title: Nàng Dae Jang-geum

text:
Dae Jang-geum (; Hán Việt: Đại Trường Kim) là một bộ phim dã sử được sản xuất năm 2003 của truyền hình Hàn Quốc dưới sự chỉ đạo của đạo diễn Lee Byung Hoon và nhà sản xuất là đài MBC.

Bộ phim kể về nhân vật chính là một cô cung nữ mồ côi làm việc trong khu bếp hoàng gia đã trở thành ngự y nữ đầu tiên cho nhà vua. Trong một xã hội phong kiến Nho giáo mà phụ nữ đóng vai trò thứ yếu, cô gái trẻ Dae Jang Geum (Đại Trường Kim) thử sức mình trong việc nấu ăn và phấn đấu để tìm ra những bí mật tạo nên sự độc đáo cho ẩm thực thời Joseon cũng như y học cổ truyền Triều Tiên, từ đó dùng chữa bệnh cho quốc vương cũng như vương tộc. Bộ phim được dựa trên câu chuyện có thật về nàng Jang-geum, ngự y nữ vương gia đầu tiên và duy nhất của Triều đại Joseon. Nội dung xuyên suốt bộ phim khắc họa hình tượng người phụ nữ truyền thống Hàn Quốc với sự kiên trì và quyết tâm theo đuổi mục tiêu tạo ra những món ăn bồi bổ và có lợi cho sức khỏe theo quan niệm truyền thống và tiến tới bào chế các bài thuốc cổ truyền.

Với chi phí sản xuất khoảng $15 triệu, bộ phim đã nhận được đến 57% tỉ suất người xem tại Hàn Quốc và đã thu về gần $40 triệu cho việc phát sóng ở nhiều nước khác nhau kể từ năm 2003.

Cốt truyện
Câu chuyện được kể diễn ra kéo dài trong 5 triều đại tại đất nước Triều Tiên từ thời vua Triều Tiên Thành Tông (1457–1494), Yên Sơn Quân (1494–1506), Triều Tiên Trung Tông (1506–1544), Triều Tiên Nhân Tông (1544-1545) và quốc vương Triều Tiên Minh Tông (1545-1567). Câu chuyện được kể qua nhiều tuyến nhân vật, nhưng vẫn xoay quanh nhân vật chính là Seo Jang-geum và có thể tạm chia thành các mốc thời gian sau.

Trước khi ra đời
Câu chuyện bắt đầu bằng việc quốc vương Triều Tiên Thành Tông ra lệnh hành quyết bằng độc dược vương phi của mình là Tề Hiến Vương hậu (hay Phế vương phi họ Doãn) chính là mẹ ruột của thế tử (quốc vương Yên Sơn Quân tương lai) do lo sợ rằng tính cách độc đoán của bà sẽ ảnh hưởng tới vị quốc vương tương lai. Sau cuộc hành hình, một binh sĩ vương gia là Seo Cheon-soo (cha Seo Jang-geum tương lai) đã bị ám ảnh về tội lỗi đó. Trên đường về nhà, anh ta gặp một tai nạn và tình cờ được cứu bởi một ẩn sĩ, người này đưa ra một tiên đoán đầy bí ẩn rằng: "Cuộc sống của anh sẽ được định đoạt bởi 3 người phụ nữ, người đầu tiên sẽ chết dưới tay anh; người thứ 2 sẽ được anh cứu nhưng lại vì anh mà chết; người phụ nữ thứ ba sẽ giết chết anh nhưng ngược lại sẽ cứu được mạng của rất nhiều người".

Nhiều năm sau, sau khi quốc vương Triều Tiên Thành Tông băng hà, quốc vương Yên Sơn Quân kế vị ngai vàng, trở thành vị quốc vương thứ 10 của Triều đại Joseon. Park Myeong-yi (mẹ Seo Jang-geum tương lai) là tân cung nữ phục vụ trong gian bếp vương gia. Cô tình cờ chứng kiến được bạn đồng môn của mình là Choi Seong-geum đang lén bỏ độc dược vào thức ăn của Nhân Túy Đại vương đại phi (tức tổ mẫu của quốc vương) vì bà đang cố gắng triệt để quyền lực của gia tộc họ Choi đã truyền chức vị Tổng quản thượng cung ngự trù thiện phòng qua năm thế hệ, tạo thế lực và lợi ích cho gia tộc họ Choi thông qua việc buôn bán sinh lời các vật phẩm vào vương cung. Cô đã bẩm báo hành vi này của bạn mình cho tổng quản của gian bếp đó, nhưng cô không ngờ rằng Thượng cung Tổng quản Kim và người bạn đồng môn của mình đã thông đồng với nhau lên kế hoạch cho một âm mưu hạ sát Vương đại phi.<ref>Thượng cung là cung nữ có chức vụ ở mức Lục phẩm; chức vụ cao nhất dành cho phụ nữ làm việc trong vương cung.</ref> Lo sợ rằng âm mưu bị bại lộ, họ quyết định trừ khử cô bằng thuốc độc. Một người bạn thân rất tốt của cô là Han Baek-young, tìm cách cứu cô bằng cách pha loãng thuốc độc mà họ ép cô uống, sau đó lén cho cô uống thuốc giải độc. Cô bị hôn mê bên cạnh con suối, rất may cô tình cờ gặp người lính Seo Cheon-soo năm nào, người lính ấy đã cứu sống cô, họ yêu nhau, kết hôn và có với nhau một cô con gái thông minh là Seo Jang-geum.

Tuổi thơ
Trong một lần được cha dẫn đi tìm mẹ, Seo Jang-geum đã rất trẻ con khi yêu cầu cha mình thử sức tranh tài đấu vật với quân lính. Khi cha cô sắp giành chiến thắng thì không may vào phút cuối, đối thủ dùng dao tự làm mình bị thương và hô hoán cha Seo Jang-geum mưu hại mình. Seo Jang-geum khóc lóc cầu xin tha cho cha và đã vô tình tiết lộ danh tính cha mình từng là quan lính trong triều đình. Chính điều này đã khiến cha Seo Jang-geum bị bắt giải đi. Sau đó mẹ Seo Jang-geum dẫn nàng đi tìm cha nhưng không được và cuối cùng phải tìm cách liên hệ với Han Baek-young là bạn đồng môn xưa kia ở gian bếp chính để nhờ đưa Seo Jang-geum vào làm cung nữ, hy vọng sau này báo thù rửa sạch nỗi oan ức của mình.

Bất hạnh thay, gia đình họ Choi biết được rằng cung nữ Park Myeong-yi (mẹ Seo Jang-geum) vẫn còn sống, họ quyết định phái sát thủ thủ tiêu mẹ Jang-Geum. May thay, Jang-geum được cứu sống và tìm tới một gia đình thường dân nuôi dưỡng. Jang-geum trong một lần được sai đi đưa rươụ cho vương tử Lý Dịch (quốc vương Triều Tiên Trung Tông sau này) đã xin và được đưa vào cung để làm cung nữ. Tại đây, cô lớn lên và duyên số trời định lại được chính Thượng cung Han Baek-young (bạn của mẹ Jang-Guem) hướng dẫn và dạy cách chế biến món ăn.

 Lúc làm cung nữ tại bếp Vương gia
Khi phát hiện Thượng cung Choi gian lận, thượng cung Jung định bẩm báo lên Hoàng Thái Hậu nhưng bà bị đưa ra khỏi cung do có các triệu chứng của dịch bệnh truyền nhiễm, nên Thượng cung Choi làm việc dưới chức Tổng quản, tạm thay thế Thượng cung Jung (Do Thượng cung Park bổ nhiệm). Lúc này, Thượng cung Choi bảo Thượng cung Han và Jang-geum đến Thái Bình quán phục vụ sứ thần nhà Minh. Ở đây, Jang-geum được sứ thần khen và nhận ra tấm lòng tốt của cô. Qua việc này, cô và Thượng cung Han có lợi thế trong cuộc thi tuyển chọn Thượng cung tổng quản của gian bếp chínhTrong cuộc thi để chọn ra người làm Thượng cung tổng quản của gian bếp chính, cô đã giúp đỡ Thượng cung Han chiến thắng cuộc thi trước mọi nỗ lực phá hoại của gia đình họ Choi và Thượng cung Choi (người cung nữ Choi Seong-geum năm xưa, từng lén bỏ độc dược vào thức ăn của Nhân Túy Vương đại phi). Thượng cung Choi ôm mối hận trong lòng và tìm cách để trả thù. Trong một lần quốc vương Triều Tiên Trung Tông đi suối nước nóng nghỉ dưỡng, Thượng cung Han và Jang-geum là người chịu trách nhiệm cho món ăn của quốc vương. Thượng cung Choi âm mưu bỏ chất khoáng vào món vịt do thượng cung Han và Jang-geum làm. Sau khi quốc vương Trung Tông ăn món đó thì bị hôn mê nhiều ngày liền, khi các ngự y chẩn đoán bệnh tình sai lầm thì nhân cơ hội này thượng cung Choi cùng ngự y chính Yoon-Su âm mưu đổ tội cho thức ăn. Thượng cung Choi đã vu oan và tung tin rằng Thượng cung Han và Jang-geum cùng liên kết với Đại nhân Jo Gwang-jo (Triệu Quang Tổ) để làm phản. Vì thương cho học trò của mình, Thượng cung Han đã nhận hết tội về mình, rằng toàn bộ kế hoạch đó là do một mình bà làm, không có liên quan đến Jang-geum.

Tuy vậy, do thế lực thượng cung Choi với sự chống lưng của đại giám Oh Gyeom-Ho (chủ trì vụ án) đã phán quyết cả hai đều bị có tội và bắt trở thành nô lệ phải lưu đày ra đảo Jeju. Trên đường tới đảo Jeju, Thượng cung Han qua đời do thương tích của việc tra khảo. Thượng cung Choi nhanh chóng đẩy cả thượng cung Park và thượng cung Yoon là người từng cùng phe với mình để thay thế vị trí của thượng cung Han và trở thành Thượng cung Tổng quản gian bếp chính, từ lúc đó Jang-geum hứa với lòng sẽ có ngày quay trở lại Vương cung làm sáng tỏ sự việc và báo thù cho Thượng cung Han.

Cấm vệ quân Min Jeong-ho trong một lần bị thích khách ngoại tặc tấn công bị thương đã vô tình được Jang-geum cứu thương và sống sót, sau đó đã quý mến rồi yêu Jang-geum và đã theo cô đến tận đảo Jeju. Anh đề nghị giúp cô bỏ trốn, tuy nhiên cô từ chối và nói rằng nếu như vậy thì cô không thể nào quay trở lại Vương cung và rửa sạch được nổi oan ức của Thượng cung Han được, đồng thời cũng đi tìm công lý cho cái chết của mẹ cô. Min Jeong-ho quyết định ở lại với cô và giúp đỡ cô chừng nào cô rời khỏi đảo Jeju.

Trên đảo Jeju, Jang-geum gặp một người phụ nữ tên là Jang-deok, cô sớm phát hiện ra Jang-deok là một Y nữ nổi tiếng nhưng lại chọn cách ẩn dật để sống. Ban đầu, tính cách thẳng thắn của Jang-deok đã làm tổn thương Jang-geum, nhưng dần dần, Jang-geum nhận ra rằng nữ y sĩ đó là người rất tận tụy và giàu lòng nhân ái. Ngày qua ngày, Jang-geum nhận ra rằng chỉ có một cách có thể giúp cô được trợ lại Vương cung là học và trở thành một Y nữ (uinyeo). Cô cầu xin Jang-deok dạy mình y thuật. Jeong Woon-baek, một người bạn của Jang-geum đồng thời cũng là một ngự y lập dị trong triều, phản đối quyết định theo đuổi nghề y để trả thù gia tộc họ Choi của Seo Jang-geum. Bỏ mặc sự phản đối, Jang-geum kiên trì tập luyện và giành được vị trí nữ y thực tập trong cung.

 Lúc làm y nữ trong cung
Nhờ vào tài năng của mình, y nữ Jang-geum đã tìm ra nguyên nhân và cách điều trị chứng mang song thai nhưng một thai nhi bị chết lưu của vương phi Doãn thị và được vương phi ân sủng. Jang-geum đã xin phép vương phi được vào nội y thư khố để đọc tài liệu y thư về lịch sử bệnh tình của vương tộc với mục đích lấy y thư lịch sử bệnh tình của quốc vương đem về sao chép và nghiên cứu. Mục đích là để tìm cách rửa oan cho thượng cung Han trong vụ án món vịt chất khoáng năm xưa. Phát hiện Jang-geum lấy trộm y thư của quốc vương, phủ Nội Thị dưới sức ép của thế lực thượng cung Choi phải buộc tội và bắt Jang-geum xử tử. Rất may tổng quản Thái giám và đại nhân Min Jung-Ho đã đi trước một bước báo lại cho vương phi. Nhờ thế vương phi đã cứu sống Jang-geum và ra lệnh nàng phải tìm ra nguyên nhân chứng bệnh của quốc vương mắc phải trong vụ án đó.

