title: Vương Diên Hy

text:
Vương Diên Hy (王延羲) (?-8 tháng 4 năm 944), được gọi là Vương Hy (王曦) trong thời gian trị vì, gọi theo miếu hiệu là Mân Cảnh Tông, là một hoàng đế của nước Mân thời Ngũ Đại Thập Quốc. Ông trở thành quân chủ của quốc gia sau một cuộc chính biến dẫn đến việc phế truất cháu trai Vương Kế Bằng trong năm 939. Do ông cai trị ác nghiệt, các sĩ quan cấm quân là Chu Văn Tiến và Liên Trọng Ngộ làm phản, thích sát ông và tàn sát hoàng tộc họ Vương. Sau đó, Chu Văn Tiến xưng là Mân Đế.

Trước khi trị vì
Vương Diên Hy là con trai thứ 28 của Vương Thẩm Tri- người thường được xem là quân chủ đầu tiên của Mân.

Khi Mân Khang Tông Vương Kế Bằng mở tiệc nhân dịp Tân La hiến bảo kiếm, Vương Kế Bằng giơ kiếm cho Đồng bình chương sự Vương Đàm (王倓) và nói với người này "Có thể dùng nó để làm gì?" và Vương Đàm đáp, "để trảm kẻ bầy tôi bất trung,". Vương Diên Hy được miêu tả là đương thời trong lòng có chí khác, nghe thấy thì sợ hãi biến sắc.

Do Vương Kế Bằng thường nghi kị, sát hại tông thất, Tả bộc xạ, Đồng bình chương sự Vương Diên Hy phải giả vờ cuồng vọng ngu muội để tránh họa. Vương Kế Bằng do đó ban cho Vương Diên Hy áo của đại sĩ, đưa đến Vũ Di Sơn, song sau đó lại triệu ông về kinh thành Trường Lạc và giam cầm trong tư đệ.

Đêm ngày Tân Tị (12) tháng 7 nhuận (29 tháng 8), quân sứ Liên Trọng Ngộ dẫn theo binh sĩ Củng Thần và Án Hạc tấn công vào Trường Xuân cung (長春宮) do Vương Kế Bằng đang ở đó, cho người đến nghênh Vương Diên Hy làm hoàng đế. Vương Kế Bằng sau đó bị sát hại..

Mân quốc vương
Vương Diên Hy tự xưng là Uy Vũ tiết độ sứ, Mân quốc vương, đổi tên thành Hy (曦), cải niên hiệu, xá tội cho tù nhân, ban thưởng trong ngoài. Ông cho người cáo phó với các nước lân cận rằng Thần vệ quân sát hại Vương Kế Bằng, truy thụy hiệu hoàng đế cho Vương Kế Bằng. Ông khiển thương nhân dâng biểu xưng làm phiên thuộc của Hậu Tấn Cao Tổ Thạch Kính Đường tại Trung Nguyên, song trong nước vẫn đặt các chức quan theo Thiên tử chế. Ông bổ nhiệm Lý Chân làm Tư không kiêm Trung thư thị lang, Đồng bình chương sự. Ông cũng cho xử tử đạo sĩ Trần Thủ Nguyên, vu giả Lâm Hưng của Vương Kế Bằng, và xử tử nguyên Thị lang Thái Thủ Mông do bán chức quan. Vương Hy cho xây dựng tân cung và chuyển đến sống tại đó.

Tuy nhiên, sau khi trở thành quân chủ, Vương Hi kiêu dâm hà ngược, nghi kị tông tộc, hay dựa vào thù oán khi trước. Kỳ đệ là Kiến châu thứ sử Vương Diên Chính nhiều lần dâng thư khuyến gián, Vương Hy tức giận và viết thư lại mắng chửi Vương Diên Chính. Vương Hy khiển thân lại là Nghiệp Kiều (鄴翹) đến làm giám quân tại Kiến châu của Vương Diên Chính, và khiển Giáo luyện sứ Đỗ Hán Sùng (杜漢崇) đến làm giám quân ở Nam trấn lân cận. Nghiệp Kiều và Đỗ Hán Sùng báo lên Vương Hy các cáo buộc của họ rằng Vương Diên Chính làm việc mờ ám, hai huynh đệ tích thêm nghi ngờ thù ghét. Một ngày, Nghiệp Kiều và Vương Diên Chính nghị sự, hai bên có bất đồng. Nghiệp Kiều chạy đến Nam trấn, Vương Diên Chính phát binh tiến công Nam trấn, đánh bại binh đồn trú tại đây. Nghiệp Kiều và Đỗ Hán Sùng chạy về thủ đô, quân biên thùy phía tây của Vương Hy đều tan vỡ.

Tháng 2 năm Canh Tý (940), Vương Hy khiển thống quân sứ Phan Sư Quỳ (潘師逵) và Ngô Hành Chân (吳行真) đem bốn vạn binh đánh Vương Diên Chính. Vương Diên Chính cầu cứu Quốc vương Tiền Nguyên Quán của Ngô Việt, đến ngày Nhâm Tuất (26) cùng tháng (6 tháng 4), Tiền Nguyên Quán khiển Ngưỡng Nhân Thuyên (仰仁詮) và Tiết Vạn Trung (薛萬忠) đem bốn vạn quân cứu Vương Diên Chính. Tuy nhiên, sau đó quân của Vương Hy bị Vương Diên Chính đẩy lui.

Sau đó, Ngưỡng Nhân Thuyên đem quân Ngô Việt đến Kiến châu, Vương Diên Chính thỉnh quân Ngô Việt trở về, Ngưỡng Nhân Thuyên không chấp thuận. Vương Diên Chính sợ hãi, lại khiển sứ xin Vương Hy xuất binh cứu. Vương Hy bổ nhiệm huynh tử là Vương Kế Nghiệp (王繼業) làm hành doanh đô thống, đem hai vạn quân đi cứu Vương Diên Chính, Vương Hy cũng viết thư trách Ngô Việt và khiển khinh binh cắt đứt đường vận lương của Ngô Việt. Đến khi quân Ngô Việt hết lương thực, tháng 5 ÂL, Vương Diên Chính khiển binh xuất kích, kết quả đại phá quân Ngô Việt. Đến ngày Quý Mùi (18) cùng tháng (26 tháng 6), Ngưỡng Nhân Thuyên triệt thoái.

Sau đó, Hoàng đế Lý Cảnh của Nam Đường khiển Khách tỉnh sứ Thượng Toàn Cung (尚全恭) đến Mân, hòa giải giữa Vương Hy và Vương Diên Chính. Tháng 6 ÂL, Vương Diên Chính khiển nha tướng và nữ nô mang thệ thư và hương lô đến Phúc châu, cùng Vương Hy thề ước ở Tuyên lăng (lăng mộ của Vương Thẩm Tri). Tuy vậy, sự nghi ngờ oán giận dữa hai người vẫn như cũ.

Tháng 7 ÂL, Vương Hy cho đắp tây quách của Phúc Châu nhằm đề phòng Vương Diên Chính. Ngoài ra, ông còn khuyến khích nhân dân làm tăng nhân, nhằm tránh thuế nặng nên nhiều nhân dân trở thành tăng nhân, tổng cộng có khoảng 11.000 người.

Hậu Tấn Cao Tổ trước đó đoạn tuyệt quan hệ với Mân do Vương Kế Bằng ngạo mạn, sau khi thương nhân dâng biểu của Vương Hy cho Hậu Tấn Cao Tổ, đến ngày Giáp Thân (23) tháng 11 (24 tháng 12), Hậu Tấn Cao Tổ bổ nhiệm Vương Hy làm Uy Vũ tiết độ sứ, kiêm Trung thư lệnh, phong tước Mân quốc vương.

Tháng giêng năm Tân Sửu (941), Vương Diên Chính thỉnh Vương Hi thăng Kiến châu làm Uy Vũ quân, và cho mình làm tiết độ sứ. Vương Hy lấy lý do Uy Vũ quân đặt tại Phúc châu, do vậy thăng Kiến châu làm Trấn An quân (鎮安), cho Vương Diên Chính làm tiết độ sứ, phong cho tước Phú Sa vương. Tuy nhiên, Vương Diên Chính tại đổi tên Trấn An thành Trấn Vũ (鎮武). Tháng 4 ÂL, Vương Hy bổ nhiệm con là Vương Á Trừng làm Đồng bình chương sự, phán lục quân chư vệ. Vương Hy nghi ngờ đệ là Đinh châu thứ sử Vương Diên Hỷ (王延喜) thông mưu với Vương Diên Chính, khiển tướng quân Hứa Nhân Khâm (許仁欽) đem ba nghìn quân đến Đinh châu để bắt Diên Hỷ đem về Phúc châu. Sau đó, do biết Vương Diên Chính gửi thư chiêu dụ Tuyền châu thứ sử Vương Kế Nghiệp, Vương Hy triệu Vương Kế Nghiệp về Phúc châu và ban chết, giết những con trai của Kế Nghiệp tại Tuyền châu.

Làm hoàng đế
Tháng 7 ÂL, Vương Hy xưng là Đại Mân hoàng, lĩnh Uy Vũ tiết độ sứ. Vương Hy và Vương Diên Chính tấn công lẫn nhau, khiến quãng đường giữa hai bên đầy xương phơi. Khi sứ giả của Vương Hy đến, Vương Diên Chính cho binh ra thị uy, nói những lời gay gắt mạo phạm với sứ giả. Do lo sợ người kế nhiệm Vương Kế Nghiệp tại tại Tuyền châu là Vương Kế Nghiệm (王繼嚴) (con của thứ huynh Vương Diên Quân) được lòng dân, Vương Diên Hy bãi chức và triệu hồi Vương Kế Nghiêm, sau đó dùng rượu độc hại chết Vương Kế Nghiêm. Không lâu sau, Vương Diên Hy lập Lang Da vương Vương Á Trừng làm Uy Vũ tiết độ sứ, kiêm Trung thư lệnh, cải hiệu Trường Lạc vương. Đến tháng 10 ÂL, Vương Hy tức hoàng đế vị.

Tháng giêng năm Nhâm Dần (942), Vương Diên Hy lập con của Đồng bình chương sự Lý Chân (cũng là mẹ của Vương Á Trừng) làm hoàng hậu. Theo mô tả, bà thích uống rượu và cố chấp, Vương Hy sủng ái song cũng kiêng sợ bà. Sang tháng 3 ÂL, Vương Diên Hy phong Vương Á Trừng làm Mân vương.

Tháng 6 ÂL, Vương Diên Chính bao vây Đinh châu, Vương Hy phát 5 nghìn binh từ Tuyền châu và Chương châu đến cứu Đinh châu, đồng thời khiển các tướng Lâm Thủ Lượng (林守亮), Hoàng Kính Trung (黃敬忠), và Hoàng Thiệu Pha (黃少頗) tiến công Kiến châu nhân lúc Vương Diên Chính vắng mặt. Tháng 7 ÂL, Vương Diên Chính rút lui sau khi đánh 42 trận mà vẫn không chiếm được Đinh châu. Sang tháng 8 ÂL, Vương Hy khiển sứ đem chiếu, chín trăm kim khí, vạn xâu tiền, 640 tướng lại sắc cáo, cầu hòa với Vương Diên Chính, Vương Diên Chính không nhận. Cùng tháng, Vương Hy bày tiệc mời quần thần ở Cửu Long điện, tụng tử Vương Kế Nhu (王繼柔) do không uống được rượu nên ngầm giảm số rượu của mình, Vương Hy tức giận và cho xử trảm Vương Kế Nhu và khách tướng dâng rượu cho Kế Nhu.

Người Mân đúc tiền sắt lớn Vĩnh Long thông bảo, giá trị bằng 100 tiền chì.

Vương Hy bổ nhiệm Đồng bình chương sự Dư Đình Anh làm Tuyền châu thứ sử, song Dư Đình Anh tham ô, bắt con gái nhà dân, nói dối rằng để tuyển chọn nhằm đưa vào hậu cung. Khi sự việc bị phát giác, Vương Hy khiển ngự sử đi khảo xét. Dư Đình Anh lo sợ nên về kinh thành Trường Lạc, Vương Hy truy cứu, cho làm thuộc lại. Dư Đình Anh dâng vạn xâu tiền, Vương Hy hài lòng và triệu kiến rồi hỏi về cống vật cho hoàng hậu, và sau khi Dư Đình Anh dâng tiền cho Lý hoàng hậu thì người này được trở về Tuyền châu. Từ đó, các châu đều dâng cống vật riêng cho hoàng hậu. Sau đó, Vương Diên Hy còn triệu Dư Đình Anh về làm tể tướng. Diêm thiết sứ- Hữu bộ xạ Lý Nhân Ngộ (李仁遇) (con của tể tướng Lý Mẫn và là cháu ngoại gọi bằng cậu của ông) còn trẻ tuổi, lại có dung mạo xinh đẹp, do vậy được Vương Diên Hy sủng ái. Đến tháng 12 ÂL, Vương Diên Hy bổ nhiệm Lý Nhân Ngộ và Lý Quang Chuẩn (李光準) làm Đồng bình chương sự.

Tháng 2 ÂL năm Quý Mão (943), Vương Diên Chính xưng đế ở Kiến châu, đặt quốc hiệu là "Đại Ân". Trong khi đó, Vương Hy nạp con của Kim ngô sứ Thượng Bảo Ân (尚保殷) làm hiền phi. Theo mô tả, hiền phi rất xinh đẹp, được Vương Hy sủng ái. Theo ghi chép, khi ông say rượu, hiền phi muốn ông giết người hay tha thứ thì ông cũng làm theo. Trong một bữa tiệc, có một người hiến kiếm cho Vương Hy, Vương Hy nhớ đến chuyện Vương Đàm năm xưa nên hạ lệnh đào mộ Vương Đàm và chặt thi thể.

Cuối năm đó, Vương Hy gả công chúa, và khi ông phát hiện ra có 12 triều sĩ không chúc mừng, họ đều bị đánh trượng ở triều đường. Do Ngự sử trung thừa Lưu Tán (劉贊) không tiến hành hạch tội, Vương Diên Hy cũng xử phạt đánh trượng Lưu Tán, Lưu Tán không chịu nhục và muốn tự sát. Khi Gián nghị đại phu Trịnh Nguyên Bật (鄭元弼) nói giúp cho Lưu Tán, Vương Hy nói "Khanh muốn làm theo Ngụy Trưng hả?", Trịnh Nguyên Bật nói "Thần xem bệ hạ là Đường Thái Tông, nên mạo muội làm theo Ngụy Trưng." Cơn giận của Vương Hy giảm bớt, ông cho thả Lưu Tán, song cuối cùng Lưu Tán vẫn buồn rầu mà chết.

Tháng 4 năm Quý Mão (943), Hoàng đế Lý Cảnh của Nam Đường khiển sứ đem thư cho Vương Hy và Vương Diên Chính, trách việc huynh đệ đánh lẫn nhau. Vương Hy viết thư đáp lại, dẫn việc Chu công diệt trừ Quản-Sái, và Đường Thái Tông giết Kiến Thành-Nguyên Cát. Vương Diên Chính thì viết thư lại chê trách họ Lý (Nam Đường) đoạt nước của họ Dương (Ngô), Lý Cảnh giận dữ và cắt đứt quan hệ với Ân.

Củng thần đô chỉ huy sứ Chu Văn Tiến, Các môn sứ Liên Trọng Ngộ của Mân do khi trước giết Vương Kế Bằng nên thường lo sợ cho tính mạng của bản thân. Họ càng trở nên lo sợ khi Vương Diên Hy trong khi say rượu đã giết đồng đảng của họ là Khống hạc chỉ huy sứ Ngụy Tòng Lãng (魏從朗). Vương Diên Hy từng uống rượu rồi ngâm thơ của Bạch Cư Dị "duy hữu nhân tâm tương đối gian, chỉ xích chi tình bất năng liệu", khi đó hai người cũng có mặt. Trong khi đó, Lý hậu đố kỵ hiền phi do hiền phi được Vương Diên Hy sủng ái, bà muốn giết Vương Diên Hy để Vương Á Trừng kế vị, vì thế sai người nói với Chu Văn Tiến và Liên Trọng Ngộ rằng Vương Hy nghi ngờ họ. Khi đó hậu phụ Lý Chân có bệnh, ngày Ất Dậu tháng (13) 3 năm Giáp Thìn (8 tháng 4 năm 944), Vương Hy đến phủ đệ của Lý Chân để thăm hỏi. Chu Văn Tiến và Liên Trọng Ngộ sai Củng thần mã bộ sứ Tiền Đạt (錢達) ám sát Vương Hy ngay trên ngựa. Họ triệu tập bá quân đến triều đường, tuyên bố rằng Mân Thái Tổ Vương Thẩm Tri lập Mân quốc song tử tôn dâm ngược hoang trụy, rằng Trời chán ghét Vương thị, nên đổi sang chọn người có đức để lập làm vua. Sau đó, Chu Văn Tiến tự xưng là Mân Chủ, bắt giữ tông tộc Vương thị và tàn sát tại Trường Lạc, trong đó có Lý hoàng hậu và Vương Á Trừng. Chu Văn Tiến cho chôn cất Vương Hy, truy thụy là Duệ Văn Quảng Vũ Minh Thánh Nguyên Đức Long Đạo Đại Hiếu Hoàng đế, miếu hiệu là Khang Tông.

