title: Nguyễn Ngọc Trân

text:
Nguyễn Ngọc Trân (sinh ngày 06/01/1940) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX, X, XI. Ông thuộc đoàn đại biểu An Giang..

Ông quê quán ở Cù lao Giêng, xã Mỹ Hiệp, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Trong gần 30 năm nghiên cứu khoa học, ông đã có những công trình tiêu biểu về sông Mê Kông, vùng Đồng bằng sông Cửu Long... Ông cũng từng là nhà khoa học làm trong viện khoa học Toán của Pháp. Trong thời gian ở Pháp, từ năm 1959 đến năm 1976, ông tốt nghiệp Tiến sĩ cấp ba và Tiến sĩ Quốc gia Khoa học tại Đại học Sorbonne (Paris), là nghiên cứu viên tại Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học (CNRS), Giáo sư đại học (Poitiers, Pháp).

Năm 1976 ông cùng gia đình về nước. Từ 1976 đến 1980 ông giảng dạy ở Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.Được công nhận Giáo sư tháng 5 năm 1980. Từ năm 1980 đến năm 1992, là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước. Từ 1983 - 1990, được Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cử làm Chủ nhiệm chương trình khoa học cấp Nhà nước "Điều tra cơ bản tổng hợp vùng ĐBSCL"(CT 60 - 02, 60 - B).[2]. Ông là thành viên Hội đồng Chính sách Khoa học và Công nghệ Quốc gia, cơ quan tư vấn của Thủ tướng Chính phủ từ năm 1992.

Ông đã có một số góp ý thẳng thắn vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 của Việt Nam, trong giai đoạn đưa ra xin ý kiến các tầng lớp nhân dân. Một số góp ý tiêu biểu của ông, như sau:

 "Quốc hội luôn ở trong tình trạng "học việc", nhưng lại phải quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước ngay trong kỳ họp đầu tiên, trong đó có bầu Chủ tịch QH, Chủ tịch Nước, Thủ tướng Chính phủ, UBTVQH, phê chuẩn các thành viên Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiếm toán nhà nước, v.v..."..
"...Đọc hết dự thảo, tôi không rõ cơ quan nhà nước nào kiểm soát QH, trong khi đó QH, theo dự thảo, có rất nhiều quyền lực, có thể nói là quyền lực nhất, và không có quy định QH bị giải tán như ở hầu hết các nước. Đây là một thiếu sót mà theo tôi cần được bổ khuyết...".

Vợ ông, kỹ sư Phan Thị Hồng, là một trong năm sáng lập viên của Trường Đại học Hoa Sen, ủy viên Ban chấp hành, phó chủ tịch Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh các nhiệm kỳ I, II, III.

Con gái lớn của ông, tiến sĩ Nguyễn Hồng Vân, hiện đang công tác tại Pháp.

Con gái út, tiến sĩ Nguyễn Hồng Phương, nguyên trưởng khoa CNTT trường Đại học Hoa Sen, Ủy viên Ban chấp hành Hội tin học Thành phố Hồ Chí Minh các nhiệm kỳ IV, V, Ủy viên Ban chấp hành Hội liên lạc Người Việt Nam ở nước ngoài, Giám đốc Đào tạo Trường Đại học FPT. Hiện nay chị là Giám đốc Đào tạo Viện Quản trị Kinh doanh FPT tại TPHCM.

Học vấn
Ông học Trung học tại Trường Trung học Petrus Ký (nay là Trường THPT Lê Hồng Phong) và trường Trung học Chu Văn An tại Sàigòn. Ông cũng tốt nghiệp Tú Tài năm 1957.

Thời đại học, ông học hai năm đầu tại trường Đại học Khoa học Sàigòn. Ông đạt chứng chỉ Toán Đại cương (1958), chứng chỉ Toán Vi Tích phân (1959). Ngoài ra, ông cũng đi du học và hoàn thành Cử nhân Toán tại Đại học Paris Sorbonne (1961).

Sau khi hoàn thành bậc đại học ở Pháp, ông tiếp tục theo học Tiến sĩ cấp ba và bảo vệ luận văn Tiến sĩ cấp ba (1963) tại Đại học Sorbonne (Paris). Ngoài ra ông cũng bảo vệ Luận án Tiến sĩ Quốc gia Khoa học (1970) tại Đại học Paris VI, Pierre - Marie Curie.

Giáo sư II, Tiến sĩ Khoa học Toán cơ

Hoạt động khoa học, quản lý nhà nước
Tại Pháp: Nghiên cứu viên khoa học tại Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học (CNRS) (1962 – 1970); Giảng viên rồi Giáo sư tại Đại học Poitiers (1970 – 1976).

Năm 1976, ông cùng gia đình về nước. Từ 1976 đến 1980: giảng dạy ở Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.

1979: Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.

Tháng 5/1980: Ông được công nhận Giáo sư.

Từ tháng 7/1980 đến tháng 9/1992, là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước. Từ 1983 – 1990: Chủ nhiệm chương trình khoa học cấp Nhà nước & Điều tra cơ bản tổng hợp vùng ĐBSCL(CT 60 - 02, 60 - B). [2] (Quyết định của Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp).

Từ năm 1992 đến 2017: thành viên, rồi chuyên gia cao cấp của Hội đồng Chính sách Khoa học và Công nghệ Quốc gia, cơ quan tư vấn về khoa học và công nghệ của Thủ tướng Chính phủ.

Từ năm 1992 – 1996, ông là Trương Ban Việt Kiều Trung ương, rồi Chủ nhiệm Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài, cơ quan thuộc Chính phủ,

1996 – 1997: Phó Chủ tịch chuyên trách Ủy ban Quốc gia tổ chức Hội nghị cấp cao Cộng đồng Pháp ngữ tại Hà Nội.

Hoạt động đại biểu Quốc hội
Tháng 7/1992 – tháng 7/2007: là đại biểu Quốc Hội các khóa IX, X, XI, tỉnh An Giang.

1997 – 2007: được bầu Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc Hội.

1992 – 2007: là Chủ tịch Phân ban Việt Nam trong Liên minh Nghị viện Cộng đồng Pháp ngữ (AIPLF rồi APF).

1997 – 2007; Phân Ban Việt Nam được bầu vào Ban Chấp hành của APF. Ông được bầu Phó Chủ tịch của APF.

Ông là ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam (1977-1994).

Gia đình
Vợ: kỹ sư CNTT Phan Thị Hồng, là một trong năm sáng lập viên của Trường Đại học Hoa Sen, ủy viên Ban chấp hành, phó chủ tịch Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh các nhiệm kỳ I, II, III (đã mất).

Con gái lớn của ông, tiến sĩ Hóa Lý (Ecole Centrale Paris) Nguyễn Hồng Vân, hiện đang sống tại Pháp.

Con gái út, tiến sĩ CNTT (U. Paris Creteil, CNAM) Nguyễn Hồng Phương, nguyên trưởng khoa CNTT trường Đại học Hoa Sen, Ủy viên Ban chấp hành Hội tin học Thành phố Hồ Chí Minh các nhiệm kỳ IV, V, Ủy viên Ban chấp hành Hội liên lạc Người Việt Nam ở nước ngoài, Giám đốc Đào tạo Trường Đại học FPT. Hiện nay chị là Giám đốc Đào tạo Viện Quản trị Kinh doanh FPT tại TPHCM.

Đóng góp
Đóng góp

Là đồng Chủ tịch trong các phiên họp của Ủy ban hỗn hợp liên chính phủ Việt Nam – Pháp về hợp tác văn hóa, khoa học và kỹ thuật, từ 1982 đến 1992 ông đã ký kết bốn dự án quan trọng: thành lập Trung tâm Dịch vụ Phân tích và Thực nghiệm tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hợp tác giữa INP Grenoble với ba trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, thành lập Trung tâm đào tạo Pháp – Việt về Quản lý (Centre de Formation franco-vietnamienne de Gestion, CFVG), và Chương trình đào tạo bác sĩ nội trú (FFI, Faisant Fonction d’Interne).

Gắn bó trong gần 40 năm với đồng bằng sông Cửu Long, ông đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển bền vững của đồng bằng, cho việc ứng phó với các thách thức mà đồng bằng phải đối diện, toàn cầu (biến đổi khí hậu, toàn cầu hóa kinh tế, hội nhập quốc tế), khu vực (khai thác nguồn nước sông Mekong từ thượng nguồn, trong đó có việc xây dựng các đập thủy diện trên dòng chính sông Mekong) và khai thác tài nguyên tại địa bàn.

Ông đã có nhiều báo cáo khoa học được chú ý tại các hội nghị trong nước và quốc tế, trong đó có: Mô phỏng dòng chảy sông Mekong từ Chiang Saen đến Tân Châu và Châu Đốc (1995), Tác động của biến đổi khí hậu lên đồng bằng sông Cửu Long và duyên hải miền Trung, Nhiệm vụ khoa học cần triển khai (Đại học Huế, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, 2008), Đồng bằng sông Cửu Long đối diện với thách thức kép của biến đổi khí hậu (Hội nghị thường niên lần thứ 78 của Ủy ban Quốc tế về các Đập lớn, Hà Nội, 5.2010), Châu thổ sông Mekong đối mặt với nguy cơ bị lún chìm và bị xâm thực (Hội nghị quốc tế về tương tác đa trường và môi trường, trường Đại học Cửu Long, 09.03.2015), Mekong là một con sông quốc tế không thể chia cắt (Hà Nội 10.2018), Chuyển đổi kinh tế, sinh thái và xã hội vì sự phát triển bền vững. Trải nghiệm từ đồng bằng sông Cửu Long (Phú Yên, 5.2019), Evolution of water levels at coastal hydrological stations of the Mekong delta (ICEC 2018, Caen).

Ông đã góp ý mang tính phản biện hai dự án được tài trợ quốc tế về đồng bằng sông Cửu Long: Góp ý với Dự án "Kế hoạch châu thổ sông Mekong" (do chuyên gia Hà Lan soạn thảo) (2012), và Nhận xét báo cáo của Dự án Nghiên cứu tác động của các công trình thủy điện trên dòng chính sông Mekong (MDS) do Viện Thủy Lợi Đan Mạch DHI, thực hiện, 2016). Ông cũng theo dõi và chỉ ra những lãng phí và tác hại đến môi trường trong nhiều dự án đầu tư công có liên quan đến đồng bằng sông Cửu Long.

Ông đang góp ý mang tính phản biện dự án được tài trợ quốc tế Quy hoạch tổng thể vùng đồng bằng sông Cửu Long do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phụ trách, Tư vấn là Tập đoàn Royal HaskoningDHV (Hà Lan) và GIZ (CHLB Đức).

Ông cũng theo dõi và chỉ ra những lãng phí và tác hại đến môi trường trong nhiều dự án đầu tư công có liên quan đến đồng bằng sông Cửu Long.

Ông đã xuất bản sách Đồng bằng sông Cửu Long, Tài nguyên – Môi trường – Phát triển, báo cáo tổng hợp của Chương trình khoa học Điều tra cơ bản tổng hợp đông bằng sông Cửu Long do ông chủ biên (Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật nhà nước, Hà Nội, 3.1991); Contribution a la Francophonie a l’heure de la mondialisation, (Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội, 2001), Một số vấn đề kinh tế toàn cầu hiện nay (Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội, 2002, tái bản 2003), Những hòn đá nhỏ vì sự phát triển bền vững (Nhà xuất bản Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh, 2011), Về kỹ năng của người đại biểu dân cử (Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2016).

Một số bài viết từ năm 2012 đến nay được ông tuyển chọn và tập hợp tại Thư viên Trung Tâm, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Ông được cho là một đại biểu Quốc hội thảo luận, chất vấn thẳng thắn và xây dựng tai hội trường. Các cuộc giám sát mà ông đã chủ trì về ODA, về việc thực hiện các điều ước quốc tế mà Nhà nước đã ký kết, về cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, về quy hoạch sử dụng đất được đánh giá là sâu sát.

Đối với quê nhà, ông đã tài trợ để xây dựng một số cơ sở vật chất và cấp học bổng khoa học kỹ thuật hàng năm cho sinh viên học giỏi có hoàn cảnh gia đình khó khăn cho đến khi ra trường.

Khen thưởng
Ông được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng Huân chương Kháng chiến chông Mỹ cứu nước hạng Nhì, Huân chương Lao Động hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Đại đoàn kết dân tộc, và Kỷ niệm chương của Bộ Ngoại giao về những đóng góp với hai đoàn đàm phán trong thời gian Hội nghị Paris về Việt Nam.

Ông đã nhận được những tặng thưởng nước ngoài: Officier de la Légion d’Honneur của Cộng hòa Pháp, Huân chương Lao động hạng Nhất của Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, Commandeur rồi Grand Officier de la Pléiade, Ordre de la Francophonie.

Tham khảo
4 "Nhất Ngoạn, nhì Trân, tam Lân, tứ Quốc" – VietnamNet.vn 24.05.2004.

5 Chuyện về những đại biểu làm nên thương hiệu chất vấn - Báo Công An Nhân Dân, 29.11.2015

https://quochoi.vn/hoatdongdbqh/Pages/danh-sach-dai-bieu.aspx?ItemID=1867

Cần một Hiến pháp cơ bản và ổn định, web Đại biểu nhân dân

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Nguyễn Văn Tri

text:
Nguyễn Văn Tri (sinh 1946) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Thanh Hoá.

Tên thường gọi: Nguyễn Văn Tri

Ngày sinh: 30/12/1946

Giới tính: Nam

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán: Xã Quảng Yên, huyện Quảng Xương, Thanh Hoá

Trình độ chuyên môn: Phó Tiến sĩ Kinh tế

Nghề nghiệp, chức vụ: Uỷ viên Ban thường vụ tỉnh uỷ, Giám đốc Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường tỉnh Thanh Hoá, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội

Nơi làm việc: Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường tỉnh Thanh Hoá

Nơi ứng cử: Thanh Hoá

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Hà Mạnh Trí

text:
Hà Mạnh Trí ( 1 tháng 10 năm 1942 - 26 tháng 11 năm 2021) quê quán xã Đông Thọ, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình) là chính khách Việt Nam. Ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX, X, XI thuộc đoàn đại biểu Thái Bình.

Ông là học viên những khóa đầu Trường Cao đẳng kiểm sát sau đó công tác trong ngành kiểm sát, từng giữ chức Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội (1986), Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân TP Hà Nội, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (1989 - 1992), Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội (1992 - 4-11-1996), Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (4-11-1996 - 2007), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII khóa VIII, khóa IX.

Năm 2007 ông được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất .

Ông từ trần tối 26-11 (tức ngày 22 tháng 10 năm Tân Sửu) tại Bệnh viện Hữu nghị Hà Nội, hưởng thọ 79 tuổi. Ông ra đi sau một thời gian 2 năm lâm bệnh viêm phổi.

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Người Thái Bình
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IX
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam


title: Nguyễn Trung Trí

text:
Nguyễn Trung Trí (sinh 1963) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Tiền Giang.

Tên thường gọi: Nguyễn Trung Trí

Ngày sinh: 2/5/1963

Giới tính: Nam

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán: Xã Lương Hòa Lạc, huyện Chợ Gạo, Tiền Giang

Trình độ chuyên môn: Kỹ sư Điện

Nghề nghiệp, chức vụ: Kỹ sư Điện, Trưởng chi nhánh Điện lực huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang

Nơi làm việc: Chi nhánh Điện lực huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang

Nơi ứng cử: Tiền Giang

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Quách Đăng Triều

text:
Quách Đăng Triều (sinh 21/11/1938 tại xã Đại Lãnh, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam), là giáo sư,TSKH, nhà Hóa Học. Ông là Đại biểu Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Hà Nội.. Ông là giáo sư, tiến sĩ khoa học ngành Hóa Học của Việt Nam, là Danh nhân khoa họcThế kỷ Anh (2000), là Viện sĩ Viện hàn lâm khoa học New York (1995). Ông từng là Viện trưởng Viện hóa học (Viện Hàn lâm KHVN), Phó Chủ tịch Hội Hóa học Việt Nam.

Quách Đăng Triều là Cử nhân Hóa học năm 1962, Tiến sĩ (ph.Dr) 1966, Tiến sĩ khoa học (Dr Sc) 1975. Ông đã từng giảng dạy tại nhiều trường đại học nổi tiếng trên thế giới như:

- Berlin Humboldt University, 1972,1975,1990,2000.

