổ trở thành loài có răng nanh dài nhất trong số các loài mèo còn tồn tại ngày nay. Loài hổ cũng đã được chứng minh là có lực cắn trung bình mạnh hơn lực cắn của những con sư tử, theo phân tích thì lực cắn được xác định và điều chỉnh dựa trên khối lượng cơ thể tương quan (BFQ) cho kết quả là con hổ có chỉ số là 127 trong khi đó cho sư tử là 112. Nanh của hổ được gắn với hệ thống dây thần kinh giúp chúng cảm nhận được tủy sống hoặc động mạch của con mồi, giúp cho chúng có những cú nhát cắn vào chỗ yếu huyệt.

Hổ có một đỉnh răng nhọn hình tam giác phát triển tốt và quy trình hỗ trợ coronoid, cung cấp sự hỗ trợ chắc chắn cho cơ hàm để tạo lực cắn mạnh mẽ cho chúng. Những con hổ cũng có hàm răng đặc biệt chắc nịch và mập mạp, và có răng nanh dài nhất và lớn nhất trong số tất cả động vật họ mèo còn tồn tại với số đo 7,5–10 cm (3,0-3,9 in) xét về chiều dài, và là lớn hơn và dài hơn so với những chiếc nanh của một con sư tử có cùng kích thước, nguyên nhân có lẽ vì con hổ cần hạ con mồi lớn hơn mình một cách đơn độc hơn là những con sư tử thường săn mồi lớn theo nhóm.

Một thống kê khác cho thấy, hổ có lực cắn lên tới 738.000 kg/m2, gần gấp đôi so với lực cắn của sư tử. Đó có thể là lý do tại sao sư tử thường đi săn theo đàn, còn hổ săn mồi một mình. Trong khi đó, với lực cắn 457.000 kg/m2, cú đớp của sư tử tương đối yếu so với những loài khác trong họ mèo. Trong khi tấn công linh dương đầu bò hay trâu, sư tử dùng bộ hàm của nó ngoạm vào cổ họng của nạn nhân khiến chúng tắc thở. Khi con mồi chết vì nghẹt thở, sư tử mới có thể ăn thịt con mồi. Mặc dù lực cắn của sư tử tương đối yếu, nhưng vẫn mạnh hơn 6 lần so với con người. Mặt khác, sức mạnh của răng hàm chỉ là một phần vũ khí của sư tử.

Hổ còn là động vật có chi trước với sức mạnh ghê gớm với bộ móng vuốt sắc nhọn, hổ có thể giết tươi con mồi của mình chỉ bằng một cú tát hay một cú cào vào chỗ hiểm, một cú tát của hổ đủ mạnh để làm vỡ sọ của một con gia súc  hay làm gãy lưng của một con gấu lười hoặc đủ lấy mạng của một con sói lửa Hổ còn được biết đến với sức mạnh khủng khiếp, một ghi nhận cho biết một con hổ sau khi đã giết chết một con bò tót trưởng thành nó đã kéo cái xác to lớn trên một khoảng cách lên đến 12 m (39 ft) trong khi 13 người đàn ông cùng một lúc cố gắng kéo cái xác tương tự sau này nhưng không di chuyển nổi

Kỹ năng bổ trợ
Hổ có bộ não nặng hơn 300g, đó là bộ não lớn thứ 2 trong các loài ăn thịt. Bộ não lớn nhất thuộc não của gấu Bắc Cực từ đó, hổ có bộ nhớ tốt có khi hơn cả người và các loài khác (được mệnh danh là loài hận thù dai dẵng). Hổ và các loài thuộc họ Mèo nói chung có bộ nhớ thuộc dạng tốt, tốt hơn cả con người, hơn trăm lần so với chó, và gấp 12 lần so với các loài linh trưởng. Một nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học Oxford đã cho biết rằng con hổ có bộ não lớn hơn nhiều, so với kích thước cơ thể, não chúng to hơn sư tử và những mèo lớn khác. Mặc dù so sánh cho thấy đầu lâu con sư tử lớn hơn tổng thể cơ thể nhưng khối lượng sọ của hổ là lớn nhất - ngay cả những sọ của giống cái loài hổ Bali có kích thước nhỏ thì chúng cũng đã có khối lượng sọ lớn như những chiếc sọ của con sư tử khổng lồ ở vùng nam châu Phi. Một con hổ cái Bali chỉ nặng từ 65–80 kg (143–176 lb) trong khi đó một con sư tử đực châu Phi phương Nam có cân nặng trung bình đến 189.6 kilogram (418 lb) đại diện cho những con sư tử lớn nhất còn sống.

Hổ còn có các kỷ năng bổ trợ khác trong chiến đấu, săn bắt như hổ là động vật có sức bật tốt, nó có thể nhảy cao 5 mét và nhảy xa 9 đến 10 mét (33 ft) điều này khiến cho chúng trở thành một trong những loài thú có vú nhảy cao nhất, hổ cũng là động vật có tốc độ ngay cả với khối lượng tuyệt đồ sộ, hổ có thể đạt tốc độ khoảng 49–65 km/mỗi giờ mặc dù nó chỉ có thể duy trì trong thời gian rất ngắn. Ngoài ra hổ bơi lội rất giỏi, và có khả năng giết chết con mồi ngay cả khi chúng đang bơi. Hổ được biết đến là tay bơi lão luyện, chúng thích tắm và chơi đùa trong nước. Nó có thể bơi được xa vài km để đuổi một con mồi vượt sông. Hổ cũng có khả năng leo trèo nhưng không được tốt, hổ không leo cây được, riêng cọp con đôi khi có thể leo cao được 8–10m. Tuy vậy, tốc độ chạy của sư tử tốt hơn so với hổ, tỷ lệ đi săn thành công của sư tử trong những cuộc đi săn là 1/3, nhờ sự kết hợp của kỹ năng săn mồi, bầy đàn và tốc độ (trong khi hổ có tỷ lệ săn mồi thành công chỉ khoảng 1/20). Sư tử chạy nhanh hơn đáng kể và khỏe hơn con mồi của chúng, Sư tử có cơ bắp khỏe hơn khoảng 20% so với con mồi, khả năng tăng tốc tốt hơn 37% và giảm tốc tốt hơn 72% so với con mồi. Ngoài ra, hổ còn có bộ ria mép rất dài và tinh nhạy, cơ quan xúc giác và thụ cảm này giúp chúng xác định chính xác mặt của đối thủ.

