title: Khởi nghĩa Shimabara

text:
là một cuộc nổi dậy tại địa điểm nay thuộc tỉnh Nagasaki ở vùng Tây Nam Nhật Bản kéo dài từ ngày 17 tháng 12 năm 1637, đến ngày 15 tháng 4 năm 1638, trong thời kỳ Edo. Cuộc nổi dậy này phần lớn liên quan đến nông dân, hầu hết trong số họ là tín đồ Công giáo.

Đó là một trong số ít những trường hợp bất ổn nghiêm trọng trong thời kỳ cai trị tương đối thanh bình của Mạc phủ Tokugawa. Với sự nổi lên của việc xây dựng một lâu đài mới ở Shimabara của gia tộc Matsukura, thuế khoá đã bị đẩy lên đáng kể, gây ra sự tức giận từ phía nông dân địa phương và rōnin (samurai không có chủ nhân). Việc đàn áp tôn giáo của các tín đồ Công giáo địa phương càng làm trầm trọng thêm bất mãn, đã trở thành cuộc nổi loạn công khai vào năm 1637. Mạc phủ Tokugawa đã phái một lực lượng hơn 125.000 quân để đàn áp quân phiến loạn và sau một cuộc bao vây kéo dài chống lại quân nổi dậy tại thành Hara, lực lượng Mạc phủ đã đánh bại quân phiến loạn.

Trong sự trỗi dậy của cuộc nổi loạn, lãnh đạo phiến quân Công giáo Amakusa Shirō bị chặt đầu và việc cấm đạo Công giáo được thi hành nghiêm ngặt. Chính sách ly khai quốc gia của Nhật Bản đã được thắt chặt và chính sách khủng bố Công giáo tiếp tục diễn ra cho đến những năm 1850. Sau sự đàn áp thành công cuộc nổi dậy, daimyō của Shimabara, Matsukura Katsuie, bị chặt đầu vì tội lỗi, trở thành daimyō duy nhất bị chặt đầu trong thời kỳ Edo.

Diễn tiến và bùng nổ
Vào giữa thập niên 1630, nông dân vùng bán đảo Shimabara và quần đảo Amakusa, do không hài lòng với chế độ thuế khoá nặng nề và chịu ảnh hưởng của nạn đói, đã nổi dậy chống lại các lãnh chúa của họ. Điều này đã diễn ra đặc biệt nổi bật trong lãnh thổ cai trị bởi hai lãnh chúa: Matsukura Katsuie của phiên Shimabara, và Terasawa Katataka của phiên Karatsu. Những người bị ảnh hưởng cũng bao gồm cả ngư dân, thợ thủ công và thương gia. Khi cuộc nổi loạn lan rộng, các rōnin (samurai vô chủ), người đã từng phục vụ các gia tộc, như Amakusa và Shiki, những người đã từng sống trong khu vực, cũng như cựu gia tộc Arima và các thuộc hạ của Konishi, cùng tham gia vào cuộc nổi dậy. Như vậy, hình ảnh một cuộc khởi nghĩa được mô tả hoàn toàn của "nông dân" cũng là không hoàn toàn chính xác.

Shimabara đã từng là phiên thuộc quyền quản lý của gia tộc Arima, vốn là tín đồ Công giáo; kết quả là, nhiều người dân địa phương cũng là Kitô hữu. Gia tộc Arima bị chuyển đi vào năm 1614 và được thay thế bởi gia tộc Matsukura. Vị lãnh chúa mới, Matsukura Shigemasa, hy vọng thăng tiến trong hệ thống cấp bậc Mạc phủ, đã tham gia vào nhiều dự án xây dựng, bao gồm cả việc xây dựng và mở rộng lâu đài Edo, cũng như cuộc xâm lược Luzon ở Đông Ấn Tây Ban Nha (nay là một phần của Philippines). Ông cũng cho tiến hành xây dựng một lâu đài mới tại Shimabara. Kết quả là, ông đã đặt lên một gánh nặng thuế khoá đáng kể không cân xứng cho người dân trong phiên mới của mình và tiếp tục khiến họ tức giận bằng cách đàn áp nghiêm khăc Công giáo. Các chính sách này được tiếp tục thi hành bởi người thừa kế của Shigemasa, Katsuie.

Những cư dân của quần đảo Amakusa, vốn là một phần của thái ấp của Konishi Yukinaga, bị bức hại tương tự dưới sự cai trị của gia tộc Terasawa, giống như Matsukura, đã bị di chuyển đến đó. Các samurai vô chủ khác trong khu vực bao gồm các cựu lãnh tụ của  và Sassa Narimasa, cả hai đều từng cai trị một phần của tỉnh Higo.

Cuộc nổi dậy

Khởi đầu

Các rōnin bất mãn của khu vực, cũng như nông dân, bắt đầu bí mật gặp nhau và âm mưu một cuộc nổi dậy; cuộc nổi dậy này đã nổ ra vào ngày 17 tháng 12 năm 1637, khi vị quan giữ chức daikan (quan về thuế) địa phương là Hayashi Hyōzaemon bị ám sát. Một cách đồng thời, những người khác cũng nhất tề nổi dậy ở quần đảo Amakusa. Lực lượng quân nổi loạn nhanh chóng gia tăng quy mô bằng cách cưỡng bức tất cả người dân trong các khu vực mà họ đã chiếm được gia nhập cuộc nổi dậy. Một thanh niên 16 tuổi có uy tín, Amakusa Shirō, đã sớm được chọn làm thủ lĩnh của cuộc nổi dậy.

Lực lượng quân nổi loạn đã vây hãm các lâu đài Tomioka và Hondo của gia tộc Terasawa, nhưng ngay trước khi các lâu đài sắp thất thủ, quân từ các phiên lân cận trong vùng Kyūshū đã đến, và buộc họ phải rút lui. Lực lượng quân nổi loạn sau đó vượt qua biển Ariake và nhanh chóng bao vây thành Shimabara của Matsukura Katsuie, nhưng lại bị đẩy lùi. Tại thời điểm này, họ tập hợp tại địa điểm của Thành Hara, nơi từng là thành của gia tộc Arima trước khi họ chuyển đến phiên Nobeoka, nhưng đã bị phá huỷ. Họ xây dựng các hàng rào bằng cách sử dụng gỗ từ những chiếc thuyền họ đã dùng để vượt biển, và được hỗ trợ rất nhiều trong việc chuẩn bị bằng số vũ khí, đạn dược và lương thực mà họ đã cướp từ kho chứa của gia tộc Matsukura.

Cuộc vây hãm thành Hara

Quân liên minh của các phiên địa phương, dưới sự chỉ huy của Mạc phủ Tokugawa với Itakura Shigemasa làm nguyên soái, sau đó bắt đầu cuộc bao vây thành Hara của họ. Kiếm sĩ Miyamoto Musashi có góp mặt trong lực lượng quân bao vây, trong vai trò cố vấn cho Hosokawa Tadatoshi. Sự kiện mà Musashi bị đánh ngã ngựa bởi một hòn đá ném bởi một trong những nông dân là một trong số ít ghi chép có thể kiểm chứng được về việc ông có tham gia vào một chiến dịch.

Quân đội Mạc phủ sau đó yêu cầu viện trợ từ người Hà Lan, những người ban đầu đã cung cấp cho họ thuốc súng, và sau đó là pháo. Nicolaes Couckebacker, Opperhoofd của đại lý Hà Lan tại Hirado, cung cấp thuốc súng và pháo, và khi lực lượng Mạc phủ yêu cầu ông gửi một tàu chiến, ông đã đích thân đi theo tàu de Ryp đến một vị trí ngoài khơi, gần Thành Hara. Các khẩu pháo được gửi trước đó được gắn trong một dãy khẩu đội, và một vụ bắn phá toàn bộ thành bắt đầu, cả từ các khẩu pháo trên bờ cũng như từ 20 khẩu súng của tàu de Ryp. Những khẩu pháo này bắn khoảng 426 viên đạn trong khoảng 15 ngày, mà không có kết quả rõ rệt, và hai lính gác người Hà Lan bị bắn bởi quân nổi loạn. Con tàu rút lui theo yêu cầu của người Nhật, sau những thông điệp khinh thường được gửi bởi quân nổi loạn cho lực lượng quân bao vây:

Có phải không còn những người lính can đảm trong việc chiến đấu với chúng tôi nữa không, và họ có xấu hổ vì đã kêu gọi sự giúp đỡ của người nước ngoài chống lại đội ngũ nhỏ của chúng tôi không?

Nỗ lực cuối cùng và sụp đổ
Trong một nỗ lực chiếm lấy lâu đài, Itakura Shigemasa đã bị giết. Nhiều đội quân Mạc phủ dưới quyền Matsudaira Nobutsuna, người thay thế Itakura, đã sớm đến nơi. Tuy nhiên, lực lượng quân nổi dậy tại Thành Hara đã chống lại cuộc vây hãm trong nhiều tháng và gây thiệt hại nặng nề cho Mạc phủ. Cả hai bên đã có một thời gian khó khăn chiến đấu trong điều kiện mùa đông. Vào ngày 3 tháng 2 năm 1638, một cuộc đột kích nổi dậy đã giết chết 2.000 chiến binh từ phiên Hizen. Tuy nhiên, mặc dù có được chiến thắng nhỏ này, lực lượng quân nổi dậy dần hết thức ăn, đạn dược và các nhu yếu phẩm khác.

Vào tháng 4 năm 1638, đã có hơn 27.000 phiến quân phải đối mặt với khoảng 125.000 binh sĩ Mạc phủ. Trong cơn tuyệt vọng, lực lượng quân nổi dậy đã tấn công quân Mạc phủ vào ngày 4 tháng 4 và buộc phải rút lui. Những người sống sót bị bắt và kẻ phản bội duy nhất đồn đại của pháo đài, Yamada Emosaku, đã tiết lộ rằng pháo đài đã hết thức ăn và thuốc súng.

Vào ngày 12 tháng 4 năm 1638, quân Mạc phủ dưới sự chỉ huy của gia tộc Kuroda của Hizen đã xông vào pháo đài và chiếm được lớp phòng thủ bên ngoài. Lực lượng quân nổi dậy tiếp tục chiếm giữ và gây ra thương vong nặng nề cho đến khi họ rời đi vào ngày 15 tháng 4.