-WROCLAW Inst of chemistry, 1972, 1975, 2005

- Leningrad university 1971, 1973,1975,2003

- Institute of chem. Tech (Praha) 1980, 1985, 2003,2008

- University of Florida (Orlando), 2002, 2007

- Institute of physical chem (Sofia) 1976, 1980, 1995

- Kyoto Inst of Technology (Japan) 1992, 1993, 2004

- Director of Inst of Chem (1985- 1993)

- Head of Chem. environment Laboratory of Institute of chemistry.(1995 - 2006)

Hiện nay ông Giám đốc Trung tâm Hóa Học & môi trường (The Union of Chemical and Environmental Sience and Technology) thuộc Viện Hóa (Viện Hàn lâm KHVN).

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Tô Quốc Trịnh

text:
Tô Quốc Trịnh (sinh 1946) là một Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông từng giữ chức vụ Phó Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng. Ông cũng là một đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X, thuộc đoàn đại biểu Quảng Ninh.

Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh ngày 28 tháng 8 năm 1946 tại  Xã Tây Giang, huyện Tiền Hải, Thái Bình

Ông từng giữ chức Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Quảng Ninh.

Năm 2007, ông nghỉ hưu

Tham khảo

Người Thái Bình
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam


title: Nguyễn Văn Tư

text:
Nguyễn Văn Tư (sinh năm 1936) là chính trị gia người Việt Nam. Ông từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X nhiệm kì 1997-2002 thuộc đoàn đại biểu Đồng Nai, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (1988-1998).

Tiểu sử
Nguyễn Văn Tư có tên thường gọi là Nguyễn Văn Huấn sinh ngày 14 tháng 3 năm 1936 trong một gia đình công nhân ở phường 3, quận Gò Vấp, Liên Bang Đông Dương (hiện nay là Thành phố Hồ Chí Minh).

Nguyễn Văn Tư khởi đầu sự nghiệp ở vị trí thợ nguội ở xưởng Quân giới Đồng Tháp Mười, sau đó ông theo học Đại học giao thông và có trình độ chuyên môn là Kỹ sư Cầu đường. Ra trường ông công tác ở Đội cầu Đường sắt 204.

Ông từng đảm nhận nhiều chức vụ khác nhau như Trưởng ban Thiết kế Đường sắt Hà Nội, Phó trưởng ban thiết kế cơ bản Tổng cục đường sắt, Phó trưởng ban chỉ huy đường sắt phía nam, Phó trưởng ban chỉ huy cầu Hàm Rồng, Đò Lèn, Đường sắt Thống Nhất, Tổng cục phó, rồi Tổng cục trưởng Tổng cục Đường sắt, Thư kí Liên hiệp Công đoàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguyễn Văn Tư được bầu làm Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhiệm kì 1988-1993 tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ 6 họp từ ngày 17 đến ngày 20 tháng 10 năm 1988 tại thủ đô Hà Nội. Lúc này Nguyễn Văn Tư đang là Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI.

Sau đó, Nguyễn Văn Tư được bầu làm Ủy viên chính thức Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII và tái đắc cử Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhiệm kì 1993-1998.

Nguyễn Văn Tư còn là Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Ngân sách của Quốc hội Việt Nam khóa X, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khoá X tỉnh Đồng Nai.

Tham khảo

Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Người Sài Gòn
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X Đồng Nai
Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI
Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII


title: Lê Đức Tụ

text:
Lê Đức Tụ (sinh 1944) là một Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. nguyên Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Ông cũng là một đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X, thuộc đoàn đại biểu Lai Châu.

Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh ngày 19 tháng 3 năm 1944 tại Xã Tàm Xá, huyện Đông Anh, TP Hà Nội

Năm 1995, bổ nhiệm giữ chức Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

Năm 2006, ông nghỉ hưu.

Thiếu tướng (2000)

Tham khảo

Người Hà Nội
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu
Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương Việt Nam
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong năm 2000


title: Phêrô Phan Khắc Từ

text:
Phêrô Phan Khắc Từ (sinh 1941) là linh mục Công giáo người Việt, thuộc Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Ông từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X, thuộc đoàn đại biểu Thành phố Hồ Chí Minh.

Tiểu sử
Phan Khắc Từ là Tổng biên tập báo Công giáo và Dân tộc, Phó chủ nhiệm kiêm Tổng thư ký Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam, cơ quan này trực thuộc Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TPHCM. Ông nguyên là chánh xứ Vườn Xoài thuộc Tổng giáo phận TPHCM. Hiện, linh mục Phan Khắc Từ đã đảm nhận công tác mục vụ giáo xứ bởi lí do tuổi tác.
Ông có nhiều đóng góp cho xã hội nhất là phương diện bác ái xã hội. Linh mục Phan Khắc Từ thành lập và coi sóc mái ấm Thiên Phước, nuôi dạy trẻ khuyết tật, bại não tại Củ Chi và tham gia nhiều chương trình, dự án xã hội khác.

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Linh mục Công giáo người Việt
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX
Linh mục là đại biểu Quốc hội


title: Đặng Ngọc Tùng

text:
Đặng Ngọc Tùng (sinh ngày 28 tháng 8 năm 1952) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X, 12, 13 Đồng Nai. Ông thuộc đoàn đại biểu Thành phố Hồ Chí Minh.

Ông là nguyên Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Tiểu sử
Ông có quê quán ở Xã Nghĩa Hà, huyện Tư Nghĩa, Quảng Ngãi, người dân tộc Kinh, không tôn giáo.

Ông có trình độ Tiến sỹ Kinh tế, cao cấp lý luận chính trị.

Ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 9/5/1981.

Từ 2011 đến 2016, ông là ĐBQH 13 tỉnh Đồng Nai, Ủy viên Ban chấp hành TW Đảng, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; Phó Chủ tịch liên hiệp công đoàn thế giới, Ủy viên Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội.

Phát ngôn đáng chú ý
Ngày 02 tháng 6 năm 2014, liên quan đến việc Trung Quốc đưa dàn khoan Hải Dương 981 trái phép vào vùng biển Việt Nam, ông Đặng Ngọc Tùng phát biểu “Đây là bài học cho những ai còn mơ hồ về 16 chữ vàng, về 4 tốt”

Tham khảo

Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XI
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII Thành phố Hồ Chí Minh
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Đồng Nai
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Người Quảng Ngãi


title: Nguyễn Thị Tuyết (Cần Thơ)

text:
Nguyễn Thị Tuyết (sinh 1948) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Bà thuộc đoàn đại biểu Cần Thơ.

Tên thường gọi: Nguyễn Thị Tuyết (Tám Tuyết)

Ngày sinh: 3/10/1948

Giới tính: Nữ

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán: Xã Xà Phiên, huyện Long Mỹ, Cần Thơ

Trình độ chuyên môn: Cử nhân Luật

Nghề nghiệp, chức vụ: Tỉnh uỷ viên, Phó Giám đốc Sở tư pháp tỉnh Cần Thơ

Nơi làm việc: Sở tư pháp tỉnh Cần Thơ

Nơi ứng cử: Cần Thơ

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Nguyễn Ty

text:
Nguyễn Ty (sinh 1942) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Bắc Giang.

Tên thường gọi: Nguyễn Ty

Ngày sinh: 26/12/1942

Giới tính: Nam

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán: Xã Thọ Xương, thị xã Bắc Giang, Bắc Giang

Trình độ chuyên môn: Phó tiến sĩ Kinh tế

Nghề nghiệp, chức vụ: Phó chủ tịch Hội đồng Trung ương Liên minh các Hợp tác xã Việt Nam, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội

Nơi làm việc: Hội đồng Trung ương Liên minh các Hợp tác xã Việt Nam.

Nơi ứng cử: Bắc Giang

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Phạm Quý Tỵ

text:
Phạm Quý Tỵ (sinh 1953) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Bắc Giang khoá XII. Hiện ông đang là giảng viên bộ môn Luật Hiến pháp tại trường Đại học Luật

Hà Nội.

Tiểu sử
Phạm Quý Tỵ sinh ngày 2 tháng 5 năm 1953, người dân tộc Kinh, không theo tôn giáo nào, quê quán tại xã Nham Sơn, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang.

Ông có bằng Cử nhân Luật, Tiến sĩ Luật và bằng Cử nhân chính trị.

Ngày 1/9/1972, ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Phạm Quý Tỵ từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 10 tỉnh Bắc Giang, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Giang, Ủy viên Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội khóa 10. Lúc này trình độ của ông là Cử nhân Luật

Phạm Quý Tỵ từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 11 thành phố Hà Nội, Chánh án Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, Uỷ viên Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội khóa 11. Lúc này trình độ của ông là Tiến sĩ Luật.

Phạm Quý Tỵ từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 12 tỉnh Bình Dương (chuyên trách Trung ương),Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội khóa 12. Lúc này ông có bằng Tiến sĩ luật.

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XI
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Chánh án Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII Bình Dương
Người họ Phạm tại Việt Nam
Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Giang
Người Bắc Giang
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X Bắc Giang
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XI Hà Nội


title: Trần Thị Kim Vân

text:
Trần Thị Kim Vân (sinh 1959) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Bà thuộc đoàn đại biểu Bình Dương.

Tên thường gọi: Trần Thị Kim Vân

Ngày sinh: 29/12/1959

Giới tính: Nữ

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán: Xã Thới Thạnh, huyện Ô Môn, Cần Thơ

Trình độ chuyên môn: Kỹ sư Thủy lợi

Nghề nghiệp, chức vụ: Uỷ viên Ban thường vụ Tỉnh uỷ, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Dương, Uỷ viên Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội, Thư ký kỳ họp Quốc hội

Nơi làm việc: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Dương

Nơi ứng cử: Bình Dương

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Nguyễn Như Vĩ

text:
Nguyễn Như Vĩ (sinh 1944) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Nghệ An.

Tên thường gọi: Nguyễn Như Vĩ

Ngày sinh: 21/10/1944

Giới tính: Nam

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán: Xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An

Trình độ chuyên môn: Kỹ sư cơ điện

Nghề nghiệp, chức vụ: Phó Bí thư tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh Nghệ An, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội

Nơi làm việc: Hội đồng nhân dân tỉnh Nghệ An

Nơi ứng cử: Nghệ An

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Nghệ An


title: Nguyễn Xuân Viễn

text:
Nguyễn Xuân Viễn (sinh 1963) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Vĩnh Phúc.

Tên thường gọi: Nguyễn Xuân Viễn

Ngày sinh: 25/5/1963

Giới tính: Nam

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán: Xã Đạo Tú, huyện Tam Đảo, Vĩnh Phúc

Trình độ chuyên môn: Đại học Thanh vận

Nghề nghiệp, chức vụ: Huyện ủy viên, Bí thư huyện đoàn TNCS HCM huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc

Nơi làm việc: Huyện đoàn TNCS HCM huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc

Nơi ứng cử: Vĩnh Phúc

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Trần Đức Việt

text:
Trần Đức Việt (sinh ngày 23 tháng 11 năm 1937) là một Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, kỹ sư luyện kim và chính trị gia người Việt Nam. Ông từng giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng Việt Nam. Ông cũng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X nhiệm kì 1997-2002, thuộc đoàn đại biểu Yên Bái, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khóa X.

Xuất thân
Ông sinh ngày 23 tháng 11 năm 1937, người dân tộc Kinh, không theo tôn giáo nào. Ông có quê quán ở xã Vũ Yển, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.ref name="dbqh10"/>

Giáo dục
Ông có trình độ chuyên môn là kĩ sư luyện kim.

Sự nghiệp
Từ 1997 đến 2002, ông là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X nhiệm kì 1997-2002, thuộc đoàn đại biểu Yên Bái, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Thiếu tướng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng và Kinh tế.

Chú thích

Tham khảo

Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Người Phú Thọ
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Người họ Trần tại Việt Nam


title: Phương Hữu Việt

text:
Phương Hữu Việt (sinh 1 tháng 7 năm 1964 tại xã Phú Lương, huyện Lương Tài, Bắc Ninh) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X, XI, XII, XIII thuộc đoàn Bình Dương.

Tiểu sử
Tên thường gọi: Phương Hữu Việt

Ngày sinh: ngày 1 tháng 7 năm 1964

Giới tính: Nam

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán:

Trình độ chuyên môn: Kỹ sư Kinh tế

Nơi ứng cử: TP Hà Nội

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng nhân dân: Không

Khóa XIII
là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X, XI, XII, XIII

Tôn giáo: Không

Quê quán: xã Phú Lương, huyện Lương Tài, Bắc Ninh

Trình độ chuyên môn: Tiến sỹ Kinh tế

Nghề nghiệp, chức vụ: Chủ tịch Hội hợp tác phát triển Kinh tế Việt Nam - Lào - Campuchia, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Á, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Việt Nam - LB Nga, Ủy viên Ủy ban TWMTTQ Việt Nam, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội

Nơi làm việc: 34B Hàn Thuyên, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

Ngày vào đảng: 7/5/1992

Nơi ứng cử: Bình Dương

Đại biểu Quốc hội khoá: X,XI,XII,XIII

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng nhân dân: Không

Tham khảo

Con cái: Phương Hồng Minh

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Bình Dương
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Người Bắc Ninh
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Người họ Phương tại Việt Nam
Tiến sĩ Kinh tế Việt Nam


title: Nguyễn An Vinh

text:
Nguyễn An Vinh là một chính khách Việt Nam cự Bí thư tỉnh uỷ tỉnh Đắk Lắk (tháng 10-1999 đến tháng 02-2001), đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X thuộc đoàn đại biểu Đắc Lắk.
Ngày sinh 6 tháng 7 năm 1940 tại Xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.

Năm 1975 vốn là Kỹ sư nông nghiệp cán bộ chỉ đạo sản xuất nông nghiệp từ chiến khu, khi Ty Nông-Lâm nghiệp được thành lập trên cơ sở Ban kinh tài chiến khu của tỉnh, ông phụ trách ty này. Rồi phó Ban Thường trực Ban Sản xuất tỉnh, Chánh Văn phòng của UBND cách mạng lâm thời tỉnh, Chủ tịch UBND thị xã Buôn Ma Thuột. Thời gian từ tháng 12-1979 đến tháng 12-1994, là Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh. Tháng 5 năm 1996 làm Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đắk Lắk, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội, quyền chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk (1996-1999).

Tháng 10-1999 tại Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Đắk Lắk khóa XII làm Bí thư Tỉnh ủy. Đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Lắk từ khóa I đến khóa V; đại biểu Quốc hội khóa X.

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk


title: Nguyễn Văn Vọng

text:
Nguyễn Văn Vọng (sinh 1947) là đại biểu Quốc hội khóa IX thuộc đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Bắc, và là đại biểu Quốc hội khóa X thuộc đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Giang.

Tiểu sử

Ông Nguyễn Văn Vọng sinh ngày 23 tháng 10 năm 1947 trong một gia đình nông dân ở thôn Trung Hòa, xã Mai Trung, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang.

Ông tốt nghiệp khoa Toán Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1970, sau đó dạy học ở Trường thanh niên lao động xã hội chủ nghĩa tỉnh Hòa Bình rồi chuyển về dạy ở khoa Lưu học sinh Trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội. Từ năm 1977, ông làm nghiên cứu sinh của trường Đại học Tổng hợp Xôphia Bungari, đến năm 1981 nhận bằng Tiến sĩ Toán học.

Từ đầu năm 1982, ông dạy học ở trường Cao đẳng Sư phạm Ngô Gia Tự Hà Bắc, đến cuối năm 1983 giữ chức vụ Phó Hiệu trưởng của trường. Từ năm 1991 là Phó Giám đốc, đến năm 1994 là Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hà Bắc, năm 1997 làm Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Giang. Ông là tỉnh ủy viên từ năm 1991, ủy viên Ủy ban nhân dân tỉnh từ năm 1994 đến năm 1998. Từ tháng 7 năm 1998 đến tháng 10 năm 2007 là Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Tháng 1 năm 2008 ông được tặng Huân chương Độc lập hạng Ba.

Sau khi nghỉ hưu, ông rời khỏi khu nhà công vụ ở Hoàng Cầu trở về quê nhà sinh sống. Ông tự làm cây cảnh, thiết kế nhà ở, vườn cây đá, tượng Phật Bà. Ngoài ra, ông còn sưu tầm biên soạn tài liệu Thư tịch cổ và làm Quy hoạch khu văn hóa tâm linh của làng.