Chú thích

Tham khảo

|-

|-

|-

Vua Mân (Thập quốc)
Vua Trung Quốc bị giết
Năm sinh thiếu
Mất năm 944
Người song tính luyến ái
Năm sinh không rõ
Sinh thế kỷ 10


title: Trận Châtillon-sous-Bagneux

text:
Trận Châtillon-sous-Bagneux, hay còn gọi là Trận chiến Châtillon, là một cuộc giao tranh trong Chiến dịch chống Pháp của quân đội Đức – Phổ vào các năm 1870 – 1871, đã diễn ra vào ngày 19 tháng 9 năm 1870. Đây cũng được xem là trận đánh đầu tiên trong lịch sử của nền Đệ tam Cộng hòa Pháp. Trong trận giao chiến quyết liệt này – xảy ra tại Châtillon và Bagneux (gần thủ đô Paris của nước Pháp), Quân đoàn V của quân đội Phổ dưới quyền chỉ huy của Thượng tướng Bộ binh Hugo von Kirchbach, cùng với Quân đoàn II của Vương quốc Bayern do Thượng tướng Bộ binh Jakob von Hartmann điều khiển (đều là các lực lượng thuộc Tập đoàn quân số 3 của Phổ - Đức do Thái tử Friedrich Wilhelm làm Tổng tư lệnh), đã giành được chiến thắng trước một đợt tấn công của Quân đoàn XIV dưới quyền chỉ huy của tướng Renault – thuộc đội quân Pháp dưới quyền tổng chỉ huy của tướng Alexandre Ducrot. Mặc dù một số binh lính dưới quyền Ducrot đã chiến đấu tốt, phần lớn đội quân của ông trở nên nhốn nháo. Quân Pháp bị buộc phải bỏ chạy về Paris, đánh mất cao nguyên Châtillon – một vị trí phòng ngự rất thuận lợi nhìn ra các pháo đài ở phía Nam Paris – vào tay quân đội Đức. Đây là một thảm họa đối với "chính nghĩa" của quân đội Pháp trong cuộc chiến tranh, mặc dù người Pháp thông báo rằng họ chỉ chịu thiệt hại nhỏ.

Trận chiến Sedan giữa quân đội Đức và Pháp trong các ngày 1 – 2 tháng 9 năm 1870 đã kết thúc với thất bại thê lương của Đệ nhị Đế chế Pháp. Chiến thắng Sedan đã mở đường cho quân Đức tiến vào Paris, và đến ngày 4 tháng 9, một cuộc nổi dậy ở Paris đã lật đổ Đế chế và dẫn đến sự thành lập Chính phủ Vệ quốc. Trong khi đó, thừa lệnh của Tổng tham mưu trưởng Helmuth von Moltke Lớn, các Tập đoàn quân số 3 và Maas của Đức đã lên đường tiến đánh Paris 5 ngày sau đại thắng tại Sedan. Cho đến ngày 19 tháng 9, Quân đoàn V của Phổ do tướng Von Kirchbach chỉ huy đã tiến quân theo 2 đội hình hàng dọc đến cung điện Versailles. Người Pháp quyết tâm phải giữ lấy quyền làm chủ các cao điểm quan trọng ở phía trước các công sự của thủ đô, và trước tình hình người Phổ đã hiện diện tại cao nguyên Châtillon, tướng Ducrot của Pháp đã phát động một cuộc phá vây trên chiến tuyến của Quân đoàn V: rạng sáng ngày 19 tháng 9, 2 sư đoàn bộ binh thuộc Quân đoàn XIV của Pháp đã tiến đánh Petit Bicêtre và Villacoublay. Được sự hỗ trợ mạnh mẽ của lực lượng pháo binh, họ đã đánh bật các tiền đồn của Đức (Sư đoàn số 9 của Phổ), mặc dù ban đầu quân Đức phòng ngự thành công. Tuy nhiên, mặc dù Quân đoàn II của Bayern dưới quyền Hartmann tiến quân theo đường khác, Lữ đoàn Bộ binh số 1 của họ đã được đưa vào đến Bicêtre để hỗ trợ quân Phổ. Đồng thời, Von Kirchbach đã xuống lệnh cho Sư đoàn số 10 của Phổ ứng chiến ngay sau khi lực lượng tiên phong của họ đến phía đông bắc Villaconblay. Một đợt tấn công phối hợp của quân Bayern với quân Phổ vốn còn giao chiến tại Bois de Garenne đã đẩy lùi quân Pháp ở Pavé blanc. Trong khi đó, người Pháp đã hình thành được đội hình pháo binh của mình, và 3 trung đoàn lại tấn công Petit Bicêtre và Bois de Garenne. Hỏa lực của súng hỏa mai Phổ đã đánh bại quân Pháp, và đạn pháo của Đức đã buộc lính Zouaves ở nông trang Trivaux phải chạy dài về Paris. Một phần của cánh phải của quân Pháp phải cuống cuồng tháo chạy. Liên quân Phổ - Bayern đã chiếm được Pavé blanc, giành lại Dame Rose và đánhthọc đến rừng Meudon.

Tuy nhiên, phần còn lại của các lực lượng Pháp đã tập trung xung quanh một đồn nhỏ bằng đất được dựng lên trên cao nguyên Châtillon. Sau đó, Von Kirchbach đã dẫn Quân đoàn V về Versailles, giao lại trận chiến cho Quân đoàn II của Bayern. Trong khi một lữ đoàn của Bayern được phái đến Sceaux, Lữ đoàn số 8 của Quân đoàn số 4 Bayern đã được đưa đến Croix de Bernis, và Lữ đoàn số 7 tiến về Bourg. Quân đội Đức đã tăng cường pháo lực của mình, và sau một ngày giao chiến, Ducrot đã ra lệnh phá hủy các khẩu pháo tại công sự bằng đất rồi rút chạy về phía sau các pháo đài riêng biệt. Một số binh lính của Sư đoàn số 3 của Bayern đã theo chân ông ta qua Sceaux và Plessis-Picquet, và chiếm giữ công sự đã bị bỏ lại của quân ông. Trận đánh đã thể hiện uy lực của Pháo binh Pháp, song chiến thắng của quân đội Đức tại trận Châtillon đã tạo điều kiện thuận lợi cho người Bayern đánh bại mọi cuộc tấn công của quân đội Pháp vào cao nguyên Châtillon. Sau trận đánh này, quân đội Đức đã hoàn thành cuộc phong tỏa Paris. Quân Pháp sẽ còn tiến hành nhiều cuộc phá vây khốc liệt nữa, nhưng đều bị quân Đức bẻ gãy.

Chú thích

Trận đánh liên quan tới Phổ
Trận đánh liên quan tới Pháp
Xung đột năm 1870
Chevilly, Trận
Pháp năm 1870
Trận đánh liên quan tới Bayern


title: Lee Dong-wook

text:
Lee Dong-wook (Hangul: 이동욱, Hanja: 李棟旭, Hán-Việt: Lý Đông Húc, sinh ngày 6 tháng 11 năm 1981) là một nam diễn viên, người mẫu và người dẫn chương trình truyền hình người Hàn Quốc. Anh được khán giả biết đến với các vai chính trong các bộ phim truyền hình Cô em họ bất đắc dĩ (2005), Scent of a Woman (2011), Ông hoàng khách sạn (2014), Bubble gum (2015),Yêu tinh (2016), Sinh mệnh (2018), Chạm vào tim em (2019) và Bạn trai tôi là Hồ Ly (2020), Người hùng điên rồ (2021).

Sự nghiệp
Lee Dong-wook bắt đầu sự nghiệp diễn xuất vào năm 1999, tiếp tục với những vai diễn đơn thuần cho đến khi trở thành ngôi sao với vai chính trong phim truyền hình lãng mạn Cô em họ bất đắc dĩ vào năm 2005. Bộ phim không những phổ biến với khán giả trong nước mà còn ở nước ngoài, đặc biệt là ở châu Á và khu vực Đông Nam Á. Sau đó anh tiếp tục thủ vai chính trong phim truyền hình hình sự, bí ẩn La Dolce Vita (2008), tâm lý, hài hước Partner (2009), tình cảm Scent of a Woman (2011), Wild Romance (2012), cổ trang Kẻ trốn chạy của Joseon (2013) và phim truyền hình dài tập Ông hoàng khách sạn.

Tháng 11 năm 2011, Lee Dong-wook ký hợp đồng với công ty giải trí King Kong Entertainment.

Dong-wook cùng với nghệ sĩ hài Shin Dong-yup trở thành MC mới của talk show Strong Heart từ tháng 4 năm 2012 đến tháng 1 năm 2013. Anh cũng xuất hiện vào mùa 1 và 2 của Roomate.

Vào năm 2016, Lee Dong-wook xác nhận tham gia phim truyền hình viễn tưởng-lãng mạn Yêu tinh cùng với Gong Yoo, phát sóng vào tháng 12 đến tháng 2 năm 2017. Anh đóng vai Thần Chết. Bộ phim thành công vang dội, là một trong những bộ phim có rating cao nhất trong lịch sử truyền hình đài cáp.

Năm 2018, Lee Dong-wook đóng vai chính trong bộ phim y khoa Life, anh đóng vai một bác sĩ làm việc tại Khoa ER.

Đến năm 2020, anh đã tiếp tục tạo nên tiếng vang lớn khi tham gia bộ phim Bạn trai tôi là Hồ Ly khi đóng vai chính là hồ ly chín đuôi Lee Yeon.

Ngoài sự nghiệp diễn xuất, năm 2013, Lee Dong-wook đã ký hợp đồng quảng cáo với thương hiệu nước xả vải Downy và đã xuất hiện trong quảng cáo nước xả vải Downy Huyền Bí.

Đời sống cá nhân
Anh nhập ngũ vào tháng 8 năm 2009 và xuất ngũ vào tháng 6 năm 2011.

Ngày 9 tháng 3 năm 2018, anh và ca sĩ, diễn viên Bae Suzy xác nhận đang tìm hiểu nhau .

Ngày 2 tháng 7 năm 2018, anh và Suzy xác nhận đã chia tay sau 4 tháng tìm hiểu .

Danh sách phim

Phim truyền hình

Video ca nhạc

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lee Dong-wook  tại King Kong Entertainment
Lee Dong-wook Fan Cafe trên Daum

Lee Dong Wook trên Instagram

Nghệ sĩ King Kong by Starship
Sinh năm 1981
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Nam diễn viên điện ảnh Hàn Quốc
Nam diễn viên Hàn Quốc thế kỷ 21
Người Seoul
Nam diễn viên Seoul


title: Triệu Xuân

text:
Triệu Xuân (sinh 4 tháng 9 năm 1952 - mất 26 tháng 10 năm 2021) là một nhà văn, nhà báo Việt Nam.

Ngày 26 tháng 10 năm 2021, nhà văn Triệu Xuân đã trút hơi thở cuối cùng sau một thời gian dài chống chọi với căn bệnh ung thư. Ông đã có một cái nhìn dự báo trước điềm không lành trong 1 cuốn tiểu thuyết của mình

Tiểu sử
Triệu Xuân sinh ngày 4 tháng 9 năm 1952 tại xã An Đức, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương, tên khai sinh là Triệu Xuân Điến, bút danh khác là Triệu Minh, Minh Đức.

Ông tốt nghiệp khoa Ngữ văn Đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1973, rồi tình nguyện vào chiến trường miền Nam làm phóng viên chiến trường của Đài Phát thanh Giải phóng, thường trú tại khu V - Trung Trung Bộ.

Sau năm 1975, ông làm phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, trưởng ban biên tập chương trình phát thanh dành cho Nam Bộ của Đài Tiếng nói Việt Nam.

Năm 1986, ông trở thành hội viên Hội nhà văn Việt Nam.

Từ năm 1997, là Phó Trưởng Cơ quan Đại diện Báo Đầu tư tại Thành phố Hồ Chí Minh

Từ tháng 12-2000, Triệu Xuân là Trưởng Chi nhánh Nhà xuất bản Văn học tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Ủy viên Ban chấp hành, Trưởng ban Sáng tác Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh khóa 4: 2001-2005.

Ủy viên Ban chấp hành, Phó Chủ tịch Hội đồng văn xuôi Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh khóa 5: 2005-2010.

Ủy viên Ban chấp hành Chi hội Hội Nhà văn Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ I: 2005-2010.

Phó Trưởng Chi hội Hội Nhà văn Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2011-2015.

Cách đây ít ngày, sau nhiều năm chống chọi với bệnh tật, ông đã ra đi mãi mãi vào chiều ngày 26 tháng 10 năm 2021

Tác phẩm chính đã xuất bản
 Sức mạnh từ trong lòng đất, truyện ký. Cờ Giải phóng (Khu ủy khu Trung Trung bộ) số Tết dương lịch 1975.
 Những người mở đất, truyện vừa. Nhà xuất bản Văn Nghệ TP. Hồ Chí Minh. 1983. Nhà xuất bản Văn học 2005.
 Giấy trắng, tiểu thuyết. Nhà xuất bản Văn Nghệ TP. Hồ Chí Minh. 1985, tái bản 1986. Nhà xuất bản Văn học và Nhà xuất bản Hội Nhà văn tái bản nhiều lần. Nhà xuất bản Văn học in lần thứ mười hai: 2009.
 Nổi chìm trong dòng xoáy, tiểu thuyết. Nhà xuất bản Giao thông Vận tải in lần đầu 40.000 bản năm 1987. Nhà xuất bản Hội Nhà văn tái bản, 2005.
 Đâu là lời phán xét cuối cùng, tiểu thuyết. Nhà xuất bản Văn Nghệ TP. HCM, 1987. Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2002.
 Trả giá, tiểu thuyết. Nhà xuất bản Văn Nghệ TP. HCM, 1988, tái bản 1988, 1991. Nhà xuất bản Văn học in nhiều lần; In lần thứ mười hai năm 2010 trong bộ Tổng tập Văn học Việt Nam Thế kỷ XX. Giải thưởng Văn học viết về đề tài công nhân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam 1986-1990.
 Bụi đời, tiểu thuyết. Nhà xuất bản Thanh niên,1990 (in hai lần). Nhà xuất bản Văn học tái bản nhiều lần, in lần thứ mười hai năm 2010.
 Sóng lừng (V.N.Mafia), tiểu thuyết. Nhà xuất bản Giao thông Vận tải, 1991.
 Cõi mê, tiểu thuyết. Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 11-2004, tái bản 2005, 2006, 2007, 2009, 2011.
 Lấp lánh tình đời. Truyện & Ký chọn lọc. Nhà xuất bản Văn học. 2007, in lần thứ hai: 2009.

Tham khảo

Người Hải Dương
Nhà báo Việt Nam
Nhà văn Việt Nam thời kỳ từ 1976


title: Sở Lệ vương

text:
Sở Lệ vương (楚厲王, trị vì: 757 TCN-741 TCN), tức Sở Phần Mạo (楚蚡冒), tên thật là Hùng Thuận (熊眴), là vị vua thứ 19 của nước Sở - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con trai trưởng của Sở Tiêu Ngao, vị vua thứ 18 của nước Sở. Năm 758 TCN, Sở Tiêu Ngao mất, Hùng Thuận lên nối ngôi.

Thời Phần Mạo làm vua, ở nước Sở có người thợ ngọc họ Hòa tìm được ngọc quý mang dâng. Sở Phần Mạo xem hòn ngọc cho là ngọc xấu, bèn phạt chặt chân người thợ ngọc họ Hòa.

Năm 741 TCN, ông qua đời, ở ngôi 17 năm. Em ông là Hùng Thông lên nối ngôi. Năm 704 TCN, Hùng Thông xưng vương, truy tôn ông là Sở Lệ vương.