Các lực lượng hiện diện tại Shimabara
Cuộc nổi loạn Shimabara là nỗ lực quân sự lớn đầu tiên kể từ Cuộc bao vây Osaka, nơi Mạc phủ phải giám sát một đội quân liên minh gồm quân đội từ nhiều phiên khác nhau. Nguyên soái đầu tiên, Itakura Shigemasa, có 800 người dưới quyền chỉ huy trực tiếp của mình; người thay thế ông, Matsudaira Nobutsuna, có 1.500 người. Phó chỉ huy Toda Ujikane có 2.500 quân của mình. 2.500 samurai của phiên Shimabara cũng có mặt. Phần lớn quân đội của Mạc phủ được rút ra từ các phiên lân cận của Shimabara. Thành phần lớn nhất, với hơn 35.000 người, đến từ Phiên Saga, và dưới sự chỉ huy của Nabeshima Katsushige. Thứ hai về số lượng là lực lượng của các phiên Kumamoto và Fukuoka; 23.500 người dưới quyền Hosokawa Tadatoshi và 18.000 người dưới quyền Kuroda Tadayuki, tương ứng. Từ phiên Kurume có 8.300 quân dưới quyền Arima Toyouji; từ phiên Yanagawa có 5.500 người dưới quyền Tachibana Muneshige; từ phiên Karatsu, 7.570 dưới quyền Terasawa Katataka; từ Nobeoka, 3.300 dưới quyền Arima Naozumi; từ Kokura, 6.000 người dưới quyền Ogasawara Tadazane và tiền bối Takada Matabei; từ Nakatsu, 2.500 dưới quyền Ogasawara Nagatsugu; từ Bungo-Takada, 1.500 dưới thời Matsudaira Shigenao, và từ Kagoshima, 1.000 người dưới quyền Yamada Arinaga, một thuộc hạ cấp cao của gia tộc Shimazu. Lực lượng duy nhất không tới từ vùng Kyushu, ngoài quân đội riêng của các chỉ huy, là 5.600 người từ phiên Fukuyama, dưới sự chỉ huy của Mizuno Katsunari, Katsutoshi và Katsusada. Ngoài ra còn có một số lượng nhỏ binh sĩ từ các địa điểm khác nhau lên đến 800 người. Tổng cộng, quân đội của Mạc phủ bao gồm hơn 125.800 người. Ngược lại, sức mạnh của các lực lượng nổi loạn không được biết một cách chính xác. Các chiến binh được ước tính có số lượng hơn 14.000 người, những người không tham gia chiến đấu ẩn nấp trong thành trong cuộc bao vây là hơn 13.000. Một nguồn ước tính tổng quy mô của lực lượng nổi loạn ở khoảng giữa 27.000 cho tới 37.000, bằng một phần nhỏ quy mô lực lượng được gửi bởi Mạc phủ.

Hậu chiến

Sau khi thành thất thủ, các lực lượng Mạc phủ đã chặt đầu khoảng 37.000 phiến quân và những người ủng hộ. Đầu của Amakusa Shirō bị chặt và được mang tới Nagasaki để phơi bày thị chúng, và toàn bộ quần thể thành Hara bị đốt cháy và chôn cùng với xác của tất cả những người chết.

Vì chính quyền Mạc phủ nghi ngờ rằng những người Công giáo Châu Âu đã tham gia vào việc quảng bá cuộc nổi dậy, các thương nhân Bồ Đào Nha bị đuổi ra khỏi đất nước. Chính sách ly khai quốc gia đã được thực hiện nghiêm ngặt hơn vào năm 1639. Một lệnh cấm đang tồn tại về tôn giáo Công giáo sau đó được thực thi nghiêm ngặt, và Công giáo ở Nhật Bản chỉ có thể tồn tại bằng cách hoạt động ngầm.

Một phần khác của các hành động từ Mạc phủ sau cuộc nổi loạn là tha thứ cho các gia tộc đã hỗ trợ nỗ lực quân sự từ những đóng góp xây dựng mà họ thường xuyên yêu cầu từ nhiều phiên khác nhau. Tuy nhiên, phiên của Matsukura Katsuie được trao cho một lãnh chúa khác, Kōriki Tadafusa, và Matsukura bắt đầu bị gây áp lực từ phía Mạc phủ để thực hiện nghi lễ tự tử trong danh dự, được gọi là seppuku. Tuy nhiên, sau khi cơ thể của một nông dân được tìm thấy trong nơi cư trú của mình, chứng minh cho sự giả dối và tàn bạo của mình, Matsukura đã bị chặt đầu tại Edo. Gia tộc Terazawa sống sót, nhưng bị diệt vong trong gần 10 năm sau đó, do Katataka không có người kế nhiệm.

Trên bán đảo Shimabara, hầu hết các thị trấn trải qua một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng đối với tổng dân số do kết quả của cuộc nổi dậy. Để duy trì cánh đồng lúa và các loại cây trồng khác, những người nhập cư đã được đưa từ các khu vực khác trên khắp Nhật Bản để tái định cư đất đai. Tất cả các cư dân được đăng ký với những đền thờ địa phương, có tu sĩ được yêu cầu phải xác minh liên kết tôn giáo của các thành viên của họ. Sau cuộc nổi dậy, Phật giáo đã được thúc đẩy mạnh mẽ trong khu vực. Một số phong tục đã được giới thiệu mà vẫn còn là độc nhất cho khu vực này ngày nay. Các thị trấn trên bán đảo Shimabara cũng tiếp tục có sự kết hợp đa dạng của các phương ngữ do sự nhập cư đại chúng từ các khu vực khác của Nhật Bản.

Ngoại trừ các cuộc nổi dậy nông dân định kỳ, địa phương hóa, Khởi nghĩa Shimabara là cuộc đụng độ vũ trang quy mô lớn cuối cùng ở Nhật Bản cho đến thập niên 1860.

Chú thích

Xem thêm
 Dejima
 Kakure Kirishitan
 Lịch sử Công giáo Rôma tại Nhật Bản

Khởi nghĩa
Nhật Bản
Xung đột năm 1637
Xung đột năm 1638


title: Cuộc vây hãm La Fère

text:
Cuộc vây hãm La Fère là một cuộc vây hãm trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức, đã diễn ra từ ngày 15 tháng 11 cho đến ngày 27 tháng 11 năm 1870, tại pháo đài La Fère của Pháp. Mặc dù quân đội Pháp đồn trú tại La Fère dưới quyền chỉ huy của thuyền trưởng Planché đã đứng vững trước cuộc vây hãm của quân đội Đức, pháo đài này đã đầu hàng vào ngày 26 tháng 11 sau khi bị quân Đức pháo kích. Với chiến thắng này, quân đội Đức đã bắt được hàng nghìn tù binh (đa phần là lính Garde Mobile), cũng như không ít vũ khí trong tay quân đội Pháp. Cuộc pháo kích của quân Đức vào La Fère trong vòng 2 ngày đã khiến cho thị trấn này bị hư hại nghiêm trọng. Sau khi chiếm được La Fère, người Đức cũng sử dụng những khẩu pháo hữu dụng nhất tại đây để vũ trang cho thành trì Amiens.

Mặc dù chỉ là một pháo đài nhỏ, La Fère có thể là một mối hiểm họa cho quân đội Đức trên đường tiến của họ đến Amiens, bởi vì nó đe dọa đến hậu quân của họ. Lữ đoàn Bộ binh số 4 thuộc Quân đoàn số 1 của Phổ dưới sự chỉ huy của Thiếu tướng Von Zhilinsky đã được giao phó trách nhiệm bao vây La Fère. Và, vào ngày 15 tháng 11 năm 1870, sau một chuyến hành trình kéo dài từ Metz, họ đã đến La Fère để thực hiện cuộc phong tỏa pháo đài này. Quân trú phòng của Pháp đã tiến hành những cuộc phá vây mạnh mẽ, nhưng không thể thu được thành quả. Chẳng hạn, vào ngày 20 tháng 11, 6 đại đội của Pháp đã tiến công đối phương ở Menessis bên bờ phải sông Oise, nhưng bị một tiểu đoàn của Đức đập tan. Sự ngập lụt đã khiến cho dân chúng trong thị trấn nằm ở mực nước thấp này không thể trú ẩn nếu bị công pháo. Trong trận bao vây, người sĩ quan chỉ huy của pháo đài này đã từng quyết định gửi mọi vật liệu pháo binh đến Lille vì biết rằng thị trấn La Fère không thể hứng chịu các cuộc pháo kích. Tuy nhiên, ý tưởng này đã bị dân chúng tại đây phản đối. Và, khi đoàn quân vây hãm của Đức kéo tới từ Soissons và 32 khẩu trọng pháo, 7 khẩu đội pháo đã được xây dựng và vũ trang trong đêm ngày 24 tháng 11 trên các cao điểm nằm về hướng đông, cách pháo đài 1.500 bước. Tiến trình này đã không vấp phải sự ngăn trở của quân Pháp. Ngày hôm sau (25 tháng 11), cuộc pháo kích của quân Đức bắt đầu. Trước sức công phá khủng khiếp của hỏa lực của Đức, lực lượng pháo binh của quân trú phòng Pháp đã kháng cự quyết liệt. Tuy nhiên, các khẩu pháo của quân Đức (trong đó có 6 súng cối) đã làm câm tịt các hỏa điểm của đối phương, và gây cháy trong thị trấn.

Trước sự vây hãm của Quân đoàn số 1 của Đức, La Fère đã rơi vào tình hình rất khó khăn, và thuyền trưởng Planché không thể cầm cự thêm. Vào ngày 26 tháng 11, quân trú phòng Pháp đã đầu hàng, trong khi lực lượng pháo binh Đức không bị thiệt hại gì. Quân Đức đã tiến vào La Fère trong ngày 27 tháng 11.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Extraits du livre « LA FÈRE, SON HISTOIRE » du syndicat d’initiative de La Fère.
 22 Dec 1870 - THE WAR

Cuộc vây hãm La Fère
Xung đột năm 1870
Cuộc vây hãm liên quan tới Pháp
Các trận đánh trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Cuộc vây hãm liên quan tới Phổ


title: Amakusa 1637

text:
Amakusa 1637 (chữ Nhật: 天草时空旅人; AMAKUSA 1637?) còn được biết đến với tên tiếng Việt là Anh thư nữ kiệt là một bộ truyện tranh theo thể loại manga được sáng tác và vẽ bởi tác giả Michiyo Akaishi. Truyện được đăng trên tạp chí Flowers từ năm 2001 đến năm 2006. Câu chuyện xoay quanh về cuộc khởi nghĩa Shimabara nhưng có hư cấu lại.

Trong truyện có đề cập đến những danh tướng nổi tiếng của Nhật thời kỳ này, những địa điểm là nơi xảy ra cuộc chiến, tuy nhiên trong chuyện có một vài thay đổi về cái chết như ngài Tadanao (em họ Tam tướng quân, một người theo đạo Thiên chúa và đáng lý ra phải làm Tướng Quân) phải sống đến năm 1650, hoặc chi tiết hư cấu cuộc khởi nghĩa dành thắng lợi và Nhật Bản trong tương lai là một bộ mặt hoàn toàn khác.

Nội dung chính
Toàn bộ câu chuyện xoay quanh việc kể về nhóm học sinh trường Thánh Fransisco II, hội học sinh này gồm nhiều thành viên ưu tú, xuất sắc trong các lĩnh vực như khoa học kỹ thuật, lịch sử, Thánh nhạc, kiếm đạo... Ở hiện tại năm 1995 công lịch, nhóm học sinh này cùng đi trên một con tàu tên là Victoria trong một chuyến dã ngoại thì bỗng chừng bị gặp bão Cơn bão này làm họ bị lạc về năm 1636, bị đưa ngược trở lại thời gian tới thời đại Edo nhật Bản và là năm cuộc chiến Amakusa xảy ra.

Tại đây cô gái Hayumi (nhân vật chính) bị lầm tưởng là Shiro Amakusa. Theo như lịch sử, vào năm 1637, một cuộc nổi dậy đã nổ ra, cuộc biến động Shimabara. Nó được lãnh đạo bởi một người trẻ tuổi là Amakusa Shirō. Nhân vật nữ bị nhận nhầm là Amakusa Shirō bởi ngôi làng mà cô gặp, mặc dù Amakusa Shirō là nam. Trong câu truyện, Amakusa Shirō thật đã chết một năm trước đó, trước khi được nổi tiếng như trong lịch sử. Do vậy, Natsuki đã trở nên nổi tiếng và được coi như là một thiên thần từ thượng giới và người ta bắt đầu gọi cô là Shirō, tin rằng cô là người theo như lời tiên tri 25 năm trước. Ngược dòng thời gian 25 năm trước, Giám mục Bandores Marcos đã từng tiên đoán Vào giờ này 25 năm sau sẽ có một thiếu niên tuấn tú,học vấn uyên thâm xuất hiện.Khắp các cánh đồng,rừng núi rợp màu cờ trắng.Vườn ruộng,cỏ cây hoa lá đều bốc cháy...cánh cửa địa ngục hiện ra,chỉ những tín giả tin vào thiên sứ được sống sót... Lúc đó vào 1636, bầu trời Edo và Amakusa không ít lần nhuốm màu đỏ rực.