Về phần mình, Jang-geum cũng đã cùng Min Jung-Ho âm thầm điều tra đại giám Oh (phe cánh thượng cung Choi) có âm mưu giao thương với ngoại tặc cũng như có liên quan đến việc nâng đỡ nhằm giúp Choi Pan-soon (anh trai thượng cung Choi) buôn bán sinh lời các vật phẩm vào vương cung. Vương phi Doãn thị rất thích Jang-geum và yêu cầu cô chữa trị qua loa cho thế tử (quốc vương Triều Tiên Nhân Tông sau này) để cho thế tử chết vì bệnh nhằm mục đích con trai bà ta lên nối ngôi (cũng sẽ là quốc vương Triều Tiên Minh Tông trong tương lai). Trước tình thế này, Jang-Geum từ chối, việc đến tai quốc vương khiến cho quốc vương Trung Tông rất ưa thích đức tính của nàng.

Trong một lần xảy ra dịch bệnh lớn, Jang-geum cũng đã lập công khi khống chế được dịch bệnh và nhất là chữa khỏi bệnh phong hàn, chứng mù mắt của quốc vương Triều Tiên Trung Tông và được quốc vương cực kỳ ân sủng. Trong việc này, ngự y Yoon-Soo (cũng là ngự y âm mưu cùng thượng cung Choi trong vụ án năm xưa) và y nữ Yeul-Yee (phe thượng cung Park năm xưa) đã âm mưu đổ tội bệnh của quốc vương là do các món ăn về phía thượng cung Choi như đã làm với thượng cung Han.

Lúc này là sự đấu đá nội bộ giữa thượng cung Choi, đại giám Oh và ngự y Yoon-Soo nên Jang-geum và Min Jung-Ho đã dàn xếp cho ngự y tự vẫn và để lại di chúc để đánh lừa thượng cung Choi, đại giám Oh. Jang-geum đã gặp thượng cung Choi và cháu gái bà ta là Choi Geum-Young để nói rằng mình đang giữ di chúc của ngự y chính Yoon-Soo. Điều này khiến nhà thượng cung Choi bán tín bán nghi, để che đậy sự việc sắp bị bại lộ, thượng cung Choi và anh trai bà ta là thương nhân Choi Pan-Soon đã làm di chúc giả đưa cho y nữ Yeul-Yee đem đến phủ quan báo cáo toàn bộ sự thật nhằm đổ lỗi cho đại giám Oh. Thượng cung Choi và đại giám Oh không ngờ ngự y Yoon-Soo bất ngờ được Min Jung-Ho đem vào đối chất tại phủ quan. Kết cục, Jang-geum và Min Jung-Ho đã vén màn vụ án món ăn vịt năm xưa.

Vụ án kết thúc khi cả nhà Choi Pan-Soon, đại giám Oh Gyeom-Ho bị lưu đày, riêng thượng cung Choi Seong-Geum vì ám ảnh nên trượt chân rơi xuống vực chết, cháu gái bà ta là Choi Geum-Young (người thầm yêu Min Jung-Ho) bị cách chức và trục xuất khỏi gian bếp chính, y nữ Yeul-Yee, quan ngự y Yoon-Soo cũng bị cách chức và tất cả những người khác có liên quan đều bị đuổi khỏi cung.

Sau khi trả thù được gia đình nhà thượng cung Choi, với việc chữa khỏi bệnh đậu mùa cho vương tử Lý Hoàn (tức quốc vương Triều Tiên Minh Tông tương lai) - con trai của Vương phi Doãn thị, Jang-geum đã cởi bỏ sự căng thẳng giữa cô và vương phi (trong chuyện vương phi ép Jang-Geum để mặc thế tử - quốc vương Nhân Tông chết vì bệnh). Nàng cũng được quốc vương Trung Tông rất quý mến tài nằng và đề bạt chức quan lục phẩm làm ngự y cho quốc vương. Tuy nhiên do sự phản đối gay gắt của các quan đại thần, quốc vương đã không thể thực hiện được.

Một điều thú vị xảy ra khi mà quốc vương Triều Tiên Trung Tông đã yêu Jang-geum từ lúc nào không hay, biết được việc quốc vương hay cho gọi Jang-geum đi dạo cùng mình, Vương đại phi (mẹ đẻ chính thất của quốc vương Triều Tiên Trung Tông) đã yêu cầu quốc vương tấn phong Jang-geum làm phi tần. Thông qua Lee Yeon-Saeng nương nương (bạn thân thời là cung nữ với Jang-geum), quốc vương biết được sự thật Jang-geum và Min Jung-Ho đang yêu nhau; Sau một cuộc thi đấu bắn cung với Min Jung-Ho, quốc vương chấp nhận thua cuộc (thực tế là quốc vương cố ý thua khi bắn trượt) vì không muốn xen vào giữa hai người họ. Để tránh cho Jang-geum trở thành phi tần và làm tổn thương nàng ta, cuối cùng quốc vương cũng đã phá lệ bằng cách phong cho Jang-geum mang họ "Dae" cao quý và mang chức vị Dae Jang-geum tương đương chức quan tam phẩm, chuyên chủ trì ngự ỵ chữa bệnh cho nhà vua. (Jang-guem chính là ngự y nữ đầu tiên và duy nhất trong lịch sử Triều Tiên đến nay. Nên biết rằng đến tận bây giờ, ở Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc vẫn chưa có một ai sau Jang-guem thuộc phái nữ làm người đứng đầu ngự y hay bộ trưởng bộ y tế theo cách gọi ở thời đại này).Về phần Min Jung-Ho, dưới sức ép của các quan đại thần, quốc vương buộc phải lưu đày Min Jung-Ho và không được khôi phục thân phận khi nhà vua và con trai tức Triều Tiên Nhân Tông nắm quyền, vì các quan đại thần cho rằng người này là kẻ duy nhất tuân lệnh quốc vương và ủng hộ phong cho Jang-geum làm quan tam phẩm.

Phim kết thúc với việc quốc vương bị bệnh tắc đường ruột, biết mình không thể qua khỏi, và nhầm bảo vệ cho Dae Jang-geum sau khi quốc vương băng hà; quốc vương sai tổng quản thái giám bắt Dae Jang-geum ra khỏi cung đưa đến chỗ lưu đày của Min Jung-Ho. Quốc vương ra lệnh đưa hai người trốn đi nơi khác trước khi những người muốn hãm hại Dae Jang-geum bắt về chịu tội vì không thể chữa khỏi bệnh cho quốc vương. Đồng thời các đại thần ngăn cản ý định của Vương hậu Doãn Thị (lúc này là nhiếp chính kiêm Vương đại phi) gọi và khôi phục danh phận cho Dae Jang-geum trong Triều đại của quốc vương Trung Tông và quốc vương Nhân Tông.

Sau khi quốc vương băng hà, quốc vương Triều Tiên Nhân Tông lên ngôi, nhưng chỉ sau thời gian ngắn chưa đầy 1 năm quốc vương này cũng qua đời, con trai của vương phi Doãn thị là vương tử Lý Hoàn lên ngôi kế vị là quốc vương Triều Tiên Minh Tông. Biết được Dae Jang-geum và Min Jung-Ho vẫn còn ở trên đất Chosun sau 8 năm trốn chạy, Vương đại phi Doãn thị (vẫn đang là nhiếp chính cho con trai mình) cho gọi về và khôi phục danh phận cho Dae Jang-geum và Min-Jung-Ho (Do Triều Tiên Nhân Tông qua đời đột ngột). Dae Jang-geum từ chối vương phi Doãn Thị việc mình ở lại hoàng cung để chữa trị bệnh, bà và Min Jung-Ho tiếp tục đi khắp đất nước để chữa trị cho mọi người.

Cảnh cuối của phim kết thúc khi Dae Jang-geum mổ bụng cứu lấy thai nhi và sản phụ của một người nông dân.

Vai diễn
Nhân vật chính
Lee Young-ae vai Seo Jang-geum
Là một người phụ nữ thông minh, xinh đẹp, nhiệt tình, làm cô nổi bật giữa đám đông. Kể từ khi cha mẹ cô qua đời trong vụ thảm sát Giáp Tý sĩ họa (갑자사화, 甲子士禍), cô đã phải chịu đựng nhiều khó khăn và trở ngại, đặc biệt là trong cung, nhưng cô đã vượt qua chúng với quyết tâm mạnh mẽ và sự kiên trì. Là người có ý chí mạnh mẽ, Jang-geum cố gắng đạt được mục tiêu của mình bất kể những trở ngại mà cô đang phải đối mặt. Chính với kỹ năng và kiến thức y tế xuất chúng của mình, cũng như sự chu toàn và y đức của cô. Cô trở thành nữ ngự y đầu tiên và duy nhất chữa trị cho nhà vua, được nhà vua phong danh hiệu dae ("Đại đế") Jang-geum, trở thành một vị quan tam phẩm, một điều chưa từng nghe thấy vào thời điểm đó đối với một người phụ nữ trong thời đại Joseon.
 Ji Jin-hee vai Min Jeong-ho
Là một người đàn ông có học thức, rất thông minh và có diện mạo đẹp, ông là một học giả xuất sắc kết hợp cả học tập và võ thuật. Jang-geum cứu Jeong-ho khi ông bị thích khách ngoại tặc tấn công. Sau đó, họ gặp lại nhau và cô luôn nhờ ông để mượn sách. Họ trở nên yêu nhau khi ông chuyển đến Nae Geum Wee (Vệ binh Quân đội Hoàng gia) với tư cách là Jong Sa Gwan. Hong Ri-na vai Choi Geum-young
Đầy tham vọng và kiêu ngạo, Choi Geum-young bắt đầu cuộc sống của mình trong cung điện với tư cách là cháu gái của Thượng cung Choi. Từ một người bạn, cô trở thành đối thủ của Jang-geum. Mặc dù cô là một phần của gia tộc họ Choi, cô luôn khao khát tìm ra con đường riêng của mình - không chấp nhận cách làm việc của Thượng cung Choi nhưng không thể tìm thấy con đường của riêng mình. Trí thông minh và tài năng của cô thường đối đầu với Jang-geum. Cuối cùng, do ảnh hưởng của Thượng cung Choi và Min Jeong-ho không chấp nhận tình yêu của mình, khiến cô phải theo con đường được sắp đặt bởi thượng cung Choi.
 Im Ho vai Triều Tiên Trung Tông
Vị vua thứ 11 của triều đại Joseon. Trước khi lên ngôi, ông được biết đến với cái tên Hoàng tử Jinsung. Là người chấp nhận thỉnh cầu của Jang-geum lúc nhỏ để cô được vào cung và trở thành cung nữ.
 Yang Mi-kyung vai Han Baek-young (Thượng cung Han)
Là một trong những Sanggung làm việc trong nhà bếp hoàng gia (soorakgan), cô sở hữu một tài năng trong nghệ thuật ẩm thực và có thể xác định nguồn gốc của các thành phần trong món ăn. Người bạn thân nhất của mẹ Jang-geum, cô thường hối tiếc vì không thể cứu bạn mình. Cô ấy là một người nghiêm khắc, kiên định. Mặc dù trong tự nhiên, cô thực sự rất tốt bụng. Sự hiện diện của Jang-geum cho phép cô mở lòng và đối xử với jang-geum như một giáo viên nghiêm khắc và một người mẹ tốt bụng.
 Kyeon Mi-ri vai Choi Seong-geum (Thượng cung Choi)
Em gái của Choi Pan-sul và dì của Geum-young. Với và dòng máu của mình, cô dự kiến sẽ là người kế nhiệm của cấp bậc Sanggung cao nhất của nhà bếp Hoàng gia. Cô đã học và được dạy về sự tinh tế của thực phẩm từ khi còn nhỏ. Tính cách kiêu ngạo, cô có một ý chí mãnh liệt để có được những gì cô muốn. Đầu óc sắc sảo và hành động nhanh chóng, cô luôn có âm mưu chống lại Jang-geum và Thượng cung Han. Cô không đối xử tốt với Jang-geum, mẹ của Jang-geum và Thượng cung Han

Nhân vật phụ

 Thời còn nhỏ
 Jo Jung-eun vai Seo Jang-geum lúc nhỏ
 Lee Se-young vai Choi Geum-young lúc nhỏ
 Park Chan-hwan vai Seo Cheon-soo (cha của Jang-geum và là một cựu vệ sĩ hoàng gia)
 Kim Hye-seon vai Park Myeong-yi (mẹ của Jang-geum và là một cựu cung nữ)
 Im Hyun-shik vai Kang Duk-gu (cha nuôi của Jang-geum, là một đầu bếp Hoàng cung)
 Geum Bo-ra vai Na Joo-daek (vợ Duk-gu, và là mẹ nuôi của Jang-geum; cô và Duk-gu kiếm sống bằng cách bán rượu)

Thời gian làm trong bếp Hoàng gia
 Park Eun-hye vai Lee Yeon-saeng
Thục viên nương nương, trước đây là một cung nữ, là bạn thân nhất của Jang-geum.
 Lee Ip-sae vai Yoon Young-roh
Cung nữ, là một người trung thành với gia tộc họ Choi.
 Kim So-yi vai Min Mee-geum (thượng cung Min)
Là cố vấn của Chang-yi và giáo viên thứ hai của Seo Jang-geum và Lee Yeun-seng.
 Yeo Woon-kay vai Jung Mal-geum (thượng cung Jung)
Luôn gần gũi với Lee Yeon-saeng. Rất thích hát và kể chuyện và là người tổ chức cuộc thi chọn Thượng cung tổng quản của gian bếp chính. Park Jeong-soo vai Park Yong-shin (thượng cung Park)
Sau khi Jang-geum và Thượng cung Han bị đày đến đảo Jeju, bà bị Thượng cung Choi lật đổ vì tổ chức các bữa tiệc riêng tư.
 Choi Ja-hye vai Chang-ee (Cung nữ)
Bạn của Jang Geum và Yeun-Seng, rất thích ăn uống.
 Jo Gyeong-hwan vai Oh Gyeom-ho (Đại giám Oh)
Là một Vị quan, đồng minh của gia tộc hok Choi trong Nội các Hoàng gia.
 Lee Hee-do vai Choi Pan-sul  (anh của Thượng cung Choi, thương nhân)
Anh trai của Thượng cung Choi và chú của Geum-Young.
 Na Seong-gyun vai Yoon Mak-gae  (chú của Young-roh)
Là bảo vệ Hoàng cung

 Lee Hye Sang vai Jo Bang (Cung nữ)

Là một cung nữ nhay ghen tị. Cô ấy tin rằng vì cô ấy là người lớn tuổi nhất, mọi người nên theo dõi và sợ cô ấy. Cô ghen tị với Geum-Young vì cô luôn giành chiến thắng trong cuộc thi khi họ còn trẻ. Khi họ trưởng thành, cô ghen tị với Geum-Young (một lần nữa) và Jang-Geum khi họ được chọn làm người học việc của Thượng cung Choi và Han cho cuộc thi thay vì cô.

