title: Họ Chim nhiệt đới

text:
Họ Chim nhiệt đới (danh pháp khoa học: Phaethontidae) là một họ chim biển sinh sống ở vùng nhiệt đới. Họ này chỉ chứa 3 loài còn sinh tồn. Hiện tại, chúng được đặt trong bộ Phaethontiformes. Chúng là chim kích thước trung bình, đã thích nghi với kiểu sống trên mặt biển tương tự như cốc biển. Chim trưởng thành có các lông đuôi trung tâm dài, không có túi cổ họng và lỗ mũi bình thường. Chim non có lông tơ bao phủ.

Phân loại, hệ thống và tiến hóa
Theo truyền thống, chim nhiệt đới được gộp vào bộ Pelecaniformes, bao gồm các loài bồ nông, cốc, chim cổ rắn, chim điên và cốc biển; trong phân loại Sibley-Ahlquist thì Pelecaniformes được hợp nhất cùng một số nhóm chim khác thành bộ "Ciconiiformes" lớn hơn. Gần đây người ta nhận ra rằng kiểu gộp nhóm này là rất cận ngành (bỏ qua các họ hàng gần hơn của các nhóm có quan hệ họ hàng xa của nó) và nó lại bị chia tách.

Nghiên cứu gần đây cũng gợi ý rằng Pelecaniformes như định nghĩa truyền thống cũng là cận ngành. Chim nhiệt đới và chim có quan hệ họ hàng trong họ Prophaethontidae tiền sử (bao gồm Lithoptila abdounensis (khoảng 58,7-55,8 Ma, thế Paleocen ở Morocco) và Prophaethon shrubsolei (khoảng 66,04-55,8 Ma, thế Paleocen ở Maryland)) được coi là thuộc một bộ khác biệt là Phaethontiformes, và bộ này không có quan hệ họ hàng gần với các nhóm chim còn sinh tồn nào khác. Một số nghiên cứu trong thập niên 2000 gợi ý về mối quan hệ họ hàng xa với bộ Procellariiformes, nhưng từ năm 2004 chúng đã từng được đặt trong Metaves, hay là trong một nhánh không có quan hệ họ hàng gần với Procellariiformes, theo các kết quả của các ngiên cứu phân tử gần nhất

Bài báo của Jarvis năm 2014 xếp chim nhiệt đới vào nhánh có quan hệ họ hàng gần nhất với bộ Eurypygiformes, và hai nhánh này tại thành nhóm có quan hệ chị em với "thủy điểu phần lõi" (Aequornithes) và loại bỏ giả thuyết Metaves.

Trong phạm vi họ này thì chim nhiệt đới đuôi đỏ và chim nhiệt đới đuôi trắng là các họ hàng gần của nhau, và chim nhiệt đới mỏ đỏ là đơn vị phân loại chị-em của nhóm này.

Phaethusavis và Heliadornis là các chi chim nhiệt đới tiền sử được miêu tả từ các hóa thạch.

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây vẽ theo các kết quả nghiên cứu của Jarvis E.D.. (2014), Burleigh J.G.. (2014)

Các loài
Họ này có 1 chi và 3 loài còn sinh tồn.
 Phaethon aethereus: Chim nhiệt đới mỏ đỏ (nhiệt đới Đại Tây Dương, đông Thái Bình Dương, tây Ấn Độ Dương). Danh lục chim Việt Nam của Võ Quý và Nguyễn Cử (1999 - Nhà xuất bản Nông nghiệp - Hà Nội) ghi nhận loài này có tại Việt Nam với tên gọi "chim nhiệt đới" và tình trạng là chim bay lạc, không rõ độ phổ biến. Tuy nhiên, trừ Trung Quốc ra (với tên gọi nhiệt đái điểu, hồng chủy mông, đoản vĩ mông) thì các quốc gia khác trong khu vực xung quanh đều không ghi nhận sự hiện diện của loài này.
 Phaethon rubricauda: Chim nhiệt đới đuôi đỏ (Ấn Độ Dương cùng trung và tây Thái Bình Dương nhiệt đới)
 Phaethon lepturus: Chim nhiệt đới đuôi trắng (phổ biến rộng tại các vùng nước nhiệt đới, ngoại trừ tại đông Thái Bình Dương).

Chú thích

Tham khảo

Chim biển
P
P


title: Sếu cổ trắng

text:
Sếu cổ trắng hay sếu thông thường, sếu Á - Âu (danh pháp hai phần: Grus grus) là loài chim phổ biến nhất trong họ Sếu. Chúng sinh sống tại hầu hết các khu vực thuộc cựu lục địa Á - Âu và cả khu vực Bắc Mỹ. Sếu cổ trắng là loài chim bay cao thứ hai thế giới, chúng có thể bay cao tới 10.000 m. Chúng cũng là một loài chim di cư, và tuy không nằm trong danh mục sách đỏ của các tổ chức bảo tồn quốc tế nhưng chúng cũng được bảo vệ bởi Hiệp định về Bảo tồn các loài chim nước Á - Âu. Chúng thường bay thành từng đàn lớn xuống phương Nam để tránh rét vào mùa đông, tạo thành những hình chữ V. Đây là loài ăn tạp, chúng có thể ăn lá, rễ, quả cây, côn trùng, chim nhỏ và cả một số loài động vật có vú nhỏ.

Mô tả
Loài này có chiều dài cơ thể khi trưởng thành vào khoảng 100–130 cm, sải cánh từ 190–240 cm và trọng lượng ước chừng từ 4,5–6 kg. Phần lớn cơ thể có màu xám với một vệt trắng ở trên đầu và lớp lông viền cánh màu đen. Sếu trưởng thành có một mảng lông mào màu đỏ. Tiếng kêu của chúng khá lớn và ồn ào, chúng thường kêu trong khi đang bay và là dấu hiệu báo trước sự xuất hiện của con sếu. Loài chim này cũng có một điệu múa khá ấn tượng với những động tác nhảy và vỗ cánh thường được thực hiện trong mùa giao phối để thu hút bạn tình.

Phạm vi phân bố
Sếu cổ trắng sinh sống khá phổ biến tại những vùng đất ngập nước ở phía Bắc của châu Âu và châu Á, tập trung nhiều nhất tại khu vực Scandinavia và Nga. Ngoài ra cũng có một bộ phận đã di cư tới khu vực Bắc Mỹ. Đây là loài chim di cư nên vào mùa đông, chúng thường di chuyển thành từng đàn lớn xuống phương Nam để tránh rét, đích đến thường là châu Phi, nam Âu và nam Á.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

 Eurasian Crane at the International Crane Foundation
 Eurasian Crane (Grus grus) from Cranes of the World (1983) by Paul Johnsgard
 Découverte des grues cendrées  at Reportages Aube Nature
 Photos of the Common Crane by Klaus Nigge
 Observing cranes without disturbing them

G
Chim Trung Quốc
Chim Việt Nam
Chim Triều Tiên
Chim Myanmar
Chim Azerbaijan
Chim Thái Lan
Chim Campuchia
Chim Bangladesh
Chim Nhật Bản
Chim châu Âu
Động vật được mô tả năm 1758
Chim Ấn Độ
Chim châu Phi
Chim châu Á
Chim Nepal
Chim Pakistan
Chim Đông Nam Á


title: Họ Sếu

text:
Họ Sếu (danh pháp: Gruidae) là một nhánh thuộc bộ Gruiformes gồm các loài chim lớn có cổ dài và chân dài. Họ này có 4 chi và 15 loài. Chim sếu có cổ và chân dài. Chúng phân bố khắp thế giới ngoại trừ Nam Mỹ và Nam Cực. Hầu hết các loài sếu ít nhất được phân loại là bị đe dọa, nếu như không phải là cực kỳ nguy cấp, trong phạm vi phân bố của chúng. Tình trạng của Grus americana ở Bắc Mỹ truyền cảm hứng cho cơ quan lập pháp Hoa Kỳ ban hành luật bảo vệ các loài nguy cấp.
Sếu kiếm ăn cơ hội, do có thể thay đổi chế độ ăn theo mùa và theo yêu cầu dinh dưỡng riêng. Chúng ăn một loạt các động vật gặm nhấm kích thước nhỏ phù hợp, cá, động vật lưỡng cư, côn trùng, ngũ cốc, quả mọng, và cây.

Con trống của hầu hết các loài có vũ điệu tán tỉnh con mái. Trong khi văn hóa dân gian thường nói rằng sếu chung thủy suốt đời với một bạn đời, nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy rằng những con chim này thay đổi bạn tình theo cuộc đời chúng, có thể kéo dài nhiều thập kỷ. Sếu xây các tổ trên búi ngọn nhiều cây trong vùng nước nông, và thường đẻ hai quả trứng tại một thời điểm. Cả chim bố lẫn chim mẹ đều cùng chăm sóc chim non, con non vẫn ở với cha mẹ cho tới mùa sinh sản tiếp theo.

Phân loại
Họ Sếu có 15 loài trong 4 chi:

 Chi Balearica
 Balearica regulorum: Sếu vương miện xám
 Balearica pavonina: Sếu vương miện đen
Chi Leucogeranus
Leucogeranus leucogeranus: Sếu Siberia
Chi Antigone
Antigone canadensis: Sếu đồi cát
Antigone vipio: Sếu gáy trắng
Antigone rubicunda: Sếu brolga
Antigone antigone: Sếu sarus
 Chi Grus
 Grus carunculatus: Sếu yếm thịt
 Grus paradisea: Sếu lam
 Grus virgo: Sếu khuê tú
 Grus japonensis: Sếu Nhật Bản
 Grus americana: Sếu Mỹ
 Grus grus: Sếu cổ trắng
 Grus monacha: Sếu mào
 Grus nigricollis: Sếu cổ đen

Tham khảo


title: Quần đảo Phoenix

text:
Quần đảo Phoenix là một nhóm gồm tám rạn san hô vòng và hai rạn san hô ngập nước nằm ở trung tâm Thái Bình Dương, phía đông của quần đảo Gilbert và phía tây của quần đảo Line. Các đảo là một phần của Cộng hòa Kiribati. Vào cuối thập niên 1930 chúng trở thành nơi thực hiện các nỗ lực mở rộng thuộc địa cuối cùng của Đế quốc Anh bằng việc chính thức sáp nhập để chuẩn bị cho việc rút lui. Quần đảo và khu vực xung quanh và Vùng bảo tồn Quần đảo Phoenix với 120 loài san hô và trên 500 loài cá. Vào ngày 28 tháng 1 năm 2008, chính phủ Kiribati chính thức tuyên bố toàn bộ nhóm Phoenix và khu vực xung quanh là một khu bảo tồn, với diện tích  thì đây là khu bảo tồn biển lớn nhất trên thế giới.

Nhóm đảo không có người ở ngoại trừ một vài hộ gia đình tại đảo Kanton. Các lãnh thổ chưa hợp nhất của Hoa Kỳ là đảo Baker và đảo Howland thường được coi là phần tách ngoài phía bắc của nhóm đảo, theo định nghĩa về địa lý. Chính quyền Hoa Kỳ trước đó tuyên bố chủ quyền với toàn bộ quần đảo Phoenix theo Đạo luật đảo phân chim. Hiệp ước Tarawa đã thủ tiêu mọi tuyên bố chủ quyền của Hoa Kỳ tại Kiribati, ngoại trừ Baker và Howland.

Tại các thời điểm khác nhau, quần đảo được coi là một phần của nhóm đảo Gilbert (từng có tên "Kingsmill"). Tên gọi "Phoenix" của nhóm đảo này dường như được đặt từ thập niên 1840, theo tên một hòn đảo trong nhóm. Đảo Phoenix có thể đã được đặt theo tên một trong nhiều tàu săn cá voi mang tên này khi chúng hoạt động dồn dập trong vùng biển vào đầu thế kỷ 19.

Tham khảo

Đọc thêm

Prentice-Hall year=1967 Rickenbacker=An Autobiography page=298

Liên kết ngoài
 Phoenix Islands Protected Area website

Quần đảo Thái Bình Dương
Địa lý Polynesia
Lịch sử Kiribati
Đảo theo Đạo luật đảo phân chim


title: Quần đảo Line

text:
Quần đảo Line, quần đảo Teraina hay quần đảo Equatorial, là một chuỗi 11 rạn san hô vòng và đảo san hô thấp tại trung tâm Thái Bình Dương, phía nam của quần đảo Hawaii, trải dài 2.350 km theo hướng tây bắc-đông nam, khiến nó trở thành một trong những chuỗi đảo dài nhất trên thế giới. Tám hòn đảo trong đó thuộc về Kiribati, trong khi ba đảo còn lại là lãnh thổ Hoa Kỳ và là một trong Các tiểu đảo xa của Hoa Kỳ.

Những đảo thuộc về Kiribati có múi giờ sớm nhất thế giới, UTC+14:00. Thời gian trong ngày tại đây tương đương với Hawaii, song là sớm hơn một ngày. Giờ của chúng thậm chí còn nhanh hơn 26 giờ so với các đảo khác tại Thái Bình Dương như đảo Baker, là đảo sử dụng múi giờ UTC-12:00.

Hoa Kỳ trước đó tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ quần đảo Line theo Đạo luật đảo phân chim. Yêu cầu chủ quyền này đã bị từ bỏ theo Hiệp ước Tarawa, trong đó công nhận chủ quyền của với phần lớn chuỗi đảo.

Nhóm đảo về mặt địa lý được chia thành ba phân nhóm; Bắc, Trung và Nam. Quần đảo Trung Line đôi khi được nhóm lại với quần đảo Nam Line. Bảng dưới đây liệt kê các đảo từ bắc xuống nam.

* Các diện tích đầm phá được đánh dấu hoa thị bao gồm diện tích đất liền đảo, vì không giống như các rạn san hô vòng đặc trưng, vùng nước nội địa hoàn toàn kín.

Tham khảo

Line
Đảo của Hoa Kỳ
Vùng phân chia
Các đảo ở châu Đại Dương
Địa lý Micronesia
Rạn san hô vòng Thái Bình Dương
Quần đảo Thái Bình Dương
Đảo theo Đạo luật đảo phân chim


title: Santorini

text:
Santorini (, phát âm ), tên cổ điển Thera (), và tên chính thức Thira (tiếng Hy Lạp: Θήρα ), là một hòn đảo ở miền nam biển Aegea, nằm cách  về phía đông nam của đại lục Hy Lạp. Đây là đảo lớn nhất của một quần đảo nhỏ, có hình dạng hình vòng tròn và là tàn dư của một miệng núi lửa. Đây là một phần của cực nam của nhóm đảo Cyclades, với diện tích xấp xỉ  và dân số theo điều tra năm 2001 là 13.670 người. Khu tự quản Santorini bao gồm các đảo có người ở là Santorini và Therasia cùng các đảo không người ở Nea Kameni, Palaia Kameni, Aspronisi, và Christiana. Tổng diện tích của khu tự quản là . Santorini là một phần của đơn vị thuộc vùng Thira.

Santorini về cơ bản là tàn dư sau một vụ nổ núi lửa khổng lồ đã tàn phá các khu định cư đầu tiên trên một hòn đảo đơn nhất, và tạo ra hõm chảo núi lửa địa chất như hiện nay. Một phá nước hình chữ nhật khổng lồ ở giữa với kích thước , bao quanh là các vách đá dựng đứng cao  tại ba mặt. Ở mặt thứ tư, phá nước tách biệt với biển nhờ hòn đảo nhỏ hơn là Therasia; phá nước được nối với biển ở hai nơi, phía tây bắc và tây nam. Hõm chảo sâu 400m và cho phép tất cả tàu thuyền ngoại trừ những loại ngoại cỡ neo đậu bất kỳ địa điểm nào; tuy vậy, một bến du thuyền mới đã được xây dựng tại Vlychada ở bờ biển phía tây nam của đảo. Cảng chính được gọi là Athinias. Thủ phủ của đảo là Fira, bám vào đỉnh vách đá nhô ra phá nước. Các đá núi lửa hiện diện từ trước khi phun trào có đặc điểm nổi bật là olivin và có sự hiện diện ở mức độ nhỏ song đáng chú ý của hornblend.

Đây là trung tâm núi lửa hoạt động mạnh nhất trong Cung núi lửa Nam Aegea, mặc dù những gì còn lại cho đến nay là một hõm chảo núi lửa chứa đầy nước. Cung núi lửa dài xấp xỉ  và rộng . Khu vực có các hoạt động núi lửa đầu tiên vào khoảng 3–4 triệu năm trước, mặc dù các hiện tượng núi lửa tại Thera bắt đầu khoảng 2 triệu năm trước đây với các dòng dung nham được phun ra từ các lỗ thông quanh Akrotiri.