Hayumi lần lượt gặp lại những người bạn cũ của mình-những người bạn chung trường với cô và đều bị cuốn về thời quá khứ bởi con thuyền định mệnh. Trong số ấy, có bạn trai của cô là Miyamoto Masaki nhưng này còn gọi dưới cái tên Miyamoto Musashi, một kiếm sĩ nổi tiếng của thời Edo-anh đã bị mất trí nhớ và được một gia đình giàu có cưu mang, con gái họ chính là nàng Otsu rất yêu Miyamoto. Trong khi đó Hayumi, cô rất nản lòng vì người mình yêu đã không còn nhớ mình là ai.

Và ngay lúc ấy cô đã gặp và bị Yatsuka bắt giữ,nhưng với tấm lòng nhân ái của cô,cô đã cảm hóa được Yatsuka, đây là người hoàn toàn đã mất đi lý tưởng sống của chính mình. Từ đó nhóm bạn của Hayumi gồm có:Hayumi, Masaki,Yatsuka, Eri, Seika và Eiji đã lập nên những cuộc khởi nghĩa dưới sự chỉ huy của Hayumi tức Amakusa Shiro,những cuộc khởi nghĩa đã giành được thắng lợi làm xoay chuyển lịch sử.

Nhân vật

Nhóm sinh viên Học viện Thánh Francisco

Sáu sinh viên xuất sắc của học viên Thánh Francisco và là hội viên của hội sinh viên

Là hội trưởng hội sinh viên. Cô có diện mạo bề ngoài rất giống với Amakusa Shirō đến nổi mọi người dân ở ngôi làng mà Shirō tin rằng cô là anh ta và được Chúa trời phái đến để bảo vệ. Hayumi rất giỏi về kiếm thuật và rất thánh thiện. Bại trai của cô là Miyamoto Masaki cũng là một tay kiếm xuất sắc Natsuki đến quá khứ đúng vào năm 1636.

Là phó hội trưởng Hội sinh viên. Anh ta có tên là "Musashi" do Otsū đặt (cô này là nhân tình của Musashi trong các tiểu thuyết lịch sử). Anh ta trở thành một kiếm sư Kiếm đạo kendō anh này phục vụ cho Đại danh Kokura-han là Ogasawara Tadazane. Anh đến quá khứ vào khoảng năm 1629-1630.

Hội phó thứ hai của Hội sinh viên. Anh này cũng là một tay kiếm khá cừ và có một tình yêu thầm kín dành cho Natsuki, mặc dù biết rằng cô này không có tình ý nào dành cho mình cả. Naozumi đến quá khứ vào năm 1628-1629. Anh vô tình trở thành người thủ thành của Đại danh Karatsu-han là Terazawa Katataka, chủ của Thành Tomioka (thực tế thì Thành Tomioka  được canh giữ bởi Miyake Tōbei, cháu của Akechi Mitsuhide.. Biệt danh của Naozumi là . Với những kiến thức lịch sử đã học được anh đã giúp cho Thủ thành bắt bớ và tiêu diệt những người theo đạo bí mật. Tại đây anh có một tình yêu với Shirō vì có khuôn mặt giống với Hayumi và đã hiếp dâm Shiro (lưỡng tính) sau đó giết luôn Shiro theo lệnh của cấp trên. Sau này anh được  Hayumi cảm hóa và về phe cô này

Cô này là một học viên xuất sắc của học viện, nhất là mảng lịch sử, là người thông minh, sáng dạ và cô đã sử dụng kiến thức lịch sử này để giúp đỡ cho Hayumi rất nhiều. Cô có tình cảm thầm kín với Hayumi vì coi cô này là một hoàng tử. Sau này Eri là quân sư số một cho cuộc khởi nghĩa và cô cũng là người duy nhất được trở về với tương lai.

Một thiên tài về kỹ thuật máy móc và phát minh vô số thứ máy móc và dụng cụ phục vụ cho quân khởi nghĩa, giúp họ chiếm ưu thế. Eiji đến lịch sử vào khoảng 1632. Anh ấy và Kichō (còn biết đến với tên là Kiku), là một cặp tình nhân như sau này cô ấy đã trở thành thiếp của Đại danh Matsukura Katsuie người thủ thành Shimabara.

Là một sinh viên có giọng hát Thánh ca xuất sắc. Cô đến quá khứ cùng thời với Eri và Natsuki. Cô xuất hiện trên con tàu của người Hà Lan dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng Jahn và Thống đốc thương quán Hà Lan Nicolaes Koekebakker. Tên thánh đi đạo của cô là Mariana.

Nhà Tokugawa

Chính quyền Edo

Tú Trung Đức Quang, là Tướng quân nhà Tokugawa đời thứ ba, con trai thứ hai của tướng quân Tokugawa Hidetada và là cháu ngoại của vị Tướng quân đầu tiên Ieyasu. Trong truyện Iemitsu được mô tả là một vị tướng quân khá lạnh lùng, kiểu cách, màu mè và là người có quan hệ đồng tính với người hầu cận của mình. Truyện cũng mô tả ông là một vị quân chúa có tầm ảnh hưởng mạnh đến các chư hầu, các phiên.

Là một quân sư và vệ sĩ của Tokugawa Iemitsu. Ông này là một kiếm khách siêu phàm và từng thắng được cả Hayumi và Masaki. Ông bị chột mắt. Sau khi bị cảm hóa, ông theo phe quân khởi nghĩa (ngầm giúp đỡ chứ không gia nhập). Sau này ông bỏ Tướng quân và sống cuộc đời tự tại.

Phiên Ogi và Saga

Là con trai của Nabeshima Katsushige. Dại danh của phiên Ogi, một người hàng xóm của phiên Saga. Nabeshima Motoshige được mô tả là một người có phong độ, điềm tỉnh, đáng mến. Sau khi được Hayumi thuyết phục đã chủ động về phe Thiên chúa giáo, cung cấp vũ khí cho phiến quân chống lại quân Triều đình

Một đại danh trẻ tuổi của phiên Saga.

Đại danh tiền nhiệm của phiên Saga, con của Nabeshima Naoshige.

Phiên Karatsu

Dại danh của Phiên Karatsu, con trai của Terazawa Hirotaka.
Sugishima Daigo
Một nhân vật hư cấu. Cận thần của Đại danh Karatsu là Terazawa Katataka.

Shimabara

Thiên Thảo Nhất Huy thường được biết đến với tên gọi là , là người con của tiền nhiệm hầu hạ gia tộc Konishi . Anh là người lãnh đạo của khởi nghĩa Shimabara và được rửa tội bởi Francis Xavier.
Trong truyện này, Tokisada đã bị bắt cóc bởi Yatsuka Naozumi do anh này từ tương lai nên biết được Nhất Huy là lãnh tụ khởi nghĩa, tuy nhiên do Nhất Huy có khuôn mặt giống với Hayumi, người trong mộng của Yatsuka nên anh này để lại để quan hệ tình dục mà không giết đi, sau đó vụ việc bị vỡ lỡ, cấp trên ra lệnh phải thủ tiêu, Yatsuka Naozumi buộc phải bóp cổ và vứt xác Nhất Huy xuống biển. Trước khi chết Nhất Huy còn cầu chúa ban phước lành cho Yatsuka và trở thành nổi ám ảnh trong thâm tâm của anh này.

Con của Matsukura Shigemasa. Đại danh của Shimabara.
Kichō (Kikuhime)
Người tỳ thiếp xinh đẹp của Katsuie và là người tình trước đây từng phải lòng với Eiji. Khi làm thiếp của Đại danh, cô này có cuộc sống vô vị, giống như một con búp bê sống trong cảnh nhung lụa nhưng che giấu nổi đau khổ, sau khi gặp Hayumi được cảm hóa, cô đã từ chối vinh hoa phú quý để trở thành bình dân, gặp và kết hôn với người minh yêu.

Là người hầu cậu ở phiên Shimabara.

Một trong những nhà lãnh đạo của cuộc Khởi nghĩa Shimabara. Gia thần của phiên Shimabara. Ông là một người thông minh lanh lợi, trầm ngâm.
Yamada Kinji
Một người bạn cũ Shirō. Luôn nhầm  Natsuki flà Shirō. Anh này có một tình yêu thầm kín với Eri. Là tay xạ thủ siêu phàm, anh có thể bắn bốn phát trong vòng 05 giây để hạ những kẻ phục kích, sau này đảm nhiệm là người dạy bắn súng cho quân khởi nghĩa, khi ra trận lập được nhiều chiến công. Cuối đời anh không lấy vợ mà sống trong sự nhớ nhung đố với Eri (cô này đã trở về hiện tại).

Phiên Kumamoto

Tên tiếng Việt là Lưu Tuấn Khải, là người con trai cả của Hosokawa Tadatoshi. Là đại danh của phiên Kumamoto. Anh được mô tả là người thông minh, đẹp trai và hôn rất sành điệu. Là người hào sảng và hào hoa được lòng nhiều cô gái. Rất tò mò đối với thân thế của Hayumi. Mishutoshi tham gia vào cuộc tấn công quân khởi nghĩa nhưng sau đó được Hayumi thuyết phục, anh đã rút lui.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Liên kết ngoài
 Animeland review
 scifi-universe.com vol. 5 review
 scifi-universe.com vol. 7 review
 Interview with author

Truyện tranh
Anime và manga kỳ ảo
Manga năm 2001
Manga dài tập
Shōjo manga
Anime và manga hành động
Manga phát hành bởi Nhà xuất bản Kim Đồng


title: Vịt đầu đen

text:
Vịt đầu đen (danh pháp khoa học: Aythya baeri) là một loài chim trong họ Vịt. Loài này trước đây khá phổ biến ở Việt Nam nhưng vài thập kỷ nay số lượng bị giảm sút rất nhiều. Gần đây gặp ở Hồ Tây, Hà Nội (Scott). Được liệt kê trong Sách đỏ Việt Nam năm 2007, mức độ đe dọa: bậc R. Ngoài ra chúng cũng được liệt kê vào Sách đỏ IUCN năm 2008.

Mô tả
Chim đực trưởng thành bộ lông mùa hè giống vịt mắt trắng nhưng toàn bộ đầu và cổ đen có ánh lục kim loại. Phần gốc lông cánh trắng đục. Chim cái giống chim cái loài vịt mắt trắng, chỉ khác đầu và cổ nâu đen. Mắt trắng hay vàng nhạt. Mỏ xám chì hơi xanh, gốc và chóp mỏ nâu thẫm hơn hoặc đen. Chân xám vàng hay xám chì, khớp và màng bơi màu thẫm hơn.

Phân bố
Ở Việt Nam loài này thường bay về trú đông ở vùng Bắc bộ (Hải Dương, Hưng Yên...)

Trên thế giới có thể tìm thấy chúng ở: lưu vực sông Amua, Nhật Bản. Trú đông ở Ấn Độ, Myanmar, nam Trung Quốc, Thái Lan và Đông Dương.