Về sức ăn

Về sức ăn, sư tử và hổ đều là động vật chuyên ăn thịt. Trong tự nhiên, sư tử cần 7 kilogram (15 lbs) thịt một ngày. Một con sư tử có thể ăn đến 30 kg (66 lb) trong một lần ngồi ăn. Những con sư tử mỗi bữa chúng có thể ăn liền một mạch hết 40 kg thức ăn. Khi đói chúng có thể ăn một lượng thức ăn bằng 1/4 trọng lượng của chúng trong một lần ăn. Thành phần chính trong chế độ ăn của chúng thường là thịt của những loài động vật có vú lớn. Con mồi của chúng bao gồm ngựa vằn, linh dương đầu bò, trâu rừng châu Phi, hươu cao cổ, hà mã trưởng thành, và thậm chí là voi gần trưởng thành, mặc dù voi trưởng thành là quá nguy hiểm cho chúng khi chúng muốn đấu sức với nó nên sư tử thường nhắm những con voi con để săn bắt. Khi đơn lẻ, nói chung chúng dễ dàng săn các con mồi nhỏ hơn chúng, bao gồm sơn dương (Connochaetes), linh dương (họ Bovidae), linh dương Gazen (chi Gazella) và lợn nanh sừng châu Phi (Phacochoerus africanus). Những con sư tử sống gần bờ biển còn ăn thịt cả hải cẩu.

Hổ là loài động vật rất phàm ăn, chúng có nhu cầu tiêu thụ thức ăn hàng ngày rất lớn, chúng thường các con vật nặng trên 45 kg (100 lb), trung bình hổ ăn từ 3 đến 6 kg thịt trong một ngày và tính trung bình mỗi năm, một con hổ cần săn được 50 con hươu hoặc lợn rừng để cung cấp đủ nguồn thực phẩm cho sự tồn tại của chúng. Một con hổ Bengal có kích thước trung bình có thể ăn tới 27,2 kg thịt mỗi bữa, và một con hổ cũng có thể ăn tới 20–30 kg một ngày và có thể nhịn ăn khoảng vài ngày (phần còn lại chúng sẽ đem giấu và sẽ trở lại ăn cho đến hết con mồi), trong đó hổ Bengal có thể ăn tới khoảng 30 kg (66 lb) thịt một ngày. Một con hổ Siberia trưởng thành cần ít nhất 9 kg thực phẩm mỗi ngày để tồn tại. Một con hổ Siberia có thể ăn một lúc hơn 45 kg thức ăn và không cần nạp năng lượng sau đó nhiều ngày.

Trong điều kiện nuôi nhốt, một con sư tử trưởng thành ăn ít hơn con hổ trưởng thành khoảng 3–4 kg thịt trong ngày. Ở một số sở thú, việc cho ăn vất vả nhất là đối với hổ bởi đặc tính loài hổ rất hung dữ khi đói mồi. Để cho hổ ăn, nhân viên phải móc thịt vào ròng rọc, đứng cách xa chuồng gần 1 mét rồi kéo vào cho chúng. Còn sư tử trong chuyện ăn thì lại tỏ ra rất thuần tính, trước giờ ăn chúng thường nô đùa với một khúc gỗ, một bánh xe. Chúng chỉ còn thói quen tập tính khi bỏ thịt bò vào máng ăn, sư tử sẽ ngoạm miếng thịt đặt lên bàn ăn của mình là những khúc gỗ nhỏ ghép lại với nhau để nhấm nháp bữa ăn của mình.

Trong điều kiện nuôi nhốt, trung bình mỗi ngày hổ ăn hết khoảng 5–7 kg thịt các loại như thịt lợn, thịt gà, thịt bò, nhiều vườn thú cho hổ ăn 5 kg thịt một ngày, trong đó, có 4 kg thịt bò bắp, hoặc thăn và 1 kg sườn lợn, nếu hổ đến giai đoạn hổ trưởng thành thì có thể cho ăn các loại đầu, chân, cánh gà, mỗi ngày, một con hổ trưởng thành ăn 10 kg thịt bò.

Khả năng sinh lý

Về khả năng sinh lý, sư tử là một trong những loài vật mạnh mẽ nhất trong khả năng tình dục, về tần suất quan hệ sinh lý, khi lấy một con người "mạnh mẽ" nhất để đi thi đấu thì vẫn còn kém xa so với sư tử. Trong đó, những con sư tử đực giữ kỷ lục về số lần giao phối trong ngày. Nó có thể làm "chuyện ấy" 86 lần/24 giờ, không hổ danh là chúa sơn lâm và phá vỡ mọi kỷ lục về giao phối. Sư tử cái phải đầu tư rất nhiều thời gian và công sức để có thể thụ thai. Mỗi đợt giao phối của sư tử phải kéo dài tới 4 ngày, với từ 20-40 lần giao phối mỗi ngày. Để một sư tử con ra đời và sống sót được đến một năm, mẹ của nó phải giao phối tới 3.000 lần.

Về hổ, một con hổ ba tuổi có thể giao phối và sinh sản, các cặp hổ thường làm tình với nhau vào buổi sáng sớm trong lành và yên tĩnh. Mỗi ngày, chúng gặp khoảng 2-3 lần, mỗi lần cách nhau khoảng 15 phút, cuộc tình giữa một cặp hổ kéo dài trong khoảng 3-5 ngày, cuộc giao phối giữa một cặp hổ kéo dài không quá một phút. Tổng cộng, mỗi ngày, 24 giờ, chúng quan hệ khoảng 30 lần, trong 2 tiếng chúng chỉ quan hệ được với nhau 5-7 lần, loài hổ chưa bao giờ là loài vật mạnh mẽ trong chuyện sinh lý chúng chỉ giỏi nanh sắc vuốt nhọn, không hề có thế mạnh trong quan hệ Như vậy, ở phương diện quan hệ sinh lý, loài hổ kém xa so với sư tử.