Hòn đảo là nơi đã diễn ra một trong những vụ phun trào núi lửa lớn nhất từng được ghi nhận trong lịch sử: vụ phun trào Minoa (đôi khi gọi là phun trào Thera), xảy ra vào khoảng 3600 năm trước vào thời điểm đỉnh cao của nền văn minh Minoa. Vụ phun trào đã để lại một miệng núi lửa bao quanh một lớp tro núi lửa dày hàng trăm feet và có thể đã gián tiếp dẫn đến sự sụp đổ của nền văn minh Minoa trên đảo Crete,  về phía nam bằng một trận sóng thần khồng lồ. Tuy vậy, thuyết này không được hợp lý về mặt niên đại, vì khi nền văn minh Minoa sụp đổ không phải là thời điểm xuất hiện sóng thần, mà là khoảng 90 năm sau. Một thuyết phổ biến khác cho rằng vụ phun trào Thera là khởi nguồn của huyền thoại Atlantis.

Tên gọi

Santorini là tên được Đế quốc Latinh đặt vào thế kỷ 13, và ám chỉ đến Thánh Irênê, từ tên của một nhà thờ cổ tại làng Perissa. Trước đó, đảo được gọi là Kallístē (Καλλίστη, "cái đẹp nhất"), Strongýlē (, "cái vòng tròn"), hay Thēra. Tên gọi Thera đã được phục hồi vào thế kỷ 19 và trở thành tên chính thức của đảo và thành phố chính trên đảo, nhưng tên thông tục Santorini vẫn được sử dụng phổ biến. Dưới thời đế chế Ottoman thống trị biển Aegea, địa danh ngoại lai của tiếng Thổ của đảo là "Santurin" hay "Santoron".

Khu tự quản
Khu tự quản Thera hiện nay (chính thức: "Thira", ), bao gồm tất cả các điểm định cư tại Santorini và Therasia, được thành lập theo cải cách chính quyền địa phương vào năm 2011 với việc hợp nhất các khu tự quản Oia và Thera trước đó.

Oia nay được gọi là một Κοινότητα (xã) thuộc khu tự quản Thera, và nó bao gồm các phân khu địa phương () của Therasia và Oia.

Khu tự quản Thera bao gồm tổng cộng 12 phân khu trên đảo Santorini: Akrotiri, Emporio, Episkopis Gonia, Exo Gonia, Imerovigli, Karterakos, Megalohori, Mesaria, Pyrgos Kallistis, Thera (thủ phủ), Vothon, và Vourvoulos.

Địa lý
Hòn đảo là kết quả của một chuỗi lặp đi lặp lại của núi lửa hình khiên được tạo nên theo sau sự sụp đổ của miệng núi lửa. Vùng bờ biển bên trong xung quanh miệng núi lửa là một bờ vực thẳng đứng với độ sâu trên 300 m từ điểm cao nhất, và phô bày các địa tầng khác nhau của dung nham cứng hóa trên đỉnh và đô thị chính được xây dựng tại chóp của vực. Mặt đất sau đó dốc ra phía ngoài và đi xuống phần chu vi ngoại vi, và các bãi biển ngoại vi mịn và nước nông. Màu sắc của các bãi cát phụ thuộc vào lớp địa chất lộ ra; có những bãi biển với cáy hoặc đá cuội tạo thành từ nham thạch cứng hóa với các màu khác nhau: đỏ, đen, trắng.... Nước tại các bãi biển có màu tối hơn thường ấm hơn do dung nham hấp thu nhiệt.

Santorini và Anafi là một trong những địa điểm hiếm hoi tại châu Âu có khí hậu sa mạc nóng theo hệ thống phân loại khí hậu Köppen.

Chú thích

Tham khảo
Forsyth, Phyllis Y.: Thera in the Bronze Age, Peter Lang Pub Inc, New York 1997. ISBN 0-8204-4889-3
History Channel's "Lost Worlds: Atlantis" archeology series. Features scientists Dr. J. Alexander MacGillivray (archeologist), Dr. Colin F. MacDonald (archaeologist), Professor Floyd McCoy (vulcanologist), Professor Clairy Palyvou (architect), Nahid Humbetli (geologist) and Dr. Gerassimos Papadopoulos (seismologist)

Đọc thêm

Doumas, C. (1983). Thera: Pompeii of the ancient Aegean. London: Thames and Hudson.
Pichler, H. and Friedrich, W.L. (1980). "Mechanism of the Minoan eruption of Santorini". Doumas, C. Papers and Proceedings of the Second International Scientific Congress on Thera and the Aegean World II.

Liên kết ngoài

 TheraFoundation.org, The Eruption of Thera: Date and Implications
 Santorini.gr, Trang chủ Thira (Santorini) Municipality
 CGS.Illinois.edu  , Was the Bronze Age Volcanic Eruption of Thira (Santorini) a Megacatastrophe? A Geological/Archeological Detective Story, Grant Heiken, Independent consultant, author, geologist (retired) Los Alamos National Laboratory; lecture presented at University of Illinois at Urbana-Champaign, sponsored by CGS.Illinois.edu, Center for Global Studies and CAS.UIUC.edu , Center for Advanced Study
 NewAdvent.org, Thera (Santorin) - Catholic Encyclopedia article
 Volcano.SI.edu , Global Volcanism Program: Santorini
 URI.edu, Santorini Eruption much larger than previously thought
 YourGreekNews.com , Professor Doumas of University of Athens Discusses the Archaeological Significance of Thera - Video Interview

Du lịch Hy Lạp
Khu tự quản tại Nam Aegea
Vùng rượu vang Hy Lạp
Siêu núi lửa


title: Thiago Alcântara

text:
Thiago Alcântara do Nascimento (; sinh ngày 11 tháng 4 năm 1991), được gọi đơn giản là Thiago (; ), là cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ trung tâm cho câu lạc bộ Liverpool tại Premier League và đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha.

Tiểu sử và sự nghiệp ban đầu
Thiago được sinh ra ở San Pietro Vernotico, Ý và lớn lên ở Tây Ban Nha. Cha của anh là cựu vô địch World Cup Mazinho Alcântara. Anh bắt đầu ở các cấp thấp hơn của Flamengo lúc năm tuổi, anh chuyển đến Tây Ban Nha với cha mình và người anh em họ của Rachid Boulawane, và bắt đầu chơi với đội Galicia Ureca ở Nigrán. Năm 2001, anh chơi với Kelme CF khi cha của anh chơi với Elche CF. Anh trở lại Flamengo từ 10 tuổi, năm 2005, một lần nữa di chuyển về Tây Ban Nha, ký hợp đồng với FC Barcelona, nơi Patrick, người anh em họ của anh cũng chơi cho Barca.

FC Barcelona

Sự nghiệp ban đầu

Ngày 17 tháng 5 năm 2009, ở tuổi 18, Thiago xuất hiện lần đầu với đội bóng Barca khi anh được thay thế cho Eiður Guðjohnsen ở phút 63 trong trận đấu với RCD Mallorca (thua 1:2). Ngày 20 Tháng Hai 2010, sau khi vào thay thế cho Yaya Touré ở phút 76, Thiago đã phá lưới lần đầu tiên cho đội bóng Barcelona trong trận thắng 4-0 đấu với Racing de Santander ở Camp Nou.
Bàn thắng thứ hai của anh trong một trận đấu với UD Almería ngày 09 tháng 4 năm 2011, với tỷ số 2-1. Anh ghi bàn thắng thứ ba của mình trong trận đấu với Real Sociedad. Anh kết thúc mùa giải 2010-11 với 17 trận, ba bàn thắng, và ba bàn trợ giúp theo vành đai của mình.
Ngày 29 tháng 6 năm 2011, Thiago đã ký gia hạn hợp đồng giữ anh ở Barcelona cho đến khi ngày 30 tháng 6 năm 2015, với một điều khoản mua lại có trị giá 30 triệu €.

FC Bayern München
Theo mong muốn của huấn luyện viên mới Pep Guardiola FC Bayern München đã ký hợp đồng 4 năm với Thiago với giá chuyển nhượng là tổng cộng là 25 triệu euro và Bayern phải trả trước 20 triệu, 5 triệu còn lại sẽ bao gồm các khoảng tiền Barca nhận được nếu Thiago đạt thành tích tốt cùng Bayern cũng như một trận giao hữu giữa hai câu lạc bộ được tổ chức vào thời gian sắp tới.

Liverpool
Vào ngày 18 tháng 9 năm 2020, câu lạc bộ Liverpool của Premier League ra mắt Thiago với bản hợp đồng bốn năm. Với việc cầu thủ chỉ còn một năm hợp đồng với Bayern, Liverpool đã mua Thiago với giá chỉ 20 triệu £, với điều khoản bổ sung thêm 5 triệu £. Thiago có trận đấu ra mắt cho Liverpool vào ngày 20 tháng 9 sau khi ra sân từ băng ghế dự bị sau thời gian nghỉ giữa giờ khi Liverpool giành chiến thắng 2–0 trước Chelsea tại Stamford Bridge. Với 75 đường chuyền chính xác, Thiago có số đường chuyền thành công nhất bởi một cầu thủ chơi tối đa 45 phút ở Premier League kể từ khi Opta bắt đầu thống kê đường chuyền vào năm 2003. Anh thiết lập kỷ lục với nhiều đường chuyền nhất trong 45 phút với tư cách cầu thủ dự bị.

Vào ngày 29 tháng 9, Liverpool xác nhận Thiago xét nghiệm dương tính với COVID-19.

Vào ngày 17 tháng 10 năm 2020, Thiago chơi trận đấu thứ hai cho Liverpool. Anh gặp phải chấn thương đầu gối trước khi trận đấu kết thúc sau khi Richarlison phạm lỗi và phải nhận thẻ đỏ trực tiếp sau pha vào bóng đó. Thiago sau đó chơi vài phút cuối của trận đấu. Anh không ra sân lần nữa trong vài tháng. Anh trở lại để có lần xuất hiện từ băng ghế dự bị trong trận đấu hòa 0–0 của Liverpool với Newcastle United vào ngày 30 tháng 12.

Vào ngày 8 tháng 5 năm 2021, Thiago ghi bàn thắng đầu tiên cho Liverpool trong chiến thắng 2–0 trên sân nhà trước Southampton.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Barcelona
La Liga: 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2012–13
Copa del Rey: 2011–12
Supercopa de España: 2010, 2011
UEFA Champions League: 2010–11
UEFA Super Cup: 2011
FIFA Club World Cup: 2011

Bayern Munich
 Bundesliga: 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20
 DFB-Pokal: 2013–14, 2015–16, 2018–19, 2019–20
 DFL-Supercup: 2016, 2017, 2018
 UEFA Champions League: 2019–20
 UEFA Super Cup: 2013
 FIFA Club World Cup: 2013

Liverpool
 FA Cup: 2021–22
 EFL Cup: 2021–22
 FA Community Shield: 2022

Quốc tế

U-17 Tây Ban Nha
Giải vô địch bóng đá U-17 châu Âu: 2008

U-21 Tây Ban Nha
Giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu: 2011, 2013

Cá nhân
 UEFA U-21 Championship Golden Player: 2013
 UEFA U-21 Championship Silver Boot: 2013
 UEFA U-21 Championship Team of the Tournament: 2013
 Goal of the Month in Germany: January 2014
 FIFA FIFPro World11 5th team: 2015, 2017
 Bundesliga Team of the Season: 2016–17
 ESM Team of the Year: 2016–17
 UEFA Champions League Squad of the Season: 2019–20

Tham khảo

Cầu thủ bóng đá Barcelona
Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Cầu thủ bóng đá Bayern München
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Cầu thủ bóng đá nam Tây Ban Nha ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá Liverpool F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2016


title: Vương Tự Chi

text:
Vương Tự Chi (王字之, 왕자지, Wang Chachi, 1066 - tháng 3 năm 1122), tên tự là Nguyên Trường (元長, 원장, Wonchang), thụy là Chương Thuận (章順, 장순, Changsun), sơ danh là Thiệu Trung (紹中, 소중, Sochong) một nhà nho, quan đại thần, nhạc sĩ và là một nhà quân sự người Triều Tiên dưới thời nhà Cao Ly..

Vương Tự Chi nguyên quán ở Hải Châu (海州, 해주, Haechu) thuộc đạo Hoàng Hải. Ban đầu gia tộc mang họ Phác (Pak, 박), nhưng đến đời ông cố là Phác Nho (王儒, 박유, Pak Yu) thì cải sang họ Vương. Dưới thời Cao Ly Túc Tông, Vương Tự Chi được bổ nhiệm vào chức nội thị, tức một chức vụ trong hàng ngũ hoạn quan. Năm 1108, ông được bổ nhiệm chức Binh mã phán quan và theo phục vụ cho tướng quân Doãn Quán (尹瓘, 윤관, Yun Kwan). Sau đó ông được bổ nhiệm một số chức vụ như Điện trung thiếu giám, Jeonjungsogam(전중소감 殿中少監), Yebinsigyung, Chumilwonjijusa. Ông từng được cử đi sứ sang Trung Quốc vào năm 1115.

Vương Tự Chi qua đời vào năm 1122, hưởng họ 56 tuổi.

Chú thích

Liên kết ngoài
 왕자지:한국역대인물종합정보
 Wang Jha-ji:Naver
 Wang Jha-ji:Nate
 Wang Jha-ji:britannica

Họa sĩ Triều Tiên
Nhà Nho Triều Tiên
Nhà văn Triều Tiên
Nhạc sĩ Triều Tiên
Nhà thơ Triều Tiên
Nhân vật quân sự Cao Ly
Nhân vật chính trị Cao Ly
Lịch sử quân sự Triều Tiên


title: Sếu vương miện đen

text:
Sếu vương miện đen (danh pháp hai phần: Balearica pavonina) là một loài chim trong họ Sếu (Gruidae).. Loài này trông bên ngoài khá giống với một loài bà con họ hàng là Sếu vương miện xám (Balearica regulorum) và cũng có quan hệ di truyền gần gũi. Sếu vương miện đen chủ yếu phân bố tại phía Nam sa mạc Sahara châu Phi và một vài địa điểm ở Đông Phi. Môi trường tự nhiên ưa thích của chúng là những khu vực thảo nguyên, đồng cỏ bán sa mạc. Hiện loài chim này cũng đang đối diện với nguy cơ tuyệt chủng, đặc biệt là những quân thể ở phía Tây, do mất môi trường sinh sống và suy thoái.

Sếu vương miện đen ăn cỏ, côn trùng, bò sát và động vật có vú nhỏ.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

P
Động vật được mô tả năm 1758
Chim châu Phi Hạ Sahara


title: Cá mú chấm nâu

text:
Cá mú chấm nâu (danh pháp hai phần: Cephalopholis argus) là một loài cá biển thuộc chi Cephalopholis trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

Từ nguyên
Không rõ nguyên gốc của từ định danh. Có lẽ, loài cá này được đặt theo tên của Argus Panoptes, người khổng lồ nhiều mắt trong thần thoại Hy Lạp, hàm ý đề cập đến các đốm nhỏ màu xanh óng trên cơ thể của chúng.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Cá mú chấm nâu là loài có phân bố rộng rãi nhất trong số các loài cá mú. Từ Biển Đỏ, cá mú chấm nâu được phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, trải dài về phía đông đến Polynésie thuộc Pháp và quần đảo Pitcairn. Trước đó vào năm 1956, hơn 500 cá thể cá mú chấm nâu từ đảo Moorea được vận chuyển và thả ở quần đảo Hawaii.

Cá mú chấm nâu lần đầu được ghi nhận ở Địa Trung Hải, khi 10 cá thể được đánh bắt ở bờ đông Tunisia (gần quần đảo Kerkennah).

Ở Việt Nam, cá mú chấm nâu được ghi nhận tại cù lao Chàm và dọc theo bờ biển Quảng Nam; vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); Ninh Thuận; Phú Yên và Bình Thuận; quần đảo An Thới (Kiên Giang); quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

Cá mú chấm nâu ưa sống trên các rạn san hô từ vũng thủy triều ra đến rạn viền bờ, độ sâu đến ít nhất là 40 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá mú chấm nâu là 60 cm. Cá có màu nâu sẫm, được phủ đầy những đốm xanh óng viền đen. Cá lớn hơn thường có các sọc nhạt màu ở phần thân sau cùng với một vùng trắng trên ngực. Rìa các vây lưng, vây hậu môn và vây đuôi có viền trắng; vùng gần rìa của vây ngực đôi khi có màu hạt dẻ. Chóp các gai vây lưng có màu vàng cam.

Cá mú chấm nâu có thể nhầm lẫn với Cephalopholis cyanostigma do có chung kiểu hình thân nâu/đỏ với đốm xanh. Nhìn chung, C. cyanostigma thường có thêm các đốm tròn màu trắng nhạt, vây ngực có màu đỏ cam ở vùng rìa.

Số gai ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 15–17; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 16–18; Số vảy đường bên: 46–51.

Sinh học
Thức ăn của cá mú chấm nâu là các loài cá nhỏ và và động vật giáp xác.

Ở Biển Đỏ, cá mú chấm nâu sống cùng nhau với số lượng cá thể mỗi nhóm khoảng 12 trở lại đã được quan sát, đứng đầu đàn là một con đực. Mỗi nhóm chiếm giữ một lãnh thổ có thể lên đến 2.000 m2, trong mỗi lãnh thổ như vậy lại chia thành nhiều vùng nhỏ hơn dành cho những con cá cái trong hậu cung.

