title: Số chiều Hausdorff

text:
Trong toán học, Số chiều Hausdorff (còn được biết đến như là Số chiều Hausdorff - Besicovitch) là một số thực không âm mở rộng (có thể có giá trị ) ứng với một không gian metric nào đó. Số chiều Hausdorff tổng quát hóa khái niệm chiều của một không gian vectơ thực. Đó là, số chiều Hausdorff của một không gian tích trong n-chiều bằng n. Ví dụ như số chiều Hausdorff của một điểm là không, số chiều Hausdorff của một đường thẳng là một, và số chiều Hausdorff của mặt phẳng là hai. Tuy nhiên có, rất nhiều tập kì dị có số chiều Hausdorff không phải là số nguyên. Khái niệm này được đưa ra vào năm 1918 bởi nhà toán học Felix Hausdorff. Nhiều sự phát triển mang tính kĩ thuật được sử dụng để tính số chiều Hausdorff cho những tập hợp có tính kì dị cao được đạt được bởi Abram Samoilovitch Besicovitch.

Việc đưa ra số chiều Hausdorff nhằm khắc phục những khuyết điểm của số chiều Topo. Chẳng hạn như số chiều Topo không thể nói lên được bất cứ điều gì về kích thước của vật. Đường cong phủ không gian là một ví dụ điển hình cho khuyết điểm này. Những đường như đường Peano hay đường Hilbert có thể phủ toàn bộ hình vuông đơn vị có số chiều Topo là hai mặc dù chúng chỉ có số chiều Topo là một. Điều đó cho thấy đường Peano hay đường Hilbert "hành xử" như có số chiều Topo là hai.

Độ đo Hausdorff

Định nghĩa
Cho  là một tập con không rỗng của , đường kính của , ký hiệu , được định nghĩa là . Cho , nếu  là một họ đếm được (hay hữu hạn) những tập hợp thỏa  và  với mỗi , thì  được gọi là một -phủ của F.
Giả sử  là một tập con của  và  là một số không âm. Với mỗi , đặt

Độ đo Hausdorff s-chiều của , ký hiệu là  được định nghĩa là .

Ở đây ta cho phép giới hạn bằng . Định nghĩa trên xác định vì khi  giảm thì số bao phủ của  giảm. Do đó  tăng, vì vậy  hội tụ khi .

Tính chất

  nếu .
  nếu  là một họ đếm được của những tập Borel rời nhau.
 Nếu F là một tập Borel của , thì  trong đó  là độ đo Lebesgue của F trong ,  là thể tích của quả cầu đơn vị trong .

Định lý

 Nếu  và  thì  với .
 Cho  và  thỏa

với  và  thì với mỗi ,

Số Chiều Hausdorff
Xét tính chất sau của độ đo Hausdorff.

Nếu  và  là một -phủ của F thì

Do đó
 Cho , nếu  thì  với mọi . Điều đó cho thấy có một giá trị  mà tại đó  "nhảy" từ  xuống . Giá trị đó được gọi là số chiều Hausdorff của .

Định nghĩa
Cho . Số chiều Hausdorff của F, ký hiệu , được định nghĩa là

Quy ước .

Tính chất

 Nếu  thì .
 Nếu  là một dãy những tập hợp thì .

Định lý
 Cho  và  thỏa  với  và  thì .
 Cho . Nếu tồn tại  sao cho  thì

Ví dụ
 Số chiều Hausdorff của một điểm trong  bằng .
 Số chiều Hausdorff của một tập đếm được trong  bằng .
 Số chiều Hausdorff của đường thẳng thực  bằng 1.
 Số chiều của  bằng .

Số chiều Hausdorff của các Fractal

Định nghĩa
Một Fractal (fractal) là một vật thể hình học thường có hình dạng gấp khúc trên mọi tỷ lệ phóng đại, và có thể được tách ra thành từng phần: mỗi phần trông giống như hình tổng thể, nhưng ở tỷ lệ phóng đại nhỏ hơn. Như vậy fractal có vô hạn các chi tiết, các chi tiết này có thể có cấu trúc tự đồng dạng ở các tỷ lệ phóng đại khác nhau. Nhiều trường hợp, có thể tạo ra fractal bằng việc lặp lại một mẫu toán học, theo phép hồi quy.

Hình học Fractal là ngành toán học chuyên nghiên cứu các tính chất của fractal; những tính chất không dễ gì giải thích được bằng hình học thông thường. Ý niệm cơ bản của môn này là xây dựng phép đo đạc mới về kích thước của vật thể, do các phép đo thông thường của hình học Euclid và giải tích thất bại khi mô tả các fractal.

Tập tự đồng dạng
Đặc điểm chung của nhiều fractal là tính tự đồng dạng, biểu hiện ở chỗ chúng có thể phân tích thành bộ phận nhỏ tùy ý mà mỗi bộ phận ấy lặp lại y hệt cấu trúc toàn thể. Tính tự đồng dạng ấy thể hiện rõ ở tập Cantor hay đường Peano, tam giác Spierpinki...

Cho  là một tập con đóng của . Một ánh xạ:  được gọi là co nếu tồn tại  sao cho
Trường hợp có dấu bằng, nghĩa là , thì S được gọi là một phép tự đồng dạng.

Cho  là các ánh xạ co. Tập con  được gọi là bất biến đối với họ các ánh xạ co  nếu

Đặt  là tập hợp tất cả các tập con compact khác trống của .
Một -phủ của  là tập hợp những điểm cách  quá lắm là :
Lúc đó  trở thành không gian metric với khoảng các  cho bởi

Định lý: Cho  là các ánh xạ co trên . Khi đó tồn tại một tập compact không rỗng  là một bất biến đối với các . Hơn nữa, xét một phép biến đổi  trên  cho bởi  và lặp thứ  của  cho bởi  với  thì  với mỗi  sao cho  với mỗi .

Số chiều Hausdorff của tập tự đồng dạng
Cho :  là các phép đồng dạng với tỷ số tương ứng . Một tập bất biến với họ các phép đồng dạng trên được gọi là tập tự đồng dạng (self-similar-set).Nếu tồn tại một tập mở bị chặn, không trống  sao cho  với các  rời nhau đôi một thì ta nói họ  thỏa điều kiện tập mở.

 Định lý: Với điều kiện tập mở được thỏa mãn cho các phép đồng dạng  trên  có tỷ số đồng dạng là ,  là tập bất biến, tức là  thỏa
thì  với s cho bởi . Hơn thế nữa với  có được thì .

Ví dụ
 Tập Cantor.

Tập Cantor được xây dựng từ đoạn thẳng  và hai phép đồng dạng  (tỉ số đồng dạng ). Điều kiện tập mở được thoả mãn với  là khoảng . Vậy số chiều Hausdorff  là nghiệm của phương trình , tức .

 Đệm Sierpinski

Đệm Sierpinski được xây dựng bằng cách xuất phát từ một tam giác đều, chia nó ra bốn tam giác đều nhỏ bởi các đường nối trung điểm của các cạnh, bỏ tam giác ở giữa, rồi lặp lại cách làm đó cho mỗi tam giác còn lại, cứ thế tiếp tục mãi. Cụ thể, đệm Sierpinski được tạo bởi ba phép đồng dạng có tỉ số . Đó là ,, . Điều kiện tập mở được thỏa mãn với  là phần trong của tập  trong đó  là hình tam giác ban đầu, nên số chiều Hausdorff  là nghiệm duy nhất của phương trình . Do đó .

 Tập Mandelbrot có số chiều Hausdorff bằng 2.

 Đường Dragon có số chiều Hausdorff gần bằng 1,5236.

 Tập Julia có số chiều Hausdorff bằng 2.

Tham khảo

 List of fractals by Hausdorff dimension http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_fractals_by_Hausdorff_dimension
 Kenneth Falconer, Fractal Geometry, Mathematical Foundations and Application.
 Hoàng Tụy, Hàm thực và giải tích hàm, Nhà xuất bản đại học quốc gia Hà Nội.
 Geroki Edgar, Measure Topology and Fractal Geometry, Second Edition, Springer.
 Space-filling curve http://en.wikipedia.org/wiki/Space-filling_curve
 http://www.chem.unl.edu/rajca/highspin.html

Số thực
Toán học tô pô
Fractal
Hình học mêtric
fractal


title: Mèo Pantanal

text:
Mèo Pantanal (Leopardus colocola braccatus) là một phân loài của mèo Pampas, một loài mèo hoang nhỏ có nguồn gốc từ Nam Mỹ. Chúng được đặt tên theo vùng đất ngập nước Pantanal ở miền trung Nam Mỹ, nơi sinh sống chủ yếu của chúng là đồng cỏ, rừng cây bụi, thảo nguyên xavan và rừng cây lá sớm rụng. Chúng đã từng được xem là phân loài của loài mèo đồng cỏ Nam Mỹ (Leopardus colocolo) to lớn hơn nhưng đã được tách ra thành loài riêng, chủ yếu dựa trên các khác biệt về màu và kiểu bộ lông và kích thước hộp sọ. Việc chia tách này không được chứng minh bằng phân tích gen, dẫn đến việc một vài tác giả vẫn giữ nó là một phân loài của mèo đồng cỏ Nam Mỹ, dù những người khác coi nó "dường như là một loài riêng biệt", và tính hợp lệ của phân tích gen vẫn còn bị nghi vấn.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật có vú Argentina
Động vật có vú Brasil
B
Động vật được mô tả năm 1889


title: Hải đường Xích Kim

text:
Hải đường Xích Kim (danh pháp hai phần: Malus sikkimensis) là một loài táo hiếm trong họ Hoa hồng. Loài này được (Wenz.) Koehne mô tả khoa học đầu tiên năm 1890.. Nó là loài bản địa Trung Quốc, Nepal, Bhutan, và một phần của Ấn Độ, nơi mà nó đang bị đe dọa do mất môi trường sống. Nó có hoa màu trắng và màu hồng và trái cây màu đỏ sẫm.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

GRIN Species Profile
Quần thực vật Trung Hoa

S
Thực vật được mô tả năm 1890
Thực vật Trung Quốc


title: Bìm bịp lớn

text:
Bìm bịp lớn (danh pháp hai phần:Centropus sinesis) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp. Bìm bịp lớn phân bố ở Nam Á, Bangladesh, Bhutan, Brunei, Campuchia, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Nepal, Pakistan, Philippines, Singapore, Sri Lanka, Thái Lan và Việt Nam.
Con trống và con mái có màu lông giống nhau. Chim non có lông màu nâu chấm đen phủ toàn thân. Ở con trưởng thành, phần đầu mỏ, cổ và ngực cũng như đuôi có màu đen lợt. Mình và hai cánh có màu nâu đỏ. Cặp mắt của chúng màu đỏ au, đôi chân đen bóng.
Bìm bịp lớn là loài loại chim định cư, thích ở bụi rậm, lau sậy um tùm gần sông suối, đầm lầy. Chúng thường dựa vào thủy triều để kiếm ăn và đi từng cặp.
Loài chim này là loài thịt, chúng thích ăn mồi sống như ếch, cá, nhất là rắn.

Phân loài
Bìm bịp lớn có các phân loài sau:
Centropus sinensis sinensis
Centropus sinensis anonymus
Centropus sinensis bubutus
Centropus sinensis intermedius
Centropus sinensis kangeanensis
Centropus sinensis parroti

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

S
Chim châu Á


title: Binh nhất

text:
Binh nhất (B1) hay Chiến sĩ bậc 1 đối với công an (tiếng Anh: Private first class), là một cấp bậc quân sự trong lực lượng vũ trang của nhiều quốc gia.

Binh nhất theo quốc gia

Việt Nam
Công dân phục vụ có thời hạn trong lực lượng công an nhân dân sau khi kết thúc khóa huấn luyện nghiệp vụ có thể được phong quân hàm Chiến sĩ bậc 1.

Đối với quân đội nhân dân, sau khi nhập ngũ và được cấp quân hàm Binh nhì, sau 6 tháng không vi phạm kỉ luật sẽ được thăng quân hàm lên Binh nhất (B1).

Cấp hiệu quân hàm Binh nhất có dạng hai vạch hình chữ V ">>" màu đỏ đối với quân đội và màu vàng đối với công an.

Hình ảnh

Xem thêm
 Binh nhì
 Hạ sĩ
 Trung sĩ
 Thượng sĩ
 Quân hàm Quân đội nhân dân Việt Nam
Quân hàm Công an Nhân dân Việt Nam

Chú thích

Quân hàm


title: Bìm bịp nhỏ

text:
Bìm bịp nhỏ (danh pháp hai phần:Centropus bengalensis) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp. Bìm bịp nhỏ phân bố ở Tiểu lục địa Ấn Độ và Đông Nam Á, gồm lĩnh vực trên khắp Bangladesh, Bhutan, Brunei, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Nepal, Philippines, Singapore, Thái Lan, Tây Tạng và Việt Nam.

Phân loài
Bìm bịp nhỏ có các phân loài sau:
Centropus bengalensis bengalensis
Centropus bengalensis chamnongi
Centropus bengalensis javanensis
Centropus bengalensis lignator
Centropus bengalensis medius
Centropus bengalensis philippinensis
Centropus bengalensis sarasinorum

Chú thích

Tham khảo

B
Chim Nepal
Chim Bangladesh
Chim Ấn Độ
Chim Philippines
Động vật được mô tả năm 1788


title: Bìm bịp mỏ xanh

text:
Bìm bịp mỏ xanh (danh pháp hai phần: Centropus chlororhynchos) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae.

Bìm bịp mỏ xanh là loài đặc hữu Sri Lanka. Bìm bịp mỏ xanh là một loài hiếm và nhút nhát của các khu rừng nhiệt đới cao của phía tây nam của Sri Lanka. Nó làm tổ trong bụi cây, và tổ điển hình có 2-3 trứng.

Đây là một loài chim vừa đến lớn với thân dài 43 cm. Đầu và cơ thể của nó là màu tím đen, cánh nâu sẫm ở trên và màu đen bên dưới, và đuôi dài là màu xanh đậm. Mỏ màu xanh lá cây ánh sáng riêng biệt. Con trống và con mái bề ngoài tương tự. Bìm bịp mỏ xanh ăn nhiều loại côn trùng, sâu bướm và động vật có xương sống nhỏ, con ốc là một yêu thích. Nó đôi khi ăn các loại thức ăn khác.

Bìm bịp mỏ xanh có dân số nhỏ và giảm sút do kết quả của sự phá hủy rừng.

Chú thích

Tham khảo

C
Chim Sri Lanka
Chim châu Á
Động vật được mô tả năm 1849


title: Mộ Dung Hối

text:
Mộ Dung Hối (chữ Hán: 慕容廆, bính âm Mùróng Guī, 269 — 333, tên tự Dịch Lặc Côi (弈洛瓌), quê ở Cức Thành, Xương Lê là thủ lĩnh thuộc bộ tộc của người Tiên Ti dưới thời nhà Tấn, thủy tổ của nước Tiền Yên, một trong mười sáu nước Ngũ Hồ trong lịch sử Trung Quốc. Lúc sinh thời ông có tước hiệu Liêu Đông công, sau khi mất được truy phong thụy hiệu (Tiền) Yên Vũ Tuyên Đế.

Tổ tiên và tuổi trẻ

Sử sách mô tả Mộ Dung Hối là người cao lớn khôi ngô, thân dài tám xích, có tài năng xuất chúng.. Tổ tiên của ông thuộc dòng con cháu Hữu Hùng thị, sau di cư lên phía bắc. Vào thời Tần Hán, quốc lực của nước Hung Nô cường thịnh, chiêu tập rất nhiều quan lại chi sĩ, trong đó tổ tiên của ông cũng được trọng vọng, được phong tước quan, dần dần đồng hóa thành người Hung Nô. Về sau Hung Nô suy yếu do các cuộc tấn công liên tiếp từ nhà Hán nên bị chia cắt thành nhiều bộ lạc, đa phần phụ thuộc vào nước Tàu, trong đó có bộ tộc Tiên Ti. Tằng tổ (cụ bốn đời) của Mộ Dung Hối là Mạc Hộ Bạt sinh sống vào đầu thời Tào Ngụy đã dẫn quân lính và nhân dân vào vùng Liêu Tây lập nghiệp. Hộ Bạc đi theo Tư Mã Ý (tổ tiên nhà Tấn]] chinh phạt Công Tôn Uyên, lập được công trạng nên được phong làm Nghĩa vương, lập quốc ở vùng phía bắc Cức Thành, từ đó lấy họ Mộ Dung. Đến đời ông nội là Mộc Diên được phong làm Tả Hiền vương, sinh ra Thiệp Quy. Đầu thời Tấn, Thiệp Quy có công bảo vệ Liễu Thành nên được bái làm thiền vu của Tiên Ti, dời sang vùng phía bắc Liêu Đông.