Ngoài ra theo ghi chép trong Tả truyện ông tên là Hùng Suất (熊帅), con Sở Nhược Ngao, lên ngôi sau khi cha qua đời và sau khi mất thì con là Sở Tiêu Ngao kế vị.

Chú thích

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Sở thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Vua nước Sở
Năm sinh thiếu
Mất năm 741 TCN
Năm sinh không rõ


title: Yên vương Khoái

text:
Yên vương Khoái (chữ Hán: 燕王噲; trị vì: 320 TCN-318 TCN), là vị vua thứ 38 của nước Yên - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông tên thật là Cơ Khoái, con của Yên Dịch vương, vua thứ 37 của nước Yên. Năm 321 TCN, Dịch vương qua đời, Cơ Khoái lên nối ngôi.

Hợp tung đánh Tần
Năm 318 TCN, tướng quốc nước Ngụy là Công Tôn Diễn kêu gọi các nước hợp tung đánh Tần, Yên vương Khoái hưởng ứng, năm 318 TCN, ông cùng 3 nước Hàn, Triệu, Sở dự định cùng với nước Ngụy cùng đánh nước Tần, cử Sở Hoài vương làm Tung trưởng.

Tuy nhiên cuối cùng Yên vương Khoái không ra quân, chỉ có 3 nước Hàn, Triệu, Ngụy (Tam Tấn) thực sự xuất quân hợp lực tấn công nước Tần và bị quân Tần đánh bại.

Học Nghiêu Thuấn nhường ngôi
Dưới quyền Yên vương Khoái có tướng quốc Tử Chi được ông giao quyền chính trong nước. Sau một thời gian, Yên vương Khoái tuổi cao, nhận thấy tài năng của mình không bằng Tử Chi, và nghe theo lời khuyên của Lộc Mao Thọ, quyết định nhường ngôi vua cho Tử Chi theo gương của Nghiêu Thuấn.

Năm 317 TCN, Yên Khoái trao ấn, làm lễ nhường ngôi vua cho Tử Chi. Tử Chi nhận ngôi vua của Yên Khoái, từ đó cai trị nước Yên.

Việc Tử Chi lên ngôi khiến người trong nước Yên bất bình. Năm 314 TCN, thái tử Cơ Chức cùng tướng quân Thị Bị không thần phục Tử Chi, tập hợp dân chúng nổi dậy chống lại Tử Chi. Hai bên đánh nhau nhiều ngày, hàng vạn người bị chết, trong nước đại loạn.

Bị giết
Phe thái tử Chức chống lại Tử Chi bị thất bại. Thái tử Bình cùng tướng quân Thị Bị tử trận. Năm 312 TCN, Tề Tuyên vương thấy nước Yên có loạn, theo kế của Mạnh Tử nhân cơ hội này chinh phạt, sai Khuông Chương mang quân đánh nước Yên chiếm Kế Thành, kinh đô của Yên. Yên Khoái bị sát hại, Tử Chi bỏ trốn nhưng rồi bị bắt giết.

Nước Trung Sơn thấy nước Yên loạn, nhân cơ hội đem quân đánh chiếm một bộ phận lãnh thổ nước Yên. Triệu Vũ Linh vương thấy vậy, lên tiếng phản đối nước Tề. Tề Tuyên vương đành phải rút quân. Vua Triệu cho đón công tử Chức đang làm con tin ở nước Hàn về nối ngôi, tức là Yên Chiêu vương.

Yên vương Khoái ở ngôi 4 năm, nhường ngôi được 3 năm thì bị giết.

Xem thêm
Yên Dịch vương
Yên Chiêu vương
Tề Tuyên vương
Tử Chi

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Yên Thiệu công thế gia
Phương Thi Danh (2001), Niên biểu Lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin

Ghi chú

Vua nước Yên
Năm sinh thiếu
Mất năm 312 TCN
Vua Trung Quốc bị giết


title: André Maurois

text:
André Maurois (tên lúc sinh là Émile Salomon Wilhelm Herzog; sinh ngày 26 tháng 7 năm 1885 – mất ngày 9 tháng 10 năm 1967) là một tác giả người Pháp.

Tiểu sử
Maurois sinh tại Elbeuf và học tại Lycée Pierre Corneille ở Rouen, cả hai đều thuộc Normandy. Maurois là con trai của ông Ernest Herzog, một nhà sản xuất dệt may người Do Thái, và bà Alice (Lévy-Rueff) Herzog. Gia đình ông chạy trốn khỏi Alsace sau khi nổ ra cuộc chiến tranh Pháp-Phổ giai đoạn 1870–1871 và tị nạn tại Normandy, ở đó, họ sở hữu một xưởng dệt ở Elbeuf.

Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông gia nhập quân đội Pháp và phục vụ như một thông dịch viên. Sau đó, ông trở thành sĩ quan liên lạc cho quân đội Anh. Cuốn tiểu thuyết đầu tiên của ông, Les silences du colonel Bramble, là một tiểu thuyết dí dỏm nhưng là một trải nghiệm sinh động xã hội thời đó. Cuốn sách thành công ở Pháp. Sau đó, nó được dịch và cũng phổ biến ở Vương quốc Anh và các nước nói tiếng Anh khác với tên gọi The Silence of Colonel Bramble (tạm dịch: Sự im lặng của Đại tá Bramble). Nhiều công trình khác của ông cũng đã được dịch sang tiếng Anh, [3] chủ đề của chúng thường về người Anh, chẳng hạn như tiểu sử của Disraeli, Byron, và Shelley.

Năm 1938, Maurois được bầu vào Viện Hàn lâm Pháp. Maurois được khuyến khích và hỗ trợ bởi Marshal Philippe Pétain, và ông cũng đã thừa nhận sự biết ơn đối với Pétain trong cuốn tự truyện năm 1941 của mình là "Call no man happy" – mặc dù thời gian đó, họ đã đi hai con đường khác biệt, Pétain trở thành người đứng đầu chính phủ Vichy.

Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, ông được bổ nhiệm làm quan sát viên chính thức của Pháp thuộc Tổng trụ sở Anh. Trong khả năng của mình, ông đã đi cùng quân đội Anh đến Bỉ. Cá nhân ông biết rõ các chính trị gia trong chính phủ Pháp, và vào ngày 10 tháng 6 năm 1940, ông được cử đi London để thực hiện nhiệm vụ. Nhưng thỏa thuận đình chiến giữa chính phủ Vichy với Đức lúc đó đã kết thúc nhiệm vụ của ông. Maurois xuất ngủ và rời Anh đến Canada. Ông đã viết những trải nghiệm của mình trong thời gian này trong quyển Tragedy in France (tạm dịch: Thảm kịch của nước Pháp).

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, ông phục vụ trong quân đội Pháp và các lực lượng Pháp tự do.

Bút danh "André Maurois" trở thành tên chính thức của ông từ năm 1947.

Ông mất năm 1967 ở Neuilly-sur-Seine. Ông là tác giả của nhiều tiểu thuyết, tiểu sử, lịch sử cũng như truyện cho trẻ em. Ông được chôn ở nghĩa trang cộng đồng Neuilly-sur-Seine gần Paris.

Gia đình
Người vợ đầu của Maurois là bà Jeanne-Marie Wanda de Szymkiewicz, một cô gái Nga theo học tại Đại học Oxford. Bà bị suy nhược thần kinh vào năm 1918 và mất vào năm 1924 vì nhiễm trùng huyết. Sau cái chết của cha mình, Maurois bỏ việc sản xuất dệt của gia đình.

Người vợ thứ hai của Maurois's là bà Simone de Caillevet, cháu gái của người tình của Anatole France là Léontine Arman de Caillavet. Sau khi Đức quốc xã chiếm đóng Pháp, họ chuyển đến Hoa Kỳ giúp tuyên truyền chống phát xít Đức.

Các câu nói
"Chúng ta đánh giá cao sự thẳng thắn của những người như chúng ta. Sự thẳng thắn của những người khác thì bị gọi là xấc xược."
"Trong văn học cũng như trong tình yêu, chúng ta ngạc nhiên trước lựa chọn của người khác."
"Kinh doanh là sự kết hợp của chiến tranh và thể thao."
"Các thế hệ khác nhau không hiểu về suy nghĩ của nhau như các đơn nguyên của Leibniz." (trong Ariel, 1923).
"Who in Europe, or America, for that matter, knows that Kansas City is one of the loveliest cities on earth? And yet it is true."
"Không có gia đình, con người cô độc giữa thế giới, run rẩy trong giá lạnh."

Tác phẩm
Climats
Lelia, ou la vie de George Sand (Lelia, or the life of George Sand)
Histoire d'Angleterre (History of England)
Aspects of Biography (1929)
Patapoufs et Filifers (Fattypuffs and Thinifers) (1930)
The Next Chapter: The War Against the Moon (1928)
Ariel
Byron (first published in hardback by Cape in 1930)
Captains and Kings
Disraeli
Mape
Lyautey (1931)
The Edwardian Era (1933)
The Silence of Colonel Bramble
Dickens
Prophets and Poets
The Thought Reading Machine
Ricochets
The Miracle of England
Chateaubriand
Một nghệ thuật sống (Un art de vivre)
Tragedy in France
I Remember, I Remember
The Miracle of America
Tại sao Pháp thất thủ (1941)
Les Origines de la Guerre de 1939
Woman Without Love
My American Journal
Olympio: The Turbulent Life of Victor Hugo
Thư gởi người đàn bà không quen biết
Lettre ouverte à un jeune homme sur la conduite de la vie (Thư ngỏ gởi tuổi đôi mươi - 1966)
Prometheus: Cuộc đời của Balzac
Cecil Rhodes
Cuộc đời Sir Alexander Fleming: Phát hiện Penicillin
Adrienne, ou, La vie de Mme de La Fayette
The World of Marcel Proust
Titans: A Three-Generation Biography of the Dumas
Call no man happy: Autobiography (originally published 1941; The Reprint Society, 1944.)
Thanatos Palace Hotel (short story, 1960)

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Science Fiction works
Amazon biography
biography and bibliography

Sinh năm 1885
Mất năm 1967
People from Seine-Maritime
Members of the Académie française
20th-century French writers
French novelists
French biographers
French memoirists
French science fiction writers
French military personnel of World War II
Lycée Pierre-Corneille alumni
Nhà văn khoa học giả tưởng Pháp
Quân nhân Pháp trong Thế chiến thứ nhất
Quân nhân Pháp trong Thế chiến thứ hai


title: Thánh Gia

text:
Thánh gia hay Thánh gia thất, (tiếng Anh: Holy Family) là từ để chỉ về một gia đình gồm 3 thành viên, trong đó người cha là Giuse, người mẹ là Maria và người con trai là Giêsu.

Lich sử

Việc tôn kính Thánh gia trong giáo hội Công giáo chính thức bắt đầu vào thế kỷ 17 bởi Giám mục Chân Phước François de Laval, người Canada gốc Pháp, vị giám mục đầu tiên của Québec. Dòng Đa Minh và dòng Phanxicô cũng đã góp một phần lớn vào phong trào sùng kính Thánh gia này.

Lễ kính Thánh gia

Lễ Thánh Gia bắt đầu trước tiên từ Canada, dần dần lòng sùng mộ Thánh Gia lan rộng ra khắp hoàn cầu. Thời kỳ này, người ta nhận thấy các gia đình bị tục hóa, nhiều gia sản thiêng liêng, các giá trị của gia đình bị tiêu tán. Có nguy cơ gia đình bị băng hoại hoàn toàn. Vì vậy tín hữu tìm tới gia đình gương mẫu Thánh Gia để giúp các gia đình công giáo sống đạo và sống ơn bí tích hôn phối.

Năm 1893, Giáo hoàng Lêô XIII cho tổ chức lễ kính Thánh Gia vào ngày Chúa nhật trong tuần lễ Bát Nhật của Lễ Ba Vua, nghĩa là trong khoảng từ ngày 07 tháng 01 đến ngày 13 tháng 01 của năm. Trong năm này, người ta thấy có việc cử hành lần đầu tiên một lễ kính Thánh Gia, do lời xin với Tòa Thánh từ các giáo phận hoặc các dòng tu có lòng tôn sùng Thánh Gia.

Tuy nhiên, lễ Thánh Gia vẫn chỉ cho phép một số nơi cử hành, sau đó mới lan ra trong toàn thể giáo hội Công giáo. Và lễ Thánh Gia vẫn chưa có được chỗ đứng vững chắc trong Năm phụng vụ.

Năm 1911, trong sách Lễ Rôma, do Giáo hoàng Piô X cho tu sửa và công bố, cũng không có lễ Thánh gia. Năm 1920, lễ Thánh Gia mới lại được đưa vào trong sách lễ Rôma, và chỉ định ngày Chúa nhật thứ I sau lễ Hiển Linh.

Ngày 26 tháng 10 năm 1921, Thánh Bộ Nghi lễ đã ra một sắc lệnh truyền cử hành một số lễ trong toàn thể Giáo hội, trong số lễ này, có lễ Thánh Gia, được cử hành vào Chúa nhật Bát nhật sau Lễ Hiển Linh

Năm 1969, Lễ Thánh Gia và lễ Đức Mẹ là Mẹ Thiên Chúa, là hai lễ được sắp xếp lại khi cải tổ năm phụng vụ và lịch phụng vụ do Công đồng Vaticanô II khởi xướng. Kết quả của việc cải tổ này áp dụng cho toàn thể Giáo hội Công giáo là lễ Thánh Gia được dịch sang Chúa nhật trong Tuần Bát nhật Lễ trọng Giáng sinh, hoặc nếu không có ngày Chúa nhật, thì cử hành vào ngày 30 tháng 12.

Hiện nay là lễ Thánh gia thất được cử hành vào Chúa nhật ngay sau lễ Giáng Sinh. Nếu Lễ Giáng Sinh và tết Dương Lịch rơi vào Chúa nhật (tức là không có Chúa nhật nào ở khoảng giữa), lễ Thánh Gia Thất sẽ được cử hành vào ngày 30 là ngày thứ sáu.

Ý nghĩa lễ Thánh gia

Năm 1921, khi ban hành việc mở rộng lễ Thánh Gia cho toàn thể Giáo hội Công giáo, Thánh Bộ Nghi lễ ban sắc lệnh như sau: " Việc mừng lễ Thánh Gia thất với một lễ phụng vụ là một điều rất thích hợp và giúp cho việc phát triển lòng sùng mộ đối với Thánh gia. Ngoài ra nhờ việc cử hành này, mà chúng ta suy niệm và bắt chước các nhân đức của các thành phần Thánh thiện trong gia đình Nazareth  ". Như vậy việc mừng lễ Thánh gia có chủ đích thần học là để ca tụng tôn vinh Ba Đấng Thánh trong nhà Nazareth. Việc này nhằm giới thiệu cho các gia đình Công giáo về một gia đình kiểu mẫu trong kinh Thánh để học tập theo.

Đây cũng là dịp để những thành viên trong gia đình nhớ về công lao của cha, mẹ và thêm gắn bó với gia đình của họ.

Các hoạt động

Thánh gia cũng được chọn làm bổn mạng cho nhiều giáo xứ, nên việc tổ chức lễ kính Thánh Gia thường với quy mô lớn quy tụ nhiều người.

Lễ Thánh Gia cũng là dịp để mừng kỷ niệm ngày cưới theo từng năm của các gia đình (lễ "ngọc khánh", "ngân khánh" hay "kim khánh" trong hôn phối). Việc kỷ niệm này mang ý nghĩa chúc mừng và khích lệ các đôi hôn nhân trong dịp kỷ niệm thành hôn và nhắc nhở các Kitô hữu nhìn lại để canh tân đời sống hôn nhân gia đình.

 Tên "Thánh Gia" ngoài việc đặt cho một số nhà thờ, còn được đặt cho một số hội dòng, trường đại học  và bệnh viện ...