Cá mú chấm nâu có thể sống được đến 39 năm tuổi.

Cá mú chấm nâu là loài gây ra nhiều vụ ngộ độc ciguatera ở khu vực Thái Bình Dương.

Tham khảo

A
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Ai Cập
Cá Sudan
Cá Nam Phi
Cá Réunion
Cá Ấn Độ
Cá Maldives
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Úc
Cá Hawaii
Động vật quần đảo Marshall
Động vật Samoa thuộc Mỹ
Động vật Polynésie thuộc Pháp
Động vật quần đảo Pitcairn
Động vật được mô tả năm 1801


title: Epinephelus itajara

text:
Cá mú khổng lồ (danh pháp hai phần: Epinephelus itajara) là một loại cá nước mặn lớn thuộc họ Cá mú. Loài này được tìm thấy chủ yếu ở vùng nước nông nhiệt đới giữa các rạn san hô nhân tạo ở độ sâu bất cứ nơi nào từ 15-50 mét. Phạm vi của nó bao gồm quần đảo Florida Keys của Mỹ, quần đảo Bahamas, hầu hết tại các vùng biển Caribbean, và phần lớn các bờ biển của Brazil, nơi chúng được gọi với tên là Mero. Trong một số trường hợp, nó được bắt gặp tại bờ biển của các tiểu bang New England, Mỹ ngoài khơi Maine và Massachusetts, nhưng không phổ biến. Ở phía đông Đại Tây Dương, nó có thể xuất hiện từ Congo đến Senegal.

Miêu tả
Cá mú khổng lồ Đại Tây Dương chưa trưởng thành có thể sống ở vùng nước lợ, cửa sông, các bãi nuôi sò ở biển, kênh rạch và đầm lầy ngập mặn, vốn là những hành vi bất thường đối với loài cá mú.

Chúng có thể dài đến 2,5 mét và nặng đến 363 kg. Kỷ lục về một con cá mú bắt được nặng 309 kg, bắt ở ngoài khơi Fernandina Beach, Florida, năm 1961.
Cá mú khổng lồ ăn động vật giáp xác, cá, bạch tuộc, rùa biển chưa trưởng thành. Ngoài ra còn có cả Cá mập và Cá Nhồng. Chúng được biết tới là loài thường tấn công thợ lặn, đồng thời được chứng kiến đã tấn công loài cá mập Chanh.

Cá mú khổng lồ được coi là thực phẩm chất lượng tốt nên dễ dàng trở thành một mỏ vàng khai thác cho các ngư dân. Chúng là con mồi tương đối dễ đánh bắt đối với các ngư dân bởi bản tính tò mò và không sợ hãi của mình. Chúng cũng có xu hướng tập hợp sinh sản với số lượng lớn và hàng năm, thường quay về cùng một địa điểm. Điều này khiến chúng đặc biệt bị tổn hại khi bị thu hoạch hàng loạt trong khi đang sinh sản số lượng lớn.

Cho tới khi lệnh cấm thu hoạch được đặt ra với các loài thì số lượng của nó đã giảm đi nhanh chóng. Cá được bảo vệ hoàn toàn khỏi việc thu hoạch và được IUCN công nhận là loài có nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng.

Hoa Kỳ bắt đầu việc bảo vệ loài Cá mú khổng lồ vào năm 1990, và vùng Caribbean là vào năm 1993. Dân số của loài đã phục hồi đáng kể kể từ khi lệnh cấm được ban hành; Tuy nhiên, với tốc độ tăng trưởng chậm của cá, sẽ cần tới nhiều thời gian để dân số của chúng trở về mức trước đó.

Sự Sinh Sản
Cá mú khổng lồ được cho là loài lưỡng giới tiền nữ, hay còn gọi là loài biến tính sinh sản, nghĩa là các sinh vật được sinh ra là giống cái, và sau đó, ở một số thời điểm trong tuổi thọ của mình, chúng thay đổi giới tính thành con đực. Hầu hết các loài cá mú đều theo mô hình này, nhưng điều này chưa được xác minh đối với loài cá mú khổng lồ. [5] Con đực có thể trưởng thành về giới tính khi đạt tới chiều dài khoảng 115 cm (45 in) và ở dộ tuổi từ 4 đến 6 tuổi. Con cái trưởng thành trong khoảng chiều dài 125 cm (49 in), và ở độ tuổi từ 6-8 tuôi. [6].

Tham khảo

Liên kết ngoài

Florida Museum of Natural History description  including alternate names

I
Cá Đại Tây Dương
Cá thể thao
Động vật được mô tả năm 1822


title: Cá phèn sọc lam

text:
Cá phèn sọc lam (danh pháp khoa học: Upeneichthys lineatus) là một loài cá phèn thuộc họ Cá phèn, chúng sinh sống ngoài khơi bờ đông Úc và quanh New Zealand ở độ sâu từ 5-100 mét. Thân cá dài đến 30 cm.

Chú thích

Tham khảo

 Tony Ayling & Geoffrey Cox, Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand, (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 0-00-216987-8

L
Cá New Zealand
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1801


title: Cút California

text:
Cút California, tên khoa học Callipepla californica, là một loài chim trong họ Odontophoridae. Đây là chim biểu tượng của tiểu bang California.
Chúng là loài định cư quanh năm. Mặc dù loài chim này cùng tồn tại tốt ở rìa của các khu vực đô thị, nhưng nó đang giảm dần ở một số khu vực khi dân số loài người tăng lên. Chúng ban đầu được tìm thấy chủ yếu ở phía tây nam Hoa Kỳ nhưng chúng đã được đưa vào các khu vực khác bao gồm British Columbia, Hawaii, Chile, Uruguay, Brazil, Argentina, Peru, Nam Phi, New Zealand, và đến Đảo Norfolk và Đảo King ở Úc. Những con chim này tìm kiếm thức ăn trên mặt đất, thường cào vào đất. Đôi khi chúng có thể được nhìn thấy kiếm ăn ở hai bên đường. Chế độ ăn chủ yếu là hạt và lá, nhưng họ cũng ăn một số loại quả mọng và côn trùng; ví dụ, quả Toyon là một nguồn thực phẩm phổ biến. Nếu giật mình, những con chim này bay vọt lên. Nhưng thông thường, chúng chạy thoát thay vì bay vọt lên.

Các phân loài
Loài này có 7 phân loài.

 C. c. achrustera (Peters, 1923)
 C. c. brunnescens (Ridgway, 1884)
 C. c. californica (Shaw, 1798)
 C. c. canfieldae (Van Rossem, 1939)
 C. c. catalinensis (Grinnell, 1906)
 C. c. orecta (Oberholser, 1932)
 C. c. plumbea (Grinnell, 1926)

Chú thích

Tham khảo
 Jennifer D. Calkins, Julie C. Hagelin and Dale F. Lott (1999) The California Quail (Callipepla californica). In The Birds of North America, No. 473 (A. Poole and F. Gill, eds.). The Birds of North America, Inc., Philadelphia, PA., Cornell.edu]
 A. Starker Leopold (1985): The California Quail. University of California Press, Berkeley, CA. ISBN 0-520-05456-3

Liên kết ngoài

 California Quail videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
 California Quail conservation
 California Quail  Newsletter of the Friends of Edgewood Natural Preserve in San Mateo County, California, September 2002
 Short radio episode The Water-Ouzel , from The Mountains of California, by John Muir 1894. California Legacy Project.

C
Chim Mỹ
Chim New Zealand
Chim Úc
Động vật được mô tả năm 1798
Chim trò chơi


title: Viễn thông Campuchia

text:
{| style="toc: 25em;  font-size: 85%; lucida grande, sans-serif;  text-align: left;" class="infobox"
|-
!align="center" bgcolor="lightblue" colspan="2"|Viễn thông Campuchia
|-
{{#if:Image:Telmexstore.jpg|

|-
!style="background:#f0f0f0;" align="left" valign="top"| Tổng độ dài đường dây
|style="background:#f0f0f0;" valign="top"|  54,200 (2009)
|-
!align="left" valign="top"|Mobile lines
|valign="top"|  5,593,000 (2009)
|-
!style="background:#f0f0f0;" align="left" valign="top"|Mã điện thoại quốc gia
|style="background:#f0f0f0;" valign="top"| +855
|-
!align="left" valign="top"|Người dùng Internet
|valign="top"| 175,000 (2010)
|-
!style="background:#f0f0f0;" align="left" valign="top"|Tên miền quốc gia
|style="background:#f0f0f0;" valign="top"| .kh
|-
| align="center" bgcolor="lightblue" colspan="2"|
|}

Viễn thông của Campuchia đặc biệt là bưu điện, điện báo và các dịch vụ điện tín được quản lý bởi Bộ Bưu chính - Viễn thông Campuchia, giao thông và bưu chính đã được phục hồi tại phần lớn đát nước từ những năm 1980 trong thời Cộng hòa Nhân dân Campuchia sau khi bị gián đoạn dưới thời Khmer đỏ.

Trong tháng 1 năm 1987, các trạm hỗ trợ cho tàu truyền thông không gian Intersputnik của Liên Xô bắt đầu hoạt động ở Phnom Penh và thành lập các liên kết viễn thông hai chiều giữa thủ đô Campuchia và các thành phố của  Moscow, Hà nội, Vientiane và Paris. Việc hoàn thành các trạm  vệ tinh mặt đất phục hồi các liên kết điện thoại và telex giữa Phnom Penh, Hà Nội, và các nước khác lần đầu tiên kể từ năm 1975.

Mặc dù các dịch vụ viễn thông đã bước đầu giới hạn cho chính phủ, những tiến bộ trong truyền thông đã giúp phá vỡ sự cô lập của đất nước, cả nội bộ và quốc tế.

Ngày nay, với sự sẵn có của điện thoại di động, thông tin liên lạc dành cho tất cả, mặc dù Thủ tướng Hun Sen ra sắc lệnh rằng  điện thoại di động 3G sẽ không được phép hỗ trợ cuộc gọi video và cũng không cấm hoàn toàn như báo cáo trước đó trên trang này.

Điện thoại cố định

Công ty truyền thông nhà nước của chính phủ là Telecom Cambodia, được thành lập vào năm 2006 như là sự mở rộng của bộ phận điều hành viễn thông của Bộ bưu chính viễn thông. Dịch vụ điện thoại cố định phổ biến ở Phnom Penh và các tỉnh thành khác; vùng phủ sóng của điện thoại di động đang được mở rộng nhanh chóng ở khu vực nông thôn.

Hệ thống điện thoại di động được sử dụng rộng rãi ở khu vực thành thị để vượt qua thiếu sót trong các mạng cố định; các kết nối cố định đứng cũng ít hơn 1 trên 100 người; sử dụng mobile-cellular, được hỗ trợ bởi sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa các nhà cung cấp dịch vụ, đang gia tăng và đứng ở mức gần 20 trên 100 người.

Truy cập quốc tế gọi là phù hợp nhưng đắt tiền. Dịch vụ điện thoại cố định và di động có thể gọi đến tất cả các nước từ Phnom Penh và các thành phố chính cấp tỉnh.

Tổng chiều dài đường dây: 54,200  (2009)
Mobile cellular: 5,593,000 (2009)
Trạm vệ tinh mặt đất - 1 Intersputnik (vùng Ấn Độ dương)
Mã truy cập quốc tế: 855

Mạng di động
Cellcard, MobiTel [CamGSM Co., Ltd.]	http://www.cellcard.com.kh/
Metfone [VTC or Viettel (Cambodia) Pte., Ltd.]	http://www.metfone.com.kh/
Beeline [Sotelco Ltd. ]	http://www.beeline.com.kh/
Smart + Hello [Latelz Co., Ltd.]	http://www.latelz.com.kh/  http://www.smart.com.kh
QB [Cambodia Advance Communications Co., Ltd. (CADCOMMS)]	http://qbmore.com/
Excell [GT-TELL (Cambodia) Investment Co., Ltd.]	http://excell.com.kh/

Các dịch vụ giá trị gia tăng (VASP)

Chibi (Dịch vụ chat và hẹn hò trên di động) http://chibitxt.me

Radio

Các đài phát sóng

Phnom Penh
Apsara Radio FM 97
Đài Phát thanh Quốc gia (National Radio Kampuchea)
Phnom Penh Radio FM 103
Radio Beehive FM 105
Radio FM 90.5
Radio FM 99
Voice of America Khmer
Radio Khmer FM 107
Radio Love FM 97.5
Đài phát thanh quân đội Hoàng gia(Royal Cambodia Armed Forces Radio) FM 98
Trung tâm thông tin Phụ nữ Campuchia(Women's Media Centre of Cambodia) (WMC) Radio FM 102

Ở các tỉnh
Có đài phát thanh trong các tỉnh sau: Banteay Meanchey, Battambang, Kampot, Kandal, Kampong Cham, Kampong Thom, Pailin, Preah Vihear, Siem Reap, Sihanoukville và Svay Rieng

TV

Mạng tryền hình quảng bá và truyền hình cáp

Apsara Television (TV11)
Bayon Television
Cambodian Television Network (CTN)
Truyền hình Quốc gia Cam pu chia (National Television of Cambodia]] (TVK)
Truyền hình Phnom Penh (Phnom Penh Television) (TV3)
Truyền hình quân đội hoàng gia Royal Cambodia Armed Forces Television) (TV5)
DTV STAR (Digi)
Truyền hình cáp Campuchia (Cambodia Cable Television) (CCTV)
Truyền hình Cáp Phnom Penh (Phnom Penh Municipal Cable Television) (PPCTV)

Các đài truyền hình địa phương

Kandal - Phát trên kênh 27, Bayon Television là kênh UHF duy nhất của Campuchia. Một công ty truyền hình tư nhân của thủ tướng Hun Sen, nó cũng quản lý Bayon Radio FM 95 MHz. Nó được thành lập vào tháng 1 năm 1998.
Mondulkiri - được thành lập năm 1999, chuyển tiếp TVK trên kênh 10.
Preah Vihear - được thành lập vào năm 2006, phát sóng trên kênh 7.
Ratanakiri - được thành lập vào năm 1993, chuyển tiếp TVK trên kênh 7.
Siem Reap - thành lập năm 2002, chuyển tiếp TV3 trên kênh 12.

Internet

Internet Hosts:
5,452 (2009)

Số người dùng Internet:
78,500 (2009)

Tên miền quốc gia:
.kh

Xem thêm

MEGA Dedicated Communication
Điện ảnh Campuchia
Truyền thông Campuchia
Bộ Bưu chính viễn thông Cambodia

Tham khảo

"3G phones banned in anti-porn drive" , Reuters, ngày 26 tháng 5 năm 2006.

Liên kết ngoài

Ministry of Posts and Telecommunications
Hồ sơ văn hóa Cambodia (Bộ Văn hóa-Nghệ thuật)


title: Chim thiên đường nhỏ

text:
Chim thiên đường nhỏ (danh pháp hai phần: Paradisaea minor) là một loài chim thuộc họ Chim thiên đường (Paradisaeidae).

Mô tả
Chim thiên đường nhỏ có chiều dài 32 cm. Loài chim này sinh sống ở khắp khu rừng phía bắc New Guinea và các đảo gần đó Misool và Yapen. Phổ biến rộng rãi và phổ biến ở phạm vi rộng lớn của nó, chim thiên đường nhỏ được đánh giá là loài ít quan tâm trong sách đỏ của IUCN. Nó được liệt kê trong Phụ lục II của Công ước CITES. Giống như nhiều loài chim thiên đường khác, loài chim này dị hình giới tính mạnh. Loài chim này giống với chim thiên đường lớn nhưng con trống của loài chim thiên đường lớn có ngực tối còn con mái hoàn toàn màu nâu.

Chú thích

Tham khảo

  Database entry includes justification for why this species is of least concern

M
Chim Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 1809


title: Chim thiên đường lớn

text:
Chim thiên đường lớn (danh pháp hai phần: Paradisaea apoda) là một loài chim thuộc họ Chim thiên đường (Paradisaeidae). Đây là loài điển hình của chi Chim thiên đường (Paradisaea) và họ Chim thiên đường.

Loài này giống với chim thiên đường nhỏ. Giống như nhiều loài chim thiên đường khác, loài chim thiên đường lớn là loài dị hình giới tính cao.

Chú thích

Tham khảo

A
Chim Papua New Guinea
Chim Indonesia
Chim Đông Nam Á
Chim New Guinea
Động vật được mô tả năm 1758


title: Sam Hutchinson

text:
Samuel Edward "Sam" Hutchinson (sinh ngày 03 tháng 8 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp Anh chơi cho Chelsea, anh có thể chơi ở cánh phải hoặc trung tâm hàng phòng ngự.