Năm 283, Thiệp Quy băng hà, em là Nại âm mưu soán vị và định giết Mộ Dung Hối. Mộ Dung Hối bỏ trốn sang vào một gia đình ở quận Liêu Đông. Sang năm 285, Mộ Dung Nại bị thủ hại giết chết, người trong nước bèn đón Mộ Dung Hối về nước lập làm thiền vu.

Lấn chiếm Trung Nguyên

Lúc sinh thời, Thiệp Quy có thù oán với Vũ Văn Bộ, do đó nên khi lên ngôi, Mộ Dung Hối liền dâng biểu xin Tấn triều giúp binh cho mình đánh Vũ Văn Bộ nhưng Tấn Vũ Đế chẳng chấp nhận. Mộ Dung Hối cả giận, cử binh tạo phản, tiến đánh quận Liêu Tây và thẳng tay tàn sát, gây cho quân Tấn rất nhiều thiệt hại. Tấn Vũ Đế sai quân ở U châu tiến đánh thảo phạt Mộ Dung Hối. Hai bên đánh nhau ở Phì Như, quân của Mộ Dung Hối đại bại. Tuy nhiên ông vẫn liên tiếp mở nhiều cuộc tiến công vào quận Xương Lê thuộc đất Tấn. Sau đó, Mộ Dung Hối còn đưa quân về phía đông, tiến đánh nước Phù Dư, bức tử vua Phù Dư là Y Lự và tiêu diệt hoàn toàn Phù Dư quốc.

Thấy PHù Dư bị diệt, Đông di giáo úy của nhà Tấn phái tướng Giả Trầm đem quân cứu viện, lập con của Y Lự làm Phù Dư vương, sau đó đánh tan quân của Mộ Dung Hối, khôi phục Phù Dư quốc. Năm 289 Mộ Dung Hối thấy nhà Tấn còn mạnh đành dâng biểu xin hàng. Đế phong ông làm Tiên Ti đô đốc.

Chính sách đối nội và đối ngoại

Mộ Dung Hối tỏ ra khiêm nhường trong quan hệ ngoại giao với nhà Tấn. Ông thường đích thân đến phủ Đông Di giáo úy Hà Kham, dùng nghi lễ sĩ đại phu để bái kiến và thường tặng vàng bạc cho ông ta. Tuy nhiên đôi lần tới thấy Hà Kham dùng quân đội để áp chế mình, Mộ Dung Hối lại nghĩ cách thay đổi quần áo. Sau Hà Kham hỏi về việc đó, ông nói chủ nhân không biết giữ lễ thì khách cũng không cần dùng lễ mà bái kiến. Hà Kham thấy thế, lại tỏ ra kính trọng ông.

Mộ Dung bộ của Mộ Dung Hối về sau lại bị Vũ Văn bộ và Đoàn bộ thường xuyên quấy nhiễu, phải dùng chính sách nhân nhượng, lấy lời đẹp và kim tiền, nhi nữ để giảng hòa, nhưng tình trạng bị quấy nhiễu vẫn không dứt. Sau Mộ Dung Hối thấy rằng quận Liêu Đông quá xa Trung Quốc bèn dời sang vùng Thanh Sơn. Đến năm 294, ông lại dời đô đến Cức Thành. Ông chủ trương thi hành pháp chế giống với nhà Tấn để đảm bảo trị an. Năm 302, bốn châu Duyện, Dự, Từ, Ký xảy ra lũ lụt,ảnh hưởng đến cả U châu. Mộ Dung Hối bèn cho cứu trợ nhân dân gặp tai ương đẻ lấy lòng mọi người.

Giữ đất thời loạn lạc

Năm 302, tù trưởng của Vũ Văn bộ là Vũ Văn Mạc Khuê sai em là Vũ Văn Khuất Vân suất quân đánh Mộ Dung Hối. Mộ Dung Hối giao chiến với cánh quân của Vũ Văn Tố Nộ Diên và giành chiến thắng. Nộ Diên tức giận, tập hợp 10 vạn quân bao vây Cức Thành. Bấy giờ người trong thành ai nấy hoảng sợ, không còn sức chiến đấu. Mộ Dung Hối bèn tự thân dẫn quân xuất kích vào binh đoàn của Vũ Văn Tố Nộ Diên, không ngờ giành được chiến thắng to, đuổi quân địch chạy xa hơn 100 dặm và chém đầu gần vạn quân lính của Vũ Văn Bộ. Lúc đó, thủ hạ của Vũ Văn bộ đang ở Liêu Đông là Mạnh Huy dẫn 1000 người đến xin hàng, Mộ Dung Hối phong Mạnh Huy làm Kiến Uy tướng quân.

Năm 307, nhân lúc nhà Tấn suy yếu, Mộ Dung Hối tự xưng là Đại thiền vu. Sang năm 309, thái thú quận Liêu Đông Bàng Bôn vì oán thù riêng đã giết hại Đông Di giáo úy Lý Trăn. Hai thủ lĩnh người Tiên Ti là Tố Hỉ và Mộc Hoàn Tân lấy danh nghĩa báo thù cho Lý Trăn, công đánh một số huyện ở Liêu Đông. Thái thú Viên Khiêm lo sợ vì chiến trận bất lợi, bèn nghe theo lời viên giáo úy mới, phóng thích cho gia quyến của Bàng Bôn để hòa giải. Tiếp đà cuộc tấn công đó, luôn mấy năm tiếp theo, quân của các bộ tộc tấn công Liêu Đông, quân Tấn không sao chống lại, khiến dân chúng thất bát và lưu vong. Mộ Dung Hối nghe theo lời một người con, đem quân công kích liên quân Tố Hỉ để chấm dứt họa loạn. Kết quả Mộ Dung bộ giành chiến thắng, bảo toàn quận Liêu Đông, buộc hai bộ kia phải đầu hàng. Mộ Dung Hối cho hơn 3000 gia đình lưu tán trở về quận Liêu Đông.

Cùng lúc đó nhà Tấn bị quân đội Hán Triệu xâm lấn, bị mất hết hai kinh, Tấn Hoài Đế cũng trở thành tù binh của Hán Triệu. Đại tư mã Vương Tuấn giả chiếu lập thái tử rồi phong cho Mộ Dung Hối làm Tán kị thường thị, Quan quân tướng quân, Tiên phong đại đô đốc để cùng chống Hán Triệu nhưng ông lấy lý do không phải chiếu vua nên không nhận. Sang năm 317, khi phần lớn miền bắc của nhà Tấn bị mất, Tấn vương Tư Mã Duệ lại gia phong cho Mộ Dung Hối làm Giả tiết, Tán kị thường thị, Đô đốc Liêu tả tạp di lưu nhân chư quân sự, Long tướng quân, Đại thiền vu và tước Xương Lê công nhưng ông vẫn từ chối. Về sau, Chinh Lỗ tướng quân Lỗ Xương dùng lời lẽ thuyết phục ông nên khuyên Tư Mã Duệ xưng đế rồi sẽ nhận chức mới có được danh nghĩa chính thống của nhà Tấn. Mộ Dung Hối nghe theo, cử sứ đến khuyên Tư Mã Duệ xưng đế. Đến năm 318, Tấn vương xưng là Nguyên Đế và sai sứ đến phong tước một lần nữa thì Mộ Dung Hối đồng ý nhận chức nhưng cũng không chịu nhận tước.

Mộ Dung Hối ở quận Liêu Đông cải cách chính sách và thu nhận nhân tài, do đó được nhiều sĩ đại phu và dân chúng quy phục. Ông chia những người đó theo quê quán, cho ở những vùng riêng và đặt ra các quận ở đó, vùng của người Ký châu gọi là quận Ký Dương, người Dự châu ở Chu quận, người Thanh Châu đến quận Doanh Khâu, vùng của người Tịnh châu gọi là Đường quốc quận. Sau đó ông tiếp tục thu nhận nhiều nhân tài khắp các nơi như Bùi Nghi (Hà Đông), Lỗ Xương (Đại quận), Phùng Tiện (Bắc Hải), Tây Phương Kiền (Bắc Bình), Tống Cai (quận Bình Nguyên), Khổng Toản (Lỗ quận)..., phát triển thế lực của mình. Tuy nhiên về danh nghĩa ông vẫn là một trong số ít các thế lực ở phía bắc còn quy phục vào nhà Tấn.

Vào lúc đó, Bình châu thứ sử, Đông di giáo úy Thôi Bí được dân chúng mến mộ, mưu đồ tiêu diệt Mộ Dung Hối để chiếm lấy đất đai của ông. Thôi Bí liên kết với Cao Câu Ly, Vũ Văn bộ và Đoàn bộ cùng tấn công Mộ Dung bộ và dự định chia ba đất của Mộ Dung Hối. Năm 319, quân ba tộc này bắt đầu tiến công vào Mộ Dung bộ. Mộ Dung Hối bế quan không ra trận, sai Tống Ngưu đem rượu thịt đến khao quân của Vũ Văn bộ. Thấy vậy hai bộ tộc còn lại sinh nghi Vũ Văn bộ ngầm liên kết với Mộ Dung bộ, bèn dẫn binh về. Nhưng Vũ Văn bộ với lực lượng hơn 10 vạn người không chịu lui quân, định ở lại để chiếm trọn đất của Mộ Dung bộ, nên tiếp tục bao vây Cức Thành, lập liên doanh kéo dài hơn 30 dặm. Lúc này Mộ Dung Hối mới dẫn quân kháng cự, phái người con đang ở vùng Đồ Hà là Mộ Dung Hàn trở về Cức Thành, sau sai Hàn Khước thống lĩnh quân kị, tiến vào liên quân của Vũ Văn bộ, phối hợp cùng liên quân trong thành. Quân Vũ Văn bộ đang thiếu vũ khí thì gặp quân Hàn Khước. Hàn Khước tiến vào liên doanh và phóng thỏa thiêu đốt. Quân Vũ Văn bộ hoang mang lo sợ, nên nhanh chóng đại bại và bị bắt sống rất nhiều. Mộ Dung Hối nghe lời chủ bộ Tống Cai sai Bùi Nghi đem tù binh bắt được dâng lên triều đình nhà Tấn ở Kiến Nghiệp. Đế vui mừng, bái ông làm An Bắc tướng quân, Bình châu thứ sử. Sang năm 321, triều đình lại thăng ông làm Đô đốc hai châu U, Bình, Đông Di chư quân sự, Xa kị tướng quân, Bình châu mục, tiến tước Liêu Đông công, ban cho đan thư thiết khoán..

Năm 323, tướng Hán Triệu là Thạch Lặc sai sứ đến kết giao với Mộ Dung bộ, bị Mộ Dung Hối cự tuyệt. Lặc giận, đến năm 325 bèn sai Vũ Văn Khất dẫn quân đánh Mộ Dung. Hối cử Bùi Nghi làm Hữu bộ đô đốc, con trai nhỏ của mình là Tả Dực, đưa quân chống trả, đánh bại và bắt sống tướng của Thạch Lặc. Thừa thắng, Mộ Dung Hối đưa quân phá thành Kì Quốc của Hán Triệu, bắt và đem hơn vạn hộ dân về vùng lãnh địa của mình, đồng thời lấy được nhiều của cải và nhân mã.

Năm 327, Tấn Thành Đế tức vị, sai sứ đến phong cho Mộ Dung Hối hàm Thị trung, ít lâu sau lại định thăng ông làm Phủ nghi đồng tam ti, nhưng ông từ chối không nhận.

Về sau, Mộ Dung Hối thường giao thiếp với thái úy Đào Khản. Ông thường bày tỏ ý nguyện giúp nhà Tấn khôi phục miền bắc, nhưng sợ thân cô thế cô không làm được gì, nếu triều đình bắc phạt thì ông nhất định sẽ hưởng ứng. Mấy năm sau, Hàn Kiểu dâng biểu lên Tấn đình xin phong cho Mộ Dung Hối làm Yên vương và Hành Đại tướng quân, song Mộ Dung Hối từ chối không nhận.

Qua đời

Do luôn bị tù trưởng Đoàn Giai (段階) của Đoàn bộ tiến đánh, ông đã nhún nhường tìm kiếm hòa bình với Đoàn bộ và kết hôn với một trong các con gái của Đoàn Giai. Cuộc hôn nhân này dẫn đến sự ra đời của Mộ Dung Hoảng (năm 297) và hai em trai của ông, Mộ Dung Nhân (慕容仁) và Mộ Dung Chiêu.

Đầu năm 322, Mộ Dung Hối phong Mộ Dung Hoảng làm thế tử. Tuy nhiên, Mộ Dung Hối cũng rất sủng ái các em trai của Mộ Dung Hoảng là Mộ Dung Nhân, Mộ Dung Chiêu và đặc biệt là Mộ Dung Hàn (慕容翰), người này là một vị tướng được đánh giá cao. Mộ Dung Hoảng trở nên ghen tị và nghi ngờ những người em này của mình, điều này đã tạo nên các biến động về sau.

Ngày 4 tháng 6 năm 333, Mộ Dung Hối qua đời, hưởng dương 65 tuổi. Triều đình Đông Tấn sai sứ đến truy phong cho ông làm Đại tướng quân, Khai phủ nghi đồng tam ti, thụy là Liêu Đông Tương công. Đến năm 337, khi người con trai ông là Mộ Dung Hoảng xưng vương đã truy tặng cho ông tước Vũ Tuyên vương, và sang năm 352, khi người cháu của ông là Mộ Dung Tuấn xưng đế, trở thành hoàng đế Tiền Yên, đã truy phong cho ông là Vũ Tuyên hoàng đế.

Con trai
Mộ Dung Hoảng
Mộ Dung Nhân (慕容仁), Chinh Lỗ tướng quân, sau khi Mộ Dung Hoảng lên kế vị đã biến loạn, bị giết
Mộ Dung Chiêu (慕容昭), Quảng Vũ tướng quân, cùng Mộ Dung Nhân biến loạn, bị giết
Mộ Dung Hàn (慕容翰), sau khi Mộ Dung Hoảng lên ngôi chạy đến chỗ Đoạn bộ và Vũ Văn bộ, sau khi trở về Mộ Dung bộ, bị bức tử
Mộ Dung Ấu (慕容幼)
Mộ Dung Trĩ (慕容稚)
Mộ Dung Quân (慕容军)
Mộ Dung Hãn (慕容汗)
Mộ Dung Bình (慕容评)
Mộ Dung Bưu (慕容彪)

Xem thêm
Ngũ Hồ thập lục quốc
Tiền Yên

Tham khảo
 Tấn thư, quyển 108
 Thập lục quốc Xuân Thu, quyển 3.

Chú thích

Nhân vật quân sự nhà Tấn
Người Tiên Ti
Nhân vật chính trị Ngũ Hồ thập lục quốc
Sinh năm 269
Mất năm 333
Chính khách Liêu Ninh
Vua Tiền Yên


title: Bìm bịp khoang

text:
Bìm bịp khoang (danh pháp hai phần: Centropus ateralbus) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, thuộc họ Cuculidae.. Bìm bịp khoang là đặc hữu quần đảo Bismarck ở Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

A
Chim Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 1826


title: Thể thao & Văn hóa

text:
Báo Thể thao & Văn hóa là tờ báo trực thuộc Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN), cơ quan thông tấn nhà nước, có chức năng thông tin về các lĩnh vực thể thao và văn hóa. Hiện nay, Thể thao & Văn hóa bao gồm: ấn phẩm báo ngày (ra từ thứ 2 đến thứ 6 trong tuần), báo điện tử trên trang thethaovanhoa.vn, các bản tin Hành tinh thể thao, Văn hóa toàn cảnh và Talkshow Radar Văn hóa trên kênh truyền hình thông tấn VNews của Thông tấn xã Việt Nam.

Lịch sử
Báo Thể thao & Văn hóa (TT&VH) được hình thành trên cơ sở tờ Tin mới nhất Espana 82 - tờ tin nhanh đầu tiên của Việt Nam do TTXVN phát hành trong dịp diễn ra Giải vô địch bóng đá thế giới 1982. Việc ra mắt một bản tin hàng tuần về văn hóa, thể dục thể thao đã được thông báo trong số cuối cùng của Espana 82, với mục đích "theo dõi, tìm hiểu về và văn hóa và thể thao thế giới và về “đất nước và con người” ở những vùng đất khác nhau".

Ngày 21 tháng 8 năm 1982, TT&VH số 1 chính thức ra đới, lúc đầu với tên gọi Văn hóa & Thể thao quốc tế. Báo dày 16 trang, phát hành vào ngày thứ bảy hằng tuần. Đến ngày 4 tháng 8 năm 1984, báo chính thức mang tên Thể thao & Văn hóa, phản ánh toàn diện các thông tin về văn hóa, thể thao trong nước và quốc tế. Tiếp nối bản Tin nhanh Espana 82, cứ mỗi 2 năm một lần, báo lại phát hành tin nhanh vào các giải đấu lớn như Giải vô địch bóng đá thế giới (World Cup) và Giải vô địch bóng đá châu Âu (Euro).