 Shin Gook vai Thái giám Jang Geon

Lòng trung thành của ông với nhà vua bị nghi ngờ khi Thượng cung Choi phát hiện ra rằng Bộ hồ sơ y tế của nhà vua (nằm dưới sự chăm sóc của Cục Thái giám) đã bị Jang-geum đánh cắp.

 Park Jeong-sook vai Văn Định Vương Hậu

Người vợ thứ 3 của Triều Tiên Trung Tông và mẹ của Hoàng tử Gyeongwon.

 Eom Yoo-shin vai Trinh Hiển vương hậu

Mẹ của Triều Tiên Trung Tông
Thời gian làm y nữ
 Jeon In-taek vai Nội y chính Jeong Yoon-su
Ông đã từ chức khi ông không biết nguyên nhân và cách chữa trị bệnh của nhà vua. Cuộc sống của ông gặp nguy hiểm vì ông biết về sự tham gia của Thượng cung Choi và Đại giám Oh trong vụ án vịt chất khoáng
 Maeng Sang-hun vai Professor (and Doctor) Jeong Woon-baek
Ông là một ngự y. Khi ông phát hiện ra rằng Jang-geum sẽ học y khoa để trả thù, Ông đã phản đối nó. Ông để Jang Geum lựa chọn giữa y học hoặc trả thù. Sau khi được Jang-Deok chữa lành trên khối u của mình, ông về cung với tư cách là ngự y của Hoàng hậu
 Kim Yeo-jin vai Jang-deok
Một bác sĩ chu đáo và tận tâm từ Jeju và cũng là người thầy của Jang-geum trong y học.
 Han Ji-min vai Shin-bi
Một người bạn tốt bụng và đáng tin cậy của Jang Geum. Cô cùng Jang-geum làm việc trong Viện Nội y.
 Lee Se-eun vai y nữ Park Yeul-yee
Một y nữ đã đề nghị chính mình giết Jang-Geum để có được sự tin tưởng của gia tộc họ Choi. Nhưng có một điều thú vị: Yeul-Yee là con gái nuôi của cựu Thượng cung, Park Yong-Shin. (Người đã bị Thượng cung Choi lật đổ)

 Park Eun-soo vai Shin Ik-Phil

Một huấn luyện viên nghiêm khắc của Jang-geum và Shin-bi khi họ bước vào cung điện. Ông trở nên nghiêm khắc với Jang Geum không phải vì ông không thích cô mà ông muốn Jang Geum trở nên tốt hơn. Ông trở thành bác sĩ của Trinh Hiển Vương hậu, nhưng ban đầu bà không tin tưởng ông vì câu chuyện về bệnh nhân của ông trong quá khứ đã chết dưới sự chăm sóc của ông. Sau đó, ông trở thành ngự y của nhà vua, khi Jang-geum tìm ra nguyên nhân và cách chữa trị bệnh của nhà vua.

 Phát sóng quốc tế
Sau khi phát sóng ở Hàn Quốc, bộ phim  Nàng Dae Jang Geum được tiếp tục phát sóng trên 60 quốc gia trên thế giới, với tên là Jewel in the Palace và The Great Jang-Geum .

 Nhạc nền

 Bài hát chủ đề
Bài hát chủ đề: Onara (tiếng Hàn: 오나라) bằng tiếng Hàn cổ. Điều này tạo ra các lập luận về lời bài hát và cách chúng nên được giải thích. Kết quả là các cách giải thích khác nhau xuất hiện. Cuối cùng, nhạc sĩ Im Se-hyeon đã tiết lộ lời bài hát:

Bài hát theo phong cách Pansori, một loại âm nhạc Hàn Quốc đặc biệt xuất hiện trong triều đại Joseon và rất phổ biến trong thế kỷ 19. Nó sử dụng giọng hát của một ca sĩ, một sorikkun, một tay trống, một gosu, để kể một câu chuyện theo chủ đề. Điệp khúc ("He-iya di-iya he-iya naranino") được gọi là chu-imsae và trong Pansori truyền thống, nó được cung cấp bởi tay trống để cung cấp nhịp điệu cho bài hát. Chuimsae bao gồm những âm thanh nguyên âm vô nghĩa hoặc những lời khuyến khích ngắn gọn. Chuimsae tương tự như hát scat trong các âm tiết vô nghĩa jazz như "La, la, la" hoặc "Shoop, shoop ba doop" trong các bài hát phổ biến bằng tiếng Anh.

 Phiên bản tiếng Hàn
Kết thúc mỗi tập của Dae Jang Geum, đều có bài hát "Onara" được hát bởi ba đứa trẻ Hàn Quốc, Kim Ji Hyeon (tiếng Hàn: 김지현; Hanja: 金智賢), Baek Bo-hyeon (tiếng Hàn: 백보현; Hanja: 白寶賢), Kim Seul-gi (tiếng Hàn: 김슬기; Hanja: 金슬기), là học sinh tiểu học học nhạc cổ điển Hàn Quốc vào thời điểm đó. Album nhạc phim Dae Jang Geum cũng có phiên bản chậm hơn của bài hát được hát bởi E Ahn (tiếng Hàn: 이안; Hanja: 李安; tên thật là Lee Dong-hee (tiếng Hàn: 이동희; Hanja: 李冬熙)), một ca sĩ âm nhạc truyền thống Hàn Quốc tốt nghiệp khoa âm nhạc cổ điển Hàn Quốc tại Đại học Quốc gia Seoul.

 Phiên bản quốc tế
"Onara" có một số phiên bản khác đã được sử dụng với việc phát hành của Nàng Dae Jang Geum bên ngoài Hàn Quốc. "Hope" (希望 Hèimohng) là phiên bản được hát bởi Kelly Chen bằng tiếng Quảng Đông cho việc phát hành tại Hồng Kông. "Baby" (娃娃 Wáwá) được hát bởi Angela Chang bằng tiếng Quan Thoại cho việc phát hành Đài Loan. "Calling" (呼唤 Hūhuàn) do Tang Can hát, và "Hope" (希望 Xīwàng) được hát bởi năm người chiến thắng trong cuộc thi hát Super Girl được sử dụng để phát hành tại Trung Quốc.

Đối với bản phát hành của Philippines, Faith Cuneta đã hát một bài hát hoàn toàn khác (trái ngược với công việc trước đó của cô cho chương trình phát sóng "Winter Sonata" của Philippines), có tựa đề "Pangarap na Bituin".

Ở Sri Lanka, phiên bản tiếng Sinhalese được hát bởi Angeline Gunathilake và được viết bởi Athula Ransirilal; nó có tiêu đề "Gaha kola mal gal gesee bala sitinawa" (Cây và hoa đang nhìn cô ấy). Một phiên bản Tamil cũng được phát hành với tiêu đề "Maramilay pukkal urindu parkinrana". Các nhạc cụ địa phương như raban đã được sử dụng trong bản ghi âm, và cả hai bài hát đều rất phổ biến ở trẻ em.

 Nhạc nền gốc

 Giải thưởng
Giải thưởng phim truyền hình MBC 2003

Giải thưởng nghệ thuật Baeksang 2004

 Tác động đến văn hoá
Là một phần của làn sóng văn hóa Hàn Quốc ở Đông Á, sự nổi tiếng to lớn của Nàng Dae Jang Geum đã có tác động văn hóa đáng kể:

 Du lịch
Tổ chức Du lịch Hàn Quốc quảng bá du lịch theo định hướng Dae Jang Geum ở Đông Á và Hoa Kỳ. Công viên giải trí Dae Jang Geum được khai trương tại Yangju, tỉnh Gyeonggi vào tháng 12 năm 2004, nơi phần lớn quá trình quay phim diễn ra.

 Ẩm thực Hàn Quốc Nàng Dae Jang Geum khơi dậy sự quan tâm của công chúng đối với ẩm thực truyền thống Hàn Quốc, cả trong và ngoài nước.

 Phần tiếp theo
Vào tháng 9 năm 2012, MBC đã công bố kế hoạch sản xuất phần tiếp theo, Dae Jang Geum 2''. Trong bài phát biểu khai mạc tại một diễn đàn nội dung văn hóa ở Seoul vào tháng 10 năm 2013, chủ tịch MBC Kim Jong-guk đã tái khẳng định dự án, nói rằng, "Chúng tôi sẽ thúc đẩy sản xuất trong nửa đầu năm 2015 sau một năm tiền sản xuất."

Vào tháng 3 năm 2014, nhà văn Kim Young Hyun đã xác nhận rằng bộ phim sẽ được phát sóng vào tháng 10 năm 2014, và nữ diễn viên chính Lee Young Ae, người trước đây đã từ chối lời đề nghị về phần tiếp theo kể từ khi nghỉ hưu từ năm 2006, đang "tích cực xem xét" việc tiếp tục vai diễn của mình.  Trong bản tóm tắt của Kim, chồng của Jang-geum sẽ qua đời và con gái cô sẽ bị bắt cóc và đưa đến Trung Quốc, để lại Jang-geum cố gắng tìm con. Nửa đầu của bộ phim sẽ là về cuộc hành trình của cô đến Trung Quốc. Nhưng Jang-geum sẽ trở về nhà mà không thành công, và tiếp tục cuộc sống của mình bằng cách tìm kiếm một người kế nhiệm. Jang-geum sẽ chọn đào tạo con gái của Geum-young, đối thủ của Jang-geum từ loạt phim đầu tiên.

Ghi chú

Xem thêm
List of Korea-related topics
List of top rated Korean Dramas
History of Korea
Korean wave
Jang Geum
Jang Geum's Dream - the animated television series
Dr. Quinn, Medicine Woman - American version of a woman doctor

Liên kết ngoài

 Daejanggeum (Jewel In The Palace): The Official Korea Tourism Guide Site
 Dae Jang Geum official website (MBC)
 Dae Jang Geum official website (MBC)
 Dae Jang Geum official website in Japan (NHK)
 Dae Jang Geum Official Homepage in Mainland China (Hunan TV)
 Hong Kong - Jewel in the Palace official homepage  (TVB)
 Complete summaries, theme songs and news about Jewel In The Palace
 Dae Jang Geum Theme Park website

Phim truyền hình MBC, Hàn Quốc
Telenovela
Phim truyền hình Hàn Quốc ra mắt năm 2003
Phim cổ trang Hàn Quốc
Phim cung đấu Hàn Quốc


title: Mai Thiên Vân

text:
{{Thông tin nghệ sĩ
| nền = ca sĩ
| tên = Mai Thiên Vân
| hình =
| kích thước hình =
| chú thích hình =
| tên khai sinh = Mai Thị Hậu
| ngày sinh =
| nơi sinh = Bình Đại, Bến Tre, Việt Nam
| Tôn giáo = Công Giáo
 Tham gia hát ca đoàn
| ngày mất =
| nơi mất =
| dân tộc = Kinh
| quốc tịch =
| nghề nghiệp = Ca sĩ
| nghệ danh âm nhạc = Mai Thiên Vân
| dòng nhạc = Nhạc quê hươngNhạc vàng
| hãng đĩa = Thúy Nga (2007-2020)
| năm hoạt động âm nhạc = 2007–
| hợp tác với =
| ca khúc = Cho người vào cuộc chiếnGõ cửa trái tim
| url =
}}
Mai Thị Hậu (sinh ngày 12 tháng 12 năm 1982 tại Bến Tre) nghệ danh Mai Thiên Vân là ca sĩ thuộc Trung tâm Thúy Nga và đã hát dòng nhạc trữ tình.

Cuộc đời và sự nghiệp
Mai Thị Hậu sinh ra năm 1982 trong gia đình Công giáo tại tỉnh Bến Tre (Việt Nam). Hậu đã sinh hoạt ca đoàn ở nhà thờ, các nữ tu Công giáo dạy Hậu hát thánh ca. Ngoài việc hát lễ cho các thánh lễ trong nhà thờ, Hậu đi hát cho lễ hôn phối và đám cưới để kiếm thêm tiền. Hậu tham dự những cuộc thi ca hát, tiền thưởng nhận được Hậu đều để dành tiền đóng tiền học và mua sách vở.