Pín hổ thực sự chỉ bé và không được "hoành tráng". Tuy hổ là một con vật to lớn có thể nặng đến 3 tạ, song dương vật của chúng lại rất bé, chỉ nhỉnh hơn cái đũa một chút. So sánh pín của con mèo nặng 3 kg và so sánh với pín của hổ nặng 200 kg thì chúng bằng nhau về kích thước. Đồng thời pín hổ không hề có gai như con người đồn đại. Pín hổ không những rất bé, chỉ bằng ngón tay út, mà lại không hề có cái gai nào, âm vật của các con hổ cái cũng rất bé, phù hợp với kích thước pín nhỏ của hổ đực Nhiều người lầm tưởng về khả năng tình dục của hổ và đổ xô đi mua, sử dụng pín hổ như một vị thuốc tăng cường sinh lý nhưng khoa học đã chứng minh đó là sự ngộ nhận.

Tập tính

Sư tử

Sư tử là loài động vật sống và săn mồi theo bầy đàn, sự phối hợp săn bắt của đàn sư tử tương đối nhuần nhuyễn và hiệu quả săn mồi tương đối cao. Trong những bầy đàn sư tử, việc săn mồi chủ yếu giao cho sư tử cái sư tử đực chỉ có nhiệm vụ là đầu đàn, tuần tra lãnh thổ, giao phối duy trì nòi giống nên sống khá phụ thuộc, tuy vậy sư tử đực là những cỗ máy chiến đấu tuyệt vời.

Trong suốt quá trình sinh tồn, sư tử đực thường xuyên có những cuộc tập trận thật sự một cách khốc liệt, đổ máu và chúng cũng luôn phải làm thế để chứng tỏ mình đủ sức đảm nhận vai trò của con đầu đàn. Bản chất cạnh tranh của cơ cấu xã hội này làm cho sư tử đực thường xuyên phải đặt trong điều kiện luôn sẵn sàng chiến đấu, đặc biệt là những trận quyết chiến để giành và giữ vị trí đầu đàn hoặc giữ g con sư tử khác xâm nhập, đó thường là các cuộc giao tranh với các con sư tử đực lang thang không có bầy, những con này tìm cách chiếm những bầy sư tử mà chúng có thể bằng cách giết những con sư tử đực trong bầy và lũ con của chúng. Ngoài ra, ngay chính trong cùng một bầy, sư tử thường xuyên có sự cạnh tranh giữa những con sư tử đực làm đầu đàn. Những con sư tử đầu đàn bị thua trong các cuộc chiến và bị đuổi đi (thường là những con đực già cỗi), có nguy cơ chết đói.

Ngoài ra sư tử đực cũng đảm nhiệm vị trí đầu đàn phải thường xuyên chiến đấu để bảo vệ lãnh thổ, tranh giành mồi săn với các dã thú khác ở thảo nguyên châu Phi như linh cẩu, báo hoa mai, báo săn, cá sấu, chó hoang châu Phi v.v. do vậy sư tử đực có khả năng chiến đấu cao và giàu kinh nghiệm trận mạc do đã được đào luyện qua rất nhiều cuộc chiến đấu cùng loài để giành quyền làm chủ. Nhìn chung trong những trận chiến này, sư tử đực đầu đàn luôn là những người thắng thế và là kẻ thống trị vì sự vượt trội mọi mặt ở góc độ cá thể và đàn sư tử ở góc độ bầy đàn. Trong cuộc chiến giữa các loại động vật ăn thịt trên thảo nguyên châu Phi, linh cẩu là động vật có thể gây được khó khăn cho sư tử vì tính tình tham lam, táo tợn, cặp răng nanh sắc nhọn và thói quen săn bầy đàn của mình có thể giết chết  hoặc chiến thắng sư tử trong trường hợp đàn linh cẩu vượt trội về số lượng hay sư tử bị lạc đàn, sư tử già yếu, bị thương nặng, v.v.. Ngoài ra thì các loài báo đốm, báo hoa mai không thể là đối thủ của sư tử vì đời sống đơn độc cũng như vì sức mạnh so sánh tuyệt đối nghiêng về sư tử, trong cuộc chiến tay đôi với sư tử thì loài báo kém hơn hẳn về mọi mặt, từ thể hình, sức mạnh đến khả năng chiến đấu và có thể bỏ mạng sau những cuộc chiến chớp nhoáng.

Mặc dù kinh nghiệm chiến đấu có thể là một lợi thế của sư tử, nhưng chính lối sống theo bầy cũng là điểm yếu lớn nhất của chúng khi so với hổ, sự khác biết này ảnh hưởng đến bản năng của hai loài. Ngoài ra phương thức săn mồi của sư tử là rình và rượt đuổi trên môi trường đồng cỏ nên có sức dẻo dai, sư tử rất thích kiểu vờn bắt con mồi, bởi chúng biết rằng luôn có sự hỗ trợ phía sau của các con cùng bầy.

Hổ

Hổ thì ngược lại với sư tử, nó săn mồi theo phương thức chủ yếu là rình và vồ nên đặc trưng bởi những miếng tấn công, đột kích bất ngờ. Và thông thường hổ rất hung hăng, mỗi khi tấn công luôn nhắm vào cổ họng của đối thủ và phải đánh cho đến chết mới thôi. Đó là do suốt quá trình tiến hoá, hổ không bao giờ nhận được sự giúp đỡ của đồng loại trong quá trình đi săn, đây là một lợi thế không nhỏ của hổ khi đối đầu với sư tử  Đồng thời, hổ là loài mẫn cảm hơn, tập tính sinh hoạt của loài hổ cũng thay đổi theo thiên nhiên và vùng miền.

