title: Lil' Kim

text:
Kimberly Denise Jones (sinh ngày 11 tháng 7 năm 1976), được biết đến nhiều hơn với nghệ danh Lil' Kim là một rapper, diễn viên và người mẫu Hoa Kỳ. Lil' Kim sinh ra và lớn lên tại Brooklyn (New York). Hồi còn là một thiếu niên, Lil' Kim thường chỉ rap để cho vui. Sau đó, tài năng rap của Lil' Kim đã giúp cô trở thành một ngôi sao những năm 1994-95.

Đến nay, Lil' Kim đã phát hành 4 album phòng thu, với album đầu tiên, Hard Core được phát hành năm 1996 và xếp hạng 11 trên Billboard 200. Ba album phòng thu còn lại đều lọt vào tốp 6 của bảng xếp hạng Billboard 200. Xuyên suốt sự nghiệp, đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100 duy nhất của Kim là "Lady Marmalade" (2001) của cô hát chung với Christina Aguilera, Pink và Mýa. "Lady Marmalade" cũng là đĩa đơn bán chạy nhất của Kim. Ngoài ra, Kim cũng được hợp tác khá nhiều trong các đĩa đơn như "Can't Hold Us Down" của Christina, v.v...

Cuộc đời & sự nghiệp

1974-1995: Thơ ấu và khởi nghiệp
Lil' Kim được sinh tại khu dân cư Bedford-Stuyvesant tại Thành phố New York (quận Brooklyn). Cha của Kim là Linwood Jones và mẹ của Kim là Ruby Jones (tên bây giờ là Ruby Mitchell-Jones). Năm 9 tuổi, cha mẹ Kim ly hôn và người cha đã nuôi cô cho tới khi Kim trở thành một thiếu niên. Sau đó Kim bị cha đuổi khỏi nhà. Do đó, cô sống với những người bạn trên đường phố. Khi đang phải đấu tranh cho cuộc sống, Kim gặp nhóm The Notorious B.I.G.. Điều này đã giúp Kim có được một sự nghiệp âm nhạc hoàn chỉnh. Năm 1994, Kim chính thức gia nhập nhóm khi cô mới 19 tuổi.

1996-2000: Hard Core và The Notorious K.I.M.
Kim bắt đầu album phòng thu hát đơn đầu tay cho sự nghiệp của mình với tên Hard Core vào năm 1996. Hard Core đạt vị trí #11 trên Billboard 200, vị trí ra mắt cao nhất bởi một nữ nghệ sĩ hip hop thời bấy giờ, và #3 trên Top R&B/Hip-hop Albums, với 78.000 bản được tiêu thụ trong tuần đầu tiên. Album đạt chứng nhận hai lần đĩa bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Hoa Kỳ với 2 triệu bản tiêu thụ tại Mỹ. Đĩa đơn thứ hai trích từ Hard Core, "Crush on You" là một bản hit nhẹ tại Mỹ, đạt vị trí #6 trên Billboard Hot 100 và #2 trên Hot Rap Songs. Bản phối của ca khúc "Not Tonight" trong album cho thấy có sự hợp tác của Kim với Missy Elliot, Angie Martinez, Da Brat và Left Eye của TLC. Bản phối ấy có trong album nhạc phim Nothing To Lose (Không còn gì để mất) và đạt chứng nhận vàng tại Mỹ. Sau đó Kim thành lập hãng đĩa riêng của mình mang tên Queen Bee Entertainment.

Tháng 7 năm 2000, Kim phát hành tiếp album phòng thu thứ hai của mình mang tên The Notorious K.I.M.. Mặc dù các đĩa đơn trích từ album không thành công lắm song bản thân album lại là một thành công thương mại, đạt vị trí #4 trên Billboard 200 và #1 trên Hot R&B Albums với 229.000 bản tiêu thụ trong tuần đầu tiên phát hành.

2001-02: Thành công với "Lady Marmalade"

Năm 2001, Lil' Kim cùng với ba ca sĩ khác là Pink, Mýa cùng với Christina Aguilera thu âm lại ca khúc hit "Lady Marmalade" của Labelle (1976) để làm nhạc nền cho album nhạc phim của bộ phim Moulin Rouge! (Cối Xay Gió Đỏ). Ca khúc được hãng thu âm Interscope phát hành. "Lady Marmalade" là một thành công thương mại, là một bản hit đình đám thế giới, với vị trí #1 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 5 tuần liên tiếp và cũng đạt vị trí #1 tại các quốc gia Úc, Anh, Thụy Sĩ, Brazil, Đức, Ireland, Na Uy, Tây Ban Nha... Điều này trở thành một vinh hạnh lớn với Kim vì nó đã giúp cô trở thành nữ rapper đầu tiên trong lịch sử có bài hát #1 Billboard Hot 100. Đây cũng là đĩa đơn #1 Hot 100 duy nhất của Kim và giúp cô giành được một giải Grammy ở hạng mục "Hợp tác giọng pop xuất sắc nhất.

Sau thành công vang dội với "Lady Marmalade", Kim tiếp tục sự nghiệp hát đơn. Năm 2002, cô thu âm bài nhạc nền cho World Wresting Entertainment (WWE) với tên gọi "Time to Rock 'n Roll".

2003-08: La Bella Mafia, The Naked Truth và Ms. G.O.A.T.

Ngày 4 tháng 3 năm 2003, Kim phát hành album phòng thu tiếp theo của cô, La Bella Mafia. Album ra mắt tại vị trí #5 trên Billboard 200 và tiêu thụ được 161.000 bản ngay trong tuần đầu tiên. La Bella Mafia là album thứ hai của Kim lọt vào tốp 5 Billboard 200. Album đạt được đánh giá tích cực từ phía phê bình, với số điểm trung bình là 65/100 tại trang mạng Metacritic. "Came Back for You" được chọn làm đĩa đơn quảng bá cho La Bella Mafia, với một video âm nhạc đính kèm được đạo diễn bởi Victoria Gotti. Đĩa đơn đầu tiên từ album, "The Jump Off" do Kim hợp tác với Mr. Cheeks đạt vị trí #2 là cao nhất trên Billboard Hot 100 và ở tại vị trí đó 3 tuần. "The Jump Off" là bài hát rất thành công trên các đài phát thanh mặc dù không có video âm nhạc đi kèm. Album đạt chứng nhận đĩa bạch kim ở Mỹ với số bán 1,1 triệu. Trong suốt thời gian này cô cũng góp giọng trong đĩa đơn mang nội dung về nữ quyền là "Can't Hold Us Down" của Christina Aguilera từ album Stripped và giành được một đề cử giải Grammy nhờ bài hát đó.

Năm 2004, Kim xuất hiện trong bản phối khí chính thức của ca khúc "Naughty Girl" của nữ ca sĩ R&B Beyoncé.

Album phòng thu thứ tư của Kim, The Naked Truth được phát hành vào năm 2005. Album đạt vị trí #6 trên Billboard 200 và đạt đĩa vàng bởi RIAA. Trong thời gian này cô cũng bị bắt vào tù do sử dụng ma túy nên không có thời gian quảng bá nhiều cho album này. Đây cũng là album phòng thu ít thành công nhất của Kim nếu so sánh với ba album trước, chỉ với 400.000 bản tiêu thụ.

Năm 2008, Kim phát hành một mixtape mang tên Ms. G.O.A.T..

2009-nay: Sự nghiệp tụt dốc
Năm 2009, cô được mời góp giọng trong bài hát "Girls" của Se7en. Năm 2011, Kim phát hành mixtape tiếp theo, Black Friday với những lời bình tiêu cực từ phía phê bình. Tất cả các ấn hành nhạc của Lil' Kim trong thời gian này đều không được xếp hạng. Hiện Kim đang có dự định phát hành album tiếp theo vào năm 2013.

Mâu thuẫn với các nghệ sĩ khác

Foxy Brown, một rapper, vốn là bạn cùng trường của Kim. Cả hai đều đã là bạn thân khi Kim bị cha đuổi ra đường và họ có thể nói chuyện qua di động thâu đêm. Nhưng cho đến khi Lil' Kim gia nhập với nhóm The Notorious B.I.G. và Foxy hợp tác với Jay-Z, hai người đã không còn thân thiết với nhau như trước. Năm 1997, cả hai đã quyết định cùng nhau thu âm một bản thu, nhưng đã thất bại. Khi bị bắt vào tù, cả hai người đã không còn giữ mối liên lạc với nhau. Sau khi được thả, Foxy coi Lil' Kim như một tên tù nhân vô giáo dục và từ đó hai người luôn đả động nhau trên truyền hình.

Khi rapper mới nổi Nicki Minaj gặt hái thành công với album đầu tay Pink Friday (2010), Kim bắt đầu có mối thù với Minaj. Điều này thể hiện rõ trong mixtape của Kim, Sucka Free. Đáp lại, Minaj phát hành đĩa đơn "Roman's Revenge" (với rapper Eminem) nhưng sau đó cô đã rút lại lời. Nicki cũng châm biếm Kim trên một chương trình truyền hình, "Lúc đầu thì thù hận Foxy Brown, sau đó là Eve, Remy, Mrs. Wallace và sau cùng đó chính là tôi!", "Mỗi lần cô xuất hiện trên bản tin là cô lại 'gây sự chú ý'. Âm nhạc của cô đâu? Hãy khoe nó ra. [...] OK... giờ thì chào nhé! It's Barbie bitch!" (Barbie bitch là nghệ danh của Minaj lúc bấy giờ). Kim tiếp tục lộ rõ mối thù với Minaj trong mixtape Black Friday năm 2011 và Minaj cũng đáp trả lại trong "Stupid Hoe" năm 2011. Với các nghệ sĩ khác, như Drake, 50 Cent hay Mary J. Blige thì họ thấy mặc dù Minaj thù Lil' Kim nhưng lại có một chút ảnh hưởng bởi Kim.

Danh sách đĩa nhạc

 Hard Core (1996)
 The Notorious K.I.M. (2000)
 La Bella Mafia (2003)
 The Naked Truth (2005)
 Hard Core 2: All Hail the Queen (sắp phát hành 2013)

Lưu diễn

Nghệ sĩ chính
 2000: The Notorious K.I.M. Tour
 2010: 2010 Tour
 2012: Return of the Queen Tour

Tư cách khách mời
 1998: No Way Out Tour
 2000: Jingle Ballers Jam Tour
 2011: Winterbeatz Australia

Sự nghiệp diễn xuất

Phim điện ảnh

Truyền hình

Chú thích

Sinh năm 1976
Nhân vật còn sống
Người đoạt giải Grammy
Nghệ sĩ của Atlantic Records
Nhạc sĩ nhạc dance Mỹ
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Nữ ca sĩ Mỹ gốc Phi
Rapper Thành phố New York
Nữ nhạc sĩ thế kỷ 21
Nhà hoạt động xã hội HIV/AIDS


title: Dưa

text:
Dưa có thể chỉ:
 Quả dưa, quả của một số loài thực vật thuộc họ Bầu bí như dưa chuột, dưa hấu, dưa vàng, dưa lưới, dưa gang,...
 Hạt dưa, món ăn vặt từ hạt dưa hấu.
 Dưa muối, một món ăn lên men từ các loại rau củ, trong đó có dưa cải và dưa hành.


title: Shellback (nhà sản xuất)

text:
Johan Karl Schuster, còn được biết đến với nghệ danh Shellback, là một người viết bài hát, nhà sản xuất thu âm và là một nhạc sĩ người Thụy Điển. Anh có cộng tác với Max Martin, cùng nhau, họ đã sáng tác ra nhiều ca khúc nổi tiếng, trong đó có "So What", "Raise Your Glass", "F**kin' Perfect" của P!nk, "Whataya Want from Me" của Adam Lambert, "If U Seek Amy", "3", "I Wanna Go" của Britney Spears, "DJ Got Us Fallin' in Love" của Usher. Tất cả các ca khúc trên đều lọt được vào Top 20 bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ. Shellback ngoài ra cũng là đồng sáng tác cho đĩa đơn "Moves Like Jagger" của Maroon 5 và Christina Aguilera, ca khúc đã đạt vị trí quán quân trên bảng xếp hạng của nhiều quốc gia trên toàn thế giới.

Sự nghiệp
Sinh ra tại Stockholm và lớn lên ở Karlshamn, Thụy Điển, Schuster bắt đầu sự nghiệp của mình với việc trở thành một tay trống trong ban nhạc indierock địa phương ở Karlshamn, trước khi tham gia hát chính trong ban nhạc Blinded Colony. Sau sự phát hành của Bedtime Prayers bởi hãng đĩa Pivotal Rockordings, cùng với chuyến lưu diễn châu Âu cùng Blinded Colony, Johan rời khỏi ban nhạc vào tháng 8 năm 2007 và tập trung vào công việc sáng tác.

Schuster sử dụng cái tên Shellback làm nghệ danh cho công việc sáng tác và sản xuất của mình, và trở thành một thành viên trong công ty sản xuất âm nhạc Maratone Studios của Max Martin từ năm 2007. Anh đồng sáng tác đĩa đơn năm 2008 của P!nk, "So What" cùng với Pink và Max Martin, và sau đó là đĩa đơn năm 2008 của Britney Spears, "If U Seek Amy", cùng với Savan Kotecha, Alexander Kronlund và Max Martin.

Danh sách sản xuất

Billboard Hot 100
Những đĩa đơn dưới đây đã lọt vào Top 10 bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ.