Ông cũng sáng tác thơ, viết sách. Năm 2012 có thơ Rơm vàng Đường gió, Nhà xuất bản Hội nhà văn; năm 2013 có sách Trạng nguyên Nguyễn xuân Chính, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Nhà giáo Việt Nam
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam
Huân chương Độc lập


title: Linh Thị Xuân

text:
Linh Thị Xuân (sinh 1973) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Bà thuộc đoàn đại biểu Quảng Ninh.

Tên thường gọi: Linh Thị Xuân

Ngày sinh: 10/10/1973

Giới tính: Nữ

Dân tộc: Dao

Tôn giáo: Không

Quê quán: Xã Đồn Đạc, huyện Ba Chẽ, Quảng Ninh

Trình độ chuyên môn: Kỹ sư Chăn nuôi

Nghề nghiệp, chức vụ: Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh, Ủy viên Hội đồng Dân tộc của Quốc hội

Nơi làm việc: Trung tâm khuyến nông huyện Ba Chẽ, Quảng Ninh

Nơi ứng cử: Quảng Ninh

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Nguyễn Trường Xuân

text:
Nguyễn Trường Xuân (sinh 1946) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Ông thuộc đoàn đại biểu Bạc Liêu.

Tên thường gọi:

Ngày sinh:

Giới tính: Nam

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán: Phú Thọ

Trình độ chính trị: Cao cấp

Trình độ chuyên môn: Cao cấp Lý luận chính trị

Nghề nghiệp, chức vụ: Đại tá, Uỷ viên Ban thường vụ tỉnh uỷ, Chỉ huy trưởng BCH Quân sự tỉnh Bạc Liêu

Nơi làm việc: Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bạc Liêu

Nơi ứng cử: Bạc Liêu

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Người Cà Mau


title: Nguyễn Thanh Yến

text:
Nguyễn Thanh Yến (sinh 1951) là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X. Bà thuộc đoàn đại biểu Bến Tre.

Tên thường gọi: Nguyễn Thanh Yến

Ngày sinh: 31/12/1951

Giới tính: Nữ

Dân tộc: Kinh

Tôn giáo: Không

Quê quán: Xã Phước Long, huyện Giồng Trôm, Bến Tre

Trình độ chuyên môn: Đại học Kinh tế

Nghề nghiệp, chức vụ: Phó Giám đốc Sở Lao động-Thương binh-xã hội tỉnh Bến Tre, Uỷ viên Uỷ ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội

Nơi ứng cử: Bến Tre

Đại biểu Quốc hội khoá: X

Đại biểu chuyên trách: Không

Đại biểu Hội đồng Nhân dân: Không

Tham khảo

Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Các cuộc xâm lược của Mông Cổ

text:
Các cuộc xâm lược của Mông Cổ đã được tiến hành trong suốt thế kỷ 13, kết quả là tạo ra một Đế quốc Mông Cổ vô cùng rộng lớn bao phủ phần lớn châu Á và Đông Âu.

Đế quốc Mông Cổ đã nổi lên là một thế lực lớn trong thế kỷ 13 bằng hàng loạt các cuộc xâm chiếm và chinh phục suốt Trung và Tây Á, cho đến những năm 1240 đã chạm đến tận Đông Âu.

Trung Á

Cuộc xâm lược Trung Á của Mông Cổ được tiến hành sau sự thống nhất các bộ lạc người Mông Cổ và Đột Quyết trên thảo nguyên Mông Cổ năm 1206. Chiến dịch xâm lược Trung Á hoàn thành sau khi Thành Cát Tư Hãn chinh phục Đế quốc Khwarizmian năm 1221.

Chinh phục Siberia

Cuộc chinh phạt các bộ tộc ở Siberia được quân Mông Cổ thực hiện vào năm 1207 bởi con trai cả của Thành Cát Tư Hãn là Truật Xích. Hầu hết các bộ lạc ở Siberia bị người Mông Cổ chinh phục với rất ít sự kháng cự, ngoại trừ Yenisei Kyrgyz, những người đã đánh bại một lực lượng viễn chinh của Mông Cổ vào năm 1204, và phải mất vài năm để quân Mông Cổ có thể hoàn toàn khuất phục được họ. Tuva đã bị người Mông Cổ chinh phục vào năm 1207.

Chinh phục Tây Liêu

Các dân tộc Duy Ngô Nhĩ (Uyghur), Cát La Lộc (Karluk), Đột Quyết (Turk) và Tháp Cát Khắc (Tajik) bản địa đã phục tùng người Mông Cổ. Năm 1210, Ba Nhi Truật A Nhi Thải Đích Cân (Baurchuk Art Tekin), người Duy Ngô Nhĩ, cai trị Cao Xương Hồi Cốt (Kara-Khoja), đã trình diện trước Đại hãn Mông Cổ và tuyên thệ đồng minh với người Mông Cổ. Ông ta được Thành Cát Tư Hãn gả một công chúa cho, và người Duy Ngô Nhĩ đã trở thành những chư hầu dưới quyền người Mông Cổ. Một lãnh đạo của người Cát La Lộc và người Khả Tát (Khazar), lãnh chúa của lưu vực sông Chuy, đã theo gương người Duy Ngô Nhĩ.

Tây Liêu là nhà nước của người Khiết Đan thuộc triều đại Nhà Liêu, những người đã bị đánh đuổi ra khỏi miền bắc Trung Quốc bởi nhà Kim. Sau khi triều Liêu diệt vong, Gia Luật Đại Thạch suất dư chúng dời về phía tây, đến lưu vực sông Chuy ở Trung Á, lập ra Tây Liêu vào năm 1132. Họ thống trị Trung Á vào thế kỷ thứ 12 sau khi họ đánh bại nhà lãnh đạo vĩ đại của đế chế Seljuk là Ahmed Sanjar trong Trận Qatwan năm 1141.

Sau khi hoàng đế Tây Liêu là Khuất Xuất Luật tấn công thành Almaliq (A Lực Ma Lý), người Cát La Lộc (Karluk) tại đây đã yêu cầu Thành Cát Tư Hãn giúp đỡ. Năm 1216, Thành Cát Tư Hãn cử tướng Triết Biệt (Jebe) đến truy kích Khuất Xuất Luật. Người Mông Cổ đầu tiên tới Almaliq, sau đó tiến vào kinh đô Balasaghun gần nơi họ đã đánh bại 30.000 quân Tây Liêu. Khuất Xuất Luật chạy về phía nam, tại đây, một nhóm thợ săn đã bắt ông và trao ông cho người Mông Cổ. Khuất Xuất Luật bị chặt đầu, và theo Nguyên sử, đầu ông bị bêu khắp lãnh thổ cũ của mình.

Với cái chết của Khuất Xuất Luật, Đế quốc Mông Cổ đã bảo đảm được quyền kiểm soát đối với Tây Liêu. Người Mông Cổ hiện đang có một tiền đồn vững chắc ở Trung Á và biên giới của họ giờ đây đã tiếp giáp với Đế chế Khwarezm. Mối quan hệ với Khwarezm sẽ nhanh chóng bị phá vỡ, dẫn đến cuộc xâm lăng của người Mông Cổ vào Đế chế Khwarezm

Mông Cổ xâm lược Khwarezmia (1219-1221)

Sau khi Tây Liêu bị tiêu diệt, Đế quốc Mông Cổ của Thành Cát Tư Hãn đã tiến tới biên giới của Đế quốc Khwarezmia, do Shah Ala ad-Din Muhammad cai trị. Thành Cát Tư Hãn phái một đoàn lạc đà gồm 500 người Hồi giáo tới Khwarezmia để thiết lập mối quan hệ thương mại chính thức. Tuy nhiên, Inalchuq, người cai trị thành phố Otrar của Khwarezmia, đã bắt giam những thành viên người Mông Cổ của đoàn lạc đà, buộc tội đoàn này có âm mưu chống lại Khwarezmia.

Thành Cát Tư Hãn khi đó đã phái một đoàn thứ hai gồm 3 sứ thần (một theo Hồi giáo và hai người Mông Cổ) tới gặp trực tiếp shah và yêu cầu thả tự do cho đoàn lạc đà ở Otrar, và người cai quản thành phố này phải bị trừng trị. Shah ra lệnh cạo đầu 2 người Mông Cổ và chém đầu người Hồi giáo, rồi trả lại cho Thành Cát Tư Hãn. Muhammad cũng ra lệnh xử tử đoàn lạc đà. Đây được coi là một sự sỉ nhục ghê gớm đối với Hãn, ông vốn luôn coi các sứ giả là "thiêng liêng và bất khả xâm phạm". Điều này dẫn tới việc Thành Cát Tư Hãn tấn công đế quốc Khwarezmia. Người Mông Cổ vượt dãy Thiên Sơn, tiến vào Đế quốc của Shah năm 1219.

Mặc dù mệt mỏi sau cuộc hành quân, người Mông Cổ vẫn thắng trận đầu tiên. Một đội quân Mông Cổ, do Truật Xích (Jochi) chỉ huy, khoảng từ 25.000 đến 30.000 người, đã tấn công quân của Shah ở nam Khwarezmia và ngăn không cho đội quân này đẩy lui quân Mông Cổ vào sâu trong núi. Lực lượng chính của quân Mông Cổ, do Thành Cát Tư Hãn chỉ huy, tiến tới thành phố Otrar vào mùa thu năm 1219. Sau khi vây Otrar trong 5 tháng, quân của Hãn đã đột kích một cổng không được bảo vệ và tàn phá phần chính của thành phố.

Sau đó một tháng, pháo đài của Otrar thất thủ. Inalchuq cố thủ đến giờ phút cuối cùng, thậm chí ông còn trèo lên đỉnh của pháo đài vào giờ phút cuối và ném đá vào quân Mông Cổ đang tiến vào. Thành Cát Tư Hãn giết rất nhiều người dân trong thành, số còn lại bị bắt làm nô lệ, Inalchuq bị xử tử và ông ta đã bị người Mông Cổ dùng vàng hay bạc nóng chảy rót vào họng để trả thù việc đoàn lạc đà của họ bị bắt.

Thành Cát Tư Hãn phái tướng Triết Biệt (Jebe) chỉ huy một đội quân nhỏ tiến quân về phía nam, với ý định chặn đường rút lui của Shah đến nửa còn lại của vương quốc. Ngoài ra, Thành Cát Tư Hãn và Đà Lôi (Tolui), chỉ huy một đội quân khoảng 50.000 người, đi vòng qua Samarkand và tiến về phía tây để bao vây thành phố Bukhara trước. Để làm được điều này, họ đã phải thực hiện một công việc có vẻ bất khả thi là vượt qua sa mạc Kyzyl Kum bằng việc đi từ ốc đảo này đến ốc đảo khác, dưới sự dẫn đường của những dân du mục bị họ bắt. Người Mông Cổ đã đến được cổng thành Bukhara trong khi gần như là không bị phát hiện.

Quân đồn trú ở Bukhara bao gồm lính người Turk chỉ huy bởi các tướng người Turk, những người này đã cố phá vây vào ngày thứ ba của cuộc bao vây. Nhưng lực lượng phá vây này, có thể gồm 20.000 người, đã bị tiêu diệt trong trận chiến. Các lãnh đạo thành phố sau đó đã mở cổng cho quân Mông Cổ, mặc dù một đơn vị phòng thủ người Turk đã cố thủ trong pháo đài của thành phố trong 12 ngày tiếp theo. Những người sống sót trong pháo đài bị xử tử, nghệ nhân và các thợ thủ công bị chuyển về Mông Cổ, nam thanh niên không tham chiến bị bắt gia nhập quân Mông Cổ và những người dân còn lại thì bị bắt làm nô lệ. Khi quân Mông Cổ cướp phá thành phố, một ngọn lửa bùng phát và san bằng gần như toàn bộ thành phố. Thành Cát Tư Hãn triệu tập người dân đến ngôi đền Hồi giáo chính của thị trấn, ở đó ông tuyên bố rằng ông là liên gia (cái neo dùng để đập lúa) của Thượng đế, được cử xuống để trừng phạt họ vì những tội ác họ gây ra trước đó, và sau đó ông ra lệnh xử tử tất cả bọn họ.

Sau khi Bukhara thất thủ, Thành Cát Tư Hãn tiến quân tới kinh đô của Khwarezmia là Samarkand vào tháng 3 năm 1220. Samarkand được tổ chức phòng thủ tốt hơn nhiều với khoảng 100.000 quân. Khi Thành Cát Tư Hãn bắt đầu vây thành, các con trai ông là Sát Hợp Đài (Chaghatai) và Oa Khoát Đài (Ogedei) cũng đến hợp quân với ông sau khi chinh phục xong Otrar, và quân Mông Cổ bắt đầu tấn công thành phố. Quân Mông Cổ sử dụng tù nhân làm lá chắn. Vào ngày thứ ba của cuộc chiến, quân đồn trú ở Samarkand mở một cuộc phản công. Giả vờ rút lui, Thành Cát Tư Hãn đã lừa khoảng 50.000 quân ra ngoài pháo đài của Samarkand và tiêu diệt họ trong trận chiến. Shah Muhammad cố gắng giải vây thành phố 2 lần, nhưng đều bị đẩy lui. Vào ngày thứ năm, ngoại trừ khoảng 2.000 lính, số còn lại đã đầu hàng. Những người lính còn lại, trung thành đến chết với Shah, đã cố thủ trong pháo đài. Sau khi pháo đài thất thủ, Thành Cát Tư Hãn đã nuốt lời hứa với những người đầu hàng và xử tử tất cả những người lính chống lại ông ở Samarkand. Người dân ở Samarkand được lệnh sơ tán và tập trung ở một khu đất trống ngoài thành phố, ở đó họ bị tàn sát và đầu của họ được chất thành một hình kim tự tháp như là biểu tượng chiến thắng của người Mông Cổ

Cuộc tấn công vào Urgench là trận chiến khó khăn nhất của quân Mông Cổ từ đầu cuộc chiến. Thành phố được xây dựng dọc sông Amu Darya trong một vùng đồng bằng nhiều đầm lầy. Đất mềm vốn không phải là điều kiện thuận lợi cho việc vây thành, và các máy bắn đá bị thiếu đá. Mặc dù vậy, quân Mông Cổ vẫn tấn công, và thành chỉ thất thủ sau một trận chiến ác liệt với quân phòng thủ kiên cường, giành giật từng khối nhà một. Thương vong của quân Mông Cổ cao hơn bình thường, do các chiến thuật của quân Mông Cổ không phù hợp với việc chiến đấu trong thành phố. Như thường lệ, các nghệ nhân bị bắt đưa về Mông Cổ, phụ nữ trẻ và trẻ em bị bắt làm nô lệ cho lính Mông Cổ, còn lại thì bị thảm sát. Học giả Ba Tư là Juvayni ghi lại rằng mỗi một người lính Mông Cổ được giao nhiệm vụ hành quyết 24 người Urgench, có khoảng 50.000 lính Mông Cổ tức là khoảng 1,2 triệu người bị giết. Có thể đây chỉ là con số phóng đại, nhưng cuộc cướp bóc ở Urgench vẫn được coi là một trong những vụ thảm sát đẫm máu nhất trong lịch sử loài người.

Sau đó, đến lượt thành phố Gurjang phía nam biển Aral, bị phá hủy. Để bắt thành phố phải đầu hàng, người Mông Cổ đã phá đập để làm ngập thành phố, sau đó xử tử những người sống sót.

