title: Empire Earth

text:
Empire Earth viết tắt EE là một trò chơi máy tính thuộc thể loại chiến lược thời gian thực do hãng Stainless Steel Studios phát triển và Sierra Entertainment phát hành vào ngày 23 tháng 11 năm 2001. Là phiên bản đầu tiên của dòng game Empire Earth. Trò chơi được mô tả là rất giống với loạt game Age of Empires và nhận được lời đánh giá tích cực.

Tương tự như các game dàn trận khác là lấy nông dân thu thập tài nguyên, xây dựng công trình, tạo lính, nâng cấp công nghệ rồi cuối cùng dẫn quân đánh bại và tiêu diệt đối phương. Empire Earth bao trùm suốt 5.000 năm lịch sử nhân loại, được chia thành 14 kỷ nguyên của sự phát triển khoa học kỹ thuật, từ thời ăn lông ở lỗ đến thời kỳ tự động hóa hiện đại bắt đầu với thời kỳ Tiền sử và kết thúc ở thời đại Nano.

Bản mở rộng Empire Earth: The Art of Conquest do hãng Mad Doc Software phát triển và phát hành vào ngày 17 tháng 9 năm 2002. Game bổ sung thêm tính năng mới như quyền năng đặc biệt cho mỗi phe phái và một kỷ nguyên mới thứ 15 mang tên thời đại Vũ trụ, tập trung vào những thuộc địa của các hành tinh trên vũ trụ.

Cách chơi
Empire Earth tương tự như loạt game Age of Empires ở chỗ cùng là game chiến lược thời gian thực lấy bối cảnh lịch sử. Chỉ khác dôi chút là Empire Earth sử dụng đồ họa 3D thay vì 2D như Age of Empires II, một game có thể so sánh vào thời điểm đó. Tự trò chơi gồm có nhiều tính năng độc đáo và sáng tạo, bao gồm hệ thống "tinh thần", trực tiếp ảnh hưởng đến trạng thái đơn vị cá nhân. Nó cũng kết hợp hệ thống "anh hùng". Anh hùng có thể được mua tại nhà chính (Town Center) hoặc thủ phủ (Capital). Có hai loại anh hùng, anh hùng chiến lược gia chuyên hồi máu cho các đơn vị xung quanh và có thể làm mất tinh thần các đơn vị kẻ thù trong khi anh hùng chiến binh làm tăng sĩ khí cho các đơn vị xung quanh và khả năng sát thương lớn. Cuối cùng, người chơi có sự lựa chọn tạo ra phe phái riêng của họ với những phần thưởng độc đáo. Empire Earth cũng trang bị cho người chơi những công cụ biên tập, cho phép xây dựng bản đồ 3 chiều cũng như các nhiệm vụ riêng cho mình. Tuy nhiên việc xây dựng bản đồ trong Empire Earth còn gây không ít khó khăn và kéo dài thời gian cho người chơi.

Kỷ nguyên là những thời kỳ mà người chơi phải trải qua trong Empire Earth. Mỗi thời kì đại diện cho một thời đại thực trong lịch sử. Trong Empire Earth, hai thời kỳ cuối (thời đại Kỹ thuật số và Nano) được đặt trong tương lai vừa phải. Trong khi bản Art of Conquest bổ sung thêm thời kỳ tương lai thứ ba là thời đại vũ trụ. Chủ yếu đề cập đến thuộc địa vũ trụ. Mỗi thời đại mang lại công nghệ và các đơn vị quân mới. Mỗi bước tiến đều yêu cầu xây dựng các công trình bổ sung và chi phí gia tăng sự phát triển mà từng kỷ nguyên đạt được, dù khả năng thu thập tài nguyên cần đến ngày càng tăng. Với kỷ nguyên mới, Một số đơn vị mới sẽ xuất hiện đồng nghĩa với việc từ bỏ khả năng tạo đơn vị cũ dù bất kỳ đơn vị cũ nào vẫn còn sống đều được giữ lại. Các kỷ nguyên trong Empire Earth gồm thời Tiền sử (Prehistoric Age), thời đại đồ đá mới (Stone Age), thời đại đồ đồng đá (Copper Age), thời đại đồ đồng (Bronze Age), thời kỳ Tăm tối (Dark Age), thời Trung Cổ (Middle Ages), thời đại Phục Hưng (Renaissance), thời kỳ Cận đại (Imperial Age), thời đại Công nghiệp (Industrial Age), Thế chiến I (World War I), Thế chiến II (World War II), thời Hiện đại (Modern Age), thời đại Kỹ thuật số (Digital Age) và thời kỳ Nano (Nano Age). Thêm một kỷ nguyên mới là thời đại Vũ trụ (Space Age) xuất hiện trong bản Empire Earth: The Art of Conquest.

Vài đơn vị khác nhau xuất hiện trong mỗi thời đại, mỗi cái được sản xuất trong một công trình khác nhau. Một số đơn vị như bộ binh đều sẵn có trong mỗi thời đại và có thể được tạo ra tại nhà lính (Barracks). Các đơn vị khác như cung thủ có từ thời đại đồ đá đến thời kỳ Phục Hưng và được tạo ra tại nhà bắn cung. Kỵ binh có từ thời đại đồ đồng đá đến thời đại công nghiệp và được tạo ra tại chuồng ngựa (Stables). Khí cụ công thành như máy lăng đá được tạo ra tại xưởng quân khí, chúng có từ thời kỳ đồ đồng đến thời kỳ Tăm tối và về sau được thay thế bằng máy bắn đá vào thời Trung Cổ trong suốt thời kỳ Phục Hưng và cuối cùng được thay thế bằng súng đại bác vào thời kỳ Cận đại. Vào thời kỳ Thế chiến I sẽ xuất hiện một số công trình mới dành cho người chơi như sân bay, nhà sản xuất tăng (Tank Factories) và quân cảng (Naval Yards) dùng để mua máy bay, xe tăng và tàu ngầm v.v… Trong thời đại Kỹ thuật số có thêm nhà cyber và phòng thí nghiệm có thể sản xuất nhiều loại người máy được biết đến với tên gọi Cyber trong Empire Earth.

Giống như nhiều game chiến lược thời gian thực, có những công nghệ có sẵn để cải thiện phe phái của người chơi. Những công nghệ để cải thiện nông nghiệp có thể được nghiên cứu tại kho thóc. Công nghệ liên quan đến sức khỏe có thể được nghiên cứu tại bệnh viện. Công nghệ nghiên cứu tại bệnh viện giúp cải thiện cột máu, tốc độ và khả năng sát thương cho các cư dân, tỉ lệ và phạm vi hồi máu của một bệnh viện hoặc sức chứa dân số. Những nâng cấp về giáo dục được thực hiện tại nhà đại học có thể bảo vệ các đơn vị thoát khỏi phép cải đạo từ tu sĩ. Những nâng cấp về kinh tế được thực hiện tại nhà chính hoặc thủ phủ. Những nâng cấp này sẽ tăng tỷ lệ các nguồn tài nguyên được thu thập.

Phe phái

Empire Earth có tổng cộng 21 phe phái, (với hai phe được bổ sung trong The Art of Conquest). Các phe phái được xác định trước trong màn chơi và do người chơi lựa chọn ngay sau khi bắt đầu bản đồ ngẫu nhiên của game. Ngoài ra, người chơi có thể tạo ra phe phái thông qua menu chính hoặc trong công cụ tạo màn. Mỗi phe phái sẽ có một số phần thưởng chẳng hạn như tốc độ gia tăng hoặc giảm chi phí cho một loại đơn vị. phe phái nào có thể được chơi trong kỷ nguyên bất kỳ nhưng chỉ tác động mạnh trong thời kỳ sử dụng các đơn vị có thưởng thêm. Trong kịch bản, người chơi nhận được "điểm civ" để hoàn thành các nhiệm vụ khác nhau. Sau đây là những phe phái có sẵn được nhóm lại vào kỷ nguyên phù hợp. Ngoại trừ phe Novaya Nga và lực lượng nổi dậy trong tương lai, tất cả các phe phái trong Empire Earth đều có thực trong lịch sử. Những phe phái từ thời Tiền sử đến thời kỳ Tăm tối gồm Hy Lạp cổ đại, Đế quốc Assyria, Babylon, Byzantine La Mã, Carthage và Vương quốc Israel. Những phe phái từ thời Trung Cổ đến thời Cận đại gồm Áo, Anh, Frank, Vương quốc Ý, Đế quốc Ottoman và Tây Ban Nha. Những phe phái từ thời đại Nguyên tử đến thời kỳ Hiện đại gồm Pháp, Đức, Anh, Ý, Liên Xô và Mỹ và những phe phái từ thời đại Kỹ thuật số đến thời kỳ Vũ trụ gồm Trung Quốc, Novaya Nga và Lực lượng nổi dậy. Nhật Bản và Hàn Quốc được thêm vào trong bản mở rộng The Art of Conquest và thuộc về nhóm "thời đại Kỹ thuật số đến thời kỳ Vũ trụ".

Chơi mạng
Phần chơi nhiều người bao gồm chơi trực tuyến và chơi nối mạng lên đến 8 người cùng một lúc. Game vẫn là một cuộc chiến tranh cơ bản giữa tất cả các bên, trừ phần ngoại giao được tham gia. Cho đến tháng 11 năm 2008, mục chơi mạng chạy trên máy chủ chính thức của Sierra, nhưng bị Activision đóng cửa bởi hãng đã mua lại công ty. Tuy nhiên, người chơi vẫn có thể chơi trực tuyến bằng cách kết nối trực tiếp đến địa chỉ IP của máy chủ trò chơi, cung cấp bức tường lửa của máy chủ có cổng 33.334-33.336 chuyển tiếp.

Chiến dịch
Giống như nhiều game chiến lược thời gian thực khác, Empire Earth có phần chiến dịch chơi đơn. Tuy nhiên, không giống như một số game, mỗi màn chơi sẽ kể một câu chuyện và người chơi có một phần trong câu chuyện đó. Chia ra từ chiến dịch của Nga, nhiệm vụ "Chiến dịch Sư tử biển" trong chiến dịch của Đức và màn chơi đầu tiên trong phần này là chiến dịch Hy Lạp, tất cả các trận chiến trong các chiến dịch đều có thực trong lịch sử, ngoại trừ phe Nga.

Hướng dẫn
Chiến dịch đầu tiên trong Empire Earth là chiến dịch hướng dẫn. Chiến dịch này là nơi mà người chơi được dạy cách chơi Empire Earth và có sẵn trong cả bản gốc và bản mở rộng The Art of Conquest. Conquest. Chiến dịch này được chia thành hai phần và không cần phải chơi theo thứ tự. Phần đầu tiên nói về sự trỗi dậy của Phoenicia trong khi phần thứ hai là về sự trỗi dậy của Đế quốc Byzantine. Hướng dẫn chi tiết cách xây dựng quân đội, tường thành và các công trình quân sự khác ví dụ như tháp canh. Người chơi chỉ có thể chơi phe Phoenicia trong phần đầu của chiến dịch nhưng phần còn lại của màn chơi sẽ được tập trung hoàn toàn vào Đế quốc Byzantine.