Đĩa đơn quán quân
"So What"
"3"
"Raise Your Glass"
"Moves Like Jagger"
"We Are Never Ever Getting Back Together"
"One More Night"

Top 10
"Whataya Want From Me"
"DJ Got Us Fallin' In Love"
"Fuckin' Perfect"
"Loser Like Me"
"I Wanna Go"
"Payphone"
"Scream"
"I Knew You Were Trouble"

Tham khảo

Liên kết khác
Shellback trên Maratone.se

Nhạc sĩ người Thụy Điển
Nhà sản xuất người Thụy Điển
Người viết bài hát người Thụy Điển
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1985


title: Shellback

text:
Shellback có thể đề cập đến:

Shellback (nhà sản xuất), từ Karlshamn, Thụy Điển
Shellback, California, khu định cư
Shellback Wilderness, White Pine County, Nevada, Mỹ, khu vực hoang dã
Đảo Shellback Island, Victoria, Úc


title: Thái sư Trần Thủ Độ (phim truyền hình)

text:
Thái sư Trần Thủ Độ là một bộ phim truyền hình lịch sử Việt Nam được thực hiện bởi Hãng phim truyện Việt Nam do Đào Duy Phúc làm đạo diễn. Phim lấy nguyên mẫu từ Trần Thủ Độ - người có công trong việc thành lập triều đình nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Phim được sản xuất nhằm kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Phim phát sóng vào lúc 20h35 thứ 2, 3, 4 hàng tuần bắt đầu từ ngày 22 tháng 10 năm 2013 và kết thúc vào ngày 15 tháng 1 năm 2014 trên kênh VTV1.

Nội dung
Câu chuyện bắt đầu từ biến động náo loạn Thăng Long năm 1210 đến thời kỳ gia đình Trần Lý (gồm hai con Trần Thừa, Trần Tự Khánh và cháu ruột là Trần Thủ Độ) cùng Tô Trung Từ phò thái tử Sảm chiếm lại Thăng Long, giúp thái tử Sảm lên ngôi vua, trở thành vua Lý Huệ Tông.

Diễn viên

Diễn viên chính
 Thiên Bảo trong vai Trần Thủ Độ
 Lã Thanh Huyền trong vai Trần Thị Dung
 Hứa Vĩ Văn trong vai Thái tử Sảm

Diễn viên phụ
 NSND Lan Hương trong vai Đàm hoàng hậu
 NSND Hoàng Dũng trong vai Lý Cao Tông
 NSND Mạnh Cường trong vai Đàm Dĩ Mông
 NSND Nguyễn Hải trong vai Nguyễn Chính Lại
 NSND Trần Đức trong vai Phạm Bỉnh Di
 NSƯT Viết Liên trong vai Trần Lý
 NSND Bùi Bài Bình trong vai Tô Trung Từ
 NSND Đỗ Kỷ trong vai Đỗ Kính Tu
 NSƯT Chí Trung trong vai Cả Ất
 Chu Hùng trong vai Quách Bốc
 Cường Việt trong vai Đàm Thì Phụng
 Văn Báu trong vai Đỗ Xuân Ấu
 NSƯT Tạ Minh Thảo trong vai Đoàn Thượng
 Lê Bá Anh trong  vai Trần Tự Khánh
 Xuân Trường trong vai Trần Thừa
 Võ Thành Tâm trong vai Trần Tỵ
 Nguyễn Thu Hà trong vai Lành
 Tạ Vũ Thu trong vai Lý Hạ
 Bích Ngọc trong vai Mai Hoa
 Quỳnh Trang trong vai Lê Quý phi
 Thanh Hoài trong vai Đàm Quý phi
 Nguyễn Thị Mai Chi trong vai Thuận Hoa
 Minh Phương trong vai Phạm Thành Phụ
 Phan Trí Tuệ trong vai Đỗ Bảo Dương
 Phan Anh trong vai Vũ Đình Kỷ
 Mai Thị Như Quỳnh trong vai Mỵ Liên
 Đào Hạnh Đan trong vai Lý Chiêu Hoàng
 Minh Đức trong vai Trần Cảnh
 Linh Huệ trong vai Vợ Tô Trung Từ
 Minh Nguyệt trong vai Vợ Trần Tự Khánh
 Thu Hương trong vai Vợ Trần Thừa
 Đào Văn Bích trong vai Mã Lượng
 Nguyễn Đức Hưng trong vai Tùy tướng của Quách Bốc
 Trịnh Văn Huy trong vai Đoàn Long
 Vũ Văn Trung trong vai Tô Vĩ
 Nguyễn Đình Chiến trong vai Thái giám Mão
 Đào Thế Hoàng trong vai Thái giám Ngọ
 Thanh Tùng trong vai Thái giám Dần
 Hoàng Tùng trong vai Thái giám Hợi
 Lại Phú Đôn trong vai Quan trong triều
 Tiến Thành trong vai Quan trong triều
 Quách Xuân Cương trong vai Quan trong triều
 Thanh Bình trong vai Ông già chở xác
 Hoàng Hải trong vai Nguyễn Nộn
 Hạnh Lê trong vai Công chúa Thuận Thiên
Cùng một số diễn viên khác....

Ca khúc trong phim

 Tình ngút ngàn đau

Sáng tác: Hà Phương

Thể hiện: Trọng Tấn

 Con hạc vàng

Sáng tác: Nguyễn Cường

Thể hiện: Tùng Dương

Giải thưởng

Sản xuất
Bộ phim Thái sư Trần Thủ Độ do Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội đặt hàng Hãng phim truyện I (Hãng phim truyện Việt Nam) sản xuất, được bấm máy từ tháng 6 năm 2009 đến tháng 10 năm 2010. Lẽ ra ban đầu phim phải được công chiếu vào dịp Đại lễ 1.000 năm Thăng Long nhưng qua đến năm 2011 phim vẫn chưa chiếu mà phải tận 3 năm sau mới bắt đầu lên sóng. "Đắp chiếu" hơn 3 năm với kinh phí tốn gần 57 tỷ đồng, việc sản xuất phim trì trệ rồi "vứt kho" qua ngày đã gây rất nhiều bức xúc cho người dân vì đã không có phim lại còn phải tồn tiền "thuế" để sản xuất. Thậm chí khi một số cảnh hậu trường phim bị rò rỉ ra bên ngoài, nhiều người đã càng thêm khó chịu vì bối cảnh chẳng khác nào ở phim Trung Quốc, do bối cảnh được quay ở trường quay bên Trung Quốc (phim trường Hoành Điếm - Chiết Giang - Trung Quốc), phục trang, đạo cụ, tạo hình nhân vật vì vậy nên cũng rất giống với phim Trung Quốc đến mức không thể chấp nhận được.

Xem thêm
Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội

Tham khảo

Nguyễn Mạnh Tuấn
Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội
Phim cổ trang Việt Nam
Phim dã sử
Phim tâm lý Việt Nam
Phim truyền hình Việt Nam ra mắt năm 2013
Phim truyền hình giành giải Cánh diều vàng
Phim lấy bối cảnh ở Hà Nội
Phim truyền hình Việt Nam phát sóng trên kênh VTV1


title: Moon Jae-in

text:
Moon Jae-in (, , sinh ngày 24 tháng 1 năm 1953) là cựu tổng thống thứ 12 của Hàn Quốc.

Ông xuất thân là một cựu luật sư chuyên hoạt động về nhân quyền đồng thời là cựu Chánh Văn phòng Phủ Tổng thống dưới thời kỳ cầm quyền của cố tổng thống Roh Moo-hyun. Moon Jae-in được bầu làm chủ tịch lãnh đạo đảng đối lập là Đảng Dân chủ Hàn Quốc trong khoảng thời gian từ năm 2015 đến 2016, ông là nghị sĩ Quốc hội Hàn Quốc khoá 19. Trước đó, vào ngày 16 tháng 9 năm 2012, ông được đề cử làm ứng viên đại diện của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử tổng thống Hàn Quốc năm 2012 khi giành được đa số phiếu trong quá trình bầu cử sơ bộ trong nội bộ của đảng này nhưng sau đó thất bại sít sao trước ứng cử viên của Đảng bảo thủ là bà Park Geun-hye. Trong cuộc bầu cử tổng thống Hàn Quốc năm 2017, ông chính thức được bầu làm tổng thống thứ 12 của nước này sau khi bỏ cách khá xa số phiếu của hai ứng cử viên đối thủ.

Ngoài sự nghiệp chính trị, ông còn là một quân nhân phục vụ trong lực lượng đặc biệt của quân đội Hàn Quốc. Moon Jae-in được tạp chí Time vinh danh trong danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới năm 2018.

Tiểu sử, giáo dục và binh nghiệp
Moon Jae-in sinh ở Geoje, Hàn Quốc và là con trai cả trong một gia đình có cha là một người tị nạn từ Bắc Triều Tiên. Cha ông rời bỏ thành phố quê hương Hamhung trong cuộc rút lui Hamhung rồi sau đó định cư tại Geoje và bắt đầu làm công việc của một người lao động tại trại tù binh Geoje. Moon theo học tại trường trung học Kyungnam - được coi là một trong những ngôi trường danh tiếng bậc nhất bên ngoài khu vực thủ đô Seoul thời đó. Sau khi tốt nghiệp, ông thi đỗ và tiếp tục nhập học tại Đại học Kyung hee, theo học chuyên ngành luật. Tuy nhiên, ông bị cảnh sát bắt giam và bị đuổi học khi tham gia tổ chức một cuộc biểu tình lớn của sinh viên chống lại Hiến pháp Yushin. Sau đó, ông buộc phải nhập ngũ và được phân công vào lực lượng đặc biệt, ông có mặt trong sự kiện "Vụ giết người bằng rìu của lính Bắc Triều Tiên" tại Khu phi quân sự liên Triều. Sau khi giải ngũ, ông đỗ các kỳ thi của hội luật sư và được nhận vào Viện Đào tạo và Nghiên cứu tư pháp. Ông xếp thứ hai trong lớp tốt nghiệp của mình và mặc dù có một hồ sơ học tập tốt, ông vẫn không được chấp thuận để trở thành một thẩm phán do quá khứ đã từng tham gia tổ chức và lãnh đạo biểu tình lúc còn là sinh viên. Cuối cùng, ông đành chấp nhận lựa chọn trở thành luật sư.

Sự nghiệp ban đầu

Luật sư nhân quyền
Sau khi trở thành luật sư, ông hợp tác và làm việc với tổng thống tương lai Roh Moo-hyun. Họ được xem là hai người bạn cùng tiến, một cặp bài trùng của nhau cho đến khi Roh tự sát vì các cáo buộc tham nhũng vào năm 2009. Trong thời gian làm việc chung cùng với Roh, ông đã giải quyết rất nhiều các vụ án liên quan đến vấn đề nhân quyền và quyền công dân. Ông là một thành viên của Minbyun (tổ chức xã hội của các luật sư tiến bộ Hàn Quốc) và chủ tịch của một tổ chức ủng hộ và đấu tranh cho nhân quyền tại thành phố Busan.

Hankyoreh
Ông là một thành viên sáng lập của tờ báo mang tên "Hàn Quốc tiến bộ" (Hankyoreh), xuất bản lần đầu tiên vào năm 1988.

Thành viên của nội các Roh Moo-hyun
Do yêu cầu quyết liệt của Roh, Moon đã trở thành người phụ trách chiến dịch tranh cử của Roh. Sau khi Roh giành chiến thắng, Moon trở thành chánh văn phòng trong nội các của Roh và là một trợ lý thân cận. Vai trò của ông trong chính quyền của Roh bao gồm:
2003 - tháng 2 năm 2004: Thư ký cao cấp của Tổng thống về các vấn đề dân sự
Tháng 5 năm 2004 - tháng 1 năm 2005: Thư ký cao cấp của Tổng thống về xã hội dân sự
Tháng 1 năm 2005 - tháng 5 năm 2006: Thư ký cao cấp của Tổng thống về các vấn đề dân sự
Tháng 3 năm 2007 - tháng 2 năm 2008: Thư ký trưởng của Tổng thống
Tháng 8 năm 2007: Chủ tịch phụ trách quá trình xúc tiến cho Hội nghị thượng đỉnh liên Triều lần thứ 2

Khi các công tố viên bắt đầu điều tra những cáo buộc tham nhũng của Roh, Moon khi ấy đang là cố vấn pháp lý cho Roh. Sau khi Roh tự tử, Moon phụ trách tổ chức tang lễ và giải quyết các vấn đề đời tư. Sự tiếp xúc của Moon với công chúng sau đó khiến cho mọi người nhìn nhận ông như là một phụ tá luôn sẵn sàng cống hiến và đáng tin cậy, từ đó, Moon đã thành công trong việc gây ấn tượng với tất cả mọi người và với nhiều người theo chủ nghĩa tự do ở Hàn Quốc, họ bắt đầu tin rằng Moon là một ứng cử viên hấp dẫn đối lập với ứng cử viên Đảng Hàn Quốc Tự do là Park Geun-hye.