Khi quân Mông Cổ tiến quân đến Urgench, Thành Cát Tư Hãn đã phái con út của mình là Đà Lôi (Tolui) chỉ huy một đội quân tiến về tỉnh Khorasan ở phía tây của đế quốc Khwarezmia. Những thành phố đầu tiên thất thủ là Termez và Balkh. Thành phố chính thất thủ trước quân của Đà Lôi là Merv. Trong 6 ngày, Đà Lôi bao vây thành phố, và đến ngày thứ bảy, ông ta tấn công. Ngày hôm sau, thành chủ của thành phố đầu hàng với lời hứa của Đà Lôi sẽ đảm bảo mạng sống cho cư dân. Tuy nhiên, ngay khi nắm quyền kiểm soát thành phố, Đà Lôi tàn sát hầu hết những người đầu hàng, trong một cuộc thảm sát thậm chí có thể còn lớn hơn cuộc thảm sát ở Urgench. Sau khi công hạ Merv, Đà Lôi tiến về phía tây, tấn công các thành phố Nishapur và Herat. Nishapur thất thủ chỉ sau 3 ngày; ở đây, Thoát Hốt Sát Nhi (Tokuchar), con rể của Thành Cát Tư Hãn bị tử trận, và Đà Lôi giết tất cả những sinh vật sống trong thành phố, không tha cả chó và mèo, với vợ góa của Tokuchar làm chủ trì cuộc giết chóc. Sau khi Nishapur thất thủ, Herat đầu hàng không kháng cự và được tha chết. Với trường hợp những người Bamia ở Hindukush thì lại là một cảnh giết chóc khác, sự kháng cự mạnh mẽ ở đây đã khiến cho một cháu trai của Thành Cát Tư Hãn tử trận. Tiếp theo là các thành phố Toos và Mashad. Đến mùa xuân năm 1221, tỉnh Khurasan đã hoàn toàn nằm trong tay quân Mông Cổ. Để một lượng quân đồn trú ở lại, Đà Lôi quay trở lại phía đông để hội quân với cha ông ta.

Sau khi chiến dịch của quân Mông Cổ kết thúc ở Khurasan, quân đội của Shah đã tan rã. Jalal ad-Din Mingburnu, người kế vị sau cái chết của Shah, bắt đầu tập hợp tàn quân ở phía nam, trong vùng thuộc Afghanistan ngày nay. Thành Cát Tư Hãn phái các lực lượng truy lùng quân đội do Jalal al-Din tập hợp, và hai bên chạm trán ở thị trấn Parwan vào mùa xuân năm 1221. Cuộc đụng độ này là một thất bại nhục nhã đối với các lực lượng Mông Cổ. Thành Cát Tư Hãn nổi giận, tự mình cầm quân tiến về phía nam, và tiêu diệt quân của Jalal al-Din trên sông Ấn.

Sau khi những trung tâm đối kháng còn lại bị tiêu diệt, Thành Cát Tư Hãn trở lại Mông Cổ, đặt một đội quân đồn trú Mông Cổ ở lại. Sự phá hủy và sáp nhập Đế quốc Khwarezmia là một nguy cơ đối với thế giới Hồi giáo, cũng như đối với Đông Âu. Vùng đất mới này là một bàn đạp quan trọng cho quân Mông Cổ dưới thời Oa Khoát Đài, con trai Thành Cát Tư Hãn, để ông ta xâm lược Rus Kiev và Ba Lan, và những chiến dịch sau này đã đưa quân Mông Cổ tới tận Áo, biển Baltic và Đức. Đối với thế giới Hồi giáo, sự sụp đổ của Khwarezmia đã mở đường cho quân Mông Cổ tiến vào Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria. Cả ba nhà nước này đều bị các Hãn về sau chinh phục.

Tây Á

Người Mông Cổ đã sử dụng vũ lực hoặc ngoại giao để chinh phục toàn bộ các vùng đất thuộc Iran, Iraq, Kavkaz ngày nay cùng với một phần lãnh thổ của Syria và Thổ Nhĩ Kỳ. Các cuộc tấn công của Mông Cổ tiếp tục hướng về phía nam tới Palestine, họ thậm chí đã tiến quân tới tận Gaza vào các năm 1260 và 1300. Những trận đánh lớn bao gồm cuộc Bao vây Baghdad (1258), khi quân Mông Cổ thuộc Hãn quốc Y Nhi và đồng minh tiến hành bao vây, chiếm lĩnh và cướp phá Baghdad thủ đô của Đế quốc Abbas, và Trận Ain Jalut trong năm 1260, khi quân Mamluk Ai Cập do Sultan Qutuz chỉ huy đã đập tan đạo quân Mông Cổ và giết chết đại tướng Mông Cổ Kit-buqa, đánh dấu chiến thắng đầu tiên của người Ả Rập Hồi giáo trước quân xâm lược Mông Cổ, qua đó ngăn chặn được một cuộc tấn công vào Ai Cập và Bắc Phi của người Mông Cổ.

Chinh phục Caucasus và Tiểu Á

Đế chế Mông Cổ lần đầu tiên hiện diện ở Kavkaz vào năm 1220 khi các tướng Tốc Bất Đài và Triết Biệt truy đuổi Muhammad II của Khwarezm sau khi quân Mông Cổ vừa hủy diệt Đế chế Khwarezmia. Sau một loạt các cuộc tấn công, quân Mông Cổ đã đánh bại một đội quân kết hợp gồm 10.000 binh lính người Gruzia và Armenia trong trận Khunan. Tuy nhiên, các chỉ huy Mông Cổ không thể tiến sâu hơn vào vùng Caucasus vào thời điểm đó do họ đang vướng bận trong cuộc chiến chống lại tàn quân của Đế chế Khwarezmia. Một cuộc chinh phạt thực sự của người Mông Cổ vào vùng Caucasus và miền đông Tiểu Á bắt đầu vào năm 1236, kết quả là Vương quốc Gruzia, Hồi quốc Rum của người Thổ Seljuk và Đế chế Trebizond đã bị người Mông Cổ khuất phục hoàn toàn, còn Vương quốc Cilicia của người Armenia và các quốc gia Thập tự chinh khác trong khu vực cũng đã tự nguyện chấp nhận trở thành chư hầu của Mông Cổ.

Bao vây Baghdad

Năm 1257, Mông Kha quyết tâm mở rộng lãnh thổ của đế chế vào các vùng đất Lưỡng Hà, Syria, và Iran. Đại hãn cho em trai là Húc Liệt Ngột quyền lực đối với một hãn quốc phụ thuộc là Y Nhi, chỉ thị phải buộc các quốc gia Hồi giáo phải quy phục, trong đó có Đế quốc Abbas. Mặc dù không tìm cách phế truất Al-Musta'sim, song Mông Kha lệnh cho Húc Liệt Ngột tàn phá Baghdad nếu Khalip từ chối các yêu sách về đích thân quy phục Húc Liệt Ngột và nộp cống dưới hình thức viện trợ quân sự, nhằm củng cố quân đội của Húc Liệt Ngột trong các chiến dịch chống lại các quốc gia Ismaili tại Iran ngày nay.

Để chuẩn bị cho xâm chiếm, Húc Liệt Ngột gây dựng một lực lượng viễn chinh lớn, bắt mỗi một trong mười nam giới trong độ tuổi đi lính trên toàn Đế quốc Mông Cổ, tập hợp được một đạo quân Mông Cổ có thể là đông đảo nhất từng tồn tại với một ước tính cho là 150.000. Các tướng quân của đạo quân gồm Arghun Agha, Baiju, Buqa Temür, Quách Khản, và Kitbuqa, Sunitai và nhiều người khác. Lực lượng cũng được bổ sung từ quân Cơ Đốc giáo, bao gồm của Quốc vương Armenia, một đạo quân Frank từ Thân vương quốc Antioch, và một lực lượng Gruzia tìm cách báo thù người Abbas Hồi giáo vì các shah của Khwarazm cướp phá thủ đô Tiflis nhiều thập niên trước. Khoảng 1.000 pháo thủ người Hán tháp tùng quân đội Mông Cổ, cùng với đó là các lực lượng phụ trợ người Ba Tư và Đột Quyết theo như lời của sử gia Ba Tư đương đại Ata-Malik Juvayni.

Húc Liệt Ngột dẫn quân đến Iran, tại đây ông thắng lợi trong chiến dịch chống người Lur, Bukhara, và dư đảng của Khwarezm. Sau khi chinh phục họ, Húc Liệt Ngột chuyển hướng chú ý sang Hashshashin dòng Ismaili và Đại sư của họ là Imam 'Ala al-Din Muhammad, những người nỗ lực ám sát Mông Kha và thuộc hạ của Húc Liệt Ngột là Khiếp Đích Bất Hoa (Kitbuqa). Mặc dù Hashshashin thất bại trong cả hai nỗ lực, song Húc Liệt Ngột vẫn tiến quân đến thành trì của họ tại Alamut, và chiếm được thành. Người Mông Cổ sau đó hành quyết Đại sư Imam Rukn al-Dun Khurshah, là người kế nhiệm 'Ala al-Din Muhammad trong thời gian 1255-1256.

Sau khi đánh bại Hashshashin, Húc Liệt Ngột gửi tin cho Al-Musta'sim, yêu cầu chấp thuận yêu sách do Mông Kha áp đặt. Al-Musta'sim từ chối, phần lớn là do tác động của người cố vấn và đại tể tướng là Ibn al-Alkami. Các sử gia quy những động cơ khác nhau khiến al-Alkami phản đối quy phục, bao gồm phản bội và thiếu năng lực, và có vẻ là ông nói dối với Khalip về mức độ nghiêm trọng của cuộc xâm lăng, quả quyết với Al-Musta'sim rằng nếu thủ đô của đế quốc gặp nguy hiểm trước một đội quân Mông Cổ, thế giới Hồi giáo sẽ lao đến cứu viện.

Al-Musta'sim hồi đáp các yêu cầu của Húc Liệt Ngột theo cách thức mà khiến cho tư lệnh người Mông Cổ cảm thấy sự hăm dọa và xúc phạm đủ để ngừng tiếp tục thương lượng, song ông từ chối tập hợp quân đội để hỗ trợ lực lượng hiện hữu tại Baghdad, cũng không gia cố tường thành. Đến ngày 11 tháng 1, quân Mông Cổ đến khu vực lân cận thành, đóng hai bên bờ sông Tigris nhằm tạo thành một gọng kìm quanh thành phố, và Al-Musta'sim cuối cùng quyết định đối đầu với quân Mông Cổ, phái một đạo quân gồm 20.000 kị binh đi tấn công. Đội kị binh chịu thất bại quyết định trước quân Mông Cổ, các công trình sư của Mông Cổ phá đê dọc sông Tigris và làm ngập khu vực ở phía sau quân Abbas, đánh bẫy họ.

Ngày 29 tháng 1, quân Mông Cổ bắt đầu bao vây Baghdad, xây dựng một hàng rào chấn song và một hào quanh thành phố. Người Mông Cổ sử dụng các dụng cụ công thành và máy lăng đá, nỗ lực chọc thủng tường thành, và đến ngày 5 tháng 2 thì họ chiếm được một bộ phận quan trọng của thành lũy. Nhận thấy rằng quân của mình ít có cơ hội tái chiếm tường thành, Al-Musta'sim nỗ lực khai thông thương lượng với Húc Liệt Ngột, song bị cự tuyệt. Khoảng 3.000 quý tộc Baghdad cũng nỗ lực thương lượng với Húc Liệt Ngột song họ bị tàn sát. Năm ngày sau đó, tức 10 tháng 2, thành Baghdad đầu hàng, song người Mông Cổ không vào thành cho đến ngày 13, bắt đầu một tuần tàn sát và tàn phá.

Trong tuần sau đó, quân Mông Cổ cướp phá Baghdad, có nhiều hành động tàn bạo và phá hủy các thư viện đại quy mô của Abbas. Quân Mông Cổ hành quyết Al-Musta'sim và tàn sát nhiều cư dân trong thành, khiến dân số Baghdad giảm rất nhiều. Cuộc bao vây được cho là đánh dấu kết thúc Kỷ nguyên hoàng kim của Hồi giáo

Xâm lược Syria

Năm 1255, Húc Liệt Ngột tìm cách mở rộng lãnh thổ của Đế chế vào vùng Trung Đông theo lệnh của anh trai ông, Mông Kha. Đội quân của Húc Liệt Ngột đã khuất phục nhiều dân tộc trong chiến dịch này, đáng chú ý nhất là trung tâm của Đế quốc Hồi giáo, Baghdad, đã bị quân Mông Cổ hủy diệt hoàn toàn vào năm 1258, dẫn tới sự diệt vong của đế quốc Abbas. Từ đây, quân Mông Cổ bắt đầu tiến vào Syria.

Vào năm 1260, Ai Cập đang được cai trị bởi triều đại Bahri của người Mamluks, trong khi hầu hết vùng Levant (ngoài các quốc gia Thập tự chinh) thì đang nằm dưới sự kiểm soát của triều đại Ayyubid. Về phần mình, người Mông Cổ đã liên kết với các lực lượng chư hầu Kitô giáo của họ trong khu vực: bao gồm người Gruzia; đội quân Cilician Armenia dưới thời vua Hethum I, Quốc vương Armenia; và Franks of Bohemond VI của Antioch. Trong những gì được mô tả bởi các nhà sử học thế kỷ 20 René Grousset và Lev Gumilev là "cuộc thập tự chinh màu vàng" (Croisade Jaune), lực lượng kết hợp này đã chiếm được thành phố Aleppo, và sau đó vào ngày 1 tháng 3 năm 1260, Tướng quân Mông Cổ là Kitbuqa chiếm được Damascus. Vị vua cuối cùng của Ayyubid, An-Nasir Yusuf, đã bị quân Mông Cổ bắt giữ gần Gaza năm 1260. Với việc Baghdad và Syria rơi vào tay người Mông Cổ, trung tâm quyền lực của Thế giới Hồi giáo được chuyển đến thành phố Cairo của người Mamluk.

Trận Ain Jalut

Năm 1260, lần lượt các thành trì của người Hồi giáo là Aleppo, Baghdad, Damascus, Nablus và Gaza đều rơi vào tay quân Mông Cổ. Giờ đây niềm hi vọng cuối cùng của thế giới Hồi giáo chính là xứ Ai Cập, lúc này do Quốc vương của Mamluk Sultanate là Qutuz trị vì

Đầu năm 1260, Húc Liệt Ngột cho sứ giả đến gặp Qutuz gửi cho Quốc vương một bức thư đầy mùi hăm dọa:

Qutuz phân vân một lúc và bỏ vào trướng trong cùng các tướng lĩnh Mamluk, để lại sứ giả Mông Cổ với nụ cười mỉm trên môi. Qutuz thừa nhận rằng, quân đội của ông chẳng là gì so với Mông Cổ, các tướng lĩnh cũng đồng tình như vậy nhưng đột ngột, vị Quốc vương dũng cảm nói: “Ai Cập cần một chiến binh làm vua. Nếu không ai theo, một mình ta sẽ đi và đương đầu với quân Tatars”.

Qutuz gầm lên một tiếng, cho quân lính bắt giữ sứ thần Mông Cổ, ra lệnh chém ngang lưng, cắt đầu và treo lên cổng Zuwila tại Cairo. Với người Mông Cổ, sứ thần là nhân vật được tôn trọng và đối xử rất tốt cho dù 2 nước có đang chiến tranh, hành động này của Qutuz là không thể tha thứ được. Do đó, quyết định về cuộc chiến tranh giữa Mamluk Sultanate và Mông Cổ đã được định đoạt .

Ngày 3/9/1260, Khiếp Đích Bất Hoa dẫn 20.000 quân Mông Cổ về phía Tây, vượt qua Jordan tiến về ngọn đồi cao hướng xuống bình nguyên Esdraelon. Cùng lúc đó, 20.000 quân Mamluk do Qutuz chỉ huy thiết lập thế trận tại Ain Jalut.

Baibars - tướng lĩnh của Qutuz xua quân đánh trực diện với quân của Khiếp Đích Bất Hoa ngay tại Ain Jalut. Tưởng rằng đó là toàn bộ quân Mamluk, vị tướng Mông Cổ tự mình dẫn quân đánh thẳng. Baibars đột ngột rút lui và quân Mông Cổ thừa thắng xông lên. Người Mông Cổ rơi vào cái cái bẫy mà chính họ rất hay sử dụng: Giả vờ thua trận.

Khi đến vùng trũng, Qutuz ra lệnh cho đội kỵ binh Mamluk tấn công vào cánh của quân Mông Cổ. Đến lúc này, trận chiến mới thực sự bắt đầu. Khiếp Đích Bất Hoa là một tướng tài, ông không dễ dàng bị lung lay vì cuộc tấn công bất ngờ đó, ngay lập tức ông chỉ huy một đạo kỵ binh khác vòng sang tấn công cánh trái của quân Mamluk, gần như xé nát cánh này nếu như không có sự xuất hiện của Qutuz.