Khi săn mồi, hổ tiếp cận con mồi một cách rón rén, tận dụng những thân cây, bụi rậm, mỏm đá để ẩn mình và hiếm khi chúng rượt đuổi con mồi từ xa. Chúng di chuyển một cách cẩn trọng và nhẹ nhàng không gây ra tiếng động, ép sát thân xuống đất để con mồi khó phát hiện được. Khi áp sát con mồi thì hổ khống chế con mồi từ mọi góc độ, trong đó có hai phương pháp chính là tấn công từ đằng sau và cắn vào cổ để làm gãy cột sống hoặc cắn vào khí quản của con mồi, hoặc làm tổn thương tĩnh mạch, động mạch cảnh. Đối với những loài thú nhỏ, cân nặng chưa bằng một nửa trọng lượng cơ thể của con hổ, thì chúng giết con mồi bằng cách cắn vào gáy, chúng sẽ dùng răng nanh kẹp chặt đốt xương cổ, dùng sức mạnh của hàm bẻ gãy xương cổ, tách chúng ra khỏi tủy sống. Đối với những con mồi lớn hơn, chúng thường cắn vào cổ họng và ép chặt khí quản của con mồi làm nó ngẹt thở và chết nhanh hơn.

Mặc dù trong tự nhiên, hổ là loài động vật thuộc nhóm động vật ăn thịt đầu bảng, tuy vậy với môi trường rừng rậm với hệ sinh thái đa dạng, hổ cũng có những trận chiến đấu sống mái với các dã thú và con mồi cũng như những trận quyết đấu với những con hổ khác để sinh tồn, cạnh tranh lãnh thổ, giành quyền giao phối, bảo vệ con cái… những đối thủ của hổ đa dạng như voi, gấu, sói lửa, trâu rừng, bò tót và cá sấu với kỹ năng chiến đấu và sức mạnh và sự lanh lẹn hung dữ của mình hổ đã làm các loài vật khác phải khiếp sợ những vũ khí của hổ như hàm răng nanh dài nhọn, bộ móng vuốt sắc nhọn, tiếng gầm sức mạnh của những cú tát, vồ, những cú cắn chí mạng vào chỗ hiểm cùng, đuôi hổ giữ vai trò quan trọng trong các động tác vồ, nhảy qua trái hoặc phải, xoay trở trước, sau, khả năng chiến đấu của hổ rất cao, đặc biệt là hổ trảo, đòn mạnh nhất của loài hổ là vả thật mạnh vào khu vực mặt và cổ của đối phương, với nanh vuốt cực sắc nhọn, chiêu đòn này thường khiến con mồi bất động ngay lập tức.

Cùng với sức bật tốt, sức bơi tốt đưa hổ trở thành lợi thế lớn, ngoài ra, trong khi chiến đấu hổ còn có một tuyệt chiêu mà giới võ học gọi là thế trâu vằng với việc con hổ khi chiến đầu thường nằm ngửa, chổng bốn chân lên trời để thế để giết con mồi, nếu con mồi hoặc con người sơ ý nhảy vào tấn công là sẽ bị tấn công bằng một đòn chí mạng  Thông thường hổ sẽ tấn công bất ngờ từ đằng sau, nếu con mồi bỏ chạy nó sẽ đuổi theo vồ, khi con mồi chống lại và đối mặt, nó sẽ gườm và thủ thế, lấy đà chụp mồi, nếu nó đập đuôi bên phải, sẽ phóng về bên trái, và ngược lại, vồ thẳng thì đuôi duỗi thẳng khi phóng đến con mồi, hổ sẽ dùng cánh tay để thực hiện một cú tát, cú tát của hổ có thể hổ sẽ khiến cổ trâu, bò phải gãy, trẹo đi. Riêng khi giao đấu với người, hổ luôn muốn đoạt vũ khí của người rồi mới dùng chân tát một cú chí mạng, hay vồ đến cắn xé, lúc muốn đoạt vũ khí, chúng sẽ giương vuốt và chồm lên, hổ thường tấn công theo kiểu lao lên không trung rồi phóng xuống chụp mồi, nên nó rất sợ có vật nhọn giương lên trời.

Ông Craig Saffoe, nhà sinh học đang công tác tại Bảo tàng ở vườn thú Smithsonian, Washington DC đã tổng kết:

Quan điểm hiện đại

Nghiêng về hổ

 Theo chuyên trang LifesLittleMysteries, loài hổ thường giành chiến thắng trong cuộc chiến tại đấu trường La Mã khi xưa và những cuộc chạm trán tình cờ trong các vườn thú ngày nay. Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng vậy. Craig Saffoe thì cho rằng hổ và sư tử, mỗi loài đều có thế mạnh riêng và kết quả của cuộc chiến thường phụ thuộc bản thân mỗi cá thể, như kinh nghiệm trận mạc, cách tấn công hay thể chất của chúng. Viện nghiên cứu Smithsonian có nhận định rằng trong một cuộc chiến tay đôi thì hổ có lợi thế và chiến thắng sư tử nhưng khi một con hổ đơn độc chạm trán với một đàn sư tử thì sư tử tất thắng.
 Sau nhiều năm sinh sống và quan sát loài hổ châu Á, Craig Saffoe, một nhà sinh vật học và người phụ trách mèo lớn tại vườn thú Smithsonian ở Washington D.C đã rút ra kết luận rằng hổ mới là kẻ chiếm thế thượng phong trong những cuộc chiến giành ngôi Chúa sơn lâm. Trong cuộc chiến đấu này, sư tử thua cuộc do chính vì thói quen dựa dẫm vào tập thể đứng sau. Đối với hổ, theo Craig Saffoe do bản năng tự ý thức được mình phải đơn độc đứng ra bảo vệ cả đàn con, do đó hổ được tôi luyện kỹ năng chiến đấu đáng sợ hơn sư tử rất nhiều, cụ thể là loài hổ thường kết liễu con mồi bằng chỉ một nhát cắn, trong khi đó sư tử phải vờn rất lâu mới kết liễu con mồi và một con sư tử đầu đàn thường phải đứng ra lãnh trách nhiệm tung đòn kết liễu đối thủ, còn đồng đội của nó chỉ thi thoảng phụ họa rồi hưởng thành quả.
 Nhiều chuyên gia, nhà thuần hóa thú, quản lý vườn thú và một số Viện nghiên cứu trên thế giới suy đoán rằng hổ sẽ thường giành chiến thắng trong cuộc chiến tay đôi, hổ có thể mạnh và hung hãn hơn sư tử, bởi chúng mẫn cảm và dẻo dai hơn. Nếu một con hổ đực giao đấu với một con sư tử đực thì sư tử thường thất bại. Trong những cuộc đọ sức giữa hổ Bengal và sư tử thì nhiều ý kiến cho rằng hồ Bengal trội hơn để giành chiến thắng. Chủ sở hữu của khu dự trữ Londolozi ở Nam Phi là John Varty phát biểu rằng "Mọi người luôn hỏi tôi con nào mạnh hơn? Nếu một con hổ và một con sư tử có một cuộc chiến tay đôi thì con nào sẽ giành chiến thắng? Tôi đã từng nhìn thấy con hổ gặm nát mai của một con rùa báo trưởng thành dễ như bỡn..... Và nếu có một cuộc chiến, các con hổ sẽ giành chiến thắng, vào mọi lúc".
 Một tổ chức cứu hộ động vật nổi tiếng mang tên Big Cat Rescue của Tampa ở vùng Florida đã trả lời rằng: "Trong khi chúng tôi rất muốn mọi người tập trung nghĩ đến việc bảo vệ những động vật tuyệt vời của chúng ta thì nhiều người lại quan tâm đến việc ai sẽ giành chiến thắng nếu một cuộc chiến sư tử và hổ, sức mạnh của hai con mèo lớn nhất dường như luôn là câu hỏi trong tâm trí của mọi người. Kết quả của cuộc chiến sẽ phụ thuộc vào tuổi, giới, kích thước và sự hung hãn, tính gây hấn của các loài động vật trong trận chiến, nhưng nói chung con hổ có một lợi thế đáng kể".