Sự nghiệp chính trị thời kỳ đầu (2012-2017)

Tiến vào giới chính trị và quốc hội
Bất chấp việc từng thờ ơ trước chính trị, ông bắt đầu tham gia vào giới chính khách. Ông đã xuất bản một cuốn hồi ký có tên là "Moon Jae-in: The Destiny" (Moon Jae-in: Định mệnh), cuốn sách đó trở thành một trong những tác phẩm bán rất chạy trong một thời gian dài. Sự nổi tiếng của ông đã gia tăng một cách vững chắc so với đối thủ có khả năng trong cuộc đua tranh cử tổng thống cùng Park Geun-hye. Kết quả, trong cuộc thăm dò ý kiến dư luận vào tháng 2 năm 2012, Moon có cùng mức độ nổi tiếng ngang với Park.

Moon đã cố gắng tận dụng sự suy yếu của phe bảo thủ trong các vụ scandal tham nhũng, theo một chuyên gia: "Moon đã cố gắng miêu tả mình như một nhà lãnh đạo ôn hoà và có chừng mực, có được sự hậu thuẫn của thế hệ trẻ".

Vào năm 2012, Moon đã tham gia tranh cử một ghế thành viên của quốc hội trong cuộc bầu cử lập pháp lần thứ 19. Moon đã giành được một ghế của quận Sasang ở Busan vào ngày 11 tháng 4 năm 2012 như một thành viên của Đảng Thống nhất Dân chủ với 55% số phiếu.

Chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2012
Vào ngày 16 tháng 9 năm 2012, Moon được bổ nhiệm làm chủ tịch Đảng Thống nhất Dân chủ.

Ông đã tham gia chạy đua trong cuộc tranh cử tổng thống năm 2012 với vai trò ứng viên của Đảng Thống nhất Dân chủ trong một cuộc chạy đua ba người cùng Park Geun-hye, ứng viên của đảng cầm quyền đương nhiệm và là con gái của cố tổng thống Park Chung-hee, cũng như chính trị gia kiêm doanh nhân Ahn Cheol-soo. Ahn rút khỏi cuộc đua và xác nhận không thể chạy đua với Moon sau khi kết quả kiểm phiếu sơ bộ cho thấy một thất bại rõ ràng của Ahn trước hai ứng viên còn lại, tuy nhiên sau đó, Moon cũng thất bại trong cuộc tranh cử.

Lãnh đạo phe đối lập
Moon được bầu làm lãnh đạo của Tân Liên minh chính trị Dân chủ vào ngày 2 tháng 2 năm 2015. Sau khi cựu lãnh đạo đảng và ứng cử viên tổng thống đối đầu Ahn Cheol-soo rút lui, Moon tìm kiếm một số nhân vật chính trị nổi bật bao gồm cựu cảnh sát trưởng Pyo Chang-won, nhà phê bình chính trị Lee Choon-hee và đặc biệt là thư ký của cố tổng thống Park Chung-hee Cho Ung-chun để chuẩn bị cho cuộc bầu cử lập pháp Hàn Quốc năm 2016. Sau khi đã chính thức được chọn, Moon từ chức vị trí hiện tại của ông và nhường lại cho một cố vấn khác là Kim Chong-in.

Tranh cử tổng thống năm 2017
Moon được coi là người tiền phong để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống lần thứ 19 của Hàn Quốc vào tháng 5 năm 2017, sau khi tổng thống Park Geun-hye bị luận tội.

Vào ngày 9 tháng 5 năm 2017, Moon kết thúc chiến dịch của mình bằng việc giành được 41% phiếu bầu để giành được đa số để trở thành vị tổng thống kế tiếp của Hàn Quốc.

Tổng thống thứ 12
Moon đã tuyên thệ nhậm chức ngay sau khi các phiếu bầu chính thức được kiểm vào ngày 10 tháng 5, thay thế cho Quyền Tổng thống và Thủ tướng Hwang Kyo-ahn. Không có giai đoạn chuyển tiếp giữa cuộc bầu cử và lễ nhậm chức cũng như quá trình nhậm chức này không giống như các cuộc bầu cử Tổng thống khác do bản chất của cuộc bầu cử được diễn ra sau khi tổng thống bị quốc hội luận tội. Ông phục vụ phần còn lại của nhiệm kỳ gốc của bà Park Geun-hye, kết thúc vào tháng 2 năm 2018, trước khi bắt đầu nhiệm kỳ 5 năm chính thức của mình.

Chính sách đối nội

Cải cách Chaebol
Vì tăng trưởng kinh tế của Hàn Quốc phụ thuộc lớn vào Chaebol. Moon bổ nhiệm "Tay bắn tỉa Chaebol" Kim Sang-jo - một nhà hoạt động cổ đông nổi tiếng, vào vai trò ủy viên thương mại công bằng nhằm cải cách các tập đoàn gia đình lớn.

Chính sách đối ngoại

Quan hệ quốc tế
Moon đến thăm Hoa Kỳ để gặp tổng thống Donald Trump vào tháng 6 năm 2017 đồng thời thảo luận về quan hệ thương mại Hoa Kỳ–Hàn Quốc cũng như chương trình tên lửa của Bắc Triều Tiên. Moon tiết lộ trong một cuộc họp báo chung rằng Trump sau đó đã nhận lời mời tới thăm Hàn Quốc.

Quan điểm chính trị

An ninh quốc gia
Moon ủng hộ việc bãi bỏ luật an ninh quốc gia của Hàn Quốc, điều mà các nhà chính khách theo chủ nghĩa tự do cáo buộc là một công cụ kiến tạo của phe cánh hữu trong lịch sử để hạn chế cũng như đàn áp tiếng nói của phe cánh tả trên chính trường. Ông đồng thời hứa hẹn sẽ bãi bỏ những vây cánh trong nước của NIS để duy trì sự trung lập về chính trị, đồng thời chuyển giao các công việc nội bộ và quan trọng cho lực lượng cảnh sát.

Chính sách đối ngoại
Moon đã ủng hộ việc thống nhất đất nước một cách hòa bình giữa hai miền Triều Tiên. Ông bị chỉ trích nhưng cũng được ca ngợi rất nhiều vì những bình luận của ông nêu rõ chuyến thăm đầu tiên nếu bản thân được bầu làm tổng thống là sẽ tới thăm Bắc Triều Tiên và chuyến thăm đó sẽ không khác gì chuyến thăm của ông Roh Moo-hyun tới đất nước này trong năm 2007. Tương tự như vậy, chính sách đối ngoại của Moon đối với Bắc Triều Tiên được xem là gần gũi với chính sách Ánh Dương của các cố tổng thống phe tự do là Kim Dae-jung và Roh Moo-hyun. Trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2017, Moon tuyên bố ủng hộ việc mở cửa lại Khu công nghiệp chung Kaesong.

Ông cũng tuyên bố rằng bản thân ông coi mình là một "người bạn thân thiết của nước Mỹ", vì vai trò của Hoa Kỳ trong việc giúp đỡ Hàn Quốc tránh khỏi chủ nghĩa cộng sản đồng thời giúp đỡ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước. Chính sách đối ngoại tự do hơn của ông được phản ánh trong một cuốn sách: "Tôi là một người thân Mỹ, nhưng giờ Hàn Quốc nên thông qua ngoại giao, trong đó có thể thảo luận về yêu cầu của Mỹ và học cách nói không với người Mỹ". Moon cũng phản đối việc tái cân bằng liên minh an ninh quốc phòng với Hoa Kỳ, đồng thời tuyên bố ông muốn Hàn Quốc hoàn toàn có thể đi đầu và chủ động hơn nữa trong các vấn đề chính trị nóng, nhạy cảm, phức tạp trong khu vực Đông Á cũng như trên bán đảo Triều Tiên.

Chính sách kinh tế
Trong chiến dịch tranh cử tổng thống của mình, Moon cam kết rằng vào năm 2017, chính phủ của ông lãnh đạo nếu trúng cử sẽ đưa ra các gói kích thích tài chính với tổng trị giá hơn 10 nghìn tỷ Won (khoảng hơn 10 tỷ đô la Mỹ) để hỗ trợ tạo việc làm, khởi nghiệp và bảo vệ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Mục tiêu mà ông đã tuyên bố là tạo ra 810.000 việc làm trong khu vực công thông qua việc tăng thuế tài sản và đồng thời cũng sẽ cho tiến hành cải cách toàn bộ nền kinh tế.

Chính sách của Moon đối với vấn nạn tham nhũng và lạm quyền của doanh nghiệp lớn, đặc biệt là đối với các tập đoàn kinh tế Hàn Quốc trong các Chaebol; là cung cấp cho các cổ đông thiểu số quyền lực hơn trong việc bầu thành viên trong hội đồng quản trị của các công ty đó.

Sự minh bạch
Moon cũng hứa hẹn sự minh bạch trong nhiệm kỳ của ông, trước hết ở việc chuyển nơi ở và làm việc của tổng thống từ khu vực nhà Xanh đến một khu phức hợp của chính phủ ở trung tâm thành phố Seoul.

Các giá trị xã hội
Trong một cuộc tranh luận trên truyền hình, Moon cho biết ông cũng phản đối tình dục đồng giới - đáp lại lời nhận xét của ứng viên tổng thống Hong Joon-pyo rằng những người lính đồng tính là nguồn gốc gây nên sự yếu kém trong quân đội. Nhận xét của Moon, mặc dù nó có thể được hiểu là sự phản đối các hành vi tình dục đồng giới một cách đặc biệt trong số những người lính, ngay lập tức dẫn đến những lời chỉ trích trong cuộc tranh luận từ Sim Sang-jung, ứng cử viên tổng thống duy nhất ủng hộ quyền của LGBT và là thành viên của Đảng Chính nghĩa cánh tả. Lời nhận xét này cũng gợi lên sự tức giận của các nhà hoạt động vì quyền lợi của người đồng tính, xem xét việc đại diện của Moon như ứng viên tự do dẫn đầu và cựu luật sư về quyền con người. Một số người ủng hộ của Moon bác bỏ ý kiến này như là một điều cần thiết để giành chiến thắng, khi mà Hàn Quốc có xu hướng nghiêng về phía bảo thủ trong các vấn đề xã hội. Moon sau đó đã làm sáng tỏ ý kiến của ông, rằng ông vẫn tin là không nên có sự phân biệt đối xử dựa trên khuynh hướng tình dục của một người.

Đời tư & tôn giáo
Moon kết hôn với một ca sĩ nhạc cổ điển, bạn học cùng đại học với ông là bà Kim Jung-sook, họ có hai người con, một trai và một gái. Ông là vị tổng thống Hàn Quốc thứ hai theo đạo Công giáo, sau cựu tổng thống Kim Dae-jung. Tên rửa tội của ông Moon là "Timothy" (Thánh Timôthê). Ông cũng được gọi là "Minh vương" (冥王, Myeong-wang hoặc Myung-wang) bởi vì ông trông khá giống với Silvers Rayleigh - nhân vật trong truyện tranh One Piece nổi tiếng của Nhật Bản.

Tranh cãi & chỉ trích

 Ngày 6 tháng 6 năm 2017, nhân ngày tưởng niệm những người lính Hàn Quốc đã hy sinh cuộc sống của họ vì lợi ích quê hương, Moon Jae-in đã có bài phát biểu gây tranh cãi tại nghĩa trang tưởng niệm quốc gia ở Seoul rằng nền kinh tế Hàn Quốc đã tồn tại được là nhờ vào "sự cống hiến to lớn và hy sinh vĩ đại của những người lính tham chiến tại Việt Nam". Ngày 9/6, đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam đã giao thiệp nghiêm khắc với đại diện Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam. Quân đội Hàn Quốc trong thời gian tham chiến tại Nam Việt Nam đã làm thiệt mạng hàng chục ngàn người dân vô tội trong các cuộc thảm sát. Ước tính có hàng trăm nghìn binh sĩ Hàn Quốc đã cùng với các lực lượng quân sự Hoa Kỳ tham chiến ở chiến trường miền Nam Việt Nam.
 Tháng 1 năm 2019, thống đốc tỉnh Nam Gyeongsang khi đó là Kim Kyung-soo, một đồng minh thân cận của Moon đã bị Tòa án Tối cao Hàn Quốc kết án 2 năm tù vì tội danh gian lận, theo cáo trạng của các công tố viên, người này đã thông đồng với một blogger quyền lực trên mạng xã hội có tên Kim Dong-won (biệt danh "Druking"), nhằm tăng số lượt "thích" trên các diễn đàn Internet và phương tiện truyền thông, để qua đó tăng sự ủng hộ của người dân cho Moon. Kết quả là ngoài ông thống đốc thì blogger Kim cũng bị kết án 3 năm rưỡi tù giam.
 Tháng 3 năm 2019, trong chuyến công du tới các nước trong khu vực Đông Nam Á, Moon Jae-in đã liên tiếp mắc phải nhiều lỗi ngoại giao cơ bản khi gặp gỡ Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad.
Tháng 6 năm 2021, chính quyền Moon Jae-in khi tổ chức Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu và đối tác vì sự tăng trưởng xanh (P4G) do Hàn Quốc làm nước chủ nhà đã chiếu nhầm cảnh quan thành phố Bình Nhưỡng (thủ đô của Bắc Triều Tiên) thay vì Seoul, dẫn đến làn sóng chỉ trích gay gắt từ phía dư luận trong nước, trở thành đề tài chế nhạo trên mạng xã hội, trong khi Đảng Nhân dân đối lập chỉ trích chính quyền tổng thống Moon đã gây ra "thảm họa ngoại giao".