Vị quốc vương đáng kính vứt bỏ mũ xuống đất và hô lớn 3 tiếng “Ôi đạo Hồi ơi”, điều kỳ diệu đã xảy ra, cánh trái của quân Mamluk bỗng dưng trở nên sắt đá lạ thường. Ngay sau đó, Qutuz tự mình thống lĩnh đội kỵ binh phá tan nát cánh quân Mông Cổ này. Đối diện với thất bại khó tin ngay trên chiến trường trực diện - nơi chưa bao giờ Mông Cổ thất bại, Khiếp Đích Bất Hoa vẫn bình tĩnh lạ thường. Khi người hầu cận của ông khuyên bỏ chạy, vị tướng này đã nói: “Chúng ta sẽ chết ở đây và như thế là hết. Chúc Đại Hãn trường thọ an vui”. Khiếp Đích Bất Hoa chiến đấu tới cùng cho đến khi bị một mũi tên bắn trúng ngựa và ngã xuống đất. Giữa trận chiến, người ta bắt sống ông và giải đến trước Qutuz. Mất đi thủ lĩnh, quân Mông Cổ như rắn mất đầu và dần dần bị đánh tan tác. Khiếp Đích Bất Hoa bị xử trảm và treo đầu lên cổng thành Cairo, đánh dấu chiến thắng quân Mông Cổ của Ai Cập.

Chiến thắng của quân Ai Cập đã khiến cho Mông Cổ mãi bao nhiêu năm sau đó vẫn không thể thâm nhập sâu hơn vào vùng đất Hồi giáo. Sau sự kiện Đại Hãn Mông Kha chết, Đế chế Mông Cổ không còn là một khối thống nhất, dẫn đến việc họ không thể tập trung vào sự nghiệp chinh phạt như trước. Chiến thắng này không chỉ cứu một nước khỏi họa diệt vong và nô lệ mà còn cứu cả thế giới đạo Hồi vào thời điểm đó. Có thể nói, trận đánh tại Ain Jalut đã thay đổi toàn bộ lịch sử thế giới, mà có thể, ảnh hưởng đến tận chiến sự Trung Đông ngày nay.

Đông Á
Thành Cát Tư Hãn và các hậu duệ của ông đã thôn tính hoàn toàn Trung Quốc khi tiêu diệt cả ba nước là Kim, Tây Hạ và Nam Tống cùng với Vương quốc Đại Lý, buộc Cao Ly trở thành nước chư hầu sau chiến tranh Mông Cổ – Cao Ly. Người Mông Cổ cũng đã cố xâm lược Nhật Bản, Java và Đại Việt nhưng bất thành. Thành tựu lớn nhất của họ là đã thiết lập nhà Nguyên của người Mông Cổ trên đất Trung Hoa vào năm 1271, dù rằng sau này người Hán do Chu Nguyên Chương lãnh đạo đã lật đổ ách thống trị của Nguyên Mông năm 1368 và lập ra nhà Minh. Mông Cổ cũng đã xâm lược Miến Điện vào các năm 1277, 1283 và 1287.

Mông Cổ xâm lược Cao Ly

Chiến tranh Mông Cổ - Cao Ly (1231 - 1273) là cuộc xâm lăng Vương quốc Cao Ly (vương triều cai trị bán đảo Triều Tiên từ năm 918 đến năm 1392) của Đế quốc Mông Cổ. Cuộc chiến bao gồm 6 chiến dịch lớn của quân Mông Cổ gây thiệt hại nặng nề cho thường dân khắp bán đảo Triều Tiên. Kết quả cuối cùng, Cao Ly đã đầu hàng và trở thành một nước chư hầu của Mông Cổ trong khoảng 80 năm.

Mông Cổ xâm lược Trung Quốc

Chinh phục Tây Hạ

Năm 1209, Thành Cát Tư Hãn đã thực hiện một chiến dịch lớn để bảo đảm sự phục tùng của Tây Hạ. Sau khi đánh bại một lực lượng do Cao Lương Hứa lãnh đạo, Thành Cát Tư Hãn chiếm được Ô Hải và tiếp tục tiến dọc theo sông Hoàng Hà, chiếm được một số thành trì và bao vây thủ đô của Tây Hạ là Ngân Xuyên. Người Mông Cổ vào thời điểm này còn thiếu kinh nghiệm trong chiến tranh bao vây, họ đã cố gắng làm ngập thành Ngân Xuyên bằng cách chuyển hướng sông Hoàng Hà, nhưng những con đê mà họ dựng lên để thực hiện kế sách này bị vỡ, làm ngập trại đóng quân của chính họ. Tuy vậy, Hoàng đế Tây Hạ là Lý An Toàn, do bị người Mông Cổ đe dọa và không nhận được sự cứu trợ từ nhà Kim, đã đồng ý phục tùng sự cai trị của Mông Cổ và thể hiện lòng trung thành của mình bằng cách gả con gái cho Thành Cát Tư Hãn.

Sau thất bại của họ vào năm 1210, Tây Hạ đã trở thành chư hầu trung thành của Đế quốc Mông Cổ trong gần một thập kỷ, giúp đỡ người Mông Cổ trong cuộc chiến chống lại nước Kim. Năm 1219, Thành Cát Tư Hãn đã phát động chiến dịch chống lại đế quốc Khwarazmian ở Trung Á và yêu cầu viện trợ quân sự từ Tây Hạ. Tuy nhiên, hoàng đế và chỉ huy quân sự của Tây Hạ đã từ chối tham gia chiến dịch. Tức giận, Thành Cát Tư Hãn thề sẽ trả thù Tây Hạ rồi đem quân đi đánh Khwarazm, trong khi Tây Hạ cố gắng liên minh với Kim và Nam Tống để chống lại quân Mông Cổ.

Sau khi đánh bại Khwarazm vào năm 1221, Thành Cát Tư Hãn đã chuẩn bị quân đội của mình để trừng phạt Tây Hạ vì sự phản bội của họ, và vào năm 1225, ông đem quân tấn công Tây Hạ cùng một lực lượng khoảng 180.000 quân. Sau khi chiếm được Khara-Khoto, quân Mông Cổ bắt đầu tiến về phía nam.

Thành Cát Tư Hãn chia đội quân của mình làm hai và phái tướng Oa Khoát Đài tiến đánh các thành phố phía tây, trong khi đạo quân chính do Thành Cát Tư Hãn thống lĩnh tiến đánh về phía đông, xâm nhập vào trung tâm của nước Tây Hạ và chiếm lấy Cám Châu.

Vào tháng 8 năm 1226, quân đội Mông Cổ đã tiếp cận Vũ Uy, thành phố lớn thứ hai của Tây Hạ. Người đứng đầu thành Vũ Uy đã ra lệnh đầu hàng mà không kháng cự. Vào mùa thu năm 1226, Thành Cát Tư Hãn chiếm Lương Châu, băng qua sa mạc Helan Shan và vào tháng 11 bao vây thành Linh Vũ, chỉ còn cách Ngân Xuyên 30 km. Tại đây, trong Trận chiến sông Hoàng Hà, quân Mông Cổ đã tiêu diệt một lực lượng gồm 300.000 quân Tây Hạ đang cố gắng phát động một cuộc phản công chống lại họ.

Quân Mông Cổ đến được Ngân Xuyên vào năm 1227, bao vây thành phố và tung ra nhiều cuộc tấn công vào nước Kim để ngăn họ gửi quân tiếp viện sang Tây Hạ. Ngân Xuyên bị bao vây 6 tháng thì Thành Cát Tư Hãn mở các cuộc đàm phán hòa bình trong khi bí mật lên kế hoạch giết hoàng đế Tây Hạ. Tuy nhiên, vào tháng 8 năm 1227, Thành Cát Tư Hãn đã chết vì một nguyên nhân không rõ, và để không gây nguy hiểm cho chiến dịch đang diễn ra, cái chết của ông được giữ bí mật. Vào tháng 9 năm 1227, Hoàng đế Mạt Chủ đầu hàng quân Mông Cổ và bị xử tử ngay lập tức. Người Mông Cổ sau đó cướp bóc Ngân Xuyên không thương tiếc, tàn sát dân chúng của thành phố, cướp phá lăng mộ của các vị tiên đế. Nước Tây Hạ chính thức diệt vong.

Tiêu diệt nước Kim

Chiến tranh Mông-Kim kéo dài trong 23 năm với kết quả là triều Kim của người Nữ Chân bị tiêu diệt vào năm 1234. Đế quốc Mông Cổ sau đó kiểm soát được khu vực nay là Hoa Bắc, Đông Bắc Trung Quốc và một bộ phận Viễn Đông Nga.

Năm 1211, Thành Cát Tư Hãn thống lĩnh 5 vạn kỵ binh Mông Cổ xâm nhập đất Kim và lôi kéo người Khiết Đan và Tây Hạ nổi dậy. Tháng 8 năm 1211, Thành Cát Tư Hãn đóng quân ở Phủ Châu (Trương Bắc, Hà Bắc).

Trong 2 năm 1212-1213, quân Mông Cổ san bằng hơn 90 thành trì của nhà Kim. Năm 1213, Thành Cát Tư Hãn ra lệnh tập trung binh lực giao chiến quân chủ lực của nhà Kim ở Dã Hồ Lĩnh (tây bắc Trương Gia Khẩu, Hà Bắc).

Trận Dã Hồ Lĩnh (野狐嶺戰役) là một trận quyết chiến giữa quân Mông Cổ và triều đình nhà Kim. Đây là một trận chiến có quy mô lớn nhất từ trước đến nay đối với quân Mông cổ. Thành Cát Tư Hãn đã tiếp nhận kiến nghị của Mộc Hoa Lê, trước tiên dùng đội quân cảm tử để thọc sâu vào Trung quân của Kim, rồi sau đó các cánh quân khác mới mở đường tấn công, tức tập trung 10 vạn quân để đánh thẳng vào một mục tiêu chủ yếu. Hơn nữa, chủ soái của Mông Cổ dù đứng trước mọi tình trạng nguy hiểm vẫn không hốt hoảng, vẫn bình tĩnh chỉ huy. Các tướng sĩ của Mông Cổ dám xông lên chiến đấu không sợ hiểm nguy. Do vậy, chủ lực của triều đình nhà Kim bị đánh bại. 15 vạn quân Kim tiếp ứng thì chưa đánh đã bỏ chạy trước, bỏ mặc đồng đội phải chống đỡ. Xác chết của quân Kim đã nằm rải rác trên một diện tích rộng hằng trăm dặm. Qua trận đánh này, binh lực súc tích cả 100 năm của triều đình nhà Kim đã bị đánh bại hoàn toàn, nên thế nước của họ ngày càng suy sụp. Trận đánh tại Dã Hồ Lãnh là một bước ngoặt đối với sự thất bại của triều đình nhà Kim và sự thắng lợi của quân Mông Cổ.

Năm 1214 nhà Kim chuyển kinh đô về Biện Kinh (tức Khai Phong - kinh đô cũ nhà Tống) để tránh người Mông Cổ. Tháng 6 năm 1214, quân Mông Cổ mở cuộc tấn công vào nước Kim lần thứ hai. Họ bắt đầu từ Bắc Khẩu tấn công Cảnh Châu, Kế Châu, Đàn Châu, Thuận Châu, v.v... Tháng 7, thái tử nước Kim là Hoàn Nhan Thủ Trung bỏ chạy khỏi Trung Đô. Tháng 10, Mộc Hoa Lê xua quân tấn công Liêu Đông. Tháng giêng năm 1215, Thạch Mạt Minh An, anh em Gia Luật xua quân tấn công thành trì. Quân Mông Cổ đánh chiếm được Thông Châu, áp sát Trung Đô.

Thành Cát Tư Hãn ra lệnh cho tướng Mộc Hoa Lê vây kín Yên Kinh, lại ra lệnh cho Triết Biệt đóng quân dọc đường từ Khai Phong tới Yên Kinh, chặn đánh tất cả các đoàn tiếp tế lương thảo. Về phía Kim, khi triều đình Kim rút lui, để Hoàn Nhan Thừa Huy ở lại cố thủ. Một bên quyết bao vây, một bên quyết thủ. Hết mùa đông, sang mùa xuân thành Yên Kinh vẫn đứng vững. Nhưng lương thực trong thành ngày một cạn. Quân trong thành không tướng chỉ huy. Các tướng coi binh đoàn tranh quyền, đánh lẫn nhau, không ai giữ cửa thành. Một vài toán quân bị bại, mở toang cửa thành ra hàng Mông Cổ. Mộc Hoa Lê xua một vạn rưởi kị binh, dẫn theo 30 binh đoàn thân binh tràn vào thành. Kị binh Mông Cổ xông vào tàn sát quân lính và dân chúng, đốt phá khắp nơi. Tính ra có tới 5 vạn quân Kim bị giết với khoảng 50 vạn dân chúng chết trong loạn quân. 10 vạn phụ nữ lên thành nhảy xuống tự tử vì sợ bị hãm hiếp. Trong ba tháng, thành Yên Kinh vẫn còn bốc cháy.

Nước Kim từ đó liên tục thất bại, không kháng cự nổi. Năm 1217, tướng Mộc Hoa Lê chỉ huy quân Mông Cổ tiếp tục xâm chiếm đất đai của Kim. Quân Kim phải dàn quân cả ở phía nam và bắc và bị cô lập vì không liên kết được với Nam Tống chống quân Mông Cổ.

Năm 1223, Mộc Hoa Lê đánh vào Thiểm Tây, tấn công Trường An. Tại đây lực lượng của Kim rất mạnh, đông tới 20 vạn người do tướng Hoàn Nhan Hợp đạt chỉ huy. Mộc Hoa Lê chuyển sang bao vây Phượng Tường với lực lượng 10 vạn người. Cuộc bao vây kéo dài hơn 1 tháng và quân Mông Cổ bị quấy rối bởi các lực lượng địa phương trong khi quân tiếp viện của Tây Hạ không đến. Mộc Hoa Lê sau đó chết bệnh vì uất ức và quân Mông Cổ rút lui.

Khi hai bên giao chiến ở vùng Sơn Đông, dọc đường mười nhà thì chín nhà bỏ trống, người trên đường nhao nhao chạy nạn, quân Kim tan vỡ, quân lính thua trận chạy về cướp đoạt tiền bạc, hãm hiếp phụ nữ. Đà Lôi và Mộc Hoa Lê cầm quân đánh Kim, đại chiến mấy trận ở Sơn Đông đánh quân Kim đại bại tan rã. Quân sĩ còn lại của nước Kim tập trung ở cửa Đồng Quan, đóng chặt cửa quan cố thủ, không dám ra Sơn Đông nghênh chiến. Năm 1223, cả tướng Mông Cổ Mộc Hoa Lê và vua Kim Tuyên Tông đều chết. Kim Ai Tông Hoàn Nhan Thủ Tự lên kế vị và cố gắng huy động lực lượng chống lại sức mạnh của Mông Cổ.

Năm 1231, quân Mông Cổ quay trở lại đánh Phượng Tường và chiếm được. Lực lượng quân Kim đóng ở Trường An hoảng sợ, đem toàn bộ dân chúng rút khỏi thành chạy về Hà Nam. Một tháng sau, quân Mông Cổ đã chia quân 3 mặt tây, bắc, đông tấn công vào Khai Phong. Trên đường tiến quân từ Đặng Châu đến Khai Phong, quân Mông Cổ dễ dàng chiếm hết vùng này đến vùng khác, đốt cháy các thứ cướp được để ngăn Hoàn Nhan Khờ Tả cho quân đuổi theo. Hoàn Nhan Khờ Tả buộc phải rút lui và đụng độ dữ dội với quân Mông Cổ tại núi Tam Phong thuộc Điếu Châu (Vũ Châu, Hà Nam). Khi quân Kim tiến đến núi Tam Phong, bất ngờ có trận bão tuyết ập đến. Thời tiết quá lạnh nên mặt ai cũng trắng như người chết và tiến quân rất chậm. Lúc này quân Mông Cổ đã tập kích, hàng ngũ quân Kim tan rã nhanh chóng. Quân Mông Cổ tàn sát không thương tiếc quân Kim, Hoàn Nhan Khờ Tả và nhiều tướng khác bị tử thương. Gần như toàn bộ quân chủ lực của Kim ở Thiểm Tây và Hà Nam hầu như bị tiêu diệt trong trận này.