Phe Hy Lạp
Chiến dịch thực sự đầu tiên tập trung vào Hy Lạp cổ đại. Năm màn chơi mở đầu (trên tổng số tám màn chơi) tập trung vào sự trỗi dậy của Hy Lạp. Câu chuyện kể về những người dân tộc Helladic ban đầu từ Anatolia, cuộc hành trình đến thành bang Danaans thần thoại (do vua Pelops và các con trai của ông ta lãnh đạo) từ Ai Cập, cuộc chiến thành Troy, sự trỗi dậy của thành bang Athena bằng công cuộc thống nhất Attica và những năm đầu của cuộc chiến tranh Peloponnesus. Có một số yếu tố hư cấu chẳng hạn như con ngựa Troy được các vị thần gửi tới Ithaca. Phần thứ hai là về cuộc đời của Alexander Đại đế. Màn chơi thứ sáu kể về việc Alexander lên ngôi vua Macedonia và kiểm soát Hy Lạp trên thực tế bằng cách đập tan các cuộc nổi dậy của các thành bang Thebes, Athena và Sparta. Màn chơi thứ bảy là trận Granicus, trận Issus và trận vây hãm thành Týros (Tyre). Màn chơi cuối cùng liên quan đến trận Gaugamela, chiếm Babylon và trận Cổng Ba Tư, một ngọn đèo nằm ngoài Persepolis, thủ đô nghi lễ của người Ba Tư. Chiến dịch kết thúc khi Alexander cùng quân đội của ông tiến vào Persepolis và may mắn thoát khỏi một vụ ám sát khi đến thăm mộ vua Xerxes I của Ba Tư, rồi sau đó ra lệnh xử tử Philotas vì sự phản bội và là một trong những kẻ chủ mưu (Philotas thực tế bị hành hình vì biết về âm mưu nhưng gặp thất bại trong việc cảnh báo Alexander).

Phe Anh
Chiến dịch phe Anh nói về cuộc chiến giữa Anh và Pháp nhằm giành lấy uy quyền ở châu Âu. Ba màn chơi đầu tiên (trên tổng số tám) kể về William I của Anh và những chiến thắng của ông chống lại lãnh chúa Toustain, cuộc nổi loạn ở Normandy do Guy xứ Burgundy phát động (với sự giúp đỡ của Henry I của Pháp) vào năm 1047 và đánh bại Harold Godwinson trong trận Hastings năm 1066. Ba màn chơi tiếp theo diễn ra trong thời gian Chiến tranh Trăm năm giữa Anh và Pháp, Edward, Hoàng tử đen và các cuộc tấn công của ông ở Pháp sẽ xuất hiện trong màn chơi thứ tư và thứ năm. Riêng màn chơi thứ sáu là về câu chuyện Henry V của Anh, một số phần dựa trên vở kịch của William Shakespeare. Phần đầu tiên kể về những nỗ lực của Henry V trong việc đàn áp Lollard Heresy và phần thứ hai mô tả sự chiếm đóng Harfleur và trận Agincourt. Hai màn chơi cuối sẽ đưa người chơi vào vai Arthur Wellesley, Công tước thứ nhất của Wellington lần đầu tiên tham gia trong cuộc chiến chống lại đội quân Grande Armée chiếm đóng của Napoléon trong suốt cuộc chiến tranh bán đảo tại Roliça, Vimeiro, Badajoz, Talavera, Toledo, Salamanca và Toulouse. Ở màn chơi cuối cùng, Wellesley cuối cùng phải đối mặt chống lại Napoléon Bonaparte trong trận Waterloo.

Phe Đức
Trong chiến dịch phe Đức, bốn màn chơi đầu tiên diễn ra trong giai đoạn Thế chiến I với sự hiện diện của Nam tước Đỏ (Red Baron). Người chơi vào vai Richthofen trải qua những ngày đầu tiên của sự nghiệp Nam tước Đỏ cho đến những chiến tích của ông trên Mặt trận phía Tây. Màn chơi đầu tiên liên quan đến việc hướng dẫn Richthofen và viên phi công của ông là Bá tước Holck đến nơi an toàn sau khi máy bay của họ bị bắn rơi trên không phận Ba Lan vào năm 1914, nhưng sang màn chơi tiếp theo, Richthofen chỉ đóng vai trò là nhân vật phụ. Trong ba màn chơi tiếp theo, người chơi sẽ bảo vệ các lô hàng nguyên vật liệu chiến tranh vào Đức, điều khiển quân Đức ở trận Verdun và Kaiserschlacht tại trận Somme 1918.

Phần thứ hai, bao gồm ba màn chơi, chủ yếu đề cập đến các chiến dịch của Đức Quốc xã trong những năm đầu của Thế chiến II ở châu Âu. Màn chơi đầu tiên giới thiệu chiến thuật Blitzkrieg mà người chơi sẽ sử dụng nó để chinh phục Ba Lan, các quốc gia Scandinavia và Pháp trước khi liên minh Mỹ-Liên Xô tuyên chiến với Đức. Ở màn chơi tiếp theo nói về tàu ngầm Đức và mục tiêu tiêu diệt hải quân của Vương quốc Anh trong Trận chiến nước Anh trong đó chiếc thiết giáp hạm Bismark phải chống lại Hạm đội Nhà hùng hậu của Anh quốc. Trong màn chơi cuối cùng, người chơi tham gia chiến dịch Sư tử biển (trên thực tế chưa bao giờ thành công) sẽ chỉ huy Không quân Đức Luftwaffe tiến hành không kích bờ biển phía nam của nước Anh và sau đó quân đội Đức được tập hợp đổ bộ lên đất Anh dưới sự chỉ huy của Thống chế Erwin Rommel. khi tình thế bất lợi cho người Anh, Hạm đội 8 Hoa Kỳ (dẫn đầu bởi hàng không mẫu hạm Enterprise) sẽ neo đậu ở eo biển Bristol và đe dọa làm suy yếu cuộc xâm lược bằng cách trực tiếp hỗ trợ trong việc bảo vệ Vương quốc Anh (mặc dù trên thực tế Mỹ đứng trung lập và không tuyên chiến với Đức Quốc xã). Màn chơi cuối cùng kết thúc với sự phá hủy của Hạm đội 8, toàn bộ Hoàng gia Anh di tản sang Canada và quần đảo Anh sáp nhập vào lãnh thổ của Đệ tam Đế chế Đức.

Phe Nga
Trong chiến dịch phe Nga, người chơi sẽ lãnh đạo Novaya Nga với mục tiêu tái thiết Liên bang Nga. Trò chơi bắt đầu vào năm 2018, khi nhà bất đồng chính kiến chính trị của Nga, Grigor Stoyanovich đã khơi dậy một cuộc nội chiến toàn quốc từ Volgograd và sau đó lên nắm giữ quyền lực tại điện Kremlin. Màn chơi thứ hai là về cuộc chinh phục lục địa châu Âu, nơi mà một liên minh giữa Đan Mạch, Na Uy, Ukraina và Vương quốc Anh không thành công trong việc cố gắng tách Novaya Nga ra khỏi Moskva bằng vũ lực và hỗ trợ các phiến quân chống lại Grigor hiện đang ẩn náu tại Kuybyshev. Trong màn chơi thứ ba, Grigor giờ đã cao tuổi bổ nhiệm vệ sĩ robot của ông làm người kế nhiệm chính thức, đập tan một cuộc đảo chính tại Moskva với sự giúp đỡ từ các lực lượng trung thành và cuối cùng qua đời vì bệnh tim. Dưới sự thống trị của Grigor II, Novaya Nga tiếp tục công cuộc chinh phục thế giới. Trong một nhiệm vụ bí mật thâm nhập sâu suốt cuộc xâm lược đầy tốn kém của Novaya Nga vào Trung Quốc, các nhà khoa học Trung Quốc đã tìm cách cố gắng để tạo ra một cỗ máy thời gian. Sự thất bại của Trung Quốc suýt nữa ngăn chặn nghịch lý thời gian nhưng sự tàn phá của cỗ máy thời gian đã để lại Sergei Molotov bị nhiễm một liều bức xạ điện từ gây chết người cần phải thay thế phần lớn cơ thể của anh bằng cách cấy ghép điều khiển học. Vào thời gian này, Novaya Nga đã kiểm soát phần lớn lục địa Á-Âu. Trong màn chơi áp chót, suốt cuộc tấn công xâm lược vùng biển Caribbean, Cuba và Hoa Kỳ vào năm 2098, Tướng Sergei Molotov cuối cùng nhận ra rằng Grigor II đã trở nên điên loạn khi Grigor II ra lệnh cho Molotov thông qua một liên kết vệ tinh để tiêu diệt toàn bộ dân số hơn 18 triệu người của Cuba đối với nguy cơ tiềm năng về một cuộc nổi loạn. Bằng cách đào thoát sang Mỹ và hợp tác với đặc vụ của lực lượng đặc biệt Molly Ryan, ông ban hành lại kế hoạch của Trung Quốc bằng cách giành lại Cuba trong một cuộc phản công và xây dựng một cỗ máy thời gian du hành trở lại Voronezh vào năm 2018 để thay đổi quá khứ. Họ đến chỉ một vài phút quá muộn khi Grigor đã rời Voronezh trong một chiếc xe tải chở khoai tây. Ngoài ra, Grigor II đã biết được về các kế hoạch của họ và sử dụng cỗ máy thời gian để du hành trở lại và sử dụng các công nghệ của tương lai để củng cố Volgograd với một biệt đội khá lớn gồm toàn người máy trang bị vũ khí công nghệ cao. Nhưng Molotov và Ryan đã chế ngự được ngay cả lợi thế công nghệ của Grigor II bằng cách gửi gián điệp về để ăn cắp công nghệ cho chính họ. Một cuộc đấu tranh lớn nổ ra giữa lực lượng Chính phủ và Đảng Ushi chỉ kết thúc với sự hủy diệt của Grigor II và vụ ám sát Grigor Stoyanovich (người đã chứng minh là không hợp lý do kiến thức về sức mạnh quân sự của Novaya Nga từ người kế nhiệm ông). Chiến dịch kết thúc với một câu hỏi chưa được trả lời:

Phát triển

Empire Earth được Stainless Steel Studios công bố vào ngày 31 tháng 3 năm 2000, với ngày phát hành dự kiến nửa đầu năm 2001. Khi lần đầu tiên được phỏng vấn về game, Rick Goodman và Stefan Arnold đã nhận xét về tiến độ và bố cục của game vào ngày 12 tháng 12 năm 2000. Họ đề cập đến nhiều mặt của trò chơi bao gồm cả việc sử dụng các anh hùng, nâng cấp đơn vị, sự đa dạng phe phái, xây dựng kinh tế và đánh bóng sản phẩm lần cuối.

Ngày 18 tháng 1 năm 2001, Stainless Steel Studios đã thêm vào Damon "Stratus" Gauthier để làm về phần chơi nhiều người của game. Ông từng là cựu binh của một số giải đấu StarCraft và có ý muốn cân bằng mục chơi mạng của game. Empire Earth cũng xuất hiện tại E3 2000 và E3 2001 để thông báo về sự phát triển của game cũng như tung ra bản thử nghiệm beta và đoạn phim giới thiệu được phát hành vào đầu tháng 8 năm 2001. Năm 2005, Stainless Steel Studios đã đóng cửa do thiếu kinh phí trong việc phát triển game và trả lương nhân viên.

Đón nhận

Đánh giá

Empire Earth đạt số điểm tầm 82% theo Game Rankings và đoạt giải thưởng "PC Game of the Year" (trò chơi máy tính của năm) 2001 từ GameSpy. Game được IGN xếp hạng 8.5/10 và nhận xét rằng "Bất kỳ ai quen thuộc với Age of Empires sẽ bị nhấn chìm vào Empire Earth. Với một số bổ sung và một vài thay đổi nhỏ về mô hình kinh tế và giao diện gần chính xác như vậy vào Age of Empires II". GameSpot không mấy ấn tượng, chỉ cho 7.9/10 và nói "Empire Earth tốt nhất chỉ dành cho những người chơi chiến lược thời gian thực lão luyện mà chẳng bận tâm về mặt đồ họa và âm thanh tệ hại nhưng thay vào đó sẽ thích thú với khả năng hồi tưởng 14 kỷ nguyên khác nhau của chiến tranh nhân loại". Game Informer thất vọng và chấm với số điểm 6.25/10 rồi nói "Empire Earth không thể bước đi như thể chỉ được cái nói suông. Mặc dù không có bản vá lỗi nào có thể sửa chữa một trong các mục nói trên, sau này chắc chắn sẽ thấy một số loại điều chỉnh nhanh chóng trong tương lai gần".