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Trang chủ của Moon Jae-in

Sinh năm 1953
Tổng thống Hàn Quốc
Nhân vật còn sống
Tín hữu Công giáo Hàn Quốc
Người từ Geoje
Họ Văn
Người Hàn Quốc
Cựu sinh viên Đại học Kyung Hee
Người Hàn Quốc thế kỷ 20
Người Hàn Quốc thế kỷ 21
Time 100 năm 2018


title: Tội nói dối với Quốc hội

text:
Tội nói dối với Quốc hội hay tội đánh lừa Quốc hội/Nghị viện (tiếng Anh:To mislead parliament), nói chung là "khai không đúng sự thật trước cơ quan đại diện của người dân" là một hành vi cố ý trình bày thông tin sai lệch cho các đại biểu Quốc hội, đây là một tội rất nghiêm trọng đã được quy định rõ trong các thể chế Đại nghị theo Hệ thống Westminster. Theo quy ước, Bộ trưởng hay thành viên Chính phủ nào mà có hành vi cung cấp thông tin sai lạc, bằng chứng gây hiểu lầm hay là lừa dối quốc hội, dự kiến sẽ từ chức hoặc phải đối mặt với bị sa thải, bãi miễn.

Chính phủ Scotland yêu cầu các bộ trưởng phải từ chức nếu họ lừa dối Quốc hội. Tại Úc, đối với các nhân chứng làm chứng cho một ủy ban của quốc hội, nếu đưa ra thông tin hay bằng chứng gây hiểu lầm, làm chứng dối, có thể được coi là một tội xúc phạm Quốc hội.

Tháng 6 năm 1963, nghị sĩ Quốc hội Anh và Bộ trưởng Bộ Chiến tranh là John Profumo đã phải từ chức sau khi thú nhận là không khai đủ sự thật trước một Ủy ban điều tra của Quốc hội Anh trong vụ ngoại tình với người mẫu Christine Keeler; sự kiện này cũng dẫn đến việc từ chức của Thủ tướng Anh lúc đó là Harold Macmillan vào tháng 10 cùng năm. Gần đây, vào tháng 5 năm 2012, có trường hợp dân biểu liên bang Úc là Craig Thomson khi ra điều trần trước Quốc hội Úc đã bị dọa truy cứu với tội danh này.

Chú thích

Hệ thống Westminster
Quốc hội Vương quốc Liên hiệp Anh
Thuật ngữ chính trị
Nghị viện


title: Nga thuộc châu Âu

text:
Nga thuộc châu Âu (hay miền Tây Nga hoặc Trung Nga, đôi khi còn gọi là Nga Âu châu) là cách nói để ám chỉ những khu vực nằm phía tây của nước Nga mà nó thuộc châu Âu, khu vực này có diện tích gần 3.960.000 km² (1.528.560 mi²), lớn hơn cả Ấn Độ, và chiếm 40% lãnh thổ châu Âu. Ranh giới phía đông của nó là dãy núi Ural và phía nam là ranh giới với Kazakhstan. Khu vực này cũng bao gồm hai thành phố lớn nhất Nga là Moskva và Sankt-Peterburg.

Khu vực này chiếm gần 78% dân số toàn nước Nga (khoảng 110.000.000 người trên tổng số 141.000.000 người), mật độ trung bình 27 người/km² (69.9người/mi²). Mặc dù 75% lãnh thổ Nga nằm trên châu Á, nhưng phần châu Á chỉ có 22% dân số Nga với mật độ 2,5 người/km² (6,5/mi²).

Xem thêm
Đồng bằng đông châu Âu
Nga thuộc châu Á (Siberia)
Viễn đông Nga

Tham khảo

Âu


title: Meles (chi lửng)

text:
Meles là một chi lửng gồm 3 loài còn sinh tồn gồm lửng Nhật Bản (Meles anakuma), lửng châu Á (Meles leucurus), và lửng châu Âu (Meles meles). Trong cách phân loại cũ hơn, chúng được coi là một loài đơn nhất (Meles meles anakuma, và Meles meles leucurus, Meles meles meles).

Lửng châu Á và châu Âu có ranh giới phân bố là sông Volga, còn lửng Nhật Bản chỉ phân bố ở các đảo lớn như Honshu, Shikoku và Kyushu trừ Hokkaido.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lửng

Chi động vật có vú


title: Đồ sành

text:
Đồ sành, gốm sành hay đơn giản chỉ là sành là một thuật ngữ khá rộng để chỉ một lớp đồ gốm hay các vật phẩm khác bằng gốm được nung ở nhiệt độ tương đối cao. Một định nghĩa hiện đại mang tính kỹ thuật coi đồ sành là gốm thủy tinh hóa hoặc nửa thủy tinh hóa chủ yếu làm từ đất sét sành hoặc đất sét lửa không chịu lửa. Cho dù có thủy tinh hóa hay không thì chúng là vật liệu không xốp (không cho chất lỏng thấm qua); và chúng có thể được tráng men hoặc không. Theo dòng lịch sử, trong phạm vi rộng khắp thế giới thì đồ sành ra đời sau đồ đất nung và trước đồ sứ, và thường được sử dụng làm những đồ vật chất lượng cao hoặc đồ đựng thiết thực thông thường.

Như một chỉ dẫn thô sơ thì đồ đất nung hiện đại thường được nung trong lò nung ở nhiệt độ trong phạm vi ; đồ sành trong phạm vi  và đồ sứ trong phạm vi . Trong quá khứ, để đạt được các mức nhiệt độ cao như vậy là một thách thức lớn, và các khoảng nhiệt độ thấp hơn các con số vừa nêu từng được sử dụng trong một khoảng thời gian dài. Đồ đất nung có thể được nung thành công ở nhiệt độ thấp tới , đạt được trong kỹ thuật nung hố, nhưng  là điển hình hơn. Đồ sành cũng cũng đòi hỏi phải có một số loại vật liệu đất sét nhất định, cụ thể hơn so với loại đất làm đồ đất nung, nhưng không yêu cầu nghiêm ngặt hơn so với loại đất sét làm đồ sứ.

Đồ sành không được coi là một lớp đồ gốm riêng trong thuật ngữ gốm sứ Đông Á truyền thống, và nhiều loại đồ sành châu Á, như đồ gốm Định (定瓷, Định từ), được người Trung Hoa coi là đồ sứ. Các thuật ngữ đại loại như "á sứ" hay "cận sứ" có thể là phù hợp trong những trường hợp như vậy. Một định nghĩa khác về đồ sành lấy từ Danh pháp Kết hợp (CN, Combined Nomenclature) của Cộng đồng châu Âu, một tiêu chuẩn công nghiệp của châu Âu. Nó phát biểu rằng:

Bản dịch:

Từ nguyên
Từ sành trong Hán-Nôm có thể được viết như sau:
 𡊳 U+212B3, thuộc bộ thổ (土), nghĩa là làm từ đất; như trong từ hũ sành.
 𤬸 U+24B38, thuộc bộ ngõa (瓦), nghĩa là làm từ đất nung; như trong từ đồ sành.
 𥑥 U+25465, thuộc bộ thạch (石), nghĩa là làm từ đá; như trong từ đồ sành.
 𥓉 U+254C9, thuộc bộ thạch (石), nghĩa là làm/thành từ đá; như trong từ đồ sành.

Ghi chép về chữ sành trong Từ điển Việt–Bồ–La (Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum) của Alexandre de Rhodes xuất bản năm 1651 như sau: "sành: teſtos: teſta, æ. mưởng sành, idem. sành vỏ: testo de boyão quebrado: teſta ex diota confracta. phải sành: ferirſe com teſtos: offendere in teſtam.",.

Trong Nam Việt–Dương Hiệp Tự vị (南越洋合字彙, Dictionarium Anamitico-Latinum) của Jean-Louis Taberd xuất bản năm 1838 thì từ sành viết bằng Hán-Nôm là 𥑥 (U+25465). Cụ thể, tại trang 439 tác giả viết như sau: "𥑥 Sành, testa; testaceus... ".

Các thể loại công nghiệp
Trong gốm công nghiệp, 5 thể loại đồ sành cơ bản được đề xuất:

 Đồ sành truyền thống: Những vật phẩm chắc sít và không đắt tiền. Chúng mờ đục, có thể có màu bất kỳ với các vết vỡ dạng vỏ sò hoặc đá. Theo truyền thống được làm từ đất sét dẻo, hạt mịn thứ sinh, có thể được dùng để tạo hình những vật phẩm rất lớn.
 Đồ sành tinh xảo: Được làm từ việc phổi trộn và pha chế những vật liệu chọn lọc kỹ hơn. Nó được sử dụng để sản xuất những vật phẩm nhà bếp và đồ mỹ nghệ/mỹ thuật.
 Đồ sành hóa chất: Được sử dụng trong công nghiệp hóa chất, và yêu cầu ở đây là khả năng chống lại các phản ứng hóa học. Các nguyên vật liệu tinh khiết hơn được sử dụng so với khi để sản xuất các loại đồ sành khác.
 Đồ sành chống sốc nhiệt: Có các phụ gia là một số vật liệu nhất định để tăng cường khả năng chống sốc nhiệt của đồ sành sau khi nung.
 Đồ sành kỹ thuật điện: Trong quá khứ được sử dụng làm vật liệu cách điện, mặc dù hiện nay đã bị thay thế bằng dồ sứ cách điện.

Vật liệu và kỹ thuật nung

Nguyên liệu chính trong sản xuất đồ sành hoặc là đất sét sành nguồn gốc tự nhiên hoặc là đất sét lửa không chịu lửa. Khoáng vật kaolinit có mặt nhưng không có trật tự, và mặc dù mica và thạch anh cũng có mặt nhưng kích thước hạt của chúng là rất nhỏ. Đất sét sành thường kèm theo các tạp chất như sắt hay cacbon, làm cho nó có bề ngoài "bẩn", và độ dẻo của nó có thể dao động khá mạnh. Đất sét lửa không chịu lửa cũng có thể là một vật liệu chính khác. Các loại đất sét lửa nói chung được coi là vật liệu chịu lửa, do chúng chịu được nhiệt độ rất cao trước khi nóng chảy hoặc bở nát. Đất sét lửa chịu lửa có hàm lượng kaolinit cao, chứa ít mica và thạch anh hơn. Đất sét lửa không chịu lửa là vật liệu chứa nhiều mica và thạch anh hơn.

Các công thức phối trộn vật liệu sản xuất đồ sành thay đổi đáng kể, mặc dù phần lớn sẽ xấp xỉ như sau: đất sét lửa dẻo 0-100%; đất sét viên 0-15%; thạch anh 0-30%; feldspat và đất sét samôt 0-15%.

Đồ sành có thể nung một lửa hoặc hai lửa. Nhiệt độ nung tối đa có thể dao động đáng kể, từ  tới , phụ thuộc vào hàm lượng trợ chảy. Thông thường, nhiệt độ nằm trong khoảng , với giá trị cao hơn tương đương với vòng Bullers 38 đến 40 hoặc nón Seger 4 đến 8. Để sản xuất thành phẩm tráng men nung chất lượng tốt hơn người ta có thể sử dụng kỹ thuật nung hai lửa. Điều này là đặc biệt quan trọng đối với các công thức phối trộn bao gồm các loại đất sét cao cacbon. Đối với các loại đất sét này, nhiệt độ nung mộc là khoảng , và nung tráng men (nung để tạo ra một lớp men che phủ bề mặt đồ sành) là . Độ thấm nước của sản phẩm sành là dưới 1%.

Một loại đồ sành khác là đồ sành không đá lửa cũng đã được nhận dạng. Nó được định nghĩa trong Quy định Đặc biệt của Đồ gốm UK (Sức khỏe và Phúc lợi) năm 1950 như sau: "Đồ sành mà trong thân/xương sành chứa đất sét tự nhiên mà không thêm vào đá lửa hay thạch anh hay các dạng silica tự do khác."

Phân loại truyền thống Đông Á chỉ coi đồ gốm thuộc 2 thể loại là gốm "thấp lửa" và gốm "cao lửa", tương ứng với đồ đất nung (陶, đào) và đồ sứ (瓷, từ), mà không có thể loại trung gian trong phân loại của người châu Âu là đồ sành, và nhiều loại đồ sành địa phương chủ yếu được phân loại như là đồ sứ, mặc dù thông thường khi ở dạng nung mộc chúng không trắng và không trong mờ.

Các phương pháp tạo hình thân/xương sành bao gồm đúc khuôn, đúc nước áo và bàn xoay gốm. Các kỹ thuật trang trí dưới men và trên men cũng có thể được sử dụng. Phần lớn bộ đồ ăn bằng sành được tráng men trắng và trang trí, và khi đó về bề ngoài chúng là rất giống như đồ sứ hoặc đồ đất nung tráng men thiếc (đồ gốm faenza).

Lịch sử và một số ví dụ

Châu Á

Văn minh lưu vực sông Ấn có thể được coi là đã bắt đầu sản xuất đồ sành, với ngành công nghiệp sản xuất hàng loạt vòng đeo tay bằng đất sét nung cao lửa (có thể coi là đồ sành) ở quy mô công nghiệp trong suốt thời kỳ Harappa giữa của nền văn minh này (2600–1900 TCN). Các đồ vật bằng sành thời kỳ đầu (~1400 TCN) cũng được tìm thấy tại Trung Quốc thời kỳ nhà Thương, một cách tự nhiên như là sự mở rộng của nhiệt độ cao đạt được từ sự phát triển ban đầu của kỹ thuật nung khử (nung hoàn nguyên), với lượng lớn sản phẩm được sản xuất từ thời nhà Hán trở đi.