Ngày 24 tháng 10 năm 1992, TT&VH lần đầu tiên tăng số trang lên 24 (với 8 trang in màu), và tiếp tục tăng lên 32 trang vào ngày 6 tháng 1 năm 1996. Từ tháng 10 năm 1996, báo xuất bản 2 kỳ mỗi tuần vào ngày thứ ba (24 trang, sau đó nâng lên 32 trang vào tháng 10 năm 1997) và thứ sáu (32 trang), trước khi có thêm một kỳ báo vào ngày thứ bảy từ 2 tháng 4 năm 2005. Trong thời gian này, báo liên tục phát triển mạnh, mở rộng số trang và nội dung theo hướng phong phú và chuyên sâu, trở thành tờ báo hàng đầu trong làng báo thể thao và văn hóa Việt Nam.

Ngày 26 tháng 8 năm 2005, báo ra mắt phụ san Thể thao Văn hóa & Đàn ông, hợp tác với tập đoàn truyền thông Lê. Đây là tạp chí hướng đến đối tượng độc giả là nam giới, đặc biệt là giới trí thức, các nhà doanh nghiệp.

Từ ngày 3 tháng 8 nàm 2007, Thể thao & Văn hóa Cuối tuần phát hành số đầu tiên (xuất bản vào thứ sáu hàng tuần) và từ ngày 6 tháng 8, ra mắt bộ mới phát hành hằng ngày. Đây là bước nhảy vọt về chất trong sự phát triển của TT&VH với sự đổi mới toàn diện về nội dung, hình thức nhưng vẫn nhất quán với phương châm "nhanh nhạy như thể thao, sang trọng như văn hóa. Thông tin nóng hổi, bình luận cá tính".

Ngày 8 tháng 6 năm 2008, TT&VH ra mắt trang thông tin điện tử tại địa chỉ thethaovanhoa.vn nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin về Euro 2008. Một tháng sau đó, trang web này chính thức được khai trương. Năm 2010, báo tiếp tục mở rộng biên độ phổ cập thông tin bằng việc thực hiện các chương trình chuyên về thể thao và văn hóa phát sóng hàng ngày trên kênh truyền hình thông tấn VNews, với các bản tin Hành tinh thể thao, Văn hóa toàn cảnh và talkshow Radar Văn hóa

Tháng 1 năm 2016, TT&VH phát hành bộ mới báo giấy gồm 16 trang và ngừng ra báo ngày chủ nhật. Ngày 15 tháng 6 cùng năm, trang thông tin điện tử TT&VH được nâng cấp thành báo điện tử..

Từ năm 2017, báo dừng xuất bản ấn phẩm TT&VH Cuối tuần và nghỉ phát hành báo giấy vào ngày thứ 7.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ

Báo chí Việt Nam
Báo trực thuộc Thông tấn xã Việt Nam


title: Antonis Samaras

text:
Antonis Samaras (tiếng Hy Lạp: Αντώνης Σαμαράς, phát âm là [andonis Samaras, sinh ngày 23 tháng năm 1951) là một nhà kinh tế và chính trị người Hy Lạp đã làm lãnh đạo Dân chủ, đảng bảo thủ chính của Hy Lạp, từ năm 2009. Ông tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng Chính phủ Hy Lạp vào ngày 20 tháng 6 năm 2012. Samaras cũng đã từng là Bộ trưởng Bộ Tài chính vào năm 1989, sau đó Bộ trưởng Bộ Ngoại giao 1989-1990 và một lần nữa từ năm 1990 đến 1992. Sau đó, ông là Bộ trưởng Bộ Văn hóa trong năm 2009.
Ông được biết đến với những tranh cãi năm 1993, khi trên thực tế ông đã khiến chính phủ dân chủ mới, trong đó ông là thành viên, sụp đổ khỏi quyền lực. Mặc dù vậy, ông quay lại đảng này vào năm 2004 và được bầu với tỷ lệ sát sao làm lãnh đạo trong một cuộc bầu cử trong nội bộ đảng vào cuối năm 2009. Ông là nhà lãnh đạo lần thứ 7 của đảng kể từ khi đảng này được thành lập vào năm 1974.

Tiểu sử
Sinh ra tại Athens, Samaras theo học ở các trường Cao đẳng Athens (được thành lập bởi bà cố ngoại của mình, Stefanos Delta, và Emmanouil Benakis, cha chồng của Delta), và tốt nghiệp từ Đại học Amherst vào năm 1974 với bằng kinh tế, và sau đó từ Đại học Harvard vào năm 1976 với bằng thạc sĩ. Ông là nghị sĩ Quốc hội Hy Lạp cho quận Messenia (1977-1996 và 2007-nay) cũng như bộ trưởng các bộ tài chính, ngoại giao, văn hóa. Ông là con trai của Tiến sĩ Konstantinos Samaras, Giáo sư Tim mạch, và Lena quá cố, Zannas nhũ danh, một cháu gái ngoại của tác giả Penelope Delta. Anh trai của ông, Alexander, là một kiến trúc sư. Chú nội của ông, George Samaras, là một thành viên thường trực của Quốc hội cho Messenia trong thập niên 1950 và thập niên 60.

Tham khảo

Thủ tướng Hy Lạp
Sinh năm 1951
Khủng hoảng nợ chính phủ Hy Lạp
Nhân vật còn sống
Người Athena


title: Cáo chạy nhanh

text:
Cáo chạy nhanh (danh pháp hai phần:Vulpes velox) là một loài động vật thuộc họ Chó. Cáo chạy nhanh phân bố ở Bắc Mỹ. Loài cáo này có kích thước khoảng bằng mèo nhà và được tìm thấy ở vùng đồng cỏ phía tây của Bắc Mỹ, chẳng hạn như Montana, Colorado, New Mexico, Oklahoma và Texas. Nó cũng sống ở Manitoba, Saskatchewan và Alberta ở Canada, nơi trước đó bị tuyệt diệt. Nó liên quan chặt chẽ đến cáo vulpes macrotis và hai loài đôi khi được gọi là phân loài của Vulpes velox vì lai của hai loài này hiện diện tự nhiên nơi mà phạm vi của chúng chồng lấn lên nhau.Cáo chạy nhanh chủ yếu sống trong cỏ thảo nguyên và sa mạc. Nó đã trở thành gần như tuyệt chủng vào những năm 1930 như là một kết quả của chương trình kiểm soát động vật ăn thịt, nhưng đã được du nhập lại thành công sau này. Hiện nay, tình trạng bảo tồn của các loài được coi IUCN coi là loài ít quan tâm do số lượng ổn định ở nơi khác.
Giống như hầu hết canidae, loài cáo nhanh cũng là loài ăn tạp, và chế độ ăn của nó bao gồm các loại cỏ và trái cây cũng như động vật có vú nhỏ, xác thối, và côn trùng. Trong tự nhiên, tuổi thọ của nó là 3-6 năm, và nó sinh sản một lần hàng năm, từ cuối tháng 12 đến tháng 3, tùy thuộc vào khu vực địa lý. Cáo con được sinh ra từ tháng 3 đến giữa tháng 5, và cai sữa ở 6-7 tuần tuổi.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

V
Động vật có vú Canada
Động vật Mỹ
Động vật Tây Hoa Kỳ
Động vật có vú Mỹ


title: Cáo nhỏ Bắc Mỹ

text:
Cáo nhỏ Bắc Mỹ hay Cáo nhỏ (danh pháp hai phần: Vulpes macrotis) là một loài cáo thuộc họ Chó, bộ Ăn thịt, sinh sống tại Bắc Mỹ với phạm vi chủ yếu là vùng Tây Nam Hoa Kỳ, miền Bắc và miền Trung Mexico. Một số nhà hữu nhũ học xếp chúng vào cùng loài với cáo chạy nhanh, V. velox, nhưng hệ thống phát sinh chủng loại phân tử chỉ ra đây là hai loài khác biệt. Loài này được Merriam mô tả năm 1888.

Phân bố và môi trường sống
Điểm cực Bắc trong phạm vi phân bố của loài cáo nhỏ Bắc Mỹ là vùng nội địa khô cằn ở Oregon trong khi giới hạn về phía Đông của chúng là vùng Tây Nam Colorado. Loài có thể được tìm thấy dọc Nevada, Utah, Đông Nam California, Arizona, New Mexico đến vùng Tây Texas.

Cáo nhỏ Bắc Mỹ ưa thích khí hậu khô cằn như ở những bụi rậm sa mạc hoặc đồng cỏ song chúng cũng có thể xuất hiện ở những khu vực đô thị hoặc nông nghiệp. Loài thường ở độ cao  so với mực nước biển.

Phân loài

Phân loài cáo nhỏ San Joaquin (Vulpes macrotis mutica) của cáo nhỏ Bắc Mỹ từng rất phổ biến ở thung lũng San Joaquin và miền Trung California. Song hơn nửa thế kỉ kể từ tháng 3 năm 1967, phân loài này vẫn đang nằm trong danh mục nguy cấp của Sách Đỏ IUCN. Số lượng của phân loài này năm 1990 ước tính là 7.000 cá thể. Ngày 26 tháng 9 năm 2007, Wildlands Inc. quyết định dành riêng 684 mẫu Anh (277 ha) để bảo vệ môi trường sống cho phụ loài này. Dù vậy, số lượng cáo nhỏ San Joaquin vẫn không ngừng giảm sút với nguyên nhân chủ yếu là mất môi trường sống, bên cạnh sự cạnh tranh với loài cáo đỏ cũng như mất cân bằng hệ sinh thái từ việc loại trừ sói xám khỏi California và sói đồng cỏ trở thành động vật săn mồi chiếm ưu thế.

Miêu tả
Cáo nhỏ Bắc Mỹ là loài nhỏ nhất thuộc họ Chó được tìm thấy ở Bắc Mỹ (ngoại trừ một số giống chó nhà được lai tạo đặc biệt như Yorkshire). Loài có đôi tai lớn khoảng , giúp chúng hạ thấp thân nhiệt cũng như có thính giác phi thường, tương tự như cáo fennec. Cáo nhỏ Bắc Mỹ là loài dị hình giới tính với kích thước con cái nhỏ hơn đôi chút so với con đực. Cân nặng của loài khoảng từ  và chiều dài thân từ  cộng thêm phần đuôi dài . Cáo nhỏ Bắc Mỹ thường có bộ lông màu xám với tông màu gỉ cùng một đỉnh đen cuối phần đuôi nhưng không có sọc như ở cáo xám. Phần bụng và phía trong tai thường có màu sắc sáng hơn. Chúng cũng có những đốm đặc trưng quanh vùng mũi.

Thức ăn
Cáo nhỏ Bắc Mỹ gần như là loài ăn đêm nhưng thi thoảng chúng cũng mạo hiểm ra khỏi hang vào ban ngày. Chúng thường đi săn mồi ngay sau hoàng hôn và bắt những loài động vật nhỏ như chuột nhảy hai chân, thỏ đuôi bông, thỏ tai to đuôi đen, chuột đồng, thỏ đồng, cầy thảo nguyên, côn trùng, rắn, thằn lằn, cá và những loài chim cư ngụ dưới mặt đất. Chúng cũng ăn cả xác thối. Tuy gần như là động vật ăn thịt, khi nguồn thức ăn trở nên khan hiếm, cáo nhỏ Bắc Mỹ được biết cũng tiêu thụ cà chua (Lycopersicon esculentum), quả xương rồng (Carnegiea gigantea) cùng một số loại trái khác. Nhiều gia đình nhà cáo nhỏ có thể chia sẻ vùng săn mồi cùng nhau nhưng thường không đi săn cùng thời điểm.

Sinh sản
Cáo nhỏ Bắc Mỹ gần như là loài đơn phu thê, với con đực và con cái thường kết đôi với nhau từ tháng mười đến tháng mười một. Song mối quan hệ đa phu thê ở loài này cũng đã từng được ghi nhận. Thai kỳ của cáo nhỏ cái kéo dài từ 49 đến 55 ngày và cáo con thường được sinh vào khoảng tháng ba đến tháng tư theo từng lứa 1 đến bảy con non. Sau bốn tuần, chúng sẽ rời khỏi hang và sẽ được cai sữa sau tám tuần. Cáo non sẽ hoàn thiện đầy đủ về mặt sinh lý vào tháng thứ 10. Cả cáo bố và cáo mẹ đều tham gia vào việc nuôi dưỡng và bảo vệ đàn con. Một nghiên cứu ở California trên 144 cáo nhỏ Bắc Mỹ non cho biết tỉ lệ tử vọng của con non trong năm đầu lòng là 74%.

Chú thích

Liên kết ngoài

ARKive – images and movies of the kit fox (Vulpes macrotis)
NPS - information about Kit Fox in Joshua Tree National Park

M
Động vật có vú Mỹ
Động vật Tây Hoa Kỳ
Động vật được mô tả năm 1888
Động vật có vú México


title: Dưa gang

text:
Dưa gang, hay Dưa hoàng kim, là một thứ thực vật có danh pháp khoa học ba phần là Cucumis sativus var. conomon thuộc loài dưa Chuột (dưa Leo), họ Bầu bí (Cucurbitaceae). Thân dưa Gang dạng cỏ mọc bò, đôi khi leo bằng tua cuốn. Trên thân có lông cứng nhám màu trắng trong. Lá đơn mọc cách, ở nách lá có tua cuốn đơn, trên phiến lá nhám có lông. Cây là loài hoa đơn tính cùng gốc (có hoa đực và hoa cái trên cùng một cây). Quả khi chín có kích thước khoảng từ 20 đến 30 cm, màu xám vàng, cùi có màu trắng. Hạt kích thước 5–8 mm, có màu xám trắng. Quả dưa gang mọng căng nước, thịt có vị ngọt, chứa nhiều Vitamin C, vì vậy là một loại trái cây được nhiều người yêu thích.

Dưa gang là một trong những cây trồng nông nghiệp phổ biến ở Việt Nam.

Tham khảo

S


title: Nordwind Airlines

text:
Nordwind Airlines, LCC () là một hãng hàng không bay thuê chuyến với trụ sở đóng ở Moskva, Nga. Hãng hoạt động tại nhà ga C ở sân bay quốc tế Sheremetyevo.

Hãng hàng không này được lập từ một hợp tác của Pegas với các công ty tổ chức tour du lịch Nga vào tháng 9 năm 2008 và bắt đầu hoạt động vào tháng 12 cùng năm với đội máy bay ban đầu 3 chiếc Boeing 757-200.

Đội máy bay

Đến thời điểm ngày tháng 7 năm 2011, đội máy bay của hãng Nordwind Airlines gồm có các máy bay sau với tuổi trung bình 14,2 năm:

</div>

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức
Trang mạng chính thức

Hãng hàng không Nga


title: Bìm bịp đen lớn

text:
Bìm bịp đen lớn (danh pháp hai phần: Centropus menbeki) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae..

Bìm bịp đen lớn phân bố ở Indonesia và Papua New Guinea. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

M
Chim New Guinea


title: Chiến dịch tấn công Odessa

text:
Chiến dịch tấn công Odessa (26 tháng 3 - 14 tháng 4 năm 1944) là một trong các chiến dịch quân sự cuối cùng giữa Quân đội Liên Xô và Quân đội Đức Quốc xã trong chuỗi chiến dịch hữu ngạn sông Dniepr thuộc Chiến tranh Xô-Đức, một phần của Chiến tranh thế giới thứ hai. Do thời điểm phát động tiếp tục tấn công chỉ sau Chiến dịch tấn công Bereznegovatoye–Snigirevka một tuần với cơ cấu binh lực và những nhiệm vụ đã được vạch ra từ đầu tháng 3 năm 1944 nên chiến dịch này được một số tác giả coi là giai đoạn 2 của các hoạt động quân sự tại khu vực Nikolayev - Odessa của Quân đội Liên Xô. Trên thực tế, chiến dịch tiếp tục hoàn thành các mục tiêu tiếp theo mà Chiến dịch Bereznegovatoye–Snigirevka còn chưa thực hiện được. Trong chiến dịch này, Phương diện quân Ukraina 3 (Liên Xô) do đại tướng R. Ya. Malinovsky làm tư lệnh, với sự trợ giúp của Hạm đội Biển Đen do Đô đốc F. S. Oktyabrskiy chỉ huy đã một lần nữa đánh bại Tập đoàn quân 6 (Đức) và Tập đoàn quân 3 (Romania); giải phóng vùng lãnh thổ duyên hải miền Tây Nam Ukraina nằm giữa sông Bug Nam và sông Dnister, trong đó có hai trung tâm quan trọng là thành phố Nikolayev và thành phố cảng quan trọng Odessa.

Kết thúc chiến dịch, Phương diện quân Ukraina 3 tiến ra biên giới Ukraina - Moldova và Ukraina - Romania ở hạ lưu sông Dniestr, bên cánh trái Phương diện quân Ukraina 2 và tổ chức phòng thủ tại đây. Đến tháng 8 năm 1944, hai phương diện quân này đã tổ chức Chiến dịch tấn công chiến lược Iaşi-Chişinău, đánh sập tuyến phòng thủ của liên quân Đức-Romania, buộc Romania phải rút khỏi chiến tranh và quay súng chống lại nước Đức Quốc xã, mở đường cho Quân đội Liên Xô tiến vào vùng Balkan.