Tạp chí Thế giới Vi Tính chuyên mục Game Club ca ngợi "Empire Earth tạo cho ta cảm giác như được chơi đến 14 trò chơi khác nhau. Mỗi kỷ nguyên có một phong cách riêng. Những chiến binh cưỡi ngựa với gậy gộc đơn sơ sẽ trở thành kỵ sĩ áo giáp sắt trong các trận chiến ác liệt thời Trung Cổ. Và rồi chiến thuật thay đổi khi xuất hiện thuốc súng. Bất thình lình, một người nào đó sáng chế ra súng máy, bạn lại phải vắt óc tìm kiếm một chiến thuật mới" cùng phong cách đồ họa "Không giống Age of Empires, Empire Earth được xây dựng trong không gian 3 chiều nền cần đến những hệ thống có cấu hình mạnh. Đồ họa của trò chơi thực sự nổi bật: cảnh máy bay nhào xuống xé rách không khí, tàu ngầm lướt băng băng dưới mặt nước và những cuộc rượt đuổi trên các sườn đồi được thể hiện hết sức chân thực. Bạn có thể phóng to khung cảnh để quan sát rõ hơn và rồi bạn sẽ thật sự bất ngờ khi chiêm ngưỡng các trận đánh ác liệt trong không gian 3D. Ngoài ra, các đoạn phim cũng không chê vào đâu được. Mỗi thời kỳ sẽ được miêu tả chân thực qua âm thanh cũng như hình ảnh đồ họa của trò chơi. Đây cũng là một trong những thế mạnh của Empire Earth".

Empire Earth đã bán được hơn 1 triệu bản. Ngoài ra nó còn được tái phát hành trong bản gộp Empire Earth Gold Edition vào ngày 6 tháng 5 năm 2003. Nó gồm cả phiên bản gốc và bản mở rộng, hướng dẫn sử dụng và cây công nghệ cho cả hai bản game, tài liệu tham khảo phím nóng và cuốn hướng dẫn chiến lược chính thức.

Phần tiếp theo
Empire Earth còn tung ra một số phần tiếp theo và bản mở rộng cuối cùng cho Empire Earth là Empire Earth: The Art of Conquest được phát hành vào 5 tháng năm 2002, phần tiếp theo là Empire Earth II được phát hành vào năm 2005. Empires: Dawn of the Modern World được coi là "phần tiếp theo tinh thần" cho Empire Earth, kể từ khi nó được Stainless Steel Studios làm và phát hành giữa Empire Earth và Empire Earth II. Phiên bản điện thoại di động của Empire Earth là Empire Earth Mobile được phát hành vào năm 2005. Phần tiếp theo cuối cùng của dòng game là Empire Earth III được phát hành vào ngày 6 tháng 11 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi điện tử năm 2001
Trò chơi chơi nối mạng
Trò chơi dựa trên lịch sử
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Trò chơi dùng Titan Engine
Trò chơi trên Windows
Trò chơi trực tuyến nhiều người cùng chơi
Trò chơi điện tử có bản mở rộng
Video game có nội dung du hành thời gian
Empire Earth


title: Empire Earth: The Art of Conquest

text:
Empire Earth: The Art of Conquest (tạm dịch: Đế quốc Địa Cầu: Nghệ thuật Chinh phục) là phiên bản mở rộng chính thức của trò chơi máy tính thuộc thể loại chiến lược thời gian thực Empire Earth. Game do hãng Mad Doc Software phát triển và Sierra Entertainment phát hành vào ngày 17 tháng 9 năm 2002 tại Mỹ. Phiên bản châu Âu được phát hành vào cuối năm và năm sau ở Nhật Bản. Phiên bản gộp Empire Earth Gold Edition bao gồm cả bản đầu và mở rộng được phát hành vào ngày 6 tháng 5 năm 2003.

Art of Conquest thêm vào một số tính năng mới cho phiên bản gốc Empire Earth, bao gồm các đơn vị, phe phái mới (Nhật và Triều Tiên), quyền năng và các đơn vị anh hùng mới toanh. Art of Conquest còn bổ sung thêm ba chiến dịch mới là La Mã cổ đại, Chiến tranh thế giới thứ hai và Sao Hỏa thế kỷ 24. Game nhận được đánh giá hỗn hợp, trung bình 66% trên Game Rankings.

Cách chơi
Để biết thêm thông tin xem Cách chơi Empire Earth.
Lối chơi trong bản Art of Conquest cũng tương tự như phiên bản đầu tiên Empire Earth, dù có một số thay đổi. Khó khăn biến thiên được thêm vào những màn chơi này đã không nhận được trong bản vá lỗi của phiên bản đầu Empire Earth. Khả năng chơi trực tuyến nhiều người đã được thêm vào, cho phép người chơi chơi trực tuyến lên đến 7 người chơi khác hoặc qua internet thông qua một hệ thống hành lang, hoặc trên mạng máy tính cục bộ (LAN).

Bổ sung thêm kỷ nguyên thứ XV là thời đại Vũ trụ mới cho phép xây dựng sân bay vũ trụ và tàu vũ trụ trên bản đồ. Robot thay thế nông dân trong thời đại Nano và bộ binh trong thời đại Vũ trụ (các robot được gọi là Watchmen). Ruộng thời kỳ Nano được vận hành bới các robot và do đó các nông trường thời đại Vũ trụ không còn cần các nông dân để quản lý chúng. Mỗi phe phái đều có thực lực riêng biệt gọi là "Civ Power". Thông thường, những năng lực này chỉ có sẵn trong những kỷ nguyên nhất định. Civ Power giúp cho mỗi quốc gia một đặc tính ví dụ như Trung Quốc có khả năng "sản xuất nhanh trong thời gian nhất định" trong khi Nhật Bản có khả năng sở hữu binh chủng "cyber ninja" rất mạnh.

Empire Earth hỗ trợ hình thức chơi nhiều người thông qua kết nối mạng LAN và trực tuyến. Mục chơi mạng giống hệt nhau dưới hình thức chơi đơn. Sang bản mở rộng Art of Conquest thì mục chơi mạng lại lộ ra những lỗi mà người chơi có thể khai thác để tạo lợi thế không công bằng. Nhà phát hành của game, Vivendi Games, đã thành lập diễn đàn nơi người chơi có thể tường trình những lỗi sơ hở. Máy chủ phần chơi nhiều người đã được thực hiện offline vào ngày 1 tháng 11 năm 2008, người chơi chỉ có thể chơi thông qua mạng lưới khu vực địa phương.

Chiến dịch
Ba chiến dịch mới được thêm vào trong The Art of Conquest gồm: chiến dịch La Mã cổ đại về Gaius Marius và Julius Caesar, một chiến dịch liên quan đến cuộc chiến tranh ở Thái Bình Dương trong Thế chiến II, và một chiến dịch châu Á trong tương lai liên quan đến các thuộc địa của Sao Hỏa.

La Mã
Chiến dịch La Mã xoay quanh cuộc chiến đấu của Marius và công cuộc chinh phục của Julius Caesar. Chiến dịch này bao gồm sáu màn chơi riêng biệt.

Màn chơi đầu tiên bắt đầu vào cuối những năm Cộng hòa La Mã. Người chơi trong vai Gaius Marius đang sở hữu một đạo quân nghĩa vụ và phải đánh bại các mối đe dọa kết hợp của đám dân man tộc Teutonic và lực lượng xâm lược rợ Cimbri vào Ý năm 102-101 trước Công nguyên.

Màn chơi thứ hai chuyển câu chuyện đi vào thực tế thay thế khi Gaius Marius phải chạy trốn khỏi Lucius Cornelius Sulla tới Carthage và sau đó đánh bại bọn cướp Jugurthian để nhận được sự hỗ trợ của Thượng viện Carthage (Voi chiến và tàu vận tải). Sau đó, người chơi phải giành được chiến thắng bằng cách giết chết các nghị viên Viện Nguyên Lão trung thành với Sulla và giải phóng Rome từ chế độ độc tài của hắn.

Màn chơi thứ ba nói về chuyến lưu vong của Caesar vào Hy Lạp và Tiểu Á, nơi ông nhận được sự giúp đỡ nhằm thoát khỏi sự truy lùng từ đám thợ săn tiền thưởng người Hy Lạp dưới quyền vua hải tặc trên đảo Crete. Ở Tiểu Á ông phải giúp vua Bythnia chống lại phiến quân đã chiếm đóng Mytilene/Lesbos. Màn chơi kết thúc bằng một cuộc quyết chiến chống lại đạo quân Lê dương phương Đông ở Thracia.

Màn chơi thứ tư mô tả cuộc chinh phục xứ Gaul của Julius Caesar và cuộc xâm lược nước Anh. Người chơi bắt đầu ở tỉnh Hispania của La Mã (Tây Ban Nha hiện nay). Tại đây, ông phải thu thập và cung cấp một số lượng lớn tài nguyên trong một thời gian nhất định để trả cho Marcus Crassus để được sự hỗ trợ của ông ta tại Rome trong khi chiến đấu quân rợ địa phương. Màn chơi tiếp tục với đám di dân người Helvetii đang cố gắng xông vào định cư ở Tây Ban Nha bằng cách băng qua dãy núi Pyrenees. Sau khi đánh bại người Helvetti, người chơi phải dẫn quân đội tiến vào xứ Gaul và chinh phục các bộ lạc Gallic khác nhau gồm Ambrones, Bỉ và Suebi. Sau đó, ông phải vượt qua eo biển nước Anh và đánh bại người Celt ở Anh.

Màn chơi thứ năm nối tiếp cuộc chiến tranh của Caesar với đồng minh và bạn cũ của mình là Pompey. Màn chơi bắt đầu với cuộc vượt sông Rubicon nổi tiếng, sau đấy là cuộc chinh phục Ý của ông và chiến dịch Hy Lạp ngắn ngủi được kết thúc tại trận Pharsalus.

Màn chơi cuối cùng nói chi tiết về cuộc chinh phục Ai Cập thuộc vương triều Ptolemaic của Caesar, nơi ông buộc phải chọn lựa phe phái để giúp đỡ, Cleopatra VII hoặc Ptolemaios XIV. Cả hai đều có mục tiêu và các tình huống khác nhau:

Nếu chọn Cleopatra VII sẽ giúp Caesar kiểm soát thành phố lớn nhất Alexandria, nơi ông bắt đầu. Sau đó ông phải cầm chân lực lượng của Ptolemaios XIV và ngăn chúng chiếm giữ Nhà Chính bên trong thành phố trong khi cố gắng phá hủy nơi đóng quân ở sa mạc bên ngoài thành phố của Ptolemaios.

Nếu chọn Ptolemaios XIV sẽ rất nguy hiểm khi Caesar và quân đội của ông phải di chuyển một cách nhanh chóng để thoát khỏi Alexandria hoặc có nguy cơ bị áp đảo bởi lực lượng của Cleopatra. Sau đó ông phải tập hợp quân lại bên ngoài một trong các trại đóng quân của Ptolemaios trong sa mạc và kế đến phải chiếm được Nhà Chính bên trong thành phố để giành được chiến thắng.