Ở cả Trung Quốc và Nhật Bản thời trung cổ, đồ sành rất phổ biến, và một số loại được ngưỡng mộ vì hình thức đơn giản và các hiệu ứng tráng men tinh tế của chúng. Nhật Bản đã không sản xuất được đồ sứ cho đến khoảng năm 1600, và miền bắc Trung Quốc (ngược lại với miền nam) thiếu đất sét giàu kaolin thích hợp để làm đồ sứ theo đúng định nghĩa khắt khe của phương Tây. Đồ gốm Kiến (建窯, Kiến diêu) trong thời Tống chủ yếu được sử dụng làm đồ pha/uống trà, và nó có sức hấp dẫn với các nhà sư Phật giáo. Hầu hết đồ gốm men ngọc Long Tuyền (龍泉青瓷, Long Tuyền thanh từ), một loại đồ dùng rất quan trọng ở Trung Quốc thời trung cổ, là đồ sành. Đồ gốm Định (定瓷, Định từ) rất gần với đồ sứ, và ngay cả các nguồn phương Tây hiện đại cũng bị phân chia rõ ràng trong cách mô tả nó, mặc dù nó không trong mờ và phần xương/thân gốm thường có màu xám chứ không phải màu trắng.

Từ thời Minh thì đồ gốm tinh xảo chủ yếu là đồ sứ, còn đồ sành chủ yếu chỉ hạn chế là các đồ đựng tiện dụng dành cho người nghèo. Các ngoại lệ với điều này bao gồm ấm tử sa không tráng men được làm từ đất sét được người ta tin là đặc biệt thích hợp để pha/uống trà, và đồ gốm Thạch Loan (石灣窯, Thạch Loan diêu) được sản xuất chủ yếu làm các bức tượng, ngói và đồ đắp nổi trong kiến trúc ở miền nam Trung Quốc.

Nhưng ở Nhật Bản, nhiều loại đồ sành truyền thống, chẳng hạn như đồ gốm Oribe và đồ gốm Shino, được ưa chuộng hơn đẻ làm những chiếc trà oản (chén uống trà) trong nghi lễ trà đạo Nhật Bản, và cho đến nay chúng vẫn được coi trọng cho mục đích sử dụng này và các mục đích khác. Từ sự kết hợp của các lý do triết học và dân tộc, các phẩm chất thẩm mỹ của nghệ thuật dân gian hoặc nguyên thủy của nhiều truyền thống làng quê Nhật Bản, ban đầu hầu hết được các nông dân làm trong các thời kỳ nông nhàn, đã giữ được uy tín đáng kể. Các bậc thầy trà đạo có ảnh hưởng đã ca ngợi vẻ ngoài thô ráp, ngẫu hứng, sá tịch của đồ gốm nông thôn Nhật Bản (chủ yếu là đồ sành) hơn sự hoàn hảo của đồ sứ lấy cảm hứng từ Trung Hoa do các nghệ nhân tay nghề cao chế tạo.

Đồ sành cũng được sản xuất trong đồ gốm Triều Tiên, ít nhất là từ thế kỷ 5, và phần lớn đồ gốm tinh xảo của Triều Tiên có thể được phân loại như vậy; giống như ở Trung Quốc, ranh giới giữa đồ sành với đồ sứ khá mờ nhạt. Không chỉ đồ gốm men ngọc mà nhiều đồ gốm hoa lam dưới men có thể được gọi là đồ sành. Thái Lan sản xuất đồ sành ở hai trung tâm lò nung chính, Si Satchanalai và Sukhothai. Công nghệ nung được sử dụng ở Thái Lan dường như đến từ Trung Quốc.

Châu Âu
Trái với châu Á, đồ sành chỉ được sản xuất ở châu Âu từ cuối thời Trung cổ, do các lò nung của châu Âu kém hiệu quả hơn cũng như các chủng loại đất sét phù hợp ít phổ biến hơn. Một số đồ gốm La Mã cổ đại đã tiệm cận tới mức đồ sành, nhưng chưa đạt được mức để coi là một thể loại đồ gốm nhất quán. Đồ sành thời Trung cổ vẫn là loại đặc phẩm được xuất khẩu nhiều của Đức, đặc biệt là vùng dọc theo sông Rhein, cho tới thời kỳ Phục Hưng (thế kỷ 15-16) hoặc muộn hơn, thường dưới dạng bình, lọ hay cốc vại. Các loại "tiền đồ sành", như đồ gốm Pingsdorf, và sau đó là các loại "gần đồ sành" được phát triển tại đây vào khoảng năm 1250, và các đồ gốm thủy tinh hóa hoàn toàn bắt đầu được sản xuất ở quy mô lớn vào khoảng năm 1325. Kiểu tráng men muối sau này trở thành điển hình thì cho tới cuối thế kỷ 15 vẫn chưa hoàn thiện được.

Nước Anh đã trở thành thị trường đồ sành lạ mắt nhiều sáng tạo và quan trọng nhất ở châu Âu trong thế kỷ 18 và 19, nhưng không có bằng chứng rõ ràng về sản xuất bản địa trước giữa thế kỷ 17. Đồ sành nhập khẩu từ Đức đã phổ biến  ít nhất là từ đầu thế kỷ 16, và được gọi chung là "đồ gốm Cologne" theo tên trung tâm vận chuyển nó chứ không phải theo tên nơi sản xuất ra nó. Một số thợ gốm Đức có thể đã sản xuất nó ở London vào thập niên 1640, và cha con Wooltus (hoặc Woolters) đã làm như vậy ở Southampton vào thập niên 1660.

Nhiều vật dụng như các bộ đồ ăn và đồ nhà bếp tráng men thương mại ngày nay là đồ sành chứ không phải đồ sứ hay sứ xương, và nó là phổ biến trong sản xuất đồ gốm thủ công hay trong các xưởng chuyên bieetj của các nghệ nhân hoặc của những người yêu thích gốm sứ nghiệp dư. Loại đồ gốm raku lấy cảm hứng từ Nhật Bản phổ biến thông thường là một loại đồ sành.

Một số loại đồ sành châu Âu đáng chú ý bao gồm:

 Bình Bartmann: Một dạng đồ sành có trang trí được sản xuất tại châu Âu trong thế kỷ 16 và 17, đặc biệt là tại khu vực Cologne của Đức.
 Đồ gốm đỏ phương Tây: Một loại đồ sành không tráng men với terracotta màu đỏ, ban đầu được sản xuất để làm giả các loại đồ gốm Nghi Hưng của Trung Quốc. Chủ yếu trong giai đoạn 1680-1750. Anh em John Philip Elers (1664-1738) và David Elers đã đưa nó tới Staffordshire trong thập niên 1690.
 Đồ gốm Böttger: Đồ sành màu đỏ sẫm do Johann Friedrich Böttger (1682-1719) phát triển năm 1710, dạng thượng hạng của đồ gốm đỏ châu Âu. Nó là một giai đoạn quan trọng trong phát triển đồ sứ ở châu Âu.
 Đồ gốm màu trúc: Đồ sành của Anh thế kỷ 18 với màu vàng ánh nâu sáng như màu tre trúc, do Josiah Wedgwood (1730-1795) phát triển trong thập niên 1770. Trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, đồ gốm cane tiếp tục được sản xuất tại khu vực Nam Derbyshire và Burton-on-Trent làm đồ gốm nhà bếp và đồ gốm vệ sinh. Nó có xương gốm màu vàng trúc kết cấu mịn với nước áo trắng ở bề mặt bên trong, thường được gọi là cane and white (vàng trúc và trắng).
 Đồ gốm Crouch, hiện nay thường được gọi là Staffordshire: Đồ sành tráng men muối. Sáng màu, theo Simeon Shaw nó được phát triển năm 1696 tại Burslem. Nó là một trong những loại đồ sành sản xuất sớm nhất tại Anh. Nguồn gốc của tên gọi chưa thống nhất: theo một thuyết thì thành phần nguyên liệu là đất sét từ Crich, Derbyshire, với từ "crouch" là cách viết sai lạc của Crich. Theo một thuyết khác thì nó đến từ Creussen gần Bayreuth ở Bavaria, với kiểu bình cruche cao của nó được gọi là "crouch"khi nhập khẩu vào Anh.
 Đồ gốm jasper: Một phát triển khác của Josiah Wedgwood, sử dụng các xương đất sét nhuộm màu tương phản, không tráng men.
 Rosso Antico: Đồ sành màu đỏ, không tráng men do Josiah Wedgwood sản xuất tại Anh từ năm 1776. Nó là sự cải tiến đồ gốm đỏ phương Tây do anh em Elers sản xuất trước đó tại Bắc Staffordshire.
 Đá nung hai lần (Coade stone, Lithodipyra/Lithodipra): Một loại đồ sành gọi là đá nhân tạo được đúc khuôn thành các bức tượng điêu khắc hay các chi tiết kiến trúc, giả lập đá cẩm thạch. Phát triển tại Anh khoảng năm 1770.
 Sứ sành sắt (Ironstone ware): Đồ sành được cấp bằng sáng chế năm 1813, thường được coi là đồ đất nung, nhưng nó rất cứng, với độ bền cao và thủy tinh hóa, và là phổ biến để làm các vật phẩm với sử dụng nặng.
 Sứ đá (Stone china): Được sản xuất tại Staffordshire, chủ yếu trong nửa đầu thế kỷ 19. Rất cứng, mờ đục, tạo "tiếng kêu vang khi chạm nhẹ". Thường được trang trí sặc sỡ bằng in chuyển (in decal), thường với các viền ngoài được hoàn thiện bằng trang trí trên men thủ công.
 Đồ sành Mỹ: Đồ gia dụng chủ yếu ở Bắc Mỹ thế kỷ 19, nơi các vật dụng thay thế là ít phát triển.

Thư viện ảnh

Liên kết ngoài
 Beardman jugs from the Avondster site. Cung cấp ảnh và lịch sử các vật phẩm đồ sành Rhein thời kỳ đầu, sản xuất khoảng thế kỷ 16–18.
 Japanese stoneware in the collection of the Asia Society

Tham khảo

Vật liệu gốm
Đồ gốm
Bộ đồ ăn
Bộ đồ bếp

it:Ceramica#Il grès


title: GDDR3

text:
GDDR3 hay Graphics Double Data Rate 3 là một card đồ họa công nghệ bộ nhớ cụ thể, được thiết kế bởi ATI Technologies với sự cộng tác của JEDEC.

Nó có cùng một cơ sở công nghệ DDR2, nhưng sức mạnh và yêu cầu phát tán nhiệt đã giảm phần nào, cho phép các mô-đun bộ nhớ hiệu suất cao hơn, và đơn giản hóa hệ thống làm mát. GDDR3 là không liên quan đến các đặc điểm kỹ thuật JEDEC DDR3. Bộ nhớ này sử dụng điện chấm dứt, cho phép nó để xử lý đồ họa tốt hơn một số nhu cầu. Để cải thiện thông qua, bộ nhớ GDDR3 chuyển 4 bit dữ liệu trên mỗi pin trong 2 chu kỳ đồng hồ.

Giao diện GDDR3 chuyển hai 32 bit dữ liệu rộng từ trên mỗi chu kỳ đồng hồ từ các chân I / O. Tương ứng với truy cập lấy một viết hoặc đọc 4n trước bao gồm 128 bit rộng, một chu kỳ đồng hồ truyền dữ liệu ở bộ nhớ trong lõi và 4 tương ứng rộng 32 bit, một nửa chu kỳ đồng hồ truyền dữ liệu tại I / O Pins. Duy nhất kết thúc theo một hướng duy nhất đọc và ghi mã hóa dữ liệu được truyền đồng thời với đọc và ghi dữ liệu tương ứng để nắm bắt dữ liệu đúng tại thu của cả hai SDRAM đồ họa và bộ điều khiển mã hóa dữ liệu được tổ chức mỗi byte của giao diện rộng 32 bit.

Thương mại
Mặc dù được thiết kế bởi ATI, VGA đầu tiên sử dụng công nghệ là nVidia 's GeForce FX 5700 Ultra vào đầu năm 2004, nơi mà nó thay thế các GDDR2 chip được sử dụng vào thời điểm đó. VGA tiếp theo sử dụng GDDR3 của nVidia GeForce 6800 Ultra, nơi mà nó là chìa khóa trong việc duy trì yêu cầu điện năng hợp lý so với người tiền nhiệm của VGA GeForce 5950 Ultra. ATI đã bắt đầu bằng cách sử dụng bộ nhớ trên card Radeon X800. GDDR3 là sự lựa chọn của Sony 's cho các PlayStation 3 bộ nhớ đồ họa chơi game console của, mặc dù của nVidia dựa trên GPU là cũng có khả năng truy cập các bộ nhớ hệ thống chính, bao gồm XDR DRAM được thiết kế bởi Rambus Incorporated (Công nghệ tương tự được bán trên thị trường bởi nVidia TurboCache trong máy tính nền tảng GPU). Microsoft Xbox 360 được xuất xưởng với 512 MB bộ nhớ GDDR3, và đang giúp đi tiên phong trong việc sử dụng các bộ nhớ này như bộ nhớ hệ thống tiêu chuẩn chứ không phải là bộ nhớ video chỉ Nintendo 's Wii cũng có 64 MB bộ nhớ GDDR3.