Sự nghiệp

Chelsea
Anh sinh ở Slough, Berkshire, Hutchinson là con trai của Eddie Hutchinson, cũng từng chơi cho đội trẻ của Chelsea. Hutchinson gia nhập học viện Chelsea lúc lên 7. Anh đã tham gia trận đấu ra mắt đội 1 của mình cho Chelsea ngày 13 tháng 5 năm 2007 trong 1 trận đấu giải Ngoại hạng Anh đấu với Everton. Sau khi ký kết 1 hợp đồng bốn năm trong tháng 8 năm 2007, Hutchison đã bị chấn thương, và phải nghỉ 6 tháng. Anh có trận đầu tiên của mình cho đội trong trận đấu với Queens Park Rangers vào tháng 9 năm 2009.

Hutchinson có thể chơi ở cánh phải hoặc trung tâm hàng phòng ngự, anh đã bị chấn thương phức tạp ở đầu gối phải. Tháng 8 năm 2010, lúc anh mới 22 tuổi đã tuyên bố treo giày.
Tuy nhiên, huấn luyện viên André Villas-Boas sau đó đã triệu hồi Hutchinson, cho thời gian thử thách và mới đây quyết định trao cho anh số áo 27 cùng một vị trí trong danh sách 25 cầu thủ đăng ký thi đấu từ ngày 1 tháng 1 năm 2012.

29/4/2012 anh trận đầu tiên cho Chelsea kể từ khi trở lại trong trận thắng 6-1 trước Queens Park Rangers, anh vào sân thay José Bosingwa vào phút thứ 81.

Thống kê sự nghiệp

Tham khảo

Sinh năm 1989
Cầu thủ bóng đá Chelsea F.C.
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Premier League
Hậu vệ bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Vitesse
Cầu thủ bóng đá Sheffield Wednesday F.C.

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hà Lan

Cầu thủ bóng đá Anh ở nước ngoài


title: Hà hoàng hậu (Hán Linh Đế)

text:
Linh Tư Hà hoàng hậu (chữ Hán: 靈思何皇后, ? - 30 tháng 9 năm 189), cũng gọi Đông Hán Hà Thái hậu (東漢何太后), là Hoàng hậu thứ hai của Hán Linh Đế Lưu Hoằng, sinh mẫu của Hán Thiếu Đế Lưu Biện trong lịch sử Trung Quốc.

Cùng với anh trai của bà là Đại tướng quân Hà Tiến, bà đã đưa con trai mình là Lưu Biện lên ngôi. Do là Mẫu hậu, Hà thị trở thành Hoàng thái hậu, thực hiện lâm triều nhiếp chính, đứng sau điều khiển quyền lực triều đình sau cái chết của Hán Linh Đế. Bà có mâu thuẫn gay gắt với mẹ của Hán Linh Đế là Hiếu Nhân Đổng Hoàng hậu, cuối cùng cùng Hà Tiến mời một quân phiệt có thế lực là Đổng Trác về kinh sư, gây nên một cơn phong ba trong triều, góp phần lớn làm tàn hại cơ nghiệp của Đông Hán.

Tiểu sử
Không giống như hầu hết các Hoàng hậu nhà Hán, Hà thị không xuất thân từ một gia đình quý tộc. Cha bà là một đồ tể bán thịt ở huyện Uyển, quận Nam Dương (南阳宛县; nay thuộc Nam Dương, tỉnh Hà Nam). Phụ thân Hà Chân (何真), mẹ là Hưng (興; không rõ họ), sinh ra Hà thị cùng Hà Tiến. Sau Thị Hưng lấy một người họ Chu sinh ra Hà Miêu (何苗).

Thời Hán Linh Đế, thông qua tuyển chọn cung nữ, Hà thị nhập Dịch đình, được Hán Linh Đế sủng hạnh mà trở thành phi tần trong Dịch đình. Năm Gia Bình thứ 5 (176), Hà thị sinh cho Hán Linh Đế con trai thứ hai là Lưu Biện. Khi ấy các Hoàng tử của Linh Đế sinh ra đều dễ chết non, Linh Đế bèn đem Lưu Biện cho một Đạo sĩ họ Sử nuôi nấng, từ ấy có hiệu gọi là Sử hầu (史侯), còn Hà thị do "Mẫu dĩ tử quý" mà chính thức tiến phong Quý nhân. Trong cung đình, Quý nhân Hà thị có tiếng tính tình quật cường lại hay đối kị, còn có công sinh hạ Hoàng tử, nên không ai không sợ.

Hoàng hậu nhà Hán
Năm Quang Hòa nguyên niên (178), Hán Linh Đế tin lời Trung thường thị Vương Phủ, phế truất và giam cầm Tống hoàng hậu, Hoàng hậu u buồn mà chết. Năm thứ 3 (180), ngày 5 tháng 12, Hán Linh Đế lập Hà thị làm Hoàng hậu.

Sau khi trở thành Hoàng hậu, cha của Hà hoàng hậu là Hà Chân được truy tặng Xa Kị tướng quân, tước Vũ Dương hầu (舞阳侯), thụy Tuyên Đức (宣德); mẹ của bà được phong tước Vũ Dương quân (舞陽君). Anh trai bà là Hà Tiến thăng quan nhanh chóng, từ Lang trung lên Tương tác đại tướng (將作大匠), rồi Hà Nam doãn (河南尹). Trong khi đó tại hậu cung, Hà hoàng hậu rất hay ghen ghét và hãm hại cung phi khiến ai ai cũng đều sợ bà. Khi ấy, Vương mỹ nhân của Hán Linh Đế đã sinh một con trai tên là Lưu Hiệp. Hà hoàng hậu bèn ám sát Vương mỹ nhân bằng cách bỏ thuốc độc vào cháo. Hán Linh Đế rất tức giận và muốn phế bà, nhưng các hoạn quan xin giúp nên bà đã không bị truất ngôi. Hán Linh Đế gửi hoàng tử Lưu Hiệp cho mẹ ruột là Hiếu Nhân Đổng hoàng hậu nuôi dưỡng để đảm bảo an toàn không bị Hà hậu sát hại.

Năm Trung Bình nguyên niên (184), diễn ra khởi nghĩa Khăn Vàng. Anh trai Hà hậu là Hà Tiến được phong Đại tướng quân (大将军), dẫn binh trấn áp cuộc khởi nghĩa, lập được đại công. Do công lao lớn, Hà Tiến được phong Thận hầu (慎侯). Năm thứ 4 (187), có giặc Huỳnh Dương, em trai Hà Tiến là Hà Nam doãn Hà Miêu được phái đi trấn dẹp. lập đại công, được bái Xa Kỵ tướng quân, phong Tế Dương hầu (濟暘侯). Lúc này gia tộc Hà thị hưng thịnh, Hà hoàng hậu lại càng có địa vị vững chắc trong triều đình.

Khi các hoàng tử lớn lên, Hán Linh Đế quyết định chọn ngôi vị Thái tử. Lưu Biện ra đời trước, nhưng Hán Linh đế thấy đứa con này không đủ trí tuệ, không thể làm Tự quân. Tuy vậy, Linh Đế sủng ái Hà hậu, lại có anh trai của Hà hậu là Hà Tiến nhậm chức Đại tướng quân, Hán Linh Đế chần chờ không quyết.

Thái hậu nhà Hán

Diệt họ Đổng
Năm Trung Bình thứ 6 (189), tháng 4, Hán Linh Đế băng hà. Hà Tiến lúc này đã khống chế triều chính, lập Lưu Biện – con của Hà hoàng hậu – lên nối ngôi, tức là Hán Thiếu Đế. Hà hoàng hậu được tôn Hoàng thái hậu, lâm triều nhiếp chính. Đại tướng quân Hà Tiến cùng Thái phó Viên Ngỗi phụ chính.

Ngay sau đó, Hà Thái hậu lại đối đầu với một thế lực khác. Mẹ của Hán Linh Đế là Hiếu Nhân Đổng hoàng hậu vốn không vừa ý với việc nhà họ Hà nắm quyền, nên nhiều lần khuyên lập con của Vương mỹ nhân là Lưu Hiệp làm Thái tử, nhưng Hán Linh Đế lại đột ngột qua đời nên chuyện không thành. Vì duyên cớ này mà Hà Thái hậu rất căm ghét mẹ chồng mình. Cùng là ngoại thích, cháu trai Đổng Trọng của Hiếu Nhân Đổng hậu được phong làm Phiêu Kỵ tướng quân, còn anh trai Hà Thái hậu là Hà Tiến được phong làm Đại tướng quân, thực lực tương đương, nên vì vậy mà hai bên kình địch nhau như lửa với nước. Vì ảnh hưởng chính trị, Đại tướng quân Hà Tiến có hiềm khích và mâu thuẫn gay gắt với hoạn quan, trong khi đó Đổng hậu lại thân cận với lực lượng này. Đổng hậu cũng mâu thuẫn với Hà Thái hậu, mỗi lần Đổng Thái hậu muốn can dự triều chính, đều do Hà Thái hậu cản trở vì Hà Thái hậu mới là Hoàng hậu chân chính của Đại Hán, trở thành Hoàng thái hậu lâm triều danh chính ngôn thuận, còn Đổng hậu vốn chỉ là vợ của Hiếu Nhân hoàng - sinh phụ của Hán Linh Đế, địa vị không có. Mắt thấy nhà họ Hà lấn át quyền lợi của mình, Đổng hậu uất ức bèn mắng:"Ngươi oai vệ gì? Cậy thế anh ngươi à? Ta bảo Phiêu kỵ tướng quân giết anh ngươi dễ như trở bàn tay!". Hà Thái hậu giận dữ bèn nói với Hà Tiến, cả hai càng đem mưu diệt trừ nhà họ Đổng.

Tháng 5 năm ấy, Đại tướng quân Hà Tiến cùng Tam công bàn họp các quan lại kể tội Hiếu Nhân Đổng hậu nhận tiền hối lộ của các địa phương. Tấu sớ nói:“Hiếu Nhân hoàng hậu sai Trung Bình hầu Hạ Uẩn, Vĩnh Lạc thái bộc Phong Tư cùng châu, quận quan phủ lẫn nhau cấu kết, lũng đoạn các nơi trân bảo tài hóa, toàn bộ đưa vào Vĩnh Lạc cung. Dựa theo lệ thường, Phiên quốc Vương hậu không thể lưu lại ở kinh thành, thỉnh đem bà ta dời hồi Hà Giang quốc”. Hà Thái hậu phê chuẩn tấu chương này, Hà Tiến dẫn binh bao vây phủ đệ của Đổng Trọng, miễn trừ chức vụ, vì thế Đổng Trọng tự sát. Đổng hậu qua đời không lâu sau đó, hầu hết các tài liệu lịch sử cho rằng bà đã chết vì buồn phiền, nhưng một số truyện (trong đó có Tam quốc diễn nghĩa) kể rằng bà đã bị ép uống thuốc độc.

Loạn Thập thường thị
Vào lúc đó, Trung thường thị Trương Nhượng và các hoạn quan, sử gọi Thập thường thị, có mâu thuẫn gay gắt với Hà Tiến, anh ruột của Hà Thái hậu. Bởi vì các hoạn quan nhiều năm đã thành một thế lực mạnh, trong ngoài cấu kết cực kỳ củng cố. Hà Tiến vừa nắm quyền, xưa nay cũng kiêng kị bọn họ, không dễ bề nắm được quyền thế, cho nên Hà Tiến nhiều lần đề nghị Hà Thái hậu bãi chức các hoạn quan, nhưng Hà Thái hậu lại không chịu vì hoạn quan vốn là những người hầu hạ đắc lực trong cung cấm không thể bỏ đi; hơn nữa trước đây Hà Thái hậu từng nhờ Thập thường thị can gián Hán Linh Đế nên không bị truất ngôi Hoàng hậu. Trương Nhượng đặc biệt được Hà Thái hậu tin cậy và sủng ái nhất, do con trai nuôi của ông đã lấy em gái Thái hậu.

Thấy Hà Thái hậu không chịu, có Viên Thiệu là dòng dõi Công khanh nhiều đời kiến nghị:"Hoàng môn Thường thị chiếm quyền đã lâu, lại còn Trường Lạc Thái hậu hưởng lạc thông dâm. Tướng quân nên tiến chọn hiền tài, khôi phục triều đình". Hà Tiến cho là phải, cùng Viên Thiệu và Viên Thuật, Phùng Kỷ (逢纪), Hà Ngung (何颙) rồi Tuân Du kết làm tâm phúc. Vì gợi ý của Viên Thiệu, Hà Tiến bèn sai người ra nói với Đổng Trác là Châu mục của Tịnh Châu, hãy "giả làm phản đòi dẹp hoạn quan", với mục đích là dọa Thái hậu phải bằng lòng bãi chức hoạn quan. Chủ bạ Trần Lâm (陈琳) khuyên can không thể rước họa vào nhà, nhưng Hà Tiến không nghe.

Mẹ của Hà Thái hậu là Vũ Dương quân cùng Hà Miêu nhận hối lộ của hoạn quan, biết Hà Tiến muốn giết hết bọn họ, bèn nói với Hà Thái hậu:"Đại tướng quân chuyên tàn sát thân tín, lấy đó áp chế Hoàng thượng". Hà Thái hậu nghe thế càng hồ nghi Hà Tiến có thể tiếm vượt, nên càng không chịu kế hoạch của Hà Tiến.

Sau đó, Hà Thái hậu nghe tin Đổng Trác sắp kéo quân vào Lạc Dương, trúng kế sợ hãi, vội ra chiếu cách chức các hoạn quan, chỉ giữ vài người tín nhiệm, đều là những Tiểu hoạn quan do Hà Tiến đề bạt. Điều này khiến Viên Thiệu không chịu, khuyên Hà Tiến dứt điểm hoàn toàn, nhưng Hà Tiến vẫn cứ trù tính, do đó Viên Thiệu giả truyền chỉ ý của Hà Tiến, lệnh các châu, quận lùng bắt thân thuộc của các hoạn quan, do đó các hoạn quan hốt hoảng, biết là sẽ sinh đại biến. Không thể chờ chết, sau khi bị bãi nhiệm, Trương Nhượng lại gọi con trai và con dâu dập đầu, con dâu ông vốn là em gái Hà Thái hậu, nên Trương Nhượng nói:"Lão thần đắc tội, hẳn là nên về tư môn xám hối. Nhưng lão thần nhiều đời chịu ân, hiện tại muốn rời xa hoàng cung, nhất thời quyến luyến khó xá, thỉnh lại một lần tiến cung, có thể tạm thời vấn an Thái hậu. Khi lại thấy được ngọc nhan, có chết cũng không hối!". Con trai và con dâu Trương Nhượng đến xin Vũ Dương quân cầu tình, vốn Vũ Dương quân có nhận hối lộ của họ, nên vào cung nói lại với hà Thái hậu, do đó Thái hậu triệu tập các hoạn quan về lại trong cung phục sự như cũ.

Năm Quang Hi nguyên niên (189), tháng 8, Hà Tiến lại tới Trường Lạc cung để đề nghị Hà Thái hậu không chỉ bãi miễn mà giết Trương Nhượng và tất cả các hoạn quan. Trong các hoạn quan có người nghe được chuyện bèn báo với Trương Nhượng, thế là Trương Nhượng cùng Đoàn Khuê giả truyền ý chỉ của Thái hậu để gọi một mình Hà Tiến vào cung, sau vội huy động vài mươi quân lính cầm binh khí phục sẵn, đợi lúc Hà Tiến ra cửa cung bèn đổ ra bắt sống, mang tới dưới lầu Thượng thư rồi kể tội vong ân bội nghĩa và giết chết trước Gia Đức điện.

Tin tức Hà Tiến bị giết truyền ra, thủ hạ của Hà Tiến là Viên Thiệu mang quân đánh vào hoàng cung giết hoạn quan báo thù cho Hà Tiến. Trong lúc hỗn loạn, Trương Nhượng cùng Đoàn Khuê dắt Hà Thái hậu, Hán Thiếu Đế và Trần Lưu vương Lưu Hiệp chạy trốn từ đường phức đạo Nam cung ra Bắc cung. Đúng lúc đó Thượng thư Lư Thực cầm giáo chạy tới, giữ được Hà Thái hậu. Nhóm hoạn quan sau đó bị truy đuổi, số nhảy xuống Hoàng Hà tự vẫn, số bị giết, trong đó có cả mẹ của Hà Thái hậu là Vũ Dương quân.

Bị Đổng Trác giết hại
Lúc này quân Đổng Trác vừa kéo tới, tìm được Hán Thiếu Đế và em là Trần Lưu vương Lưu Hiệp. Đổng Trác rất ấn tượng bởi sự nhanh trí của Lưu Hiệp, và toan tính phế Hán Thiếu Đế để lập Lưu Hiệp lên thay. Đổng Trác sau đó đã phế Hán Thiếu Đế xuống thành Hoằng Nông vương, và Hà Thái hậu bị ép phải đồng ý. Hoàng tử Lưu Hiệp đã được lập, tức Hán Hiến Đế.