Nếu người chơi chọn giúp Cleopatra, Ptolemaios sẽ (sau một khoảng thời gian nhất định) gửi binh sĩ đến chỗ kim tự tháp Cheops và cố gắng làm mất đi một nửa cột máu. Nếu họ thành công, người chơi bị đánh bại và sau đó phải load lại save game (mặc dù có tồn tại một lỗi màn chơi cho phép người chơi phá hủy kim tự tháp bằng cách chọn nó và nhấn delete mà không bị đánh bại, do đó vĩnh viễn ngăn chặn Ptolemaios khỏi làm hư hại một công trình đã bị phá hủy).

Thái Bình Dương
Chiến dịch Thái Bình Dương bao gồm sáu màn chơi riêng biệt. Một đoạn phim mở đầu màn chơi cho người chơi điều khiển trận Midway. Màn chơi này kết thúc với vụ chìm tàu sân bay Akagi, Sōryū, Kaga và Hiryū của Nhật Bản. Sau đó, câu chuyện còn bao gồm trận Guadalcanal vào năm 1943 và sau đó chiến dịch nhảy cóc từ đảo này qua đảo khác dưới sự đạo diễn của Douglas MacArthur có liên quan đến việc giết chết Đô đốc Isoroku Yamamoto. Các màn chơi tiếp theo bao gồm một nhiệm vụ đặc biệt tại Miến Điện, trận chiến vịnh Leyte và trận tái chiếm Leyte. Câu chuyện kết thúc với trận chiến Iwo Jima, đó là màn chơi ngắn nhất trong game. Nó được hoàn thành bằng cách gửi năm đội thủy quân lục chiến đến mũi phía nam đảo. Điều này đề cập đến hình ảnh nổi tiếng của Thủy quân lục chiến Mỹ nâng cao quốc kỳ Hoa Kỳ tại núi Suribachi. Xem thêm tấm ảnh Dựng cờ trên đảo Iwo Jima.

Châu Á

Chiến dịch này được kể từ quan điểm của gia tộc Kwan Do, một gia tộc có ảnh hưởng khá lớn và tuyên bố mình là hậu duệ của triều đại nhà Tần và được chia thành hai phần. Phần đầu nói chi tiết về thuộc địa của Sao Hỏa. Ngay sau khi phát hiện ra cơ hội có thể lập thuộc địa trên Sao Hỏa, các cường quốc lớn của Trái Đất lao vào cuộc tranh giành để phát triển công nghệ và nguồn lực cần thiết để thiết lập các khu định cư. Một trong những thế lực mới nổi là Liên minh các nước Cộng hòa châu Á (UFAR), được thành lập và cuối cùng bị kiểm soát bởi gia tộc Kwan Do. Gia tộc Kwan Do là chủ sở hữu giàu có của Tập đoàn Điện tử Viễn thông Kwan Do. Chính phủ UFAR chiến đấu để đàn áp cuộc nổi loạn địa phương và các hoạt động khủng bố dưới sự hậu thuẫn của "Eye of God" (Mắt Chúa), một tổ chức cực đoan đã tuyên bố rằng Trái Đất là ngôi nhà duy nhất cho nhân loại. Trong khi đó, UFAR cũng phải đấu tranh để phát triển một chương trình thuộc địa cạnh tranh với các siêu cường đối thủ. Một thuộc địa của UFAR trên Sao Hỏa cuối cùng được xây dựng với sự giúp đỡ từ Nhật Bản, cùng với các khu định cư được xây dựng bởi Tập đoàn của Mỹ/Canada, Liên minh châu Âu Novaya Nga và Cộng hòa Nhật Bản. Với các thuộc địa được thành lập, Sao Hỏa được chia thành năm khu vực. Phần hai lấy bối cảnh 250 năm sau phần đầu tiên, trong kỷ nguyên thời đại Vũ trụ. Triều đại Kwan Do đã bị lật đổ và các điều kiện khắc nghiệt trên Sao Hỏa và thuế má ngày càng tiêu cực của chính phủ Trái Đất cuối cùng đã buộc cư dân thuộc địa Sao Hỏa phải tiến hành nổi dậy chống đối. Trong cuộc cách mạng, Khan Sun Do, một hậu duệ của gia tộc Kwan Do hợp nhất năm vùng lãnh thổ. Với việc giành được Chiến hạm Không gian Yamato, người Sao Hỏa chiến đấu trong một cuộc chiến tranh liên hành tinh chống lại Trái Đất để bảo đảm sự độc lập của họ. Chiến dịch kết thúc với sự thành công của trận chiến cuối cùng vì nền độc lập Sao Hỏa và lễ nhậm chức của Khan Sun Do là nhà lãnh đạo đầu tiên của Sao Hỏa.

Phát triển
Bản mở rộng The Art of Conquest cho Empire Earth được Sierra công bố vào tháng 5 năm 2002 (nhà phát hành gốc của trò chơi, sau đó chuyển qua cho Vivendi). Quá trình phát triển game được Stainless Steel Studios chuyển sang hãng Mad Doc Software làm vì Stainless Steel đang bận làm Empires: Dawn of the Modern World. Theo Steve Beinner, quản lý thương hiệu của loạt game Empire Earth thì bản mở rộng của Empire Earth đã được lên kế hoạch ngay cả trước khi bản đầu tiên được phát hành. Nhà phát triển đã lắng nghe thông tin phản hồi từ cộng đồng game thủ và lên kế hoạch và lịch trình phát hành các tính năng mới phù hợp. Trong một cuộc phỏng vấn với IGN.com, Steve Beinner cho biết: "Mọi người yêu cầu bổ sung thêm các đơn vị và màn chơi mới. Nó dựa trên các cuộc điều tra chúng tôi đã làm và phân phối trên cơ sở toàn thế giới".

Dự án Art of Conquest được tiến hành vào đầu năm 2002, với kế hoạch ngày phát hành vào cuối năm đó. Nhà phát triển đã quyết định "trò chơi sẽ không có mặt tại E3 (Electronic Entertainment Expo tức Triển lãm Giải trí Điện tử), bởi vì lịch trình phát triển chặt chẽ và trên thực tế rằng Sierra không muốn nhà phát triển phân tâm bằng cách tạo ra một bản demo E3". Bản thử nghiệm Beta của Art of Conquest bắt đầu được tung ra vào ngày 5 tháng 8 năm 2002. và bao gồm một bản đồ mục chơi mạng duy nhất có thể được chơi thông qua tất cả 15 kỷ nguyên của bản mở rộng, cho phép người chơi thử nghiệm tất cả các tính năng mới của game. Art of Conquest còn gộp trong bản phát hành của Empire Earth Gold Edition, được tái phát hành của cả Empire Earth và Art of Conquest.

Đón nhận
<div style="font-size: 90%;float:right;border-left:1em solid white">
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+Điểm đánh giá
!Nơi đánh giá
!Điểm số
|-
|IGN
|7.8/10
|-
|GameSpy
|4.5/5
|-
|GameSpot
|5.2/10
|-
|PC Gamer
|85%
|-
|The Armchair Empire|6.8/10
|}
</div>
Sự đón nhận toàn diện Art of Conquest nhìn chung khá lãnh đạm. Game Rankings chỉ chấm trung bình 66%, và Metacritic còn cho mức trung bình thấp hơn nữa là 63%. IGN, người cho 7.8/10 điểm, cho rằng "Trong khi là một game có tiếng tốt, chẳng đủ sức để buộc tôi gợi lại sự bổ sung đáng kể có trong phiên bản đầu tiên. Dù nó có hay không có giá trị để cho bạn chọn một trong những điều này phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc bạn thích thú phiên bản gốc bao nhiêu. Với rất ít thay đổi đáng kể đóng gần chính xác như nhau. Đối với những người không thể chịu được Empire Earth, bản mở rộng là hoàn toàn phù hợp. Chỉ cần không mong đợi bề rộng và mục tiêu của phiên bản đầu tiên". Armchair Empire cho game 6.8/10 điểm và nhận xét "Art of Conquest đích xác chẳng mang đến bất kỳ sự xấu hổ hoặc tủi thẹn nào của Empire Earth, nhưng nó không làm bất cứ điều gì để làm cho chính nó phải có dành cho người hâm mộ Empire Earth. Nó nói rằng hầu hết những người hâm mộ Empire Earth sẽ thích những gì Art of Conquest đưa ra". Cuối cùng, GameSpot chấm 5.2/10 điểm và nói "Cuối cùng, The Art of Conquest chẳng thêm thắt gì nhiều đủ để tạo ra sự khác biệt". Một lời chỉ trích đáng chú ý từ GameSpot về cách mà Vũ trụ được bổ sung trong game. Phi thuyền không gian chỉ có trên bản đồ nhất định và lối chơi khá giống nhau như kiểu công trình bến tàu mặt nước được xây dựng và tàu vũ trụ di chuyển nhiều y như tàu hải quân. Một số nhận xét khác đã phát hiện ra lỗi với cái giá của game là 30 USD. Nhà phê bình IGN nói: "Tôi thích Art of Conquest nhiều hơn nhưng nó lại sụt giảm giá trị xuống chỉ còn 30$".

Âm nhạc của Art of Conquest'' chưa bao giờ được phát hành như một đĩa CD nhạc nền nhưng âm nhạc trong game lại nhận được lời phê bình tán thành, nhận được số điểm 7/10 từ GameSpot. IGN mô tả âm thanh như "đủ sức thuyết phục, với tiếng động trận chiến thực tế xuyên suốt các thời kỳ khác nhau của game. Mỗi kiểu tấn công được tạo thành một âm thanh đặc biệt và sau một thời gian, bạn có thể phát triển một cảm giác tốt về mức độ của một trận chiến chỉ bằng cách lắng nghe nó". IGN cho âm thanh số điểm 7/10 xét về tổng thể nhưng đã có một số lời chỉ trích, nhận xét rằng "Một vài trục trặc làm giảm giá trị từ một bản nhạc nền có khả năng khác nhau. Lồng tiếng kha khá và âm nhạc tốt".

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website  at Mad Doc Software

Heaven Games

Trò chơi điện tử năm 2002
Trò chơi chơi nối mạng
Trò chơi dựa trên lịch sử
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Trò chơi có bản mở rộng
Trò chơi dùng Titan Engine
Trò chơi trên Windows
Trò chơi trực tuyến nhiều người cùng chơi

de:Empire Earth#Empire Earth: Zeitalter der Eroberungen


title: Tom Clancy's Ghost Recon

text:
Tom Clancy's Ghost Recon (tạm dịch: Tom Clancy Biệt đội Ma) là trò chơi máy tính thuộc thể loại bắn súng chiến thuật lấy bối cảnh giả tưởng do hãng Red Storm Entertainment phát triển và Ubisoft phát hành vào năm 2001 cho hệ điều hành Microsoft Windows. Phiên bản chuyển hệ cho Mac OS, PlayStation 2 và Xbox được phát hành vào năm 2002 và Nintendo GameCube năm 2003. Phiên bản cho N-Gage và Game Boy Advance cũng được dự tính phát hành nhưng về sau bị hoãn lại vô thời hạn. Ngoài ra, Ghost Recon còn có thêm hai bản mở rộng gồm Desert Siege và Island Thunder cũng như nhiều phiên bản tiếp theo dành cho PC và các hệ máy console khác. Riêng bản Island Thunder không được phát hành cho hệ máy PS2 mà thay vào đó là bản Jungle Storm.