Xem thêm

 Giê-su
 Maria
 Giuse
 Danh sách nhân vật chính trong Kinh Thánh
 Kitô giáo

Sách chuyên khảo
 Katherine Sotnik, Holy Family, ISBN 9781586175894
 Juan J. Sosa, Holy Family Prayer Book: Prayers for Every Family, ISBN 0764822179 - ISBN 9780764822179, Nhà xuất bản: Liguori Pubns, Ngày xuất bản: Ngày 1 tháng 10 năm 2012.
 Nts027, Nativity Set: Polyresin Holy Family Figurine, ISBN 6006937103900, Nhà xuất bản: Christian Art Gifts
 John L. Myers, Holy Family, ISBN 1555832008 - ISBN 978-1555832001, Nhà xuất bản: Alyson Books
 Karl Marx và Friedrich Engels, Gia đình thần Thánh, Ngày xuất bản: Tháng 11 năm 1844

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Holy Family , EWTN.COM
 Trường Đại học Thánh gia, Hoa Kỳ
 Trang chủ Lễ Thánh gia - Năm C
 Remarks of Benedict XVI on the Feast of the Holy Family, Nhận xét của Giáo hoàng Bênêđictô XVI vào ngày lễ Thánh Gia
 Nhà thờ Thánh gia, California, Hoa Kỳ
 Tìm Nhà thờ Thánh Gia

Lễ Kitô giáo
Thuật ngữ Kitô giáo
Chúa Giê-su
Mẹ Maria
Thánh Giuse
Ngày lễ trong mùa Giáng Sinh
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười Hai


title: Luật Môi-se

text:
Luật Mô-sê hay Luật Môi-se (tiếng Hebrew: Torat Moshe תֹּורַת מֹשֶׁה) là thuật từ Kinh Thánh được thấy trước tiên ở trong sách Joshua 8:31-32 khi Joshua (Giô-suê hay Giô-sua) khắc bản sao luật pháp của Mô-sê lên bàn thờ đá trên núi Ebal. Đây là luật tôn giáo của người dân Israel cổ đại trên núi Sinai, trước thời Vương quốc Israel. Theo Cựu Ước, luật pháp đã được trao cho người dân thông qua Mô-sê. Nó vẫn là cơ sở của Do Thái giáo.

Tham khảo

Cụm từ trong Kinh Thánh
Luật pháp Cận Đông cổ đại
Thuật ngữ tôn giáo

Luật pháp trong Kinh Thánh


title: Walther P99

text:
Walther P99 là một loại súng lục, súng ngắn bán tự động của Đức chế tạo năm 1993 nhưng đến năm 1996 mới thành công, nó là một trong những khẩu súng ngắn nổi tiếng nhất của nước Đức cũng như nhà máy vũ khí Walther, nó được tạo ra nhằm thay thế cho hai khẩu súng ngắn lỗi thời Walther P5 và Walther P88.

Walther P99 sử dụng ba loại đạn chính là 9x19mm, .40 S&W và 9x21mm IMI, ngoài ra súng có thể gắn ống giảm thanh và tia laser riêng. Đây chính là khẩu súng ngắn chính thứ hai của chàng điệp viên 007 James Bond, một số diễn viên thủ vai này đã sử dụng súng này rất nhiều như khẩu Walther PPK.

Các quốc gia sử dụng

Chú thích và tham khảo
Modern Fireams.
Internet Movie Firearms Database.
Gun Wiki.
Xem Walther P99 bắn.

Tham khảo

Súng Đức
Súng ngắn
Vũ khí dùng đạn.40 S&W
Súng dùng đạn 9x21mm IMI
Súng ngắn bán tự động Walther
Vũ khí cảnh sát
Vũ khí dùng đạn 9mm Parabellum


title: Nguyễn Thước (định hướng)

text:
Nguyễn Thước có thể là:
 Nguyễn Thước (903–?): tướng lĩnh dưới quyền Dương Đình Nghệ, từng đảm nhiệm Thứ sử Hoan Châu, là cha của Nguyễn Bặc.
 Nguyễn Thước (1138–1210): là tục danh của Nhà sư Trí (hay Trí Nhàn thiền sư), còn gọi là Tĩnh Lự.
 Nguyễn Thước (1517–?): đậu Hội nguyên Đệ tam giáp Đồng tiến sĩ xuất thân trong khoa thi năm 1547 thời Mạc Tuyên Tông.
 Nguyễn Thước: Trà khê Công, cha của Nguyễn Ngọc.
 Nguyễn Thước: nguyên Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Hưng và tỉnh Hưng Yên.
 Nguyễn Thước (sinh năm 1953): đạo diễn phim tài liệu nổi tiếng tại Việt Nam, được phong danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.
 Nguyễn Thước (sinh năm 1953): Đại tá, nguyên Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng Phòng không – Không quân, Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.
 Nguyễn Quốc Thước (sinh năm 1928): còn gọi tắt là Nguyễn Thước, Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ghi chú

Tham khảo


title: Danh sách quốc gia và vùng lãnh thổ theo đường biên giới trên bộ

text:
Đây là 1 danh sách tổng hợp, gồm hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới theo tiếp giáp biên giới trên đất liền.

Các quốc gia và vùng lãnh thổ chỉ được nối với nhau bởi những cây cầu hay đường đấp cao, sẽ không được tính đó là biên giới trên đất liền. phần ghi chú cuối trang sẽ cung cấp thông tin đầy đủ về tình trạng biên giới của các quốc gia và vùng lãnh thổ trên.

Bảng danh sách

Cực đại
 Biên giới đất liền dài nhất giữa 2 nước:  – : 8,891 km (Biên giới Canada - Hoa Kỳ).
 Đoạn dài nhất của biên giới đất liền:  – : 6,846 km,  – : 6,414 km,  – : 5,150 km.
 Biên giới đất liền ngắn nhất giữa 2 nước:  – : 150 m gần Kazungula,  – : 1.2 km,  – : 3.2 km.
 Đoạn ngắn nhất của biên giới đất liền:  – : 87 m tại Peñón de Vélez de la Gomera,  – : 150 m,  – : 1.2 km,  – : 3.2 km.
 Most separate segments of land borders between any two countries or territories:  – : 199    – : 3    - : 3   – : 3.
 Quốc gia tiếp giáp với nhiều nước nhất: : 14  : 14.

Chú thích

Xem thêm
 How Long Is the Coast of Britain?
 Đảo quốc
 Quốc gia nội lục
 List of countries and territories by maritime boundaries
 List of countries that border only one other country
 List of land borders by date of establishment
 List of divided islands
 Danh sách các đảo quốc
 List of political and geographic borders
 List of sets of countries that border one another
 List of bordering countries with greatest differences in GDP (PPP) per person
 Separation barrier

Tham khảo
 CIA World Factbook

Biên giới
Quốc gia
Bộ


title: Trận Artenay

text:
Trận Artenay, hay còn gọi là Trận Arthenay
, là một trận đánh trong cuộc Chiến tranh Đức - Pháp (1870 – 1871), đã diễn ra vào ngày 10 tháng 10 năm 1870, tại Artenay – một thị trấn nhỏ tọa lạc trên con đường từ Orléans đến Paris (Pháp), cách thành phố Orléans khoảng 10 dặm Anh về phía bắc. Trong cuộc giao chiến quyết liệt này, với sức mạnh vượt trội so với đối phương, Quân đoàn I của Vương quốc Bayern dưới quyền chỉ huy của Thượng tướng Bộ binh Ludwig von der Tann-Rathsamhausen, phối hợp với Sư đoàn số 22 thuộc Quân đoàn XI của Vương quốc Phổ và 2 sư đoàn kỵ binh của quân đội Phổ đã tấn công, và xuyên thủng được hệ thống phòng ngự của Binh đoàn Loire của nền Cộng hòa non trẻ ở Pháp, dưới sự điều khiển của viên tướng Joseph Edouard de la Motterouge, gây cho quân đội Pháp những thiệt hại nặng nề (trong đó không ít người đã bị bắt làm tù binh). Chiến thắng của ông tại Artenay đã tạo điều kiện thuận lợi cho Von der Tann xuất quân đánh Orléans, trong khi các lực lượng của Pháp bị đánh bật vào khu rừng Orléans trong tình trạng nhốn nháo. Mặc dù vậy, lực lượng Garde Mobiles của Nièvre và Quân đoàn của Giáo hoàng (Zuavi Pontifici) trong quân ngũ Pháp đã được ghi nhận vì sự kháng cự mạnh mẽ của họ, trong khi một Sư đoàn Kỵ binh Phổ dưới quyền chỉ huy của Hoàng thân Albrecht – em trai cua vua Phổ Wilhelm I – đã thể hiện khả năng của mình trong trận đánh tại Artenay.

Khi tướng von der Tann nhận lệnh phát động một chiến dịch tấn công nhằm vào Orléans, ông đã hành binh vào ngày 9 tháng 10 năm 1870 đến vùng phụ cận của St. Péravy mà không vấp phải sự kháng cự nào đáng kể (thay vì đó là sự kháng cự mỏng manh và rệu rã ), và cho đến ngày 10 tháng 10 ông tiến quân tới Artenay. Sư đoàn Kỵ binh số 4 của Phổ đã yểm trợ cho sườn phải, trong khi Sư đoàn Kỵ binh số 2 dưới sự chỉ huy của Trung tướng Bá tước zu Stolberg vẫn còn ở gần Pithivier.. Trong khi đó, tướng de la Motto-Rouge, được tin về bước tiến của quân đội Đức, đã kéo một lực lượng nhỏ tới Artenay. Do đó, các lực lượng tiên phong của cả hai phe đã đụng độ với nhau cách mục tiêu chung của mình không xa về hướng bắc. Quân kỵ binh Chasseurs de Vincennes của Pháp đã bị đánh bất ngờ, và họ cầm cự được cho đến khi lực lượng kỵ binh Phổ được bộ binh tăng viện và hình thành một mặt trận vững chắc buộc quân Pháp phải rút lui tới Bas-le-Roy. Tướng Regau chỉ huy 1 sư đoàn Pháp đã ứng chiến, làm gia tăng quân số của Pháp. Quân Phổ khi ấy đã án ngữ tại một vị trí phòng ngự thuận lợi, và quân Pháp đã vài 3 lần tấn công ồ ạt vào vị trí này. Song, khẩu đội pháo của Đức tại đây đã thể hiện uy lực của mình và quân Pháp bị đánh bật về đồng bằng Trinay. Lực lượng Thiết kỵ binh Phổ truy kích địch thủ, nhưng phải rút lui khi người Pháp chỉnh đốn hàng ngũ. Pháo chiến đã diễn ra khốc liệt giữa khẩu đội pháo của Regau và pháo binh Phổ ở giữa St. Germain-le-Gramal và Trinay, và về sau quân Pháp đã được tăng viện. Họ lại xung phong tấn công các chiến tuyến của quân Phổ, nhưng không thành. Chẳng mấy chốc, trong khi quân Đức tấn công trực diện một cách dữ dội với hỏa lực gây quân Pháp kinh hãi, một đội kỵ binh mạnh của Đức đã bọc sườn phải của Pháp. Quân đoàn của La Motto-Rouge bị rệu rã, và phải tháo chạy. Lực lượng kỵ binh Đức cũng thu được một số khẩu pháo.

Ga đường sắt đã bị pháo lực của Phổ phá hủy. Tiếp theo sau thắng lợi của quân đội Phổ - Bayern tại Artenay, trận Orléans lần thứ nhất đã bùng nổ vào ngày hôm sau (11 tháng 10 năm 1870). Đến giữa ngày hôm đó, quân đội của Von der Tann đã đập tan quân phòng thủ Pháp và đánh chiếm Orléans. Léon Gambetta đã đòi đưa La Motto-Rouge ra tòa án quân sự, song điều này đã bị bác bỏ, Tướng Louis d'Aurelle de Paladines đã được bổ nhiệm làm tư lệnh của Binh đoàn Loire.

Chú thích

Link liên quan
 Orléans. In: Meyers Konversations-Lexikon. 4. Auflage. Band 12, Bibliographisches Institut, Leipzig 1885–1892, S. 444.
 Artenay. In: Meyers Konversations-Lexikon. 4. Auflage. Band 1, Bibliographisches Institut, Leipzig 1885–1892, S. 881.
classic Encyclopedia Britannica, 11th Edition
Preußen-Seite. Private Webseite.
Armee de Loire französische Webseite zur Armee und den Schlachten.

Trận đánh liên quan tới Phổ
Trận đánh liên quan tới Pháp
Xung đột năm 1870
Artenay, Trận
Pháp năm 1870
Trận đánh liên quan tới Bayern


Binh chủng Hải quân Đánh bộ là một binh chủng thuộc Quân chủng Hải quân Việt Nam có nhiệm vụ đóng quân bảo vệ các đảo, đá hoặc tấn công, đổ bộ bằng đường biển lên đất liền hoặc lên các đảo bị nước ngoài chiếm đóng, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, lãnh hải của Việt Nam.

Lịch sử

Buổi đầu thành lập
Tháng 4 năm 1975, khi Chiến dịch Hồ Chí Minh đang được tiến hành gấp rút nhằm chuẩn bị giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước thì 1 cánh quân khác được giao nhiệm vụ tiến ra biển, thực hiện Chiến dịch giải phóng Trường Sa. Đó chính là Đoàn C75 gồm đoàn Đặc công Hải quân 126, Tiểu đoàn đặc công nước 471  và Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 38, Sư đoàn 2 (Quân khu 5), một  bộ phận của Trung đoàn pháo binh 368 (số lượng ít) sử dụng ba tàu vận tải T673, T674, T675 vốn trước đây là các "tàu không số" với thủy thủ đoàn hơn 60 người có kinh nghiệm đi biển của Đoàn hải quân vận tải 125 tổ chức hành quân ra chiếm các đảo trên quần đảo Trường Sa. Chiến dịch đã giải phóng thành công nhiều hòn đảo ở Trường Sa đang nằm trong tay quân Việt Nam Cộng hòa.

Ngày 5 tháng 9 năm 1975, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 113/QĐ-QP sáp nhập Đoàn 126 đặc công Hải quân với Trung đoàn 46 bộ binh (Sư đoàn 325, Quân đoàn 2) thành Lữ đoàn 126 Hải quân đánh bộ trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân. Chấp hành mệnh lệnh của Bộ Quốc phòng, ngày 10 tháng 10 năm 1975, Thiếu tướng Đoàn Bá Khánh, Tư lệnh Quân chủng Hải quân ra Quyết định số 1157/TL triển khai thực hiện việc sáp nhập Trung đoàn 126 Đặc công với Trung đoàn 46 và Tiểu đoàn 4 (từ Trung đoàn 38, Sư đoàn 2, Quân khu 5) bộ binh thành Lữ đoàn 126 Hải quân đánh bộ theo quyết định của Bộ. Lữ đoàn 126 Hải quân đánh bộ làm nhiệm vụ đóng giữ quần đảo Trường Sa.

Ngày 5 tháng 7 năm 1978, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 503/QĐ-QP thành lập Trung đoàn 147 Hải quân đánh bộ (Mật danh M47) trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân. Đây là đơn vị hải quân đánh bộ thứ hai của Quân chủng Hải quân. Ngày 12 tháng 2 năm 1979, Bộ Quốc phòng ra quyết định nâng cấp Trung đoàn Hải quân đánh bộ 147 thành Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 147.

Bên cạnh đó, ngày 30 tháng 12 năm 1975, Bộ Tổng Tham mưu ra Quyết định số 25/TMQĐ điều Trung đoàn 101 bộ binh (Tiền thân là Trung đoàn 101C, Sư đoàn 325C, thành lập ngày 20/9/1965), các đơn vị pháo mặt đất, pháo cao xạ thuộc Quân khu 9 ở các đảo Phú Quốc, Nam Du về trực thuộc Quân chủng Hải quân. Ngày 22 tháng 4 năm 1978, Bộ Tổng Tham mưu ra Quyết định số 87/QĐ-QP nâng cấp Trung đoàn 101 thành Lữ đoàn 101 phòng thủ đảo Phú Quốc trực thuộc Bộ Tư lệnh Vùng 5 duyên hải.

Như vậy, đến thời điểm cuối năm 1978, Binh chủng hải quân đánh bộ bao gồm 2 lữ đoàn 126 và 147.

Chiến tranh biên giới Tây Nam

Ngay sau khi thành lập, lực lượng hải quân đánh bộ Việt Nam đã bắt đầu tham chiến. Cuối năm 1978, lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126 đã tham gia phòng thủ biển đảo, biên giới Tây Nam nhằm chống lại lực lượng Khmer Đỏ đang quấy phá biên giới và có âm mưu tấn công Việt Nam.