Ưu điểm của GDDR3 so với DDR2

GDDR3 nhấp nháy tín hiệu không giống như DDR2 SDRAM là theo một hướng và kết thúc đơn (RDQS, WDQS). Điều này có nghĩa là đọc và viết nhấp nháy dữ liệu riêng biệt cho phép một nhanh hơn đọc cho viết tỷ lệ hơn DDR2.
GDDR3 có một khả năng thiết lập lại phần cứng cho phép nó để tuôn ra tất cả các dữ liệu từ bộ nhớ và sau đó bắt đầu lại.
Yêu cầu điện áp thấp hơn dẫn đến yêu cầu công suất thấp hơn, và sản lượng nhiệt thấp hơn.
Tần số đồng hồ cao hơn, do giảm sản lượng nhiệt, điều này là lợi cho tăng thông lượng và thời gian chính xác hơn.

Xem thêm
Bo mạch đồ họa
RAM

Tham khảo

Liên kết ngoài
JEDEC Standard 3.11.5.7 - GDDR3 Specific SGRAM Functions

SDRAM
Bộ nhớ máy tính


title: Cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương

text:
Cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương (danh pháp hai phần: Thunnus orientalis) là một loài cá ngừ săn mồi. Trước đây nó được bao gồm trong T. thynnus, loài 'kết hợp' lúc đó có tên là cá ngừ vây xanh phía bắc (khi được xem như loài riêng, T. thynnus được gọi là cá ngừ vây xanh Đại Tây Dương).. Loài này sinh sống ở bắc Thái Bình Dương nhưng cũng di cư xuống nam Thái Bình Dương. Loài này dài đến 3m và cân nặng đến 450 kg. Chúng có quan hệ bà con gần với Cá ngừ vây xanh biển bắc và cá ngừ vây xanh phương nam. Cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương có giá trị thương mại và hàng ngàn tấn được đánh bắt mỗi năm, nhưng không giống những loài bà con với nó, nó dường như không bị đe dọa trên toàn cầu dù bị đánh bắt quá mức Chương trình Giám sát hải sản của Monterey Bay Aquarium đã đặt tất cả cá ngừ vây xanh vào danh mục "Tránh", và chúng cũng được đặt trong "sách đỏ" của Hòa bình xanh. Phần lớn loài cá là động vật máu lạnh.
, tuy nhiên loài cá ngừ và cá mập mackerel là động vật máu nóng.
Đây là loài cá quý để chế biến món sushi và sashimi ở Nhật Bản. 80% lượng cá này được người Nhật tiêu thụ. Ngày 30/12/2012, một con cá nặng 222 kg bắt được ngoài khơi đông bắc Nhật Bản đã được bán tại chợ cá Tsukiji Tokyo với giá 155,4 triệu Yên (1,76 triệu USD) ở Nhật Bản.

Hình ảnh

Tham khảo

O
Cá thương mại
Động vật được mô tả năm 1844
O
Loài dễ thương tổn


title: Hòn Tro

text:
Hòn Tro hay Gò Mới (tiếng Pháp: île des Cendres, nghĩa là "đảo tro") là một hòn đảo hình thành do hoạt động của núi lửa dưới biển ở phía nam đảo Phú Quý, ngoài khơi Nam Trung Bộ thuộc Việt Nam vào năm 1923. Tuy nhiên, hòn Tro chỉ tồn tại trong thời gian ngắn rồi bị sóng biển đánh tan do đảo này được tạo thành từ vật liệu chưa được cố kết chặt chẽ.

Hình thành

Hòn Tro
Vào buổi chiều ngày 2 tháng 3 năm 1923, tàu hơi nước Wakasa-Maru của Nhật Bản trên hải trình từ Hồng Kông đến Singapore nhìn thấy một cột khói trắng bốc lên từ Biển Đông ở một địa điểm có toạ độ 10°10'B 109°00′Đ và độ sâu vùng biển lân cận khoảng 50 sải (trên 90 mét). Lúc đầu thuyền trưởng Horikawa cho rằng đây là một chiếc tàu đang cháy và đến gần nhằm giải cứu thủy thủ đoàn. Tuy nhiên, họ đã quay lại hành trình của mình sau khi nhận ra rằng cột khói này là do hoạt động núi lửa gây nên. Theo ghi nhận của Wakasa-Maru, cứ "chốc chốc một đám khí lớn lại xuất hiện trên mặt biển (...) Đám khí vươn lên rất nhanh, nở rộng và có hình khí cầu, cuối cùng trông giống một đám mây tích lớn (...) cao đến 7.000 ft [hơn 2.100 m]".

Ngày 8 tháng 3 năm 1923, núi lửa dưới biển bắt đầu phun dung nham nhưng còn yếu. Buổi trưa cùng ngày, tàu H.M.S Carliste của Anh tận dụng cơ hội đi qua khu vực này trong hải trình từ Singapore đến vịnh Đại Bằng (đông bắc Hồng Kông) nhằm khảo sát sơ lược hoạt động núi lửa. Từ một vị trí cách đó 45 hải lý (hơn 83 km), tàu Carliste dùng kính lục phân đo lường ra chiều cao cột hơi nước là khoảng 1.500 ft (trên 450 m) tính từ chỗ phun trào, đạt đến mức 5.500 ft (gần 1.680 m) do hơi nước tản ra trước khi gió đông đông bắc thổi. Hòn đảo mới xuất hiện có hình móng ngựa, dốc từ đông đông bắc về tây tây nam. Mũi tây tây nam của đảo đạt độ cao 80–100 ft (24,5-30,5 m). Ngày 15 tháng 3 năm 1923, màn phun trào núi lửa tạm ngưng rồi bắt đầu trở lại vào ngày 20 tháng 3.

Hòn đảo hình thành mang tên tiếng Pháp là île des Cendres, trong tiếng Việt được gọi là hòn Tro. Đảo được tạo thành từ đá bazan, cao 24,4-30,5 so với mặt biển và dài 457 m. Các thăm dò độ sâu cho thấy đảo này rất dốc. Cách xa bờ 150 m thì độ sâu ngoài 30 m; cách xa bờ 1.000 m thì độ sâu là 100 m.

Đảo nhỏ gần hòn Tro
Theo Thông báo dành cho thủy thủ số 715 của Admiralty (cơ quan thủy văn học Anh) dựa trên kết quả từ tàu khảo sát H.M. Iroquois (ngày 13 tháng 5) thì còn có một đảo nhỏ khác cũng hình thành do hoạt động núi lửa. Đảo này cách hòn Tro khoảng 2 hải lý về phía nam, ở vào toạ độ 10°08'12"B 109°0'30"Đ và tính đến ngày 13 tháng 5 năm 1923 thì vẫn còn phun trào.

Tàn lụi
Núi lửa tiếp tục hoạt động đến tháng 5 thì ngưng. Hòn Tro bắt đầu chìm dần từ cuối tháng 7 năm 1923 và đến tháng 9 cùng năm thì chỉ còn là một thực thể ngầm nằm cách mặt nước 20 m. Nghiên cứu của Bondarenko & Nadezhnyi (1989) cho biết tại khu vực núi lửa hòn Tro có hai nón xỉ ngầm đã hình thành nên các đảo vào sự kiện năm 1923 cùng với hai nón dung nham chưa xác định chắc chắn được tuổi.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

  Xem nội dung.

Núi lửa Việt Nam
Núi lửa dưới biển
Đảo Việt Nam


title: God Only Knows

text:
"God Only Knows" là bài hát của ban nhạc rock người Mỹ, The Beach Boys. Đây là một trong số 8 ca khúc nằm trong album phòng thu thứ 11 của họ, Pet Sounds, được phát hành vào năm 1966, và được công nhận rộng rãi là ca khúc nổi tiếng nhất của ban nhạc. "God Only Knows" được sáng tác và sản xuất bởi Brian Wilson, phần lời được viết bởi Tony Asher và được hát chính bởi Carl Wilson.

Bài hát này đã phá vỡ rất nhiều nguyên tắc phổ thông. Đây là ca khúc thương mại đầu tiên mà từ "Chúa" xuất hiện ở nhan đề. Cũng với ca khúc này, Brian Wilson đã sử dụng lần đầu tiên những nhạc cụ không chính thống, và tiêu biểu nhất là dàn kèn cor kiểu Pháp – thứ đã tạo nên đoạn nhạc vào vô cùng nổi tiếng cho ca khúc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 "God Only Knows" trên Last.fm
 "God Only Knows" trên Youtube

Bài hát của The Beach Boys
Bài hát năm 1966
Đĩa đơn năm 1966
Pop ballad
Đĩa đơn năm 2014
Bản ghi âm hợp ca
Bài hát của Andy Williams
Đĩa đơn từ thiện
Bài hát của David Bowie
Bài hát của Mandy Moore
Bài hát của One Direction
Bài hát của Taylor Swift
Đĩa đơn của Capitol Records
Bài hát viết bởi Brian Wilson
Bài hát viết bởi Tony Asher
Ballad thập niên 1960


title: Odilo xứ Bayern

text:
Odilo của Bayern (* trước 700; † 18. tháng 1 năm 748) là công tước xứ Bayern từ năm 736 cho tới khi chết.

Odilo xuất thân từ dòng họ quý tộc công tước Bayern Agilolfinger. Từ năm 736, ông kế vị Hugbert, tới năm 739 ông đã thành công trong việc phân chia địa phận công giáo tại Bayern. Những địa phận như Regensburg, Freising, Passau và Salzburg được phân chia và ấn định ranh giới. Năm 742 Odilo cưới Hiltrud, con gái quản gia triều đình (Hausmeier) của đế quốc Franken Karl Martell, tuy nhiên ông có xung đột với các người con của ông này Karlmann và Pippin Lùn vào năm 743. Odilo thua tại trận am Lech, trốn đi và phải công nhận quyền uy của Franken đối với lãnh thổ Bayern, tuy nhiên ông được giữ tước vị công tước. Sau đó cùng năm Karlmann xua quân trừng phạt người đông Sachsen, có Odilo tham dự.

Lãnh địa công quốc Bayern bị thu nhỏ lại, chỉ còn ở miền nam sông Donau.

Sau khi Odilo chết, Grifo muốn giải phóng Baiern khỏi sự thống trị của vương quốc Frank. Cùng với bá tước Swidger, ông ta bắc cóc người vợ góa của Odilo và con trai của ông, tức là Tassilo III sau này. Pippin vào năm 749 phải đưa quân đánh Bayern. Sau khi ông ta thắng trận, con của Odilo, Tassilo III, geb. 741, dưới sự cai quản của mẹ ông, Hiltrud, được nối ngôi cha.

Odilo được cho là người sáng lập tu viện Benediktbeuern vào năm 739, Niederaltaich (với Pirmin) năm 741 và tu viện Mondsee năm 748 bây giờ thuộc thượng Áo và một số tu viện khác. Ông được chôn cất tại tu viện Gengenbach ở Ortenaukreis, chỗ được Pirmin sáng lập năm 727.

Tham khảo

Công tước xứ Bayern
Gia tộc Agilolfing
Sinh thế kỷ 7


title: Mất kiểm soát phạm vi dự án

text:
Mất kiểm soát phạm vi dự án trong quản lý dự án được hiểu là sự mất kiểm soát về sự thay đổi hoặc sự tiếp tục phát triển về quy mô dự án. Hiện tượng này xảy ra khi phạm vi dự án không được xác định, định nghĩa và kiểm soát rõ ràng. Việc này thường có khuynh hướng dẫn tới xảy ra các tiêu cực vì vậy cần phải tránh.

Nếu ngân sách và lịch trình tăng theo cùng với phạm vi dự án, sự thay đổi này thường được xem là sự mở rộng có thể chấp nhận được với dự án, khi đó thuật ngữ mất kiểm soát phạm vi dự án không được dùng.

Mất kiểm soát phạm vi dự án thường do các nguyên nhân chủ yếu như sau:
 sự không trung thực của khách hàng với một chính sách xác định "giá trị miễn phí"
 kiểm soát thay đổi kém
 thiếu nhận thức đúng đắn về các mục tiêu cần cho dự án
 người quản lý dự án hoặc người đỡ đầu dự án yếu kém
 giao tiếp nghèo nàn giữa các bên có liên quan đến dự án

Tham khảo

 Wideman Comparative Glossary of Project Management Terms by R. Max Wideman P.Eng. FCSCE, FEIC, FICE, Fellow PMI

Liên kết ngoài
 A Comprehensive Series on Scope Creep
 The Creeping Scope - How Accurate can Project Documentation be?

Quản lý dự án


title: Tề Hiến Công

text:
Tề Hiến Công (chữ Hán:齊獻公)  có thể là:

Danh sách
Tề Hiến công Khương Sơn, vị quân chủ thứ 7 của nước Tề, chư hầu nhà Chu
Tề Hiến công Trưởng Tôn Thạnh, Tề quốc công được truy tặng thời nhà Đường

Xem thêm
Hiến Công
 Tần Hiến công
 Văn Hiến công
 Hiếu Hiến công
Tề Kính Vương
Tề Dạng Vương
Tề Ai Vương
Tề Lệ Vương
Tề Thái công
Tề Trang công
Tề Hoàn công
Tề Huệ Công
Tề Vũ Công

Thụy hiệu


title: Tề Vũ Công

text:
Tề Vũ Công (chữ Hán: 齊武公) có thể là:

Danh sách
Tề Vũ công Khương Thọ: vị quân chủ thứ 8 của nước Tề, trị vì: 850 TCN–825 TCN.
Tề Vũ công Lưu Dần: anh ruột Hán Quang Vũ Đế, được truy phong là Tề Vũ Công, sau cải truy thành Tề Vũ Vương.