Cốt truyện
Ghost Recon bắt đầu vào tháng 4 năm 2008 khi nước Nga đã rơi vào tay những chính khách theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan với Dmitri Arbatov được bầu làm Tổng thống và họ thành lập Liên minh Dân chủ Nga (RDU) nhằm mục đích chinh phục Ukraina, Belarus, Kazakhstan và các nước Cộng hòa Xô viết cũ khác. Trong lúc chiến tranh leo thang, tổn thất ngày càng tăng lên và các con tin đang bị lực lượng đối lập bắt giữ thì toàn bộ niềm tin được đặt lên vai các chiến sĩ thuộc lực lượng Ghost Recon (gọi tắt là Ghost). Tiêu chí của Ghost Recon là hạn chế đổ máu, đẩy mạnh việc tìm và giải cứu, và cố gắng bảo toàn lực lượng.

Trong nhiệm vụ đầu tiên của game, Ghost chiến đấu với phiến quân Gruzia những người quấy rối chính phủ hợp pháp và các đồng minh của nó. Sự hiện diện của họ buộc chính phủ Nga phàn nàn với Liên Hợp Quốc rằng Mỹ đã can thiệp vào công việc nội bộ của họ và lấy cớ gửi quân đội tới hỗ trợ các phiến quân. Ghost ngăn chặn lực lượng xâm lược trong khi người nước ngoài di tản khỏi đất nước. Cuối cùng, Ghost cùng tất cả tàn dư quân đội Mỹ ở Gruzia và đáp chiếc trực thăng cuối cùng ra khỏi Đại sứ quán Mỹ ở Tbilisi ngay khi quân Nga tiến vào thành phố. Chính phủ Gruzia bỏ trốn tới Genève và thiết lập một chính phủ lưu vong trong khi RDU sáp nhập Gruzia thì Mỹ, Anh và Đức công khai lên án dữ dội.

Ghost được sớm triển khai tới các nước Baltic để đáp lại một cuộc xâm lược do Nga phát động ba ngày trước các đánh giá tình báo. Chiến dịch thứ hai tập trung vào nỗ lực của các Ghosts làm chậm bước tiến công tranh thủ thời gian cho các đơn vị NATO rút về chỗ lực lượng với những bí mật của họ đến từ Đức. Ghosts chiến đấu bên cạnh lực lượng Mỹ để đẩy quân đội Nga ra khỏi vùng Baltic, với những chiến thắng ở Utena, Rezekne, và Vilnius. Sự kết thúc thảm khốc của cuộc xâm lược Baltic đã gây tổn thất nặng cho RDU khiến Arbatov bị đổ lỗi vì thiên tai và được đặt dưới sự quản thúc tại gia.

Chiến dịch thứ ba và cuối cùng tập trung vào cuộc đột nhập của Ghost vào Nga với nhiệm vụ đầu tiên của họ là giải cứu tù binh chiến tranh Mỹ và Nga phản đối chính phủ. Việc quân đội xử tử Tổng thống Arbatov đã làm nổ ra một cuộc nổi loạn ở biên giới trên toàn quốc vào một cuộc nội chiến đẫm máu. Những kẻ dân tộc cực đoan nhanh chóng mất đi sự hỗ trợ từ dư luận và nhiều thành viên của RDU cũng được giải thoát hoặc từ bỏ liên minh. Sau đó, Ghost tấn công các căn cứ của Nga chẳng hạn như căn cứ hải quân tại Murmansk và căn cứ không quân tại Arkhangelsk, làm suy yếu sức mạnh chiến đấu của phe dân tộc cực đoan. Lực lượng RDU đã bị quốc tế lên án mạnh mẽ và tan rã trên thực tế sau khi họ làm nổ vũ khí hạt nhân trong một trận chiến ở phía bắc Moskva giữa phe dân tộc cực đoan và liên quân Mỹ-Nga.

Sau khi Ghost thành công trong việc làm suy yếu phe dân tộc cực đoan. Lực lượng NATO tấn công Moskva với Ghosts dẫn đầu các cuộc tấn công. Các lực lượng chủ nghĩa dân tộc cực đoan còn lại đã đưa xe thiết giáp và bộ binh của họ vào các khu rừng xung quanh Moskva để làm tuyến phòng thủ cuối cùng. Tuy nhiên, Ghost đã phá vỡ tuyến phòng thủ và mở đường cho NATO tiến quân vào thành phố. Ngày 10 tháng 11, lực lượng NATO cuối cùng đã tiến vào một Moskva bỏ hoang với tàn quân lực lượng dân tộc cực đoan còn lại dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Karpin vẫn còn trong điện Kremli kiên quyết cố thủ. Trải qua cuộc tấn công ác liệt cuối cùng của biệt đội Ghost ở Quảng trường Đỏ đã buộc phe dân tộc cực đoan phải đầu hàng vô điều kiện làm cả người Mỹ và những người Nga mới mới được giải phóng ăn mừng chiến thắng của họ.

Cách chơi
Lối chơi của Ghost Recon khác hẳn so với dòng game Rainbow Six trước đây. Thay vì dẫn đầu đội đặc nhiệm chống khủng bố, bây giờ người chơi là một thành viên trong lực lượng bộ binh đặc biệt có tên là "Những con ma" (Ghost). Trong Ghost Recon hầu hết các trận chiến đều diễn ra ở những vùng đất lớn, rộng rãi và người chơi hoàn toàn tự do để phát triển các chiến thuật của riêng mình. Trò chơi được phân chia thành 15 chiến dịch lớn, diễn ra ở những địa điểm thực trên khắp thế giới. Mỗi nhiệm vụ lại khiến các chiến sĩ của người chơi phải xử lý khác nhau để có thể hoàn thành các công việc tìm kiếm và giải cứu, phá hủy… Người chơi không chỉ muốn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, mà còn muốn đồng đội của mình sống sót qua các chiến dịch và họ sẽ khỏe mạnh hơn qua mỗi sự thành công đó.

Một điểm khác biệt trong Ghost Recon là không còn phần giới thiệu kế hoạch trước các nhiệm vụ. Người chơi có thể phải tổ chức hoạt động cho nhóm của mình một cách hết sức linh hoạt hoặc để trò chơi tự động sắp xếp thay và giao cho họ những nhiệm vụ thích hợp. Ngoài ra, Ghost Recon còn thể hiện sự cảnh báo đe dọa trên ống ngắm của người chơi. Ba vòng phía trong sẽ giúp người chơi phát hiện ra những nơi có thể có địch hay nơi đang xảy ra giao chiến. Hai vòng ngoài thì rất có ích trong việc định vị kẻ thù và vòng trong cùng sẽ sáng lên khi có kẻ thù cách người chơi dưới 40m, gây cảm giác hoảng sợ trong trường hợp nó tiếp tục sáng mà người chơi vẫn không phát hiện được quân địch ở đâu. Kho vũ khí của game được thiết kế hết sức chi tiết và đa dạng bao gồm các loại súng phổ biến trong giới quân sự như súng trường, súng bắn tỉa, súng lục lẫn vũ khí chống tăng và cuối cùng là vũ khí chiến đấu cá nhân mục tiêu OICW (Objective Individual Combat Weapon) tức khẩu súng phóng lựu. Ngoài ra còn có thêm hệ thống Land Warrior nhằm trang bị cho các chiến binh những dụng cụ hiện đại nhất như máy định vị GPS, máy tính và cả kính hồng ngoại nhìn trong đêm.

Các tay súng của người chơi có thể thực hiện ba kiểu tư thế là bước chạy, đi gập mình và bò sát đất. Người chơi càng nằm thấp bao nhiêu thì khả năng ngắm bắn sẽ càng tốt lên bấy nhiêu. Và tất nhiên, sự chính xác của các vũ khí sẽ bị giảm bớt trong khi người chơi di chuyển. Nhiều đặc điểm khác cũng được thêm vào khi người chơi tham gia vào chiến dịch của game ví dụ như những chiến sĩ với bộ quần áo chuyên dụng có thể chứa được hàng chục cân đạn và các vật dụng thiết yếu khác y như một người lích bộ binh trong thực tế. Thêm vào đó, sau khi hoàn thành mỗi nhiệm vụ, những ai trong đội của người chơi còn sống sót sẽ nhận được điểm chiến đấu (Combat Point). Người chơi có thể bổ sung điểm này vào bốn loại kỹ năng: lẩn tránh, sức chịu đựng, vũ khí hay khả năng lãnh đạo. Mỗi loại có thể được cho tối đa 8 điểm. Với tổng số 15 điểm có thể đạt được trong suốt trò chơi. Người chơi phải nâng cấp các chiến sĩ của mình bằng cách tăng điểm trong các trận chiến ở những vùng khác nhau. Khi một thành viên nào đó đạt được đến một trình độ kha khá, và khi anh ta bị bắn hạ thì người chơi sẽ phải load save và chơi lại. Đây cũng là một đặc điểm cuốn hút người chơi.

Người chơi cũng có thể dùng những người chơi ẩn để giúp tăng kinh nghiệm trong chiến đấu. Trước khi bắt đầu mỗi nhiệm vụ, lực lượng của người chơi có ba mục tiêu để giúp các thành viên trong đội tăng điểm. Sauk hi hoàn thành các nhiệm vụ trên, người chơi sẽ giải cứu được một anh hùng, một nhân viên đặc biệt mà người chơi có thể bổ sung vào đội của mình để tham gia các trận đánh. Những nhân viên chưa cần đến trong điệp vụ thường được trang bị những vũ khí chiến đấu tối tân. Do đó, khi họ tham gia vào đội thì chất lượng và những tùy chọn chiến thuật sẵn có của đội sẽ tăng lên rất nhiều. Ngoài phần chiến dịch ra, nhà sản xuất còn đưa vào phần chơi qua mạng với sự hỗ trợ đến 21 bản đồ, 5 thiết kế đặc biệt cho phần chơi nhiều người, 15 nhiệm vụ cho phần chơi chiến dịch và khả năng chơi các nhiệm vụ thêm khác. Lưu ý nữa là phần Arcade hoàn toàn chơi trong đêm nên buộc người chơi phải thực sự linh hoạt trong việc di chuyển cũng như hành động chiến thuật nhóm phù hợp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Ghost Recon website
 Red Storm Entertainment
 Ubisoft Entertainment

 Ghost Recon Wiki

Trò chơi điện tử năm 2001
Trò chơi Game Boy Advance bị hoãn
Trò chơi bắn súng chiến thuật
 01
Trò chơi Xbox
Trò chơi trên macOS
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi PlayStation Network
Trò chơi GameCube
Trò chơi của Ubisoft Entertainment
Trò chơi có bản mở rộng
Trò chơi lấy bối cảnh năm 2008
Trò chơi lấy bối cảnh ở Cuba
Trò chơi lấy bối cảnh ở Georgia
Trò chơi lấy bối cảnh ở Latvia
Trò chơi lấy bối cảnh ở Lithuania
Trò chơi lấy bối cảnh ở Nga
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử có bản mở rộng


title: Xa lộ Liên tiểu bang 71

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 71 (tiếng Anh: Interstate 71 hay viết tắt là I-71) là một xa lộ liên tiểu bang trong vùng Ngũ Đại Hồ/Trung Tây và Đông Nam Hoa Kỳ. Điểm đầu phía nam của nó nằm tại nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 64 và Xa lộ Liên tiểu bang 65 tại thành phố Louisville, Kentucky. Điểm đầu phía bắc của nó nằm tại một nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 90 tại thành phố Cleveland, Ohio.  I-71 chạy trùng với Xa lộ Liên tiểu bang 75 từ một điểm cách thành phố Cincinnati khoảng 20 dặm (30 km) về phía nam cho đến phố chính thành phố Cincinnati. Khoảng 3 phần tư tuyến đường của nó nằm ở phía đông của I-75, vì thế nó nằm không đúng vị trí trong hệ thống trục dọc ngang của Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang.