Phối hợp với các quân khu, trên hướng biển, Bộ Tư lệnh Hải quân điều động lực lượng của các tiểu đoàn 861, 862, 863, 864 và các đại đội 23,24,25,26,27 của Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126 tham gia chiến đấu cùng các lực lượng vũ trang Quân khu 7, Quân khu 9, bảo vệ khu vực Xa Mát, kênh Vĩnh Tế (Tây Ninh, Châu Đốc). Sau hơn 3 tháng từ 15/3 đến 1/7/1978, trên hướng Tây Ninh, An Giang, Hà Tiên, Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126  đã chiến đấu 38 trận lớn nhỏ, loại khỏi vòng chiến đấu trên 1000 tên địch, trong đó tiêu diệt 730 tên, thu nhiều súng đạn các loại. Các Tiểu đoàn 862, 863, 864 liên tục tiến công địch, bí mật luồn sâu, bao vây, vu hồi, đánh sâu trong lòng địch, đẩy chúng vào thế bị động, lúng túng, hoang mang, khiếp sợ.

Tháng 1 năm 1979, Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126 và Lữ đoàn bộ binh 101 tham gia Chiến dịch phản công biên giới Tây-Nam Việt Nam, nổi bật là chiến dịch đổ bộ núi Tà Lơn.

Trong hai ngày 4, 5 tháng 1 năm 1979, từ Đảo Phú Quốc, hai phân đội Hải quân Việt Nam gồm một số tàu tuần tiễu loại lớn của Mỹ, hai Tàu khu trục Petya của Liên Xô, cùng nhiều tàu chiến nhỏ chuẩn bị chuyển Lữ đoàn Hải quân 101 và 126 đổ bộ. Hải quân cũng lập trận địa pháo 130mm ở mũi đảo Phú Quốc để yểm trợ cho lực lượng đổ bộ.

Sẩm tối ngày 6 tháng 1, toán quân đặc công gồm 87 người bí mật đổ bộ và tấn công chiếm một trận địa pháo Khmer Đỏ bảo vệ bờ biển, cùng lúc, pháo 130mm bắt đầu bắn phá các vị trí quân Khmer Đỏ. Lập tức các thuyền tuần tiễu loại nhỏ của Khmer Đỏ xuất kích từ quân cảng Ream và các bến cảng nhỏ tấn công vào Hải quân Việt Nam. Sau một trận giao chiến trên biển, do có ưu thế về số lượng và hỏa lực, Hải quân Nhân dân Việt Nam đẩy lùi hoặc đánh chìm hầu hết các tàu Khmer Đỏ, nhưng cũng có một tàu của Việt Nam cũng bị trúng đạn, khiến nhiều thủy thủ bị thương vong. Số tàu phóng lôi Khmer Đỏ chạy thoát khỏi cuộc hải chiến và các cuộc không kích của Không quân Nhân dân Việt Nam, đến ngày 16 tháng 1 lại bị Hải quân Việt Nam chặn đánh trong vịnh Thái Lan và bị tiêu diệt gần hết.

Tối ngày 7 tháng 1, Lữ đoàn hải quân đánh bộ 126 tiến hành đổ bộ ở chân núi Bokor, nằm ở khoảng giữa thị xã Kampot và cảng Sihanoukville. Lữ đoàn đổ bộ được toàn bộ 3 tiểu đoàn và số xe lội nước, xe bọc thép, nhưng do thủy triều lên cao, không có đủ chỗ triển khai đội hình, nên không đổ bộ được số xe tải, và đến tối, 3 tiểu đoàn nữa theo dự định cũng sẽ đổ bộ lại phải rút ra ngoài.

Theo kế hoạch, lực lượng Hải quân đánh bộ phải triển khai một lực lượng lớn, theo vùng ven biển đánh chiếm cùng lúc hai cây cầu quan trọng và giao điểm Veal Renh dẫn về bán đảo Kampong Som. Tuy nhiên, một chỉ huy lực lượng lính thủy đánh bộ do nóng vội, đã tập hợp tiểu đoàn của mình, chở trên 12 xe tăng và xe bọc thép tiến về Sihanoukville trước khi trời sáng. Đơn vị này bị một lực lượng lớn Khmer Đỏ vây đánh từ chiều, qua đêm đến suốt ngày hôm sau và cuối cùng bị tiêu diệt gần như hoàn toàn. Đến đêm ngày 7 tháng 1, Hải quân mới đổ bộ thêm được 3 tiểu đoàn của Lữ đoàn 126 và 2 tiểu đoàn của Lữ đoàn 101 lên bãi biển, nhưng số xe tải phải đến ngày 8 tháng 1 mới lên bờ được.

Sư đoàn 304 vốn được dùng làm dự bị để tham gia đánh về Phnom Penh, nhưng do Quân đoàn 3 và 4 đã đánh được Phnom Penh từ ngày 7 tháng 1, nên tướng An dùng sư đoàn này để nhanh chóng giải cứu lực lượng lính thủy đánh bộ và đánh chiếm thành phố cảng Sihanoukville của Campuchia. Dẫn đầu bởi một đơn vị xe M-113, Trung đoàn 66 của sư đoàn, kế tiếp là Trung đoàn 9 hành quân suốt đêm ngày 9.

Ngày 9 tháng 1, Trung đoàn 66 sau khi gặp lực lượng Hải quân đánh bộ, chuẩn bị giao chiến: không lặp lại sai lầm của Hải quân, Trung đoàn 66 tổ chức chiếm cao điểm xung quanh thành phố trước khi phối hợp với hải quân đánh bộ đánh vào thành phố. Sau khi đánh tan được Sư đoàn 230 Campuchia, quân Việt Nam chiếm được Kampot. Trung đoàn 9 không đến kịp vì một cây cầu sụp đổ khi xe tăng dẫn đầu trung đoàn đi qua. Khi Trung đoàn 9 và Lữ đoàn xe tăng 203 đến thành phố thì Kampot đã rơi vào tay quân Việt Nam, nên lực lượng này được đưa đi đánh quân cảng Ream. Được sự trợ lực của pháo hải quân bắn từ bến cảng lên, cánh quân này chiếm được quân cảng Ream và hải cảng Kampong Som. Tuy nhiên, vì không chuẩn bị kịp về tiếp liệu, quân Khmer Đỏ đã có thể phản công chiếm lại Kampong Som ngày 14 tháng 1, nhưng quân Việt Nam tái chiếm lại vào ngày hôm sau.

Hai lữ đoàn 101 và Hải quân đánh bộ 126 vẫn tiếp tục phối hợp với các đơn vị bộ binh, tăng-thiết giáp,pháo binh và không quân tấn công tiêu diệt nốt những cánh quân còn lại của Khmer Đỏ cho đến khi chiến dịch phản công kết thúc vào ngày 17 tháng 1.

Như vậy, trong Chiến tranh biên giới Tây Nam, Binh chủng hải quân đánh bộ bao gồm 2 lữ đoàn 126 và 147. Ngoài ra, Lữ đoàn 101 Bộ binh hải quân cũng thực hiện nhiệm vụ như một lữ đoàn hải quân đánh bộ

Từ năm 1979 tới nay

Ngày 23 tháng 6 năm 1981, Bộ Tổng Tham mưu ra Quyết định số 265/QĐ-TM điều Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 147 về trực thuộc Vùng 1 Hải quân.

Từ năm 1979 đến năm 1983, Lữ đoàn bộ binh hải quân 101 đã tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam và thực hiện nghĩa vụ quốc tế ở Campuchia được Nhà nước phong tặng danh hiệu "Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân". Sau gần bốn năm làm nhiệm vụ ở Campuchia, do yêu cầu tinh giản biên chế và tình hình vùng biển Tây Nam bớt căng thẳng, ngày 22 tháng 1 năm 1983, Bộ Tổng Tham mưu đã ra Quyết định số 101/QĐ-QP giải thể Lữ đoàn 101. Một số cán bộ, chiến sĩ của Lữ đoàn 101 sau giải thể được tăng cường về xây dựng Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126.

Năm 1980, Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126 về đóng quân tại Hải Phòng, trong điều kiện dã ngoại ở nhà dân, cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn vừa huấn luyện vừa giúp dân Đồ Sơn quai đê lấn biển. Trong hai năm 1983 - 1984, Lữ đoàn đóng quân ở Thanh Hóa, vừa huấn luyện, diễn tập, sẵn sàng chiến đấu, vừa giúp nhân dân sản xuất được Bộ Quốc phòng và Bộ Tư lệnh Hải quân đánh giá cao. Từ năm 1984 dấn năm 1987, Lữ đoàn cơ động vào Đà Nẵng củng cố doanh trại, sẵn sàng cơ động chi viện trên các hướng theo yêu cầu nhiệm vụ của Bộ và Quân chủng. Từ năm 1987 đến tháng 6 năm 2002, Lữ đoàn đóng quân tại Cam Ranh, xây dựng cơ sở hạ tầng doanh trại, huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, sẵn sàng cơ động chi viện Trường Sa, DK1, quần đảo Tây Nam, bảo vệ căn cứ Cam Ranh, thực hiện chính sách hậu phương quân đội, xây dựng cơ sở chính trị địa bàn đóng quân an toàn, nhiều năm liền Đảng bộ đạt trong sạch vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện. Là đơn vị cơ động sẵn sàng chiến đấu của Quân chủng đóng quân trải dài trên suốt chiều dài đất nước, thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, trong bất cứ điều kiện hoàn cảnh nào, Lữ đoàn luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong thời kỳ đổi mới, một lần nữa Lữ đoàn vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu "Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân" ngày 22 tháng 12 năm 2004.

Sau gần 19 năm giải thể, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ vùng biển, hải đảo của Tổ quốc trong giai đoạn mới, xét đề nghị của Quân chủng Hải quân, ngày 5 tháng 4 năm 2002, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 49/2002 đổi phiên hiệu đơn vị Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126 thành Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 101 thuộc Quân chủng Hải quân. Chấp hành quyết định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, ngày 26 tháng 4 năm 2002, Tư lệnh Quân chủng Hải quân ra Quyết định số 2178/QĐ-TL triển khai đổi phiên hiệu. Ngày 28 tháng 5 năm 2002, Tư lệnh Quân chủng Hải quân ra quyết định nêu rõ về xác định mốc thời gian tiếp nhận truyền thống, thành tích của Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 101 là "Tiếp nhận truyền thống, thành tích của Lữ đoàn 101 được thành lập ngày 20 tháng 9 năm 1965 cho đến ngày giải thể Lữ đoàn năm 1983 và truyền thống của Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126 từ ngày thành lập 5-9-1975 trở đi (Trừ thành tích, truyền thống của Tiểu đoàn đặc công Hải quân 861) ". Ngày 10 tháng 7 năm 2002, tại cơ quan Lữ đoàn 126 Hải quân đánh bộ, Bộ Tư lệnh Hải quân long trọng tổ chức lễ đổi phiên hiệu Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 126 thành Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 101.

Lữ đoàn 147 đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng 01 Huân chương chiến công Hạng Nhì về thành tích trong huấn luyện, sẵn sàng cơ động; 01 Huân chương chiến công hạng Ba về thành tích tổng kết 10 năm thực hiện công tác dân vận (1989 – 1999); thành tích xuất sắc trong phong trào đền ơn đáp nghĩa 3 năm (2004 – 2006); 09 lần nhận cờ thi đua của Bộ Quốc phòng và 13 cờ thi đua của Bộ Tư lệnh Hải quân, được Đảng ủy Quân sự Trung ương tặng cờ "Đảng bộ cơ sở trong sạch, vững mạnh tiêu biểu xuất sắc" 5 năm (1996 – 2000)... Hiện nay,đoàn M47 được coi là đơn vị hùng mạnh nhất, "quả đấm thép" của Hải quân Nhân dân Việt Nam.

Hiện tại, Binh chủng Hải quân đánh bộ có hai đơn vị là Lữ đoàn 101 và Lữ đoàn 147.

Huấn luyện

Đã là lính hải quân đánh bộ thì tất cả đều phải biết bơi giỏi. Họ được huấn luyện học bơi từ tay không đến bơi mang theo vũ khí trang bị, bao gói vật dụng mang theo trên người.Họ còn phải học "thử sóng" bằng những bài tập thể lực đu quay, tập cách đi trên cầu sóng trong trạng thái liên tục chao đảo. Đây là thử thách bước đầu cho những người sợ độ cao và tiền đình kém.

Lính hải quân đánh bộ phải mang hành lý 35–40 kg và phải bơi được từ 3–5 km. Khi đã đạt yêu cầu về bơi, chiến sĩ hải quân đánh bộ sẽ tham gia những đợt huấn luyện chỉ thả trôi (không bơi) rất vất vả. Họ phải tập thả trôi liên tục từ 8h sáng đến 16h mới được vớt lên trong khoảng cách 7–10 km. Mùa đông thì thời gian rút ngắn hơn một chút, từ 10h-15h. Mức độ tập cứ tăng dần từ dễ lên khó, từ khó đến tăng thêm tính phức tạp và được luyện tập biệt lập sống trên đảo hoang không có nước ngọt. Mỗi người chỉ được cấp 3 lít nước/ngày và tuýp thực phẩm khẩu phần ăn chế biến sẵn rất khó ăn. Giai đoạn huấn luyện này tăng dần từ 2-3 ngày rồi trên bốn ngày.

Hằng năm,các lữ đoàn hải quân đánh bộ đều đưa nhiều đợt chiến sĩ ra đảo mà chủ yếu là Đảo Trường Sa nhằm huấn luyện hàng tháng trời cho quen sóng gió, quen đảo và sát với chiến trường. Mỗi chuyến đi là những thành viên tinh nhuệ nhất khi đã được tập hiệp đồng với các lực lượng và vượt qua vòng khám sức khỏe lần cuối.

Ngoài ra,các lữ đoàn hải quân đánh bộ cũng tổ chức nhiều cuộc tập trận mỗi năm ngay cả ở đảo xa nhằm trau dồi kinh nghiệm cũng như các kĩ năng chiến trường của các chiến sĩ.

Nhiệm vụ hiện nay

Từ năm 1979 trở đi,quan hệ Việt-Trung rơi vào tình trạng căng thẳng cực kỳ vì cuộc Chiến tranh biên giới phía Bắc 1979.Đến năm 1988,tình hình ngày càng nguy cấp hơn khi Hải chiến Trường Sa 1988 nổ ra làm phía Hải quân Nhân dân Việt Nam mất 2 tàu vận tải, 64 thủy thủ của lữ đoàn hải quân 146 hy sinh,Việt Nam mất Đá Gạc Ma. Tuy đến năm 1991, Việt-Trung bình thường hóa quan hệ nhưng với sức mạnh về cả kinh tế lẫn quân sự của Trung Quốc ngày càng gia tăng khiến Việt Nam đề phòng.

Tình hình ngày càng phức tạp hơn nữa khi Trung Quốc đưa ra tuyên bố đòi chủ quyền đối với tất cả các hòn đảo,quần đảo bao gồm cả hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa (thuộc chủ quyền Việt Nam) trong toàn bộ Biển Đông. Ngày 6 tháng 5 năm 2009,Trung Quốc trình tấm bản đồ đường đứt khúc chín đoạn (hay còn gọi đường lưỡi bò) lên Tổng thư ký Liên Hợp Quốc mà trong đó họ tuyên bố chủ quyền với toàn bộ Biển Đông. Ngay sau đó,ngày 7 tháng 5 năm 2009, Việt Nam, Malaysia và tiếp đó là Indonesia đã phản đối, bác bỏ. Tuy bị phản đối,đả kích liên tục kể cả nhiều năm sau cho đến bây giờ nhưng Trung Quốc vẫn đang thực hiện tham vọng độc chiếm Biển Đông của mình bằng cách tập trung phát triển tiềm lực quân sự.Chính vì những điều trên mà nhiệm vụ của Binh chủng Hải quân Đánh bộ, Quân đội nhân dân Việt Nam ngày càng to lớn, quan trọng và cấp thiết khi Biển Đông đã và đang trở thành "1 thùng thuốc nổ của châu Á", có thể phát nổ bất cứ lúc nào,nó còn đặc biệt phức tạp hơn khi các bên tham gia tranh chấp tại Biển Đông lại bao gồm 6 quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau (chưa kể đến sự can thiệp từ các cường quốc hay tổ chức bên ngoài hoặc các động thái quân sự của các bên tại Biển Đông). Một ví dụ điển hình về nhiệm vụ của hải quân đánh bộ trong tình hình hiên nay chính là Quần đảo Trường Sa. Nơi đây hiện có 5 quốc gia kiểm soát trong đó Việt Nam giữ 21 đảo đá, Philippines giữ 10, Trung Quốc giữ 7, Malaysia giữ 7 và Đài Loan giữ 2. Việc giữ được hay mất đi bất cứ 1 đảo thậm chí 1 đá nào khỏi quyền kiểm soát của Việt Nam trong quần đảo này sẽ phụ thuộc vào Quân chủng Hải quân nói chung và lực lượng Hải quân Đánh bộ Việt Nam nói riêng.