Tháng 4 năm 1233 thành Khai Phong thất thủ, Kim Ai Tông Hoàn Nhan Thủ Tự chạy đến Quy Đức, sau lại đến Thái Châu (Nhữ Nam, Hà Nam). Quân Mông Cổ tấn công kinh đô Biện Kinh của triều Kim và quân Mông Cổ đã bị người Kim chống trả ác liệt, khiến tướng sĩ Mông Cổ chết nhiều, tướng sĩ Mông Cổ đã đề nghị Oa Khoát Đài "làm cỏ" kinh thành Khai Phong để trả thù cho quân sĩ. Oa Khoát Đài ban đầu cũng đồng tình theo ý của viên tướng Tốc Bất Hợp nhưng Da Luật Sở Tài đã dùng lý lẽ can gián liên tiếp và Oa Khoát Đài nghe ra, cuối cùng chỉ cho giết những người là tay chân của vua Kim. Sự can gián của Da Luật Sở Tài đã cứu sống hơn 147 vạn dân vô tội trong thành Khai Phong. Nửa năm sau, tháng 1 năm 1234 liên quân Mông–Tống công hãm Thái Châu, nhà Nam Tống cho tướng Mạnh Củng dẫn 2 vạn quân và 30 vạn thạch lương đến hội quân, cùng công phá Thái Châu, quân Mông Cổ từ phía tây, quân Tống đánh vào từ phía nam, vua Kim tự tử, kết thúc vương triều Kim. Diệt xong Kim, Nam Tống trở thành miếng mồi xâm lược của vua Mông Cổ.

Chinh phục Nam Tống
Lúc đầu, người Mông Cổ liên minh với Nam Tống vì cả hai đều có một kẻ thù chung là nước Kim. Tuy nhiên, liên minh này đã tan vỡ vào năm 1234. Khi quân Tống hội quân với Mông Cổ để đánh Kim đã thừa cơ chiếm lấy Trường An và Khai Phong từ tay người Mông Cổ. Sau sự việc một viên đại sứ Mông Cổ bị giết, quân Mông Cổ tuyên chiến với nhà Tống. Rất nhanh, quân đội Mông Cổ đã đẩy lùi quân Tống trở lại Dương Tử, hai bên đã chiến đấu với nhau suốt 40 năm cho đến khi Nam Tống sụp đổ vào năm 1276. Sự kháng cự quyết liệt của quân Tống khiến quân Mông Cổ phải chiến đấu một cuộc chiến khó khăn nhất trong số tất cả các cuộc chinh phạt của họ.

Sau nhiều cuộc chiến kéo dài, Mông Kha chết trong một cuộc tấn công của quân Mông Cổ vào pháo đài Điếu Ngư. Hốt Tất Liệt, người kế vị Mông Kha, mở một chiến dịch đánh chiếm thành Tương Dương. Quân Mông Cổ coi một chiến thắng tại Tương Dương là chìa khóa để mở ra thắng lợi chung cuộc trước Nam Tống. Một khi quân Mông chiếm được Tương Dương, họ có thể di chuyển bằng thuyền xuôi dòng Hán Thủy để tiến vào Trường Giang. Năm 1267, Hốt Tất Liệt ra lệnh cho A Truật (Aju) và hàng tướng nhà Tống là Lưu Chỉnh đem quân tấn công Tương Dương và Phàn Thành.

A Truật và Lưu Chỉnh đến nơi vào năm 1268 và phong tỏa thành với một vòng các công sự. Để gia cố thêm tường thành, quân Tống đã làm những chiếc lưới nhằm dùng để che chắn cho các bức tường trước các máy bắn đá. Kết quả là, các máy bắn đá của người Mông rất khó khăn trong việc bắn trúng thành, một số ít các quả đạn thành công khi đập vào tường song vô hại.

Việc phòng thủ Tương Dương đến hồi kết vào năm 1273, với sự xuất hiện của máy bắn đá trọng lực, tức Tây Vực pháo (Còn gọi là Hồi tân pháo). Do tướng người Hán là Quách Khản đã từng chiến đấu cùng với quân Mông Cổ dưới quyền Húc Liệt Ngột ở vùng Trung Đông, nên Hốt Tất Liệt đã nghe nói về các vũ khí bao vây khủng khiếp. A Bất Ca hãn (Abaqa Khan) của Y Nhi hãn quốc đã gửi các chuyên gia Ba Tư Ismail và Al al-Din đến Trung Hoa theo chiếu chỉ của Đại hãn Hốt Tất Liệt vào năm 1272. Họ đã dựng các Tây Vực pháo dưới sự chỉ huy của tướng người Duy Ngô Nhĩ là A Lý Hải Nha vào tháng 3 năm 1273. Những chiếc Tây Vực pháo này có tầm bắn lên tới 500 m, và có thể phóng các quả đạn nặng tới 300 kg. Thêm vào đó, những chiếc máy bắn đá mới này còn chính xác hơn nhiều so với các máy bắn đá kiểu cũ, và chúng là loại pháo duy nhất có đủ sức mạnh để công phá các bức tường thành kiên cố của Tương Dương. Quân Mông làm khoảng 20 chiếc, và dùng chúng để hỗ trợ cuộc bao vây Tương Dương.

Quân Nguyên bắt đầu vây hãm Phàn Thành vào đầu năm 1273. Lính Nam Tống ở Tương Dương đã chứng kiến những tảng đá khổng lồ rơi vào những bức tường thành khổng lồ của Phàn Thành, và phá hủy những căn nhà trong thành. Những bức tường thành, cùng với lưới, đã bị phá hủy thành từng mảnh. Ngay khi thành sụp đổ, kỵ binh Mông Cổ tràn vào pháo đài. Phàn Thành đã nhanh chóng thất thủ chỉ trong vòng vài ngày sau khi chống giữ trong nhiều năm liền. Tướng giữ Phàn Thành là Phạm Thiên Thuận tử tiết theo thành

Quân Nguyên sau đó chuyển hướng sang Tương Dương. Tuy nhiên, Lã Văn Hoán chưa đầu hàng, vì ông biết rằng Tương Dương không được phép thất thủ. Ông gửi một người đưa tin tới chỗ Hoàng đế Tống Độ Tông, yêu cầu cứu viện ngay lập tức. Người đưa tin đã vượt qua được phòng tuyến của quân Nguyên và đến được chỗ Hoàng đế. Nhưng khi nghe về sức mạnh của những chiếc máy bắn đá mới đó, Hoàng đế cho rằng Tương Dương đã mất và đã không gửi quân cứu viện tới.

Vài ngày sau đó, lính Nam Tống nhìn về phía nam mong chờ quân cứu viện, nhưng tất cả những gì họ nhìn thấy chỉ là những chiếc Tây Vực pháo của người Nguyên và quân Nguyên đang chờ đợi để kết liễu họ. A Truật đã tàn sát thường dân ở Phàn Thành để khủng bố tinh thần Tương Dương sau khi ông ta chọc thủng những bức tường của thành này bằng máy bắn đá. Người Nguyên nói với Lã Văn Hoán rằng, nếu quân Nam Tống không đầu hàng thì mọi người trong thành, kể cả thường dân, sẽ bị tàn sát. Lã Văn Hoán thấy không còn cơ hội nào để thủ thành, và không thấy dấu hiệu có quân tiếp viện tới, vì thế đã đầu hàng, kết thúc sáu năm dài bị bao vây. Thành kiên cố nhất của Nam Tống là Tương Dương đã thất thủ trước quân Nguyên. Từ đó, quân Nguyên thoải mái chinh phục những vùng còn lại của Nam Tống. Ở bất kỳ nơi nào quân Nguyên tới, các thành của Nam Tống đều sụp đổ giống như những pháo đài cát trước các máy bắn đá trọng lực và sau này là súng thần công.

Triều đình nhà Tống đầu hàng quân Mông Cổ vào năm 1276. Giờ đây, toàn bộ Trung Quốc đã bị người Mông Cổ chinh phục. Hốt Tất Liệt lên ngôi Hoàng đế, lập ra triều đại nhà Nguyên. Chiến thắng trong cuộc xâm lược Nam Tống đánh dấu thành tựu quân sự lớn cuối cùng và cũng là vĩ đại nhất trong lịch sử của Đế quốc Mông Cổ.

Mông Cổ xâm lược Nhật Bản

Cuộc xâm lược đầu tiên (1274)
Quân Mông Cổ tiến hành chiến dịch xâm lược Nhật Bản với một đội quân gồm 15.000 binh sĩ người Mông Cổ, khoảng 1.500 đến 8.000 binh sĩ người Cao Ly và một hạm đội gồm khoảng 300 con tàu cỡ lớn cùng 400-500 con tàu cỡ nhỏ. Quân Mông Cổ đổ bộ xuống bãi biển Komodahama, đảo Tsushima vào ngày 5 tháng 10 năm 1274. Sō Sukekuni, thống đốc Tsushima, đã lãnh đạo một đơn vị kỵ binh nhỏ để bảo vệ hòn đảo, nhưng ông và toàn bộ binh lính của ông đã bị giết trong trận chiến. Người Mông Cổ và Triều Tiên sau đó đã đánh chiếm Iki. Tairano Takakage, Thống đốc Iki, đã chiến đấu với quân xâm lược cùng với khoảng 100 kỵ binh của ông, nhưng cuối cùng ông đã phải tự sát khi bị đánh bại.

Vào ngày 19 tháng 11, quân Mông Cổ đổ bộ tại Vịnh Hakata, cách Dazaifu, thủ đô hành chính cổ của Kyūshū một khoảng cách ngắn. Ngày hôm sau đã diễn ra Trận chiến Bun'ei (Mitch 永), còn được gọi là "Trận chiến Vịnh Hakata lần thứ nhất".

Người Nhật thiếu kinh nghiệm trong việc quản lý một lực lượng lớn như vậy (tất cả vùng Bắc Kyūshū đã được huy động), và người Mông Cổ đã đạt được tiến bộ ban đầu đáng kể. Đã gần 50 năm kể từ sự kiện chiến đấu lớn cuối cùng ở Nhật Bản, và không một vị tướng Nhật Bản nào có kinh nghiệm đầy đủ trong việc thống lĩnh một đội quân lớn. Ngoài ra, phong cách chiến tranh vốn là thông lệ trong thời phong kiến Nhật Bản đó là một-chọi-một (quy tắc võ sĩ đạo), ngay cả trong các trận đánh lớn. Thật không may cho người Nhật, người Mông Cổ không quen thuộc với phong cách chiến đấu như vậy. Khi một samurai đơn độc bước tới để thách thức, lính Mông Cổ sẽ chỉ đơn giản là đồng loạt tấn công anh ta, giống như một đàn kiến đang tấn công một con bọ cánh cứng.

Người Mông Cổ sở hữu các loại vũ khí tầm xa vượt trội (loại cung tên ngắn trứ danh của người Mông Cổ, với các mũi tên tẩm độc, mũi tên lửa, mũi tên thuốc nổ), và dễ dàng chiếm thế thượng phong trong trận chiến trên bộ. Tuy vậy, vào đêm hôm đó, người Mông Cổ lại quyết định lên tàu và tạm thời rút lui ra biển, do lo sợ thời tiết gió mạnh và sóng lớn sẽ khiến cho hạm đội của họ bị mắc cạn. Khi rút lui ra biển, hạm đội của người Mông Cổ đã gặp phải một cơn bão lớn. Hai ngày sau, một phần ba số tàu của quân Mông Cổ đã bị đánh đắm, và khoảng 13.000 binh sĩ và thủy thủ của họ đã bị chết đuối. Tổn thất quá lớn khiến người Mông Cổ từ bỏ ý định xâm lược Nhật Bản.

Cuộc xâm lược lần hai (1281)
Ngay từ năm 1274, Mạc phủ đã phải tăng cường các nỗ lực để bảo vệ Nhật Bản chống lại cuộc xâm lược thứ hai của người Mông Cổ, điều mà họ nghĩ là sớm muộn gì cũng sẽ xảy ra. Người Nhật đã cho xây dựng nhiều cấu trúc phòng thủ khác tại các điểm đổ bộ tiềm năng. Ở vịnh Hakata, một bức tường phòng thủ cao hai mét đã được xây dựng vào năm 1276.

Đội quân của người Mông Cổ tiến hành chiến dịch xâm lược Nhật Bản lần này được chia làm hai: Một lực lượng gồm 900 tàu chở 17.000 thủy thủ, 10.000 lính Triều Tiên, 15.000 lính Mông Cổ và 15.000 lính Trung Quốc đã khởi hành từ Masan, Triều Tiên hướng tới Nhật Bản. Một lực lượng nữa còn đông đảo hơn gồm 3.500 tàu chở tới 142.000 binh sĩ và thủy thủ xuất phát từ phía nam Trung Quốc.

Hạm đội thứ nhất đã đến Vịnh Hakata vào ngày 23 tháng 6 năm 1281 và bắt đầu mở những cuộc tấn công dữ dội, nhưng không thể xuyên thủng bức tường phòng thủ của người Nhật Bản, thế trận diễn ra giằng co quyết liệt. Khi màn đêm buông xuống, các samurai Nhật Bản sử dụng những chiếc thuyền nhỏ bất thình lình đột kích hạm đội Mông Cổ trong bóng tối, đốt cháy nhiều con tàu và giết hại nhiều binh lính Mông Cổ, sau đó họ lại chèo thuyền quay trở lại đất liền. Những cuộc đột kích vào ban đêm của người Nhật đã gây tổn thất không hề nhỏ cho quân Mông Cổ.

Cuộc chiến lâm vào thế bế tắc trong suốt 50 ngày liên tục, cho đến ngày 12 tháng 8, khi hạm đội chính của Mông Cổ đã đổ bộ xuống phía tây vịnh Hakata. Phải đối mặt với một lực lượng đông hơn gấp ba lần, thế nhưng các samurai vẫn chiến đấu rất dũng cảm dù tình thế đã dần trở nên tuyệt vọng. Tưởng như quân Nhật sẽ phải chịu thất bại, thì phép màu đã đến với họ: vào ngày 15 tháng 8 năm 1281, một cơn bão rất lớn đã đổ bộ vào bờ biển Kyūshū và phá hủy gần như toàn bộ hạm đội của người Mông Cổ. Rất nhiều binh lính Mông Cổ đã chết đuối, số còn lại chạy kịp lên bờ thì cũng bị các samurai tàn sát.

Người Nhật tin rằng các vị thần của họ đã gửi những cơn bão để bảo vệ Nhật Bản khỏi quân Mông Cổ. Họ gọi cơn bão là kamikaze, hay "cơn gió thần". Hốt Tất Liệt dường như đã tin rằng Nhật Bản được bảo vệ bởi các lực lượng siêu nhiên, do đó ông quyết định từ bỏ tham vọng chinh phục đảo quốc này.

Mông Cổ xâm lược Java

Cuộc xâm lăng của Mông Cổ ở Java là một nỗ lực quân sự của Hốt Tất Liệt, người sáng lập nhà Nguyên (một phần của Đế quốc Mông Cổ), xâm chiếm Java, một hòn đảo ở Indonesia hiện đại. Năm 1293, ông đã gửi một hạm đội xâm lược lớn đến Java với 20.000 đến 30.000 binh lính. Đây là một cuộc viễn chinh trừng phạt vua Kertanegara của Singhasari, người đã từ chối không tỏ lòng tôn kính nhà Nguyên và làm hại một trong những sứ giả của mình. Tuy nhiên, nó đã kết thúc với sự thất bại của người Mông Cổ.

Mông Cổ xâm lược Đại Việt

Là một cuộc chiến người đại việt chiến thắng.

Châu Âu

Người Mông Cổ đã xâm chiếm và hủy diệt Volga Bulgaria và Kievan Rus ', trước khi xâm chiếm Ba Lan, Hungary và Bulgaria, cùng nhiều khu vực khác. Trong vòng ba năm (1237-1240), quân Mông Cổ đã tàn phá và hủy diệt tất cả các thành phố lớn của Nga, ngoại trừ Novgorod và Pskov.

Cuộc xâm lược của người Mông Cổ gây ra sự dịch chuyển dân số trên một quy mô chưa từng thấy trước đây ở Trung Á cũng như Đông Âu, gieo rắc nỗi kinh hoàng và hoảng loạn chưa từng thấy cho dân chúng nơi đây.