Bối cảnh

Sau Chiến dịch tấn công Bereznegovatoye–Snigirevka, Phương diện quân Ukraina 3 phải tạm dừng chiến thuật để củng cố binh lực, bổ sung trang bị, phương tiện, đặc biệt là các phương tiện vượt sông. Thời gian đòi hỏi đặc biệt gấp rút vì trên cánh phải, Tập đoàn quân 58 vẫn đang chống trả các cuộc phản kích của Quân đoàn bộ binh 52 và Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) tại hai đầu cầu Konstantinovka và Voznesensk. Ở cánh trái, Quân Đức tiếp tục củng cố khu phòng ngự quanh phía Đông thành phố Nikolayev giờ đây đã trở thành mặt trận.

Địa hình khu vực Odessa - Berezivka - Tiraspol gần giống như địa hình khu vực Nikolayev - Bereznegovatoye – Snigirevka, cao ở phía Bắc và thấp dần về phía Nam. Ở ven biển ngoài hai cửa sông lớn là Nam Bug và Dniestr còn có nhiều lạch nước sâu do các lòng sông cũ để lại với các bãi lầy trên bờ biển. Odessa là hải cảng quân sự quan trọng thứ hai trong vùng Tây Bắc biển Đen (sau Sevastopol), đảm nhận một phần việc tiếp tế hậu cần và vận tải của quân đội Đức Quốc xã ở Nam Ukraina và là nơi trú đậu, sửa chữa, bảo dưỡng của các tàu tuần duyên, tàu vận tải Đức.

Binh lực và kế hoạch

Quân đội Liên Xô

Binh lực của quân đội Liên Xô tham gia chiến dịch về cơ bản là binh lực đã tham gia chiến dịch Bereznegovatoye–Snigirevka với biên chế giảm đi. Ngày 30 tháng 3 năm 1944, Tập đoàn quân 28 của tướng A. A. Grechkin được rút về lực lượng dự bị của Đại bản doanh và đến ngày 27 tháng 5, nó được điều đến Phương diện quân Byelorussia 1. Các tập đoàn quân còn lại đều được bổ sung quân số, xe tăng, pháo và vũ khí, trang bị. Đến ngày 26 tháng 3, binh lực của Phương diện quân Ukraina 3 có 6 tập đoàn quân bộ binh, 1 tập đoàn quân không quân gồm 57 sư đoàn bộ binh, 3 quân đoàn xe tăng và cơ giới, 1 cụm kỵ binh cơ giới. Tổng quân số có 470.000 người, được trang bị 435 xe tăng và pháo tự hành, 12.678 pháo và súng cối (trong đó có hơn 3.000 khẩu pháo và súng cối chiến lợi phẩm), 436 máy bay.

Đặc điểm chung về kế hoạch tấn công của Phương diện quân Ukraina 3 không thay đổi so với những gì họ đã thực hiện để làm nên thắng lợi (tuy không trọn vẹn) tại Chiến dịch Bereznegovatoye–Snigirevka trước đó một tuần. Họ vẫn dùng chiến thuật tấn công bằng xe tăng và kỵ binh từ phía Bắc, vòng tránh những vùng đất thấp, bãi lầy ven biển và khép vòng vây theo tuyến sông ở những điểm giới hạn của chiều sâu nhiệm vụ. Sau đó, các tập đoàn quân bộ binh tổ chức tấn công vỗ mặt, phối hợp với một số sư bộ binh tấn công dọc theo bờ biển, ngăn chặn quân Đức chạy thoát bằng đường biển.

Điểm mới so với chiến dịch Chiến dịch Bereznegovatoye–Snigirevka là sự tham chiến dịch của Hạm đội Biển Đen do Đô đốc F. S. Oktyabrskiy chỉ huy. Sử dụng hải quân đánh bộ, Hạm đội có nhiệm vụ phối hợp với bộ binh đánh chiếm cảng Odessa. Các chiến hạm, các tàu cao tốc phóng lôi và không quân của hải quân sử dụng hỏa lực yểm hộ quân đổ bộ và yểm hộ cho bộ binh, thiết giáp trong tấn công các cứ điểm gần bờ. Các đơn vị tàu vớt mìn có nhiệm vụ giải tỏa hàng rào thủy lôi, mở luồng ra vào cảng. Công binh công trình thuộc hạm đội tiếp quản và khôi phục các bến, bãi của quân cảng, cảng hàng hóa và các xưởng đóng tàu tại Odessa; thu hồi, tiếp quản các chiến lợi phẩm là tài sản quân sự thuộc quyền quản lý của hải quân.

Quân đội Đức Quốc xã
Mặc dù bị thiệt hại nặng trong cuộc phòng thủ tại Bereznegovatoye–Snigirevka nhưng Tập đoàn quân 6 (Đức) vẫn còn sức kháng cự đáng kể. Quân Romania vẫn còn giữ được biên chế cơ bản. Đến ngày 26 tháng 3, liên quân Đức-Romaina tại khu vực vẫn còn 20 sư đoàn gồm 16 sư đoàn Đức và 4 sư đoàn Romania, trong đó có 2 sư đoàn xe tăng, 1 trung đoàn pháo tự hành. Tổng quân số khoảng 350.000 người, trang bị chủ yếu còn lại gồm 160 xe tăng và pháo tự hành, 3.200 pháo và súng cối, 550 máy bay, trong đó 400 chiếc của Tập đoàn không quân 4 (Đức), khoảng 150 chiếc của Quân đoàn không quân 1 (Romania).

Các tuyến phòng thủ chủ yếu của quân Đức và Romania chủ yếu dựa vào sông Nam Bug và sông Dniestr. Ngoài ra, trên bờ các sông nhỏ như Tiligul, Bolshaya Kuyanik, Malyi Kuyanik, cũng được bố trí các cụm chốt phòng thủ. Thành phố Odessa cũng được cấu trúc thành trung tâm phòng ngự mạnh và được gán cho tên gọi "Pháo đài của Quốc trưởng". Các trung đoàn xe tăng và pháo được bố trí phòng thủ tại Odessa, Berezivka và Nikolayev. Các trung đoàn bộ binh được bố trí dọc theo các tuyến sông, đầm phá, các con lạch. Riêng khu vực pháo đài Ochakov được bố trí một trung đoàn bộ binh sơn chiến. Các bãi mìn và chướng ngại vật cũng được bố trí dọc bờ tây sông Nam Bug và xung quanh Odessa.

Diễn biến

Vượt sông Nam Bug

Tướng Ewald von Kleist hy vọng thời tiết mưa dầm và các cuộc phản đột kích giữa tháng 3 sẽ làm cho quân đội Liên Xô phải bố trí lại lực lượng và chưa thể tổ chức tấn công trong hạ tuần tháng 3. Nhưng quân đội Liên Xô chẳng những vẫn giữ nguyên việc bố trí binh lực mà còn tấn công sớm hơn. Ngày 26 tháng 3, Quân đoàn xe tăng 23 và Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 bất ngờ vượt sông Nam Bug ở ở phía Bắc Voznesensk, đánh thiệt hại nặng Sư đoàn bộ binh 9 Romania và sư đoàn bộ binh 153 (Đức) ở Novyi Khutov (???), Tsvetkov (???) và tấn công theo hướng chung đến Zhovten. Ngày 27 tháng 3, tướng Ewald von Kleist điều Sư đoàn xe tăng 23 từ Berezivka kéo lên phản kích nhưng lại để hở hướng trung tâm mặt trận. Đêm 27 rạng ngày 28 tháng 3, Cụm kỵ binh cơ giới của tướng Issa Aleksandrovich Pliyev vượt sông Nam Bug ở phía Nam Voznesensk và tấn công ngay khi trời vừa sáng. Đến ngày 29 tháng 3, Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 liên lạc được với Quân đoàn cơ giới cận vệ 2. Xe tăng, cơ giới Liên Xô đã phát triển khu vực đầu cầu rộng đến 22 km từ Konstantinovka đến Voznesensk sâu từ 8 đến 12 km. Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) không thể phá nổi căn cứ đầu cầu này và buộc phải lùi về Berezivka phòng ngự. Ngày 29 tháng 3, các Tập đoàn quân 37 và 57 cũng có mặt ở hữu ngạn sông Nam Bug và tấn công theo hướng chung đến Karlsrukh (???) và Landau (???). Ở giữa mặt trận, ngày 27 tháng 3, Tập đoàn quân 46 và Tập đoàn quân 8 tổ chức vượt sông ở Aleksandrovka (???) và Novo Odessa và đến ngày 29 tháng 3 đã tấn công đến Peschanyi Brod (Pishchanyi Brid) và Shirokolanovka.

Ngày 29 tháng 3, Cụm kỵ binh cơ giới Pliyev và Tập đoàn quân 37 tổ chức vượt con sông nhỏ Tiligul trong hành tiến và công kích cụm cứ điểm Berezivka. Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) phải kéo Sư đoàn xe tăng 3 SS từ Nikolayev về và tung toàn bộ hai sư đoàn xe tăng ra chống chọi với Cụm kỵ binh cơ giới (Liên Xô). Ngày 30 tháng 3, Tập đoàn quân cận vệ 8 cũng vượt sông Tiligul và kéo đến công kích Berezivka từ phía Đông. Trên cánh Bắc, Tập đoàn quân 57 có Quân đoàn xe tăng 23 mở đường tấn công xuống Zhovten. Không chống nổi đòn tấn công của Cụm kỵ binh cơ giới và ba tập đoàn quân Liên Xô, ngày 31 tháng 3, tướng Ewald von Kleist bỏ Berezivka, kéo Quân đoàn xe tăng 57 về giữ Odessa. Ngày 1 tháng 4, Tập đoàn quân cận vệ được lệnh chuyển hướng tấn công về phía Bắc Odessa. Quân đoàn xe tăng 23 và Cụm kỵ binh cơ giới của Pliyev cũng chuyển hướng tấn công xuống phía Nam. Ngày 2 tháng 4, Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 đánh chiếm Razdenaya, cắt đứt con đường sắt từ Odessa lên phía Bắc. Ngày 3 tháng 4, Quân đoàn kỵ binh cận vệ 4 thọc sâu đến Belyaevka. Cụm quân Đức ở Odessa chỉ còn con đường sang Romania từ phía Tây Nam, qua bến phà Ovidiopol - Akkeman ở cửa sông Dniepr.

Đánh chiếm Nikolayev
Tiếp quản chính diện của Tập đoàn quân 28, ngày 27 tháng 3 năm 1944, Tập đoàn quân xung kích 5 mở cuộc tổng công kích vào Nikolayev. Trung đoàn còn lại của Sư đoàn xe tăng 9 (Đức) cùng các sư đoàn bộ binh 79, 294 (Đức) và 21 (Romania) không chống đỡ nổi với 11 sư đoàn bộ binh Liên Xô có Lữ đoàn xe tăng cận vệ 20 tăng cường. Ngày 28 tháng 3, Quân đoàn bộ binh cận vệ 10 giải phóng Nikolayev. Tham gia đánh chiếm Nikolayev còn có tiểu đoàn hải quân đánh bộ 384 và một đội tình nguyện gồm 67 dân chài. Đêm 27 tháng 3, di chuyển trên 15 thuyền đánh cá, họ đã đổ bộ lên cảng Nikolaiyev và tấn công Trung đoàn bộ binh 786 (Đức) đang phòng thủ tại cảng. Cuộc chiến kéo dài đến sáng 28 tháng 3 khi có đến 700 lính Đức bị diệt, Tiểu đoàn 384 bị mất 55 người và bị quân Đức dồn về khu kho cảng. 9 giờ sáng 28 tháng 3, tướng V. D. Tsvetayev điều sư đoàn bộ binh 295 từ lực lượng dự bị đến đánh chiếm cảng Nikolayev, giải vây cho tiểu đoàn 384 và tiêu diệt Trung đoàn bộ binh 786 (Đức). Mất Nikolayev, mất đường bộ rút về Odessa, tàn quân Đức - Romania tại Nikolayev buộc phải rút về pháo đài Ochakov cố thủ. Quân đoàn bộ binh 37 được tướng V. D. Tsvetayev cho đem theo trung đoàn Katyusha cận vệ 92, Lữ đoàn pháo chống tăng 7 và trung đoàn pháo binh cận vệ 110 truy kích quân Đức đến pháo đài Ochakov. Cuộc chiến tại pháo đài Ochakov kéo dài đến ngày 2 tháng 4. Quân Đức dựa vào các công trình kiên cố, đặc biệt là trạm hải đăng để cố kháng cự trong khi không còn đường tháo chạy. Ngày 2 tháng 4, hơn 8.000 sĩ quan, binh lính Đức và Romania kéo cờ trắng ra hàng Quân đoàn bộ binh 37.

Ngày 29 tháng 3, Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) vừa đánh vừa rút khỏi Nikolayev. Ngay khi Sư đoàn xe tăng SS "Großdeutschland" vừa chuyển hết quân và xe tăng sang bờ Tây sông Nam Bug, tướng Friedrich Kirchner đã cho nổ mìn phá hủy cây cầu đường bộ gần Varvarovka. Ngày 30 tháng 3, với sự hỗ trợ của công binh Phương diện quân, Tập đoàn quân 6 vượt sông Nam Bug trên cây cầu phao dài gần 1 km được bắc qua gần cây cầu cũ và cắt đứt đường bộ Nikolayev - Odessa. Ngày 31 tháng 3, Tập đoàn quân 6 truy kích theo Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) đang rút về Berezivka, tiêu diệt tàn quân của Sư đoàn bộ binh 15 (Đức) và Sư đoàn bộ binh 4 (Romania) bị rớt lại sau. Ngày 1 tháng 4, Quân đoàn bộ binh 66, Trung đoàn pháo chống tăng 1248 và Tiểu đoàn súng phun lửa 251 đã đánh lui cuộc phản kích của Sư đoàn xe tăng SS "Großdeutschland", đốt cháy 38 xe tăng Đức ở phía Bắc đầm lầy Khadzhibeysk gần cửa sông Tiligul. Thừa thắng, Tập đoàn quân 6 vượt sông tiến về Odessa. Sau khi thanh toán xong cụm quân Đức-Romania ở pháo đài Ochakov, Quân đoàn bộ binh 37 cũng bắt kịp chủ lực Tập đoàn quân xung kích 5 trên bờ sông Tiligul và cùng song hành với Tập đoàn quân 6 tấn công hướng đến Odessa.

Đánh chiếm Odessa

Ngày 31 tháng 3, Không quân Đức và Romania tổ chức một trận không kích quy mô lớn lớn vào đoàn xe tăng của Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 đang từ phía Tây Berezivka tấn công về phía Nam. Lúc 11 giờ 40 phút, một quả bom đã rơi trúng chiếc xe tăng T-34 của Trung tướng Trofim Ivanovich Tanaschishin, tư lệnh quân đoàn, làm chết toàn bộ những người trong xe. Thiếu tướng Vladimir Ivanovich Zhdanov, tham mưu trưởng quân đoàn tạm quyền tư lệnh. Ngày 2 tháng 4, Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 tiếp tục mở đường cho Cụm kỵ binh cơ giới và Tập đoàn quân 37 tiến xuống phía Nam. Ngày 3 tháng 4, Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 cắt đứt đường sắt Odessa - Tiraspol ở nhà ga đầu mối Kutschurgan, đặt Cụm quân Đức ở Odessa trước nguy cơ bị hợp vây.

Ngày 4 tháng 4, tướng Ferdinand Schörner lệnh cho Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) đổi hướng rút lui sang phía Tây, tổ chức một cuộc công kích lớn vào Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 và Quân đoàn xe tăng 23 (Liên Xô) nhằm chiếm lại con đường sắt Razdenaya - Tiraspol, tạo một cửa mở để rút lui sang bên kia sông Dniestr. Không quân Đức tổ chức oanh tạc vào Cụm kỵ binh cơ giới của tướng I. A. Pliyev đã tấn công xuống phía Nam. Ngày 5 tháng 4, tại khu vực nhà ga đầu mối Kutschurgan diễn ra các trận đánh quyết liệt giữa Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) và 3 quân đoàn xe tăng, cơ giới và kỵ binh Liên Xô. Trong khi trận đánh ở Kutschurgan vẫn tiếp diễn thì ngày 6 tháng 4, Tập đoàn quân 57 (Liên Xô) đã tiến đến sông Dniestr phía Bắc Tiraspol. Không thể chống lại đòn tấn công hợp lực của quân đội Liên Xô, ngày 7 tháng 4, Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) bỏ nhiệm vụ khai thông con đường sắt Odessa - Tiraspol và chia làm hai cánh rút chạy. Các sư đoàn xe tăng SS "Totenkopf" và "Großdeutschland" lao đến Tiraspol, chiếm lấy cây cầu đường sắt và bỏ chạy sang Bendery. Các sư đoàn bộ binh rút về phía Nam nhằm hướng Belyaevka. Khi đòn phá vây của Quân đoàn xe tăng 57 thất bại, ngày 8 tháng 4, tướng Ferdinand Schörner lệnh cho các đơn vị Đức và Romania đóng xung quanh Odessa tự do di tản.