Sau khi tốt nghiệp cấp 3, Hậu theo học chuyên ngành âm nhạc tại Trường Cao đẳng Sư phạm Mẫu giáo Trung ương 3 tại TPHCM. Hậu đoạt giải cao nhất trong cuộc thi Tiếng hát dân ca do quận 10 tổ chức và Câu lạc bộ chuyên về dân ca Chim Quyên “kết nạp” Hậu làm thành viên. Từ quận 10, Hậu sang quận 1 thi và đoạt giải A Tiếng hát dân ca quận 1.

Hậu ghi danh cuộc thi Tiếng hát Truyền hình HTV và đoạt giải tư lần đầu tham dự  vào năm 2002. Tại cuộc thi này Hậu trình bày 2 ca khúc mang âm hưởng dân ca Khúc hát người đi khai hoang (Lư Nhất Vũ - Lê Giang) và Đau xót Lý chim quyên (Vũ Đức Sao Biển). Ngoài việc dạy học thêm, Hậu còn kiếm thêm tiền bằng cách hát những sáng tác mới của các nhạc sĩ. Từ đó, Hậu trở thành gương mặt của những phòng thu như Saigon Audio, Hãng phim Trẻ, Phương Nam Phim. Thu nhập từ nghề ca sĩ gấp cả chục lần lương giáo viên nên đời sống của Hậu "trở nên khá hơn và có thể giúp đỡ được gia đình". Lúc còn hoạt động nghệ thuật ở Việt Nam, Hậu lấy nghệ danh là Mai Hậu.

Sau khi định cư tại Hoa Kỳ, người bạn đã giới thiệu Hậu với Trung tâm Thúy Nga và Tô Văn Lai mời Hậu hát thử cho trung tâm. Bài đầu tiên Hậu hát trước khán giả hải ngoại là Nước non ngàn dặm ra đi'', trung Tâm Thúy Nga chính thức mời Hậu cộng tác nên Hậu đổi nghệ danh thành Mai Thiên Vân. Trên sân khấu các chương trình ca nhạc của Trung tâm Thúy Nga, Vân xuất hiện với bạn diễn là ca sĩ Quang Lê. Có tin đồn trong giới văn nghệ rằng họ đang yêu nhau và họ nói rằng "chỉ là bạn".

Vân kết hôn vào ngày 18 tháng 8 năm 2016 với người là nhân viên của Trung tâm Thúy Nga.

Ngày 26 tháng 2 năm 2017, trung tâm Thúy Nga tổ chức liveshow Nhật Ký Đời Tôi để kỷ niệm 10 năm của Vân trên sân khấu Thúy Nga tại Saigon Performing Art Center. Liveshow có trong 2 xuất trình diễn. Trong chương trình Vân có những chia sẻ về hành trình 10 năm của mình và những kỷ niệm đã trải qua trong cuộc sống.

Album

CD solo

Hương lòng dâng mẹ - TNCD 409 (2007)
Thương hoài ngàn năm - TNCD 421 (2008)
 Nếu anh đừng hẹn - TNCD 435 (2009)
 Cung chúc trinh vương - TNCD 452 (2009)
 Hát để tặng anh - TNCD 465 (2010)
 Thánh tâm chúa - TNCD 494 (2011)
 Bao giờ em lấy chồng - TNCD 503 (2012)
Ave Maria trăng từ bi - TNCD 560 (2015)

CD song ca
Đôi Mắt Người Xưa với Quang Lê - TNCD 461 (2010)
 Phải Lòng Con Gái Bến Tre với Quang Lê - TNCD 487 (2011)
Chung Vầng Trăng Đợi với Hạ Vy, Duy Trường - TNCD 509 (2012)
 Nhật Ký Đời Tôi với Trường Vũ - TNCD 526 (2013)
 Kẻ Đến Sau với Tuấn Quỳnh - TNCD 546 (2014)
 Mãi Tìm Nhau (Song ca đặc biệt) - TNCD 564 (2016)

CD tổng hợp
 Chân Dung Người Phụ Nữ Việt Nam Vol. 2 - TNCD 414 (1 bài)
 Huế - TNCD 423 (2 bài)
 Gõ Cửa Trái Tim - TNCD 426 (5 bài)
 Áo Em Chưa Mặc Một Lần & Vòng Nhẫn Cưới - TNCD 440 (2 bài)
 Top hits 36 - Ngày Cưới - TNCD 441 (1 bài)
 Chiều Mưa Biên Giới - TNCD 455 (3 bài)
 Cánh Thiệp Đầu Xuân - TNCD 459 (2 bài)
 Quê Hương Tuổi Thơ Tôi - TNCD 467 (2 bài)
 Tình Đẹp Hậu Giang - TNCD 468 (1 bài)
 Bài Ca Tết Cho Em - TNCD 485 (1 bài)
 Đèn Khuya - TNCD 491 (2 bài)
 Nếu Đời Không Có Anh - TNCD 498 (2 bài)
 Phượng Buồn - TNCD 504 (3 bài)
 Người Tình - TNCD 507 (3 bài)
 Top hits 53 - Vẫn Yêu Một Người - TNCD 513 (1 bài)
 Hai Đứa Giận Nhau - TNCD 517 (3 bài)
 Trả Lại Anh - TNCD 522 (1 bài)
 Bông Cỏ May - TNCD 529 (3 bài)
 Gloria - TNCD GLORIA (1 bài)
 Duyên quê - TNCD 533 (2 bài)
 Mùa Xuân Hoa Đào - TNCD 536 (3 bài)
 Chuyện Vườn Sầu Riêng - TNCD 542 (2 bài)
 Top hits 63 - Mộng Sầu - TNCD 543 (1 bài)
 Tình Yêu Giáng Sinh - TNCD 548 (1 bài)
 Còn Mãi Mùa Đông - TNCD 552 (1 bài)
 Mừng Tuổi Mẹ - TNCD 555 (1 bài)
 Top hits 69 - Tôi là người Việt Nam - TNCD 557 (1 bài)
 Nét Đẹp Á Đông - TNCD 561 (1 bài)
 Nếu Biết Tình Yêu - TNCD 562 (2 bài)
 Nếu Biết Tôi Lấy Chồng - TNCD 567 (2 bài)
 Chuyến Tàu Hoàng Hôn - TNCD 574 (1 bài)
 Cho Vừa Lòng Em - TNCD 575 (1 bài)
 Lại Nhớ Người Yêu - TNCD 576 (1 bài)
 Chuyện Tình Không Dĩ vãng - TNCD 579 (1 bài)
 Mưa Đêm Ngoại Ô - TNCD 583 (1 bài)

DVD
 The Best of Quang Lê & Mai Thiên Vân from Paris By Night: Nước Non Ngàn Dặm Ra Đi (2012)
 Cải lương: Bến Đợi (2014)
 DVD Karaoke Best Of Mai Thiên Vân From Paris By Night (2015)
 Liveshow Nhật Ký Đời Tôi (2017)

Tiết mục trình diễn trên sân khấu

Trung tâm Thuý Nga

Chương trình thu hình khác

Thúy Nga Music Box

Mai Thiên Vân Youtube Channel

Jimmy TV

SBTN

Chú thích

Nữ ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trữ tình Việt Nam
Nghệ sĩ Công giáo Việt Nam
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Ca sĩ Trung tâm Thúy Nga
Sinh năm 1982
Nhân vật còn sống
Người Bến Tre
Người Việt di cư tới Mỹ
Ca sĩ nhạc vàng


title: Đội Quyên

text:
Đội Quyên (1859 - 1917), tên thật là Lê Quyên, còn được chép là Lê Văn Quyên, hiệu Đại Đẩu; là thủ lĩnh nghĩa quân chống Pháp trong lịch sử Việt Nam thời cận đại.

Thân thế và sự nghiệp
Lê Quyên (tức Đội Quyên) sinh năm Kỷ Mùi (1859) tại làng Yên Phúc (sau thành xã Đức Phúc, huyện Đức Thọ nay là xã Yên Hồ, huyện Đức Thọ) tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình làm ruộng và làm nghề rèn. Ông là hậu duệ (đời thứ 11) của Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân (1652) Lê Đắc Toàn.

Hưởng ứng dụ Cần Vương
Năm 26 tuổi (1885), hưởng ứng dụ Cần Vương, Lê Quyên tham gia cuộc khởi nghĩa do Lê Ninh lãnh đạo. Cuối năm 1887, thủ lĩnh Lê Ninh mắc bệnh qua đời ở căn cứ, Lê Quyên và Lê Phất (còn gọi là Kiểm Phất) cùng với các em của Lê Ninh (Lê Khai, Lê Phác, Lê Trực) bèn đến gia nhập lực lượng của Phan Đình Phùng.

Biết Lê Quyên và Lê Phất đều là thợ rèn giỏi, thủ lĩnh họ Phan liền phân công về xưởng sản xuất vũ khí do Cao Thắng phụ trách. Bằng tài nghệ và nhiệt tình của mình, ông đã tham gia chế tạo ra hàng trăm khẩu súng trường kiểu 1874 của Pháp, nên được phong chức đội (tên "Đội Quyên" có từ khi ấy).

Ngày 21 tháng 11 năm 1893, Cao Thắng bị trúng đạn mất trong trận đánh đồn Nu ở Thanh Chương (Nghệ An), Đội Quyên liền được cử làm quản đốc sản xuất vũ khí. Trong trận đánh đồn Quả Cảm năm 1895, trợ thủ đắc lực của Đội Quyên là Lê Phất hy sinh, kể từ đó một mình ông phải gánh vác công việc chế tạo và sửa chữa vũ khí.

Ngày 28 tháng 12 năm 1895, thủ lĩnh Phan Đình Phùng mất tại căn cứ vì bị thương nặng trong một trận kịch chiến. Thừa cơ, quân Pháp rầm rộ kéo vào đánh phá căn cứ. Hay tin, Đội Quyên liền cho chôn giấu vật liệu, đốt xưởng, rồi dẫn quân ra Đông Thành (Nghệ An) hiệp cùng Lãnh Ngợi (chưa biết họ tên đầy đủ) tiếp tục kháng Pháp.

Tham gia Duy Tân hội
Khi Lãnh Ngợi hy sinh, Đội Quyên về Hà Tĩnh định theo Lãnh binh Ngô Quảng nhưng không gặp. Sau đó, ông ra Nam Đàn (Nghệ An) tìm Phan Bội Châu. Ông Phan thấy ông là người có tài năng về quân sự, phân công ông gây dựng cơ sở chống Pháp ở Nam Đàn. Theo Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, thì trong khoảng thời gian này, ông liên kết hoạt động với Ngô Quảng, Hồ Bá Phấn và Nguyễn Thị Thanh (chị Nguyễn Ái Quốc). Đến khi quân Pháp truy lùng Đội Quyên gắt gao nhất, cô Thanh đã đưa ông về nhà mình ở Kim Liên (Nam Đàn, Nghệ An) ẩn náu, rồi còn tìm nơi an toàn để ông mở lớp dạy võ cho thanh niên.

Trong chuyến về huyện Quỳnh Lưu vận động cách mạng thì Đội Quyên bị quân Pháp bắt. Không biết ông là thủ lĩnh nghĩa quân, nên họ chỉ giam tạm ông ở đồn Can Lộc. Sau đó, ông đã thuyết phục viên quyền trưởng đồn cho mình trốn thoát .

Năm 1904, Đội Quyên có mặt trong ngày thành lập Duy Tân hội ở Quảng Nam do Phan Bội Châu, Nguyễn Hàm (còn có tên là Nguyễn Thành, Nguyễn Tiểu La) chủ trương. Dự họp xong, ông được phân công trở về Nghệ An làm công tác vận động tài chính cho hội, để đưa thanh niên ra nước ngoài học tập (phong trào Đông Du).

Năm 1905, Đội Quyên cùng Tú Ngô (chưa biết họ tên đầy đủ), Giám Hành (Hoàng Xuân Hành), Cử nhân Vương Thúc Quý và cô Nguyễn Thị Thanh, phát động phong trào chống Pháp trong huyện.

Thực hiện chủ trương của Phan Bội Châu, Đội Quyên và Phạm Văn Ngôn đã lên Yên Thế (Bắc Giang) để thoả thuận với thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám lập "đồn điền Tú Nghệ" ở Phồn Xương, đồng thời phát động phong trào chống Pháp ở Nghệ An - Hà Tĩnh để phối hợp.

Tham gia Việt Nam Quang phục Hội
Năm 1912, do thắng lợi của Cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc, Phan Bội Châu giải tán Duy Tân hội thành lập Việt Nam Quang phục Hội; thì Đội Quyên và Nguyễn Thị Thanh lại chuyển sang hoạt động cho tổ chức này.

Bằng tài nghệ và kinh nghiệm của mình, ông đã thành lập xưởng chế tạo súng để trang bị cho đội quân (Quang phục quân) của hội. Tại hội nghị của tổ chức Việt Nam Quang phục Hội ở Nghệ An - Hà Tĩnh, Đội Quyên được cử làm Tổng chỉ huy Quang phục quân ở địa bàn này. Sau đó, ông gấp rút xây dựng căn cứ kháng chiến ở Bố Lư ở huyện Thanh Chương.