 Quỹ Bảo tồn từ thiện hổ Trung Quốc với dự án dã thú hóa hổ ở Nam Phi đã nói thẳng thừng rằng "Những nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng hổ thực sự mạnh hơn so với các con sư tử về mặt thể chất. Những con sư tử có cuộc sống bầy đàn vì vậy nó sẽ là sức mạnh của một nhóm trong khi đó những con hổ như một sinh vật đơn độc, do đó, một con hổ nói chung là thể chất tốt hơn một con sư tử. Hầu hết các chuyên gia sẽ ủng hộ rằng một con hổ Siberia hay hổ Bengal trên cơ một con sư tử châu Phi". Một tài liệu của National Geographic Channel có tựa đề "Những con Sư tử châu Á cuối cùng" (The Last Lions of Asia) đã đề cập rằng một con hổ có một lợi thế trọng lượng trên 50 kg so với một con sư tử, và có thể giết chết một con sư tử trong cuộc chiến.
 Một chuyên gia nghiên cứu về sư tử, Craig Packer, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Sư tử và đồng sáng lập của dự án Savannahs Forever Tanzania và một giáo sư tại Đại học Minnesota thuộc ngành sinh thái, tiến hóa, và hành vi đã đưa ra ý kiến của mình về kết quả của cuộc chiến như vậy. Ông nói rằng một bầy sư tử sẽ đuổi theo một con hổ đơn độc nếu chúng bắt gặp, nhưng trong trường hợp một con sư tử đơn độc phải đối đầu với một con hổ thì con hổ có một lợi thế hơn so với con sư tử đơn độc trong cuộc chiến tay đôi.
 Tờ Bưu điện Washington của Mỹ số ra ngày 11 tháng 6 năm 1909 đã thống kê và trả lời các câu hỏi liên quan đến chủ đề hổ và sư tử ai mạnh hơn và giải đáp thắc mắc rằng: Câu hỏi hay được đăng ký là liệu các con sư tử hoặc cọp thì con thú đáng gờm hơn. Bằng chứng dường như là có lợi cho hổ hơn, một vài trường hợp thể hiện trên hồ sơ của những con hổ nuôi nhốt đã giết chết con sư tử, nhưng có vẻ như là không có trường hợp về một con sư tử giết chết một con hổ trưởng thành được biết đến.
 John Smith Clarke một nhà thuần hóa sư tử người Anh cho biết ý kiến của ông trong một bài thuyết trình về cuộc chiến giữa một con hổ và một con sư tử đăng trên tờ Glasgow Zoological Society thì trong 100 cuộc chiến thì 100 con hổ sẽ luôn luôn đánh bại những sư tử vì chúng nhanh nhẹn hơn, và mạnh mẽ, nó không vụng về, được trang bị tốt và có nhiều cách chiến đấu đa dạng. Khi đánh nhau, con hổ rất thường xuyên dùng chiến thuật vòng ra phía sau lưng sư tử để tập kích và giay nghiến cho đến khi đánh bại con sư tử
 Theo báo Văn hoá đã từng có một cuộc thử nghiệm sức mạnh giữa hổ và sư tử. Theo đó, người ta đã tiến hành một cuộc thử nghiệm tổ chức cuộc đấu giữa hổ và sư tử. Hai con sư tử và hổ ở độ tuổi tương đương cùng cân nặng 250 kg được nhốt ở hai nơi khác nhau và cho nhịn đói suốt hai ngày. Sau đó chúng được thả vào một đấu trường có một chậu thịt bò tươi nên đã có một cuộc quyết đấu để giành miếng ăn. Ban đầu, nhờ cái đầu to, bờm xù và khí thế hung hãn, sư tử có phần áp đảo hổ. Nhưng càng về sau sức chịu đựng bền bỉ cùng với cặp chân sau mạnh mẽ của hổ đã phát huy tác dụng và dần dần giúp hổ giành lại ưu thế. Sư tử tỏ ra yếu thế dần. Hổ đã ngoạm được vào bờm sư tử rồi dùng hết sức lăng mạnh khiến sư tử văng xa và bị thương, hoàn toàn kiệt sức. Nó chỉ còn cách nằm yên và thủ thế. Hổ tuy thắng thế nhưng cũng đã vắt kiệt hết sức lực sau cú ra đòn quyết định. Qua cuộc đấu này có thể xác định nhà vô địch thế giới động vật trên cạn là hổ và hổ xứng danh là Chúa sơn lâm.
 Trong ghi chép của lịch sử thì hổ và sư tử đã thường xuyên chiến đấu trong điều kiện nuôi nhốt và hổ thường chiến thắng, thậm chí là thỉnh thoảng trong các cuộc chiến gần đây cũng tương tự.
 Vào thời La Mã cổ đại, trong các rạp xiếc, những con dã thú thường được tổ chức đọ sức với nhau, những dã thú ăn thịt hoặc có sức mạnh như hổ, sư tử, gấu, báo, voi rừng, tê giác, lợn lòi.... được sắp xếp trong một cuộc đấu mua vui cho giới quý tộc cũng như giới bình dân để giải trí cũng như thỏa mãn mục sở thị. Những bức phù điêu, chạm trổ trong một thần điện tại Pompeii cho thấy một cuộc chiến giữa một con sư tử và hổ. Cuộc quyết đấu giữa cặp đôi hổ và sư tử được coi là kinh điển nhất và tỷ lệ đặt cược thường ủng hộ cho những con hổ. và trong những cuộc chiến như thế này, hổ thường giành phần thắng và là kẻ cuối cùng bước ra khỏi đấu trường
 Một sĩ quan người Anh người cư trú nhiều năm tại Sierra Leone cho biết đã chứng kiến nhiều con sư tử và hổ đánh nhau, và cho hay con hổ thường giành chiến thắng.