Chú thích

Tham khảo
 Thông tin Vịt đầu đen, Sinh vật Việt Nam
 BirdLife Species Factsheet.
 ARKive - Images and Movies of the Baer's pochard (Aythya baeri)
 Sách đỏ Việt Nam trang 121.

Sách đỏ Việt Nam
B
Chim Đông Nam Á
Chim Việt Nam
Chim Thái Lan
Chim Myanmar
Chim châu Á
Chim Afghanistan
Chim Pakistan
Chim Bangladesh
Chim Bhutan
Chim Trung Quốc
Chim Nhật Bản
Chim Mông Cổ
Chim Triều Tiên
Chim Đài Loan
Chim Nga
Chim Ấn Độ
Chim Nepal
Chim Sri Lanka
Chim Hồng Kông
Động vật được mô tả năm 1863


title: Động đất Haida Gwaii 2012

text:
Động đất Haida Gwaii 2012 là một trận động đất có độ lớn 7,7 xảy ra vào lúc 8:04 p.m. PDT ngày 27 tháng, 2012 (03:04 UTC ngày 28 tháng 10). Chấn tâm trên đảo Moresby thuộc quần đảo Haida Gwaii, trước đây được gọi là quần đảo Queen Charlotte. Điện bị cắt ở Bella Coola. Cảnh báo sóng thần đã được đưa ra đối với các vùng bờ biển Bắc Mỹ từ Alaskan Panhandle đến Đảo Vancouver, và sóng có độ cao 2m đã được ghi nhận ở Sandspit. Chấn động được cảm nhận ở Prince Rupert và cũng như Kamloops. Thêm vào đó, cảnh báo sóng thần cũng được đưa ra ở Hawaii, đặc biệt là các thị trấn Kahului và Hilo, Hawaii. Ngoài ra, cảnh báo sóng thần ban hành tại California và Oregon. Ở Tofino, dân chúng đã rời khỏi nhà sau khi còi hú sóng thần vang lên.

Kiến tạo
Trận động đất xảy ra là do sự hoạt động của đứt gãy gần ranh giới giữa hai mảng Thái Bình Dương và Bắc Mỹ. Tại vị trí xảy ra động đất, mảng Thái Bình Dương di chuyển về phía bắc-tây bắc so với mảng Bắc Mỹ với vận tốc  khoảng 50 mm/năm.

Tham khảo

Haida Gwaii
Haida Gwaii
Canada năm 2012


title: Tu viện Studenica

text:
Tu viện Studenica (), ) là một tu viện Giáo hội Chính thống Serbia thế kỷ 12 nằm cách  về phía tây nam Kraljevo và  về phía đông của Ivanjica, miền trung Serbia. Đây là một trong số những tu viện chính thống Serbia lớn và giàu có nhất. Stefan Nemanja là người sáng lập ra nhà nước Serbia thời Trung Cổ đã thành lập tu viện vào năm 1190. Bên trong các bức tường kiên cố của tu viện bao gồm hai nhà thờ là Nhà thờ Đức Mẹ Đồng Trinh và Nhà thờ của Đức Vua, cả hai đều được xây dựng bằng đá cẩm thạch trắng. Tu viện được biết đến với những bức tranh bích họa mang phong cách nghệ thuật Byzantine có từ thế kỷ 13 và 14.

Studenica được tuyên bố là Di tích Văn hóa có Tầm quan trọng Đặc biệt vào năm 1979 và đến năm 1986 nó đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới

Lịch sử

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Photo collections and virtual tours of Studenica monastery Blago Fund
Fresco from Monastery of Studenica
 Studenica Monastery at UNESCO
 Churches of Serbia: Studenica Monastery
 The Serbian Unity Congress presentation of the Studenica Monastery
 Aerial video of Studenica monastery

Studenica
Khởi đầu năm 1190
Studenica
Studenica
Khởi đầu năm 1190 ở châu Âu
Điểm tham quan ở Serbia


title: Bão Sơn Tinh (2012)

text:
Bão Sơn Tinh, còn gọi là bão Ofel tại Philippines, bão số 8 hay bão thần núi (tên do Việt Nam đặt), là một cơn bão được hình thành từ một áp thấp nhiệt đới ngày 23 tháng 10 năm 2012 ở phía đông Philippines trên Thái Bình Dương, sau đó mạnh lên thành bão. Đây là một trong những cơn bão có sức gió mạnh nhất trong vòng 7 năm trở lại đây tại vịnh Bắc Bộ.

Lịch sử khí tượng

Vào ngày 19 tháng 10, một vùng nhiễu động nhiệt đới hình thành trên vùng biển phía Đông Nam Yap, và hai ngày sau Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã đề cập đến hệ thống như là một áp thấp nhiệt đới. Sang ngày 22, Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA) bắt đầu theo dõi áp thấp nhiệt đới và họ đặt tên cho nó là Ofel. Ngày hôm sau, khi hệ thống bắt đầu tăng kích cỡ, mây dông mạnh đã xuất hiện rời rạc trong một dải bao bọc lỏng lẻo quanh tâm hoàn lưu, vươn cao tới tầng đối lưu với nhiệt độ đỉnh đám mây lạnh -63 °F (-52 °C). Vào ngày 24, cơn bão đổ bộ lên Leyte với cường độ bão nhiệt đới, với mây đối lưu trải rộng trên toàn khu vực, dù vậy phần đối lưu mạnh nhất vẫn duy trì ở phía Đông ngoài biển Philippines. Sang ngày 25, khi Sơn Tinh mạnh lên thành bão nhiệt đới dữ dội, nửa phía Tây cơn bão đã tiến vào Biển Đông, còn phần mây dông mạnh nhất ở phía Đông vẫn đang trút những cơn mưa nặng hạt xuống Philippines. Sau đó, cơn bão tiếp tục mạnh thêm trên Biển Đông, đạt đến cấp độ bão cuồng phong vào ngày 27. Cuối ngày 27, hệ thống tăng cường mạnh mẽ thành bão cấp 3 chỉ trong vòng 6 giờ, ban đầu là một con mắt méo mó, nhưng không lâu sau đã phát triển thành sắc nét. Sau khi tác động đến đảo Hải Nam và Việt Nam, Sơn Tinh suy yếu nhanh chóng, do tương tác với đất liền và độ đứt gió mạnh. Vào cuối ngày 29 tháng 10, bởi một luồng không khí lạnh từ phía Bắc di chuyển xuống, vùng thấp tàn dư của cơn bão bị đẩy lùi về phía Nam, vươn trở ra vịnh Bắc Bộ và đi vào vùng phía Tây đảo Hải Nam lúc khoảng 07:00 UTC. Ngày hôm sau, tàn dư của Sơn Tinh tiếp tục di chuyển xuống phía Nam, đi ra Biển Đông và cuối cùng tan hoàn toàn trên vùng biển này.

Ảnh hưởng

Philippines
Bão quét qua Philippines làm ít nhất 24 người thiệt mạng ở nước này, và hơn 15.000 dân phải trú trong các trung tâm sơ tán do chính phủ lập. Gây ngập lụt các tỉnh như Romblon, Oriental Mindoro, Marinduque, Palawan, Batangas và Capiz.

Tại Philippines, hơn 16.400 hành khách, khoảng 130 phương tiện giao thông đường bộ và hơn 100 tàu thuyền đã bị mắc kẹt, 40 chuyến bay nội địa cũng đã bị hủy bỏ do thời tiết xấu. Nhiều trường học cũng đã phải đóng cửa trong ngày.

Việt Nam
Tại Việt Nam, từ chiều tối ngày 27 tháng 10 năm 2012, mắt bão Sơn Tinh sắc nét trên vùng bờ biển miền Trung Việt Nam cho thấy cơn bão rất dữ dội, tới mức siêu bão. Cho đến ngày 28 tháng 10 năm 2012, tâm bão vẫn ngoài khơi và hướng bão đi dọc theo bờ biển, chưa vào đất liền. Với cấp gió lên đến 13 - 14 giật cấp 15, bão gây mưa trên diện rộng, biển động dữ dội, hàng vạn người dân các vùng ven biển như Thanh Hóa, Ninh Bình, Nam Định đã phải sơ tán tránh bão.

Tối 28 tháng 10 năm 2012, cơn bão này mạnh cấp 11 đến cuối cấp 12 giật cấp 14-15 và đi dọc bờ biển các tỉnh Ninh Bình tới Hải Phòng, vùng tâm bão đi vào địa phận giữa Thái Bình và Hải Phòng. Tại trạm khí tượng đảo Hòn Dấu (Hải Phòng) đã quan trắc được gió mạnh 36m/s (cuối cấp 12), giật 40m/s (cấp 13), trạm khí tượng Thái Bình có gió mạnh 31m/s (cấp 11), giật 45m/s (cấp 14). Bão làm ít nhất 3 người chết, hàng nghìn ngôi nhà bị tốc mái, điện mất trên diện rộng. Tháp truyền hình Nam Định, tháp truyền hình cao nhất miền Bắc Việt Nam bị bão quật đổ.
Đến 10h sáng ngày 29 tháng 10 năm 2012, thống kê sơ bộ cho thấy ít nhất đã có ba người chết, 7 người mất tích và 5 người bị thương.
8g sáng ngày 28 tháng 10 năm 2012, bão đã gây sóng biển đánh sập hoàn toàn 330m đường đê chắn sóng nối đảo Hòn Cỏ với cảng Hòn La, thuộc Khu kinh tế Hòn La, xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.

Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam trong hai ngày 27 và 28 tháng 10 đã dự kiến hủy 24 chuyến bay đến và đi từ 4 sân bay miền Trung, gồm Đà Nẵng, Huế, Đồng Hới và Vinh, nhưng sau đó tổng số chuyến bay hủy nâng lên 62. Trong khi đó Vietjet Air có 4 chuyến bay đi và đến Đà Nẵng điều bị ảnh hưởng phải hoãn lại.

Trung Quốc
Khi bão Sơn Tinh đến gần vịnh Bắc Bộ, 82.326 người ở đảo Hải Nam đã được di dời vào nơi trú ẩn tạm thời, nơi nước, thực phẩm và thuốc men đã được cung cấp cho họ khi bão Sơn Tinh đến vào ngày 27 tháng 10 và làm đổ rất nhiều cây cối trên địa bàn tỉnh Hải Nam, với các con sóng cao 5-8 mét đã được người ta báo cáo. Cơn bão này gây mưa lớn các thành phố Bắc Hải, Khâm Châu, Phòng Thành Cảng, Sùng Tả, Ngọc Lâm và Nam Ninh vào ngày chủ nhật 28 tháng 10, với mực nước trên các sông trong thành phố hưởng nặng nề nhất Bắc Hải, Khâm Châu và Phòng Thành Cảng tăng đáng kể.
Trung tâm cảnh báo tàu và người dân trong khu vực bị ảnh hưởng phải cẩn thận đôn đốc các cơ quan có thẩm quyền có biện pháp phòng ngừa đầy đủ. Đã dự báo lượng mưa lên đến 80 cm ngày 29 tháng 10 dọc theo bờ biển phía đông và phía nam tỉnh Hải Nam và bờ biển phía đông của bán đảo Lôi Châu.

Tổng cộng đã có 7 người thiệt mạng tại Trung Quốc. Thiệt hại kinh tế tại Trung Quốc được ước tính là CN¥1.52 tỷ (US$243 triệu).