Nhìn Thiếu Đế Lưu Biện hạ điện, mặt bắc xưng thần, Thái hậu Hà thị nghẹn ngào rơi lệ, các đại thần đau khổ trong lòng nhịn đau, nhưng không có người dám nói chuyện. Đổng Trác sau đó cáo buộc Hà Thái hậu đã hãm hại Vĩnh Lạc cung (tức Đổng Thái hậu), làm trái đạo hiếu của con dâu và bà bị buộc phải chuyển đến Vĩnh An cung (永安宮). Cùng năm, vào ngày 30 tháng 9, Đổng Trác lệnh sai người đem rượu ban chết Hà Thái hậu. Dù được hợp táng với Hán Linh Đế ở Văn Chiêu lăng (文昭陵), đám tang của bà không được hưởng các nghi lễ cho một Hoàng hậu. Thụy hiệu gọi Linh Tư hoàng hậu (靈思皇后).

Sang năm sau (190), con trai bà Hoằng Nông vương Lưu Biện bị Đổng Trác ép tự sát, năm 18 tuổi.

Trong văn hoá đại chúng

Tam quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Hà Thái hậu được mô tả khát sát với chính sử, nhưng đoạn bị ép chết có phần hư cấu và chi tiết hơn. Khi Đổng Trác vào kinh, bà bị lệnh cởi bỏ y phục, cùng Thiếu Đế và Đường phi đến Vĩnh An cung giam cầm. Sau đó, cả ba người dần lâm vào cảnh khốn cùng.

Hán Thiếu Đế ai oán làm thơ trách móc Đổng Trác, bèn bị Trác sai Lý Nho đưa rượu độc đến uống. Lý Nho toan nói là rượu mừng thọ dâng lên Hoàng đế, thì Thái hậu nói:"Nếu là rượu thọ, thì ngươi hãy uống trước đi". Lý Nho cả giận, thẳng thừng ép Thiếu Đế cùng Thái hậu uống. Thái hậu còn mắng to trách Hà Tiến vô dụng, lại dẫn giặc vào nhà, cả ba người ca hát bi thương từ biệt nhau. Lý Nho không chờ được càng giục, Thái hậu quát mắng:"Đổng tặc bức chết mẹ con ta, Hoàng Thiên cũng không dung! Ngươi giúp giặc làm điều ác, đến rồi ngươi cũng bị diệt tộc!". Lý Nho giận dữ xô Thái hậu rơi xuống lầu chết, sai Võ sĩ thắt cổ Đường phi còn chính mình tự tay rót rượu ép Thiếu Đế uống.

Phim ảnh

Xem thêm
 Hà Tiến
 Hán Linh Đế
 Hán Thiếu Đế
 Hiếu Nhân Đổng hoàng hậu

Tham khảo
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội
 Nguyễn Khắc Thuần (2003), Các đời đế vương Trung Hoa, Nhà xuất bản Giáo dục
 Hậu Hán thư - Hậu phi kỷ
 Tam Quốc chí

Chú thích

Liên kết ngoài
 《后汉书·卷十下·皇后纪第十下》
 《资治通鉴·卷第五十九》

Người Hà Nam (Trung Quốc)
Hoàng hậu nhà Hán
Nhiếp chính nhà Hán
Hoàng thái hậu nhà Hán
Mất năm 189
Sinh thế kỷ 2


title: Độ cong

text:
Trong hình học, độ cong thể hiện sự lệch hướng tại một điểm trên đường cong, mặt cong hay không gian Riemann nói chung.

Độ cong của một đường cong

Định nghĩa
Theo Cauchy, tâm đường cong C tại một điểm là giao điểm của hai pháp tuyến vô cùng gần nhau, và bán kính cong  là khoảng cách từ điểm đó đến C. Và độ cong  chính là nghịch đảo của bán kính cong .

Gọi  là độ dài dường cong mà 2 pháp tuyến cách nhau, và  là góc hợp bởi 2 pháp tuyến. Ta có định nghĩa khác về độ cong:

Tính độ cong của một đường cong phẳng

Trong hệ tọa độ Descartes
Xem thêm: Hệ tọa độ Descartes
Nếu đồ thị được cho dưới dạng hệ phương trình tham số , từ phần trên ta có định nghĩa:

 là góc hợp bởi 2 pháp tuyến, ta cũng có thể coi nó như góc lệch giữa 2 đường tiếp tuyến. Từ đó ta có thể định nghĩa  là góc tiếp tuyến của đường cong.

Lấy đạo hàm 2 vế theo tham số  ta được:

Kết hợp các kết quả thu được ta có:

Nếu đồ thị được cho bởi một hàm số  thì độ cong được tính như sau:

Trong hệ tọa độ cực
Xem thêm: Hệ tọa độ cực
Nếu đồ thị được cho bởi một hàm số  thì độ cong được tính như sau:

Ví dụ

Đường thẳng
Đường thẳng  hay  sẽ có độ cong được tính như sau:

Áp dụng công thức ta có:

hay công thức:

Vậy độ cong của một đường thẳng bằng 0.

Đường tròn
Đường tròn  hay  sẽ có độ cong được tính như sau:

Áp dụng công thức ta có:

hay công thức:

Vậy độ cong của một đường tròn là nghịch đảo bán kính của nó.

Các đường khác
Đường parabol  sẽ có độ cong được tính như sau:

Áp dụng công thức ta có:

 Đường ellipse  sẽ có độ cong được tính như sau:

Áp dụng công thức ta có:

với  là tâm sai của ellipse.

Độ cong của một đường cong ghềnh
Độ cong của một đường cong ghềnh (trong không gian 3 chiều) có hệ phương trình tham số trong hệ tọa độ Descartes  được tính theo công thức

Độ cong của một mặt cong

Độ cong Gauss

Độ cong trung bình

Độ cong của một không gian

Tenxơ độ cong Riemann

Tenxơ độ cong Ricci

Xem thêm
 Bán kính cong
 Đa tạp Riemann
 Hệ tọa độ Descartes
 Hệ tọa độ cực
 Hình học vi phân

Tham khảo
John M. Lee, Introduction to Riemannian manifolds
Độ cong
Hình học
Giải tích nhiều biến


AaaaaAAaaaAAAaaAAAAaAAAAA!!! – A Reckless Disregard for Gravity (tạm dịch: AaaaaAAaaaAAAaaAAAAaAAAAA!!! – Sự coi thường bất chấp trọng lực) là trò chơi máy tính thuộc thể loại mô phỏng do hãng Dejobaan Games phát hành cho Microsoft Windows vào ngày 3 tháng 9 năm 2000. Game lấy bối cảnh diễn ra vào năm 2011 trong một phiên bản thực tế thay thế của Boston, Massachusetts, người chơi môn BASE jump (nhảy từ những vật thể cố định) sẽ nhảy từ tòa nhà cao nhất và cố gắng để đạt được điểm số cao nhất có thể.

Cách chơi
AaAaAA!!! - A Reckless Disregard for Gravity là một trò chơi cho phép người chơi nhảy chúi đầu từ trên nóc một tòa nhà cao nhất xuống dưới với góc nhìn người thứ nhất kiểu 3D. Người chơi ghi điểm bằng cách bay gần các vật thể trên đường xuống, đập vỡ thông qua các tấm kính màu khác nhau, hạ cánh bằng dù trên một vùng thả định rõ, và không kết thúc như một bao xương bị gãy. Người chơi cũng nhận được điểm "hôn" bay gần các công trình hoặc các chướng ngại vật trên không khác và cho "ôm" (còn lại gần) những chướng ngại vật này khi họ rơi. Người chơi nhận được điểm thưởng cho "xâu kim", phun sơn trên các tòa nhà, giơ dấu hiệu tán thành cho người hâm mộ và tạo cử chỉ khiếm nhã với người phản đối. Đánh một con chim cũng được một số điểm khá đáng giá. Cái ôm và nụ hôn là cách chính để tăng điểm số. Những công trình kiến trúc, chướng ngại vật và vật thể khác nhau giữa các màn chơi. Một số màn chơi gồm các sườn núi, những công trình kiến trúc chuyển động và thay đổi, chim chóc và nghệ thuật trừu tượng.

Người chơi được đánh giá cách mà họ nhảy như thế nào, và họ kiếm được "răng" để đạt được một số điểm chuẩn cao về nhảy. Răng cho phép người chơi để mở khóa các màn chơi, vật phẩm mới (trong đó bao gồm cà phê espresso giúp làm nhảy chậm, graffiti để phun lên các công trình, và một chiếc găng tay được thiết kế để giơ dấu hiệu tán thành cho người ủng hộ hoặc chào hai ngón tay cho người phản đối), và những thứ mơ hồ khác chẳng hạn như hướng dẫn thiền định và kỹ thuật con lợn tua tủa lông. Thu nhập điểm số cao đủ cho phép người chơi gửi điểm số của họ trên bảng xếp hạng trực tuyến. Nhà phát triển game đã lấy cảm hứng từ môn BASE jumping trong bộ đồ bay wingsuit.

Phát triển
Phiên bản đầu tiên của AaAaAA!!! là một nguyên mẫu dựa trên những người chơi môn BASE Jumping đã nhảy xuống bên cạnh một ngọn núi. Một trong những thách thức của việc phát triển trò chơi này là xây dựng một cơ chế lối chơi cốt lõi và sau đó đơn giản hóa những gì là cần thiết. Sau đó nó được phát triển như là một sản phẩm phụ của một game trước đó là Inago Rage. cc

Đón nhận

AaAaAA!!! - A Reckless Disregard for Gravity đã nhận được sự đánh giá nhìn chung có triển vọng, như đã thấy bởi có điểm số tổng hợp 81/100 và 81.56% tại các trang web Metacritic và GameRankings. Game được lọt vào vòng chung kết giải IGF 2010 vì xuất sắc trong mảng thiết kế.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi điện tử năm 2009
Trò chơi khoa học viễn tưởng
Trò chơi về nhảy dù
Trò chơi điện tử phát triển ở Mỹ
Trò chơi điện toán đám mây
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử khoa học viễn tưởng
Trò chơi điện tử mô phỏng
Trò chơi Oculus Rift
Trò chơi trên Android
Trò chơi trên iOS


title: Làng cà phê Trung Nguyên

text:
Làng cà phê Trung Nguyên hay còn được gọi là Làng Cà phê là một cụm công trình kiến trúc có diện tích khoảng 20.000m². Làng Cà phê Trung Nguyên nằm ở phía Tây Bắc Thành phố Buôn Ma Thuột, tọa lạc tại ngã ba Lý Thái Tổ - Nguyễn Hữu Thọ,Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Dak Lak. Đây là một địa điểm du lịch nổi tiếng ở Tây Nguyên với không gian kiến trúc độc đáo đậm đà bản sắc dân tộc và không gian cà phê đặc sắc.

Ý tưởng
Xuất phát từ ý tưởng tạo lập tại Việt Nam một"thủ phủ cà phê toàn cầu"của Chủ tịch Tập đoàn Trung Nguyên - Đặng Lê Nguyên Vũ, công trình"Làng cà phê Trung Nguyên"là nơi hội tụ của những người đam mê cà phê trong và ngoài nước. Sau nhiều năm xây dựng, làng cà phê đã hoàn thành và ra mắt công chúng vào tháng 12 năm 2008.

Tổng quan về Làng cà phê

Làng cà phê Trung Nguyên gồm 5 khu chức năng: quầy cung cấp thông tin, thưởng thức, ẩm thực, siêu thị, bảo tàng.
Quầy thông tin
Nơi cung cấp thông tin liên quan đến Làng cà phê.
Khu thưởng thức
Gồm 3 gian nhà cổ Cherry, Arabica và Robusta xây dựng theo phong cách Huế. Đây là nơi thưởng thức cà phê Trung Nguyên, bao gồm các loại cà phê:"Weasel"- Cà phê chồn,"Legendee"- Huyền thoại,"Sáng tạo","Cà phê G7","Passiona"- Cà phê tươi.
Khu ẩm thực
Phục vụ trên 50 món ăn đặc sắc từ 3 miền đất nước Việt Nam và những món ăn đặc sắc tại địa phương như: ếch om cà đắng, cánh gà sốt cà phê, cơm chiên cà phê… Tiệc buffet hương vị đồng quê diễn ra vào tối thứ 7 và chủ nhật hàng tuần cùng chương trình nhạc sống, với các ca khúc theo chủ đề vào mỗi tối thứ 7.
Khu siêu thị
Còn được gọi là"Trung tâm quà lưu niệm"là nơi trưng bày và bán những món quà mang bản sắc văn hóa miền cao nguyên, những đặc sản địa phương và các sản phẩm đặc biệt của Trung Nguyên.
Bảo tàng dân tộc Tây Nguyên
Đây là nơi trưng bày những hiện vật cổ có giá trị lớn và lâu đời nhất của Tây Nguyên  như bộ sưu tập cồng chiêng và các công cụ, nông cụ, vũ khí… cần thiết trong đời sống sinh hoạt hàng ngày và trong văn hóa, tín ngưỡng của người dân Tây Nguyên. Những dụng cụ dùng trong quá trình trồng trọt, vận chuyển và chế biến cà phê của người dân Tây Nguyên được trưng bày trên chiếc k'pan. Làm bằng tấm ván gỗ dày và rất dài xẻ từ một thân cây cổ thụ, k'pan là biểu tượng cho sự sung túc của những gia đình Ê Đê giàu có.
 Bảo tàng cà phê thế giới

Bảo tàng Cà phê thế giới là một dự án nằm trong tổng thể của dự án lớn hơn là thiết lập Buôn Ma Thuột trở thành"Thủ phủ cà phê toàn cầu"của Tập đoàn Trung Nguyên. Với mô hình Bảo tàng Cà phê thế giới tại Buôn Ma Thuột, Trung Nguyên sẽ giới thiệu chi tiết đến du khách tham quan về lịch sử và văn hóa cà phê của Việt Nam và thế giới, với 10.000 hiện vật được mang về từ Bảo tàng Cà phê Burg, bộ sưu tập đá cây độc đáo, bộ sưu tập các cổ vật, hiện vật văn hóa của Tây Nguyên… Không gian này cũng là nơi để du khách khám phá về hành trình của cà phê và các nền văn hóa cà phê khác nhau.
Để xây dựng bảo tàng, ông Vũ đã cất công sưu tầm hàng loạt các loại máy móc, phương tiện khai thác và chế biến cà phê trên toàn thế giới từ cổ chí kim. Trong đó, có những bộ sưu tập đến từ địa danh nổi tiếng là vùng nguyên liệu cà phê ngon nhất trên thế giới, như: Ethiopia, Brazil, Jamaica... Chính vì vậy đây cũng là địa điểm thu hút khách tham quan hàng đầu khi đến với Làng cà phê Trung Nguyên.

 Ngoài ra, trong khuôn viên công trình còn có
Vườn cà phê
Bao bọc xung quanh Làng cà phê là khu vườn cà phê xanh mướt, với các loại cây cà phê: Robusta, Arabica, Excelsa… và đặc biệt là những gốc cà phê cổ trên 30 năm đang được chăm sóc bảo tồn.
Khu biểu diễn
Tại khu hầm thác thường xuyên diễn ra các chương trình biểu diễn nghệ thuật pha chế cà phê theo hương vị cà phê của nhiều Quốc gia trên thế giới như Ethiopia, Thổ Nhĩ Kỳ, Ý, Cà phê Syphon, cà phê Ê Đê…
Khu vui chơi

Nhằm gia tăng các dịch vụ khi đến với Làng cà phê, dự án khu vui chơi cho các em từ 2 – 12 tuổi sẽ đưa các em đến với một thế giới trẻ thơ thú vị đầy màu sắc, khơi dậy trí sáng tạo với các trò chơi: như bập bênh, thú nhún, xếp hình, ngựa gỗ,... hay những trò chơi thể chất như: nhà banh, cầu tuột, đường ống…

Xem thêm
Cà phê Buôn Ma Thuột
Trung Nguyên
Barista

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang chủ

Cà phê
Đắk Lắk
Du lịch Tây Nguyên
Làng cà phê Trung Nguyên


Tổng đội Thanh niên xung phong Trường Sơn là một doanh nghiệp đoàn thể trực thuộc Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

Hình thành
Tiền thân là một đơn vị sự nghiệp kinh tế được thành lập theo Quyết định số 34/QĐ-TWĐ ngày 3 tháng 1 năm 1998 của Ban Bí thư Trung ương Đoàn trên cơ sở Quyết định số 770/TTg, ngày 20 tháng 12 năm 1994 của Thủ tướng Chính phủ.