Trang bị

Hiện nay, lực lượng Hải quân đánh bộ của Việt Nam chỉ được trang bị các vũ khí của Liên Xô và các trang thiết bị của Mỹ thu được sau chiến tranh. Tuy vậy, với đòi hỏi của tình hình như hiện nay thì Nhà nước Việt Nam cũng bắt đầu tập trung đầu tư cho Hải quân Đánh bộ như việc trang bị Súng trường tấn công đời mới TAR-21 của Israel và nâng cấp các xe tăng lội nước PT-76 cho lực lượng này.

Trang bị hiện nay

Tên gọi
Những người lính Hải quân Đánh bộ hay được gọi bằng cái tên Đặc công Hải quân vì đặc thù nhiệm vụ cũng như kĩ năng chiến đấu của binh chủng này cũng tinh nhuệ như lính đặc công của Lục quân nhưng thực chất đặc công hải quân và hải quân đánh bộ là 2 lực lượng khác biệt. Đặc công hải quân là lực lượng đặc nhiệm của Quân chủng Hải quân. Nhiều lữ đoàn hải quân đánh bộ như Lữ đoàn 126 tiền thân là đoàn đặc công hải quân 126 - là những chiến sĩ đặc công nước hay đặc công hải quân xưa đã lập nhiều chiến tích thời Chiến tranh Việt Nam. Hiện nay, lữ đoàn 126 lại trở thành 1 đơn vị đặc công hải quân sau khi tách ra vào năm 2002 thành 2 đơn vị chuyên biệt là lữ đoàn 101 hải quân đánh bộ và 126 đặc công hải quân.

Ngoài ra còn có tên gọi theo kiểu Hán Việt là Thủy quân Lục chiến nhưng ít sử dụng.

Lực lượng hiện nay
Hai Lữ đoàn 101 và 147 ngày nay là lực lượng nòng cốt thực hiện nhiệm vụ phòng thủ các đảo trên vùng biển rộng lớn của tổ quốc Việt Nam.

 Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 101: thuộc Vùng 4 Hải quân.
 Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 147: thuộc Vùng 1 Hải quân, thành lập năm 1978.
 Lữ đoàn tàu vận tải, đổ bộ 955: thuộc Vùng 4 Hải quân, thành lập năm 2018.

Chú thích

Hải quân Nhân dân Việt Nam
Thủy quân lục chiến


title: Phan Nhân

text:
Phan Nhân (15 tháng 5 năm 1930 – 29 tháng 6 năm 2015) tên thật là Liêu Nguyễn Phan Nhân, sinh tại thành phố Long Xuyên, An Giang. Ông được biết đến với vai trò là nhạc sĩ với nhiều ca khúc nổi tiếng như Hà Nội niềm tin và hy vọng, Thành phố của tôi, Em ở nơi đâu, Bài ca cho em...

Tiểu sử
Phan Nhân có tên trong danh sách các nhạc sĩ viết về Hà Nội hay nhất, với ca khúc để đời Hà Nội - Niềm tin và hy vọng, tác phẩm được ra đời trong bối cảnh Hà Nội bị ném bom dữ dội cuối năm 1972. Đây là ca khúc được chọn làm giai điệu chính cho Lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Ông cũng được nhiều người yêu mến với các bài Cây đàn guitar của Victor Hara, Tình ca đất nước, Tiếng hát gửi dòng sông quê hương và bài hát thiếu nhi Chú ếch con.

Qua đời và lễ tang
Ông qua đời tại nhà riêng lúc 10h20 ngày 29 tháng 6 năm 2015, không lâu sau lễ mừng thọ 85 tuổi.

Các sáng tác
Bài ca cho em
Bài ca trên đồng lúa Thái Bình
Cây đàn guitar của Victor Hara
Chú cừu Mộc Châu (1968)
Chú ếch con (1967)
Con dao làm nương, cây súng giữ bản
Cô bê xinh đẹp (1969)
Em là bông lúa Điện Biên (1968)
Em là con gái má Út Tịch (1966)
Em ở nơi đâu
Hà Nội niềm tin và hy vọng (12/1972)
Hàng cây ơn Bác (1969)
Hành khúc lão dân quân
Lời anh thúc giục toàn dân
Mùa xuân vui Tết trồng cây
Nhớ về Pác Bó (1979)
Như con chim én
Thành phố của tôi (1981)
Thằng giặc Mỹ (1966)
Tiếng hát gửi dòng sông quê hương
Tình bạn già
Tình ca đất nước (30/4/1975)
Trên quê hương Minh Hải
Vườn cây của ba (thơ phổ nhạc của Nguyễn Duy, 1978)

Gia đình
Ông đã kết hôn với NSƯT Phi Điểu (là diễn viên, phát thanh viên giọng Nam bộ của Đài tiếng nói Việt Nam) và có 2 người con (1 trai (trưởng), 1 gái).

Chú thích

Nhạc sĩ Việt Nam
Nhạc sĩ nhạc đỏ
Người Long Xuyên


title: Acanthis

text:
Acanthis là một chi chim trong họ Fringillidae.

Chi này gồm các loài:
Carduelis hornemanni (phân loài C. h. hornemanni và C. h. exilipes)
Carduelis flammea (ứng viên phân loài C. f. flammea; phân loài C. f. islandica và C. f. rostrata)
Carduelis cabaret

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Họ Sẻ thông
Danh sách các chi chim
Chim Canada
Chim Bắc Mỹ
Chim châu Âu


title: Bộ Thỏ

text:
Bộ Thỏ (Lagomorpha) là một bộ động vật có vú bao gồm hai họ: Leporidae (thỏ và thỏ đồng) và Ochotonidae (thỏ cộc pika). Từ Lagomorpha được ghép từ hai từ tiếng Hy Lạp cổ đại: lagos (λαγώς, "thỏ đồng") + morphē (μορφή, "dạng"). Hiện có 91 loài thuộc Bộ Thỏ còn sinh tồn, trong đó có 30 loài thỏ cộc, 29 loài thỏ, và 32 loài thỏ đồng.

Bộ Thỏ và Bộ Gặm nhấm cùng nhau tạo nên nhánh Glires. Bộ Thỏ có lẽ đã bắt nguồn từ Châu Á, rồi lan rộng khắp Bắc Bán cầu. Về sau, các loài gặm nhấm dần trở nên lấn lướt và chiếm hữu nhiều hốc sinh thái hơn.

Phân loại và lịch sử tiến hoá
Những danh pháp sau đây từng được dùng để chỉ bộ Thỏ, nay đều là danh pháp đồng nghĩa: Duplicidentata - Illiger, 1811; Leporida - Averianov, 1999; Neolagomorpha - Averianov, 1999; Ochotonida - Averianov, 1999; and Palarodentia - Haeckel, 1895.

Họ Prolagidae nay tuyệt chủng có một loài sống sót đến tận thời cận đại (khoảng năm 1774): Prolagus sardus, với vết tích tìm thấy ở Sardegna, Corse, và những đảo lân cận.

Lịch sử tiến hoá của bộ Thỏ vẫn chưa được làm rõ. Cho tới gần đây, người ta vẫn thường cho rằng Eurymylus, cư ngụ ở Đông Á vào cuối thế Paleocen hay đầu thế Eocen, có liên quan với, hay thậm chí là, tổ tiên của bộ Thỏ. Những nghiên cứu bằng chứng hoá thạch đề xuất rằng bộ Thỏ có lẽ bắt nguồn từ Anagaloidea, còn Eurymylus có quan hệ gần hơn với gặm nhấm (dù không phải tổ tiên trực tiếp). Leporidae xuất hiện vào cuối thế Eocen rồi mau chóng lan ra khắp Bắc Bán cầu; chúng có xu hướng kéo dài cặp chân sau. Ochotonidae xuất hiện vào thế Oligocen ở miền đông châu Á.

Bộ Thỏ chắc hẳn là từng đa dạng hơn nhiều so với ngày nay (chừng 75 chi cùng 230 loài có hoá thạch) với nhiều loài chung sống trong một quần xã.

Một nghiên cứu đề xuất rằng bộ Thỏ bắt nguồn từ tiểu lục địa Ấn Độ, khi mà nơi đây vẫn là lục địa tách biệt với châu Á vào thế Paleocen.

Phân loại
Bộ Lagomorpha Brandt 1885
Họ Leporidae Fischer de Waldheim 1817 (thỏ, thỏ đồng)
Phân họ † Archaeolaginae
Chi †Archaeolagus Dice 1917
Chi †Hypolagus Dice 1917
Chi †Notolagus Wilson 1938
Chi †Panolax Cope 1874
Phân họ Leporinae Trouessart 1880
Chi †Alilepus Dice 1931
Chi Brachylagus
Chi Bunolagus
Chi Caprolagus Blyth 1845
Chi Lepus Linnaeus 1758
Chi Nesolagus Forsyth Major 1899
Chi Oryctolagus Lilljeborg 1874
Chi †Nuralagus Lilljeborg 1874
Chi Pentalagus Lyon 1904
Chi †Pliolagus Kormos 1934
Chi †Pliosiwalagus Patnaik 2001
Chi Poelagus
Chi †Pratilepus Hibbard 1939
Chi Pronolagus Lyon 1904
Chi Romerolagus Merriam 1896
Chi †Serengetilagus Dietrich 1941
Chi Sylvilagus Gray 1867
Phân họ †Palaeolaginae Dice 1929
Tribe †Dasyporcina Gray 1825
Chi †Coelogenys Illiger 1811
Chi †Agispelagus Argyropulo 1939
Chi †Aluralagus Downey 1968
Chi †Austrolagomys Stromer 1926
Chi †Aztlanolagus Russell & Harris 1986
Chi †Chadrolagus Gawne 1978
Chi †Gobiolagus Burke 1941
Chi †Lagotherium Pictet 1853
Chi †Lepoides White 1988
Chi †Nekrolagus Hibbard 1939
Chi †Ordolagus de Muizon 1977
Chi †Paranotolagus Miller & Carranza-Castaneda 1982
Chi †Pewelagus White 1984
Chi †Pliopentalagus Gureev & Konkova 1964
Chi †Pronotolagus White 1991
Chi †Tachylagus Storer 1992
Chi †Trischizolagus Radulesco & Samson 1967
Chi †Veterilepus Radulesco & Samson 1967
Tribe incertae sedis
Chi †Litolagus Dawson 1958
Chi †Megalagus Walker 1931
Chi †Mytonolagus Burke 1934
Chi †Palaeolagus Leidy 1856
Họ Ochotonidae Thomas 1897 (pika)
Chi †Alloptox Dawson 1961
Chi †Amphilagus Tobien 1974
Chi †Bellatona Dawson 1961
Chi †Cuyamalagus Hutchison & Lindsay 1974
Chi †Desmatolagus Matthew & Granger 1923
Chi †Gripholagomys Green 1972
Chi †Hesperolagomys Clark et al. 1964
Chi †Kenyalagomys MacInnes 1953
Chi †Lagopsis Schlosser 1894
Chi Ochotona Link 1795
Chi †Ochotonoides Teilhard de Jardin & Young 1931
Chi †Ochotonoma Sen 1998
Chi †Oklahomalagus Dalquest et al. 1996
Chi †Oreolagus Dice 1917
Chi †Piezodus Viret 1929
Chi †Russellagus Storer 1970
Chi †Sinolagomys Bohlin 1937
Chi †Titanomys von Meyer 1843
Họ †Prolagidae Gureev, 1962
Chi †Prolagus Pomel 1853
Họ incertae sedis
Chi †Eurolagus Lopez Martinez 1977
Chi †Hsiuannania Xu 1976
Chi †Hypsimylus Zhai 1977
Chi †Lushilagus Li 1965
Chi †Shamolagus Burke 1941

Tham khảo


title: Lộ Đãng Thành

text:
Lộ Đãng Thành (Cotai, Coloane-Taipa) là khu vực nằm giữa Đãng Tử và Lộ Hoàn, tạo thành một trong bốn khu vực lớn của đặc khu hành chính Ma Cao. Khu vực này có diện tích 5,6 km²

Lộ Đãng Thành nguyên là một vùng biển, sau khi xây dựng tuyến cầu đường đắp cao Lộ Đãng Liên Quán vào năm 1960, dòng chảy ở phía tây bị chậm lại rồi hình thành vùng sinh thái rừng ngập mặn, phía đông từng xuất hiện hoạt động nuôi hàu cho đến những năm 1980.

Sau đó, do Ma Cao thiếu tài nguyên đất đai, chính phủ Ma Cao đã quyết định cải tạo lấn biển, tạo nên Lộ Đãng Thành ngày nay. Ban đầu, vùng đất này được quy hoạch là một đô thị mới, có chức năng dịch vụ hậu cần cho các thôn công nghiệp lân cận, và từng được dự định sẽ là nơi đặt ga cuối đoạn Ma Cao của đường sắt Quảng-Chu. Về sau, kinh tế Ma Cao đình đốn, và do nhu cầu đất đai cho ngành vui chơi có thưởng đang bùng nổ nên quy hoạch đô thị mới bị gác lại. Từ tháng 3 năm 2000, cầu Liên Hoa (蓮花大橋) nối giữa Lộ Đãng Thành và đảo Hoành Cầm (横琴岛) thuộc Chu Hải đã đi vào hoạt động, trở thành một tuyến đường kết nối giữa Trung Quốc đại lục và Ma Cao.

Hiện nay, Lộ Đãng Thành là một khu vực phát triển mới nổi, một số hạng mục lớn tại đây như Đại học Khoa học-Kỹ thuật Ma Cao (澳門科技大學), "Áo Môn Đản" (澳門蛋)- nơi tổ chức chính của Đại hội Thể thao Đông Á 2005, Trung tâm phim ảnh truyền hình vệ tinh Đông Á (東亞衛視影城), Lộ Đãng Kim Quang Đại Đạo (路氹金光大道, Cotai Strip). Trong đó Cotai Strip có quy mô lớn nhất, theo kế hoạch sẽ xây dựng 20 khách sạn đặc sắc, tổng đầu tư ước khoảng 100 tỉ Pataca Ma Cao.

Sau sự xuất hiện của Lộ Đãng Thành, nó cùng với hai đảo tự nhiên trước đây là Đãng Tử và Lộ Hoàn được hợp lại thành một hòn đảo mới chưa được đặt tên.

Tham khảo

Địa lý Ma Cao


title: Đãng Tể

text:
Đãng Tể (氹仔) là đảo nhỏ hơn trong hai hòn đảo của Đặc khu hành chính Ma Cao. Đãng Tể là một trong bốn khu vực chính tại Ma Cao. Đãng Tể vốn là một đảo riêng, song nay đã nối liền với đảo Lộ Hoàn thông qua vùng đất lấn biển Lộ Đãng Thành để tạo nên một hòn đảo lớn hơn.

Tên gọi
Đãng (氹) là một chữ dị thể, thời xưa viết là "凼" (Hán Việt cũng đọc là "Đãng") hay "窞" (Hán Việt đọc là "Đạm"). Trước đây, nhiều ấn phẩm được xuất bản chính thức tại Trung Quốc đại lục viết tên đảo là "凼仔". Cả hai chữ Đãng (氹 & 凼) đều có nghĩa là "hố ủ phân" song hai chữ ngày nay rất ít được sử dụng, chỉ để gọi những từ liên quan đến đảo Đãng Tể.

Tên tiếng Bồ Đào Nha của đảo là "Taipa", được bắt nguồn từ cách phát âm trong tiếng Mân của chữ "氹仔" là tiap-á (gần như "tiamp-a"), về sau diễn biến thành "Taipa" và "Typa".

Có một truyền thuyết khác thì nói rằng khi người Bồ Đào Nha đổ bộ lên đảo Đãng Tể, họ hỏi người dân bản địa tên của hòn đảo ("nome" trong tiếng Bồ Đào Nha), do bất đồng ngôn ngữ, người dân địa phương nghĩ người Bồ Đào Nha nói đến "nhu mễ" (, tức gạo nếp). Người dân bản địa cho rằng những người Bồ Đào Nha này muốn hỏi mua gạo nếp nên trả lời là "đại bả" (, tức "có nhiều"). Người Bồ Đào Nha tưởng đó là tên của đảo, dịch âm thành "Taipa".