Tuẫn tiết
Theo sách 284 anh hùng hào kiệt của Việt Nam, thì trong một đợt đi công tác Đội Quyên bị bệnh phải nằm lại nhà bạn là Đặng Nguyên Cẩn ở Lương Điền (Thanh Chương, Nghệ An) thì bị mật báo. Đêm 20 tháng 8 năm 1917 (Đinh Tỵ), quân Pháp kéo đến vây bắt ông. Mặc dù bị bệnh, ông vẫn chống cự kịch liệt, nhưng rồi tự sát vì không muốn sa vào tay đối phương. Lúc ấy, ông 58 tuổi.

Thông tin liên quan
Tương truyền Đội Quyên có bài thơ tỏ chí như sau:
Trong cuộc hơn thua há chịu ai,Giống nòi Hồng Lạc thiếu chi người.
Tấc gươm trung nghĩa cầm ngang dạ,Một gánh giang san chất nặng vai.
Tình thế hùm thiêng còn dấu gót,Ai ngờ lũ chó khéo tìm hơi.
Phen này chẳng khuất thằng Tây nữa,Quyết phá tung ra đứng giữa trời.

Ghi nhận công lao của Đội Quyên, ở phường Cửa Nam thuộc thành phố Vinh (Nghệ An) có con đường mang tên ông.

Sách tham khảo chính
Nguyễn Q. Thắng - Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.
Vũ Thanh Sơn, 284 anh hùng hào kiệt của Việt Nam (tập 3). Nhà xuất bản Công an Nhân dân, 2009. Bản điện tử.

Lê Quyên còn là tên Đường ở quận 8, tp hcm.

Chú thích

Sinh năm 1859
Mất năm 1920
Người Hà Tĩnh
Nghĩa quân chống Pháp
Người tự sát
Phong trào Cần Vương
Duy Tân hội
Việt Nam Quang phục Hội


title: Les Enfants du paradis

text:
Les Enfants du paradis là phim điện ảnh Pháp công chiếu vào năm 1945. Phim do nhà thơ, nhà văn Pháp Jacques Prévert viết kịch bản và Marcel Carné làm đạo diễn. Phim được bầu chọn là tác phẩm điện ảnh xuất sắc nhất thế kỉ 20 của Pháp.

Nội dung chính của phim lấy bối cảnh Paris năm 1828 xoay quanh cuộc đời cô nàng Garance là diễn viên kịch câm. Bộ phim có thời lượng 3 giờ đồng hồ và gồm hai phần. Francois Truffaut từng nói: "Tôi sẽ từ bỏ hết các phim của tôi để có thể được làm đạo diễn cho Les Enfants du paradis". Phim được bình chọn là "phim hay nhất từ trước tới giờ" trong một cuộc thăm dò 600 nhà phê bình và chuyên gia Pháp vào năm 1995.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 1945
Phim do Marcel Carné đạo diễn
Phim lấy bối cảnh ở Paris
Phim bối cảnh thập niên 1820
Phim bối cảnh thập niên 1830
Phim Pháp
Phim về nhân vật giải trí
Phim sử thi lãng mạn
Phim tiếng Pháp


title: Chỉ số glycemic

text:
nhỏ|Biểu đồ mô tả sự thay đổi đường huyết sau bữa ăn.
Chỉ số đường huyết trong thực phẩm hay chỉ số glycemic (GI) (;) là một chỉ số từ 0 đến 100 được gán cho thực phẩm, với đường tinh khiết tùy ý cho giá trị 100, đại diện cho mức tăng tương đối của mức đường huyết sau hai giờ tiêu hoá loại thức ăn đó. Chỉ số GI của một loại thực phẩm cụ thể phụ thuộc chủ yếu vào số lượng và loại carbohydrate có trong loại thực phẩm đó; nhưng cũng bị ảnh hưởng bởi số lượng các phân tử carbohydrate trong thực phẩm, hàm lượng chất béo và protein, lượng axit hữu cơ (hoặc muối của chúng) trong thực phẩm, và liệu thực phẩm đã được nấu chín chưa và nếu có, thực phẩm đã được nấu như thế nào. Bảng chỉ số GI có sẵn liệt kê nhiều loại thực phẩm với chỉ số GI của chúng. Thực phẩm được coi là có chỉ số GI thấp nếu nó từ 55 trở xuống; chỉ số GI cao nếu từ 70 trở lên; và chỉ số GI trung bình nếu từ 56 đến 69.

Thuật ngữ này được đưa ra vào năm 1981 bởi David J. Jenkins và các đồng nghiệp. Chỉ số này tỏ ra hữu ích để định lượng tốc độ tương đối nhanh chóng mà cơ thể phân hủy carbohydrate. Chỉ số GI chỉ tính đến lượng carbohydrate có sẵn (tổng lượng carbohydrate trừ đi lượng chất xơ) trong thực phẩm. Chỉ số glycemic không dự đoán phản ứng đường huyết của một cá nhân với thực phẩm, nhưng có thể được sử dụng như một công cụ để đánh giá gánh nặng phản ứng insulin của thực phẩm, được tính trung bình trên một quần thể nghiên cứu. Phản ứng của từng cá nhân khác nhau rất nhiều.

Chỉ số glycemic thường được áp dụng với số lượng thực phẩm và lượng carbohydrate trong thực phẩm mà thực sự được tiêu thụ. Một thước đo liên quan, tải lượng đường huyết (GL), tính toán điều này bằng cách nhân chỉ số đường huyết của thực phẩm được đề cập với hàm lượng carbohydrate của khẩu phần thực tế.

Một hạn chế thực tế của chỉ số glycemic là nó không đo lường lượng insulin sinh ra do lượng đường trong máu tăng lên. Kết quả là, hai loại thực phẩm có thể có cùng chỉ số đường huyết, nhưng tạo ra lượng insulin khác nhau. Tương tự như vậy, hai loại thực phẩm có thể có cùng tải lượng đường huyết, nhưng gây ra các phản ứng insulin khác nhau. Hơn nữa, cách đo chỉ số đường huyết và tải lượng đường huyết đều được xác định bởi hàm lượng carbohydrate có trong thực phẩm. Ví dụ, khi ăn bít tết, vốn không có hàm lượng carbohydrate nhưng cung cấp lượng protein cao, thì có tới 50% lượng protein đó có thể được chuyển hóa thành glucose khi tiêu thụ ít hoặc không có carbohydrate. Nhưng vì bản thân nó không chứa carbohydrate nên bít tết không thể có chỉ số đường huyết.  Đối với một số so sánh thực phẩm, chỉ số insulin có thể hữu ích hơn.

Đo đạc
Chỉ số đường huyết của thực phẩm được định nghĩa là diện tích gia tăng theo đồ thị (AUC) phản ứng đường huyết trong hai giờ sau 12 giờ nhịn ăn và ăn một loại thực phẩm có một lượng carbohydrate có sẵn nhất định (thường là 50 g). Giá trị AUC của thực phẩm thử nghiệm được chia cho giá trị AUC theo tiêu chuẩn (đường glucose hoặc bánh mì trắng, đưa ra hai định nghĩa khác nhau) và nhân với 100. Giá trị GI trung bình được tính toán từ dữ liệu thu thập được ở 10 đối tượng là người. Cả thực phẩm tiêu chuẩn và thực phẩm thử nghiệm phải chứa một lượng carbohydrate có sẵn bằng nhau. Kết quả đưa ra xếp hạng tương đối cho từng thực phẩm được thử nghiệm.

Thực phẩm có carbohydrate bị phân hủy nhanh chóng trong quá trình tiêu hóa và giải phóng glucose nhanh chóng vào máu có xu hướng có chỉ số GI cao; thực phẩm có carbohydrate phân hủy chậm hơn, giải phóng glucose dần dần vào máu, có xu hướng có chỉ số GI thấp.

Chỉ số đường huyết thấp hơn cho thấy tốc độ tiêu hóa và hấp thụ carbohydrate của thực phẩm chậm hơn và cũng có thể cho thấy việc khai thác nhiều hơn từ gan và vùng ngoại vi của các sản phẩm tiêu hóa carbohydrate.

Các phương pháp đã được xác thực hiện tại sử dụng glucose làm thực phẩm tham chiếu, cho giá trị chỉ số đường huyết là 100 theo định nghĩa. Cách này có ưu điểm là thông dụng và tạo ra giá trị GI tối đa khoảng 100. Bánh mì trắng cũng có thể được sử dụng làm thực phẩm tham khảo, đưa ra một bộ giá trị GI khác (nếu bánh mì trắng = 100, thì glucose ≈ 140). Đối với những người sử dụng nguồn carbohydrate thiết yếu là bánh mì trắng, điều này có lợi thế là truyền tải trực tiếp việc thay thế thực phẩm chủ yếu bằng một loại thực phẩm khác sẽ dẫn đến phản ứng đường huyết nhanh hơn hay chậm hơn. Một bất lợi với hệ thống này là thực phẩm tham chiếu không được xác định rõ ràng, vì không có tiêu chuẩn chung cho hàm lượng carbohydrate của bánh mì trắng.

Độ chính xác
Bảng chỉ số đường huyết thường chỉ cung cấp một giá trị cho mỗi thực phẩm, nhưng có thể có các biến thể do

 Độ chín — quả chín chứa nhiều đường hơn, làm tăng GI
 Phương pháp nấu ăn — thực phẩm càng nấu chín, hoặc nấu quá chín, cấu trúc tế bào của nó càng bị phá vỡ, có xu hướng tiêu hóa nhanh và làm tăng lượng đường trong máu nhiều hơn
 Xử lý — ví dụ, bột mì có chỉ số GI cao hơn so với ngũ cốc nguyên hạt dùng để xay ra nó, vì quá trình xay sẽ phá vỡ các lớp bảo vệ của hạt và thời gian bảo quản. Khoai tây là một ví dụ đáng chú ý, có GI từ trung bình đến rất cao ngay cả trong cùng một giống.

Quan trọng hơn, phản ứng đường huyết cho kết quả khác nhau giữa từng người, và ở cùng một người từ ngày này sang ngày khác, tùy thuộc vào mức đường huyết, mức độ kháng insulin và các yếu tố khác.

Chỉ số đường huyết chỉ cho biết tác động đến mức đường huyết hai giờ sau khi ăn thực phẩm đó. Những người mắc bệnh tiểu đường có mức đường huyết tăng cao trong bốn giờ hoặc lâu hơn sau khi ăn một số loại thực phẩm nhất định.

Tham khảo

Dinh dưỡng
Nội tiết học
Đái tháo đường


title: Thương vụ Nexen

text:
Thương vũ Nexen là cách báo giới gọi việc mua lại tập đoàn dầu khí Nexen của Canada bởi Tổng công ty Dầu khí hải dương Trung Quốc (CNOOC). Nếu thành công, thì đây được xem là thương vụ mua lại doanh nghiệp nước ngoài lớn nhất từ trước tới nay của Trung Quốc.

Bối cảnh
Ngày 21.9.2012, Tòa án tỉnh Alberta (nơi Nexen đặt trụ sở) đã bật đèn xanh cho phép CNOOC mua lại Nexen. Một ngày trước đó, các cổ đông của Nexen cũng bỏ phiếu ủng hộ vụ mua bán này. CNOOC đề nghị trả 27,5 USD/cổ phiếu của Nexen, đưa tổng giá trị hợp đồng lên đến 15,1 tỉ USD.

CNOOC hi vọng sẽ thâu tóm Nexen trong quý 4-2012. Tuy nhiên, hợp đồng này lại cần được chính phủ Canada, Mỹ và Anh cùng thông qua (do Nexen có khai thác dầu khí tại Mỹ và Anh). Canada cũng đã bắt đầu mở cuộc điều tra để đánh giá xem liệu thương vụ này có mang lại lợi ích gì cho đất nước mình không.

Giá trị kinh tế của thương vụ
Nếu mua được Nexen thì CNOOC sẽ nắm quyền khai thác hàng loạt mỏ dầu và khí đốt ở tây Canada, biển Bắc, vịnh México và vùng ngoài khơi Nigeria. CNOOC khẳng định với việc thâu tóm được Nexen, CNOOC sẽ tăng sản lượng khai thác dầu thô và khí đốt lên 20% khi đặt mục tiêu tăng sản lượng dầu và khí đốt lên 6-10% mỗi năm từ năm 2011-2015.

Sự lo ngại trong thương vụ
Tuy thương vụ được cả hai đối tác rất hào hứng và ưng ý, nhưng điều này đã mang lại lo ngại sâu sắc đối với chính phủ và dân chúng Canada. Theo khảo sát trong 1.200 người được hỏi ý kiến thì có đến 70% là phản đối thương vụ này.

Cơ quan Tình báo an ninh Canada cảnh báo "một số công ty do chính phủ nước ngoài sở hữu có ý đồ mờ ám hoặc nhận được sự hỗ trợ tình báo ngầm trong quá trình đầu tư vào Canada". Do đó, khi một công ty nước ngoài có quan hệ với cơ quan tình báo nước đó muốn kiểm soát những ngành chiến lược của nền kinh tế Canada, thì đó là mối đe dọa cho an ninh quốc gia. Các tổ chức nước ngoài này có thể sẽ lạm dụng sự kiểm soát đó để ăn cắp công nghệ hoặc thực hiện các hoạt động phản gián.

Trước dư luận phản đối, Bộ Công nghiệp Canada mới đây đã cam kết sẽ kiểm tra kỹ lưỡng mọi khía cạnh của thương vụ CNOOC - Nexen để đảm bảo lợi ích của đất nước.