Mông Cổ xâm lược Rus
Một đội quân Mông Cổ với khoảng 25.000 cung thủ, được chỉ huy bởi Tốc Bất Đài và Bạt Đô, đã vượt qua sông Volga và xâm chiếm Volga Bulgaria vào cuối năm 1236. Họ chỉ mất một tháng để dập tắt sự kháng cự yếu ớt của những người Volga Bulgari, Cumans-Kipchaks và Alani.

Vào tháng 11 năm 1237, Bạt Đô đã gửi sứ giả của mình tới gặp hoàng tử Yuri II của Công quốc Vladimir nhằm kêu gọi Yuri II đầu hàng, tránh đổ máu vô ích. Một tháng sau, quân Mông Cổ bao vây Ryazan. Sau sáu ngày chiến đấu đẫm máu, thành phố Ryazan bị hủy diệt hoàn toàn và người dân trong thành bị tàn sát không thương tiếc. Khi tiến vào Kolomna và Moskva, quân Mông Cổ đã thiêu rụi cả hai thành phố này. Quân Mông Cổ tiến đến Vladimir và bao vây thành phố này vào ngày 4 tháng 2 năm 1238. Ba ngày sau, thủ đô của Vladimir-Suzdal đã bị quân Mông Cổ chiếm đóng và thiêu rụi hoàn toàn. Gia đình hoàng gia bị chết cháy trong đống lửa, còn hoàng tử Yuri II chạy trốn về phía bắc. Khi băng qua sông Volga, Yuri II đã tập hợp được một đội quân mới, đội quân này bị bao vây và tiêu diệt hoàn toàn bởi quân Mông Cổ trong Trận chiến sông Sit vào ngày 4 tháng 3.

Ngay sau đó Bạt Đô chia đội quân của mình thành nhiều đơn vị nhỏ và tiến vào cướp phá một loạt các thành phố bao gồm Rostov, Uglich, Yaroslavl, Kostroma, Kashin, Ksnyatin, Gorodets, Galich, Pereslavl-Zalessky, Yuriev-Polsky, Dmitrov, Volokolamsk, Tver và Torzhok (14 thành phố này ngày nay đều thuộc Liên Bang Nga). Các thành phố lớn duy nhất thoát khỏi sự hủy diệt của quân Mông Cổ là Novgorod và Pskov. Người Mông Cổ đã lên kế hoạch đánh chiếm Novgorod, nhưng công quốc này đã tránh được số phận thảm khốc bởi quyết định khôn ngoan là đầu hàng trước.

Đến giữa năm 1238, quân Mông Cổ tàn phá Crimea và san bằng Mordovia. Vào mùa đông năm 1239, quân Mông Cổ tràn vào cướp bóc hai thành Chernihiv và Pereyaslav. Sau nhiều ngày bao vây, quân Mông Cổ đã chiếm được Kiev vào tháng 12 năm 1240. Bất chấp sự kháng cự của Danylo xứ Halych, Bạt Đô đã chiếm được hai thành phố chính của ông ta là Halych và Volodymyr.

Cuộc xâm chiếm đã tạo điều kiện cho cuộc khởi đầu của sự tan rã của Rus Kiev vào thế kỷ XIII, làm gây ra những hậu quả không thể đếm được cho lịch sử Đông Âu, bao gồm sự phân chia dân tộc Đông Slave thành ba quốc gia riêng biệt ngày nay: Nga, Ukraina và Belarus, và sự nổi lên của Đại công quốc Moskva.

Mông Cổ xâm lược Ba Lan

Quân Mông Cổ di chuyển từ Volodymyr-Volynskyi (vùng đất thuộc Kievan Rus mà họ vừa chinh phục được) và tiến vào Ba Lan, chiếm thành Lublin, sau đó bao vây, chiếm và đốt cháy thành Sandomierz vào ngày 13 tháng 2 năm 1240. Trong khoảng thời gian này, lực lượng của họ đã tách ra làm đôi. Lực lượng của Orda tàn phá miền trung Ba Lan, di chuyển đến Wolbórz và tiến xa đến tận các thành trì phía bắc Ba Lan như Łęczyca, trước khi quay về phía nam và đi qua Sieradz về phía Wrocław. Trong khi đó lực lượng của Baidar và Kadan tàn phá vùng phía nam của Ba Lan.

Vào ngày 13 tháng 2, Baidar và Kadan đã đánh bại một đội quân Ba Lan dưới sự chỉ huy của Włodzimierz trong trận chiến Tursko. Vào ngày 18 tháng 3, họ đã đánh bại một đội quân Ba Lan khác gồm những binh lính đến từ Kraków và Sandomierz trong trận chiến Chmielnik. Sự hoảng loạn lan rộng khắp vùng đất Ba Lan và người dân đã cùng nhau rời bỏ thành Kraków, thành này bị quân Mông Cổ chiếm giữ và đốt cháy vào ngày 24 tháng 3. Trong khi đó, một trong những Công tước có thế lực nhất của Ba Lan và xứ Silesia là Henry II the Pious đã tập hợp đội quân của ông cùng với các đồng minh xung quanh khu vực Legnica nhằm tiến hành cuộc chiến chống lại quân Mông Cổ. Henry cũng đang chờ anh rể của ông là Wenceslaus I xứ Bohemia đem một đội quân lớn đến tiếp viện cho ông.

Nhận được tin Wenceslaus I đem quân tới, quân Mông Cổ đã quyết định từ bỏ việc vây hãm thành Wroclaw và chuyển mục tiêu sang đánh chặn quân Bohemia nhằm không cho đội quân này tới tiếp viện cho Henry. Quân Mông Cổ và Henry sau đó đã chạm trán nhau tại một cánh đồng gần Legnica. Henry, ngoài lực lượng của riêng mình, cũng được hỗ trợ bởi Mieszko II the Fat (Mieszko II Otyły), cùng với tàn quân Ba Lan bị đánh bại tại Tursk và Chmielnik, một số hiệp sĩ và dòng tu quân sự do Giáo hoàng phái tới và một số ít lính đánh thuê từ nước ngoài. Trận Legnica diễn ra với thảm bại dành cho liên quân kháng chiến Ba Lan-Đức-Séc. Henry bị lính Mông Cổ đánh gục và chặt đầu trong khi cố gắng chạy trốn khỏi chiến trường. Sau thắng lợi tại Legnica, quân Mông Cổ thỏa sức cướp phá vùng Silesia trù phú, trước khi rút khỏi khu vực này để nhập vào lực lượng chính của họ ở Hungary.

Mông Cổ xâm lược Czech

Sau thất bại của liên quân kháng chiến châu Âu tại Legnica, người Mông Cổ tiếp tục tiến vào cướp bóc một loạt các vương quốc láng giềng của Ba Lan, đặc biệt là Silesia và Moravia. Vua Wenceslaus I của Bohemia đã rút quân về để bảo vệ vương quốc của mình sau khi không thể đến kịp thời để tiếp viện cho quân Ba Lan của Henry II the Pious. Ông đem quân của mình đóng tại các vùng núi ở Bohemia, nơi người Mông Cổ không thể sử dụng kỵ binh của họ một cách hiệu quả.

Đến đây, quân Mông Cổ lại được chia làm 2. Một đội quân đặt dưới sự chỉ huy của Bạt Đô và Tốc Bất Đài đang chuẩn bị xâm chiếm Hungary và một đội quân do Baidar và Kadan chỉ huy tiến qua Silesia và Morovia, uy hiếp Bohemia. Người Bohemia đã kiên cường chống trả đợt tấn công của quân Mông Cổ, buộc Baidar và Kadan phải lui về thị trấn Othmachau. Một lực lượng nhỏ của người Mông Cổ đã tấn công Kłodzko nhưng đội kỵ binh của người Bohemia dưới sự chỉ huy của Wenceslaus đã xoay xở để chống đỡ họ thành công. Người Mông Cổ sau đó đã cố gắng chiếm thị trấn Olomouc, nhưng Wenceslaus đã có được sự trợ giúp của người Áo Babenberg và họ đã đẩy lùi cuộc đột kích. Dưới sự lãnh đạo của Wenceslaus, Bohemia trở thành một trong số ít các vương quốc châu Âu không bị người Mông Cổ chinh phục, mặc dù hầu hết các vương quốc khác xung quanh họ như Ba Lan và Moravia đều bị tàn phá. Sau những nỗ lực thất bại trong việc đánh chiếm Bohemia, Baidar và Kadan tiếp tục đánh phá Moravia trước khi tiến về phía nam để hội quân với Bạt Đô và Tốc Bất Đài ở Hungary.

Mông Cổ xâm lược Hungary

Quân đội Hungary đã đến đóng quân tại sông Sajó vào ngày 10 tháng 4 năm 1241. Quân Mông Cổ, dưới sự chỉ huy của Bạt Đô và Tốc Bất Đài đã đè bẹp quân Hungary trong trận Mohi. Sau chiến thắng quyết định này, người Mông Cổ hiện đã chiếm giữ được vùng Đại Đồng bằng Hungary, sườn dốc của dãy núi Carpathian phía bắc cùng với vùng đất Transylvania. Tuy nhiên, hàng chục ngàn người Hungary đã chạy trốn khỏi sự tàn sát của người Mông Cổ bằng cách ẩn náu đằng sau bức tường của các pháo đài kiên cố hoặc bằng cách trốn trong rừng hoặc đầm lầy lớn dọc theo các con sông. Người Mông Cổ, thay vì tiếp tục tiến quân sang Tây Âu, đã dành toàn bộ mùa hè và mùa thu để bảo vệ và bình định các vùng lãnh thổ mà họ chiếm đóng được. Vào ngày Giáng sinh năm 1241, quân Mông Cổ tiến hành bao vây thủ đô của Vương quốc Hungary là Esztergom và mặc dù đã gần như phá hủy toàn bộ thành này, quân Mông Cổ vẫn không thể chiếm được thành.

Vào mùa đông năm đó, quân Mông Cổ đã vượt sông Danube và chiếm được vùng Pannonia. Cuối cùng họ đã tiến đến sát biên giới với Áo và vùng Dalmatia nằm giáp biển Adriatic. Mặc dù người Mông Cổ đã kiểm soát được toàn bộ Hungary, nhưng họ lại không thể chiếm nổi các thành phố kiên cố như Fehérvár, Veszprém, Tihany, Győr, Pannonhalma, Moson, Sopron, Vasvár, Újhely, Zala, Léka, Pozsony, Nyitra, Komárom, Fülek và Abaújvár của người Hung.

Mông Cổ xâm lược Croatia

Vào thời Trung cổ, Vương quốc Croatia và Vương quốc Hungary cùng được cai trị bởi một vị vua duy nhất, Béla IV. Khi quân Mông Cổ tiến đến bờ sông Sajó vào năm 1241, Béla IV đã chạy trốn sang Zagreb (ngày nay là thủ đô Croatia). Bat Đô đã gửi một đội quân khoảng 20.000 người đặt dưới sự chỉ huy của Khadan để truy đuôi vua Bela. Zagreb được củng cố kém nên không thể chống lại nổi cuộc xâm lược và thành phố này đã nhanh chóng bị phá hủy, nhà thờ của nó bị quân Mông Cổ đốt cháy.

Cuộc truy đuổi Béla IV của người Mông Cổ tiếp tục từ Zagreb qua Pannonia đến tận Dalmatia. Trong quá trình truy đuổi, quân Mông Cổ dưới sự chỉ huy của Kadan (Qadan) đã tấn công Pháo đài Klis ở Croatia vào tháng 3 năm 1242. Do các công sự kiên cố của Klis, quân Mông Cổ đã gặp rất nhiều khó khăn khi công phá pháo đài này. Những người bảo vệ Klis đã có thể gây ra một số thương vong lớn cho người Mông Cổ. Ngay khi biết rằng Vua Bela đã trốn đi nơi khác, quân Mông Cổ đã từ bỏ cuộc tấn công và tách ra để tấn công các thành Split và Trogir. Người Mông Cổ truy đuổi Béla IV từ thị trấn này sang thị trấn khác ở Dalmatia, trong khi giới quý tộc Croatia và các thị trấn ở Dalmatia như Trogir và Rab đã giúp Béla IV trốn thoát. Sau thất bại trước những người lính Croatia, quân Mông Cổ đã rút lui và Béla IV an toàn. Chỉ có thành phố Split không hỗ trợ Béla IV trốn thoát khỏi quân Mông Cổ. Một số nhà sử học cho rằng địa hình đồi núi của Dalmatia đã gây thiệt hại nặng nề cho người Mông Cổ vì những tổn thất to lớn về nhân mạng mà họ phải chịu từ những cuộc phục kích của người Croatia trong những chuyến hành quân qua núi. Cuối cùng, mặc dù phần lớn Croatia đã bị cướp bóc và phá hủy, sự chiếm đóng lâu dài của người Mông Cổ đã không thành công.

Mông Cổ xâm lược Áo

Sau khi khuất phục Hungary, quân Mông Cổ đã có được bàn đạp để tiến hành xâm chiếm thành Vienna (là thủ đô nước Áo ngày nay). Sử dụng chiến thuật tương tự trong các chiến dịch của họ ở các quốc gia Đông và Trung Âu trước đó, trước tiên người Mông Cổ tung ra các đội quân nhỏ lẻ để tấn công các khu định cư bị cô lập ở ngoại ô Vienna nhằm cố gắng gieo rắc nỗi sợ hãi và hoảng loạn trong dân chúng. Năm 1241, quân Mông Cổ đột kích Wiener Neustadt và các quận lân cận, nằm ở phía nam thành Vienna. Wiener Neustadt đã gánh chịu hậu quả của cuộc tấn công và giống như các cuộc xâm lược trước đây, người Mông Cổ đã gây ra sự tàn bạo khủng khiếp đối với quần chúng không vũ trang. Công tước Áo là Frederick II, trước đây đã giao chiến với người Mông Cổ ở Olomouc và giai đoạn đầu của Trận Mohi ở Hungary. Tuy nhiên, không giống như ở Hungary, Vienna dưới sự lãnh đạo của Công tước Frederick và các hiệp sĩ của ông, cùng với các đồng minh nước ngoài, đã tìm cách tập hợp nhanh hơn và tiêu diệt đội quân nhỏ của người Mông Cổ. Sau trận chiến, Công tước ước tính rằng người Mông Cổ đã mất hơn 300 đến 700 quân trong khi liên quân châu Âu chỉ mất 100. Các hiệp sĩ Áo sau đó cũng đánh bại quân Mông Cổ tại biên giới sông March thuộc quận Theben. Sau các cuộc tấn công ban đầu thất bại, đội quân còn lại của người Mông Cổ đã rút lui về Nga sau khi biết về cái chết của Đại Hãn Oa Khoát Đài.

Mông Cổ xâm lược Bulgaria

Trong thời gian ông rút từ Hungary trở lại Ruthenia, một phần của quân đội của Bạt Đô đã xâm chiếm Bulgaria. Đội quân này đã bị người Bulgaria dưới sự chỉ huy của Sa hoàng Ivan Asen II đánh bại. Một lực lượng lớn hơn quay trở lại đột kích Bulgaria một lần nữa cùng năm, mặc dù ít ai biết chuyện gì đã xảy ra.

Nam Á

Từ năm 1221 đến 1327, Đế quốc Mông Cổ đã phát động một số cuộc xâm lược vào tiểu lục địa Ấn Độ. Người Mông Cổ chiếm đóng một phần của Pakistan hiện đại và các phần khác của Punjab trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, họ đã thất bại trong việc xâm lược Vương quốc Hồi giáo Delhi và bị đẩy lùi khỏi nội địa Ấn Độ. Hàng thế kỷ sau, Đế quốc Mughal, với nguồn gốc Mông Cổ từ Trung Á, đã chinh phục phần phía bắc của tiểu lục địa.

Phân chia quyền lực

Đế quốc Mông Cổ hồi đầu được phân chia thành 5 phần chính và nhiều hãn quốc nhỏ. Nổi bật trong số đó là:
 Mông Cổ, Nam Siberia và Mãn Châu thuộc chính quyền Karakorum;
 Bắc Trung Quốc và Tây Tạng thuộc chính quyền Yên Kinh;
 Khorazm, Transoxiana và các ốc đảo ở Hami thuộc Beshbalik
 Ba Tư, Gruzia, Armenia, Cilicia và Thổ Nhĩ Kỳ (phần lãnh thổ thuộc Đế quốc Đại Seljuq trước đó) do nhà nước Amu Daryaquản lý
 Kim Trướng hãn quốc, về sau được phân chia thành 10 tỉnh.