Các sư đoàn bộ binh 17, 258, 294, 335 và Sư đoàn sơn chiến 3 (Đức) trong khi rút sang phía Tây đã rơi đúng vào tuyến tấn công của Tập đoàn quân 37. Quân Đức bỏ lại tất cả các loại xe quân sự, pháo và trang bị nặng, cố chạy đến sông Dniestr và cướp thuyền đánh cá vượt sông trong khi bị quân đội Liên Xô truy đuổi sát gót. Quân đoàn bộ binh 44 (Đức) rút về phía Tây Nam, nơi có bến phà Ovidiopol nối với pháo đài Akkeman bên kia cửa sông Dniestr. Tại Odessa, chỉ còn lại hơn 6 sư đoàn hỗn hợp Đức và Romania phòng ngự không phải để giữ thành phố mà để cản hậu cho các cánh quân kia rút lui. Bị Hồng quân đánh bại và phải tháo chạy trước sức ép quân sự, Quân đội Đức Quốc xã đã trút hết mọi sự tức giận lên đầu dân thường. Các nhân chứng Andrey Şincariuc, Gregory Fesenko, Jacob Kumpan và Prokhor Didenko cho biết, tại các khu tập thể gần Nhà máy gạch Kuyalnik, khoảng 400 người dân đã bị quân Đức tàn sát, trong đó có hơn 30 trẻ em.

Ngày 9 tháng 4, cụm kỵ binh cơ giới Pliyev đánh chiếm Belyaevka, tiêu diệt một số sư đoàn Đức và Romania chưa kịp vượt sông. Tập đoàn quân cận vệ 8 điều chỉnh hướng tấn công vòng qua Odessa ở phía Tây Bắc, đánh chiếm các cứ điểm Freydental (???) và Peterstal (???), vây bọc thành phố từ phía Tây. Tập đoàn quân 6 đánh chiếm các thị trấn Dalnik (Velykyi Dalnik) và Usatove, tiếp cận Odessa từ phía Bắc. Tập đoàn quân xung kích 5 tiến dọc theo bờ biển, đánh chiếm Kuyalnik, công kích Odessa từ phía Đông. Hạm đội Biển Đen điều động 3 tàu khu trục, 6 pháo hạm, hơn 20 xuồng chiến đấu áp sát bờ biển từ Odessa đến Ovidiopol, ngăn chặn các tàu chiến Romania tiếp cận Odessa. Pháo của các hạm tàu đã bắn yểm hộ dọc đường tiến quân của Tập đoàn quân xung kích 5 và bắn chặn vào đoàn quân Đức - Romania đang tháo chạy trên con đường sắt và đường bộ từ Odessa đến Ovidiopol. Từ ngày 8 đến ngày 9 tháng 4, Sư đoàn ném bom ban ngày 224 và Sư đoàn ném bom ban đêm 262 của Tập đoàn quân không quân 17 đã đánh chìm các tàu vận tải của quân Đức tại cảnh Odessa, loại bỏ khả năng rút lui bằng đường biển của quân Đức. Đêm 9 tháng 4, sau một đợt pháo kích ngắn, các Tập đoàn quân 6 và xung kích 5 đột nhập và Odessa từ phía Bắc và phía Đông. Tập đoàn quân cận vệ 8 cũng tiến vào thành phố từ phía Tây. Các đội du kích Liên Xô ở khu vực Odessa do S. I. Drozdov, E. P. Barkalov, K. A. Timofeeva, L. F. Gorbelya và N. A. Krylevsky chỉ huy đã dẫn đường cho quân chủ lực và tham gia dập tắt các ổ phòng ngự của quân Đức trong thành phố. Đội du kích của M. P. Kanchetti (gồm các quân nhân Séc và Slovakia trong Trung đoàn Slovakia đóng tại Odessa đào ngũ sang với du kích Liên Xô cuối năm 1943) đã lập công lớn. Họ đã đánh lừa và tiêu diệt đại đội vệ binh Đức bảo vệ con đập Khadzhibeevsk ở cửa sông Peresyp. Chặn đứng ý đồ tháo nước làm ngập lụt ngoại ô phía Đông Odessa và mở đường cho Tập đoàn quân xung kích 5 tấn công vào thành phố. 10 giờ sáng ngày 10 tháng 4, quân đội Liên Xô hoàn toàn làm chủ thành phố Odessa.

Trên bờ sông Dniestr
Sau khi Quân đội Liên Xô giải phóng Odessa, chiến sự vẫn tiếp dọc theo sông Dniestr, nơi tàn quân Đức và Romania đang lách qua các khe hở trên tuyến tiến công của các tập đoàn quân Liên Xô để bỏ chạy qua sông Dniestr. Nửa đêm 12 tháng 4, Quân đoàn xe tăng 23 hỗ trợ cho Quân đoàn bộ binh 68 (Tập đoàn quân 57 - Liên Xô) đánh chiếm một đầu cầu nhỏ ở Parkapy (Parcani), phía tây Tiraspol 6 km. Đêm 13 tháng 4, Quân đoàn bộ binh 9 (Tập đoàn quân 57) cũng vượt sông, đánh chiếm các đầu cầu rộng hơn Butor và Sheryany (???) trên bờ Tây sông Dniestr, phía Nam Tiraspol. Ngày 13 tháng 4, Tập đoàn quân 37 (Liên Xô) đánh bật Sư đoàn xe tăng 3 SS "Totenkopf" khỏi ngoại ô Đông Nam Tiraspol. 4 sư đoàn của Tập đoàn quân 37 đã vượt sông Dniestr, đánh chiếm khu vực đầu cầu Slobozia-Moldavanskii rộng 2 km, sâu 1,5 km, cách Tiraspol 4 km về phía Tây Nam. Ngày 15 tháng 4, Quân đoàn bộ binh 29 (Tập đoàn quân cận vệ 8) cũng đánh chiếm được một đầu cầu trên bờ tây sông Dniestr cách Belyaevka 2 km về phía Đông Nam.

Chiến sự vẫn còn tiếp diễn ác liệt trên khu vực Ovidiopol. Tàn quân Đức tại đây dưới sự yểm hộ của các xe tăng hạng nặng vẫn cố gắng chống cự để giữ lấy con đường tháo chạy cuối cùng sang pháo đài Akkerman, bên kia sông Dniestr. Ngày 11 tháng 4, Tập đoàn quân không quân 17 phối hợp với các pháo hạm của Hạm đội Biển Đen tổ chức một cuộc oanh kích lớn vào Ovidiopol và Akkerman. Đến cuối ngày 11 tháng 4, toàn bộ các bến vượt, cầu phao, thuyền, phà và các phương tiện vượt sông của quân Đức và Romania đều bị phá hủy. Ngày 12 tháng 4, Quân đoàn kỵ binh cận vệ 4, Sư đoàn bộ binh 152 và Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 5 (Liên Xô) mở cuộc tổng công kích vào Ovidiopol. Chỉ có một vài nhóm tàn quân Đức và Romania bơi thoát sang Akkerman. Số còn lại hạ vũ khí đầu hàng. Ngày 13 tháng 4, Quân đội Liên Xô hoàn toàn làm chủ Ovidiopol và khu vực phía Bắc cửa sông Dniestr.

Kết quả

Chỉ sau 20 ngày, Phương diện quân Ukraina 3 (Liên Xô) đã đánh bại 20 sư đoàn Đức và Romania trên khu vực giữa sông Ingul và sông Dniestr. Trong điều kiện địa hình bị chia cắt bởi nhiều con sông nhỏ, lạch nước, đầm phá và thời tiết bất lợi, Quân đội Liên Xô đã tiến về phía Tây hơn 180 km, giải phóng một vùng rộng lớn ở Nam Ukraina, trong đó có các thành phố quan trọng như Odessa, Nikolayev, các đầu mối giao thông chiến lược ở Tiraspol, Ovidiopol, trong đó có cụm phòng thủ Mayak (Đèn biển) của quân Đức ở Ovidiopol và pháo đài Ochakov rất quan trọng trong điều hành giao thông hàng hải.

Mất Odessa, quân Đức mất một căn cứ hải quân và hậu cần quan trọng ở Biển Đen trong việc tiếp tế cho Tập đoàn quân 17 (Đức) đang bị vây hãm ở Krym. Các tàu vận tải của hải quân Đức và Romania phải dùng cảng Constanţa để duy trì việc cung cấp cho Tập đoàn quân 17 trên tuyến đường biển mà Hạm đội Biển Đen (Liên Xô) đã giành quyền kiểm soát cả trên mặt nước, trên không và dưới nước. Trong chiến dịch này, quân đội Liên Xô thu được rất nhiều chiến lợi phẩm. Tại cảng Odessa, trong các kho hàng và trên đoạn đường sắt từ ga Vydoga đến cảng Odessa, quân Đức đã không kịp chuyển đi một khối lượng hàng hóa quân sự rất lớn còn nguyên trên các đoàn tàu, các đoàn xe tải. Quân đội Đức Quốc xã bị tổn thất đến trên 50% quân số và chỉ có sự tăng viện bằng các sư đoàn được điều động từ Nam Tư, Hungary và Hy Lạp mới có thể cứu Tập đoàn quân 6 (Đức) khỏi bị giải thể một lần nữa.

Với nhiều đầu cầu quan trọng chiếm được trên bờ Tây sông Dniestr, Quân đội Liên Xô có nhiều điều kiện thuận lợi để tiến hành các chiến dịch tấn công vào vùng Nam Moldova, mở cánh cửa vào Balkan. Hạm đội Biển Đen (Liên Xô) tiếp quản cảng Odessa, một hải cảng lớn có tầm ảnh hưởng rất rộng ở Tây Bắc Biển Đen. Giờ đây, các tàu nổi, tàu ngầm và không quân của hải quân Hạm đội Biển Đen có thể tăng tầm tấn công vào các khu vực phía Đông Balkan, các hải cảng quan trọng của quân Đức ở Constanţa (Romania), Varna, Burgas (Bulgaria) và khống chế khu vực phía Đông Biển Đen. Odessa cũng trở thành một căn cứ hậu cần quan trọng để Hạm đội Biển Đen khống chế cảng Sevastopol, đánh vào các tuyến tiếp tế đường biển của quân Đức đến Sevastopol, cái "dạ dày" của Tập đoàn quân 17 (Đức) ở Krym, đẩy tập đoàn quân này vào tình thế ngày càng tuyệt vọng hơn.

Xem thêm
Trận phòng thủ Odessa (1941)

Chú thích

Tham khảo
 История второй мировой войны. 1939—1945. Т. 8. — М., 1977, с. 93—95
 Грылев А. Н. Днепр — Карпаты — Крым. — М., 1970
 Бессмертная слава. — Одесса, 1975

Liên kết ngoài
 Lược đồ chiến dịch Odessa (1944)
 Одесская наступательная операция (26 марта — 14 апреля 1944 г.) trên trang web của Bộ Quốc phòng Nga
 Одесская операция 1944 года

Xung đột năm 1944
Chiến dịch quân sự trong Thế chiến thứ hai
Chiến dịch tấn công hữu ngạn Dniepr


title: Hoa dạng thiếu niên thiếu nữ

text:
Hoa dạng thiếu niên thiếu nữ (Hán tự: 花樣少年少女, Phát âm: Huāyàng shàonián shàonǚ) là bộ phim truyền hình thần tượng nổi tiếng của Đài Loan, đã được phát sóng trên toàn Châu Á. Ở Việt Nam, bộ phim được phát sóng lần đầu trên kênh HTV7 với tựa đề "Vì Yêu" và lần thứ 2 phát sóng trên HTV2 với tựa "Hoa dạng thiếu niên thiếu nữ".

Đây là bộ phim truyền hình đầu tiên được chuyển thể từ bộ truyện tranh "Hana Kimi" của Nhật Bản và đã rất nổi tiếng về sự diễn xuất giữa hai diễn viên trong thành viên ban nhạc "S.H.E" và "Phi Luân Hải". Sau đó Nhật Bản và Hàn Quốc đã bắt đầu chuyển thể từ bộ truyện tranh này để làm phim.

Cốt truyện
Thụy Hi trong một dịp tình cờ xem truyền hình đã đem lòng ái mộ vận động viên nhảy cao trẻ Tạ Dĩ Tuyền. Vì muốn được gần gũi và hiểu biết thêm về thần tượng của mình Thụy Hi đã cố gắng năn nỉ xin ba mẹ cho mình từ Mỹ trở về Đài Loan để đi học.

Thụy Hi đã giả trai xin vào trường nam Anh Khai nơi Dĩ Tuyền đang theo học. Vào trường Thụy Hi được sắp xếp học cùng lớp và chia cùng phòng với Dĩ Tuyền trong khu nội trú. Từ ngày quen với Thụy Hi, Tú Y cứ ngỡ mình bị bệnh đồng tình luyến ái vì không hiểu tại sao lại có cảm tình rất đặc biệt với Thụy Hi.

Thân phận của Thụy Hi có bị ai phát hiện hay không? Thụy Hi sẽ bị trải qua những buồn, vui, khó khăn gì? Chuyện tình cảm của bộ ba Thụy Hi, Dĩ Tuyền và Tú Y sẽ ra sao?....

Nhân vật

Nhân vật chính
 Tạ Dĩ Tuyền: Là một người giỏi môn nhảy cao, tuy nhiên anh không thể nhảy vì đã bị trật chân, nhưng sau đó nhờ sự an ủi của Lư Thụy Hi và trước sự thách thức của anh trai Thụy Hi, nên anh đã vượt qua môn nhảy cao này và đã giữ cô ở lại trường.
 Lư Thụy Hi, là một cô gái dịu dàng, tốt bụng nhưng vì quá hâm mộ Tạ Dĩ Tuyền nên cô xin ba mẹ cho về Đài Loan để được học chung với thần tượng của mình, nhưng vì đây là trương nam sinh nên cô phải giả trai để được vào trường này, mọi chuyện dở khóc dở cười luôn bám sát cô, nhưng sau này Tạ Dĩ Tuyền và một số người đã biết thân phận con gái của cô nên đã cố gắng trở thành một người bạn và đã giúp cô giữ bí mật này.
 Kim Tú Y: là một nam sinh giỏi bóng đá, là người bạn đầu tiên mà Thụy Hi đã gặp, luôn che chở và giúp đỡ cô hết mình từ việc nhỏ đến việc lớn, nhưng khi gặp Thụy Hi, anh luôn ngỡ mình có bị đồng tính hay không mà tại sao gặp Thụy Hi lại thích cô đến như vậy, nhưng sau này mọi người đã biết Thụy Hi là con gái nhưng Tú Y lại không hề biết chuyện này.
 Thầy Mai Điền: là bác sĩ đồng tính nhưng anh đã biết Thụy Hi là con gái từ ban đầu nên đã giúp cô giữ bí mật này và luôn đưa ra những lời khuyên có ích.
 Lương Tư Nam: là trưởng của khu ký túc xá mà Thụy Hi đang ở, bản thân anh luôn có những nội quy rất nghiêm khắc và không thua kém về tài cua gái, tuy nhiên sau khi anh luôn tỏ ra nghi ngờ Thụy Hi và dần biết được sự thật của cô nên anh đã cố gắng giúp cô bảo vệ bí mật này và dần trở thành một người bạn tốt của Thụy Hi.

Nhân vật phụ
 Đại Thụ: là một nam sinh hay có khả năng linh cảm cao, có tài bói toán và kể chuyện ma, đặc biệt là những chuyện nhảm hoặc có thật đối với những nam sinh đặc biệt khác như Dĩ Tuyền và Thụy Hi.
 Ươm Ươm: là một nam sinh nhưng tính nết lại giống con gái, hay ganh tỵ những người nào hay nổi bật hơn mình.
 Nhật Bổn Kiều: là một nam sinh chuyên đi rình chuyện của người khác nhưng có một sở thích là hay chụp hình với người khác, đặc biệt là chụp hình lén.
 Ngũ Tương: là bạn gái đã chia tay với Tạ Dĩ Tuyền, ban đầu cô là bạn của Thụy Hi, nhưng khi cô thấy Thụy Hi luôn ở bên Tạ Dĩ Tuyền nên cô luôn tỏ ra ác cảm với Thụy Hi.
 Dì Vĩnh Hoa: là chị của Mai Điền, nhưng cô lại có rất nhiều cá tính, chính cô là người đã giúp Thụy Hi giữ bí mật thân phận con gái của Thụy Hi và xem Thụy Hi là người bạn tốt.
 Thạch Cảnh Hàn: là người giúp việc của Dì Vĩnh Hoa, là một người đã bắt đầu nhòm ngó Thụy Hi ngay từ cái nhìn đầu tiên, sau này bị Dĩ Tuyền tỏ ra nghi ngờ là anh ta có ý nghĩ hành động kì lạ với Thụy Hi.
 Thu Lạc: là một tay nhảy cao luôn tỏ ra đối nghịch với Dĩ Tuyền, sau chiến thắng kỳ thi nhảy cao của Dĩ Tuyền anh dần dần trở thành một người bạn thân của Dĩ Tuyền.
 Thanh Mỹ: là em gái của Thu Lạc, rất hâm mộ Dĩ Tuyền.
 Cảnh Mỹ: là em gái út của Thu Lạc, nhân vật rất ít xuất hiện trong phim.