Tham khảo

Việt Nam năm 2012
Philippines năm 2012
Bão tại Việt Nam
Typhoon
Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2012
Bão tại Philippines
Bão tại Trung Quốc


title: Họ Cá bướm

text:
Họ Cá bướm (tên khoa học Chaetodontidae) là một tập hợp các loài cá biển nhiệt đới dễ nhận rõ; cá bướm cờ (bannerfish) và cá san hô (coralfish) cũng được xếp vào họ này. Họ Cá bướm có khoảng 129 loài thuộc 12 chi, tập trung ở các rạn san hô thuộc Ấn Độ Dương, Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Có nhiều cặp loài ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương và là thành viên của một chi rất lớn là chi Cá bướm (Chaetodon).

Thoạt nhìn, cá bướm trong giống như phiên bản thu nhỏ của họ Cá bướm gai (Pomacanthidae) nhưng không giống như cá bướm gai, cá bướm không có gai tiền nắp mang ở các nắp mang. Một vài loài cá bướm thuộc chi Heniochus trông tương tự như cá thù lù (Zanclus cornutus), loài duy nhất của họ Zanclidae. Trong "bộ Cá vược" cận ngành thì cá bướm gai (Pomacanthidae) và cá bướm có mối quan hệ họ hàng không quá xa trong khi giữa cá thù lù (Zanclidae) và cá bướm thì quan hệ họ hàng có lẽ lại ít gần hơn rất nhiều.

Mô tả và sinh thái học

Cá bướm thường có chiều dài cơ thể từ 8 đến 30 cm. Chaetodon lineolatus, Chaetodon ephippium và Heniochus singularius là ba loài có cơ thể dài nhất trong họ; tổng chiều dài cơ thể của chúng có thể lên đến 30 cm. Tên gọi chung "cá bướm" ám chỉ những hoa văn có màu sắc tươi sáng và nổi bật trên cơ thể của nhiều loài trong họ này, từ màu đen, trắng, xanh dương đến đỏ, cam và vàng. Trong khi đó, cũng có những loài chỉ có màu sắc u ám. Nhiều loài cá bướm có những điểm mắt trên phần thân và những dải màu tối bao phủ vùng mắt, trông tương tự như những hoa văn trên đôi cánh của bướm ngày. Lý do cá bướm có màu sắc sặc sỡ có thể là để nhằm giao tiếp giữa các loài với nhau. Cá bướm có dải vây lưng liên tục; vây đuôi tròn hoặc cụt nhưng không bao giờ có dạng chẻ.

Nhìn chung cá bướm sống về ban ngày tại vùng nước sâu dưới 18 m (mặc dù có một số loài sống ở độ sâu 180 m). Những loài ăn san hô phân chia lãnh địa, lập thành từng cặp bạn tình và giành cho mình một đầu san hô riêng. Ngược lại, những loài ăn động vật phù du thì tập trung thành từng đàn cá lớn cùng loài. Vào ban đêm, cá bướm ẩn nấp trong các kẽ nứt của rạn san hô.

Vì có màu sắc đẹp nên cá bướm xuất hiện phổ biến trong các hồ cá cảnh. Tuy nhiên, đa phần các loài thuộc họ này ăn pô-líp san hô và hải quỳ. Do sự phức tạp của việc cân bằng số lượng giữa con mồi và loài săn mồi trong hồ cá cảnh nên những người đam mê hồ cá thường chỉ tập trung vào một ít loài ăn động vật phù du.

Cá bướm đẻ trứng gần mặt biển, cụ thể là chúng đẻ nhiều búi trứng vào trong nước, rồi số trứng này trở thành một phần của đám sinh vật phiêu sinh trôi nổi cùng dòng nước cho đến khi nở thành cá bột. Cá con trải qua một giai đoạn có tên là tholichthys, trong đó cơ thể của những con cá non ở giai đoạn hậu ấu trùng được bao bọc bởi những lớp sừng cứng như xương. Khi cá thuần thục, lớp sừng này sẽ mất đi. Ngoài cá bướm thì chỉ có họ Cá nâu (Scatophagidae) mới có giai đoạn lớp sừng bao bọc cơ thể như vừa nêu.

Từ nguyên
Tên của họ cá này bắt nguồn từ từ chaite ("tóc, lông") và odontos ("răng") trong tiếng Hi Lạp cổ. Điều này ám chỉ những hàm răng tựa như răng lược trong cái mõm dài và nhọn của cá bướm.

Phân loại và tiến hoá

Họ này theo truyền thống xếp trong bộ Cá vược, nhưng gần đây được đề xuất tách ra và xếp cùng họ Leiognathidae trong bộ mới lập là bộ Cá bướm (Chaetodontiformes).

Có thể chia họ Chaetodontidae thành hai dòng dõi (phân họ). Tên phân họ Chaetodontinae là tàn tích cũ của một thời kì khi mà Pomacanthidae và Chaetodontidae còn được xếp chung trong một họ là họ Chaetodontidae sensu lato. Vì vậy, ngày nay Chaetodontinae là tên đồng nghĩa muộn của Chaetodontidae. Trông bất kỳ trường hợp nào, một dòng dõi của Chaetodontidae (theo nghĩa hiện tại) chứa các loài cá bướm "điển hình" quanh chi điển hình Chaetodon (bao gồm Parachaetodon, Prognathodes, Roa), trong khi dòng dõi kia hợp nhất các loài cá bướm của các chi còn lại. Vì bộ Cá vược mang tính cận ngành cao nên mối quan hệ chính xác giữa các loài trong toàn thể họ Chaetodontidae chưa được giải thích rõ ràng.

Trước khi có phương pháp Dideoxy thì ngành phân loại học gặp trở ngại trong vấn đề giải đáp câu hỏi rằng liệu nên xem những con cá này là loài hay phân loài. Ngoài ra, người ta còn đề xuất hàng loạt phân chi để chia chi Cá bướm (Chaetodon) ra, và càng ngày công việc chia nhỏ này càng trở nên rõ ràng hơn.

Hoá thạch của nhóm cá này khá hiếm. Do chỉ giới hạn khu vực sống tại các rạn san hô nên xác chết của cá bướm có khả năng bị các loài ăn xác thối ăn, bị san hô "mọc" chồng lên hoặc các hoá thạch (nếu có) khó có thể tồn tại lâu do bị ảnh hưởng bởi hiện tượng xói mòn. Tuy vậy, hoá thạch của Pygaeus từ giai đoạn giữa-muộn của thế Eocen tại châu Âu có niên đại khoảng từ tầng Barton, 40-37 triệu năm về trước. Vì thế, hầu như chắc chắn là họ Cá bướm đã xuất hiện khoảng từ Eocen sớm-giữa.

Các chi
Dòng dõi cá bướm cờ-cá san hô có thể được chia tiếp làm hai nhóm; và hai nhóm này có thể được xem là tông nhưng vẫn chưa được đặt tên chính thức. Dưới đây là danh sách các chi xếp theo thứ tự từ cổ nhất đến trẻ nhất:

Dòng dõi cá bướm cờ/cá san hô 1:
 Amphichaetodon
 Coradion
 Chelmon
 Chelmonops

Dòng dõi cá bướm cờ/cá san hô 2:
 Forcipiger
 Hemitaurichthys
 Heniochus
 Johnrandallia Nalbant 1974 (gồm cả Pseudochaetodon)

Cá loài cá bướm "điển hình" có thể thuộc nhiều chi; xem chi Cá bướm:
 Chaetodon
 Parachaetodon
 Roa
 Prognathodes (có lúc bao gồm Chaetodon)

Khung thời gian

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

 }


title: Cuộc vây hãm Mézières

text:
Cuộc vây hãm Mézières là một trận vây hãm trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức, đã diễn ra từ giữa tháng 11 năm 1870 cho đến ngày 2 tháng 1 năm 1871, tại pháo đài Mézières (tọa lạc bên bờ phải sông Meuse) của Pháp. Sau khi phải hứng chịu một cuộc pháo kích của quân đội Đức, quân đội Pháp tại Mézières dưới sự chỉ huy của Đại tá Vernet đã đầu hàng các lực lượng Đức dưới quyền chỉ huy của Thiếu tướng Wilhelm von Woyna vào ngày 2 tháng 1 năm 1871. Mặc dù chỉ kéo dài hơn một ngày, cuộc công pháo của quân đội Đức đã gây cho quân trú phòng và thường dân Pháp ở Mézières những thiệt hại nặng nề. Với chiến thắng này, quân Đức đã bắt giữ được không ít sĩ quan và binh lính Pháp, cùng với nhiều đại bác và các vật dụng dự trữ của đối phương. Không những thế, thắng lợi trong trận vây hãm Mézières đã khiến cho quân đội Đức làm chủ được tuyến đường sắt ở phía bắc kéo dài từ Metz và Mézières đến thủ đô Paris của Pháp.

Pháo đài Mézières nằm ở khu vực phía bắc của cuộc chiến tranh. Sau thảm bại của quân đội Pháp trong trận Sedan vào đầu tháng 9 năm 1870, quân đội Đức và quân trú phòng của Pháp tại Mézières đã thực hiện một thứ thỏa ước với nhau: người trấn thủ của pháo đài này đã cung cấp nguyên liệu từ kho dự trữ của mình để quân Đức duy trì một số lượng tù binh lớn, và do đó người Đức đã không tiến công Mézières trong một thời gian. Có điều là, ở vùng thôn quê xung quanh Mézières có nhiều lính franc-tireur của Pháp. Lính franc-tireur đã gây khó khăn cho các đoàn tàu chở thương binh của Phổ, và đã từng tập kích một số lực lượng Phổ vào cuối tháng 10. Đầu tháng 11, sư đoàn bộ binh số 1 của Phổ đã được cử đến Mézières, và đến cuối tháng thì họ được tăng viện. Nhìn chung, vào giữa tháng 11, quân đội Phổ đã vây chặt pháo đài này hơn, và nhiều cuộc giao tranh đã xảy ra giữa quân đội Phổ và các lực lượng franc-tireur. Chẳng hạn, quân Phổ đã đánh cho một đội quân franc-tireur phải chạy về Rocroy, trước khi kéo đến ngôi làng Harcy và đập tan nhóm franc-tireur này. Phải đến ngày 19 tháng 12, sau khi pháo đài Montmédy thất thủ, Sư đoàn số 14 của Phổ mới kéo đến trước Mézières. Vào ngày 22 tháng 12, giao tranh đã xảy ra giữa Sư đoàn số 14 của Phổ với các lực lượng franc-tireur. Sau khi đã hoàn toàn phong tỏa Mézières và đánh nhau với lính franc-tireur, quân Phổ bắt đầu chuẩn bị tiến hành pháo kích. Ban đầu, người chỉ huy của quân đoàn vây hãm là Trung tướng Georg von Kameke, trước khi Thiếu tướng Von Woyna lên thay vào ngày 25 tháng 12. Khi pháo đài Verdun đầu hàng, các khẩu công thành pháo hạng nặng đã được đưa bằng đường sắt từ Clermont tới gần mạn nam của Mézières, và chỉ có sự đóng băng tại khu vực này ngăn trở việc quân đội Phổ xây dựng các khẩu đội pháo.

Đầu ngày 31 tháng 12 năm 1870, các khẩu công thành pháo và pháo dã chiến của Phổ bắt đầu khai hỏa. Nhìn chung, lực lượng pháo binh Phổ trong ngày hôm đó đã gặt hái được thành công vang dội. Ban đầu, lực lượng pháo binh của quân trú phòng đã kháng trả quyết liệt, nhưng đến buổi chiều thì bị câm tịt. Thị trấn Mézières đã bị hủy hoại nặng nề. Và, trong đêm ngày 1 tháng 1 năm 1871, cuộc đầu hàng của quân Pháp đã được hoàn tất, và vào ngày 2 tháng 1, quân đội Phổ tiến chiếm thị trấn này. Sau khi ký kết một thỏa ước, phần lớn sĩ quan Pháp bị bắt làm tù binh đã bị giam giữ tại Würzburg. Không lâu sau đó, quân Phổ đánh chiếm được pháo đài Rocroi.