Trong khi I-71 được ấn định là một xa lộ liên tiểu bang bắc–nam (mã số lẻ) nhưng nó lại là một xa lộ chính đông–tây đối với xe cộ đi băng ngang Hoa Kỳ. Nó nối I-80 và I-90 đến I-70, và quan trọng là (qua ngã I-65) nó nối đến I-40.

Mô tả

Kentucky
Tại tiểu bang Kentucky, I-71 bắt đầu ở phía đông phố chính thành phố Louisville tại Nút giao thông lập thể Kennedy là nơi nó gặp I-64 và I-65. Nút giao thông này đôi khi được gọi là Giao điểm Mì Ý. Từ Louisville, nó gần như đi theo Sông Ohio trong con đường hình chéo đến phía bắc tiểu bang Kentucky. Giữa thành phố Louisville và thành phố Cincinnati, I-71 phần lớn là một xa lộ hai làn xe mỗi chiều, trừ một vài dặm trong thành phố Sparta nó có ba làn xe mỗi chiều. I-71 nhập với Xa lộ Liên tiểu bang 75 gần Walton và giao cắt Xa lộ Liên tiểu bang 275, đây là xa lộ vành đai của thành phố Cincinnati. Sau khi đi qua Covington, xa lộ cao tốc này qua Sông Ohio qua tần thấp của Cầu Brent Spence và tiếp tục vào thành phố Cincinnati.

Ohio
Tại Cincinnati, I-71 lập tức tách khỏi I-75 và đi theo hướng đông vào Xa lộ Fort Washington nơi nó tiếp tục đi qua phố chính thành phố Cincinnati cùng với Quốc lộ Hoa Kỳ 50 một đoạn ngắn hơn 1 dặm. Ngay phía đông phố chính, Quốc lộ Hoa Kỳ 50 tách khỏi I-71 và tiếp tục hướng đông trong khi I-71 bẻ cong lên hướng bắc và nhận một xa lộ phụ trợ là Xa lộ Liên tiểu bang 471, đây là xa lộ nhánh ngắn tại đông nam thành phố. I-71 sau đó đi theo hướng tổng quát đông bắc qua đô thị Cincinnati vào trong các khu ngoại ô lân cận. Sau một nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 275, xa lộ rời vùng đô thị và hướng về thành phố Columbus. Nó tiếp tục hướng đông bắc cho đến khi đến South Lebanon, Ohio là nơi nó bắt đầu cắt ngang hướng đông các vùng đồng bằng trong vùng tây nam tiểu bang Ohio. Xa lộ cao tốc qua Sông Little Miami bằng Cầu Jeremiah Morrow. I-71 đi về hướng thành phố Columbus, rồi giao cắt với xa lộp tránh I-270 trước khi đi về hướng bắc vào đô thị Columbus, nơi nó giao cắt với I-70 và đi ra khỏi thành phố Columbus. Xa lộ tiếp tục hướng bắc cho đến khi đến gần Delaware là nơi nơi nó lại quay hướng đông bắc. Bắt đầu trên đường đến thành phố Cleveland, I-71 vào vùng nông thôn có những nông trại trùng điệp nằm trên các triền núi thuộc Cao nguyên Allegheny. Nó tiếp tục đi đến Lodi/Westfield Center và điểm giao cắt của nó với I-76. Đi hướng bắc đến Medina, nó gặp điểm đầu của I-271. Sau đó xa lộ tiếp tục hướng bắc vào trong Quận Cuyahoga thị thành và các khu ngoại ô của thành phố Cleveland, giao cắt Xa lộ thu phí Ohio/I-80. Đi qua Phi trường Quốc tế Cleveland Hopkins, I-71 gặp I-480 vào phía tây thành phố Cleveland, tiếp tục hành trình đến phố chính. Nó giao cắt với Xa lộ Tiểu bang Ohio 176 và kết thúc tại Xa lộ Liên tiểu bang 90.

Các xa lộ phụ trợ
I-471 - nối phố chính thành phố Cincinnati với Xa lộ Liên tiểu bang 275
I-271 - tạo lối giao thông đến các khu ngoại ô phía đông của thành phố Cleveland và tạo điều kiện cho người lái xe trên Xa lộ Liên tiểu bang 71 đi đến Xa lộ Liên tiểu bang 90 chiều đi hướng đông mà không phải đi qua địa giới của thành phố Cleveland.

Tham khảo

Liên kết ngoài

I-71 on Cincinnati-Transit.net
Interstate-guide.com: Interstate 71
Historic photo; 1963 aerial view of I-71 construction between 17th and 5th avenues in Columbus, Ohio
Historic photo; gasoline tanker crash and fire collapses Cleveland Avenue overpass in Columbus, Ohio 6/28/1966
Historic photo; rebuilding the Cleveland Avenue overpass after it was destroyed by a gasoline tanker fire in 1966

71


title: Chola

text:
Vương triều Chola ( ) là một triều đại của người Tamil và là một trong số các triều đại cai trị lâu dài nhất tại Nam Ấn Độ. Các tài liệu tham khảo sớm nhất về triều đại Tamil này được viết từ thế kỷ thứ 3 TCN dưới sự cho phép của A Dục Vương của đế quốc Maurya, triều đại tiếp tục tồn tại cho đến thế kỷ 13.

Trung tâm của vương triều Chola là vùng thung lũng màu mỡ của sông Kaveri, song vương triều này đã cai trị một khu vực lớn hơn rất nhiều vào thời đỉnh cao-cuối thế kỷ thứ 9 cho đến đầu thế kỷ 13. Toàn bộ vùng đất ở phía nam của sông Tungabhadra đã được thống nhất và quản lý bởi một nhà nước trong một thời kỳ hơn hai thế kỷ. Dưới thời trị vì của Rajaraja Chola I và con trai là Rajendra Chola I, vương triều đã trở thành một thế lực quân sự, kinh tế và văn hóa tại Nam Á và Đông Nam Á.

Vào thời kỳ 1010–1200, lãnh thổ Chola trải dài từ quần đảo Maldives ở phía nam cho đến bờ sông Godavari tại Andhra Pradesh. Rajaraja Chola đã chinh phục bán đảo Nam Ấn Độ, sáp nhập nhiều phần tại Sri Lanka ngày nay và chinh phục các hòn đảo của Maldives. Rajendra Chola đã cử một đội viễn chinh đến Bắc Ấn Độ và giành được chiến thắng, đội quân đã đến sông Hằng và đánh bại người cai trị Pala là Mahipala. Ông cũng xâm lược thành công các vương quốc ở quần đảo Mã Lai. Vương triều Chola đã đi đến chỗ suy sụp vào đầu thế kỷ 13 với sự nổi lên của vương triều Pandya, và vương triều mới này cuối cùng đã khiến Chola sụp đổ.

Vương triều Chola đã để lại một di sản lâu dài. Sự bảo trợ của họ với văn hóa Tamil và lòng nhiệt thành của họ trong việc xây cất các ngôi đền đã tạo điều kiện cho sự ra đời của một số tác phẩm văn học và kiến trúc Tamil vĩ đại. Các quốc vương Chola mong muốn những ngôi chùa trong đế quốc của mình không chỉ là nơi thờ phụng mà còn là các trung tâm của hoạt động kinh tế. Họ đã đi tiên phong trong việc hình thành một chính phủ tập trung quyền lực và lập ra một bộ máy quan lại để phục tùng.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

UNESCO World Heritage sites – Chola temples
Art of Cholas
Chola coins
Chola coins of Sri Lanka
Devotion in South India: Chola Bronzes, Asia Society Museum exhibition

Bãi bỏ năm 1279

Quốc gia cổ trong lịch sử Ấn Độ
Triều đại Ấn Độ giáo
Cựu quốc gia châu Á
Chấm dứt năm 1279


title: Đế quốc Maurya

text:
Đế quốc Maurya là một thế lực hùng mạnh trên một diện tích rộng lớn vào thời Ấn Độ cổ đại, do vương triều Maurya cai trị từ năm 321 đến 185 TCN. Đế quốc Maurya bắt nguồn từ vùng Magadha tại đồng bằng hạ du sông Hằng (nay là Bihar, phía đông Uttar Pradesh và Bengal) ở mặt phía đông của tiểu lục địa Ấn Độ, đế quốc có kinh đô đặt tại Pataliputra (nay là Patna).
Đế quốc được Chandragupta Maurya thành lập vào năm 322 TCN, ông đã lật đổ vương triều Nanda và nhanh chóng mở rộng thế lực của mình về phía tây đến vùng trung và tây Ấn Độ do tận dụng được lợi thế là các thế lực địa phương ở các vùng này đang xâu xé lẫn nhau sau khi các đội quân Hy Lạp và Ba Tư của Alexandros Đại đế rút lui về phía tây. Năm 320 TCN, đế quốc đã hoàn toàn kiểm soát được vùng tây bắc bắc Ấn Độ, đánh bại và chinh phục các satrap do Alexandros để lại.

Với một diện tích 5.000.000 km², Maurya là một trong các đế quốc lớn nhất trên thế giới vào thời gian mà nó tồn tại, và là đế quốc lớn nhất từng tồn tại trên tiểu lục địa Ấn Độ. Vào lúc rộng nhất, đế quốc này mở rộng về phía bắc dọc theo ranh giới tự nhiên của dãy Himalaya, và mở rộng về phía đông đến vùng này là Assam. Ở phía tây, Maurya chinh phục chinh phục các vùng phía ngoài của Pakistan ngày nay, thôn tính Balochistan, các phần đông nam của Iran và nhiều phần của Afghanistan ngày nay, bao gồm cả các tỉnh Herat và Kandahar. Đế quốc mở rộng đến các vùng miền trung và miền nam dưới thời các hoàng đế Chandragupta và Bindusara, song không bao gồm một phần nhỏ vùng đất của các bộ lạc chưa được thám hiểm và các khu vực rừng gần Kalinga (nay là Orissa), cho đến khi chúng bị A Dục Vương (Ashoka) chinh phục. Đế quốc bắt đầu suy sụp từ 60 năm sau thời kỳ trị vì của A Dục Vương, và tan rã vào năm 185 TCN với sự hình thành của vương triều Sunga tại Magadha.

Dưới thời Chandragupta, đế quốc Maurya đã chinh phục vùng Ngoại-Ấn, đang nằm dưới quyền cai quản của người Macedonia. Chandragupta sau đó đã đánh bại cuộc xâm lược do Seleukos I lãnh đạo (một tướng người Hy Lạp trong quân đội của Alexandros Đại đế). Dười thời cai trị của Chandragupta vè những người kế vị, nội thương và ngoại thương, các hoạt động nông nghiệp và thương mại, tất cả đều phát triển mạnh và mở rộng ra khắp Ấn Độ nhờ việc tạo ra một hệ thống đơn nhất về tài chính, quản trị và an ninh.

Sau chiến tranh Kalinga, đế quốc Maurya đã trải qua nửa thế kỷ hòa bình và an ninh dưới sự cai trị của A Dục vương. Ấn Độ dười thới Maurya cũng bước vào một kỷ nguyên của hòa hợp xã hội, biến đổi tôn giáo, và sự mở rộng của khoa học và kiến thức. Đường hướng Kỳ Na giáo của Chandragupta Maurya đã làm gia tăng các đổi mới và cải cách xã hội cùng tôn giáo, trong khi đường hướng Phật giáo của A Dục vương đã tạo nên nền tảng của triều đại là xã hội và chính trị thái bình và khắp Ấn Độ không có bạo lực. A Dục vương cũng hỗ trợ cho việc truyền bá các tư tưởng của Phật giáo đến Sri Lanka, Đông Nam Á, Tây Á và châu Âu Địa Trung Hải.