Trong tiếng Bồ Đào Nha, từ "taipa" có ý nghĩa là loại "bùn sét" được nện thành khuôn để xây nhà.

Địa lý
Đãng Tể nằm cách bán đảo Ma Cao  về phía nam, ở phía bắc của đảo Lộ Hoàn và ở phía đông của đảo Hoành Cầm (橫琴島) thuộc Chu Hải, Quảng Đông. Năm 2011, Đãng Tể có diện tích khoảng 7,4 km², dân số khoảng 78.500 người.

Ban đầu, khu vực vốn có ba đảo là là Đại Đãng, Tiểu Đãng, Nhất Lạp Mễ (一粒米), sau đó do xung tích từ sông và biển bồi tích lên đã xuất hiện doi đất nối liền giữa hai đảo đầu tiên. Khu đô thị cũ nằm ở cực nam của Đại Đãng, song khu đô thị mới lại nằm trên vùng đất bồi tích giữa Đại Đãng và Tiểu Đãng. Nhất Lạp Mễ nằm ở đông nam Đại Đãng, đến năm 1990 do lấn biển nên trở thành một phần của Đãng Tể, nay là khu vực tháp không lưu của Sân bay quốc tế Ma Cao. Từ năm 2004, vùng đất lấn biển Lộ Hoàn Thành đã nối liền đảo Đãng Tể với đảo Lộ Hoàn để tạo nên một hòn đảo lớn hơn, trên bản đồ của đặc khu Ma Cao cũng thể hiện điều này. Trước đây, hai đảo này chỉ nối với nhau qua một tuyến đường.

Đại Đàm Sơn (大潭山) nằm ở phía đông, Tiểu Đàm Sơn (小潭山) thì nằm ở phía tây của Đãng Tể. Trung tâm Đãng Tể là một vùng bằng phẳng do kết quả của việc bồi tích và cải tạo đất.

Giao thông
Mặc dù là đảo song hiện giữa Đãng Tể và bán đảo Ma Cau có tới ba cây cầu song song, gồm cầu Tổng đốc Gia Lạc Tí (嘉樂庇總督大橋, Ponte Governador Nobre de Carvalho) hoàn thành năm 1974 và thường gọi là cầu Áo-Đãng, cầu Hữu Nghị (友誼大橋) hoàn thành năm 1994 và cầu Tây Loan (西灣大橋, Ponte de Sai Van) hoàn thành vào tháng 12 năm 2004. Trong đó cầu Tây Loan tách riêng phần cầu của hai chiều, giúp giao thông thông suốt khi có gió bão. Đường Lộ Đãng Liên Quán (路氹連貫公路) nối đảo Đãng Tể với đảo Lộ Hoàn. Tuy nhiên, do đô thị liên tục phát triển, tài nguyên đất đai có hạn nên người ta đã lấn biển tạo nên Lộ Đãng Thành giữa hai đảo.

Sân bay quốc tế Ma Cao nằm ở mặt đông của Đãng Tể, do lấn biển mà xây nên, sử dụng từ năm 1995, có các tuyến bay đến nhiều thành thị khác nhau tại Trung Quốc đại lục cũng như châu Á. Trước khi hai bờ eo biển Đài Loan mở một số đường bay thẳng, sân bay quốc tế Ma Cao cũng là là một trạm trung chuyển chủ yếu của khách Đài Loan khi họ đến Trung Quốc đại lục. Khu bến cảng vận chuyển hành khách Đãng Tể (氹仔客運碼頭) nằm ở ngay phía bắc của Sân bay, bến có các tuyến phà đến Hồng Kông.

Khu vui chơi
 The Venetian Macao
 City of Dreams (新濠天地, Tân Hào Thiên Địa)
 Galaxy Macau (澳門銀河)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Di sản tại Đãng Tể

Địa lý Ma Cao
Đảo Trung Quốc


title: Lộ Hoàn

text:
Lộ Hoàn là một trong hai đảo của đặc khu hành chính Ma Cao, nằm ở ngay phía nam của một đảo chính khác của Ma Cao là Đãng Tử, và nằm ở phía đông của đảo Hoành Cầm (横琴岛) thuộc Chu Hải của Quảng Đông. Lộ Hoàn vốn là một đảo riêng, song đã được nối liền với đảo Đãng Tử thông qua một khu vực lấn biến là Lộ Đãng Thành.

Tên gọi
Lộ Hoàn từng được gọi là Cửu Áo Sơn (, được chuyển tự sang tiếng Bồ Đào Nha là Ká-Hó) và Diêm Táo Loan (). Tên tiếng Bồ Đào Nha của đảo, "Coloane", bắt nguồn từ cách phát âm trong tiếng Quảng Đông của Quá Lộ Hoàn ().

Địa lý
Đảo Lộ Hoàn có diện tích khoảng 7,6 km², nhân khẩu năm 2011 là khoảng 4.300 người. Đảo Lộ Hoàn dài khoảng 4 km và cách bán đảo Ma Cao 5,6 km. Đảo Lộ Hoàn được nối với đảo Đãng Tử bằng một cầu đường đắp cao dài 2,2 km, tuy nhiên việc cải tạo đất lấn biến đã kết nối hai đảo này và một khu đô thị mới gọi là Lộ Đãng Thành đã được xây dựng trên vùng đất đó, trong đó có nhiều casino.

Trên đảo Lộ Hoàn có nhiều cảnh quan tự nhiên như rừng, đồi núi, bãi biển, như bãi biển Hắc Sa (黑沙海灘), Trúc Loan (竹灣).

Phần hẹp nhất của đảo Lộ Hoàn rộng 300 mét. Các đỉnh cao nhất của Ma Cao nằm ở phía đông và trung tâm của đảo Lộ Hoàn, với đảo cao nhất là Tháp Thạch Đường Sơn (塔石塘山, Alto de Coloane) cao trên 170 mét.

Lịch sử
Từ thời Nhà Tống, Lộ Hoàn là nơi sản xuất muối từ nước biển, Lộ Hoàn xưa thuộc về huyện Hương Sơn của tỉnh Quảng Đông, đến năm 1864 thì bị Bồ Đào Nha chiếm lĩnh và trở thành một bộ phận của Ma Cao. Trăm năm trước đây, khi bán đảo Ma Cao dần dần phát triển thành điểm mậu dịch giữa Trung Quốc và phương Tây, Lộ Hoàn vẫn là một nơi bị ám ảnh bởi nạn hải tặc. Khi đó, Lộ Hoàn là một nơi hoang vu, cỏ dại mọc um tùm, địa thế dốc đứng, ngoài trừ thợ săn ra thì là một nơi hẻo lánh không có người ở. Năm 1910, đã xảy ra giao chiến giữa quân Bồ Đào Nha và hải tặc, gọi là "thảm án Lộ Hoàn" (路環慘案). Đến năm 1910 thì hải tặc đã bị trục xuất khỏi Lộ Hoàn, ngày nay trên đảo vẫn còn "bia kỉ niệm đánh hải tặc".

Kinh tế
Trong quá khứ, ngư nghiệp là ngành kinh tế chủ đạo trên đảo Lộ Hoàn, với một vài xưởng tàu. Đảo Lộ Hoàn có nhà máy xi măng và nhà máy phát điện. Do kinh tế Ma Cao phát triển bùng nổ, trên đảo cũng xuất hiện các dự án quy mô lớn. Trong đó có khu bến cảng Container Cửu Áo ở vịnh Cửu Áo (九澳港) phía tây đảo.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Địa lý Ma Cao
Đảo Trung Quốc


title: Bán đảo Ma Cao

text:
Bán đảo Ma Cao là phần cổ nhất và đông dân cư nhất của Ma Cao. Bán đảo có diện tích  () và kết nối với Quảng Đông về mặt địa lý ở phía đông bắc, thông qua một eo đất rộng . Bán đảo Ma Cao cùng với khu trung tâm đô thị của thành phố Chu Hải tách biệt với phần còn lại của lục địa qua một phân lưu của Châu Giang. Portas do Cerco () được xây dựng ở phía bắc eo đất. Ở phía nam, bán đảo kết nối với đảo Đãng Tử qua ba cây cầu. Bán đảo Ma Cao có hơn 400 năm lịch sử, trong đó Khu lịch sử Ma Cao đã được liệt vào danh sách các di sản thế giới của UNESCO.

Địa lý
Hàng nghìn năm trước đây, bán đảo Ma Cao là một đảo nhỏ trên biển (đảo Ma Cao), là một bộ phận của quần đảo Vạn Sơn, về sau phù sa từ cửa tây của Châu Giang hình thành một doi đất nối liền giữa Chu Hải và Ma Cao. Từ đó, đảo Ma Cao bắt đầu được nối liền với đại lục Trung Quốc, cộng thêm nhiều năm cải tạo lấn biển đã tạo nên bán đảo Ma Cao ngày nay.

Đại bộ phận vùng đất bằng phẳng của bán đảo Ma Cao là do lấn biển. Căn cứ theo tư liệu điều tra năm 2011, bán đảo Ma Cao có diện tích vào khoảng 9,3 km², nhân khẩu ước khoảng 469.000 người.

Bán đảo Ma Cao liên tiếp với Chu Hải ở phía bắc, ở phía tây đối diện với nhai đạo Loan Tử của Chu Hải, ở phía nam đối diện với đảng Đãng Tử qua biển, ở phía đông bắc đối diện với Hồng Kông qua vùng cửa sông rộng lớn của Châu Giang. Điểm cao nhất về mặt tự nhiên của bán đảo Ma Cao là đỉnh bắc của Đông Vọng Dương Sơn (東望洋山), cao độ đạt 93 mét trên mực nước biển.

Hành chính
Bán đảo được chia thành 5 đường khu, tức năm giáo xứ không có thẩm quyền:

Giao thông
Giữa bán đảo Ma Cao và đảo Đãng Tử có ba cây cầu song song, gồm cầu Tổng đốc Gia Lạc Tí (嘉樂庇總督大橋, Ponte Governador Nobre de Carvalho) hoàn thành năm 1974, cầu Hữu Nghị (友誼大橋, Ponte de Amizade) hoàn thành năm 1994 và cầu Tây Loan (西灣大橋, Ponte de Sai Van) hoàn thành vào tháng 12 năm 2004.

Bán đảo Ma Cao có hai cảng, ở mặt tây có Khu bến cảng Nội Cảng Ma Cao (澳門內港碼頭), gọi tắt là Nội Cảng (內港); ở mặt đông có Khu bến cảng vận chuyển hành khách Ngoại Cảng (外港客運碼頭), gọi tắt là Ngoại Cảng (外港). Khu bến cảng Ngoại Cảng có tuyến phà chủ yếu nối giữa Hồng Kông và Ma Cao.

Theo kế hoạch, điểm kết thúc bên phía Ma Cao của Cầu Hồng Kông - Chu Hải - Ma Cao nằm ở bán đảo Ma Cao.

Đường đua Guia (東望洋跑道) là đường đua trên đường phố nổi tiếng thế giới, mỗi năm lại tổ chức giải Macau Grand Prix.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thư viện ảnh bán đảo Ma Cao

Địa lý Ma Cao
Bán đảo Trung Quốc


title: Huân chương Cờ đỏ Lao động

text:
Huân chương Cờ đỏ Lao động ()
là huân chương của Liên Xô trao tặng cho các cá nhân và tập thể đạt thành tích xuất sắc trong các lĩnh vực sản xuất, khoa học, văn hóa, văn học, hội họa, giáo dục, y tế, hoạt động xã hội và một số lĩnh vực khác. Huân chương này tương đương với Huân chương Cờ đỏ. Một số viện nghiên cứu, nhà máy cũng được trao tặng huân chương này. Huân chương được đặt ra lần đầu vào ngày 28 tháng 12 năm 1920 tại Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga. Sau đó nó được áp dụng trên toàn quốc theo lệnh của Đoàn chủ tịch Xô Viết tối cao ngày 7 tháng 9 năm 1928 và trong một số quyết định khác vào ngày 15 tháng 9 năm 1928. 7 tháng 5 năm 1936, 19 tháng 6 năm 1943, 28 tháng 3 năm 1980, và 18 tháng 7 năm 1980.

Tiêu chuẩn
Huân chương cờ đỏ lao động được trao tặng cho công dân Xô Viết, các hiệp hội, liên minh, viện nghiên cứu, tổ chức, các nước cộng hòa tự trị, khu tự trị, lãnh thổ, quận huyện, thành phố và các khu vực khác; nó cũng được trao cho các công dân, các tổ chức, doannh nghiệp nước ngoài:
cho những thành tựu trong công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng, giao thông và các bộ phận khác của nền kinh tế;
cho những tăng trưởng trong lao động nhằm nâng cao chất lượng, phát triển và giới thiệu những thành tựu sản xuất mới;
cho tiến bộ lớn trong việc tăng năng suất cây trồng nông nghiệp và năng suất chăn nuôi, tăng sản lượng sản xuất và bán các sản phẩm nông nghiệp
cho những đóng góp phát triển khoa học và công nghệ, giới thiệu những thành tựu mới cho nền kinh tế quốc dân, những phát minh sáng chế có ý nghĩa lớn
những đóng góp nền an ninh quốc phòng;
những đóng góp nền văn hóa nghệ thuật;
những đóng góp nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, những thành tích đặc biệt về y tế, thương mại, nhà ở, dịch vụ công cộng;
những thành tích đặc biệt trong thể dục thể thao;
những đóng góp trong lĩnh vực pháp luật;
những đóng góp cho nền kinh tê, khoa học kĩ thuật,văn hóa cho các nước hợp tác với Liên Xô.

Huân chương cờ đỏ có thể được trao tặng nhiều lần cho cá nhân và tổ chức.

Huân chương cờ đỏ được đeo ở bên trái ngực. Nếu cùng đeo với huy chương của Liên bang Nga thì cái sau được ưu tiên.

Mô tả
Huân chương cờ đỏ được thiết kế với nhiều mẫu khác nhau. Kiểu 1 ra đời năm 1936.

Danh sách khen thưởng
Các cá nhân dưới đây đã được nhận huân chương cờ đỏ lao động.

Người đầu tiên được nhận huân chương cờ đỏ lao động của Nga là Nikita Menchukov vì đã cứu 1 cây cầu quan trọng không bị phá hủy bởi băng tuyết.

Người đầu tiên được nhận huân chương của Liên Xô là Putilov làm việc ở Leningrad. Những người đầu tiên được nhận cùng 1 lúc là V. Fedetov, A. Shelagin and M Kyatkovsky vì đã thám hiểm vùng cực.

Mikhail Gorbachev nhận Huân chương Cờ Đỏ Lao động cho thu hoạch một vụ mùa kỷ lục của gia đình vào năm 1949 ở tuổi 17, là một vinh dự rất hiếm đối với một người trẻ như vậy. Ông là một trong những người nhận trẻ nhất nhận huân chương này.