Chú thích

Cuộc vây hãm Mézières
Xung đột năm 1870
Cuộc vây hãm liên quan tới Phổ
Các trận đánh trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Cuộc vây hãm liên quan tới Pháp
Xung đột năm 1871
Pháp năm 1871


title: Đá Chà Và

text:
Đá Chà Và (tiếng Anh: Foulerton Reef; ; Hán-Việt: Đông Hoa tiêu) là một rạn san hô thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm ở cực đông của bãi Nam và sâu gần 5,5 m.

Đá Chà Và là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát đá này.

Hình ảnh

Tham khảo

Chà Và


Nhà trang trại được trang trí của Hälsingland hay Hälsingegård là tập hợp bao gồm 7 trang trại hay nông trại cổ điển ở Hälsingland, phía Đông Thụy Điển. Chúng đại diện cho truyền thống xây dựng và trang trí nhà gỗ ở nông thôn thời Trung cổ. Đây là các trang trại gỗ, trải dài trên diện tích dài 100 km, rộng 50 km, nằm ở thung lũng màu mỡ, xung quanh là rừng Taiga.

Lịch sử
Các trang trại của Hälsingland là một di sản văn hóa và là ví dụ về kỹ thuật xây dựng truyền thống của Thụy Điển trong xã hội nông thôn cũ ở Hälsingland. Những ngôi nhà được trang trí của các trang trại đã trở thành biểu tượng của thuật ngữ trang trại Hälsingland, mặc dù trang trại như một đơn vị sản xuất, bao gồm cả các tòa nhà và đất đai, là những gì tạo nên một trang trại Hälsingland.

Trang trại được liệt kê
Các ngôi nhà bao gồm những căn phòng, các phòng lễ hội kết hợp giữa nghệ thuật dân gian với kiến trúc Baroque và Rococo. Truyền thống văn hóa này được một nhóm các nghệ sĩ, họa sĩ vô danh, đại diện cho lớp người cuối cùng của văn hóa dân gian truyền thống ở Hälsingland.

7 trang trại nhà gỗ được ghi vào danh sách di sản thế giới bao gồm:
 Trang trại Kristofers, Stene
 Trang trại Gästgivars, Vallsta
 Trang trại Pallars, Långhed
 Trang trại Jon-Lars, Långhed
 Trang trại Bortom Åa, Fågelsjö
 Trang trại Bommars, Letsbo
 Trang trại Erik-Anders, Askesta

Hình ảnh

Tham khảo

Gösta Nyblom and Axel Ring Power, ed.: Swedish homeland. Hälsinge Farms. Förlaget Swedish village in 1938

Liên kết ngoài

 Hälsingegårdar

Di sản thế giới tại Thụy Điển
Hälsingland
Nông trại
Nông trại ở Thụy Điển


title: Mây Atlas (phim)

text:
Vân Đồ (tên gốc tiếng Anh: Cloud Atlas) là một bộ phim sử thi và khoa học viễn tưởng sản xuất năm 2012 của Đức sản xuất. Bộ phim dựa theo tiểu thuyết Bản đồ mây của David Mitchell, do Tom Tykwer, Lana Wachowski, Andy Wachowski đạo diễn, công chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Toronto lần thứ 37 và từ 26 tháng 10 năm 2012 ở Mỹ. Với một ngân sách 102 triệu USD (tài trợ bởi các nguồn độc lập; Warner Bros cũng trả 15 triệu USD để có được của bản quyền bộ phim ở Bắc Mỹ), Cloud Atlas là một trong những bộ phim độc lập tốn kém nhất mọi thời đại.

Tóm tắt
Cloud Atlas được miêu tả như sau:

Bộ phim bao gồm sáu câu chuyện đan xen nhau, các nhân vật sẽ đưa người xem từ Nam Thái bình dương ở thế kỷ 19 tới một tương lai xa, hậu khải huyền.

Câu chuyện thứ nhất: Hành trình xuyên Thái bình dương của Adam Ewing (1849)
Thái Bình Dương năm 1849: Adam Ewing là một luật sư trẻ người Mỹ tới từ San Francisco, hành trình tới quần đảo Chatham để ký kết một hợp đồng kinh doanh nô lệ với mục sư Reverend Gilles Horrox cho bố vợ của mình, Haskell Moore. Anh chứng kiến trận roi đòn của một nô lệ Moriori tên là Autua, người mà sau này đi trốn lậu vé trên tàu. Autua đứng trước Ewing và thuyết phục anh ủng hộ cho mình tham gia với thủy thủ đoàn như một người tự do. Trong khi đó, bác sĩ Henry Goose từ từ đầu độc Ewing, nói rằng để chữa bệnh của một loài sâu ký sinh, nhằm đánh cắp số của cải của Ewing. Khi Goose định cho Ewing uống liều gây tử vong cuối cùng, Autua đã cứu Ewing. Khi trở về Hoa Kỳ, Ewing và vợ mình là Tilda đã lên án sự đồng lõa của cha cô trong chế độ chiếm hữu nô lệ và họ rời khỏi San Francisco để tham gia chủ nghĩa bãi nô.

Câu chuyện thứ hai: Bức thư từ Zedelghem (1936)
Cambridge, England và Edinburgh, Scotland, năm 1936: Robert Frobisher một nhạc sĩ người Anh, 23 tuổi là một người song tính, tìm cơ hội thăng tiến amanuensis nơi một nhà soạn nhạc nổi tiếng Vyvyan Ayrs, cho phép Frobisher thời gian và cảm hứng để sáng tác kiệt tác của riêng mình, "The Cloud Atlas Sextet". Tại nhà của Ayrs, Frobisher đã đọc quyển hồi ký của Ewing về chuyến du hành của mình. Ayrs muốn là người được đứng tên bài hát mà anh viết ra, và đe doạ rằng sẻ tiết lộ toàn bộ bí mật về xu hướng tính dục của anh nếu anh không đồng ý. Frobisher lỡ tay bắn Ayrs và anh phải trốn đi và ở tại một khách sạn. Tại đây, anh viết nốt phần cuối cùng của bản giao hưởng và tự tử trước khoảnh khắc mà người tình của anh là Rufus Sixsmith tới nơi.

Câu chuyện thứ ba: Half-Lives: The First Luisa Rey Mystery (1973)
Nhà báo Luisa Rey gặp Sixsmith lúc về già, bây giờ là một nhà vật lý hạt nhân. Sixsmith tiết lộ Rey đến một âm mưu liên quan đến sự an toàn của lò phản ứng hạt nhân mới được điều hành bởi Lloyd Hooks, nhưng ông bị ám sát bởi sát thủ của Hooks là Bill Smoke trước khi có thể cho cô ấy một báo cáo để chứng minh. Rey tìm và đọc những lá thư của Frobisher viết cho Sixsmith, kết quả theo dõi của cô ấy là tìm được một bản ghi âm của Frobisher "The Cloud Atlas Sextet." Isaac Sachs, một nhà khoa học tại nhà máy điện, đưa cô ấy một bản sao báo cáo của Sixsmith. Tuy nhiên, Smoke giết chết Sachs bằng việc cho nổ tung chiếc máy bay chở ông, và sau đó dùng xe tông vào xe Rey trên cây cầu làm xe cô lao xuống nước, nhưng cô trốn thoát. Với sự giúp đỡ từ người đứng đầu của nhà máy an ninh, Joe Napier, người quen cha cô, cô tránh nỗ lực cướp đi mạng sống của cô mà kết quả là cái chết của Smoke và cho thấy nhiều âm mưu sử dụng một tai nạn hạt nhân vì lợi ích của các công ty dầu.

Câu chuyện thứ tư: Thách thức kinh hoàng của Timothy Cavendish (2012)
London năm 2012. Cuộc đời của nhà xuất bản Timothy Cavendish (Jim Broadbent) bước sang một trang mới ngay sau cái đêm tên xã hội đen - tác giả của cuốn tự truyện "Đấm vỡ mồm" do ông xuất bản quẳng nhà phê bình từ ban công xuống đường vì tội dám chê. Cuốn sách chuyển sang bán chạy bất ngờ và Timothy bị đám xã hội đen anh em của tay tác giả kia đòi tiền. Nhờ ông anh trai giúp nào có ngờ lại bị lão ta chơi khăm cho vào viện dưỡng lão. Tại đây Timothy gặp vài người bạn và họ lên kế hoạch bỏ trốn khỏi viện dưỡng lão.

Câu chuyện thứ năm: An Orison of Sonmi~451 (2144)
Kể về cuộc đời của Sonmi-451, cô là một sản phẩm của công nghệ thụ tinh nhân tạo, là một người nhân bản, và là một "nô lệ" kiểu mới tại thành phố Neo Seoul. Cuộc sống nô lệ của cô bị thay đổi khi Hae-Joo Chang - một sĩ quan quân kháng chiến - đến cứu thoát. Cô được Hae-Joo Chang đối xử như một con Người thực thụ.

Sonmi-451 được giới thiệu cho thủ lĩnh của quân kháng chiến, từ đó cô phát hiện sự thật về "Thiên đường" của người nhân bản như cô không đẹp như người khác nói. Người nhân bản trong thế giới năm 2144 là lực lượng lao động rẻ mạt, sau khi hết giá trị họ bị giết và được "tái chế" thành thức ăn cho những người nhân bản khác. Sonmi-451 nhận ra rằng hệ thống xã hội hiện tại là một kiểu thể chế độ nô lệ trá hình được hậu thuẫn bởi chính phủ. Nhờ liên minh quân kháng chiến, cô phát sóng rộng rãi câu chuyện của mình cùng với bảng tuyên ngôn Khải Huyền. Sau khi phát sóng, Hae-Joo Chang và quân kháng chiến bị tiêu diệt, Sonmi bị bắt, bị điều tra và bị giết. Nhưng cô tin rằng di sản mình để lại sẽ không phai mờ theo cái chết của cô.

Câu chuyện thứ sáu: Sloosha's Crossin' an' Ev'rythin' After (2321)
Quần đảo Hawaii – 106 năm sau Ngày Tận Thế. Thế giới lúc này chỉ còn hai chủng người: Người Prescient văn minh, hiện đại với những công nghệ của loài người từ xa xưa và Người Dân tộc. Câu chuyện là cuộc gặp gỡ giữa cô gái Meronyme người Prescient và chàng trai dân tộc Zachry. Người Prescient đang chết dần vì phóng xạ và hy vọng duy nhất của họ là gửi tín hiệu cầu cứu đến các thuộc địa ngoài không gian của loài người xa xưa. Để làm được như vậy, Meronyme phải nhờ Zachry dẫn cô vượt qua lãnh địa của bọn ăn thịt người Kona lên đỉnh Mauna Sol, một trung tâm truyền tín hiệu vệ tinh từ ngày xưa còn sót lại. Khi trở về, làng của Zachry bị tấn công bởi bọn người Kona. Nhờ sự giúp đỡ của Meronyme, Zachry cứu được cháu gái và được đưa lên tàu tị nạn rời khỏi trái đất.