Ý đồ trong thương vụ Nexe
Theo một số chuyên gia uy tín phân tích, CNOOC khi mua lại Nexen là để mở rộng khai thác dầu ở các vùng nước sâu trên Biển Đông. CNOOC hiện mới chỉ có khả năng hoạt động ở các vùng nước nông do chưa có kinh nghiệm khai thác dầu ở các vùng nước sâu. Do vậy, tham vọng Biển Đông của CNOOC đang bị cản trở do chi phí khoan dầu tại các vùng nước sâu có thể lên tới 100 triệu USD/mỏ. Nếu mua được Nexen, CNOOC sẽ sở hữu các dự án khai thác dầu nước sâu của công ty Canada ở vịnh México. Nhờ đó, CNOOC có thể áp dụng kinh nghiệm này ở Biển Đông.

Tham khảo

Thương vụ
Kinh tế Trung Quốc


title: Frommer Stop

text:
Frommer Stop là loại súng ngắn bán tự động được phát triển bởi nhà thiết kế vũ khí Rudolf Frommer người Hungary cho lực lượng quân đội đế quốc Áo-Hung vào năm 1912. Súng được chế tạo tại nhà máy Fegyver És Gépgyár, Budapest, Hungary từ năm 1929. Lực lượng quân đội và cảnh sát Hungary đã sử dụng loại súng này đến năm 1945 với khoảng 350 đến 360 ngàn khẩu đã được chế tạo.

Thiết kế
Súng có thiết kế và yêu cầu quy trình bảo dưỡng khá phức tạp nhưng bù lại các khẩu súng được làm có chất lượng rất tốt, rất bền chỉ cần ít thời gian bảo dưỡng trong một thời gian dài và khá đáng tin.

Stop sử dụng cơ chế nạp đạn bằng độ giật lùi nòng dài, đây là cách hoạt động gần như không được sử dụng cho một loại súng ngắn, thoi nạp đạn xoay với hai móc khóa cố định viên đạn. Khi bắn nòng và thoi nạp đạn sẽ cùng giật lùi sâu vào ống bọc ngoài nòng súng, ống bọc ngoài nòng súng được làm theo hình số 8 một ống chứa nòng và một ống chứa lò xo đẩy. Khi lùi nòng súng sẽ đẩy một lò xo nằm dọc trong ống phía trên nòng súng, khi kết thúc chu kỳ lùi, lò xo này sẽ đẩy nòng súng trở về chỗ cũ trước còn thoi nạp đạn sẽ được giữ bởi một móc nằm ở phía sau, vì khi lùi thoi nạp đạn sẽ đi qua một rãnh xoắn khiến thoi nạp đạn xoay tách ra khỏi nòng súng vỏ đạn cũ sẽ được thoi nạp đạn giữ lại khi nòng súng di chuyển lên và nó sẽ bị đẩy ra ngoài qua khe nhả đạn phía bên phải súng lúc viên đạn mới được đẩy vào thế chỗ. Lúc nòng súng kết thúc chu kỳ di chuyển lên phía trên nó sẽ tự động mở móc đang giữ thoi nạp đạn và lò xo của thoi nạp đạn sẽ đẩy nó lên để nạp viên đạn mới vào nòng cũng như xoay khi qua rãnh xoắn để khóa cố định vào nòng.

liên kết ngoài
http://www.cruffler.com/historic-august00.html
http://world.guns.ru/handguns/hg/hu/frommer-stop-e.html
Tháo Stop
Ráp Stop
Bắn thử Stop (Quay chậm)

Súng ngắn
Súng Hungary
Vũ khí trong chiến tranh thế giới thứ nhất


title: Stasi

text:
Bộ An ninh Quốc gia (tiếng Đức: Ministerium für Staatssicherheit, MfS), thường được biết đến là Stasi () (viết tắt , nghĩa là An ninh Quốc gia), là cơ quan tình báo nội vụ và hải ngoại của Cộng hòa Dân chủ Đức (hay còn gọi là Đông Đức). Cơ quan này còn có nhiệm vụ điều tra những hành động phạm pháp về chính trị. Stasi có trụ sở tại Đông Berlin, toạ lạc tại một khu riêng biệt lớn ở Lichtenberg, Berlin cùng với một số văn phòng nhỏ hơn ở khắp thành phố. Bộ này về mặt đối nội là một công cụ để đàn áp và kiểm soát người dân Đông Đức của Đảng Xã hội chủ nghĩa Thống nhất Đức để có thể giữ được quyền lực. Bộ này dùng tất cả mọi phương tiện để kiểm soát, đe dọa, khủng bố và đập tan những phe đối lập và những người chỉ trích chế độ. Đây được coi là một trong những cơ quan tình báo và cảnh sát mật hoạt động hiệu quả nhất thế giới. Khẩu hiệu của nó là "Schild und Schwert der Partei" (Lá chắn và Thanh gươm của Đảng), tức là Đảng Xã hội Thống nhất Đức (SED). Sau năm 1990, một số nhân viên của Stasi đã bị khởi tố do những tội danh của mình.

Bên cạnh MfS còn có một cơ quan tình báo khác ở Đông Đức là cơ quan tình báo Quân đội với trụ sở ở Berlin-Köpenick.

Thành lập Stasi
Stasi được thành lập ngày 8 tháng hai, 1950. Nó phỏng theo mô hình hoạt động của MGB ("Bộ An ninh Quốc gia" của Liên Xô). Wilhelm Zaisser là bộ trưởng đầu tiên, và Erich Mielke là đại diện của ông. Cho tới cuối năm đó thì bộ này đã có tới 2700 nhân viên. Zaisser, người mà đã cố hạ bệ tổng bí thư SED Walter Ulbricht sau cuộc nổi dậy tại Đông Đức 1953, đã bị Ulbricht thay thế bởi Ernst Wollweber. Wollweber đã từ chức năm 1957 sau khi đụng chạm với Ulbricht và Erich Honecker, và người đại diện cho ông ta, Erich Mielke, lên nắm quyền.

Năm 1957, Markus Wolf trở thành trưởng phòng của cơ quan tình báo hải ngoại với tên gọi là Hauptverwaltung Aufklärung. Wolf đã đạt được nhiều thành công trong nhiệm vụ đưa gián điệp trà trộn vào chính phủ, các giới chính trị và kinh tế của Tây Đức. Một trường hợp mà gây nhiều tiếng vang nhất là vụ Günter Guillaume, khiến thủ tướng Tây Đức, ông Willy Brand phải từ chức vào tháng 5 năm 1974. Năm 1986, Wolf về hưu và được nối tiếp bởi Werner Grossmann.

Tổ chức

Nhân viên chính thức
Số nhân viên Stasi càng ngày càng gia tăng. Năm 1949 họ chỉ có 1.150 nhân viên, đến 31 tháng 10 năm 1989 nó tăng lên thành 91.015 (trong đó có 13.073 lính tình nguyện). Từ khi có mặt Stasi đã có tổng cộng 250.000 nhân viên chính thức, trong đó khoảng 100.000 lính tình nguyện. Gần 85 % là đàn ông. Đàn bà thường chỉ làm việc đánh máy, trong nhà ăn, y tá trong bộ phận y tế.

Nhân viên không chính thức

Thêm vào đó là mạng lưới của những người gọi là nhân viên không chính thức (IM). Khác với số nhân viên chính thức, nhân viên không chính thức không tăng lên dần dần, mà bất chợt tùy theo các cuộc khủng hoảng (Cuộc nổi dậy 17 tháng 6, Xây tường Berlin, Chính sách giảm căng thẳng Đức-Đức). Trong những năm 1975 cho tới 1977 mạng lưới IM lên đến trên 200.000 nhân viên, con số cao nhất. Việc thay đổi quy định về nhân viên không chính thức với mục đích chuyên nghiệp hóa họ, đã làm giảm con số xuống còn 173.081 nhân viên cuối thập niên 1970 (Con số: 31.12.1988). Trong suốt thời gian nó có mặt, Stasi có tất cả là 624.000 người là nhân viên không chính thức.

Sĩ quan Stasi sau khi nước Đức tái thống nhất

Làm việc cho các doanh nghiệp nhà nước Nga
Cựu điệp viên Stasi Matthias Warnig (biệt hiệu "Arthur") hiện thời là giám đốc điều hành hãng Nord Stream, thiết lập các ống gas từ Nga sang châu Âu. Những cuộc điều tra Đức đã tiết lộ một số người điều hành quan trọng của hãng Gazprom Germania trước đây là điệp viên của Đức.

Tham khảo

Khởi đầu năm 1950
Chấm dứt năm 1990 ở Đức
Luật pháp Đông Đức
Cựu cơ quan thực thi pháp luật Đức
Cơ quan tình báo Đức
Bộ chính phủ Đông Đức
Thực thi pháp luật ở các quốc gia cộng sản
Quân sự Đông Đức
Quyền riêng tư ở Đức


title: Thanh An (định hướng)

text:
Thanh An có thể là:

Địa danh
 Xã Thanh An, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương.
 Xã Thanh An, huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước.
 Xã Thanh An, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên.
 Xã Thanh An, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương.
 Xã Thanh An, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.
 Xã Thanh An, huyện Minh Long, tỉnh Quảng Ngãi.
 Xã Thanh An, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị.

Nhân vật

 Nguyễn Thanh An (1934 – 2011): đạo diễn, nguyên Phó tổng thư ký Hội Điện ảnh Việt Nam, được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân năm 2001 .
 Nguyễn Thanh An (1922 – 2004): nghệ sĩ sân khấu, nguyên Phó trưởng đoàn cải lương Hà Nam Ninh, được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú năm 1988.


title: Ân Nghĩa (định hướng)

text:
Ân Nghĩa có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Ân Nghĩa, huyện Hoài Ân, Bình Định.
 Xã Ân Nghĩa, huyện Lạc Sơn, Hòa Bình.


title: Trận La Malmaison

text:
Trận La Malmaison có thể là:
 Trận La Malmaison (1870) trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ, diễn ra ở hướng Tây Paris, Pháp
 Trận La Malmaison (1917) trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất, diễn ra ở Chemin des Dames, Pháp


title: Trận La Malmaison (1870)

text:
Trận La Malmaison là một trận đánh trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ, diễn ra vào ngày 21 tháng 10 năm 1870. Đây là cuộc phá vây quan trọng thứ ba của quân đội Pháp trong cuộc vây hãm Paris của quân đội Đức, nhưng là hoạt động quân sự đầu tiên chính thức được gọi là phá vây. Trong trận chiến quyết liệt này kéo dài vài tiếng đồng hồ này, trước sự hiện diện của nhà vua Wilhelm I, quân đội Phổ đã giành chiến thắng hoàn toàn trước cuộc phá vây của quân Pháp do tướng Auguste Ducrot, buộc quân Pháp phải rút chạy với không ít thiệt hại.

Bất chấp sự thất bại của các cuộc phá vây trước đó từ Paris đang bị bao vây, Auguste Ducrot đã cố gắng thực hiện một đợt phá vây khác, theo đó quân đội của ông ta – với 3 đội hình hàng dọc – sẽ tiến về hướng tây, qua núi Valerian giữa Rueil và Malmaison tới Buzenval. Cuộc tấn công của quân Pháp đã bắt đầu sau một cuộc pháo kích dữ dội từ núi Valerian và đội tàu sông Seine. Lực lượng tiên phong của các đội hình hàng dọc Pháp đã đánh tràn qua công viên Malmaison, chiếm giữ Buzenval và tiến đánh qua các khu rừng ở dốc phía đông hẻm núi Cucufa. Tuy nhiên, ở dốc phía tây Cucufa và trên đỉnh núi, cứ điểm chính của quân đội Phổ vẫn vững chãi đằng sau các chiến ngại vật của họ. Quân Phổ đã chống trả mạnh mẽ trước cuộc tiến công của đối phương, và, dưới sự quan sát của đích thân vua Wilhelm I, lực lượng Pháo binh Phổ đã gây thiệt hại nặng nề cho đội hậu quân của Pháp. Trước sức kháng trả của quân Phổ, ưu thế về quân số của Pháp bị vô hiệu hóa và sức mạnh tấn công của quân Pháp đã tan vỡ. Quân Pháp đã kiệt quệ, và cuối cùng lực lượng Pháo binh Phổ từ bờ phải sông Seine đã nã pháo vào địch thủ. Trận đánh đã kết thúc khi quân đội Pháp tiến hành triệt thoái về Neuilly và pháo đài núi Valerian.

Quân đội Đức đã thu giữ được 2 khẩu pháo của quân Pháp trong trận chiến La Malmaison. Cuối tháng 10 năm 1870, một cuộc phá vây khác của quân Pháp đã giành thắng lợi ban đầu nhưng cũng bị quân Đức bẻ gãy trong trận Le Bourget lần thứ nhất.

Chú thích

Các trận đánh trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Trận đánh liên quan tới Phổ
Trận đánh liên quan tới Pháp
Pháp năm 1870
Xung đột năm 1870


title: An Thanh (định hướng)

text:
An Thanh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã An Thanh, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương.
 Xã An Thanh, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình.


title: Tháp Chàm (định hướng)

text:
Tháp Chàm (hay còn gọi là Tháp Chăm) là một kiểu kiến trúc đền tháp Champa của người Chăm.