Nghiêng về sư tử

 Animal Face-Off (tạm dịch: Cuộc chiến mãnh thú), một chương trình truyền hình phát sóng trên Discovery Channel, xoay quanh các cuộc chiến giả thiết giữa các loài vật, với ý kiến các chuyên gia, công nghệ mô phỏng hình ảnh bằng máy tính (CGI) và mô hình được sử dụng để thu thập dữ liệu về các loài động vật, chẳng hạn như sức mạnh, lực cắn, vv. Trong một cuộc chiến giả thiết giữa một sư tử châu Á và một hổ Bengal, con sư tử đã chiến thắng.
 Clyde Beatty, huấn luyện viên động vật và người biểu diễn xiếc, và sở hữu một số hổ, sư tử, linh cẩu, và động vật hoang dã khác, tin rằng 9 trong số 10 lần, "một con sư tử phát triển đầy đủ sẽ hạ một con hổ trưởng thành". Ông cho biết kể từ khi ông lần đầu tiên bắt đầu huấn luyện các loài động vật, 25 con hổ đã bị giết trong các đấu trường xiếc, nhưng chưa có một trường hợp sư tử nào như thế.
 Nhà Tự nhiên học nổi tiếng và bảo tồn của Ấn Độ, Kailash Sankhala viết trong cuốn sách Tiger của ông rằng con hổ sẽ khó đến gần sư tử vì bờm dày của chúng, nhưng mà con hổ sẽ dễ bị sư tử làm tổn thương, ông cho rằng hổ không thể có tương đương sức mạnh như sư tử. Ông có đề cập đến việc một lần một hoàng tử Ấn Độ đã tổ chức một cuộc chiến giữa một con sư tử và một con hổ, và trong lần đó, con sư tử đã thắng và giết hổ.
 Nhà huấn luyện Bert Nelson, người đã chứng kiến một cuộc vật lộn giữa sư tử và hổ, nói rằng hổ sẽ đầu hàng 'sớm' hơn sư tử.