Bảng phân vai

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cloud Atlas - bản lục tấu điện ảnh đồ sộ

Xem thêm

 Official extended trailer

Phim độc lập
Phim năm 2012
Phim Đức
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim giả tưởng
Phim hậu tận thế
Phim của Warner Bros.
Phim lấy bối cảnh năm 1973
Phim lấy bối cảnh năm 2012
Phim lấy bối cảnh ở Anh
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1840
Phim lấy bối cảnh ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim tiếng Anh
Phim kỳ ảo thập niên 2010
Phim về chuyến đi biển
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2010
Phim liên quan đến LGBT của Mỹ
Phim sử thi của Mỹ
Phim hãng Babelsberg Studio
Phim dựa trên tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim lấy bối cảnh năm 1936
Phim quay tại Berlin
Phim IMAX
Phim phản địa đàng
Phim liên quan đến LGBT thập niên 2010
Phim Mỹ
Phim huyền bí Mỹ
Phim khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở San Francisco, California
Phim lấy bối cảnh ở khu vực vịnh San Francisco
Phim huyền bí Đức
Phim khoa học viễn tưởng Đức
Phim khoa học kỳ ảo
Ăn thịt người trong tác phẩm hư cấu
Phim lấy bối cảnh ở Hawaii


title: Chim Biển (bãi ngầm)

text:
Bãi ngầm Chim Biển (tiếng Anh: Owen Shoal; , Hán-Việt: Áo Viện ám sa) là một bãi ngầm thuộc cụm Trường Sa của quần đảo Trường Sa. Trên bản đồ, bãi này được thể hiện tại một vị trí ở phía đông bắc của đá Ba Kè (thuộc bãi ngầm Vũng Mây) và phía nam của đảo Trường Sa. Phần lớn diện tích bãi này nằm ở bên trái kinh tuyến 112° Đông.

Bãi ngầm Chim Biển là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan và Trung Quốc và Brunei. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát bãi ngầm này.

Theo ghi chép thì tháng 5 năm 1835, tàu David Scott do thuyền trưởng Owen chỉ huy đã phát hiện ra bãi san hô này. Họ tiến hành đo độ sâu vài lần, cho kết quả độ sâu khoảng từ 8,2 đến 11 m và có một lần là gần 6,9 m.

Tham khảo

Chim Biển


title: Neil Young

text:
Neil Percival Young (sinh ngày 12 tháng 11 năm 1945 tại Toronto, Canada) là một ca sĩ và nghệ sĩ guitar chơi nhạc đồng quê, rock và dân ca Canada nổi tiếng trong thập niên 70. Ông bắt đầu nổi danh từ những album After the Gold Rush và Harvest và sau đó làm thành viên của siêu ban nhạc Crosby, Stills, Nash & Young. Ông là con trai của nhà báo và tiểu thuyết gia nổi tiếng, Scott Young. Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll viết về ông là "một trong những nhạc sĩ và nghệ sĩ trình diễn rock 'n' roll vĩ đại nhất".

Young nổi tiếng với chất giọng lai lái đặc trưng, cùng với đó là việc sử dụng gần như chỉ một chiếc guitar duy nhất. Các ca khúc của ông mang một màu sắc âm nhạc rất khác biệt: đó là folk rock đi cùng với chất đồng quê, điển hình nhất với ca khúc kinh điển "Heart of Gold" và "Long May You Run"; tuy nhiên, nó cũng mang tính hard rock pha grunge với thứ âm nhạc chậm rãi và dễ ru ngủ dễ thấy qua "Cinnamon Girl", "Southern Man" hay "Rockin' in the Free World" của ban nhạc Crazy Horse – ban nhạc đi cùng với hầu hết sự nghiệp của ông. Young cũng từng thử nghiệm và khám phá nhiều thể loại nhạc khác, như nhạc điện tử, noise rock và rockabilly.

Neil Young được phong tước Hiệp sĩ tại tiểu bang Manitoba vào ngày 14 tháng 7 năm 2006, và tới ngày 30 tháng 12 năm 2009, ông được phong tước Hiệp sĩ của Canada. Young được vinh danh 2 lần tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll: 1 với tư cách nghệ sĩ solo vào năm 1995, và 2 là với vai trò thành viên của Buffalo Springfield vào năm 1997.

Tham khảo

Thư mục

 McKay, George (2009) "'Crippled with nerves": popular music and polio'. Popular Music 28:3, 341–365.

Liên kết ngoài

 Neil's Garage – Official website

 Youngtown Rock and Roll Museum – Omemee, Ontario

 Review of Crazy Horse at the Fillmore 1970
 "Neil Young: Don't be Denied", PBS, American Masters, TV documentary, 2009
 Sugar Mountain - a compilation of set lists from Neil Young's concert performances

Sinh năm 1945

Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll
Đạo_diễn_điện_ảnh_Canada
Người đoạt giải Grammy
Nhân vật còn sống
Người Canada gốc Mỹ
Ca sĩ Canada thế kỷ 20
Ca sĩ Canada thế kỷ 21
Nhà hoạt động phản đối Chiến tranh Việt Nam
Ca sĩ rock Canada
Người giành giải Juno
Nghệ sĩ guitar chính
Người mắc bệnh động kinh
Nhà văn từ Winnipeg
Nhà văn từ Toronto
Người Mỹ gốc Do Thái
Nam ca sĩ tự sáng tác Mỹ


title: .ss

text:
.ss là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) trong hệ thống tên miền Internet của Nam Sudan. Nó bắt nguồn từ mã quốc gia theo tiêu chuẩn ISO 3166-1 alpha-2 của Nam Sudan, theo đó là SS. Theo CIO East Africa, tên miền này đã được phân phối vào ngày 31 tháng 8 năm 2011 khi nước này tuyên bố độc lập từ Sudan. Tên miền này đã được đăng ký vào ngày 31 tháng 8 năm 2011; tuy nhiên tính đến ngày 8 tháng 12 năm 2015, nó không nằm trong vùng DNS gốc, do đó không hoạt động.

Trước khi đăng ký thành công, thứ trưởng Bộ thông tin Viễn thông của nước này từng quan ngại có thể sẽ từ chối tên miền.ss vì SS cũng là chữ viết tắt của Schutzstaffe - lực lượng bán quân sự của Đức Quốc xã.

Trước khi độc lập từ Sudan, tên miền được sử dụng tại đây là .sd, tên miền quốc gia cấp cao nhất của Sudan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cơ sở dữ liệu IANA

ss
Truyền thông Nam Sudan


title: Cảnh quan nông nghiệp Nam Öland

text:
Cảnh quan nông nghiệp Nam Öland là một khu vực rộng  nằm trên đảo Öland, Thụy Điển. Nó bao gồm Stora Alvaret, một cao nguyên đá vôi chiếm tới một nửa diện tích khu vực. Đó là một khu vực hình dao găm dài gần 40 ki lô mét và rộng nhất 10 ki lô mét ở đầu phía bắc của nó. Khu vực đá vôi này chiếm một phần tư diện tích đảo, là khu vực rộng nhất của loại hình này ở châu Âu. Là kết quả của lớp đất mỏng và độ pH cao, nó chứa một loạt các loại thực vật, bao gồm nhiều loài quý hiếm.

Cảnh quan nông nghiệp Nam Öland được công nhận là một Di sản thế giới của UNESCO vào năm 2000, bởi sự đa dạng sinh học phi thường ở nơi này, và nó thể hiện cách con người đã thích nghi với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

Địa chất
Đồng bằng đá vôi được tạo ra bởi quá trình băng hà vào trước Kỷ Băng hà. Đá vôi được hình thành khoảng 500 triệu năm trước từ biển về phía nam
Nó dần cứng lại để trở thành đá vôi và trôi dạt về phía bắc. Do đó, đá vôi của Stora Alvaret chứa một bộ sưu tập hóa thạch phong phú của một số sinh vật biển, như Orthoceras được tìm thấy trong một số cấu trúc địa mạo trên đảo.

Thời tiền sử
Khu định cư thời đại đồ đá cũ nổi tiếng nhất trên đảo nằm tại Alby ở bờ biển phía đông của hòn đảo, nơi các cuộc khai quật đã tiết lộ những dấu tích của những túp lều gỗ xung quanh một hồ nước nhỏ thời tiền sử. Một số vật thể đã được tìm thấy, bao gồm bằng chứng về gấu, động vật chân màng, cá heo, và cũng tiết lộ các công nghệ săn bắn và thu hoạch như giáo, súng phong lao làm bằng sừng và đá lửa.

Các nhà nghiên cứu khảo cổ học đã phát hiện ra bằng chứng về pháo đài hình nhẫn (cấu trúc kiên cố hình tròn) trong thời gian sau đó là nơi được gọi là Eketorp. Trong thời đại đồ đồng và giai đoạn đầu của Thời đại đồ sắt, cây cối tại Stora Alvaret và gần đó chịu sức ép cực lớn. Jannson gợi ý rằng, sự biến mất của cây cối đã gây ra sự biến mất bí ẩn của con người vào khoảng năm 500 trước Công nguyên, được ghi nhận tại Eketorp và các nơi khác. Người ta tin rằng nguyên nhân bắt nguồn từ việc gia tăng dân số của con người vượt quá khả năng đáp ứng nhu cầu của khu vực này. Sau đó, khoảng từ năm 800 đến 1000, một số khu định cư của người Viking đã xuất hiện ở ngoại vi.

Hình ảnh

Tham khảo

Di sản thế giới tại Thụy Điển
Cảnh quan nông nghiệp


title: La Chaux-de-Fonds

text:
La Chaux-de-Fonds () là một thành phố Thuỵ Sĩ nằm trong huyện La Chaux-de-Fonds của bang Neuchâtel. Nó toạ lạc trên dãy núi Jura, ở nơi có độ cao 1000 m, cách biên giới với Pháp chỉ vài km. Sau Geneva, Lausanne và Fribourg, đây là thành phố lớn thứ 4 ở Romandie, tức phần nói tiếng Pháp của Thuỵ Sĩ, với dân số tính đến tháng 12 năm 2017 là 38.625 người.

Thành phố hình thành năm 1656. Sự phát triển và thịnh vượng của nó gắn với nghề làm đồng hồ. La Chaux-de-Fonds trải qua một cuộc hoả hoạn vào năm 1794, để rồi được xây mới với những con đường chạy song song, một sơ đồ kiến trúc một không hai trên cả nước Thuỵ Sĩ; góc đông thành phố vẫn nguyên vẹn nhờ thoát khỏi đám cháy. Điều này tạo ra nét tương phản rõ ràng giữa khu phố cổ với khu phố mới. Kiến trúc sư Le Corbusier, nhà văn-thơ Blaise Cendrars và nhà chế tạo xe hơi Louis Chevrolet sinh ra ở nơi này. La Chaux-de-Fonds cũng là một trung tâm Art nouveau.