Ngoài ra, Tháp Chàm còn là địa danh chỉ khu vực phía tây thành phố Phan Rang – Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận. Địa danh này vốn đặt theo Tháp Po Klong Garai thuộc địa bàn phường Đô Vinh, là cụm tháp Chàm hùng vĩ và đẹp nhất còn lại ở Việt Nam. Danh xưng này còn được đặt cho:

Ga Tháp Chàm, một nhà ga xe lửa của tuyến đường sắt Thống Nhất thuộc địa bàn phường Đô Vinh
Thị trấn cũ Tháp Chàm, huyện lỵ huyện An Sơn, tỉnh Thuận Hải từ năm 1977 đến năm 1981, sau hợp nhất với thị trấn Phan Rang, huyện lỵ huyện Ninh Hải để thành lập thị xã Phan Rang – Tháp Chàm (nay là thành phố Phan Rang – Tháp Chàm)
Trường Trung học Phổ thông Tháp Chàm tại phường Bảo An.

Xem thêm
Danh sách đền tháp Chăm Pa


title: An Thủy (định hướng)

text:
An Thủy có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã An Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình
 Xã cũ An Thủy thuộc huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre; nay là thị trấn Tiệm Tôm.

Xem thêm
Thủy An


title: Bản Sen (định hướng)

text:
Bản Sen có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Bản Sen, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai
 Xã Bản Sen, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh


title: Bảo Thắng (định hướng)

text:
Bảo Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Bảo Thắng, Lào Cai.
 Xã Bảo Thắng, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An.


title: Bàu Cạn (định hướng)

text:
Bàu Cạn có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Bàu Cạn, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai
 Xã Bàu Cạn, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai


title: Quy Nhơn (định hướng)

text:
Quy Nhơn có thể chỉ:

Thành phố Quy Nhơn: tỉnh lỵ tỉnh Bình Định, Việt Nam
Cảng Quy Nhơn: cảng biển tại thành phố Quy Nhơn và một trong số các cảng biển lớn của khu vực miền Trung Việt Nam
Phủ Quy Nhơn: đơn vị hành chính cũ thuộc vùng Thuận Quảng của Đàng Trong dưới thời chúa Nguyễn, nay tương ứng với địa bàn tỉnh Bình Định


title: Ninh Hòa (định hướng)

text:
Ninh Hòa có thể là:

 Thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Ninh Hòa, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình
 Xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu
 Thị trấn cũ Ninh Hòa, huyện lỵ huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa đến năm 2010; nay là phường Ninh Hiệp, thị xã Ninh Hòa.
 Xã cũ Ninh Hòa thuộc huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương; nay là một phần xã Ứng Hòe.
 Đá Ninh Hòa, quần đảo Trường Sa.


title: Imagine (album)

text:
Imagine là album phòng thu thứ hai của ca sĩ - nhạc sĩ John Lennon. Được thu âm và phát hành vào năm 1971, album bao gồm những ca khúc nhẹ nhàng hơn, hợp với thị yếu công chúng hơn và ít tính avant-garde hơn so với những sản phẩm trước của anh, nhất là album solo đầu tay vô cùng thành công, John Lennon/Plastic Ono Band. Đây được coi là album nổi tiếng nhất và tiêu biểu nhất cho sự nghiệp solo của Lennon. Năm 2012, Imagine được xếp ở vị trí số 80 trong danh sách "500 album vĩ đại nhất" của tạp chí Rolling Stone.

Thu âm và sản xuất
Dù hầu hết các bản thu gốc của album được Lennon thực hiện tại Ascot Sound Studios ở Tittenhurst Park, tuy nhiên các phần thu cùng nhạc cụ thì lại được anh ghi tại Record Plant ở New York, với dàn dây và phần saxophone của King Curtis. Cũng như album trước, Phil Spector cũng được mời tới tham gia cùng Lennon và Ono, và một trong những cộng tác viên từ thời The Beatles, Klaus Voormann, cũng tham gia trong phần chơi bass. Các phần hậu kỳ của album, như chỉnh hiệu ứng cho vài ca khúc, được quay lại và xuất hiện trong bộ phim Gimme Some Truth: The Making of John Lennon's Imagine.

Những ca khúc đầu tiên như "It's So Hard" và "I Don't Want to Be a Soldier, Mama, I Don't Want to Die" được ghi vào tháng 2 năm 1971 tại Abbey Road Studios, song song với quá trình thu âm ca khúc "Power to the People" của Lennon (có nguồn cho rằng ở Ascot). Trong những nghệ sĩ được mời có tay trống Jim Gordon, người vừa chia tay với ban nhạc Derek and the Dominos. Bản hát lại ca khúc năm 1958 của ban nhạc The Olympics có tên "Well (Baby Please Don't Go)" sau này có trong John Lennon Anthology cũng được thu cùng đợt này. Lennon đã định thâu lại ca khúc "I Don't Want to Be a Soldier" song lúc đó quá trình thực hiện album không thể bị đình trệ được nữa.

Cuối tháng 6, album được thu âm hoàn thiện tại Ascot Sound. Lennon có được sự hỗ trợ của Nicky Hopkins, các thành viên của Badfinger, Alan White và cả Jim Keltner. George Harrison cũng đóng góp phần lead guitar trong khá nhiều ca khúc – một công việc hợp tác mà anh tranh thủ trước khi tổ chức chương trình The Concert for Bangladesh.

Ca khúc tiêu đề "Imagine" trở thành ca khúc bất hủ của John Lennon và được coi là bản thánh ca cho mọi hoạt động hòa bình thế giới. "Jealous Guy" cũng là một ca khúc nổi tiếng: nó có tên ban đầu là "Child of Nature" được anh sáng tác từ chuyến đi Ấn Độ của ban nhạc The Beatles từ thời kỳ Album trắng. "Oh My Love" và "How?" lấy cảm hứng từ phương pháp điều trị nguyên cơ: "How?" ("như thế nào?") là câu hỏi mà anh vẫn thường được nghe trong các quá trình trị liệu của việc điều trị, trong khi "Oh My Love" được viết qua niềm vui và tiến triển của Lennon qua quá trình điều trị.

Lennon thể hiện tình yêu của mình với rock 'n' roll thông qua "Crippled Inside" và "It's So Hard". "Gimme Some Truth", từng được thể hiện một vài phần trong quá trình thực hiện Let It Be vào năm 1969, xuất hiện trong album với một đoạn chuyển mới.

Imagine được thu âm trong một giai đoạn đặc biệt khi đang có những khủng hoảng lớn giữa Lennon và cựu thành viên của The Beatles – Paul McCartney, bắt đầu từ việc The Beatles tan rã và McCartney dành phần thắng trong vụ kiện bản quyền sáng tác tại Toà án tối cao. Harrison đoán rằng một nửa ca khúc của album, nhất là ca khúc "How Do You Sleep?", là câu trả lời của vợ chồng Lennon-Ono cho những lời công kích từ McCartney trong album Ram (tháng 5 năm 1971). Cho dù Lennon vẫn nói suốt những năm 70 rằng anh viết "How Do You Sleep?" là để kể về bản thân, thì tới năm 1980, anh đã phải thừa nhận: "Tôi đã dành hết những tức giận vào Paul... không xấu xa thì cũng đầy thù hằn. Tôi nhét đầy tức giận với Paul và The Beatles vào ca khúc "How Do You Sleep?". Những ý nghĩ đó vẫn luôn luẩn quẩn trong đầu tôi..."

Ca khúc cuối cùng của album là "Oh Yoko!". EMI muốn đưa nó thành đĩa đơn, song Lennon cho rằng nó "pop" quá.

Phát hành

Album được phát hành ngày 9 tháng 9 năm 1971 tại Mỹ và 1 tháng sau, ngày 8 tháng 10 tại Anh. Những bản LP đầu tiên có theo kèm những tấm ảnh thiệp hình Lennon có bế một con lợn con – một hành động châm biếm với bức ảnh của Paul McCartney với chú cừu ở bìa album Ram. Đây cũng là bản gốc của phần âm thanh 4-kênh. Ảnh bìa phía trước và sau đều được chụp bởi Yoko Ono. Ono có nói trong cuốn sách Grapefruit (Lennon là người quảng bá về nó tại Anh) về phần bìa mặt sau: "Hãy tưởng tượng từng đám mây đang hạ xuống. Bạn đào một cái hố và cố nhét tất cả vào."

Năm 2000, Ono là người quyết định thực hiện quá trình chỉnh âm lại album. Ấn bản năm 2003 được thực hiện bởi Mobile Fidelity Sound Lab với một CD vàng, cùng với đó là một ấn bản đĩa than. Một bản chỉnh âm khác được làm vào năm 2010. Ngày 23 tháng 10 năm 2010, Imagine có mặt trong trò chơi điện tử Rock Band 3.

Danh sách ca khúc

Thành phần tham gia sản xuất
Theo phần bìa của Imagine:

 John Lennon – hát chính, guitar acoustic và guitar điện, piano, harmonica, huýt sáo.
 George Harrison – guitar điện, dobro.
 Klaus Voormann – bass, contrabass (trong "Crippled Inside").
 Nicky Hopkins – piano, piano điện.
 Alan White – trống, tingsha, vibraphone.
 Jim Keltner – trống.
 Jim Gordon – trống trong "It's So Hard".
 John Barham – harmonium, vibraphone.
 King Curtis – saxophone trong "It's So Hard" và "I Don't Want to Be a Soldier, Mama, I Don't Want to Die".
 Joey Molland, Tom Evans – guitar acoustic trong "I Don't Want to Be a Soldier, Mama, I Don't Want to Die".
 John Tout – guitar acoustic, piano.
 Ted Turner, Rod Linton, Andy Davis – guitar acoustic.
 Dàn nhạc giao hưởng New York (ghi dưới tên "The Flux Fiddlers") – dàn nhạc dây.
 Phil Spector – hát nền.
 Michael Pinder – sắc xô.
 Steve Brendell – bass, maracas.

Theo phần ghi chép tại tạp chí Disc and Music Echo số ngày 2 tháng 10 năm 1971.

Đánh giá

Sau khi album được phát hành, tạp chí Rolling Stone có viết  "nó mang những thứ chính yếu nhất của thứ âm nhạc hay", nhưng cho rằng album trước đó tốt hơn hẳn, cùng với đó là lời mỉa mai "thái độ của nó nếu không phải là thiểu năng thì cũng là vô hồn".

Album có được vị trí số 1 tại nhiều bảng xếp hạng trên toàn thế giới qua nhiều nhà phân phối, trong khi ca khúc tiêu đề thì có được vị trí số 3 tại Mỹ (tận 4 năm sau, đĩa đơn "Imagine" mới được phát hành tại Anh qua album tổng hợp của Lennon Shaved Fish).

Bộ phim cùng tên được phát hành vào năm 1972, trong đó ngoài các ca khúc có trong album còn bổ sung thêm một số ca khúc thu âm ngoài dự án.

Tôn vinh

Trong bài phỏng vấn vào tháng 11 năm 1970 tại tạp chí Melody Maker, Paul McCartney đánh giá cao Imagine, cho rằng nó thực sự ấn tượng hơn nhiều so với album trước của Lennon (Lennon phản pháo lại trong cùng bài viết, rằng album là một "Working Class Hero" đối với những kẻ bảo thủ).

Cũng như ca khúc tiêu đề, Imagine chỉ thực sự được biết tới nhiều sau cái chết đột ngột của Lennon vào cuối năm 1980. Album trở lại các bảng xếp hạng vào đầu năm 1981, đạt vị trí số 3 tại Na Uy, 5 tại Anh, 34 tại Thụy Điển và 63 tại Mỹ. Tháng 2 năm 2000, bản chỉnh âm cũng có được vị trí số 11 tại Nhật. Tháng 10 năm 2010, nó cũng trở lại Billboard 200 và đạt vị trí 88.

Cây piano của Record Plant mà Lennon từng sử dụng trong rất nhiều ca khúc của album được bán đấu giá vào năm 2007.

Xếp hạng

Bảng xếp hạng cuối năm

Tham khảo

Album năm 1971
Album của John Lennon
Album quán quân Billboard 200


title: Nanda Devi

text:
Nanda Devi () là ngọn núi cao thứ hai tại Ấn Độ (sau núi Pakistan-Kashmir). Đây là một phần của dãy núi hùng vĩ Himalaya, thuộc tiểu bang Uttarakhand, gần đó là thung lũng Rishiganga về phía Tây và thung lũng Goriganga về phía Đông.

Tự nhiên
Thực chất của núi Nanda Devi là hai đỉnh núi chạy theo hướng Đông - Tây là núi Nanda Devi Đông (cao 7.817 m) là đỉnh chính và Nanda Devi Tây.
Xung quanh Nanda Devi là rất nhiều sông băng như là Rishi Uttari ở phía Bắc, Nanda Devi Glacier Dakkhni và Rishi Dakkhni ở Tây nam, phía Đông là Glacier Pachu; Nandaghunti và Lawan đổ về thung lũng Milam ở phía Đông; Phía Nam là Glacier Pindari đổ về sông Pindar. Về phía Nam của Nanda Devi Đông là đèo Longstaff Col là cửa ngõ ra vào của khu bảo tồn Nanda Devi.