Xem thêm
Vũ công
 Trung Vũ công
 Trinh Vũ công
 Túc Vũ công
 Hiến Vũ công
 Cảnh Vũ công
 Chu Vũ công
 Lỗ Vũ công
 Triệu Vũ Công
 Ngụy Vũ Công
Tề Kính Vương
Tề Dạng Vương
Tề Ai Vương
Tề Lệ Vương
Tề Thái công
Tề Trang công
Tề Hoàn công
Tề Huệ Công
Tề Hiến Công

Thụy hiệu


title: Tề Huệ Công

text:
Tề Huệ Công (chữ Hán:齊惠公) có thể là:

Danh sách
Tề Huệ công Khương Nguyên, vị quân chủ thứ 22 của nước Tề, chư hầu nhà Chu
Tề Huệ công Thôi Hành, quận công thời Bắc Ngụy, ban đầu là Vũ Lăng Huệ công.

Xem thêm
Huệ Công
 Cung Huệ công
 Tần Huệ công
 Chu Huệ Công
Tề Thái công
Tề Kính Vương
Tề Dạng Vương
Tề Ai Vương
Tề Lệ Vương
Tề Trang công
Tề Hoàn công
Tề Hiến Công
Tề Vũ Công

Thụy hiệu


title: Thấu chi ngân sách

text:
Thấu chi ngân sách (tiếng Anh: cost overrun) là sự tăng chi phí ngoài mong đợi vượt quá ngân sách dự toán so với giá cả thực tế trong quá trình lập ngân sách. Thấu chi ngân sách nên tránh nhầm lẫn với chi phí leo thang, được dùng nhấn mạnh sự "dự đoán" tăng chi phí so với chi phí ngân sách với các yếu tố như lạm phát.

Tham khảo

Nghiên cứu thêm

Liên kết ngoài
UK Treasury

Chi phí


title: Yên Chiêu vương (định hướng)

text:
Yên Chiêu Vương (chữ Hán:燕昭王) có thể là:

Danh sách
Đông Chu Yên Chiêu Tương vương, thường được gọi tắt là Yên Chiêu Vương
Ngũ đại thập quốc Yên Chiêu Vương (có thụy hiệu khác là Thái Đế)

Xem thêm
Chiêu Vương
 Văn Chiêu Vương
 Vũ Chiêu vương
 Xung Chiêu Vương
 Hiếu Chiêu vương
 Cảnh Chiêu vương
 Sở Chiêu Vương
 Tần Chiêu vương
 Chu Chiêu Vương
Yên Hoàn Công
 Yên Văn Đế
Yên Chiêu Vũ Đế
Yên Văn Công
Yên Giản công

Thụy hiệu


title: Vệ Điệu Công

text:
Vệ Điệu Công (chữ Hán:衛悼公) có thể là:

Danh sách
 Đông Chu Vệ Điệu công Cơ Kiền/Thích, quân chủ 33 nước Vệ
 Đông Chu Vệ Điệu công Cơ Đản, quân chủ thứ 36 nước Vệ, có thụy hiệu khác là Hoài Công.

Xem thêm
 Điệu thái tử
 Điệu thế tử
 Điệu công
 Vệ Trang Công
 Vệ Hiếu Bá
 Vệ Cung Vương
 Tương Thành Cảnh Vương
 Vũ Điệu vương

Thụy hiệu


title: Trịnh U Công

text:
Trịnh U Công (chữ Hán:鄭幽公) có thể là:

Danh sách
Trịnh U công Cơ Tử Di, vị vua thứ 10 của nước Trịnh, có thụy hiệu khác là Linh Công, tại vị 606 TCN–605 TCN
Trịnh U công Cơ Dĩ, vị quân chủ thứ 22 của nước Trịnh, tại vị năm 424 TCN

Xem thêm
U Công
Trịnh Thành Công
Trịnh Vũ công
Trịnh Thuận Vương
Trịnh Khang Vương
Trịnh Cung Túc Vương
Ngô Cung Túc Vương

Thụy hiệu


title: Tống Chiêu công

text:
Tống Chiêu công (chữ Hán:宋昭公) có thể chỉ:

Danh sách
 Tống Chiêu công, tên là Xử Cữu (杵臼), trị vì 619 TCN-611 TCN
 Tống Chiêu công, tên là Đắc (得), trị vì 469 TCN-404 TCN

Xem thêm
Chiêu công
Văn Chiêu công
Tống Hoàn công
Tống Mẫn công
Tống Minh Vương
Tống Minh Đế
Tống Thiếu Đế

Thụy hiệu


title: Trần Hồ Công

text:
Trần Hồ Công (chữ Hán:陳胡公) có thể là:

Danh sách
Tây Chu Trần Hồ công Quy Mãn (quân chủ đầu tiên của nước Trần, chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc)
Đông Chu Trần Hồ công Quy Hoàn (dòng dõi Quy Mãn, con thứ Trần Lệ công, sau đổi là Điền Hoàn, tông chủ đầu tiên của họ Điền nước Tề thời Xuân Thu, được hậu duệ là Tân đế Vương Mãng truy tôn, thụy hiệu chính là Kính Trọng)

Xem thêm
Hồ Công
Trần Lệ Công
Trần Duệ Hiếu Đế
Trần Chí Hiếu Đế
Trần Phế Đế
Trần Mẫn Vương
Trần Tư Vương
Trần Cung Vương
Trí Trang Tử
Nguyên Văn Hiếu Đế
Tùy Cung Đế

Thụy hiệu


title: Trần Lệ Công

text:
Trần Lệ Công (chữ Hán:陳厲公) có thể là:

Danh sách
Trần Lệ công Trần Đà: vị quân chủ thứ 13 của nước Trần, chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc. Theo Sử ký thì Trần Đà là Trần Lệ Công, làm vua 7 năm. Theo Xuân Thu và Tả truyện thì ông làm vua 7 tháng, bị phế truất không có thụy hiệu.
Trần Lệ công Trần Dược: vị vua thứ 14 của nước Trần, theo Sử ký thì Trần Dược là Trần Lợi công, còn theo Xuân Thu và Tả truyện thì ông này mới là Trần Lệ công.

Xem thêm
Lệ Công
Trần Chí Hiếu Đế
Trần Duệ Hiếu Đế
Trần Phế Đế
Trần Hồ Công
Trần Mẫn Vương
Trần Tư Vương
Trần Cung Vương
Trí Trang Tử
Nguyên Văn Hiếu Đế
Đường Huệ Hiếu Đế

Thụy hiệu


title: Lỗ Văn công

text:
Lỗ Văn công (chữ Hán:魯文公)  có thể là những vị vua nước Lỗ sau:

Danh sách
 Lỗ Văn công (Xuân Thu), tên Hưng (興), trị vì 626 TCN-609 TCN.
 Lỗ Văn công (Chiến Quốc), tên Cổ (賈), trị vì 302 TCN-280 TCN.

Xem thêm
Văn công
Chu Văn Công
Yên Văn Công
Đằng Văn Công
Lỗ Vũ công
Lỗ Văn Trung Công
 Lỗ Điệu Vương
Lỗ Cung Vương
Lỗ An Vương
Lỗ Hiếu Vương

Thụy hiệu


title: Sái Cung Hầu

text:
Sái Cung Hầu trong Tiếng Việt có thể là:

Danh sách
Sái Cung hầu (蔡宮侯): vị quân chủ thứ 4 của nước Sái, chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.
Sái Cung hầu (蔡龔侯): vị vua thứ 9 của nước Sái, chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Xem thêm
Cung hầu
Trang Cung hầu
Cung Lượng hầu
Kỳ Nội Cung Lượng Hầu
Át Thị Cung Hầu
Hàn Vũ tử
Phạm Hiến tử
Tứ Tương Tử
Quốc Huệ Tử
Đô Đình Cương Hầu
Đô Hương Mục Hầu

Thụy hiệu


title: Cá ngừ chù

text:
Cá ngừ chù hay Cá ngừ dẹt (danh pháp hai phần: Auxis thazard) là một phân loài cá ngừ đại dương thuộc Họ Cá thu ngừ, sinh sống ở các vùng biển nhiệt đới của các đại dương.

Phân loài
Auxis thazard brachydorax (Collette & Aadland, 1996)
Auxis thazard thazard (Lacepède, 1800)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Tony Ayling & Geoffrey Cox, Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand, (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 0-00-216987-8

T
Động vật được mô tả năm 1800
Cá Thái Lan


title: Valeria Bruni Tedeschi

text:
Valeria Bruni Tedeschi, còn gọi tắt là Bruni-Tedeschi (sinh ngày 16 tháng 11 năm 1964), là một nữ diễn viên người Ý, nhưng sinh sống và có quốc tịch Pháp. Tedeschi là chị của Carla Bruni Sarkozy, phu nhân của cựu Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy.

Danh mục phim

Điện ảnh
 1985: (Hanna Mandlikowa regardait ses poupées jouer au tennis) film d'amateur (29 phút) de Jean-Paul Chabrier et Jean Robert Blain: Anna
 1986: Paulette, la pauvre petite milliardaire de Claude Confortès: la saxophoniste
 1987: L'Amoureuse de Jacques Doillon: Vanessa
 1987: Hôtel de France de Patrice Chéreau: Sonia
 1988: Bisbille de Roch Stéphanik
 1989: J'écris dans l'espace de Pierre Etaix
 1990: Dis-moi oui, dis-moi non de Noémie Lvovsky
 1990: La Baule-les-Pins de Diane Kurys: Odette
 1990: Fortune express de Olivier Schatzky: Corinne
 1991: L'Homme qui a perdu son ombre d'Alain Tanner: Anne
 1992: Les gens normaux n'ont rien d'exceptionnel de Laurence Ferreira Barbosa: Martine
 1993: Condannato a nozze de Giuseppe Piccioni: Gloria
 1993: La Reine Margot de Patrice Chéreau
 1994: Montana blues de Jean-Pierre Bisson: Stella
 1994: Poisson rouge de Cédric Klapisch: la jeune fille
 1994: Oublie-moi de Noémie Lvovsky: Nathalie
 1994: Le Livre de cristal de Patricia Plattner: Julia Portal
 1995: Mon homme de Bertrand Blier: Sanguine
 1995: La Seconde Fois de Mimmo Calopresti: Lisa Venturi
 1996: Les Menteurs d'Élie Chouraqui: Daisy
 1996: Le Cœur fantôme de Philippe Garrel: la femme en rouge
 1996: Encore de Pascal Bonitzer: Aliette
 1996: Nénette et Boni de Claire Denis: la boulangère
 1996: Amour et Confusions de Patrick Braoudé: Michelle
 1997: J'ai horreur de l'amour de Laurence Ferreira Barbosa
 1997: The house de Sharunas Bartas: la femme aux marionettes
 1997: On a très peu d'amis de Sylvain Monod: Michèle
 1997: Ceux qui m'aiment prendront le train de Patrice Chéreau: Claire
 1997: Mots d'amour de Mimmo Calopresti: Angela
 1998: La Nourrice de Marco Bellocchio: Vittoria Mori
 1998: Au cœur du mensonge de Claude Chabrol: la commissaire Frédérique Lesage
 1999: Drugstore de Marion Vernoux
 1999: Les Cendres du paradis de Dominique Crevecœur: Anna
 1999: Rien à faire de Marion Vernoux: Marie Del Sol
 1999: La vie ne me fait pas peur de Noémie Lvovsky: la mère d'Émilie
 2001: Ten phút older - The Cello de Bernardo Bertolucci ("Histoire d'eaux")
 2001: Le Lait de la tendresse humaine de Dominique Cabrera: Josiane'
 2001: Peau d'ange de Vincent Perez: l'avocate
 2002: Ah ! si j'étais riche de Michel Munz: la femme d'Aldo
 2002: Il est plus facile pour un chameau... de Valeria Bruni Tedeschi: Federica
 2002: La Felicita, le bonheur ne coûte rien de Mimmo Calopresti: Carla
 2003: 5x2 de François Ozon: Marion
 2004: Quartier VIP de Laurent Firode: Claire
 2004: Le Temps qui reste de François Ozon
 2004: Une grande année de Ridley Scott: l'avocate en Provence
 2005: Tickets d'Ermanno Olmi
 2005: Munich de Steven Spielberg
 2005: Un couple parfait de Nobuhiro Suwa
 2005: Crustacés et Coquillages d'Olivier Ducastel et Jacques Martineau: Béatrix
 2007: Faut que ça danse ! de Noémie Lvovsky: Sarah
 2007: Actrices de Valeria Bruni Tedeschi: Marcelline
 2008: Le Grand Alibi de Pascal Bonitzer: Esther
 2008: L'Abbuffata de Mimmo Calopresti
 2008: Les Regrets de Cédric Kahn: Maya
 2010: Les Mains en l'air de Romain Goupil: Sandrine
 2010: Encore un baiser (Baciami ancora) de Gabriele Muccino: Adele
 2012: I padroni di casa d'Edoardo Gabbriellini: Moira
 2012: Un château en Italie de Valeria Bruni Tedeschi: Louise
 2013: Terre battue de Stéphane Demoustier
2020: Été 85

Truyền hình
 1993: Une femme pour moi d'Arnaud Selignac: Victoria
 1997: Les Années lycée: Petites de Noémie Lvovsky: la mère d'Émilie
 2011: Roses à crédit d'Amos Gitaï: Suzette