Năm 2009, La Chaux-de-Fonds và Le Locle, một thành phố lân cận, được đồng vinh danh là di sản thế giới UNESCO.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Thụy Sĩ
Thành phố của Thụy Sĩ


title: Allenius iviei

text:
Allenius iviei là một loài bọ cánh cứng được tìm thấy ở các tiểu bang Hoa Kỳ Idaho và Montana. Nó là một trong các loài côn trùng hiếm nhất ở của Hoa Kỳ và được phát hiện năm 2009, chúng dài khoảng 1 mm. Loài này độc đáo ở chỗ chúng có khả năng rụt đầu vào một ống trong ngực để tự bảo vệ,

Chú thích

Tham khảo

I
Bọ cánh cứng Bắc Mỹ
Động vật được mô tả năm 2012


title: Lamna nasus

text:
Cá nhám thu (danh pháp hai phần: Lamna nasus) là một loài cá nhám thu trong họ Lamnidae, phân phối rộng rãi trong nước biển lạnh và ôn đới của Bắc Đại Tây Dương và Nam bán cầu. Bắc Thái Bình Dương, tương đương với sinh thái của nó là loài cá nhám hồi (L. ditropis) có mối quan hệ liên quan chặt chẽ. Loài cá này thường đạt chiều dài 2,5 m và trọng lượng 135 kg, giống ở Bắc Đại Tây Dương phát triển lớn hơn so với giống ở Nam bán cầu và khác nhau về màu sắc và các khía cạnh của lịch sử đời sống. Màu xám trắng ở trên và dưới, đoạn giữa rất mập mạp thuôn nhọn về phía mõm dài và nhọn, và chân đuôi hẹp. Nó có vây lưng lớn ngực và lần đầu tiên, xương chậu, lưng 2 nhỏ, và vây hậu môn và vây đuôi hình lưỡi liềm.

Loài cá này là một thợ săn cơ hội mà con mồi chủ yếu là cá xương và động vật chân đầu suốt cột nước, bao gồm cả phía dưới. Loài này được tìm thấy phổ biến nhất hai bên bờ giàu thực phẩm của thềm lục địa bên ngoài, khiến nó thỉnh thoảng hiện diện gần bờ hoặc các đại dương mở tại độ sâu 1.360 m. Nó cũng thực hiện di cư theo mùa, thường thay đổi giữa các tầng nước nông và sâu hơn. Loài cá này có tốc độ bơi nhanh và hoạt động rất mạnh, với sự thích nghi sinh lý cho phép nó để duy trì nhiệt độ cơ thể cao hơn so với vùng nước xung quanh.

Chỉ có một vài trường hợp loài cá này tấn công con người nhưng chứng cứ không chắc chắn. Nó cũng được coi là một con cá trò chơi câu cá giải trí. Thịt và vây của loài cá này được đánh giá cao, đã dẫn đến việc đánh bắt của con người đối với loài này trong một thời gian dài trong lịch sử. Tuy nhiên, người ta không thể duy trì việc đánh bắt số lượng lớn do khả năng sinh sản thấp. Tàu đánh bắt thương mại trực tiếp đối với loài này chủ yếu là tàu câu giăng Na Uy, dẫn đến sụt giảm số lượng trong khu vực Bắc - Đông Bắc Đại Tây Dương trong thập niên 1950, và phía Tây Bắc Đại Tây Dương trong thập niên 1960. Lamna nasus tiếp tục bịc đánh bắt trong suốt phạm vi phân bố của nó, do chủ ý hanh tình cờt, với các mức độ khác nhau theo dõi, quản lý. Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (IUCN) đã đánh giá loài Lamna nasus trên toàn thế giới nằm trong nhóm loài dễ bị tổn thương, và là một trong hai nguy cấp hoặc Cực kỳ nguy cấp trong các khu vực khác nhau trong phạm vi phía bắc.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật Đại Tây Dương
Động vật Thái Bình Dương
D
W
N
Động vật được mô tả năm 1788


title: Sẻ mặt đỏ

text:
Sẻ mặt đỏ (danh pháp hai phần: Amadina erythrocephala) là một loài chim thuộc họ Chim di (Estrildidae).

Loài chi này thường được tìm thấy ở châu Phi. Phạm vi phân bố toàn cầu của nó ước khoảng 1,6 triệu km2. Loài này có ở Angola, Botswana, Lesotho, Namibia, Nam Phi và Zimbabwe.
Chim trống có đầu đỏ và ngực đỏ còn con mái có màu xỉn hơn. Bề ngoài giống với sẻ họng đỏ (Amadina fasciata) có thể nhận thấy.

Chú thích

Tham khảo

E
Chim Nam châu Phi
Động vật được mô tả năm 1758


title: Clostridium tetani

text:
Clostridium tetani là một loại vi khuẩn hình roi, giống như các loài trong chi Clostridium, nó là vi khuẩn gram dương, gây bệnh uốn ván.

Phát hiện
Năm 1884 hai nhà nghiên cứu là Antonio Carle và Giogio Rattone lấy mủ của một bệnh nhân bị bệnh uốn ván tiêm vào người. Cùng năm đó Nicolaier chích đất vào gia súc, ông thấy rằng việc này cũng có thể gây bệnh uốn ván. Năm 1889, Shibasaburo Kitasato tìm ra vi trùng này trong máu của nạn nhân uốn ván, ông còn tìm ra cách tiêu diệt loại vi khuẩn này bằng kháng thể
Năm 1897, Nocard chứng minh được cách tạo kháng thể chống vi khuẩn này từ động vật khác

Xem thêm
Bệnh uốn ván

Chú thích

Tham khảo

Clostridium


title: Sẻ họng đỏ

text:
Sẻ họng đỏ (danh pháp khoa học: Amadina fasciata) là một loài chim thuộc họ Chim di (Estrildidae).

Mô tả
Loài chi này thường được tìm thấy ở châu Phi. Phạm vi phân bố toàn cầu ước tính khoảng 3,3 triệu km². Loài này có ở Angola, Bénin, Botswana, Burkina Faso, Cameroon, Chad, Cộng hòa Congo, Côte d'Ivoire, Eritrea, Ethiopia, Gambia, Ghana, Kenya, Malawi, Mali, Mauritanie, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, Bồ Đào Nha (nhập nội), Rwanda, Sénégal, Somalia, Nam Phi, Sudan, Tanzania, Togo, Uganda, Zambia và Zimbabwe.
Một tổ thường có 4-6 quả trứng màu trắng và ấp trong 12 ngày.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

F
Chim châu Phi Hạ Sahara
Chim Sahel
Chim Đông Phi
Động vật được mô tả năm 1789


title: Bạo động tại bang Rakhine năm 2012

text:
Bạo động tại bang Rakhine năm 2012 là một loạt các cuộc xung đột đang diễn ra chủ yếu giữa những người Phật tử Rakhine và những người Hồi giáo Rohingya ở bang Rakhine phía bắc của Myanmar, dù đến tháng 10 năm 2012 thì người Hồi giáo thuộc tất cả các dân tộc khác ở quốc gia này đã bắt đầu trở thành mục tiêu bị tấn công. Các cuộc bạo loạn diễn ra sau nhiều tuần tranh chấp bè phái và đã bị lên án bởi hầu hết mọi người ở cả hai phía của cuộc xung đột. Nguyên nhân trực tiếp của các cuộc bạo loạn là không rõ ràng, với nhiều nhà bình luận đưa ra việc người Rakhine Phật giáo giết chết mười người Miến Điện Hồi giáo sau vụ hãm hiếp và giết chết một phụ nữ dân tộc Rakhine là nguyên nhân chính. Chính phủ Myanmar phản ứng bằng cách áp đặt lệnh giới nghiêm và bằng cách triển khai quân đội ở khu vực. Ngày 10 tháng 6, tình trạng khẩn cấp đã được loan báo trong Rakhine, cho phép quân đội tham gia vào việc quản lý khu vực Đến thời điểm 22 tháng 8 năm 2012, chính thức đã có 88 trường hợp bị giết chết – 57 người Hồi giáo và 31 người theo Phật giáo. Ước tính có khoảng 90.000 người đã bị dời chỗ ở do bạo động. Khoảng 2.528 ngôi nhà bị đốt cháy, và của những người, 1.336 ngôi nhà thuộc người Rohingya và 1192 ngôi nhà thuộc về người Rakhine. Quân đội Miến Điện và cảnh sát bị cáo buộc đóng vai trò hàng đầu trong việc nhắm mục tiêu vào người Rohingya thông qua việc bắt giữ hàng loạt và bạo lực độc đoán.

Phản ứng của chính phủ đã được ca ngợi bởi Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu,, nhưng bị Tổ chức Ân xá Quốc tế và các nhóm nhân quyền khác chỉ trích, cho rằng người Rohingya đã chạy trốn khỏi vụ bắt giữ tùy tiện của chính phủ Myanmar, và người Rohingya đã phải đối mặt với sự phân biệt đối xử có hệ thống của chính phủ trong nhiều thập kỷ. Cao ủy Tị nạn Liên hiệp quốc và nhiều nhóm nhân quyền đã bác bỏ đề nghị của tổng thống Thein Sein tái định cư người Rohingya ở nước ngoài. Một số tổ chức cứu trợ chỉ trích chính phủ Myanmar đã tạo ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo đối với người Rohingya, để cô lập họ trong các trại "cư xử lạm dụng", và ngăn chặn việc họ tiếp cận với viện trợ nhân đạo, bao gồm bắt giữ các nhân viên cứu trợ.

Phát ngôn nhân chính phủ Hoa Kỳ Victoria Nuland ngày 25 tháng 10 năm 2012 phát biểu rằng Hoa Kỳ "kêu gọi các bên kìm chế và ngừng ngay các cuộc tấn công". Liên Hợp Quốc cũng lên tiếng bày tỏ sự quan ngại về xung đột tôn giáo leo thang tại Myanmar.

Bối cảnh

Cuộc xung đột giáo phái xảy ra rải rác trong bang Rakhine, thường là giữa dân Rakhine đa số theo Phật giáo và dân thiểu số Hồi giáo Rohingya có số lượng đáng kể. Chính phủ Myanama phân loại người Rohingya là "người nhập cư" Myanmar, và do đó không đủ điều kiện nhập quốc tịch. Một số nhà sử học tranh luận rằng nhóm dân tộc này đã đến đây trong nhiều thế kỷ trong khi những người khác nói rằng họ đến Myanmar vào thế kỷ 19. Theo Liên Hợp Quốc, các Rohingya là một trong những dân tộc thiểu số của thế giới bị ngược đãi nhất. Elaine Pearson, Phó Giám Ban châu Á của Tổ chức theo dõi Nhân quyền cho biết: "Tất cả những năm phân biệt đối xử, lạm dụng và bỏ bê kết hợp lại khiến người ta nổi giận tại một số điểm, và đó là những gì chúng ta đang thấy bây giờ."
Vào tối ngày 28 tháng 5, một nhóm ba người Hồi giáo, trong đó có hai người Rohingya, đã cướp bóc, hãm hiếp và giết hại một người phụ nữ dân tộc Rakhine, Ma Thida Htwe, gần làng Kyaut Maw Ne. Cảnh sát đã bắt giữ ba nghi can và đưa họ đến nhà tù thị trấn Yanbye. Ngày 03 tháng 6, một đám đông tấn công một chiếc xe buýt ở Taungup, vì nhầm lẫn khi tin rằng những người chịu trách nhiệm về vụ giết người trên xe. Mười người Hồi giáo đã thiệt mạng trong cuộc tấn công trả thù, gây ra cuộc biểu tình của người Hồi giáo Miến Điện tại thủ đô thương mại Yangon. Chính phủ ứng phó bằng cách bổ nhiệm một bộ trưởng và cảnh sát một nhà lãnh đạo cấp cao đứng đầu một ủy ban điều tra. Ủy ban này đã được lệnh để tìm ra "nguyên nhân và xúi giục của vụ việc" và theo đuổi hành động pháp lý. Tính đến ngày 2 tháng 7, 30 người đã bị bắt trong vụ sát hại 10 người Hồi giáo.

Tham khảo

Myanmar 2012
Bang Rakhine
Bạo loạn tôn giáo