Dân số của đế quốc Maurya được ước tính là khoảng 50-60 triệu người mà nó đã khiến cho đế quốc này trở thành một trong những đế quốc đông dân nhất trong lịch sử. Arthashastra và các sắc lệnh của A Dục vương là những nguồn chính trong các sử liệu về thời kỳ Maurya.

Chú thích

Tham khảo
 Robert Morkot, The Penguin Historical Atlas of Ancient Greece ISBN 0-14-051335-3
 Chanakya, Arthashastra ISBN 0-14-044603-6
 J.F.C. Fuller, The Generalship of Alexander the Great ISBN 0-306-81330-0

Liên kết ngoài

 Đế quốc Mauryan tại All Empires
 Livius.org: Triều đại Maurya
 Đế quốc Maurya của Ấn Độ
 Quy mô của đế quốc
 Đế quốc Mauryan trên Britannica
 A Dục vương và Phật giáo
 Các sắc lệnh của A Dục vương

Lịch sử Bengal

Cựu quốc gia châu Á
Lịch sử Bangladesh
Lịch sử cổ đại Pakistan
Magadha
Vương quốc và đế quốc Ấn Độ cổ đại
Vương quốc Ấn Độ giáo lịch sử
Lịch sử Kolkata
Cựu đế quốc
Lịch sử Tây Bengal
Triều đại Bengal
Lịch sử cổ đại Afghanistan
Vương quốc và đế quốc Kỳ Na


title: Lịch sử hành chính Bình Định

text:
Bình Định là một tỉnh thuộc duyên hải Nam Trung Bộ, Việt Nam. Bài này viết về lịch sử hành chính trên địa bàn tỉnh Bình Định.

Trước năm 1954
Từ xa xưa, tỉnh Bình Định vốn là đất cũ của vương quốc Chăm Pa. Từ năm 1471, vùng đất Bình Định nằm dưới sự kiểm soát của các vương triều Việt Nam. Vua Lê Thánh Tông cho lập phủ Hoài Nhân (Hoài Nhơn) trực thuộc thừa tuyên Quảng Nam, gồm 3 huyện: Bồng Sơn, Phù Ly, Tuy Viễn.

Năm 1832, vua Minh Mạng cho đổi trấn Bình Định thành tỉnh Bình Định, đồng thời chia huyện Phù Ly thành hai huyện Phù Mỹ và Phù Cát, chia huyện Tuy Viễn thành hai huyện Tuy Viễn và Tuy Phước. Tỉnh Bình Định lúc này gồm 2 phủ: phủ Hoài Nhơn gồm 3 huyện Bồng Sơn, Phù Mỹ, Phù Cát và phủ An Nhơn gồm 2 huyện Tuy Phước, Tuy Viễn.

Tỉnh Bình Định nằm dưới quyền cai quản của tổng đốc Bình Phú (Bình Định, Phú Yên).

Năm 1888, cắt 18 làng của huyện Tuy Viễn nhập vào nha kinh lý An Khê thành lập huyện Bình Khê (nay là các huyện Tây Sơn, Vĩnh Thạnh) trực thuộc phủ An Nhơn.

Năm 1899, vua Thành Thái ra chỉ dụ cắt các tổng phía Tây huyện Bồng Sơn thành lập huyện Hoài Ân trực thuộc phủ Hoài Nhơn.

Dưới thời Pháp thuộc, tỉnh Bình Định được nhiều lần sáp nhập với tỉnh Phú Yên thành tỉnh Bình Phú, nhưng sau đó lại tách ra (1890 - 1899, 1913 - 1921).

Từ thập niên 1920, thực dân Pháp bỏ cấp phủ, đổi phủ ngang huyện, các huyện do phủ kiêm lý thì được đổi tên theo phủ cai quản trước đó. Lúc này tỉnh Bình Định có 3 phủ: Hoài Nhơn (huyện Bồng Sơn cũ), An Nhơn (huyện Tuy Viễn cũ), Tuy Phước và 4 huyện đồng cấp: Hoài Ân, Phù Mỹ, Phù Cát, Bình Khê.

Từ năm 1954 đến 1975
Từ năm 1954, tỉnh Bình Định nằm dưới sự quản lý hành chính của chính quyền Việt Nam Cộng hoà. Tỉnh Bình Định khi đó gồm các quận: An Nhơn, An Túc (nguyên là vùng An Khê của tỉnh Gia Lai), Bình Khê, Hoài An, Hoài Nhơn, Phù Cát, Phù Mỹ, Tam Quan, Tuy Phước.

Năm 1955, thành lập nha hành chính Vĩnh Thạnh, sau cải thành quận Vĩnh Thạnh.

Ngày 30 tháng 9 năm 1970, Thủ tướng Việt Nam Cộng hoà ra sắc lệnh thành lập thị xã Quy Nhơn trực thuộc trung ương, trên cơ sở tách xã Quy Nhơn và một số ấp các xã vùng ven của quận Tuy Phước, đồng thời lập hai quận Nhơn Bình và Nhơn Định trực thuộc thị xã Quy Nhơn. Thị xã vẫn giữ vai trò là tỉnh lỵ của tỉnh Bình Định.

Từ năm 1975 đến nay
Tháng 2 năm 1976: hai tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định hợp nhất thành tỉnh Nghĩa Bình. Khi mới hợp nhất, trên địa bàn tỉnh Bình Định cũ gồm có: thị xã Quy Nhơn (tỉnh lỵ của tỉnh Nghĩa Bình), các huyện: An Nhơn, Hoài Ân, Hoài Nhơn, Phù Cát, Phù Mỹ, Phước Vân (hợp nhất hai huyện Tuy Phước, Vân Canh), Tây Sơn (hợp nhất hai huyện Bình Khê, Vĩnh Thạnh)

Ngày 24 tháng 8 năm 1981: chia tách một số huyện thuộc tỉnh Nghĩa Bình.

 Chia huyện Phước Vân thành hai huyện Tuy Phước, Vân Canh.
 Chia huyện Tây Sơn thành hai huyện Tây Sơn, Vĩnh Thạnh.
 Chia huyện Hoài Ân thành hai huyện Hoài Ân, An Lão.

Ngày 3 tháng 7 năm 1986: mở rộng thị xã Quy Nhơn, đồng thời nâng cấp thị xã Quy Nhơn lên thành phố Quy Nhơn trực thuộc tỉnh Nghĩa Bình.

 Sáp nhập xã Phước Thạnh của huyện Tuy Phước vào thị xã Quy Nhơn, đổi tên xã Phước Thạnh thành xã Nhơn Thạnh (nay là hai phường Bùi Thị Xuân và Trần Quang Diệu).

Ngày 30 tháng 6 năm 1989: chia tỉnh Nghĩa Bình thành 2 tỉnh: Quảng Ngãi và Bình Định. Tỉnh Bình Định có 11 đơn vị hành chính gồm: Thành phố Quy Nhơn (Tỉnh lỵ) và 10 huyện: Hoài Ân, An Lão, Phù Mỹ, Phú Cát, An Nhơn, Tây Sơn, Vĩnh Thạnh, Vân Canh, Tuy Phước và Hoài Nhơn.

Ngày 15 tháng 11 năm 2005: mở rộng thành phố Quy Nhơn .

 Sáp nhập xã Phước Mỹ của huyện Tuy Phước vào thành phố Quy Nhơn.

Ngày 28 tháng 11 năm 2011: thành lập thị xã An Nhơn trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện An Nhơn.

Ngày 22 tháng 4 năm 2020: thành lập thị xã Hoài Nhơn trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Hoài Nhơn.

Hiện nay, tỉnh Bình Định có 11 đơn vị hành chính cấp huyện bao gồm 1 thành phố (Quy Nhơn), 2 thị xã (An Nhơn, Hoài Nhơn) và 8 huyện (An Lão, Hoài Ân, Phù Cát, Phù Mỹ, Tây Sơn, Tuy Phước, Vân Canh, Vĩnh Thạnh).

Chú thích

Lịch sử Bình Định
Hành chính Bình Định


title: Balochistan

text:
Balochistan () hay Baluchistan nghĩa là Vùng đất của người Baloch, là một khu vực khô cằn và đồi núi tại sơn nguyên Iran tại vùng Tây Nam Á; khu vực này bao gồm các phần phía đông nam của Iran, phía tây của Pakistan, và phía tây nam của Afghanistan. Khu vực đặt tên theo các bộ lạc Baloch sinh sống tại đây. Tát cả những người dân bản địa trong khu vực đều được coi là người Baloch thậm chí ngay cả khi họ không nói tiếng Baloch; tiếng Pashtun, tiếng Ba Tư, và tiếng Brahui là các ngôn ngữ được nói trong khu vực. Phần phía nam của Balochistan được gọi là Makran.

Cảnh quan của Balochistan gồm các vùng đất cằn cỗi, núi non hiểm trở và phì nhiêu song lại khô hạn. Hầu hết đất đai là căn cỗi, đặc biệt là tại phần thuộc Iran và Afghanistan, và thường có dân cư thưa thớt. Ở phía nam Makran nằm trên sa mạc mà Alexandros Đại đế đã rất khó khăn khi vượt qua.

Nông nghiệp trong khu vực dựa vào việc trồng các loại ngũ cốc bản địa vào mùa mưa. Việc trồng trọt thường được tiến hành tại các vùng đất phù sa, dọc theo dòng chảy của các con sông, và tại các khu vực màu mỡ có các hệ thống thủy lợi như qanat (các lỗ khoan xuống dưới lòng đất để giữ nước) và gabarband (các gò đá và đất thấp và lần lượt được thấm nước từ các cơn mưa và nước chảy từ các vùng đồi xung quanh). Ở miền nam Makran và các vùng ốc đảo (phía nam của vùng đồi Chagai) người ta cũng trồng cây chà là. Các vườn cây ăn quả cũng là điển hình ở miền nam Balochistan, đặc biệt là Jhalawan và Sarawan.

Tham khảo

Vùng của Pakistan
Vùng lịch sử Iran
Vùng của Afghanistan

Sơn nguyên Iran
Địa lý Nam Á
Vùng phân chia
Địa lý Tây Á


title: Thuốc tránh thai

text:
Thuốc tránh thai là tên gọi chỉ chung cho những loại thuốc được sử dụng để ngăn ngừa, ngăn chặn, phòng tránh việc hình thành bào thai khi quan hệ tình dục, đây là một trong những phương pháp quan trọng và hiệu quả nhất nhằm ngăn ngừa việc mang thai ngoài ý muốn hoặc không theo kế hoạch nhất định. Có dạng còn được sử dụng để điều hoà kinh nguyệt hay khắc phục chứng nam hóa do buồng trứng sản xuất quá nhiều androgen.

Phân loại

Khẩn cấp
Thuốc tránh thai khẩn cấp là một loại thuốc giúp tránh thai bằng cách ngăn rụng trứng, ngăn không cho trứng thụ tinh hoặc ngăn trứng làm tổ ở trong tử cung. Thuốc có thể sử dụng trong vòng 72 giờ, nhưng uống càng sớm sẽ càng có tác dụng

Chú thích

Biện pháp ngừa thai
Cách mạng tình dục


title: The Great Gatsby (định hướng)

text:
Đại Gia Gatsby là, một cuốn tiểu thuyết được viết năm 1925 bởi F. Scott Fitzgerald.