Diễn viên chính
 Ngô Tôn vai Tạ Dĩ Tuyền
 Trần Gia Hoa vai Lư Thụy Hi
 Uông Đông Thành vai Kim Tú Y
 Đường Vũ Triết vai Lương Tư Nam
 Tạ Chính Hạo vai Quan Nhật Huy

Nhạc phim

Bản quyền
Hiện nay bộ phim này đã được nổi tiếng khắp Châu Á nhờ vẻ đẹp của diễn viên và tài diễn xuất. Sau đó vào tháng 6 năm 2007, Nhật Bản đã chuyển thể thành công bộ truyện tranh Hana Kimi thành phim và nhận được nhiều sự quan tâm của khán giả Nhật Bản, tiếp đến công ty SM Entertainment đã mua bản quyền chuyển thể bộ truyện tranh này làm thành phim do chính công ty đó tự sản xuất và hội tụ cả dàn diễn viên nổi tiếng đến từ các ban nhạc của Hàn Quốc như SHINee, f(x), Super Junior,... với tựa đề "To the Beautiful You" sẽ được bấm máy từ ngày 27 tháng 4 năm 2012.

Xem thêm
 Hanazakari no Kimitachi e
 Hana Kimi
 To the Beautiful You

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hana Kimi VietFan

Phim truyền hình Đài Loan
C-pop


title: Hwasong-6

text:
{{Infobox Weapon
|is_missile=yes
|name=Hwasong-6
|image=
|caption=
|origin=
|type=Tên lửa đạn đạo chiến thuật
|used_by=
|manufacturer=
|unit_cost=
|propellant=
|production_date=
|service=
|engine=Động cơ nhiên liệu lỏng
|engine_power=
|weight= 700-800 kg
|length=12 m
|height=
|diameter=0,88 m
|wingspan=
|speed=
|vehicle_range=600 km
|ceiling=
|altitude=
|filling=1 đầu nổ TNT cỡ lớn
|guidance= Bắn quán tính
|detonation=
|launch_platform=Phóng từ mặt đất, tên lửa có xe chở
}}
Hwasong-6 (화성 6), tức Hỏa tinh-6 (火星 6), là loại tên lửa đạn đạo chiến thuật tầm ngắn dưới 1000 km (SRBM) do Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên sản xuất dựa trên phiên bản tên lửa Scud-C của Liên Xô. Hwasong-6 là phiên bản tiếp nối cũng như cải tiến của Hwasong-5 (mẫu tên lửa dựa trên phiên bản R-17 Elbrus (Scud-B) của Liên Xô).

Quá trình nghiên cứu và sản xuất
Hwasong-6 bắt đầu được nghiên cứu từ năm 1988. Mục tiêu của Hwasong-6 là sẽ có tầm bắn cũng như độ chuẩn xác cao hơn tên lửa Hwasong-5. Nó bắt đầu được thử nghiệm lần đầu tiên vào tháng 6 năm 1990, Triều Tiên đã bắn thử thành công 3 lần tên lửa Hwasong 6 (Scud-C). Hwasong-6 cũng được đi vào sản xuất ngày từ năm đó. Đến năm 1991, nó bắt đầu được thay thế cho các tên lửa Hwasong-5. Sau này, Hwasong 6 cũng dần được bổ sung bằng tên lửa Rodong-1 (hay còn gọi là Nodong-1) và tên lửa Scud-ER.

Tính năng

Hwasong-6 có độ lệch mục tiêu chỉ 50 m, khá chuẩn so với các loại tên lửa tầm thấp cùng thời. Trọng lượng khoảng 700–800 kg, cơ bản thì nó cũng giống với phiên bản Hwasong 5 . Do sự khó khăn trong việc mua sắm các xe chở tên lửa MAZ-543 nên Triều Tiên bắt đầu tự sản xuất các xe tên lửa di động. Trung bình 1 tháng, Triều Tiên có thể cho ra lò từ 4-8 tên lửa Hwasong-6. Tính đến năm 1999, Bắc Triều Tiên đã sản xuất được từ 600 đến 1.000 Hwasong-6, trong đó 25 đã được đưa ra trong các thử nghiệm, 300-500 đã được xuất khẩu, và 300-600 đã và đang phục vụ trong Quân đội Nhân dân Triều Tiên.

Xuất khẩu
Tên lửa Hwasong 6 đã được xuất khẩu đến một số quốc gia. Hwasong-6 đã trở thành mẫu để sản xuất tên lửa Shahab-2 (phiên bản Scud-C của Iran). Syria cũng từng dàn xếp với Triều Tiên để nhận loại tên lửa này. Vào năm 2004, Sudan cũng bị cáo buộc là đã nhận một số tên lửa Hwasong 6 (Scud C) và một số ít Scud D từ Syria.

Ở Việt Nam, Scud-B/C của Liên Xô và Hwasong-6 của Triều Tiên được coi như lực lượng dự bị chiến lược mang tính răn đe cao, trực thuộc đoàn tên lửa mặt đất B90.

Các quốc gia sử dụng

Hiện tại

  Hwasong-6 và Shahab-2
  11 tên lửa giao năm 2009
  40-50
  Shahab-2 và Hwasong-6

Chưa chắc chắn

Xem thêm
 Hwasong-5
 Shahab-2
 Scud

Chú thích

Tên lửa Scud
Tên lửa Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên


title: Bìm bịp đầu vàng sẫm

text:
Bìm bịp đầu vàng sẫm (danh pháp hai phần: Centropus milo) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae.

Bìm bịp đầu vàng sẫm là loài phổ biến đặc hữu các hòn đảo trung tâm của quần đảo Solomon. Môi trường sống tự nhiên của nó là vùng đất thấp ẩm nhiệt đới và rừng trên núi, chủ yếu là rừng sơ cấp và thứ sinh.

Chú thích

Tham khảo

M
Chim Quần đảo Solomon
Động vật đặc hữu quần đảo Solomon


title: Chiến dịch Market Time

text:
Chiến dịch Market Time ( là một hoạt động tổng lực kéo dài từ tháng 3 năm 1965 đến tháng 12 năm 1972, chủ yếu của Hải quân Mỹ nhằm ngăn chặn binh lực và tiếp tế hậu cần thâm nhập theo đường biển từ Bắc Việt Nam vào Nam Việt Nam. Được thực hiện chủ yếu bởi Lực lượng tuần tra biển Coastal Patrol Force, thành lập 11/3/1965, mật danh TF 115 (Task Force 115).

Bối cảnh diễn biến
Sự kiện Vũng Rô ngày 16 tháng 2 năm 1965 là một chứng cớ hiển nhiên đối với những nghi ngờ từ lâu từ Mỹ và Việt Nam Cộng hòa về các hoạt động tiếp tế bằng đường thủy của miền Bắc Việt Nam cho lực lượng vũ trang của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Kế hoạch chiến dịch Market Time được thiết lập bởi Hội đồng Tham mưu Liên quân Mỹ sau vụ Vũng Rô 1965 để phong toả vùng biển ven bờ vô cùng rộng lớn của miền Nam Việt Nam, ngăn chặn các tàu đánh cá lưới rà thực chất là tàu chở lén vũ khí của miền Bắc. Các tàu này thường có vỏ sắt, chiều dài khoảng 100 foot (30m), có thể chở được hàng tấn vũ khí, đạn dược trong khoang. Các tàu này thường không mang cờ hiệu để có thể nhận biết, và thường cơ động ra ngoài khơi, chờ lúc trời tối thì lao hết tốc lực vào phía bờ biển miền Nam. Nếu thuận lợi, các tàu này sẽ đổ hàng (quân sự) cho các lực lượng Việt Cộng hoặc Bắc Việt Nam đợi sẵn (ở các toạ độ tập kết, bến bãi).

Các tàu chở máy bay Currituck (AV-7), Pine Island (AV-12), và Salisbury Sound (AV-13) được sử dụng làm tàu chỉ huy (flagships) cho chiến dịch Market Time.

Các phi đoàn thủy phi cơ tuần hải P5M, các tàu khu trục của Hải quân Mỹ, các tàu quét mìn trên đại dương PCF (cao tốc), và các ca nô của lực lượng tuần tiễu bờ biển của Mỹ đã tham gia chiến dịch Market Time. Các tàu chiến tuần tiễu (PG) của Hải quân đóng vai trò chính trong bắn phá (dọc các tuyến hải trình của đối phương).

Các tàu tuần tiễu PG khá phù hợp với nhiệm vụ chiến đấu này, do có khả năng chuyển từ động cơ diesel sang động cơ xăng chỉ trong vài phút. Các tàu loại nhỏ bằng nhôm và bằng vật liệu thủy tinh không chỉ nhanh mà còn có tính cơ động cao vì khả năng sử dụng nhiều nấc tốc độ. Chúng có tầm hoạt động rộng từ bờ biển Campuchia đến cực nam của Việt Nam, và từ đó đến Đà Nẵng. Các tàu tiếp tế của Quân tiếp vụ, như các tàu chở dầu, sẽ cung cấp cả nhiên liệu và văn hoá phẩm, thư tín.

Để ngăn ngừa các hoạt động thâm nhập tiếp theo (của tàu bí mật chở vũ khí từ miền Bắc Việt Nam), Chiến dịch Market Time cũng triển khai một nỗ lực hiệp đồng tác chiến trong tuần tiễu tầm xa bằng máy bay trinh sát và theo dõi. Các phi vụ này ban đầu sử dụng thủy phi cơ P5M, sau là các máy bay P-2V Neptune và P-3 Orion sử dụng tên lửa không đối mặt đất (mặt nước) Bull Pup, để có thể tác chiến trực tiếp chống các tàu thuyền (từ miền Bắc) này. Các đơn vị thuộc không lực Mỹ tham chiến cất cánh từ các căn cứ ở Nam Việt Nam, Thái Lan, hoặc Philippines là các phi đội VP-1, VP-2, VP-4, VP-6, VP-8, VP-16, VP-17, VP-26, VP-28, VP-40, VP-42, VP-46,VP-48, VP-49 và VP-50.

Nhiều thuyền mảng của biệt kích Mỹ và Việt Nam cộng hoà hoạt động lẫn vào các thuyền đánh cá của dân chài để bí mật phát hiện các tàu từ miền Bắc.

Trang bị của chiến dịch Market Time cho phép tiếp cận một tàu/thuyền đánh cá chỉ trong 15 – 30 giây. Những tàu thuyền nào không dừng lại hoặc không phát tín hiệu cho phép nhận dạng lập tức bị đưa vào kính ngắm. Các tàu bỏ chạy bị bắn chìm.

Một trong những sự kiện đáng chú ý là ngày 11 tháng 8 năm 1966, tàu tuần tiễu ven bờ Point Wellcome, bị một tốp máy bay của Không quân Mỹ bắn nhầm. Kết quả là hai thành viên của thủy thủ đoàn trong đó có viên chỉ huy tử nạn, và hầu hết các thủy binh Mỹ khác trên tàu bị thương trong hành động "bắn vào quân mình" (friendly fire) này.

Một hoạt động tác chiến nổi trội thuộc Chiến dịch Market Time xảy ra hôm 1 tháng 3 năm 1968, khi Bắc Việt Nam tìm cách tổ chức cho bốn tàu đánh cá lưới rà có chở lén vũ khí thâm nhập (vào vùng biển nam vĩ tuyến 17). Hai trong số tàu này bị phá huỷ bởi các lực lượng Đồng minh (phe Mỹ) trong cuộc đấu súng, một thủy thủ đoàn Bắc Việt dùng lượng nổ làm nổ tung tàu của họ để tránh lọt vào tay đối phương, còn tàu thứ tư dùng tốc độ cao rút được ra ngoài khơi. Trung uý Norm Cook, cơ trưởng máy bay tuần tiễu VP-17 P-2H Neptune cất cánh từ phi trường Cam Ranh được thưởng huân chương thứ hạng cao do đã phát hiện và bám sát hai trong số bốn tàu (đánh cá chở vũ khí của miền Bắc) trong tiến trình chiến sự.

Xem thêm
 Đường Hồ Chí Minh trên biển
 Tàu không số
 Sự kiện Vũng Rô

Tham khảo

Chiến tranh Việt Nam


title: Bìm bịp trán trắng

text:
Bìm bịp trán trắng (danh pháp hai phần: Centropus superciliosus) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae.. Bìm bịp trán trắng phân bố ở châu Phi cận Sahara.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Bìm bịp mặt đen

text:
Bìm bịp mặt đen (danh pháp hai phần: Centropus melanops) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae.

Bìm bịp mặt đen là loài đặc hữu của Philippin. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

M
Chim Philippines
Động vật đặc hữu Philippines


title: Táo dại Tân Cương

text:
Táo dại Tân Cương (danh pháp khoa học: Malus sieversii) là một loài táo họ Hoa hồng. Loài này được (Ledeb.) M. Roem. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1830.

Táo dại Tân Cương có nguồn gốc hoang dã vùng núi Trung Á ở miền nam Kazakhstan, miền đông Uzbekistan, Kyrgyzstan, Tajikistan, miền Bắc Afghanistan và Tân Cương, Trung Quốc. Nó gần đây đã được chứng minh là tổ tiên duy nhất của hầu hết các giống táo thuần (Malus domestica). Nó lần đầu tiên mô tả (là Pyrus sieversii) vào năm 1833 bởi Carl Friedrich von Ledebour, một nhà tự nhiên học người Đức, người nhìn thấy chúng mọc trong dãy núi Altai.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

S
Thực vật được mô tả năm 1830
Thực vật Afghanistan
Thực vật dễ tổn thương
Táo tây
Thực vật Kazakhstan
Thực vật Kyrgyzstan
Trái cây có nguồn gốc Châu Á


title: Táo dại Oregon

text:
Táo dại Oregon (danh pháp hai phần: Malus fusca) là một loài thực vật thuộc chi Hải đường, họ Hoa hồng. Loài này được (Raf.) C.K. Schneid. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906. Nó có nguồn gốc ở miền tây Bắc Mỹ từ Alaska đến California, nơi nó mọc trong các rừng lá kim.

Loại quả này có thể được ăn sống hoặc nấu chín, tuy nhiên nó có một hương vị có tính axit. Trái cây cũng có thể được sử dụng để sản xuất pectin. Vỏ cây có thể được sử dụng như một loại thảo dược. Nó cũng được trồng trong công viên và khu vườn như một cây cảnh.

Quả táo dại Oregon được đánh giá cao bởi người dân bản địa của vùng Tây Bắc Thái Bình Dương, và được thu thập dọc theo bờ biển. Cây có giá trị cho gỗ cứng và đàn hồi, và vỏ cây của nó, được sử dụng cho một loạt các mục đích y tế.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

F
Thực vật được mô tả năm 1906
Thực vật Alaska
Thực vật California
Thực vật Oregon
Cây thuốc Bắc Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1830


title: Hải đường Vân Nam

text:
Hải đường Vân Nam (danh pháp hai phần: Malus yunnanensis) là một loài thực vật thuộc chi Hải đường, họ Hoa hồng. Loài này được (Franch.) C.K. Schneid. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906. Đây là loài bản địa Vân Nam ở miền nam Trung Quốc. Các loại mẫu vật được thu thập vào năm 2005 trong tích Tây Song Bản Nạp tại độ cao 1.150 m.

Mặc dù hải đường Vân Nam mọc ở trong rừng nhiệt đới trên núi, nó chịu được sương giá và bóng râm và nhạy cảm với ánh sáng mặt trời trực tiếp, và như vậy cơ bản là một loài cây tầng dưới. Cây thường đạt chiều cao khoảng 5 - 5,25 mét lúc trưởng thành.

Hải đường Vân Nam có giá trị đối với động vật hoang dã địa phương, trái cây mùa hè được tiêu thụ bởi các loài chim, dơi, và có thể voi.

Chú thích

Liên kết ngoài

Y
Thực vật được mô tả năm 1906
Thực vật đặc hữu Trung Quốc
Thực vật Vân Nam


title: Type 051C (lớp tàu khu trục)

text:
Tàu khu trục lớp 051C (NATO gọi là lớp Luzhou - Lữ Châu) là một lớp tàu khu trục tên lửa có điều khiển hiện đại của Trung Quốc. Hiện tại, lớp này đã có 2 tàu (Thẩm Dương-115 và Thạch Gia Trang-116) được đưa vào sử dụng và đều biên chế trong Hạm đội Bắc Hải.