Những cuộc đụng độ đã được quan sát

Trong điều kiện giam cầm

 Năm 1830, một con hổ tấn công sư tử tại một trại chăn nuôi ở Turin, Rome. Mặc dù đã bị tấn công trước, sư tử vẫn đè được hổ xuống và dùng hàm kẹp cổ nó. Con hổ đã chết sau đó.
 Dưới triều đại của Titus vị Hoàng đế La Mã, những con hổ Bengal phải chiến đấu với những con sư tử châu Phi to khỏe và hổ luôn đánh bại những con sư tử. Ban đầu, ông ta cho những con hổ Bengal đọ sức với những con sư tử Numidia có vóc dáng nhỏ bé và con hổ đã dễ dàng đánh bại chúng. Do đó, hoàng đế muốn hổ chiến đấu với những con sư tử châu Phi to lớn hơn, và những trận quyết đấu như vậy đã diễn ra theo ý chí của Hoàng đế và con hổ vẫn luôn chiến thắng con sư tử.
 Vào thời Trung cổ, một vài con sư tử tặng phẩm được gửi đến châu Âu: Đức, Anh, Pháp và Ý. Trong đó bộ sưu tập động vật đầu tiên là một thuộc về vua Henry I của Anh và được chuyển về tháp Luân Đôn. Đôi khi con sư tử trong tình thế buộc phải cấu xé với hổ thì dường như những con hổ luôn luôn dành phần hơn.
 Một hoàng tử Ấn Độ tại khuôn viên cung điện của mình đã cho tổ chức một cuộc chiến và quay phim lại. Sư tử đã giết chết hổ, theo Kailash Sankhala (1978).
 Một con hổ thuộc về nhà vua Oude của Vương triều Awadh đã giết 30 con sư tử và đánh bại nhiều con sư tử khác sau khi nó được chuyển đến một vườn thú ở Luân Đôn Vào cuối thế kỷ 19, Vương triều Gaekwad Baroda ở vùng Tây Ấn Độ cũng thường xuyên sắp xếp một cuộc chiến giữa một con sư tử Bắc Phi và hổ Bengal trước hàng ngàn người xem. Năm 1899, vương triều Gaekwad ủng hộ sư tử của họ và đã cá cược 37.000 rupee cho một con sư tử nếu nó chiến thắng nhưng kết quả nó lại bị hổ đánh cho tơi tả.
 Vào tháng 7 năm 1808, Sylvanus Urban nói rằng ông Bolton có một người bạn tuyên bố đã nhìn thấy cuộc chiến giữa sư tử và hổ tại một rạp xiếc ở Verona. Mặc dù con hổ đã tấn công trước, nó đã chịu thua con sư tử mạnh hơn.
 Thời cận đại, ghi nhận trường hợp vào năm 1857, một con hổ tại vườn thú Bromwich đã húc vỡ các lồng của một con sư tử và một cảnh hãi hùng đã xảy ra sau đó: Con sư tử đã cố gắng bảo vệ đầu của mình không bị thương bằng cái bờm dày nhưng con hổ đã tấn công vào phần bụng của con sư tử, cào lòi ruột con sư tử này và con sư tử đã chết trong vòng vài phút vì mất máu và kiệt sức.
 Năm 1934, một con sư tử châu Phi trưởng thành đã giết một con hổ Bengal trưởng thành chỉ một thời gian ngắn sau khi những con vật trong rạp xiếc này được dỡ khỏi xe lửa trước khi những người huấn luyện có thể can thiệp.
 Năm 1882, Tờ báo Chicago Tribune ở Mỹ có đưa tin về một con hổ đã giết một con sư tử.
 Vào năm 1909, trong một vườn thú trên đảo Coney có ghi nhận sự kiện một con hổ đực đã giết chết một con sư tử đực.
 Thời hiện đại, có một tường thuật về cảnh đánh nhau giữa hai loài này cũng được nêu ở vườn thú Bronx trong năm 1950, nơi một con sư tử con tên là Zambezi và một con hổ non tên là Ranee đã được đưa ra cho vờn nhau. Hai con vật bé bỏng vờn lấy nhau thường xuyên và chiến thắng luôn luôn thuộc về hổ, ông Alfred Martini, chủ vườn thú mô tả rằng hổ như một võ sĩ có kỹ năng chiến đấu tốt hơn giống như là một võ sĩ Quyền anh lanh lợi chống lại một đô vật nặng ký với những đòn đánh tinh tế (shrewder and trickier).
 Năm 1938 Bert Nelson cho biết, ở Chicago, khi 20 con sư tử và hổ cùng tham gia biểu diễn tại rạp xiếc, một cuộc ẩu đả đã xảy ra, kéo dài khoảng 10 phút. Không có trường hợp tử vong nào được đề cập, nhưng Nelson nói rằng trật tự đã được 'phục hồi' khi những con hổ sử dụng cửa thoát hiểm để chạy trốn.
 Cuộc đụng độ gần đây nhất xảy ra vào tháng 3 năm 2011, tại vườn thú Ankara ở Thổ Nhĩ Kỳ, một con hổ Bengal đã giết chết một con sư tử sau khi tìm đường vượt qua hàng rào ngăn cách giữa các con vật. Con hổ đã giết sư tử chỉ bằng một nhát cào bằng móng sắc vào tĩnh mạch cảnh của con sư tử. Con sư tử chết nằm trong vũng máu vì bị con hổ hung dữ tấn công. Tờ Pravda của Nga cho hay, con hổ đã giết sư tử bằng một nhát cào bằng móng sắc vào tĩnh mạch cảnh đối phương. Dẫn lời các quan chức vườn thú nói lại, con hổ thò chân trước qua khe cửa ngăn cách và cào rất mạnh và nhanh vào cổ sư tử và sư tử gần như chết ngay lập tức. Thế nhưng, camera lại ghi được cảnh con hổ xé toang hàng rào và xé luôn sư tử thành từng mảnh nhỏ. Theo thông tin khác thì con hổ khi phát hiện một lỗ hổng trong hàng rào ngăn cách với chuồng sư tử lập tức chui qua và bằng một phát cắn duy nhất vào cổ sử tử đã giết chết nó
 Một vườn động vật tại Trung Quốc có xảy ra chuyện một con hổ vào nhầm chuồng sư tử và bị sư tử cắn chết. Một sự kiện ghi lại cũng cho biết một con sư tử đực châu Phi nặng 110 kg đã giết chết một con hổ cái nặng 90 kg ở một vườn thú thuộc đảo Tế Châu của Hàn Quốc, con hổ đã nhảy xuống cái mương nơi có con sư tử và bị tập kích giết chết.