Thực hiện văn bản số 18/VPCP ngày 15 tháng 5 năm 1999 của Văn phòng Chính phủ, Tổng đội Thanh niên xung phong Trường Sơn được chuyển đổi thành doanh nghiệp đoàn thể theo Quyết định số 425/QĐ-TWĐ ngày 9 tháng 6 năm 1999 của Ban Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

Thực hiện văn bản số 164/CP-ĐMDN ngày 5 tháng 2 năm 2004 của Thủ tướng Chính phủ về việc cho phép Tổng đội Thanh niên xung phong Trường Sơn áp dụng cơ chế, chính sách đối với Doanh nghiệp Nhà nước hoạt động công ích, ngày 16 tháng 3 năm 2004, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn ra Quyết định số 546/QĐ-TƯĐTN v/v chuyển Tổng đội thanh niên xung phong Trường Sơn là doanh nghiệp đoàn thể trực thuộc Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, thành doanh nghiệp được áp dụng cơ chế, chính sách đối với những hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ mang tính công ích như Doanh nghiệp Nhà nước hoạt động công ích.

Nhiệm vụ
 Tổ chức, tiếp nhận, quản lý và sử dụng lao động tình nguyện của thanh niên để xung kích tham gia các chương trình, dự án kinh tế – xã hội, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi và hải đảo, của Nhà nước giao cho Trung ương Đoàn thực hiện.
 Tổ chức thực hiện một số hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nhằm tạo thêm nguồn lực cho đơn vị và hỗ trợ cho các đội hình Thanh niên xung phong thực hiện các dự án kinh tế – xã hội ở vùng khó khăn, gian khổ.

Dự án đường Hồ Chí Minh
 Là đơn vị thực hiện dự án "Tham gia Dự án đường Hồ Chí Minh" – Giai đoạn I với chiều dài 51 Km. Tổng giá trị khối lượng 260 tỷ đồng (16 triệu USD). Đồng thời là đại diện chủ đầu tư xây dựng đường cao tốc đoạn Cam Lộ - Túy Loan (thuộc dự án đường Hồ Chí Minh - Giai đoạn II) 200 Km. Giá trị đầu tư: 2,5 tỷ USD theo hình thức BT (đầu tư - chuyển giao)

Ghi chú
Lãnh đạo qua các thời kỳ:

- Tổng Đội Trưởng: Từ năm 1999-2017

 Đ/c: Lê Ngọc Ẩn

- Kế toán Trưởng:

 Đ/c: Nguyễn Kim Sơn

- Tổng Đội Trưởng: Từ năm 2017

 Đ/c: Nguyễn Kim Sơn

- Kế toán Trưởng:

 Đ/c: Nguyễn Phú Vinh

Liên kết ngoài
 Thanh niên xong phong Trường Sơn

 >

Tổ chức xã hội
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
Thanh niên xung phong


title: Shellshock: Nam '67

text:
Shellshock: Nam '67 là trò chơi bắn súng góc nhìn thứ ba lấy bối cảnh cuộc chiến tranh Việt Nam vào giữa thập niên 1960 chủ yếu nói về những phi vụ của một toán lính Mỹ mới sang Việt Nam do hãng Guerrilla Games phát triển và Eidos Interactive phát hành trên các hệ máy PlayStation 2, Xbox và PC vào năm 2004.

Cốt truyện
Cốt truyện của game phần lớn đều là hư cấu, sự việc bắt đầu vào tháng Giêng năm 1967 tại Sài Gòn, Nam Việt Nam. Một chiếc trực thăng CH-47 Chinook chở theo người chơi, Cal Walker và các tay lính Mỹ khác đáp xuống căn cứ không quân Tân Sơn Nhứt ở phía nam Sài Gòn. Walker cùng với đồng đội của anh, Binh nhì Kowalski, được ban sĩ quan chỉ huy chọn tham gia trong một cuộc không kích vào trại giam của Quân Giải phóng (thường gọi là Việt Cộng, viết tắt VC) ở tỉnh Kon Tum. Walker và Kowalski được đặt dưới sự chỉ huy của Trung úy O'Brien cùng với một người lính Mỹ khác mang biệt danh Short Timer. Khi Walker và đội của anh tiến vào khu vực trên, một người bạn thân bất ngờ bị bắn hạ, do tọa độ súng cối quân đối phương nã xuống, buộc một tay lính Mỹ khác tên Tomkins phải nhập vào nhóm. Cùng với sự giúp đỡ của một đội biệt kích do Trung sĩ Ramirez chỉ huy, Walker và đồng đội khai hỏa dữ dội và chiếm được trại giam của Quân Giải phóng. Toàn bộ trại giam ngay sau khi biến thành một căn cứ hỏa lực đóng vai trò như một sở chỉ huy cho Walker và đơn vị của anh.

Ngay sau đó, toán của Walker nhận thêm nhiệm vụ điều tra hoạt động của Quân Giải phóng trong một ngôi làng gần đó. Toán cũng được lệnh tìm kiếm một nhà báo đã mất tích trong làng. Sau khi phát hiện sự nguy hiểm của loại bẫy treo do Quân Giải phóng gài. Tuy vậy, nó chứng tỏ rằng những người dân làng đã trợ giúp Quân Giải phóng khi họ bị phục kích ở khu ruộng lúa ngay bên ngoài làng. Trải qua một trận càn quét quân đối phương đầy căng thẳng, Walker bắt đầu nhiệm vụ tìm kiếm nơi cất giấu vũ khí trong làng. Sau khi tìm thấy nhiều thứ vũ khí và đồ tiếp tế ẩn, toàn đội bắt đầu tìm kiếm nhà báo mất tích và ngay sau đó họ phát hiện anh ta bị vài quân đối phương bắt giữ làm con tin rồi cố gắng giải cứu tay nhà báo này. Nhiệm vụ thành công, họ nhảy sang nhiệm vụ tiếp theo là đánh chiếm một pháo đài cũ của Pháp và bảo vệ nó từ tay Quân Giải phóng. Trong suốt diễn biến của game, các thành viên trong nhóm bắt đầu mất từng người một trong khi thực hiện những nhiệm vụ khác nhau. Những tân binh trẻ măng được giới thiệu thay thế và Walker tham gia vào lực lượng đặc biệt. Họ phải tiến hành các nhiệm vụ ngày càng khó khăn như lật đổ, giải cứu và tấn công. Nhiệm vụ cuối cùng của Cal Walker là thủ tiêu Tướng Diệm, nhân vật phản diện chính trong game. Trải qua những giờ phút sinh tử đầy thử thách rồi anh ta cũng đã thành công và chuyển giao cái đầu bị cắt của Tướng Diệm về căn cứ.

Game kết thúc với chỉ Walker và một người lính quân đội Việt Nam Cộng hòa tên Monty với số thành viên còn lại của toán đã thiệt mạng sau khi một phần lớn quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Quân Giải phóng tổng tấn công vào Kontum. Walker kết thúc nhiệm vụ và tiếp tục một chuyến phi vụ thứ hai với toán biệt kích của anh.

Nhạc nền
 Bobby Bland - "Yield Not To Temptation"
 Country Joe and the Fish - "Bass Strings"
 Eddie Floyd - "Big Bird"
 Eddie Kirk - "The Hawg, Part One"
 Jimmy Powell & the Five Dimensions - "Sugar Babe"
 John Lee Hooker - "I Don´t Wanna Go To Vietnam"
 Juicy Lucy - "Who Do You Love?"
 Percy Sledge - "Warm and Tender Love"
 Roy Orbison - "In Dreams"
 Roy Orbison - Oh, Pretty Woman
 Sonny & Cher - "The Beat Goes On"
 Status Quo - "Technicolour Dreams"
 The Carnaby - "Jump and Dance"
 The Monkees - "Someday Man"
 The Quik - "Bert's Apple Crumble"
 The Seeds - "Pushin' Too Hard"
 Small Faces - "Don't Stop What You Are Doing"
 The Small Faces - "E Too D"
 The Spectres - "(We Ain't Got) Nothin' Yet"
 The Troggs - "66 5 4 3 2 1"
 The Truth - "I Go To Sleep"
 Traffic - "Just For You"

Đón nhận
Shellshock: Nam '67 đã bán được hơn 900,000 bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi điện tử năm 2004
Trò chơi hãng Eidos Interactive
Trò chơi trên Windows
Trò chơi Xbox
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi về chiến tranh Việt Nam
Trò chơi được phát triển tại Hà Lan
Trò chơi điện tử bắn súng góc nhìn người thứ ba
Tác phẩm giả tưởng lấy bối cảnh năm 1967
Trò chơi PlayStation Network
Trò chơi điện tử một người chơi


title: Shellshock 2: Blood Trails

text:
Shellshock 2: Blood Trails là trò chơi điện tử thuộc thể loại bắn súng góc nhìn thứ nhất lấy bối cảnh cuộc chiến tranh Việt Nam do hãng Rebellion Developments phát triển và Eidos Interactive phát hành cho các hệ máy PlayStation 3, Xbox 360 và Microsoft Windows. Game là phần tiếp theo của Shellshock: Nam '67 do hãng Guerrilla Games phát triển và Eidos phát hành vào năm 2004, Shellshock 2: Blood Trails chính thức phát hành vào tháng 2 năm 2009.

Cốt truyện
Shellshock 2: Blood Trails thuộc dòng bắn súng góc nhìn thứ nhất lấy bối cảnh chiến tranh Việt Nam nhưng phần lớn đều mang hơi hướng hư cấu và giả tưởng nhiều hơn phần đầu. Câu chuyện xoay quanh một nhóm biệt kích Trung sĩ Caleb "Cal" Walker chỉ huy, người đã biến mất sau khi được gửi vào vùng rừng nhiệt đới ở Campuchia để lấy một kiện hàng bí ẩn được gọi là WhiteKnight, bị thất lạc sau khi một chiếc máy bay vận tải bị một chiếc chiến đấu cơ của quân đội Bắc Việt bắn hạ. Cal bị mất người của mình cho các nạn nhân đầu tiên của WhiteKnight, nguyên là phi hành đoàn máy bay Mỹ bị bắn rơi. Cal đã bị nhiễm loại virus mà anh không hề hay biết.

Một tháng sau khi sự kiện này, Cal đi ra khỏi rừng một mình, chỉ bị bắt giữ và đưa đến một căn cứ quân đội Mỹ ở vùng Cao nguyên Pleiku. Một người em mới nhập ngũ của Cal là Binh nhì Nathaniel "Nate" Walker do Trung sĩ Jack Griffin phái đến căn cứ để thu thập thông tin về WhiteKnight từ người anh trai loạn trí. Thật không may, Cal đã trốn thoát sau khi giết chết một số binh sĩ trong suốt cuộc tấn công của Quân Giải phóng vào Pleiku. Cuộc tổng tấn công của Quân Giải phóng (thường gọi là Việt Cộng, viết tắt VC) phối hợp cùng quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Nguyễn Văn Trang sắp đặt, Trang vốn là một sĩ quan Quân Giải phóng được gửi tới để bắt Cal đem về chiến khu nhằm tìm hiểu về WhiteKnight.

Nate, với sự giúp đỡ của Griffin, và người lính Mỹ mà anh gặp trên đường đi phải mau chóng tìm kiếm và săn lùng Cal, di chuyển từ Pleiku đến một ngôi chùa cũ ở Campuchia. Nate còn được giao nhiệm vụ ngăn chặn Nguyễn Trang và các đồng chí của ông tới bắt Cal. Nate trong suốt cuộc hành trình trải qua buộc phải chiến đấu những người bị nhiễm với WhiteKnight, Quân Giải phóng và quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa để cuối cùng tìm cho bằng được người anh trai bị mất tích.

Phát triển
Theo Giám đốc điều hành của Rebellion là Jason Kingsley, tựa game trước đây được phát triển bởi Core Design cho công ty mẹ Eidos trước khi Rebellion mua lại studio và đổi tên thành Rebellion Derby.

Đón nhận
Game nhận được phần lớn lời đánh giá tiêu cực. Brett Todd của GameSpot chấm điểm cho game 4/10, nói rằng game mắc phải "những kẻ thù ngu ngốc", "điều khiển khủng khiếp", "thiết kế màn chơi đơn giản", "không có mục chơi mạng" và phần chiến dịch chơi đơn quá "ngắn". Todd cũng cho biết "ShellShock 2: Blood Trails mang chút hơi hướng Việt Nam với phần ứng dụng tự do của những lũ zombie" và "một vài sự sợ hãi tốt", nhưng cuối cùng "không có nhiều trò chơi ở đây". Anh kết luận bằng đánh giá của anh nói rằng: "Thậm chí nếu bạn đang quan tâm đến chiến tranh Việt Nam và có sự tôn sùng zombie, bạn có thể có thể tìm thấy cách sử dụng tốt hơn cho túi tiền của bạn".

Nhà phê bình Erik Brudvig của IGN cho biết: "bắn súng góc nhìn thứ nhất chẳng đáp ứng ngắn hạn và thường những người không có hầu bao dày cộm thường gặp khó khăn khi cạnh tranh với các đối thủ bậc cao. Đó là trường hợp với Shellshock 2". Brudvig nói rõ nhịp độ tiến triển của game "Shellshock 2 bắt đầu cũng đủ tốt, nhưng nhanh chóng tụt dốc và kết thúc trước khi bạn thực sự có thời gian để đánh giá đúng nó tệ như thế nào". Anh chấm điểm cho game 4.6/10. Cuối cùng, Brudvig cảm thấy rằng "hình ảnh, thiết kế màn chơi và về bất cứ điều gì khác bạn nghĩ không thể phù hợp với thể loại bắn súng góc nhìn thứ nhất".

Tham khảo

Trò chơi điện tử năm 2009
Trò chơi có Games for Windows
Trò chơi được phát triển tại Anh
Trò chơi về chiến tranh Việt Nam
Trò chơi trên Windows
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi về Zombie
Bắn súng góc nhìn người thứ nhất


title: Thái Đen

text:
Thái Đen (tiếng Thái:ไทดำ; chữ Thái Đen:ꪼꪕꪒꪾ, ) hay Thái quần đen ( ; ) là dân tộc sinh sống chủ yếu tại Việt Nam, Lào, Trung Quốc và Thái Lan.

Dân số và địa bàn cư trú
Tại Việt Nam, người Thái Đen cùng với người Thái Trắng (chữ Thái đen:ꪼꪕ ꪒꪮ꪿ꪙ - ꪼꪕ ꪄꪱꪫ)và một số nhóm nhỏ khác được gọi chung là dân tộc Thái. Dân số của nhóm Thái Đen tại Việt Nam năm 2002 ước tính khoảng 690.300 người.

Tại Lào, có khoảng 49.953 người Thái Đen hay Tày Mười sinh sống tại tỉnh Khammouan (thống kê năm 1995).

Tại Trung Quốc có chừng 9603 người Thái Đen (một phần của dân tộc Thái theo phân loại của CHND Trung Hoa) (số liệu 1995).

Tại Thái Lan có 419 người Thái Đen sinh sống tại tỉnh Loei (tỉnh), Thái Lan (số liệu 2004, nhóm này đến Thái Lan vào năm 1885). Số dân Thái Đen cũng sống ở các tỉnh khác như Nakhon Pathom, Ratchaburi, Suphan buri, Phitsanulok, Chumphon và Surat Thani.

Người Thái Đen cũng có mặt tại Australia, Pháp và Hoa Kỳ tập trung tại tiểu bang Iowa.

Di cư và phát triển

Theo các cuốn sách cổ của Thái Lan và các nghiên cứu cho thấy người Thái Đen di cư từ Tây Song Bản Nạp, miền nam Trung Quốc từ cuối Thiên niên kỷ I. Họ men theo sông Mê Nam đến định cư ở Loei (Thái Lan). Sau đó họ di cư sang Lào. Dưới sự chỉ huy của Thủ Lĩnh Lạn Chượng, đội quân của người Thái Đen đã vượt qua đèo Khâu Phạ sang khu vực Mường La Sơn La (Việt Nam), họ dần thu phục các tộc người những nơi này cho đến đất Mường Thanh.