Tàu vẫn dùng tháp của lớp Kiểu 051B, nhưng trang bị hệ thống tên lửa phòng không tầm xa có điều khiển S-300FM của Nga. Tàu còn có 8 tên lửa chống hạm YJ-83 có tầm bắn trên 150 km và tốc độ bay Mach 1,5. Tên lửa này cũng có thể được sử dụng để tấn công các mục tiêu trên đất liền. Lớp 051B còn được trang bị 2 hệ thống vũ khí đánh gần Kiểu 730 như trên lớp tàu khu trục Kiểu 052B, 052C hay lớp tàu khu trục hạng nhẹ Kiểu 054A. Ngoài ra còn có pháo 100 mm do Pháp thiết kế để bắn các mục tiêu trên mặt biển, 6 ống phóng ngư lôi 324 mm. Tàu có sàn đỗ cho máy bay trực thăng cỡ như Kamov Ka-28.

Tàu được trang bị 2 động cơ turbine hơi.

Tham khảo

Tàu khu trục Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và Hải quân Trung Hoa Dân Quốc
Lớp tàu khu trục


title: Xa lộ Liên tiểu bang 96

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 96 (tiếng Anh: Interstate 96 hay viết tắt là I‑96) là xa lộ liên tiểu bang nội tiểu bang nằm hoàn toàn bên trong tiểu bang Michigan của Hoa Kỳ.  Điểm đầu phía tây của nó nằm tại một nút giao thông lập thể với Quốc lộ Hoa Kỳ 31 (US 31) và Quốc lộ Thương mại Hoa Kỳ 31 (BUS US 31) trên ranh giới phía tây của thành phố Norton Shores ở phía đông nam thành phố Muskegon. Điểm đầu phía đông của nó là tại I-75 gần Cầu Ambassador trong thành phố Detroit. Từ thành phố Detroit đến thành phố Grand Rapids, nó chạy song song với cựu Quốc lộ Hoa Kỳ 16 (nay có tên gọi là Grand River Avenue) và không chạy cách xa cựu quốc lộ này hơn vài dặm.

Đoạn đường thuộc Quận Wayne của I-96 ban đầu được đặt tên là Xa lộ cao tốc Jeffries từ điểm đầu phía đông đến điểm giao cắt với I-275 và M-14 và được cắm biển như thế cho đến khi tiểu bang Michigan tên riêng khỏi biển dấu vào thập niên 1980.  Mặc dù cư dân khu vực này vẫn còn gọi xa lộ cao tốc này bằng tên Jeffries nhưng phần đường nằm trong thành phố Detroit đã được lập pháp tiểu bang đặt tên lại là Xa lộ Tưởng niệm Rosa Parks vào tháng 12 năm 2005.

Mô tả xa lộ

Từ Muskegon tới Grand Rapids

Từ Grand Rapids tới Howell

Vùng đô thị Detroit

Xa lộ Liên tiểu bang 96 bắt đầu từ một nút giao thông lập thể với Quốc lộ Hoa Kỳ 31 tại thành phố Norton Shores, Michigan gần thành phố Muskegon.  Từ chỗ bắt đầu này, xa lộ có một dải đất cỏ làm dải phân cách và 2 làn xe mỗi chiều. I-96 bắt đầu với hướng đông nam một đoạn đường dài khoảng  cho đến khi đến Nunica.  Tại điểm này, nó quay sang hướng đông-đông nam khoảng  cho đến khi đến thành phố Grand Rapids. Chẳng bao lâu trước khi đến thành phố Grand Rapids, I-96 giao cắt với Quốc lộ Hoa Kỳ 131 và vượt qua Sông Grand lần đầu tiên. Khoảng  sau khi đi qua US 131, I-96 đi hướng nam khoảng  đến một điểm giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 196, một xa lộ phụ của I-96 bắt đầu trong thành phố Grand Rapids và kết thúc tại I-94 gần Benton Harbor.  Trong  kế tiếp, I-96 đi theo hướng đông nam.  Sau khi rời thành phố Grand Rapids, I-96 chạy theo hướng đông khoảng . Sau đó I-96 quay hướng đông nam gần thành phố Portland, đi qua Sông Grand lần thứ hai, và tiếp tục hướng đông nam khoảng .  I-96 sau đó nhập với I-69 nằm bên ngoài thành phố Lansing. Hai xa lộ này chạy trùng nhau khoảng  kế tiếp theo hướng nam. Trong khi I-96 được cắm biển chung với I-69, I-496 khởi nguồn và tách ra từ xa lộ và đi qua thành phố Lansing cho đến khi nó gặp I-96 trở lại ở phía nam thành phố Lansing. Sau khi I-69 tách khỏi I-96 ở tây nam Lansing, I-96 có một đoạn ngắn dài khoảng  đi hướng đông nam và sau đó nó đi theo hướng đông-đông nam khoảng . Gần thành phố Farmington, I-96 quay hướng nam và nhập với I-275; I-696 khởi nguồn tách ra từ điểm giao cắt này và chạy theo hướng đông đến I-94. I-96 được cắm biển chung với I-275 khoảng . Tại Livonia, I-96 tách ra khỏi I-275 và quay hướng đông đi về phía thành phố Detroit.  Sau lối ra Đường Outer, làn xe cao tốc bắt đầu trong hai chiều xe. Ba dặm (4,8 km) từ nơi I-96 đi vào thành phố Detroit là một nút giao thông lập thể khổng lồ với M-39 (Xa lộ cao tốc Southfield). I-96 quay hướng đông nam tại đây và đi vào thành phố Detroit nơi nó trở thành Xa lộ cao tốc Tưởng niệm Rosa Parks. I-96 giao cắt I-94 bên trong thành phố Detroit. Hai dặm sau nút giao thông lập thể với I-94, I-96 tới điểm đầu phía đông của nó tại I-75 (có tên là Xa lộ cao tốc Fisher).

Lịch sử

Bắt đầu

Công trường ở cao tốc Jeffries

Lịch sử tiếp theo

Dự án Gateway

Tai nạn

Danh sách lối ra

Xa lộ phụ trợ

Xa lộ phụ
I-96 có bốn xa lộ phụ trợ (xa lộ có 3 chữ số), kết nối nó với các phố chính và các thành phố khác. I-196 là một xa lộ tương đối dài, bắt đầu tại I-96 ở phía đông phố chính thành phố Grand Rapids và đi hướng tây qua phố chính thành phố Holland, và rồi hướng nam đến I-94 gần thành phố Benton Harbor. I-296 (không có biển dấu) kết nối I-96 ở phía bắc phố chính thành phố Grand Rapids với I-196 tại phố chính, và được cắm biển dấu là US 131. I-496 là một xa lộ vòng đi qua phố chính thành phố Lansing mà I-96 đi tránh qua phía nam, và I-696 là một đường tránh phía bắc của thành phố Detroit, kết nối I-96 tại Novi với I-75 tại Royal Oak và I-94 tại St. Clair Shores.

Xa lộ thương mại
Xa lộ Liên tiểu bang 96 hiện tại có hai xa lộ thương mại: xa lộ vòng đi quanh thành phố Lansing và xa lộ vòng đi quanh thành phố Howell. Cả hai xa lộ vòng này đi theo con đường cũ của Quốc lộ Hoa Kỳ 16 với các đường kết nối đi đến I-96. Một xa lộ nhánh ngắn đi vào Muskegon từng tồn tạiexisted, chạy trùng với một đoạn của BUS US 31 dọc theo cựu Quốc lộ Hoa Kỳ 16, nhưng nó đã bị loại bỏ. The second spur ran into downtown Portland until it was decommissioned in 2007. Hai xa lộ trong khu vực thành phố Detroit — một xa lộ vòng đi quanh thành phố Farmington và một xa lộ nhánh đi vào thành phố Detroit — cả hai sử dụng Đường Grand River (cựu Quốc lộ Hoa Kỳ 16), và kết thúc tại điểm đầu tạm thời củab I-96 gần Đường Purdue, bị loại bỏ khi I-96 được dời đến Xa lộ cao tốc Jeffries được xây xong năm 1977. Ngày 31 tháng 10 năm 2007, một xa lộ nhánh ngắn đi vào Portland bị giải thể và được giao lại cho Thành phố Portland.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Interstate 96 at Michigan Highways
 Interstate 96 at Michigan Highway Ends

96


title: Bìm bịp hung

text:
Bìm bịp hung (danh pháp hai phần: Centropus unirufus) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, thuộc họ Cuculidae.. Bìm bịp hung là loài đặc hữu của Philippines.

Môi trường sống tự nhiên của loài là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới. Chúng đang bị đe dọa do mất nơi sống

Chú thích

Tham khảo

U
Chim Philippines
Động vật đặc hữu Philippines


title: Bìm bịp mào đen

text:
Bìm bịp mào đen (danh pháp hai phần: Centropus steerii) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae..

Bìm bịp mào đen là loài đặc hữu của Philipin. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới. Nó đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo

S
Chim Philippines
Động vật đặc hữu Philippines


title: Bìm bịp ngón ngắn

text:
Bìm bịp ngón ngắn (danh pháp hai phần: Centropus rectunguis) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae..

Bìm bịp ngón ngắn được tìm thấy ở Brunei, Indonesia, Malaysia, và Thái Lan. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc rừng cây bụi nhiệt đới ẩm vùng đồng bằng cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới. Nó đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo

R


title: Bìm bịp đầu xanh

text:
Bìm bịp đầu xanh (danh pháp hai phần: Centropus monachus) là một loài chim thuộc chi Bìm bịp, họ Cuculidae..

Bìm bịp đầu xanh phân bố ở Angola, Bénin, Burundi, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Tchad, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Guinea Xích Đạo, Eritrea, Ethiopia, Gabon, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Kenya, Liberia, Mali, Nigeria, Rwanda, Sudan, Tanzania, Togo, và Uganda.

Chú thích

Tham khảo
 BirdLife International 2004. Centropus monachus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 24 tháng 7 năm 2007.

M
Chim châu Phi Hạ Sahara


title: Pripyat (định hướng)

text:
Pripyat hay Pripet, Pripiat, Prypiat, Prypyat có thể là

 Pripyat, Ukraina, tên một thành phố bị bỏ hoang ở miền Bắc Ukraina, gần nhà máy điện hạt nhân Chernobyl
FC Stroitel Pripyat, đội bóng của thành phố
Sân vận động Avanhard, sân bóng của thành phố
 Sông Pripyat, một con sông chảy qua Ukraina và Belarus, trong đó có thành phố cùng tên và nhà máy điện Chernobyl
 Một tên gọi khác của đầm lầy Pinsk hay đầm lầy Pripet


title: Sông Pripyat

text:
Sông Pripyat hay Prypiat (, ; , ; , ; , ) là một dòng sông ở Đông Âu với chiều dài xấp xỉ . Nó chảy qua lãnh thổ các nước Ukraina và Belarus rồi đổ vào sông Dniepr tại vị trí của Hồ Kiev.

Một đoạn sông Pripyat chảy qua vùng cấm Chernobyl, nơi xảy ra thảm họa rò rỉ hạt nhân của nhà máy điện cùng tên vào thập niên 1980. Chính vì vậy, hiện nay dòng sông vẫn còn bị ô nhiễm bởi các nuclide phóng xạ. Thành phố Pripyat, Ukraina (dân số 45.000 người) đã bị bỏ hoang sau thảm họa Chernobyl.

Dòng chảy
Chiều dài của con sông vào khoảng 775 cây số với quy mô của lưu vực vào khoảng 114,3 nghìn cây số vuông. Sông Pripyat bắt nguồn từ cao nguyên Volyn, phía Tây Bắc Kovel. 204 cây số đầu tiên của nó nằm trong lãnh thổ của Ukraina, 500 cây số tiếp đó nó chảy qua phần lãnh thổ cực Nam của Belarus tại vùng Thung lũng Polesia, sau đó chạy vào vùng đầm lầy Pinsk. Đoạn cuối của dòng sông lại trở về miền Bắc Ukraina, kéo dài chừng vài dặm ở phía Nam Chernobyl và cuối cùng đổ vào hồ Kiev.

Sông Pripyat được kết nối với sông Buh Tây thông qua hệ thống kênh Dniepr-Buh. Một hệ thống kênh đào khác, kênh Ogiński, nối liền sông Ščara - một chi lưu của sông Neman - với sông Yaselda, một con sông nối thành phố Pinsk với kênh Dniepr-Buh nêu trên.

Vào thập niên 1930, phần lớn khu vực đầm lầy Polesia đã bị cạn nước do việc xả nước của sông Pripyat.

Chế độ cấp nước
Chế độ cấp nước của con sông này là hỗn hợp, nhưng chủ yếu là từ tuyết. Lưu lượng nước tăng cao vào giai đoạn đầu của tháng Ba, đạt đến tối đa vào giữa tháng Tư và rút dần vào khoảng 3 tới 3 tháng rưỡi sau đó. Độ dâng có thể lên đến 2 mét ở phía thượng nguồn; 3,5 mét ở phía trung lưu; cho tới chừng 5-7 mét ở phía hạ lưu, đi kèm với những trận lũ quy mô lớn. Mực nước thấp vào mùa hè-thu có thể bị gián đoạn bởi những trận mưa. Lưu lượng trung bình ở khu vực Mazyr là 370 mét khối/giây, ở cửa sông là 430 mét khối/giây (với lưu lượng tối đa là 6000 mét khối/giây). Lưu lượng hàng năm là 14,5 kilômét khối. Thời gian đóng băng của dòng sông là từ giữa tháng 12 đến tháng Ba.

Là đường thủy thả bè gỗ. Tàu thuyền có thể đi lại tới 591 km tính từ cửa sông về phía thượng nguồn. Người dân hành nghề đánh bắt cá (các loài cá chép đỏ, cá vền, cá tráp, cá chép, cá chó, cá pecca, cá rutilut, cá trê, cá bống), trong lưu vực sông Pripyat cũng phát triển nghề nuôi cá trong ao hồ. Trên sông cũng có nhiều đảo và cù lao.

Phụ lưu
Một số phụ lưu chính: Horyn, Stokhid, Stir, Turiya, Ubort, Oh, Stviga (hữu ngạn), Vit, Ipa, Lan, Ptich, Sluch, Yaselda.

Điểm dân cư lớn nhất nằm ven sông là thành phố Pinsk nằm ở vùng tây nam Belarus. Mazyr cũng là một thành phố lớn với hơn 10 vạn dân sinh sống. Sự nổi tiếng buồn thảm hơn cả là Chernobyl và thành phố cùng tên Pripyat, có được sau khi xảy ra thảm họa rò rỉ hạt nhân Chernobyl vào năm 1986.

Do vùng thu nước của sông Pripyat bị ô nhiễm các nuclide phóng xạ, nhất là tại vùng cấm Chernobyl nên nó là nguồn chính chuyển dịch các nuclide phóng xạ vào hồ Kiev. Các nhà khoa học đã chứng minh rằng sự dịch chuyển nuclide phóng xạ từ nước sông Pripyat là lớn nhất so với các phương thức dịch chuyển khác (không khí, nguồn gốc kỹ thuật, nguồn gốc sinh vật) ra khỏi khu vực cấm.

Hình ảnh

Chú thích

Xem thêm
 Đầm lầy Pinsk

Tham khảo
(tiếng Nga, tiếng Anh, tiếng Ba Lan) Ye.N.Meshechko, A.A.Gorbatsky (2005) Belarusian Polesye: Tourist Transeuropean Water Mains, Minsk, Four Quarters.
(tiếng Nga, tiếng Anh, tiếng Belarus) T.A.Khvagina (2005) POLESYE from the Bug to the Ubort, Minsk Vysheysha shkola, ISBN 985-06-1153-7.

Liên kết ngoài
 Совместная программа по управлению реками. Итоговый Отчёт: Бассейн реки Припять (Февраль 2004)
 Radioactive pollution of Pripyat

Sông Belarus
Sông Ukraina
Thảm họa Chernobyl


title: Sùi mào gà

text:
Sùi mào gà, còn gọi là bệnh mồng gà hay mụn cóc sinh dục là một trong những bệnh xã hội thường lây truyền qua đường tình dục. Bệnh thường gặp ở cả nam và nữ do một do một loại virus có tên là HPV (Human papilloma virus).

Nguyên nhân gây bệnh sùi mào gà
- Quan hệ tình dục không an toàn là nguyên nhân chính gây bệnh sùi mào gà. Bệnh lây qua việc giao hợp nam nữ thông thường, ngoài ra quan hệ bằng miệng (oral sex), quan hệ qua hậu môn cũng làm lây nhiễm bệnh. Nhiều người cho rằng quan hệ bằng miệng sẽ không lo mắc bệnh sùi mào gà nhưng thực tế virut HPV có ở cả cơ quan sinh dục, máu, nước bọt, các dịch nhầy của người bệnh… Vì vậy khi một người dùng miệng mình để kích thích cơ quan sinh dục của người bệnh hoặc ngược lại người bệnh dùng miệng để kích thích cơ quan sinh dục của mình cũng đều có nguy cơ lây nhiễm như nhau.