Kịch bản phim
 2002: Il est plus facile pour un chameau...
 2007: Actrices
 2012: Un château en Italie

Sân khấu
 1983: Monsieur de Pourceaugnac de Molière, mise en scène Nicolas Marie
 1987: Penthésilée de Heinrich von Kleist, mise en scène Pierre Romans, Festival d'Avignon, théâtre Nanterre-Amandiers
 1987: Catherine de Heilbronn de Heinrich von Kleist, mise en scène Pierre Romans, Festival d'Avignon, théâtre Nanterre-Amandiers
 1987: Platonov d'Anton Tchekhov, mise en scène Patrice Chéreau, Festival d'Avignon, théâtre Nanterre-Amandiers: Sophia
 1988: Chroniques d'une fin d'après-midi spectacle composé de fragments d'œuvres d'Anton Tchekhov, mise en scène Pierre Romans, Festival d'Avignon: Nina Mikhaïlovna Zaretchnaïa
 1999: Un mois à la campagne d'Ivan Tourgueniev, mise en scène Yves Beaunesne, théâtre de l'Athénée
 2009: Je t'ai épousée par allégresse de Natalia Ginzburg, mise en scène Marie-Louise Bischofberger, théâtre de la Madeleine
 2010: Rêve d'automne de Jon Fosse, mise en scène Patrice Chéreau, musée du Louvre, Centre national de création d'Orléans, théâtre de la Ville
 2011: Rêve d'automne de Jon Fosse, mise en scène Patrice Chéreau, tournée, Le Grand T Nantes, deSingel Anvers, théâtre du Nord, Stadsschouwburg Amsterdam, Piccolo Teatro, TAP Poitiers, TNB, Wiener Festwochen Vienne, La Criée

Giải thưởng
 Festival international du film de Thessalonique 1994: Nữ diễn viên xuất sắc nhất
 Molières 2011: đề cử au Molière de la comédienne pour Rêve d’automne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fiche IMDb

Sinh năm 1964
Nữ diễn viên điện ảnh Ý
Người Pháp gốc Ý
Nữ diễn viên điện ảnh Pháp
Đạo diễn điện ảnh Pháp
Đạo diễn phim người Ý
Nhân vật còn sống
Người Torino
Nicolas Sarkozy


title: Hải âu cổ rụt

text:
Hải âu cổ rụt hay còn gọi là hải âu mỏ sáng hay vẹt biển là các loài chim biển thuộc chi Fratercula với cái mỏ có màu sắc rực rỡ trong mùa sinh sản. Đây là những chim sống gần biển, kiếm ăn chủ yếu bằng cách lặn xuống nước để bắt cá. Chúng sinh sản trên các vách đá dựng đứng ven biển, hải đảo ngoài khơi, làm tổ giữa các khe đá, trên các tảng đá hoặc trong hang trên đất. Hai loài, hải âu cổ rụt mào lông và hải âu cổ rụt sừng được tìm thấy ở Bắc Thái Bình Dương, trong khi hải âu mỏ sáng Đại Tây Dương được tìm thấy ở Bắc Đại Tây Dương.

Tất cả các loài hải âu này có bộ lông chủ yếu là màu đen hoặc màu đen pha trắng, với cơ thể chắc nịch và chiếc mỏ lớn so với cơ thể chúng. Chúng có chiếc mỏ đầy màu sắc khi vào mùa sinh sản, và nhạt hơn sau khi kết thúc mùa sinh sản. Chúng có cánh ngắn được điều chỉnh phù hợp để bơi dưới nước. Khi bay, hải âu mỏ sáng đập cánh rất nhanh chóng (lên đến 400 lần mỗi phút)  và chúng thường bay ở cự ly tương đối cao trên bề mặt đại dương.

Phân loại
Chim Auklet (Cerorhinca monocerata) là một loài gần gũi với hải âu mỏ sáng, đôi khi chúng cũng được xếp trong chi Fratercula. Một số tác giả còn xếp loài hải âu mỏ sáng Crested và Chim Auklet vào chi Lunda.

Tên chi Fratercula có nguồn gốc từ tiếng Latinh và có nghĩa là "em trai", một tham chiếu đến bộ lông màu đen và trắng, giống như tu viện áo choàng. Tên tiếng Anh có nó có nghĩa là "loài chim biển" ban đầu được áp dụng cho hải âu Manx (1652) được biết đến là "Puffin Manks". "Puffin" là một từ trong Anglo-Norman (Tiếng Anh thời Trung Cổ là pophyn hoặc poffin) . Hải âu mỏ sáng Đại Tây Dương lấy lại cái tên này, có thể vì thói quen làm tổ tương tự của nó với loài hải âu Manx. Tên gọi này cũng được dùng để gọi loài chim Alca (Alca Torda) ở Ireland.

Hóa thạch lâu đời nhất là Hydrotherikornis được khai quật ở Oregon có niên đại Eocene muộn. Đồng hồ phân tử đã được sử dụng để xác định nguồn gốc ở Thái Bình Dương trong Paleocen. Hóa thạch ở Bắc Carolina ban đầu có thể là hai loài Fratercula, nhưng sau đó xác định là chỉ có một loài thuộc chi Fratercula, hải âu mỏ sáng Crested, và một là của loài Cerorhinca. Một loài đã tuyệt chủng, hải âu mỏ sáng Dow (Fratercula dowi) đã được tìm thấy trên quần đảo Channel California cuối kỉ Pleistocene hoặc đầu Holocen.

Các loài thuộc chi Fratercula được cho là có nguồn gốc ở Thái Bình Dương do có đa dạng loài hơn, chỉ có một loài còn tồn tại ở Đại Tây Dương, so với hai loài ở Thái Bình Dương. Các mẫu hóa thạch Fraterculini ở Thái Bình Dương có niên đại ít nhất là từ giữa Miocen, giai đoạn Miocen giữa đến cuối Pliocen có các hóa thạch ở miền nam California và miền bắc México. Mặc dù không có hồ sơ từ giai đoạn Miocen ở Đại Tây Dương nhưng một cuộc kiểm tra lại các bằng chứng ở Bắc Carolina cho thấy sự đa dạng của chúng trong thế Pliocene đầu là ở Đại Tây Dương cũng như sự đa dạng của chúng ở Thái Bình Dương như ngày nay. Sau đó sự hiện diện của chúng đã bị mất đi do những thay đổi lớn của đại dương trong thế Pliocene muộn bởi sự đóng băng ở khu vực ven biển Panama ngày nay và bắt đầu chu kỳ băng giá cực kỳ khắc nghiệt ở Bắc Đại Tây Dương.

Mô tả
Hải âu mỏ sáng là các loài chim có cơ thể chắc nịch, có cánh và đuôi ngắn. Phần trên và phần dưới của chúng thường có màu trắng hoặc màu nâu xám hơi đen. Đầu có một "chiếc mũ" màu đen, khuôn mặt chủ yếu là màu trắng còn bàn chân có màu đỏ cam. Màu sắc của chúng sặc sỡ hơn trong mùa sinh sản.
Mặc dù hải âu mỏ sáng khá ồn ào trong mùa sinh sản nhưng lại rất lặng lẽ khi bay và kiếm ăn trên biển. Chúng bay tương đối cao trên mặt nước, thông thường là khoảng 10 m (30 ft) so với 1,6 m (5 ft) của các loài chim biển khác.

Loài

</onlyinclude>

Sinh học

Sinh sản

Hải âu mỏ sáng sinh sản trên bờ biển và hải đảo, trước đây những hòn đảo là nơi sinh sản được gọi là "Đảo Puffin". Hải âu mỏ sáng Horned thì cả con đực và con cái đều tập trung xây dựng tổ. Chúng làm hang sâu khoảng 1 mét (3 feet), trong khi hang của hải âu mỏ sáng Crested có thể làm những chiếc tổ sâu đến 2,75 mét (9 feet). Hải âu Crested và hải âu mỏ sáng Đại Tây Dương làm tổ chủ yếu là những hang sâu trong đất, trái lại hải âu mỏ sáng Horned làm tổ trong những khe đá trên cách vách đá. [ 14 ] Tổ của hải âu mỏ sáng Đại Tây Dương thường được lót bằng vật liệu khác như cỏ, lá và lông. Những quả trứng của loài này thường màu trắng kem.

Hải âu mỏ sáng hình thành liên kết đôi hay các mối quan hệ lâu dài. Con cái đẻ một quả trứng duy nhất, và cả con đực lẫn con cái thay nhau ấp trứng và nuôi hải âu nhỏ. Chúng đạt tuổi trưởng thành trong khoảng 5 năm tuổi nhưng trước đó có thể thực hiện được các chuyến bay kiếm mồi cùng với cha mẹ chúng. Trong điều kiện nuôi nhốt, hải âu mỏ sáng đã được biết đến như là loài chim biển có khả năng sinh sản sớm nhất, khi đạt 3 năm tuổi.

Sau khi sinh sản, cả ba loại trú đông ở khu vực cách xa bờ biển và thường mở rộng về phía nam của khu vực sinh sản.
Hiện nay, Iceland là quốc gia chiếm phần lớn loài hải âu mỏ sáng Đại Tây Dương nhất với khoảng 10 triệu con. trong đó quần đảo Westmann thuộc Iceland là khu vực đảo có nhiều loài hải âu mỏ sáng nhất.

Thức ăn

Giống như nhiều loài chim biển khác, hải âu mỏ sáng ăn cả cá và động vật phù du, nhưng trong thời gian nuôi hải âu con, chúng bắt những loài cá nhỏ với khoảng vài lần một ngày. Thức ăn của hải âu mỏ sáng Đại Tây Dương bao gồm cá trích cá trứng và một số loài cá nhỏ khác. Hải âu mỏ sáng có khả năng đặc biệt đó là chúng có thể giữ liền lúc tại miệng hơn chục con cá nhỏ. Điều này cho phép chúng đem lượng thức ăn về tổ cho lũ chim con được nhiều hơn so với các loài khác tại cùng một thời điểm.

Mối quan hệ với con người
Chim này là loài chim dễ nuôi tại Iceland và các quốc gia khác ở các châu lục

Săn bắt
Hải âu mỏ sáng bị săn bắt để lấy trứng, lông và thịt. Phân loài ở Đại Tây Dương bị ảnh hưởng bởi mất môi trường sống và bị săn bắn trong suốt thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Hiện nay chúng vẫn tiếp tục bị săn bắn ở Iceland và quần đảo Faroe như là một nguồn thực phẩm, nơi mà chúng không được pháp luật bảo vệ.
Chúng bị săn bắt bởi một kỹ thuật được gọi là "đánh bắt cá trên trời", liên quan đến việc đánh bắt các loài chim bay thấp với một mạng lưới lớn. Thịt của chúng có mặt trên thực đơn của khách sạn. Tim của chúng được ăn sống như là một đặc sản truyền thống ở Iceland.

Bảo tồn
"SOS Puffin" là một dự án bảo tồn ở Trung tâm North Berwick, bảo tồn các loài chim biển ở Scotland để bảo vệ và lưu giữ hải âu mỏ sáng trên các đảo và ven biển. Hải âu mỏ sáng trên đảo Craigleith, từng là một trong những nơi có số lượng lớn nhất ở Scotland, với 28.000 cặp, đã bị giảm đáng kể bởi cây Mallow chúng sinh sôi trên hòn đảo này và khiến cho hải âu mỏ sáng không thể vào hang để sinh sản. Dự án có sự hỗ trợ của hơn 450 tình nguyện viên nhằm giúp tăng số lượng loài hải âu mỏ sáng trong các năm tiếp theo.

Trong mùa hè, trẻ em ở Iceland đi bộ xung quanh khu vực địa phương với các hộp và thùng chứa để giúp cứu những con chim hải âu khỏi những vị trí nguy hiểm, chẳng hạn như các tổ ở gần khu vực thành phố, đông dân cư, nơi mà ánh sáng bởi đèn điện thành phố khiến chúng nhầm lẫn với ánh sáng phản chiếu từ biển gần hang và bay vào hướng đó. Những đứa trẻ cứu hải âu mỏ sáng sau đó sẽ thả chúng trên bãi biển, và các khu vực xa thành phố.

Ngũ cốc Puffins là một sản phẩm ngũ cốc nổi tiếng được hỗ trợ bởi "dự án Puffin",
Hải âu mỏ sáng Đại Tây Dương là loài chim tượng trưng cho tỉnh Newfoundland và Labrador ở Canada.

Hình ảnh

Tham khảo
Alsop, Fred J. III (2001) "Atlantic Puffin" in: Smithsonian Birds of North America, Western Region: 451. New York City: DK Publishing, Inc. ISBN 0-7894-7157-4
 Ehrlich, P.; Dobkin, D. & Wheye, D. (1988) "Atlantic Puffin" in: The Birder's Handbook: a field guide to the natural history of North American birds: 207, 209-214. New York.

 Lee, D. S. & Haney, J. C. (1996) "Manx Shearwater (Puffinus puffinus)", in: The Birds of North America, No. 257, (Poole, A. & Gill, F. eds). Philadelphia: The Academy of Natural Sciences, and The American Ornithologists' Union, Washington, DC

Chú thích

Liên kết ngoài

The National Audubon Society's "Project Puffin" website .
SOS Puffin project at the Scottish Seabird Centre, Scotland, UK

Chim biển
Chim Bắc Cực