Mường Thanh trở thành trung tâm của họ sau Mường Lò. Thế nhưng đến khoảng thế kỷ XI, Mường Muổi (tức Thuận Châu Sơn La ngày nay) lại nổi lên và có vai trò chi phối các Mường khác khắp vùng Tây Bắc rộng lớn. Thủ lĩnh Mường Muổi bấy giờ chính là Tạo Ngu Hấu (hay Ngưu Hống theo phiên âm Hán - Việt). Từ đó Mường Muổi trở thành trung tâm của người Thái Đen, phát triển mọi mặt hơn cả Mường Lò và Mường Thanh. Trong thời kỳ Thonburi, Taksin Đại đế Khi đến Viêng Chăn năm 1779, ông đã cưỡng bức người Thái Đen di cư khỏi Tây Song Bản Nạp. Họ đến định cư ở Phetchaburi, Thái Lan. Vào thời vua Rama I năm 1792, đã tập hợp nhóm người Thái Đen, Lào Puan và Lào Viêng sang Thái Lan một lần nữa. Lý do tại sao Muang Thaeng, Muang Phuan trở nên mạnh hơn Viêng Chăn Tổng đốc Viêng Chăn dấy binh tấn công Lào Song, Lào Puan và Lào Viêng sau đó tiến xuống dâng lên Đức vua Phật hoàng Yodfa ở Bangkok khoảng 4.000 gia đình. Saraburi Lao Puan đi đến tỉnh Suphanburi và người Thái Đen di cư đến làng Nong Lao hay Nong Lao (Nong Prong), huyện Nong Prong , huyện Khao Yoi, tỉnh Phetchaburi. Dưới thời trị vì của Vua Rama III,
Hoàng tử Anouvong của Lào, Viêng Chăn, tấn công huyện của người Thái Đen sinh sống và buộc họ phải di dân xuống Bangkok, sau đó yêu cầu trao đổi người Thái Đen với người Lào ở Viêng Chăn bị cưỡng bức trong thời Thonburi. "Hãy quay trở lại Viêng Chăn và yêu cầu Vương quốc Viêng Chăn của Lào độc lập, không liên quan trực tiếp đến Bangkok." Nhưng vua Rama 3 không cho phép điều đó. bởi vì nếu ông đồng ý, sẽ có những nhóm người khác mà Thái Lan đã cưỡng bức trở nên trầm trọng hơn Không thực hiện được mong muốn của hoàng gia, Chao Anuwong cảm thấy bị sỉ nhục và quay trở lại Viêng Chăn và bắt đầu một cuộc nổi loạn.
1826 - 1828 Hoàng tử Anouvong nổi dậy chống lại Xiêm. nổi dậy ở Viêng Chăn và đưa gia đình Tai Dam đến sống ở Xiêm một lần nữa Như hồi ký của Thống chế Chao Phraya Surasak Montri đã nói khi ông làm tướng đánh bại Hor dưới triều vua Rama 5, 1887 rằng “Vua Phra Nang Klao Chao Yu Hua do đó, Bệ hạ ân cần đến Chao Phraya Dharma nâng cao một đội quân lên thành phố đến thành phố Chính phủ đã có tổ chức và đã đưa Krua Muang Thaeng và Xishuangbhutai, vốn là Thái Đen, xuống Bangkok rất nhiều vì nếu kéo dài sẽ gây rắc rối cho chính phủ một lần nữa." Sau đó, Đức vua Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua cho những người Thái Đen đó thiết lập một nơi cư trú ở Phetchaburi cho đến khi nó được gọi là Lao Song từ bằng chứng nhập cư vào Thái Lan cả hai lần cho thấy dân Thái Đen đến định cư ở tỉnh Phetchaburi Đây là người đầu tiên và theo lời kể của chính người Thái Đen, người ta mô tả rằng họ di cư từ quê hương cũ bằng thuyền đến định cư tại Thủ phủ Tambon Tha Raeng Ban Laem đó là một ngôi nhà trên bãi biển Người Thái Đen không thích địa thế ở vùng đó. Vì vậy, họ tiếp tục di dời cho đến khi đến được huyện Khao Yoi. vốn có địa thế rừng núi, giống như khu định cư ban đầu nên nhà dân ở rất đông đúc.

Chữ viết
Người Thái Đen là một trong số rất ít dân tộc (nhất là dân tộc thiểu số) sớm có chữ viết riêng. Người ta chưa thể xác định rõ chữ Thái Đen ra đời từ khi nào, tuy nhiên người ta đã biết đến các cuốn sách ghi chép từ thế kỷ XI, do đó có thể chữ Thái Đen đã ra đời từ trước đó khá lâu.

Chữ Thái Đen là chữ tượng thanh đạt đến trình độ cao và là nguồn gốc của nhiều chữ viết khác như chữ Thái Lan, Chữ Lào,...

Tín ngưỡng - Tôn giáo
Người Thái Đen không theo đạo(*).

Về tín ngưỡng: Người Thái Đen thờ cúng tổ tiên. Họ tin rằng người đã khuất hay tổ tiên sẽ luôn ở nhà mình phù hộ che trở cho con cháu. Cứ 10 ngày một lần (tính theo can của phương đông) là ngày mà họ gọi là (, , ),
mỗi gia đình sẽ làm các mâm cơm như mâm cơm gia đình ăn hằng ngày mang vào dâng lễ cho tổ tiên. Sau đó họ mới đem chính thức ăn đó về ăn như bình thường. Thông thường một ngày Vênz tôngz dâng lễ hai lần theo 2 bữa chính, buổi sáng không quá muộn và buổi chiều cúng trước khi mặt trời chưa lặn hoặc chưa tối. Một số nơi thì chỉ dâng lễ một lần.

Tín ngưỡng này thể hiện sự kính trọng, ghi nhớ công ơn tổ tiên của người Thái Đen. Nó còn mang tính giáo dục, điều chỉnh hành vi đối xử của con cháu với ông bà, cha mẹ khi chung sống trở nên tốt đẹp hơn.

Ngoài ra người Thái Đen còn tôn thờ các vị thần (, , ) hoặc (, , ): thần đất (thổ địa), (, , ): trời,  (, ):tương đương với thành hoàng làng,...

Các nghi lễ truyền thống của người Thái đen gồm lễ làm phúc cho ngôi nhà (, , ; lễ lập công hàng năm của bản (, , ), nghi lễ lập công hàng năm của làng (, , ),...

Chú thích

Các sắc tộc Thái
Nhóm sắc tộc ở Lào
Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Nhóm sắc tộc ở Trung Quốc
Các dân tộc Việt Nam


title: Xa lộ Liên tiểu bang 95

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 95 (tiếng Anh: Interstate 95 hay viết tắt là I-95) là một xa lộ liên tiểu bang then chốt, hướng bắc-nam trên duyên hải phía đông của Hoa Kỳ, chạy song song với Đại Tây Dương từ tiểu bang Maine đến tiểu bang Florida và phục vụ một số vùng đô thị đông dân nhất tại Hoa Kỳ trong số đó có Boston, Providence, New Haven, Thành phố New York, Newark, Philadelphia, Baltimore, Washington, D.C., Richmond, Savannah, Jacksonville và Miami. Đây là xa lộ bắc-nam dài nhất trong Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang. Nó thay thế các quốc lộ Hoa Kỳ củ, phần lớn là Quốc lộ Hoa Kỳ 1. Các đoạn củ nhất của I-95 trong đó có một số đường thu phí có trước khi hệ thống xa lộ liên tiểu bang ra đời. Một phần xa lộ chưa được xây xong trong vùng Pennsylvania–New Jersey. Công cuộc xây dựng đoạn đường đứt đoạn này được dự tính hoàn thành vào thập niên 2010 (có thể là năm 2018).

Hai đoạn của I-95 có tổng chiều dài là . Đầu phía nam của I-95 nằm ở Quốc lộ Hoa Kỳ 1 tại phía nam Miami, Florida. Xa lộ hướng lên phía bắc dọc theo Đại Tây Dương từ Jacksonville, Florida đến Savannah, Georgia, và rồi đi gần bên trong đất liền hơn qua tiểu bang South Carolina và tiểu bang North Carolina đến thành phố Richmond, Virginia. Từ Richmond qua Washington, D.C. đến Baltimore, Maryland, I-95 đi theo đường phân tuyến nơi Đồng bằng Duyên hải Đại Tây Dương gặp Cao nguyên Appalachian Piedmont. Xa lộ tiếp tục đi về phía bắc qua Wilmington, Delaware và Philadelphia. Từ đây, xe cộ phải dùng đường khác để đi về thành phố Newark, New Jersey cho đến khi nào Dự án Nút giao thông lập thể Xa lộ thu phí Pennsylvania/Xa lộ Liên tiểu bang 95 hoàn thành (dự kiến năm 2017). I-95 qua Cầu George Washington vào Thành phố New York và rồi đi qua New Haven, Connecticut, Providence, Rhode Island, đi quanh Boston, Massachusetts, qua Portsmouth, New Hampshire, Portland, Maine trên đường đi đến Quốc lộ Hoa Kỳ 2 và cửa khẩu Houlton/Woodstock để đến Xa lộ New Brunswick 95 ngắn, là xa lộ nối vào Xa lộ Liên-Canada.

Đây là xa lộ liên tiểu bang bắc-nam dài nhất (5 xa lộ liên tiểu bang đông-tây dài hơn là: Xa lộ Liên tiểu bang 10 dài , Xa lộ Liên tiểu bang 40 dài , Xa lộ Liên tiểu bang 70 dài , Xa lộ Liên tiểu bang 80 dài , và Xa lộ Liên tiểu bang 90 dài ). I-95 đi qua 15 tiểu bang, hơn bất cứ xa lộ liên tiểu bang nào khác; xa lộ liên tiểu bang đi qua nhiều tiểu bang đứng thứ hai là Xa lộ Liên tiểu bang 90 với 12 tiểu bang. Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, chỉ 5 quận dọc theo xa lộ - 2 tại South Carolina, 1 tại miền nam Virginia và 2 tại miền bắc Maine — hoàn toàn là nông thôn. Theo Liên minh Hành lang Xa lộ Liên tiểu bang 95 , vùng mà I-95 phục vụ "có mật độ dân số ba lần nhiều hơn mật độ dân số trung bình của Hoa Kỳ và mức độ định cư đông như của Tây Âu".

Tính đến năm 2007, I-95 là xa lộ liên tiểu bang đường dài duy nhất không bị hủy bỏ mặc dù chưa hoàn toàn xây dựng xong theo kế hoạch xây dựng ban đầu. Một đoạn dứt tồn tại giữa hai đoạn riêng biệt tại New Jersey và Pennsylvania vì bị ảnh hưởng một phần từ các vụ phản đối chống xây dựng xa lộ cao tốc trong thập niên 1960 và thập niên 1970; vì thế việc lưu thông trực tiếp trên toàn chiều dài của I-95 là không thể thực hiện được vì hai đoạn nằm cách nhau khoảng . Đa số người lái xe đi lên Cầu Tưởng niệm Delaware đến Xa lộ thu phí New Jersey để kết nối đoạn đứt.

Mô tả xa lộ

Florida đến South Carolina
Xa lộ Liên tiểu bang 95 bắt đầu tại Quốc lộ Hoa Kỳ 1 ngay phía nam phố chính Miami, Florida, và đi theo một con đường phía bắc dọc theo duyên hải Đại Tây Dương của tiểu bang Florida, đi qua gần những vị trí trong tiểu bang Florida như Duyên hải Không gian (vùng nằm xung quanh Trung tâm Không gian Kennedy), Port Orange và Saint Augustine, Florida trước khi đi về phía bắc qua Jacksonville vào tiểu bang Georgia. Xa lộ Liên tiểu bang 95 tại Georgia đi qua các vùng đầm lầy phía đông của Georgia, gần như men theo duyên hải đến Savannah nơi nó giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 16, rồi băng vào tiểu bang South Carolina. Tại South Carolina, I-95 đi xa trong đất liền hơn lộ trình của nó ở phía nam và rồi đi vào tiểu bang North Carolina.

Đoạn đường qua tiểu bang Florida của I-95 có nhiều vụ tai nạn chết người nhất so tất cả các xa lộ liên tiểu bang.

North Carolina đến Virginia

Xa lộ Liên tiểu bang 95 tại North Carolina là một trong bốn hành lang bắc-nam chủ chốt đi qua tiểu bang (những hành lang kia gồm có Quốc lộ Hoa Kỳ 220 (Xa lộ Liên tiểu bang 73)/Quốc lộ Hoa Kỳ 29, Xa lộ Liên tiểu bang 77, và Xa lộ Liên tiểu bang 26). I-95 phục vụ không chính thức như một phân tuyến giữa hai vùng piedmont và Đồng bằng Duyên hải Đại Tây Dương của tiểu bang North Carolina. Tại Virginia, Xa lộ Liên tiểu bang 95 gần như đi theo cùng phân tuyến giữa hai vùng và đi ngang thủ phủ tiểu bang của mình là Richmond trước khi vào Bắc Virginia và sau đó vào tiểu bang Maryland bằng Cầu Woodrow Wilson.

Maryland, Delaware, và Pennsylvania
Xa lộ Liên tiểu bang 95 vào tiểu bang Maryland bằng Cầu Woodrow Wilson. Tại đây một đoạn ngắn khoảng  của xa lộ đi qua góc cận nam nhất của Đặc khu Columbia. Tại Maryland, I-95 đi theo Xa lộ Vòng Thủ đô quanh Washington, D.C. Trước khi rời xa lộ vòng ở phía bắc thành phố, I-95 đi theo chiều đường chéo từ giữa tiểu bang đến Baltimore. Sau đó, I-95 đi qua đông bắc Maryland, qua Cầu Tưởng niệm Millard E. Tydings bắt qua Sông Susquehanna tại Havre de Grace. Phía bên kia cầu là nơi thu phí cho xe cộ đi theo chiều về phía bắc. Sau đó, xa lộ đi về phía đông đến ranh giới tiểu bang Delaware và rồi về thành phố Wilmington.

I-95 là xa lộ có lượng xe lưu thông nhiều nhất tại tiểu bang Delaware, nối liền thủ đô Washington và phía nam với thành phố Philadelphia và phía bắc. Sau khi xa lộ vào tiểu bang Delaware từ tiểu bang Maryland, một dải phân cách thu phí của Xa lộ thu phí Delaware được đặt khoảng  từ ranh giới Maryland. I-95 tiếp tục khoảng  để đến tiểu bang Pennsylvania.

Xa lộ Liên tiểu bang 95 vào tiểu bang Pennsylvania dọc Sông Delaware gần Marcus Hook, đi dọc theo bờ sông phía tây qua thành phố Philadelphia, và hướng về phía bắc để vào tiểu bang New Jersey ở chỗ gần Trenton theo ngã Cầu Scudder Falls.

New Jersey và New York; hoàn thành đoạn đứt cuối của xa lộ
Hiện tại có một đoạn đường đứt trên I-95 đang được xây dựng để kết nối hai phần của nó thành một xa lộ liên tục qua một dự án có tên "Dự án Nút giao thông lập thể Xa lộ thu phí Pennsylvania/Xa lộ Liên tiểu bang 95". I-95 kết thúc tại phía bắc thành phố Trenton, NJ, nhưng bắt đầu ở Xa lộ thu phí New Jersey ở phía nam Trenton.

Xe cộ được hướng dẫn tiếp tục đi về phía nam trong xã Lawrence nơi I-95 trở thành Xa lộ Liên tiểu bang 295 đi về hướng nam, gần lối ra để vào Quốc lộ Hoa Kỳ 1. Xe cộ được chỉ dẫn đi xuống Xa lộ Liên tiểu bang 295 và được hướng dẫn ra khỏi xa lộ tại Lối ra số 60A để vào Xa lộ Liên tiểu bang 195 đi hướng đông nằm trong xã Hamilton. Xe cộ được chỉ dẫn tiếp tục trên I-195 đi hướng đông trước khi đến Lối ra số 6 để đi vào Xa lộ thu phí New Jersey (Lối ra số 7 của xa lộ thu phí, và là điểm tiếp nối của Xa lộ Liên tiểu bang 95) trong xã Robbinsville.

Sau đó I-95 đi theo Xa lộ thu phí New Jersey về hướng bắc qua Newark vào tiểu bang New York bằng Cầu George Washington. I-95 đi ngang qua Manhattan, The Bronx, và miền Nam Quận Westchester trong tiểu bang New York trước khi đến tiểu bang Connecticut.

New England
Xa lộ Liên tiểu bang 95 vào vùng Tân Anh tại tiểu bang Connecticut và đi dọc theo phần phía nam của tiểu bang cách duyên hải chừng vài dặm theo hướng đông-tây hơn là bắc-nam. Sau đó nó uốn khúc trở về hướng bắc, đi vào tiểu bang Rhode Island, và đi qua thủ phủ Providence. Sau đó, Xa lộ Liên tiểu bang 95 vào tiểu bang Massachusetts, không đi trực diện vào mà đi quanh thành phố Boston qua ngã Xa lộ Massachusetts 128 trước khi quay sang phía bắc. Tiếp theo xa lộ đi vào và đi qua tiểu bang New Hampshire với một đoạn đường ngắn. I-95 đi vào tiểu bang Maine, đi theo Xa lộ thu phí Maine đến cửa khẩu biên giới Canadian, giao cắt điểm đầu phía đông của Quốc lộ Hoa Kỳ 2 vào tỉnh bang New Brunswick as Route 95.

History

Các phần khác nhau của I-95 có hoặc từng có thu phí. Nhiều phần của I-95 từng là các con lộ thu phí đã được xây dựng hay lên kế hoạch xây dựng trước đó, đặc biệt trong vùng Đông Bắc Hoa Kỳ. Nhiều trong số những con lộ này vẫn còn tồn tại ngày nay nhưng một số không còn thu phí nữa. Mọi đoạn thu phí hiện tại đều có một hệ thống trả tiền điện tử tương tự nhau, gọi là E-ZPass.

Florida

Ban đầu, I-95 chạy trùng trên Xa lộ thu phí Florida khoảng  từ Palm Beach Gardens lên phía bắc đến Ft. Pierce trên vùng Duyên hải Treasure. Qua thời gian, I-95 có một lộ trình riêng biệt trong đó có đoạn chạy song song với Xa lộ thu phí Florida giữa Palm Beach Gardens và Stuart. Phí xa lộ bị dẹp bỏ khi I-95 được di dời vào năm 1973, và nó được hoàn tất vào năm 1987.