Xem thêm
 Tổ chức và chiến thuật quân sự của quân đội Đế quốc Mông Cổ

Tham khảo

Đế quốc Mông Cổ
Thế kỷ 13
Thế kỷ 14


title: Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam

text:
Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam - gọi tắt là Liên Việt - là tổ chức liên hiệp các tổ chức chính trị và xã hội với mục đích đoàn kết tất cả các lực lượng và đồng bào yêu nước Việt Nam không phân biệt đảng phái, giai cấp, tôn giáo, xu hướng chính trị, dân tộc để làm cho nước Việt Nam độc lập, thống nhất, dân chủ, phú cường. Hội ra đời trong bối cảnh Pháp cho phép Nguyễn Văn Thinh lập Cộng hòa tự trị Nam Kỳ trong Liên bang Đông Dương, vi phạm Hiệp định sơ bộ 6 tháng Ba, và nhằm chống chia rẽ của Pháp.

Hội ra đời nhằm thực hiện chủ trương mở rộng Mặt trận dân tộc thống
nhất trong việc thu hút nhân sĩ, trí thức, quan lại cũ, nhà điền chủ, công
thương gia vì một lý do nào đó trước đây chưa có quan hệ với Việt Minh hoặc
chưa vào Việt Minh, nay muốn gia nhập một hình thức tổ chức thích hợp để có điều
kiện góp phần vào sự nghiệp củng cố nền độc lập của nước nhà.

Cương lĩnh của Hội viết:
"Mục đích đoàn kết tất cả các đảng phái yêu nước và
đồng bào yêu nước vô đảng phái, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, xu hướng
chính trị, chủng tộc để làm cho nước Việt Nam: Độc lập - Thống nhất - Dân chủ -
Phú cường".

Ở phần Chính trị chung của Cương lĩnh viết: "1- Giữ
vững quyền tự chủ để đi đến hoàn toàn độc lập. 2- Thống nhất Trung - Nam - Bắc
làm cho lãnh thổ Việt Nam được trọn vẹn. 3- Thực hiện và củng cố chế độ dân chủ
cộng hòa trong toàn cõi Việt Nam. 4- Bình đẳng, tương trợ và đoàn kết với tất cả
các dân tộc thiểu số".

Hội đề ra bốn nhiệm vụ khẩn cấp và nhấn mạnh: trong giờ phút lịch sử tồn vong của quốc gia, dân tộc, những mâu thuẫn giữa các xu thế chính trị, các tôn giáo, các giai cấp, những sự chia rẽ vô lý giữa các dân tộc đều phải được dàn xếp, xóa bỏ và nhường bước cho sự đại đoàn kết rộng rãi, thành thực, vững chắc. Trên báo Sự thật cho biết "Việc thành lập hội này cũng là một trả lời đích đáng cho các hạng Việt gian phản động cam tâm làm tay sai cho ngoại quốc chống lại quyền lợi của toàn dân và toan dựa vào sức người hòng lập "chính quyền địa phương tự trị".

Thành lập
Ban vận động thành lập Hội gồm 27 người, trong đó có đại biểu của Việt Minh (Hồ Chí Minh, Nguyễn Lương Bằng, Võ Nguyên Giáp, Phạm Văn Đồng, Dương Đức Hiền, Cù Huy Cận....), đại biểu các giới (chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng, nhà tư sản theo đạo Thiên chúa Ngô Tử Hạ, các học giả Nguyễn Văn Tố, Nguyễn Văn Luyện, Phan Anh, cựu Thượng thư Bùi Bằng Đoàn), đại biểu Việt Nam Quốc dân Đảng (Chu Bá Phượng, Nguyễn Tường Tam, Nguyễn Tường Long, Vũ Hồng Khanh). Cơ cấu của Ban vận động đã thể hiện tính liên minh, liên hợp, đại diện của các tổ chức, đảng phái. Ngày ngày 29 tháng 5 năm 1946, Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam, gọi tắt là Liên Việt, chính thức tuyên bố thành lập tại Hà Nội. Hồ Chí Minh được bầu là Hội trưởng danh dự, Huỳnh Thúc Kháng là Hội trưởng và Tôn Đức Thắng là Phó Hội trưởng.

Tháng 6/1946, Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam được thành lập tại Nam Bộ. Nguyễn Bình chủ trương giải tán Mặt trận Quốc gia liên hiệp để tập hợp lực lượng kháng chiến vào Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam.

Các tổ chức tham gia ban đầu
Việt Minh
Hội nghiên cứu chủ nghĩa Marx- Lenin (thành lập tháng 11.1945)
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (thành lập tháng 20.7.1946)
Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (thành lập ngày 20.10.1945)
Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam (thành lập năm 1946)
Đảng Dân chủ Việt Nam (thành lập năm 1944),
Đảng Xã hội Việt Nam (được thành lập vào tháng 7 năm 1946)
Việt Nam Quốc dân Đảng
Việt Nam Cách mệnh Đồng minh hội

Hai tổ chức Việt Nam Quốc dân Đảng, Việt Nam Cách mệnh Đồng minh Hội chỉ tham gia vài tháng, sau chỉ một số thành phần tham gia.

Lúc này Đảng Cộng sản Đông Dương đã "giải thể" vào hoạt động bí mật, công khai trong hàng ngũ những người Việt Minh hoặc Hội nghiên cứu chủ nghĩa Marx.

Sát nhập với Việt Minh
Năm 1951 tại Tuyên Quang, Việt Minh và Hội Liên Việt sáp nhập để hình thành một mặt trận dân tộc, gọi là Mặt trận Liên Việt (do Tôn Đức Thắng làm chủ tịch, Hồ Chí Minh làm chủ tịch danh dự).

Trong tháng 3 năm 1951 Đảng Lao động Việt Nam chính thức gia nhập Mặt trận Liên Việt.

Xem thêm
 Danh sách tổ chức chính trị Liên bang Đông Dương

Tham khảo

Cựu đảng phái chính trị Việt Nam


title: Cortinarius camphoratus

text:
Cortinarius camphoratus là một loài nấm tán trong họ Cortinariaceae. Loài nấm này được tìm thấy ở châu Âu và Bắc Mỹ, nơi mà quả thể mọc trên mặt đất trong một liên kết rễ nấm với cây vân sam và linh sam trong các rừng cây lá kim. Loài nấm được đặc trưng bởi màu tử đinh hương xanh nhạt khi còn non, và mùi mạnh đặc biệt. Các nguồn bất đồng về xác nhận loài nấm này ăn được hay không, nhưng các nguồn thường khuyến cáo không nên ăn loài nấm này.

Loài này được tìm thấy ở châu Âu và Bắc Mỹ, nó được tìm thấy trên mặt đất phát triển đơn lẻ, phân tán, hoặc theo nhóm, thường là giữa tháng 9 và tháng 10.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

C
Nấm châu Âu
C
C
Nấm ăn
Nấm Bắc Mỹ


title: Elizabeth Smart

text:
Elizabeth Ann Smart Gilmour (sinh ngày 3 tháng 11 năm 1987) là một nhà hoạt động xã hội người Mỹ kiêm cộng tác viên cho hãng tin ABC News. Cô được biết đến với vụ bắt cóc và hãm hiếp gây chấn động dư luận vào lúc cô lên 14 tuổi, cô là nô lệ tình dục thời hiện đại cho Brian David Mitchell - một kẻ tội phạm đốn mạt, vô gia cư, cuồng tín. Sau này, cô được giải cứu và nỗ lực vượt qua những ám ảnh bị lạm dụng tình dục thời còn ấu thơ để vươn lên trong cuộc sống.

Thời thơ ấu
Elizabeth được sinh ra thành phố Salt Lake, thuộc tiểu bang Utah, nước Mỹ, trong một gia đình khá giả. Cô lớn lên tại một điền trang tiện nghi và rộng rãi nằm bên sườn núi, tách biệt khỏi khu bình dân của thành phố này. Trong gia đình mình là con cưng của bố mẹ và được nuông chiều.

Cho đến lúc 14 tuổi, trong một lần Elizabeth cùng các chị em gái được theo mẹ xuống khu phố dưới để mua sắm quần áo mới thì cô lọt vào sự chú ý một gã đàn ông 50 tuổi Brian David Mitchell. Sau đó, ông ta xin vào làm việc tại điền trang của gia đình Smart.

Ngày 5 tháng 6 năm 2002, Mitchell đã lẻn vào phòng ngủ của Elizabeth bắt cô lên ngọn núi ngay sau nhà. Ông ta mang Elizabeth đến khu cắm trại lưu động cách nhà của cô không xa, nơi ông ta sống trong một căn lều với vợ là Wanda Barzee. Họ đã tổ chức một nghi thức lễ kết hôn để biến Elizabeth thành vợ của Mitchell bằng cách ép buộc. Sau đó Mitchell cưỡng hiếp cô, không phải một lần mà lặp đi lặp lại mỗi ngày trong suốt 9 tháng bị cầm tù. Trong thời gian này Elizabeth còn bị bỏ đói, bị trói chặt vào gốc cây bằng sợi xích sắt để ngăn bỏ trốn, bị ép phải khỏa thân đi quanh nhà....

Gia đình nhà Elizabeth đã nỗ lực tìm kiếm và đến tháng 3 năm 2003, cô được giải cứu nhưng bị ám ảnh nặng về 09 tháng làm nô lệ tình dục. Sau này Elizabeth đi khắp nước Mỹ, tham dự các buổi gặp mặt, tổ chức những cuộc vận động cho quỹ từ thiện mang tên Elizabeth Smart. Quỹ Elizabeth Smart tập trung cho mục tiêu giúp đỡ những trẻ em bị bắt cóc. Số tiền họ quyên góp được dành để chuyển về các trường học, đầu tư cho chương trình giáo dục học sinh những kĩ năng tự phòng vệ cơ bản để các em có thể tự cứu mình trong tình huống xấu nhất.Phần tiền còn lại thì được góp vào ngân sách dành cho những cuộc tìm kiếm trẻ em mất tích khắp nước Mĩ.

Tháng 5 năm 2012, Elizabeth làm lễ cưới với Matthew Gilmour (kém cô 3 tuổi). Hai người là bạn từ khi cùng học chung một năm ở Pháp và sau thời gian ngắn hẹn hò thì quyết định đi đến hôn nhân.

Tham khảo

Smart, Ed and Smart, Lois. Bringing Elizabeth Home: A Journey of Faith and Hope (2003). U.S.: Doubleday. ISBN 0-385-51214-7 (U.S.).
Haberman, Maggie and MacIntosh, Jeane. Held Captive: The Kidnapping and Rescue of Elizabeth Smart (2003). U.S.: Avon. ISBN 0-06-058020-8 (U.S.).
Smart, Tom and Benson, Lee. In Plain Sight: The Startling Truth Behind the Elizabeth Smart Investigation (2005). U.S.: Chicago Review Press. ISBN 1-55652-579-6 (U.S.).
 Nữ nô lệ tình dục đẹp như thiên sứ

Chế độ nô lệ
Tình dục
Sinh năm 1987
Nhân vật còn sống
Người viết hồi ký Mỹ
Nữ nhà văn Mỹ
Người viết hồi ký nữ
Nữ hoạt động xã hội người Mỹ


title: Voọc mũi hếch vàng

text:
Voọc mũi hếch vàng (danh pháp khoa học: Rhinopithecus roxellana) là một loài khỉ cựu thế giới trong phân họ Colobinae. Nó là loài đặc hữu ở một khu vực nhỏ ở các rừng trên núi ôn đới Trung và Tây Nam Trung Hoa Sống trong những vạt rừng rậm ở độ cao từ 1.500m tới 3.400m, loài voọc này sinh sống trong khu bảo tồn Thần Nông Giá đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng. Người ta phát hiện chúng lần đầu tiên vào năm 1960. Nỗ lực thống kê số lượng Voọc mũi hếch vàng lần đầu tiên, được tiến hành trong thập niên 80, cho thấy chỉ 501 cá thể trong rừng Thần Nông Giá. Tên trong Tiếng Trung là Voọc lông vàng Tứ Xuyên (川金丝猴) Hán Việt (Xuyên Kim Tơ Hầu). Nó cũng được gọi là voọc mũi hếch vàng Tứ Xuyên. Trong số các loài voọc mũi hếch ở Trung Quốc, loài voọc mũi hếch vàng là loài phân bố rộng khắp nhất Trung Hoa.

Tuyết rơi thường xuyên trong phạm vi phân bố của nó và nó có thể chịu được nhiệt độ trung bình lạnh hơn bất kỳ loài động vật linh trưởng không phải là con người nào khác Chế độ ăn của nó thay đổi rõ rệt theo mùa, nhưng nó chủ yếu là một loài ăn cỏ với địa y là nguồn thức ăn chính. Voọc mũi hếch vàng là loài hoạt động vào ban ngày và phần lớn sống trên cây, dành khoảng 97% thời gian ở trong tán cây. Loài này có ba phân loài. Số lượng cá thể ước tính khoảng từ 8.000 đến 15.000 con và đang bị đe dọa bởi mất môi trường sống.
Nó ưa tìm kiếm thức ăn trong những cây lớn hơn trong rừng, và dành hầu hết thời gian ở rừng nguyên sinh và rừng non, hiếm khi hiện diện ở rừng cây bụi và không bao giờ hiện diện ở đồng cỏ. Đôi khi chúng cũng nhảy xuống mặt đất. Chúng có một số động vật ăn thịt nhất định phải dè chừng. Đó là các loài thú săn mồi như sói đỏ, sói xám, báo lửa và báo hoa mai và các loài chim săn mồi như đại bàng vàng và ó ngỗng.

Con cái trưởng thành tính dục ở độ tuổi khoảng 5 năm tuổi. Con đực trưởng thành tính dục ở độ tuổi khoảng 5-7 năm tuổi.. Quá trình giao phối có thể xảy ra quanh năm nhưng đỉnh cao trong tháng 10.Thời kỳ mang thai của khỉ mẹ kéo dài 6-7 tháng dài. Khỉ mẹ sinh con từ tháng 3 đến tháng 6.

Chú thích

Tham khảo

 Golden snub-nosed monkey in Maximum Card from China
 ARKive - images and movies of the Golden snub-nosed monkey (Rhinopithecus roxellana)
 Pictures of the Golden snub-nosed monkey from Chinese photographer Xi Zhinong

Động vật có vú Trung Quốc
R
Động vật được mô tả năm 1870
Động vật đặc hữu Trung Quốc


title: Phạm Văn Phương

text:
Phạm Văn Phương (tên tiếng Anh: Fann Woon Fong, sinh ngày 27 tháng 1 năm 1971) là nữ diễn viên người Singapore.

Danh sách phim
1994: Dreams come true, The Challenge
1995: Chronicle of life, Morning express, Sparks of life, The golden pillow
1996: The unbroken cycle, A roman in Shanghai, Wild orchids, Brave new world
1998: Return of the Condor Heroes, Myth and Legends of Singapore-Lady of the hill
1999: Out to win, The truth about Jane and Sam (Điện ảnh)
2000: The Legendary swordsman, Looking for stars, When I fall in love with both (Điện ảnh)
2001: Heroes in black, Madam White Snake, The hotel
2002: Brotherhood, Shanghai Knights (Điện ảnh)
2003: Always on my mind, Moon fairy
2004: My fair lady, Beautiful illstration, House of Harmony (Điện ảnh-Truyền hình), Longan Porridge (Điện ảnh)
2005: The lucky stars
2006: Women of times, Zodiac: Race begins (lồng tiếng), Just follow law (Điện ảnh)
2007: Vợ Tôi là GăngTơ
2008: The Wedding Game
2009: Đêm Cuối Cùng của Kim Đại Ban
2010: Phúc Tinh Đến

Các album đã phát hành

2005.06.17: In Love With You (爱上了你新歌+精选)
2000.10.03: No Problem (没有问题)
1999.06.02: Missing You (想你)
1998.07.08: Shopping (album) (逛街)
1997.09.12: I Live Alone (一个人生活)
1996.10.06: Fanntasy

Tham khảo

 Tiêu Tường đọ sắc cùng Phạm Văn Phương
 Đám cưới hoành tráng của Phạm Văn Phương
 Tình sử 13 năm Phạm Văn Phương - Lý Minh Thuận

Người Singapore gốc Hoa
Sinh năm 1971
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ thế kỷ 21