Lịch sử
Lịch sử khám phá khu bảo tồn này kéo dài trong suốt 50 năm lịch sử. Để vào được đây là phải trải qua những con vực sâu và hẹp rất nguy hiểm. Hugh Ruttledge là người đã thám hiểm Nanda Devi vào năm 1930 nhưng thất bại. Phải đến năm 1934, đoàn thám hiểm người Anh gồm có Eric Shipton, H.W. Tilman cùng ba người khác đã phát hiện ra cách trinh phục đỉnh núi này bằng con đường qua hẻm núi Rishi Gorge. Đây là một chuyến trinh phục rất đáng chú ý, tuy nó không phải là đỉnh núi cao nhất mà con người đã chinh phục bởi một đoàn thám hiểm người Anh đã chinh phục đỉnh Everest vào năm 1920 nhưng nó lại là một chuyến thám hiểm chỉ có bảy người, với rất ít đồ đạc, dụng cụ và không sử dụng dây cố định. Eric Shipton coi đây là "thành tích leo núi tốt nhất từng được thực hiện ở Himalaya". Nhưng đó chưa phải là nơi cao nhất của Nanda Devi bởi đoàn thám hiểm chỉ chinh phục được 6.200 m, chưa lên được đến đỉnh núi Nanda Devi Đông. Chuyến thám hiểm được đánh dấu như là lần đầu tiên đi vào khu bảo tồn Nanda Devi.

Năm 1939, đoàn thám hiểm Ba Lan do Adam Karpinski đi theo sườn núi phía Nam theo con đường ngọn đèo Longstaff Col. Đây chính là con đường an toàn nhất để leo lên đỉnh núi Nanda Devi.

Năm 1957, đoàn leo núi Ấn Độ đầu tiên chinh phục được Nanda Devi là Nandu Jayal. Tiếp đó, đến năm 1964 đoàn leo núi Ấn Độ do N. Kumar là đoàn leo núi thứ hai của Ấn Độ chinh phục được Nanda Devi theo con đường ở sườn dốc phía Nam.

Hình thành
Trong những năm 70, ở Nanda Devi môi trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi rác thải, chăn thả gia súc và tình trạng phá rừng. Năm 1982, Ấn Độ đã hình thành Khu dự trữ sinh quyển Nanda Devi (bao gồm toàn bộ công viên quốc gia Nanda Devi) và sau đó 1 năm, con đường ra vào khu bảo tồn bị đóng cửa.

Năm 1988, Khu bảo tồn Nanda Devi được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới cùng với Vườn quốc gia thung lũng các loài hoa. Và đến nay, sau nhiều nỗ lực, tình trạng ô nhiễm ở Nanda Devi đã dần được giải quyết. Tuyến đường phía Nam vào khu bảo tồn đã được mở cửa để khách du lịch và đoàn thám hiểm khám phá thưởng ngoạn phong cảnh ngoạn mục pha trộn giữa rừng, núi tuyết, sông băng và những vực thẳm.

Tham khảo

Sách tham khảo
 . (reprinted 1994). The Nanda Devi Affair, Penguin Books India. ISBN 0-14-024045-4.
  (2003). Spies in the Himalayas: Secret Missions and Perilous Climbs, University Press of Kansas. ISBN 0-7006-1223-8.
  (2010). River Deep, Mountain High, The Caravan Magazine.
 . (2000). Nanda Devi: The Tragic Expedition, The Mountaineers Books. ISBN 0-89886-738-8 .
 . (1995) Nandadevi – Restoring Glory – New Age International (Wiley Eastern Ltd), New Delhi. ISBN 81-224-0752-8.
  (Reprinted 2000). Nanda Devi:Exploration and Ascent, The Mountaineers Books. ISBN 0-89886-721-5.
  (1979) Himalayan Handbook, (private pub., Calcutta).
 . (2006) An Eye at the Top of the World: The Terrifying Legacy of the Cold War's Most Daring C.I.A. Operation, Thunder's Mouth Press. ISBN 1-56025-845-4.
  (2004) Nanda Devi: A Journey to the Last Sanctuary, Weidenfeld & Nicolson ISBN 0-297-60753-7
 TILMAN, H. W., The Ascent of Nanda Devi, Cambridge University Press. 1937.
  (2011) Nude Besides the Lake, Createspace ISBN 978-1463529390

Liên kết ngoài

 "Kargil war hero missing in Nanda Devi snowstorm" Indianexpress.com
 Nanda Devi Campaign  – web site of the local inhabitants
 "River Deep Mountain High" – Caravan Magazine article on the joint CIA-India Intelligence Bureau spy mission in 1965
 Nanda Devi on Peakware  – photos
 Unesco World Heritage Site on Nanda Devi
 GMVN – Uttarakhand Tourism page on Nanda Devi National Park
 'High heaven: a trek to the top of the world' The Independent - article describing the Nanda Devi Sanctuary
 Potted history of The Alligator Online

Dãy núi Ấn Độ
Di sản thế giới tại Ấn Độ
Vườn quốc gia Ấn Độ
Núi linh thiêng
Núi Uttarakhand
Điểm tham quan ở Uttarakhand


title: Công nữ Louise Windsor

text:
Công nữ Louise Windsor, tên khai sinh Louise Alice Elizabeth Mary Mountbatten-Windsor; (sinh ngày 8 tháng 11 năm 2003) là con đầu lòng và là con gái duy nhất của Vương tử Edward, Công tước xứ Edinburgh  và Sophie Helen Rhys-Jones và cũng là cháu gái nhỏ nhất của Nữ vương Elizabeth II. Hiện nay cô xếp thứ 16 trong danh sách kế vị ngai vàng nước Anh. Vào thời điểm sinh ra, cô xếp thứ 8 trong danh sách.

Thời thơ ấu
Louise sinh ngày 8 tháng 11 năm 2003 (23:32 GMT) (sinh sớm trước thời hạn) tại Bệnh viện Frimley Park tại Surrey. Tên của cô được công bố vào ngày 27 tháng 11 năm 2003. Cô làm lễ rửa tội tại Nhà thờ Private tại Lâu đài Windsor ngày 24 tháng 4 năm 2004. Cha mẹ đỡ đầu của cô là: Phu nhân Alexandra Etherington, Phu nhân Sarah Chatto, Lord Ivar Mountbatten, Rupert Elliott, và Bà Urs Schwarzenbach.

Giáo dục
Louise đang theo học ở trường St George's Chapel. Nơi Vương tôn nữ Eugenie xứ York cũng từng học.

Thân phận vương thất
Louise là một trong những phù dâu tại đám cưới của Vương tử William và Catherine Middleton. Cô tham dự Lễ Phục sinh với ông bà, bố mẹ và chị họ - Vương tôn nữ Eugenie xứ York ở St George's Chapel tại Lâu đài Windsor. Louise xuất hiện trong sự kiện vào các năm 2011, 2012, 2013 và cũng đã dự kỷ niệm 60 đăng quang của Nữ vương Elizabeth II vào năm 2013. Vào tháng 4 năm 2015, Louise cùng bố mẹ, em trai James đi đến Nam Phi để tham gia chuyến đi nước ngoài đầu tiên của họ.

Lady Louise nằm trong danh sách Vương nữ Anh, nhưng cô không có tước hiệu Vương tôn nữ và không có kính xưng "HRH" (Điện hạ)

Danh hiệu
8 tháng 11 năm 2003 - nay: Lady Louise Mountbatten-Windsor

Khi sinh ra, Louise vốn được mang tước hiệu của một Vương tôn nữ, Her Royal Highness Princess Louise of Wessex (Vương tôn nữ Louise xứ Wessex Điện hạ). Nhưng cha mẹ cô muốn cô mang tước hiệu quý tộc hơn là tước hiệu Vương thất. Vì thế, cô trở thành Lady Louise Mountbatten-Windsor.

Phả hệ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 BBC News- "Royal baby born prematurely"

Sinh năm 2003
Nhân vật còn sống
Vương nữ Anh
Vương nữ Liên hiệp Anh
Hoàng gia Anh
Vương tộc Windsor


title: Vườn quốc gia Thung lũng các loài hoa

text:
Vườn quốc gia Thung lũng các loài hoa (tiếng Anh: Valley of Flowers National Park) là một vườn quốc gia ở phía Tây của khu bảo tồn Nanda Devi  thuộc dãy Tây Himalaya với những đồng cỏ hoa đặc hữu của vùng núi cao. Vườn quốc gia này trải dài trên một diện tích là 87,5 km² (thuộc khu dự trữ sinh quyển Nanda Devi rộng 223,674 km² và vùng đệm của khu dự trữ sinh quyển này lên đến hơn 5.148 km²)  và đã được hình thành từ năm 1982 với đỉnh núi cao nhất trong vườn quốc gia là Gauri Parbat cao 6.719 m.

Tự nhiên
Vườn quốc gia thung lũng hoa nổi bật với những đồng cỏ sinh thái (cỏ chân ngỗng là chủ yếu), những loài hoa núi cao như: Cúc vạn thọ, anh túc, Brahma kamal, Poppy Blue Himalayan, Lily Cobra (cây rắn hổ mang, một loại cây bắt mồi)..., các loài cây lấy thuốc quý và nhiều loài hoa khác đang bị đe dọa mà không một nơi nào khác có. Rừng ở đây là những khu rừng nhỏ, chủ yếu là bạch dương và đỗ quyên.

Động vật trong vườn quốc gia bao gồm rất nhiều những loài động vật quý hiếm thuộc loài chim (như trĩ, kền kền, đại bàng vàng Himalaya..), cừu xanh, sơn dương, hươu xạ, gấu nâu, gấu đen châu Á, cáo đỏ, voọc, báo tuyết và các loài bướm.

Với phong cảnh nhẹ nhàng, mang vẻ đẹp tự nhiên, thung lũng các loài hoa bổ sung, tô điểm cho vùng núi cao Nanda Devi gồ ghề phủ tuyết trắng gần đó, tạo ra một vùng chuyển tiếp thiên nhiên duy nhất giữa dãy núi núi Zanskar và Great Himalaya.

Lịch sử

Người dân địa phương ở đây cho rằng nó là nơi sinh sống của tiên. Nó không có tên trên bản đồ cho đến năm 1931, đoàn thám hiểm người Anh gồm Frank S. Smythe, Eric Shipton và R.L. Holdsworth và nhiều người khác bị lạc đường đi sau một chuyến thám hiểm leo núi, và nơi họ lạc đến là một thung lũng với đồng cỏ và rất nhiều các loài hoa đẹp chưa từng thấy ở nơi nào trước đó. Vẻ đẹp của nó thu hút đoàn thám hiểm và họ đặt tên cho nó là "Valley of Flowers" (Thung lũng hoa). Sau đó, rất nhiều nhà thực vật học đến đây nghiên cứu về các loài thực vật ở đây.

Năm 1939, Joan Margaret Legge (sinh ngày 21 tháng 2 năm 1885 - mất 4 tháng 7 năm 1939) là một nhà thực vật học của Vườn Bách thảo Hoàng gia Kew, đến thung lũng để nghiên cứu hoa và trong khi vượt qua các sườn núi đá để thu thập hoa, cô đã bị trượt chân và mất tại đây. Em gái của cô sau đó đã đến thăm thung lũng và dựng lên một bia tưởng niệm gần ngay tại chỗ Margaret Legge ngã.

Năm 1993, Chandra Prakash Kala là một nhà thực vật học của Viện bảo tồn động thực vật hoang dã Ấn Độ đến đây  nghiên cứu và đã thống kê với khoảng 520 loài thực vật núi cao trong đó có 498 loài có hoa ở nơi đây.

Quản lý
Vườn quốc gia được quản lý bởi Bộ Lâm nghiệp Bang Uttarakhand, Bộ Môi trường và Rừng Quốc gia Ấn Độ. Vườn quốc gia này nghiêm cấm chăn thả gia súc từ năm 1983 và chỉ mở cửa trong mùa hè từ tháng 6 đến tháng 10 hàng năm cho du khách, vì khoảng thời gian còn lại phần lớn vườn quốc gia bị bảo phủ bởi tuyết, rất nguy hiểm cho du khách.

Khí hậu
Là một thung lũng trong dãy Himalaya, lưu vực sông Nanda Devi có một vi đặc biệt ảnh hưởng tới khí hậu của vườn quốc gia. Điều kiện tự nhiên ở đây thường khô với lượng mưa hàng năm thấp, nhưng có lượng mưa gió mùa lớn từ cuối tháng 6 đến đầu tháng 9. Sương mù và mây thấp trong mùa mưa khiến đất ở đây ẩm ướt, do đó thảm thực vật phát triển tốt hơn bình thường ở các thung lũng Himalaya khác có khí hậu khô hơn. Từ giữa tháng 4 đến tháng 6, nhiệt độ vừa phải và khá dễ chịu (tối đa 19 °C). Thung lũng các loài hoa cũng có khu vực nhỏ mang đậm chất của khí hậu một thung lũng Himalaya ở phía nam của vườn quốc gia. Đó là thường có sương mù dày đặc và mưa thường diễn ra trong những tháng cuối mùa hè. Cả hai khu vực lưu vực sông Nanda Devi và thung lũng thường có tuyết vào tháng 6-7 và từ cuối tháng 10 đến cuối tháng 3. Tuyết ở phía Nam thường dày hơn so với phía Bắc của vườn quốc gia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chính của UNESCO
 United Nations Environment Programme
 The Encyclopedia of Earth
 Valley of Flowers by Frank S. Smyth

Thung lũng các loài hoa
Thung lũng các loài hoa
Himalaya