Cầu Fuller Warren spans the St. Johns River tại Jacksonville, Florida. Cầu củ là cầu di động có thu phí cho đến thập niên 1980. Cầu hiện tại được xây xong năm 2002.

Virginia
Richmond-Petersburg Turnpike là một xa lộ thu phí tại trung Virginia. Xa lộ thu phí này được thành lập năm 1955, và khánh thành vào tháng 7 năm 1958. Nó kéo dài từ địa giới phía bắc của thành phố Richmond đến ngay phía nam thành phố Petersburg trên lộ trình mà ngày nay là Xa lộ Liên tiểu bang 85. Tháng 8 năm 1958, phần lớn con đường này được đặt tên là Xa lộ Liên tiểu bang 95. Phí xa lộ được bãi bỏ năm 1992.

Maryland và Delaware
Đường hầm Fort McHenry nằm bên dưới bến cảng thành phố Baltimore thuộc tiểu bang Maryland. Đường hầm này mở năm 1985 và hoàn thành trừ một đoạn đứt lớn trên I-95 nằm trong tiểu bang New Jersey.

Xa lộ Tưởng niệm John F. Kennedy ở phía bắc thành phố Baltimore. Xa lộ này khánh thành năm 1963. Cả xa lộ này và Xa lộ thu phí Delaware đều được Tổng thống John F. Kennedy khánh thành. Xa lộ này kéo dài từ địa giới phía bắc của thành phố Baltimore đến ranh giới tiểu bang Delaware. Sau khi tổng thống Kennedy bị ám sát, xa lộ này và Xa lộ thu phí Delaware được đặt tên là Xa lộ Tưởng niệm John F. Kennedy.

Xa lộ thu phí Delaware, khánh thành năm 1963, kéo dài I-95 từ ranh giới tiểu bang Maryland đến phía nam thành phố Wilmington tại nút giao thông lập thể I-295. Có một đoạn thu phí cả hai chiều giữa Xa lộ Delaware 896 (lối ra số 1) và ranh giới tiểu bang Maryland. Đây là con đường thu phí đắt nhất tại Hoa Kỳ, tính theo phí trung bình cho mỗi dặm; $4 mỗi chiều; 35.7 xu mỗi dặm.

Pennsylvania
I-95 tiếp tục lên hướng bắc vào tiểu bang Pennsylvania, dọc theo Sông Delaware qua Philadelphia, và xa hơn về phía bắc. Nó tiếp tục hướng bắc đi qua chỗ trong tương lai có nút giao thông lập thể của Xa lộ thu phí Pennsylvania/Xa lộ Liên tiểu bang 95. Ở đó là nơi nó vừa đi qua Xa lộ thu phí Pennsylvania (Xa lộ Liên tiểu bang 276); hai xa lộ trước đây không được xây dựng để nối liền với nhau. Phía bắc của I-276, I-95 đổi đường qua nút giao thông với Quốc lộ Thương mại Hoa Kỳ 1/Xa lộ Pennsylvania 413 và Quốc lộ Hoa Kỳ 1. Xa lộ hướng vào trong xã Lower Makefield là nơi nó có các nút giao thông lập thể với Xa lộ Pennsylvania 332 và Lộ Taylorsville (là lộ cung cấp lối đi đến Xa lộ Pennsylvania 32) trước khi vượt Sông Delaware vào tiểu bang New Jersey trên Cầu Scudder Falls.

New Jersey và New York
Xa lộ thu phí New Jersey thông xe năm 1952, và hiện nay nó được cắm biển là I-95 từ Lối ra số 6 (Đường dẫn vào Xa lộ thu phí Pennsylvania), bên ngoài thành phố Philadelphia đi về phía bắc đến ranh giới tiểu bang New York. Vào năm 2017, I-95 sẽ đi theo đường dẫn như có nhắc ở trên để vào tiểu bang Pennsylvania.

Cầu George Washington mang I-95, Quốc lộ 1 và 9, và Quốc lộ Hoa Kỳ 46 qua Sông Hudson giữa New Jersey và Thượng Manhattan. Tần trên của cầu hai tầng và 14 làn xe được thông xe vào năm 1931, và tầng dưới được thông xe năm 1962. Xe cộ đi chiều hướng bắc (di chuyển thật sự hơi lệch về hướng nam trên cầu này) phải trả phí ở đầu bên phía tiểu bang New Jersey trước khi vượt qua cầu vào tiểu bang New York.

Xa lộ cao tốc New England tại tiểu bang New York kéo dài từ nút giao thông lập thể Xa lộ Công viên Pelham nằm trong The Bronx, ngay phía bắc I-695 đến ranh giới tiểu bang Connecticut. Xa lộ cao tốc New England bắt đầu được xây dựng năm 1951, nhưng chưa được hoàn thành cho đến năm 1961. Năm 1956, xa lộ cao tốc này được cắm biển là một phần của I-95. Ban đầu phí xa lộ vẫn được áp dụng cho cả hai chiều lưu thông nhưng sau đó chiều đi hướng nam không còn thu phí nữa vào cuối thập niên 1980 suốt thời gian Xa lộ cao tốc New England được xây dựng lại. Hiện tại xa lộ này chỉ thu phí đối với xe cộ lưu thông chiều đi hướng bắc.

New England

Xa lộ thu phí Connecticut được hoàn thành năm 1958 và được cắm biển là một phần của I-95. I-95 đi theo xa lộ thu phí này qua tiểu bang Connecticut từ ranh giới tiểu bang New York đến nơi giao cắt với I-395 tại Waterford, rồi tiếp tục đi về hướng đông đến ranh giới tiểu bang Rhode Island. Xa lộ này không còn thu phí vào năm 1985 sau khi có một vụ tai nạn xe cộ chết người khét tiếng xảy tại một trạm thu phí vào năm 1983. Tháng 1 năm 2007, Bộ Giao thông Connecticut thông báo một cuộc nghiên cứu tốn 4 triệu đô là để xem xét tính khả thi về việc thu phí trở lại trên Xa lộ thu phí Connecticut.

Xa lộ thu phí New Hampshire được cắm biển là I-95 tại tiểu bang New Hampshire. Cả đoạn đường I-95, trừ phần cực bắc nhất dài dặm (1.6 km), trong tiểu bang New Hampshire được đặt tên là Xa lộ thu phí Blue Star. Đây là một phần nằm trong Hệ thống Xa lộ thu phí New Hampshire. Hệ thống Xa lộ thu phí tách khỏi I-95 tại thành phố Portsmouth ở nút giao thông lập thể với Quốc lộ Hoa Kỳ 4. Phí xe cộ được thu một lần tại trạm thu phí chính nằm trong thành phố Hampton.

Xa lộ thu phí Maine được xây dựng thành hai đoạn, hoàn thành năm 1947 và 1955. Bắt đầu năm 2004, toàn bộ Xa lộ thu phí Maine được cắm biển là Xa lộ Liên tiểu bang 95. Xa lộ này kéo dài từ ranh giới tiểu bang New Hampshire đến ngay phía nam thành phố Augusta.

Các Quốc lộ Hoa Kỳ chạy song song
Mặc dù I-95 ban đầu được xem là sự nâng cấp Quốc lộ Hoa Kỳ 1 nhưng hai xa lộ này tách xa nhau đáng kể tại nhiều đoạn lớn đi về hướng bắc. Sau khi đi song song với Quốc lộ Hoa Kỳ 1 từ điểm đầu phía nam của I-95 đến Jacksonville, FL, Quốc lộ Hoa Kỳ 1 hướng về phía tây và I-95 đi song song theo Quốc lộ Hoa Kỳ 17 qua tiểu bang Georgia vào nam South Carolina, thậm chí chúng giao cắt với nhau nhiều lần. Tại Walterboro, SC, Quốc lộ Hoa Kỳ 17 đi về hướng đông đế thành phố Charleston, SC và Quốc lộ Hoa Kỳ 15 bắt đầu đi song song với I-95. Chúng tiếp tục đi song song một đoạn ngắn đến Summerton, SC là nơi I-95 bắt đầu chạy song song gần với Quốc lộ Hoa Kỳ 301 trên một đoạn đường dài. Hai xa lộ không bao giờ cách xa nhau hơn vài dặm cả đường đến thành phố Petersburg, VA. Tại thành phố này, Quốc lộ Hoa Kỳ 1 quay trở lại chạy song song với I-95. Trừ một đoạn ngắn của I-95 chạy trên xa lộ vành đai Washington, D.C., hai xa lộ tiếp tục như vậy cả đường đến thành phố Baltimore. Tại đây, mặc dù vẫn chạy song song với Quốc lộ Hoa Kỳ 1 nhưng I-95 gần như bị Quốc lộ Hoa Kỳ 40 đi theo cả đường đến thành phố Wilmington, DE. Tại Wilmington, Quốc lộ Hoa Kỳ 40 đi về phía đông đến Atlantic City, NJ và Quốc lộ Hoa Kỳ 13 bắt đầu chạy theo I-95. Hai xa lộ tiếp tục như thế cho đến khi tách nhau gần thành phố Trenton, NJ. Giả sử I-95 dùng đoạn đường đang được xây dựng và sớm hoàn thành trong tương lai thì I-95 sẽ chạy song song với Quốc lộ Hoa Kỳ 130 đến New Brunswick, NJ là nơi đến phiên Quốc lộ Hoa Kỳ 1 lại chạy song song với I-95. Quốc lộ Hoa Kỳ 1 nhiều lần giao cắt với I-95 cả đường đến Pawcatuck là nơi I-95 rời xa tất cả các quốc lộ Hoa Kỳ và thay vào đó nó chạy theo hành lang Xa lộ Rhode Island 3. Tuy nhiên Quốc lộ Hoa Kỳ 1 lại tìm thấy I-95 tại thành phố Providence, RI và chạy theo nó cho đến thành phố Boston là nơi I-95 từng buộc phải dùng xa lộ vành đai để đi quanh thành phố. Phía bắc thành phố, Quốc lộ Hoa Kỳ 1 và I-95 chạy chung với nhau cả đường đến Portland, ME là nơi I-95 đi lệch về hướng bắc hơn và chạy song song với Xa lộ Tiểu bang Maine 100 đến Newport, ME. Tại đây I-95 chạy song song với Quốc lộ Hoa Kỳ 2 cả đường đến đầu phía bắc của nó nằm khỏi thành phố Houlton, ME. Khoảng ít hơn 3 dặm từ biên giới Canada, I-95 giao cắt với Quốc lộ Hoa Kỳ 1 lần cuối cùng. Quốc lộ hướng về phía bắc để đến Fort Kent, ME.

Các xa lộ giao cắt chính

Xa lộ Liên tiểu bang 4 tại Daytona Beach, Florida
Xa lộ Liên tiểu bang 10 tại Jacksonville, Florida
Xa lộ Liên tiểu bang 16 tại Savannah, Georgia
Xa lộ Liên tiểu bang 26 gần Harleyville, South Carolina
Xa lộ Liên tiểu bang 20 tại Florence, South Carolina
Xa lộ Liên tiểu bang 74 gần Lumberton, North Carolina
Xa lộ Liên tiểu bang 40 tại Benson, North Carolina
Xa lộ Liên tiểu bang 85 tại Petersburg, Virginia
Xa lộ Liên tiểu bang 64 khoảng 4 dặm (6.4 km) tại Richmond, Virginia
Xa lộ Liên tiểu bang 76 tại Philadelphia, Pennsylvania
Xa lộ Liên tiểu bang 78 tại Newark, New Jersey
Xa lộ Liên tiểu bang 80 tại Teaneck, New Jersey
Xa lộ Liên tiểu bang 87 tại New York City, tiểu bang New York
Xa lộ Liên tiểu bang 91 tại New Haven, Connecticut
Xa lộ Liên tiểu bang 93 tại Canton, Massachusetts
Xa lộ Liên tiểu bang 90 tại Weston, Massachusetts
Xa lộ Liên tiểu bang 93 tại Reading, Massachusetts

Các xa lộ phụ
Xa lộ Liên tiểu bang 95 có nhiều xa lộ phụ.
Florida: I-195- xa lộ nhánh ngắn đi đến Miami Beach; I-295- Xa lộ vành đai quanh Jacksonville; I-395- Xa lộ nhánh ngắn đến phía nam Miami Beach; I-595- Xa lộ nhánh ngắn giữa Xa lộ Liên tiểu bang 75 và Sân bay Quốc tế Fort Lauderdale-Hollywood
North Carolina: I-295- Xa lộ vòng tương lại quanh Fayetteville; I-795- Xa lộ nhánh ngắn đến Goldsboro
Virginia: I-195- Xa lộ nhánh ngắn vào Richmond; I-295- Xa lộ tránh đi ngang Petersburg và Richmond; I-395- Xa lộ nhánh ngắn vào Washington, D.C.; I-495- Xa lộ vành đai quanh Washington, D.C.
Không còn sử dụng: I-595
Washington, D.C.: I-295, I-395- Xa lộ nhánh ngắn vào Washington, D.C.; I-695- xa lộ nối ngắn và không biển dấu giữa I-395 và I-295
Không còn sử dụng: I-195
Maryland: I-195- Xa lộ nhánh ngắn đến Sân bay Quốc tế Baltimore-Washington; I-295- Xa lộ nhánh ngắn vào Washington, D.C.; I-395- Xa lộ nhánh ngắn vào Baltimore; I-495- Xa lộ vành đai quanh Washington, D.C.; I-595- Xa lộ nhánh ngắn không biển dấu đi đến Annapolis; I-695- Xa lộ vành đai quanh Baltimore; I-795- Xa lộ nhánh ngắn giữa I-695 phía tây Baltimore và Reisterstown; I-895- Xa lộ vòng bên trong Baltimore gồm có Đường hầm Harbor
Không còn sử dụng: I-595 (Baltimore)
Delaware: I-295- Xa lộ tránh đi qua Wilmington, Pennsylvania, và Trenton; I-495- Xa lộ tránh đi qua Wilmington
Không còn sử dụng: I-895
PennsylvaniaKhông còn sử dụng: I-695; I-895New Jersey: I-195- Xa lộ nhánh ngắn đến New Jersey Shore; I-295- Xa lộ tránh đi qua Trenton, Pennsylvania, và Wilmington; Route 95W- Xa lộ nhánh ngắn phía tây của Xa lộ thu phí New JerseyKhông còn sử dụng: I-495; I-695
New York: I-295, I-695, I-895- nhiều xa lộ nối khác nhau quanh New York City; I-495- Xa lộ nhánh ngắn đến Long Island
Connecticut: I-395- Xa lộ nhánh ngắn đến Worcester, Massachusetts
Rhode Island: I-195- Xa lộ nhánh ngắn đến Wareham, Massachusetts; I-295- Bypass of Providence
Không còn sử dụng: I-895
Massachusetts: I-395- Xa lộ nhánh ngắn từ Connecticut đến Worcester; I-495- Wide radius bypass of Boston and its suburbs
Không còn sử dụng: I-695
Maine: I-195- Xa lộ nhánh ngắn đến Old Orchard Beach, Maine; I-295- Xa lộ vòng vào Portland; I-395- Xa lộ nhánh ngắn vào Bangor và Brewer; I-495- xa lộ nối không biển dấu giữa I-95 và I-295 trong thành phố Falmouth

Tham khảo

Liên kết ngoài

I-95: The Road Most Traveled (special series). NPR, 2010.

95


title: Thái Đỏ

text:
Thái Đỏ là một bộ phận thuộc dân tộc Thái cư trú ở vùng phía tây tỉnh Thanh Hóa, Hòa Bình, Nghệ An của Việt Nam, và đông nam tỉnh Hủa Phăn, Lào.

Người Thái Đỏ (; ) nói tiếng Thái Đỏ, một ngôn ngữ trong họ ngôn ngữ Thái của ngữ hệ Kra-Dai. Tiếng Thái Đỏ có quan hệ gần gũi với tiếng Thái Đen và Thái Trắng, cũng như có liên hệ gần với ngôn ngữ nói ở Thái Lan và Lào hiện đại.

Phân bố
140.000 người ở Việt Nam (2002). Tại Việt Nam, người Thái Đỏ cùng với người Thái Đen và Thái Trắng được gọi chung là dân tộc Thái.
25.000 người ở Lào (1991), chủ yếu ở tỉnh Hủa Phăn, gần biên giới Việt Nam
Ngoài ra còn có ở Thái Lan, Hoa Kỳ

Khu vực sống tập trung
Miền tây tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam
Miền tây tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.
Miền tây tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Gia đình
Phụ hệ

Tôn giáo
Thuyết vật linh / Phật giáo Nam tông (95,5%)
Thiên chúa giáo (4,5%)

Xem thêm
 Các dân tộc Việt Nam

Chú thích

Các sắc tộc Thái
Nhóm sắc tộc ở Lào
Các dân tộc Việt Nam
Nhóm sắc tộc ở Thái Lan