6 lần
Belyaev, Nikolay Maksimovich, người đứng đầu ngành công nghiệp quang học
Protazanov, Alexander Konstantinovich, thư ký đầu tiên của Đông Kazakhstan
Smelyakov, Nicholaï Nicholaevich, Bộ trưởng bộ Công nghiệp nặng Liên Xô, giám đốc nhà máy "Sormovo đỏ"

5 lần
Green, Arnold Carlovich, chính trị gia
Leontovich, Mikhail Alexandrovich, nhà vật lý
Alekseenko, Gennady Vasil'evich, những đóng góp cho ngành năng lượng
Belov, Aleksandr Fedorovich, viện sĩ (ngành luyện kim)
Vlasov, Pavel Semenovich, Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa, giám đốc nhà máy hóa chất thực vật Novosibirsk
Grafov, Leonid Efimovich, Thứ trưởng bộ khai khoáng
GrishinIvan Timofeevich, thứ trưởng bộ thương mại
Gundobin, Nikolai Alekseevich, Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa, Bộ trưởng đầu tiên của bộ giao thông
Dokukin, Aleksandr Viktorovich, Viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Liên Xô
Il'ichev, Leonid Fedorovich, bí thử ban chấp hành trung ương CPSU
Karlov, Vladimir Alekseevich, anh hùng lao động xã hội chủn nghĩa, chủ tịch ban cháp hành trung ương CPSU.
Kurchatov, Boris Vasil'evich, tiến sĩ hóa học
Maletin, Pavel Andreevich, thứ trưởng bộ thương mại (1939-1945, 1960-1969)
Petukhov, Konstantin Dmitrievich, anh hùng lao động, tổng giám đốc PEMSO "Dynamo"
Romanov, Alexei Vladimirovich, nhà báo tờ "Văn hóa Xô Viết"
Sosnov, Ivan Dmitrievich, Bộ trưởng bộ xây dựng giao thông
Tamara Khanum, Nghệ sĩ nhân dân Liên Xô (1956), vũ công người Uzbek
Chibisov, Konstantin, Viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Liên Xô (1946)

4 lần
Gamzatov, Rasul Gamzatovich, nhà thơ
Revutskyi, Levko Mykolajovych, nhạc sĩ, giáo viên
Orujev, Sabit Atayevich, phó thủ tướng Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Azerbaijan (1957-1959)
Balanchivadze, Andreï Melitonovich, nhạc sĩ
Voss, Augusts Eduardovich, chính trị gia
Dudinskaya, Natalia Mikhailovna, prima ballerina
Kapp, Eugen Arturovich, nhạc sĩ, giáo viên
Thượng phụ Alexy I, giáo sĩ
Rasizade, Shamil Alievich, phó thủ tướng Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Azerbaijan (1970-1984)
Ulánova, Galina Sergeyevna, prima ballerina

3 lần
Chernenko, Konstantin Ustinovich, Tổng bí thư thứ 5 Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Liên Xô
Andropov, Yuri Vladimirovich, Tổng bí thư thứ 4 Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Liên Xô
Frumkin, Alexander Naumovich, electrochemist, Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa
Yakovlev, Alexander Nikolaevich, chính trị gia, nhà sử học
Chukhrai, Grigori Naumovich, đạo diễn phim, biên kịch
Begaliev, Sopubek Begalievich, chính trị gia
Kapelyushnikov, Matvei Alkunovich, kĩ sư, anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa
Flyorov, Georgy Nikolayevich, nhà vật lý nguyên tử
Piotrovsky, Boris Borisovich, viện sĩ, nhà đông phương học và khảo cổ học
Khalatnikov, Isaak Markovich, nhà vật lý

2 lần
Tupolev, Andrei Nikolayevich, nhà thiết kế máy bay
Feoktistov, Konstantin Petrovich, nhà du hành vũ trụ và kĩ sư hàng không
Khachaturian, Aram Ilyich, nhạc sĩ
Ginzburg, Vitaly Lazarevich, nhà vật lý lý thuyết, vật lý thiên văn, người đoạt giải Nobel
Khrennikov, Tikhon Nikolayevich, nhạc sĩ
Zel'dovich, Yakov Borisovich, nhà vật lý
Ryzhkov, Nikolai Ivanovich Ryzhkov, chính trị gia
Rodnina, Irina Konstantinovna, vận động viên trượt băng nghệ thuật vô địch Olympic
Ilyushin, Vladimir Sergeyevich, phi công lái máy bay thử nghiệm
Vorontsov, Yuli Mikhailovich nhà ngoại giao

1 lần
Kollontai, Aleksandra Mikhailovna, nữ bộ trưởng đầu tiên ở châu Âu, nữ đại sứ đầu tiên trong thời hiện đại
Mil, Mikhail Leontyevich, kĩ sư hàng không
Dyomin, Lev Stepanovich, nhà du hành vũ trụ
Chernomyrdin, Viktor Stepanovich, Thủ tướng Liên bang Nga (1992–1998)
Semyonov, Nikolay Nikolayevich, nhà vật lý và hóa học
Primakov, Yevgeny Maksimovich, người phát ngôn của Xô Viết tối cao
Yevtushenko, Yevgeny Aleksandrovich, nhà thơ, tiểu thuyết gia, nhà biên kịch, diễn viên, biên tập viên, và đạo diễn phim
Alexandrov, Pavel Sergeyevich, nhà toán học
Shukshin, Vasily Makarovich, diễn viên, nhà biên kịch, đạo diễn
Yakovlev, Alexander Sergeyevich, kĩ sư hàng không

Viện nghiên cứu, tổ chức, khu vực
Komsomol
Đại học Vilnius
thành phố Kovrov
Đại học Saint Petersburg
thành phố Mykolaiv
thành phố Podolsk
nhà máy may mặc Bolshevichka
báo Zvyazda
đường sắt Đông Siberi
Thư việ quốc gia Nga
Đại học công nghệ Kuban
Đại học công nghệ hóa học Moscow
Đại học Sư phạm Quốc gia Moskva
Sư đoàn thiện xạ số 8 Hồng quân

Xem thêm
Huân chương, Huy chương, Kỉ niệm chương của Liên Xô
Huân chương Cờ đỏ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Legal Library of the USSR
 The Russian Gazette

Giải thưởng thành lập năm 1928
Giải thưởng chấm dứt năm 1991


title: Nghịch lý Zeno

text:
Nghịch lý Zeno bao gồm nhiều vấn đề thuộc lĩnh vực triết học được cho là do triết gia Hy Lạp Zeno xứ Elea đặt ra nhằm củng cố học thuyết "vạn vật quy nhất" của Parmenides, phủ định tính hiển nhiên của các giác quan, phủ nhận niềm tin vào có sự khác biệt hay có sự biến đổi, đặc biệt ông cho rằng mọi sự chuyển động không tồn tại vì đó chỉ là ảo giác mà thôi. Thuyết này được giả định dựa trên Đối thoại với Parmenides (phần 128c-d) của Platon, Zeno đã rút từ phần này để tạo ra những nghịch lý, bởi vì các triết gia khác cũng đã xây dựng những nghịch lý để chống lại quan điểm của Parmenides. Do đó, những nghịch lý của Zeno có thể được hiểu theo hướng nếu thừa nhận rằng mọi sự đều riêng biệt thì nó sẽ dẫn đến những vô lý còn nhiều hơn là giả định tất cả đều là "một" (Parmenides 128d). Platon làm cho Socrates phải xác nhận rằng Zeno và Parmenides có cùng một quan điểm trong lý luận.(Parmenides 128a-b).

Một số trong 9 nghịch lý của Zeno còn sót lại (được ghi chép trong cuốn Vật lý của Aristoteles, và tiếp đó là trong những bình giảng của Simplicius) về cốt lõi là tương đương nhau. Aristoteles đã bác bỏ một vài nghịch lý trong số này. Ba nghịch lý vững nhất và nổi tiếng nhất là - nghịch lý Achilles và con rùa, lý lẽ của sự phân đôi và mũi tên bay - sẽ được trình bày chi tiết dưới đây.

Những lập luận này của Zeno có lẽ là những ví dụ đầu tiên của một phương pháp chứng minh thường được gọi là Reductio ad absurdum (phương pháp bác bỏ một luận đề bằng cách chứng minh, nếu lý giải chính xác theo từng chữ, nó sẽ dẫn đến một cách vô lý) hay còn được gọi là phương pháp chứng minh đảo ngược. Những nghịch lý này cũng được ghi nhận như là nguồn gốc của biện chứng pháp được Socrates sử dụng.

Một số nhà toán học, chẳng hạn như Carl Boyer, cho rằng nghịch lý Zeno chỉ đơn giản là vấn đề toán học, mà vi tích phân hiện đại có thể đưa ra một giải pháp toán học. Tuy nhiên một số triết gia lại cho rằng nghịch lý Zeno và các biến thể của chúng (xem đèn Thomson) còn có những vấn đề siêu hình học.

Nguồn gốc của những nghịch lý có phần không rõ ràng. Diogenes Laërtius, một nguồn thứ tư cung cấp thông tin về Zeno và những bài giảng của ông, trích dẫn từ Favorinus, nói rằng thầy của Zeno là Parmenides mới là người đầu tiên đưa ra nghịch lý Achilles và rùa. Tuy nhiên trong một đoạn sau đó, Laertius lại cho rằng nguồn gốc nghịch lý là của Zeno, giải thích rằng Favorinus không đồng ý về điều này.

Những nghịch lý trong chuyển động

Achilles và con rùa:

Achilles-một lực sĩ trong thần thoại Hy Lạp, người được mệnh danh là "có đôi chân chạy nhanh như gió" đuổi theo một con rùa trên một đường thẳng. Nếu lúc xuất phát, rùa ở điểm A1 và cách anh một khoảng bằng a khác 0,thì mặc dù chạy nhanh hơn nhưng anh vẫn không thể đuổi kịp được rùa.Trong nghịch lý Achilles và rùa, Achilles chạy đua với rùa. Ví dụ Achilles chấp rùa một đoạn 100 mét. Nếu chúng ta giả sử rằng mỗi tay đua đều bắt đầu chạy với một tốc độ không đổi (Achilles chạy rất nhanh và rùa rất chậm), thì sau một thời gian hữu hạn, Achilles sẽ chạy được 100 mét, tức anh ta đã đến được điểm xuất phát của con rùa. Nhưng trong thời gian này, con rùa cũng đã chạy được một quãng đường ngắn, ví dụ 10 mét. Sau đó Achilles lại tốn một khoảng thời gian nữa để chạy đến điểm cách 10 mét ấy, mà trong thời gian đó thì con rùa lại tiến xa hơn một chút nữa, và cứ như thế mãi. Vì vậy, bất cứ khi nào Achilles đến một vị trí mà con rùa đã đến, thì con rùa lại cách đó một đoạn. Bởi vì số lượng các điểm Achilles phải đến được mà con rùa đã đi qua là vô hạn, do đó anh ta không bao giờ có thể bắt kịp được con rùa.

Tuy nhiên, nghịch lý Zeno chỉ đúng với điều kiện là tổng thời gian anh chạy hết các quãng đường để đuổi kịp rùa phải là vô hạn, còn nếu nó hữu hạn thì đó chính là khoảng thời gian mà anh bắt kịp được rùa.

Ý nghĩa:
Về lĩnh vực toán học, nghịch lý Zeno trong trường hợp này đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của sự xuất khái niệm giới hạn. Nhờ khái niệm này mà con người có thể nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến sự vô hạn.

Nghịch lý lưỡng phân

Giả sử Homer muốn bắt một chiếc xe buýt đang dừng ở đó. Trước khi ông đến được vị trí chiếc xe buýt thì ông phải đến được trung điểm của khoảng cách giữa ông và chiếc xe buýt. Mà trước khi ông đến được trung điểm ấy, thì ông phải đến được điểm 1/4 khoảng cách. Mà trước khi đến được điểm 1/4 ấy ông phải đến được điểm 1/8. Trước điểm 1/8 là 1/16. Và cứ thế.

Trình tự kết quả có thể được biểu diễn là:

Để mô tả chuyển động này cần phải thực hiện vô hạn các bước, mà Zeno xác nhận rằng điều đó là bất khả thi.

Trình tự này cũng đưa ra một vấn đề thứ 2, đó là thậm chí còn không có quãng đường đầu tiên để di chuyển, vì bất kỳ quãng đường đầu tiên (hữu hạn) khả dĩ nào thì đều có thể được chia thành một nửa, và vì thế không thể là quãng đường đầu tiên được. Do đó, sự di chuyển thậm chí không thể bắt đầu. Kết luận của nghịch lý này là sự chuyển động từ điểm này đến điểm khác cách nhau 1 khoảng cách hữu hạn không thể hoàn thành được và cũng không thể bắt đầu được, do đó, mọi chuyển động phải là một ảo giác. Hoặc ta có thể nói các khoảng cách là vô hạn, chúng ta chuyển động mãi mà không thể đến được đích. Điều chúng ta thấy và cảm nhận trên thực tế chỉ là ảo giác nói cách khác ánh sáng mà chúng ta thấy có thể bị bẻ cong và cảm giác của chúng ta có thể do lực hút hoặc đẩy giữa các phần tử khi chúng quá gần nhau.

Lập luận này được gọi là sự lưỡng phân (Dichotomy) bởi vì nó liên tục lặp lại việc chia nhỏ một quãng đường thành hai phần. Nghịch lý này chứa một số yếu tố giống như nghịch lý Achilles và rùa, nhưng kết luận rõ ràng hơn về sự bất động. Nó còn được gọi là nghịch lý đường đua. Một số người và cả Aristotles cho rằng nghịch lý lưỡng phân này thật ra cũng chỉ là một phiên bản khác của Achilles và rùa.

Nghịch lý mũi tên

Trong nghịch lý mũi tên, Zeno nói rõ rằng để chuyển động xảy ra, thì đối tượng phải thay đổi vị trí mà nó chiếm giữ. Ông đã đưa ra ví dụ về một mũi tên đang bay. Ông lập luận rằng trong bất kỳ một khoảnh khắc (thời điểm) nào đó thì mũi tên không di chuyển đến vùng không gian nó đang chiếm, và cũng không di chuyển đến vùng không gian mà nó không chiếm. Nó không thể đang di chuyển đến nơi mà nó không chiếm, bởi vì thời gian không trôi để nó di chuyển đến đó, nó cũng không thể đang di chuyển đến nơi nó đang chiếm, bởi vì nó đã đứng đó rồi. Nói một cách khác thì tại mỗi khoảnh khắc của thời gian, không có chuyển động xảy ra. Nếu mọi vật đều bất động trong mỗi khoảnh khắc, và thời gian hoàn toàn là bao gồm các khoảnh khắc, thì chuyển động là không thể xảy ra.

Hai nghịch lý trên là sự phân chia không gian, thì nghịch lý này Zeno phân chia thời gian, nhưng không phải thành các phân đoạn, mà thành các điểm.

Các giải pháp được đề xuất
Theo Simplicius, khi nghe những lý lẽ của Zeno thì Diogenes thành Sinope không nói gì cả, chỉ đứng dậy và bước đi nhằm chứng minh sự sai lầm của Zeno. Tuy nhiên, để giải quyết một cách trọn vẹn những nghịch lý, người ta cần phải chỉ ra được điểm sai lầm trong lý lẽ, chứ không phải chỉ kết luận rằng nó sai. Từ xưa đến nay đã có nhiều giải pháp được đề xuất, trong những giải pháp đầu tiên có một số là của Aristotle và Archimedes.

Aristotle (384 TCN-322 TCN) nhận xét rằng, vì khoảng cách giảm dần nên thời gian cần thiết để thực hiện di chuyển những khoảng cách đó cũng giảm dần. Trước năm 212 TCN, Archimedes đã trình bày một phương pháp để tìm ra một kết quả hữu hạn cho một tổng gồm vô hạn phần tử giảm dần. (Xem: Chuỗi hình học) Những phương pháp này cho phép xây dựng các giải pháp dựa trên các điều kiện mà Zeno đặt ra, tức là lượng thời gian thực hiện ở mỗi bước giảm theo cấp số nhân, và có vô số khoảng thời gian nhưng tổng thời lượng cần thiết dành cho sự di chuyển từ điểm này đến điểm kia lại là một số hữu hạn, do đó vẫn có thể thực hiện được chuyển động này.

Những nghịch lý trong thời hiện đại
Quá trình vô hạn về mặt lý thuyết vẫn còn là vấn đề rắc rối trong toán học cho đến cuối thế kỷ thứ 19. Cách giải thích epsilon-delta của Weierstrass và Cauchy đã trình bày một công thức nghiêm ngặt về logic và vi tích phân. Công thức này giải quyết được những vấn đề toán học liên quan đến quá trình vô hạn.

Trong khi toán học có thể được sử dụng để tính toán vị trí và thời điểm mà Achilles vượt qua rùa trong nghịch lý Zeno, nhưng các triết gia như Brown và Moorcroft khẳng định rằng toán học không thể giải quyết các trọng điểm trong luận cứ của Zeno, và rằng giải quyết được các vấn đề của toán học không có nghĩa là có thể giải quyết được mọi vấn đề mà nghịch lý đưa ra.

Hiệu ứng Zeno lượng tử

Năm 1977, hai nhà vật lý học E. C. G. Sudarshan và B. Misra đang nghiên cứu về cơ học lượng tử đã phát hiện ra rằng quá trình biến đổi động lực học (chuyển động) của một hệ lượng tử có thể bị cản trở bởi hệ thống quan sát. Hiệu ứng này thường được gọi là "hiệu ứng Zeno lượng tử" bởi vì nó gợi nhớ đến nghịch lý Zeno về mũi tên.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Silagadze, Z. K. "Zeno meets modern science,"
 Zeno's Paradox: Achilles and the Tortoise by Jon McLoone, Wolfram Demonstrations Project.
 Kevin Brown on Zeno and the Paradox of Motion

 Nghịch lý Zeno  trên PlanetMath
 Nghịch lý Zeno trên Wolfram

Nghịch lý
Các nghịch lý toán học
Nghịch lý vô tận