- Bệnh sùi mào gà cũng lây từ mẹ sang con nếu như người phụ nữ bị nhiễm virut sùi mào gà trong thời kỳ mang thai. Đứa trẻ có thể mắc bệnh ngay từ khi trong bụng mẹ (thông qua cuống rốn, nước ối) hoặc lây truyền khi đã được sinh ra (trong khi người phụ nữ trở dạ tiếp đứa trẻ bị tiếp xúc với máu, dịch sản của mẹ hoặc do bú sữa mẹ sau này).

- Virut sùi mào gà tồn tại trong dịch nhờn chảy ra từ các mụn sùi mào gà nên khi có sự tiếp xúc thân mật như ôm, hôn, dùng chung đồ dùng cá nhân (như bàn chải đánh răng, quần lót, tắm chung bồn…) hoặc vô tình cọ vùng da hở của mình vào các dịch này cũng làm lây nhiễm bệnh sùi mào gà. Tuy nhiên trường hợp này thường khá hiếm gặp, chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong số các ca lây nhiễm sùi mào gà.

Biểu hiện bệnh sùi mào gà
Sau thời gian ủ bệnh từ 3 tuần đến 9 tháng thì bệnh nhân bắt đầu xuất hiện những triệu chứng lâm sàng. Ban đầu là những vết sùi nhỏ mềm và nhô cao lên màu hồng tươi, đường kính khoảng 1, 2 mm, có chân hoặc có cuống; hoặc là những đĩa bẹt tròn nhỏ bề mặt ráp, màu hồng, hầu như ít ngứa, không đau và dễ gây chảy máu. Về sau, chúng có thể phát triển thành những gai hoặc lá, chiều dài có thể lên đến vài cm, có thể liên kết với nhau tạo nên mảng rộng trông giống như mồng gà hoặc hoa súp lơ màu hồng tươi. Bề mặt mềm, ẩm ướt, giữa các nhú sùi có thể ấn ra một giọt mủ.

Các tổn thương thường xuất hiện ở bộ phận sinh dục và vùng lân cận, ngoài ra tổn thương có thể xuất hiện ở khắp cơ thể. Có thể thấy tổn thương dạng phẳng rất khó phát hiện.

Điều trị mụn cóc sinh dục

Việc điều trị cho mụn cóc sinh dục cần đặc biệt lưu ý vì đây là vùng da nhạy cảm.
 Liệu pháp quang động không xâm lấn (PDT) giúp loại bỏ 100% virus papilloma(HPV) gây sùi mào gà.
Đốt điện: điều trị tức thời, nhưng đau, dùng dao điện phá hủy các tổn thương sùi mào gà (hiện nay rất ít dùng)
 Đốt laser: điều trị tức thời. hiện tại đây là một phương pháp hữu hiệu thường được sử dụng trong điều trị sùi mào gà, tia laser có thể phá hủy một cách chính xác các thương tổn sùi mào gà mà không bị chảy máu,. Dung dịch vệ sinh sau trị liệu laser để giảm nguy cơ tái phát, dùng thuốc bôi kết hợp sau trị liệu.
 Áp lạnh: bằng nitơ
 Phẫu thuật xâm lấn: điều trị tức thời
 Chấm dung dịch trichloactic acid: chấm rất cẩn thận một ít dung dịch trichloactic acid lên những nốt sùi cho đến khi sùi này trắng ra. Khi có thai cũng có thể dùng thuốc này, nhưng không được chấm vào cổ tử cung, lỗ niệu đạo hoặc phía trong hậu môn.
 Tiêm, bôi interferon (α, n1,n3). được cho là ức chế sao chép virus, tăng sinh tế bào, tăng cường hoạt động thực bào và độc tế bào. Nó có tác động lên nhiều loại virus trong đó có papilomavirus.
 Bôi imiquimod: không chỉ có tác dụng điều trị mà còn hạn chế tái phát bệnh, dùng cho mụn cóc chai sừng và không chai sừng
 Nhựa podophyllum
 Bôi dung dịch podophyllotoxine 20-25%. Chú ý: podophyllotoxine thường chỉ dùng cho những tổn thương nhỏ ở âm hộ. Phải rửa sạch thuốc sau 1-3 giờ (để lâu quá sẽ gây loét da). Không được dùng thuốc này trong khi có thai,không bôi thuốc vào trong âm đạo, cổ tử cung, lỗ niệu đạo, miệng hoặc phía trong hậu môn. Podophllotoxin dược dùng đối với mụn cóc mềm, không chai sừng.
 Veregen: một chiết xuất từ trà xanh dùng để trị mụn cóc sinh dục và mụn cóc quanh hậu môn
 Bôi Fluorouracil
 Bôi Thiotepa
 Inosine pranobex
 Cidofovir
 Người ta còn dùng hỗn hợp acid và đồng để trị mụn cóc sinh dục, quanh hậu môn. Thành phần gồm có copper nitrate trihydrate và nhiều acid như acid nitric, acetic, oxalic, lactic

Hiệu quả các liệu pháp trong điều trị mụn cóc sinh dục

Phương pháp áp lạnh cho kết quả chữa
khỏi cao nhất trong khi Imiquimod và Veregen lại chống tái phát tốt nhất

Xem thêm
 Nhiễm virus papilloma ở người
 Hột cơm

Chú thích

Bệnh lây truyền qua đường tình dục


title: Quần đảo San Juan

text:
San Juan là một quần đảo nằm về phía tây bắc Hoa Kỳ, thuộc tiểu bang Washington. Xét về địa giới, quần đảo bị kẹp giữa Hoa Kỳ về phía đông và đảo Vancouver (tỉnh bang British Columbia, Canada) về phía tây, mặt Bắc và mặt Nam là hai eo biển Georgia và eo biển Juan de Fuca. Quần đảo bị ngăn cách khỏi lục địa Hoa Kỳ bởi eo biển Rosario, ngăn cách khỏi đảo Vancouver bởi eo biển Haro và eo biển Boundary.

Lịch sử
Cái tên San Juan được nhà thám hiểm người Tây Ban Nha Francisco de Eliza đặt vào năm 1791, với tên đầy đủ là Isla y Archiepelago de San Juan .
Năm 1846, Hiệp ước Oregon thiết lập biên giới giữa thuộc địa Canada của Anh và Hoa Kỳ trên đường vĩ tuyến 49 (lấy vĩ tuyến 49 làm biên giới), theo đó thì đường biên giới chạy ngang qua eo biển Georgia ở phía tây cho đến ra Thái Bình Dương, trong khi đó hai bên đều nhất trí rằng đảo Vancouver thuộc quyền sở hữu của Anh, nhưng hiệp ước không nói gì tới quần đảo San Juan, một quần đảo nằm phía nam vĩ tuyến 49. Kết quả của việc đó là một cuộc tranh chấp biên giới giữa hai nước nổ ra, và có lúc dường như đã xảy ra xung đột và có thể là chiến tranh.
Phần lãnh thổ tranh chấp duy nhất giữa Hoa Kỳ và Anh là quần đảo San Juan nằm trong vùng biển giữa Canada và vùng lãnh thổ Oregon. Anh và Mỹ đều tuyên bố những hòn đảo này thuộc chủ quyền của mình, cả hai nước đều có cư dân sinh sống ở đó. Năm 1853, đảo đã trực thuộc vùng đất  Washington Territory mới tạo Vào năm 1859, một cư dân quốc tịch Mỹ trên đảo San Juan tên là Lyman Cutlar đã bắn chết một con lợn trong ruộng khoai tây nhà mình, nhưng đó là một con lợn của một cư dân Anh quốc cũng sống trên hòn đảo này. Nhà chức trách Anh đe doạ sẽ bắt giữ Cutlar nếu không chịu bồi thường. Những cư dân Mỹ trên đảo liền cậy nhờ đến sự giúp đỡ của quân đội Mỹ nằm dưới sự chỉ huy của viên tướng hiếu chiến William Harney, ông ta đã cho cử đến hòn đảo này một đại đội thuộc trung đoàn bộ binh số 9. Đáp lại điều đó, viên Thống đốc Anh ở British Columbia cũng đã cử một chiếc thuyền chiến đến hòn đảo này. Tình hình trở nên vô cùng căng thẳng. Lực lượng 400 lính Hoa Kỳ đống chốt trên đảo, trong khi đó hạm đội thuyền chiến với hang 1000 lính của Anh cũng sẵn sàng ở ngoài khơi đổ bộ lên đảo. Khả năng chiến tranh đã hiện hữu.

Một điều may mắn là các sĩ quan Hải quân Anh không tuân lệnh viên Thống đốc là đổ bộ lên đảo nhằm tránh cuộc chiến đối đầu. Chính quyền Washington lo ngại việc những hành động giận dữ của cư dân trên đảo sẽ dẫn đến chiến tranh giữa hai quốc gia, nên đã cử tướng Winfield Scott, tham mưu trưởng Quân đội Mỹ, tới để làm dịu tình hình. Cả hai nước thống nhất tạm thời sẽ cùng quản lý quần đảo, chấm dứt cuộc đối đầu quân sự.

Việc chấm dứt cuộc đối đầu quân sự làm cho các nhà chính trị hai nước thở phào nhẹ nhỏm, vì nếu chiến tranh xảy ra thì vô cùng khó lường, nhưng một cuộc chiến vì một con lợn bị bắn chết thì quả là một điều không thể tưởng tượng được trong lịch sử. Từ việc đối đầu bằng lưởi lê và súng đạn, hai bên chuyển sang đối đầu nhau trên bàn ngoại giao, cuộc chiến võ mồm dai dẳng trong suốt 12 năm. Cho đến năm 1871 khi việc này được quyết định bởi vị hoàng đế Wilhelm I của Đức, khi hai nước chọn ông làm trổng tài cho cuộc đấu, và mọi chuyện tranh chấp cũng đã dừng lại vào năm 1872 khi đường biên giới được xác định tại eo biển Haro, tức là quần đảo thuộc về quyền quản lý của Hoa Kỳ.

Danh sách các đảo thuộc quần đảo San Juan
Danh sách này chỉ tính các đảo thuộc quần đảo San Juan theo quy định của USGS từ là phần đảo nằm giữa eo biển Juan de Fuca, eo biển Haro, eo biển Rosario, eo biển Boundary, và eo biển Georgia.

Trích nguồn
 Được dịch từ http://en.wikipedia.org/wiki/San_Juan_Islands
 The Greatest war stories never told (100 tales from military history to astonish, bewilder, and stupefy)_Rick Beyer

Liên kết ngoài
 Kwiaht Center for the Historical Ecology of the Salish Sea
 SeaDoc Society, University of California Davis scientific organization doing marine ecosystem research and education in the Salish Sea
Friday Harbor Laboratories of the University of Washington

Washington (tiểu bang)
Quần đảo San Juan


title: Bảo Thánh Hoàng hậu

text:
Khâm Từ Bảo Thánh hoàng hậu (chữ Hán: 欽慈保聖皇后, ? - 13 tháng 9, 1293), là Hoàng hậu của Trần Nhân Tông, mẹ ruột của Trần Anh Tông.

Bà được biết đến với tư cách là con gái của Trần Hưng Đạo, cùng với sự tích che chắn voi, hổ cho phu quân của mình là Trần Nhân Tông, được sử gia ca ngợi với hình tượng hiền hậu

Tiểu sử
Hoàng hậu là con gái trưởng của Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn, mẹ là Thiên Thành Trưởng công chúa, con gái trưởng của Trần Thái Tông. Bà gọi Khâm Minh đại vương Trần Liễu là ông nội, gọi Thái Tông hoàng đế Trần Cảnh là ông ngoại, lại gọi Thái Tổ hoàng đế Trần Thừa là cụ tổ, và cũng là cụ tổ ngoại, xuất thân danh giá hoàng tộc nhà Trần. Bà là em gái của Hưng Vũ vương Trần Quốc Nghiễn, người trở thành phò mã của Trần Thánh Tông khi cưới Thiên Thụy công chúa; Hưng Trí vương Trần Quốc Hiện; Hưng Nhượng vương Trần Quốc Tảng (cha của hoàng hậu của Trần Anh Tông là Bảo Từ Thuận Thánh hoàng hậu). Bà cũng có hai em gái, một về sau trở thành Kế hậu của Trần Nhân Tông (tức Tuyên Từ hoàng hậu); người kia là vợ của Phạm Ngũ Lão(tức Anh Nguyên quận chúa).

Năm Bảo Phù thứ 2 (1274), bà được lập làm Hoàng thái tử phi, trở thành chính thất của Hoàng thái tử Trần Khâm. Hai năm sau (1276), mùa thu, ngày 17 tháng 9, Thái tử phi sinh hạ Hoàng trưởng tôn Trần Thuyên, lập làm Hoàng thái tôn để kế vị, tức Anh Tông hoàng đế.

Năm Thiệu Bảo thứ 1 (1279), ngày đầu của tháng Giêng, Nhân Tông hoàng đế lên kế vị, Thái tử phi được lập làm Hoàng hậu. Hoàng hậu có tính nhu mì, thông minh sáng suốt, có nhân đối với kẻ dưới, được Nhân Tông hoàng đế yêu mến.

Năm Trùng Hưng thứ 9 (1293), ngày 9 tháng 3, Nhân Tông hoàng đế nhượng vị làm Thái thượng hoàng, Hoàng hậu được tôn làm Bảo Thánh hoàng thái hậu (保聖皇太后). Ngày 13 tháng 9, năm ấy, Thái hậu băng ở Lỗ Giang, phủ Long Hưng, tạm quàn ở hành cung Long Hưng.

Năm Hưng Long thứ 18 (1310), ngày 16 tháng 9, Hoàng hậu được an táng cùng Nhân Tông hoàng đế ở Đức lăng, phủ Long Hưng.

Chắn hổ cản voi
Về công trạng của bà, Đại Việt sử ký toàn thư chép rằng:

"...Thượng hoàng (chỉ Trần Nhân Tông) thường làm chuồng hổ ở thềm Vọng Lâu, sai quân sĩ đánh nhau với hổ, thượng hoàng ngự trên lầu để xem, thái hậu (ý nói Bảo Thánh hoàng hậu) và phi tần đều theo hầu. Vì lầu thấp, song chuồng và thềm cũng thấp, con hổ chợt nhảy ra khỏi chuồng leo lên lầu, những người trên lầu đều chạy toan cả, duy chỉ có thượng hoàng và thái hậu cùng 4, 5 người thị nữ vẫn ở đấy. Thái hậu nghĩ bụng không khỏi bị hại, mới lấy chiếu che cho thượng hoàng và cả mình. Con hổ lên lầu rồi kêu gầm lên mà nhảy xuống, không hại ai cả."

Vào một lần khác, Trần Nhân Tông đang ngự tại điện Thiên An, xem đấu voi ở Long Trì. Con voi bỗng nhiên sổng thoát định xông lên điện tới nơi vua ngồi, khiến tả hữu sợ chạy tán loạn, chỉ có Bảo Thánh không dao động, bình tĩnh đối phó với thú dữ, bảo vệ nhà vua.

Sử thần Ngô Sĩ Liên bàn: "Con hổ hay vồ, con voi hay quật, há chẳng phải đáng sợ hay sao? Thế mà Thái Hậu (thời điểm chép là Kỷ Anh Tôn, nên Bảo Thánh Hoàng Hậu đã thành Thái Hậu), đương lúc con hổ, con voi đang lồng xông xáo, tâm thần không động, vẫn cứ thản nhiên. Vì là bụng nghĩ đã chắc, lý lẽ đã rõ vậy. Kể người đàn bà sức vóc yếu ớt mà có thể như thế, so với nàng Tiệp dư đứng chắn con gấu ngày xưa cũng không thẹn gì."

Vinh danh
Tại đền thờ Đức Thánh Trần ở Nha Trang, có ban thờ Đệ Nhất Vương Cô Quyên Thanh công chúa – Bảo Thánh hoàng hậu. Tại đó có bức bửu cáo viết những dòng ca ngợi bà như sau:

 Đông A chi ngọc diệp lưu căn, giang sơn chung tú
 Nam Việt chi kim âu vĩnh diện, thảo mộc quyết linh
 Hương trú xuân viên, thụ kiếm nhi cao tiên chỉ điểm

nghĩa là:
 Vốn là lá ngọc của nhà Trần, hun đúc bởi khí thiêng sông núi
 Mãi như âu vàng của đất Việt, kết tinh từ linh diệu cỏ cây
 Hương thơm bát ngát vườn xuân, gởi kiếm cung nhờ cao tiên chỉ dạy

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư

Chú thích

Mất năm 1293
Hoàng hậu nhà Trần
Trần Hưng Đạo