Trong tự nhiên

 Herne (1855) đề cập rằng trong khu rừng rậm Ấn Độ giữa làng Elaw, thành phố Baroche và Vịnh Cambay, phía bắc thành phố Surat và Ghauts, cách khu làng khoảng 6 hoặc 7 dặm (9,7 hoặc 11,3 km), anh ta và nhóm của mình, bao gồm cả người dân địa phương, nghe thấy tiếng hổ gầm. Lần theo, họ thoáng thấy một con hổ đã tấn công một người dân địa phương. Nó ngay lập tức biến mất cùng với nạn nhân. Sau khi đuổi theo khoảng 50 mét, họ nghe thấy tiếng gầm của sư tử, âm thanh gầm gừ này chứng tỏ rằng nó đang trong một cuộc tranh chấp với con hổ. Không chỉ bắt gặp sư tử và hổ đang vật lộn với nhau, sau khi băng qua bụi rậm, cả nhóm còn thấy cả người đàn ông nạn nhân của hổ. Tác giả gọi cả sư tử và hổ là "bạo chúa của khu rừng", vì chúng tấn công những sinh vật yếu hơn. Con hổ có kích thước tương đương sư tử, nhưng nhanh nhẹn hơn. Đối với sư tử, nó sử dụng sức mạnh lớn hơn và phần bờm, có phần sâu hơn so với những người anh em châu Phi to lớn của nó, có thể bảo vệ đầu và cổ khỏi móng vuốt của hổ. Mặc dù vậy, nó không bảo vệ được các bộ phận khác của cơ thể, chẳng hạn như lưng. Chúng quyết tâm và can đảm ngang nhau, nhưng con sư tử đã chịu đựng tốt hơn. Nó tóm được cổ con hổ, xoay lưng lại và giết nó bằng cách cào rách toạc bụng.
 Tờ The Sun (New York) đưa tin, tại một ngôi làng Ấn Độ đông đúc ở bờ một con lạch nối với sông Cauvery, cách Bangalore khoảng 30 dặm (48,3 km) về phía tây bắc của Bangalore, một thợ săn đang bị thương bởi nọc độc phát hiện ra mình đã bị vây giữa một con hổ và một con sư tử. Con hổ là "một con quen thuộc to lớn đã được bắt gặp trong suốt 15 năm qua" và có các chi rất cơ bắp. Con sư tử đực là "cỡ vừa." Cả hai con đều đang theo dõi anh ta, nhưng ban đầu chúng không để ý đến nhau, vì chúng bị ngăn cách bởi một bức tường cao khoảng 4 ft (120 cm) và sự chú ý của chúng đổ dồn vào nhân chứng. Khi chúng đến gần anh ta hơn, con hổ đã đánh mùi thấy sư tử, và tỏ ra giận dữ, bao gồm cả việc tạo ra một tiếng ồn khiến người ở gần phải giật mình. Con sư tử nhe nanh để đáp trả, và sau khi đến đoạn cuối bức tường, nó gầm lên với kẻ thù. Ngay sau khi đầu sư tử lộ ra khỏi bức tường, con hổ đang cúi mình liền vồ lấy và lăn lộn. Hổ thường giết nạn nhân bằng cách cắn vào cổ họng, và giữ chúng đủ lâu nếu cần thiết , nhưng đó không phải là trong trường hợp này. Mặc dù người kể chuyện mô tả sự khác nhau về kích thước giữa hai con, và dù hổ nhanh nhẹn hơn sư tử, cổ của nó dễ bị sư tử tấn công hơn. Vì những lý do như vậy, nhìn chung thì một trong hai con khó đánh bại được con kia. Sau khi chúng tạm thời rút lui, người thợ săn có thể thấy rằng cả hai đều đã bị thương. Dù vậy, chúng vẫn rất quyết tâm tiêu diệt lẫn nhau. Sư tử và hổ lần lượt gầm lên và gầm gừ đe dọa. Người kể chuyện tin rằng sự thù địch của chúng có thể là do cả hai đã định săn anh ta cùng một lúc. Con hổ vồ vào lưng sư tử, lăn qua lăn lại, ngã xuống rồi lại vùng dậy. Con sư tử dường như bất lực khi con hổ giữ chặt được vai trước của nó, nhưng nó đã vùng dậy và tóm được cổ con hổ. Con hổ tưởng chừng đã vô vọng, thế rồi nó thực hiện một động tác với móng vuốt chân sau để buộc sư tử phải nhả ra. Mặc dù lần này hổ là kẻ gây hấn, cuộc chiến giờ đây dường như là bất phân thắng bại. Chúng chảy máu từ mũi đến đuôi khi rời khỏi nhân chứng, về phía con lạch. Chúng lao xuống làn nước sâu khoảng 2 ft (61 cm), và điều này đã kết thúc cuộc chiến. Chúng thoái lui khỏi nhau, đi khập khiễng vào rừng.
 Sự kình địch giữa sư tử châu Á và hổ Siberia được đề cập trong tác phẩm của Hamilton M. Wright Cuộc gọi San Francisco (1911).

Tham khảo

 Lion and tiger fights
 Tiger vs Lion historical encounters
 70 accounts of tigers killing lions
 Hổ và sư tử, con nào mạnh hơn
 Đại chiến ác liệt một mình hổ trắng với hai sư tử

Chú thích

Hổ trong văn hóa đại chúng
Sư tử trong văn hóa đại chúng


title: Joachim Gauck

text:
Joachim Gauck (sinh ngày 24 tháng 1 năm 1940 tại Rostock) là một mục sư Luther và nhà chính trị người Đức. Ông là tổng thống Đức thứ 11 của CHLBĐ, nhiệm kì từ 18 tháng 3 năm 2012 đến 18 tháng 3 năm 2017. Trước đó ông đã từng là đại biểu quốc hội nước Đông Đức năm 1990 của khối Bündnis 90 và sau này chịu trách nhiệm cho các hồ sơ về Stasi. Gauck không thuộc một đảng phái nào hết.
Là con của một người sống sót từ trại tù Gulag Liên Xô, cuộc đời chính trị của ông bắt đầu bởi những kinh nghiệm của gia đình về một chế độ độc tài. Gauck, cùng với Václav Havel, và lãnh tụ các quốc gia khác, khởi xướng đưa tới Tuyên ngôn Prague và Tuyên ngôn về tội ác Chủ nghĩa Cộng sản. Ông kêu gọi gia tăng nhận thức về tội ác Cộng sản ở Âu Châu, và sự cần thiết phi hợp pháp hóa thời kỳ Cộng sản.

Tiểu sử

Thời thơ ấu (1940–1951)
Gauck sinh năm 1940 tại Rostock. Cha ông Wilhelm Joachim Gauck là thuyền trưởng và cũng là sĩ quan Hải quân. Mẹ là Olga, họ trước khi lấy chồng là Warremann, học nghề thư ký. Bà là thư ký trưởng của một văn phòng luật sư. Cha mẹ cưới nhau năm 1938. Cha ông lấy bằng thuyền trưởng với điểm xuất sắc vào năm 1940. Trong Đệ Nhị thế chiến ông chịu trách nhiệm trong việc dò mìn và trong thời gian chiến tranh thường ở khu quân đội tại Stralsund. Khi chiến tranh gần kết thúc thì cha ông dạy học tại trường Hải quân ở Flensburg.
Cả cha lẫn mẹ ông đều là đảng viên đảng Quốc xã Đức, mẹ ông từ năm 1932, cha ông từ năm 1934. Họ có ngoài ông còn thêm 2 người con nữa.
Khi chồng vào quân đội năm 1940, Olga Gauck dọn về ở nhà mẹ chồng ở làng Wustrow vùng Fischland ngay Biển Baltic. Cho nên cậu bé 5 tuổi Gauck cho đến khi chiến tranh kết thúc ít đụng chạm đến bom đạn thời chiến. Ngôi nhà đó đã bị quân đội Nga trưng dụng và theo Gauck sau này phải cho một hãng lớn thuê với một giá rất rẻ.
Cuối năm 1945 mẹ ông dọn với 3 người con về ở với cha mẹ mình tại Rostock. Cha ông trở về từ trại giam của người Anh vào mùa hè năm 1946 trước khi ông đi học.

Chú thích

Tổng thống Đức
Tín hữu Tin Lành
Rostock
Dân biểu Đức