Đại Gia Gatsby có thể là một trong những tiểu thuyết sau:

 Đại Gia Gatsby (phim 1926), phim câm diễn bởi Warner Baxter và Lois Wilson
 Đại Gia Gatsby (phim 1949), diễn viên Alan Ladd và Betty Field
 Đại Gia Gatsby (1955), phim truyền hình dài tập diễn bởi Robert Montgomery và Phyllis Kirk
 Đại Gia Gatsby (phim 1974), diễn viên Robert Redford and Mia Farrow
 Đại Gia Gatsby (kịch opera), vở kịch opera năm 1999 biên soạn bởi John Harbison
 Đại Gia Gatsby (phim 2000), phim truyền hình diễn bởi Toby Stephens, Mira Sorvino và Paul Rudd
 Đại Gia Gatsby (phim 2013), thuộc hãng phim Baz Luhrmann với diễn viên Leonardo DiCaprio, Tobey Maguire và Carey Mulligan
Nhạc phim của hãng phim Baz Luhrmann Đại Gia Gatsby, một album nhạc phim cho bộ phim năm 2013

Tham khảo
 G (phim 2002), một bộ phim năm 2002 bởi Christopher Scott Cherot dựa trên cuốn tiểu thuyết
 Đại Gia Catsby, truyện Hàn Quốc viết bởi Doha
 Cuộc đời của Đại Gia Gatsby, bộ phim liên quan tới âm mưu bất bình đẳng kinh tế và xã hội di động


title: Đại gia Gatsby (phim 2013)

text:
Đại gia Gatsby (tên gốc tiếng Anh: The Great Gatsby) là một bộ phim thể 3D và kịch tình cảm Úc-Mĩ phát hành năm 2013 dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên của nhà văn F. Scott Fitzgerald viết năm 1925. Bộ phim vừa được viết và đạo diễn bởi Baz Luhrmann, với sự tham gia của các diễn viên Leonardo DiCaprio, Tobey Maguire, Carey Mulligan, Joel Edgerton, vai Elizabeth Debicki.

Bộ phim kể về cuộc đời của nhà triệu phú Jay Gatsby thông qua lời kể của Nick Carraway, hàng xóm của Gatsby trong cuốn tự truyện Roaring Twenties của mình. Theo dự kiến ban đầu, bộ phim được phát hành vào ngày 25 tháng 12 năm 2012, nhưng bị lùi lại vào ngày 10 tháng 5 năm 2013 dưới dạng 3D. Đối với các nhà phê bình, bộ phim nhận được cả lời khen và chê, còn đối với khán giả thì bộ phim quả là tuyệt vời, thậm chí gia đình của tác giả F. Scott Fitzgerald còn ca ngợi bộ phim, nói rằng "Scott hẳn rất tự hào". Đến năm 2014, đây mới là đỉnh điểm dành khi doanh thu của bộ phim cao ngất ngưởng, lên tới hơn 350 triệu USD toàn thế giới. Tại Lễ trao giải Oscar lần thứ 86, bộ phim được đề cử cho Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất và Thiết kế trang phục đẹp nhất, và thắng cả hai.

Nội dung
Mùa đông năm 1929, Nick Carraway (Tobey Maguire), một cựu sinh viên đại học Yale và cựu binh trong Thế Chiến I, đang ở tại một viện điều dưỡng để điều trị bệnh nghiện rượu. Anh ta nói về Gatsby (Leonardo DiCaprio), miêu tả anh ta là một người tốt nhất mà anh từng gặp. Khi anh đang cố gắng bày tỏ suy nghĩ của mình cho rõ ràng hơn, thì bác sĩ của anh, Walter Perkins (Jack Thompson), đã gợi ý anh nên viết nó ra, bởi vì viết truyện chính là niềm đam mê đích thực của Nick.

Mùa hè năm 1922, Nick chuyển từ khu U.S. Midwest đến New York nhận việc làm người bán cổ phiếu sau khi từ bỏ sự nghiệp viết văn. Anh thuê một ngôi nhà nhỏ ở West Egg, Long Island, ngay cạnh biệt thự xa xỉ của Jay Gatsby, một nhà triệu phú bí ẩn, người thường xuyên mở những bữa tiệc linh đình. Một ngày nọ, Nick đi qua vịnh đến East Egg để ăn tối với chị họ Daisy Buchanan (Carey Mulligan), và chồng của cô, Tom Buchanan (Joel Edgerton), một người bạn hồi đại học của Nick. Họ giới thiệu Nick với Jordan Baker (Elizabeth Debicki) - một golf thủ hay hoài nghi, người mà Daisy muốn mai mối cho Nick.

Jordan nói với Nick rằng Tom có tình nhân sống ở "đồi khói bụi" một khu đất công nghiệp tồi tàn nằm giữa West Egg và thành phố New York. Không lâu sau lần đó, Nick cùng Tom đến ngọn đồi, nơi họ dừng lại tại một ga ra quản lý bởi George Wilson (Jason Clarke) và vợ anh ta, Myrtle (Isla Fisher), là người tình của Tom mà Jordan nhắc tới. Nick cùng Tom và Myrtle tới một căn hộ bí mật mà ở đó họ tổ chức tiệc, làm tình và phê pha. Myrtle đã mở một bữa tiệc thô bỉ và kỳ lạ với em gái của mình Catherine (Adelaide Clemens), bữa tiệc chấm dứt khi Tom đấm vỡ mũi Myrtle vì cô ta đã khiêu khích anh về Daisy.

Khi mùa hè sắp kết thúc, Nick nhận được lời mời đến dự bữa tiệc của Gatsby. Khi đến nơi, anh ta nhận ra rằng mình là người duy nhất nhận được lời mời của Gatsby và không một ai đã từng gặp anh ấy. Đã có rất nhiều giả thuyết về thân phận của Gatsby: một gián điệp người Đức, một hoàng tử, thậm chí là một kẻ giết người hàng loạt. Nick gặp lại Jordan, và họ đã được gặp Gatsby, một người còn rất trẻ và sống khá nội tâm. Quản gia của Gatsby sau đó ngỏ ý rằng ông chủ họ muốn gặp riêng Jordan.

Gatsby có vẻ như rất quý Nick, anh đã mời Nick đi chơi rất nhiều dịp. Gatsby còn giới thiệu anh cho Thị trưởng Wolfshiem (Amitabh Bachchan), một tay bài bạc mà Gatsby khẳng định rằng hắn ta sắp xếp giải World Series năm 1919. Gatsby tâm sự với Nick rằng anh ta sinh ra trong một gia đình nghèo khó và cha mẹ anh đã qua đời. Trong bữa ăn trưa, họ tình cờ gặp Tom. Gatsby trở nên không thoải mái sau cuộc gặp gỡ. Jordan sau này nói với Nick rằng Gatsby từng yêu Daisy suốt năm năm, và giờ vẫn yêu cô ấy. Gatsby đã tổ chức bao nhiêu bữa tiệc hoành tráng xa hoa với hy vọng Daisy sẽ một lần đến chơi. Gatsby sau đó đã hỏi Nick để mời Daisy đến uống trà ở nhà Nick, nhưng lại không được nói rằng Gatsby cũng đến đó.

Sau cuộc tái ngộ đầy ngượng nghịu, Gatsby và Daisy lại nhen nhóm tình cảm với nhau. Gatsby có chút ngỡ ngàng khi biết Daisy muốn rời khỏi New York với anh, cũng như kế hoạch ban đầu của anh là muốn cả hai người có thể sống hạnh phúc trong căn biệt thự. Nick cố giải thích cho Gatsby rằng quá khứ không nên lục lại, nhưng anh ta lại gạt bỏ ý kiến đó. Để cố gắng che đậy mối quan hệ với Daisy, Gatsby đã đuổi việc một số đầy tớ quan trọng của mình và tạm ngừng tiệc tùng. Cuối cùng, anh gọi điện cho Nick để báo rằng Nick và Jordan sẽ đi cùng anh đến nhà của vợ chồng Buchanan, nơi mà họ dự kiến sẽ nói với Tom rằng Daisy sẽ rời bỏ hắn. Nick có hơi chút ngần ngại nhưng Gatsby một mực nói rằng họ cần anh.

Trong suốt bữa ăn, Tom ngày càng nghi ngờ Gatsby khi mà anh cứ hướng ánh nhìn đắm đuối tới Daisy. Daisy ngăn Gatsby không để tiết lộ bất cứ điều gì liên quan tới mối quan hệ của họ, và cô gợi ý mọi người cùng xuống phố. Mọi người đi đến khách sạn Plaza, Tom lái xe của Gatsby cùng với Nick và Jordan. còn Gatsby và Daisy thì lái xe Tom. Đang đi thì hết xăng, Tom dừng lại tại ga ra của George và Myrtle, nơi mà George nói rằng anh ta và vợ sẽ đi về hướng tây, đúng như những gì Tom đang lo lắng. George cũng nói với Tom rằng hắn ta rất nghi ngờ vợ mình đang ngoại tình, nhưng lại không hề biết rằng chính Tom chính là tình nhân của Myrtle.

Tại khánh sạn Plaza, Gatsby nói với Tom rằng anh và Daisy yêu nhau, và anh khẳng định rằng Daisy chưa bao giờ yêu hắn ta. Tom sỉ nhục Gatsby khi buộc tội anh đã làm giàu bất hợp pháp với Thị trưởng Wolfsheim. Daisy nói với Gatsby rằng cô ấy từng yêu anh và vẫn yêu anh, nhưng không thể khẳng định rằng cô chưa một lần yêu Tom. Tom hứa rằng hắn ta yêu Daisy và hắn ta sẽ chăm sóc cho Daisy tốt hơn vì chính cô đã khiến hắn nhận ra lỗi lầm của mình trong hôn nhân của họ. Bởi chính Tom nói với Gatsby rằng Gatsby khác với tất cả bọn họ vì anh có xuất thân thấp hèn nên Gatsby tức giận mắng như tát nước vào mặt Tom, khiến cho Daisy hoảng sợ. Daisy bỏ đi cùng Gatsby, lần này trên chiếc xe của anh. Sau cuộc ẩu đả, Nick nhận ra rằng hôm này là ngày sinh nhật thứ 30 của anh ấy.

Ngay đêm hôm đó, Myrtle rời bỏ chồng mình sau cuộc cãi vã, cô chạy hối hả giữa đường. Cô ấy nhìn thấy chiệc xe màu vàng của Gatsby đang lao tới và cô chạy ra như đón chiếc xe, tin rằng Tom đang lái xe và đến đón cô. Nhưng không may cô bị đâm và chết ngay lập tức. Một lúc sau, Tom, Nick, và Jordan dừng lại chỗ ga ra nơi họ nhìn thấy một đám người đông xung quanh đang bàn tán về cái chết của Myrtle. Đau đớn về cái chết của người tình, Tom nói với George, người chồng góa vợ của cô ấy, rằng chiếc xe màu vàng đó chính là của Gatsby, hắn ta cố che đậy việc ngoại tình của mình và còn tố Gatsby có thể đã ngủ với Myrtle.

Nick nhìn thấy Gatsby đang lúi húi ngoài biệt thự của Buchanan, nơi Gatsby vô tình đã tiết lộ rằng chính Daisy là người lái xe, và anh định sẽ thú tội thay cô ấy. Gatsby bị thuyết phục khi nghĩ rằng Daisy sẽ gọi cho anh ngày hôm sau. Lần này anh đã thực tâm sự với Nick về "nguồn gốc" của mình: rằng anh sinh ra trong một gia đình nghèo khó, tên thật của anh là James Gatz, và đó cũng chính là lý do vì sao anh không thể quay lại với Daisy sau chiến tranh. Gatsby nói với Nick rằng anh đã bảo Daisy chờ anh, bởi anh muốn làm gì đó để mình xứng với Daisy, và không sau đó anh gặp Thị trưởng Wolfsheim và bắt đầu "làm ăn" với ông ta. Gatsby cũng nhờ Nick trông nom cho Daisy, tại chính nơi anh nghe trộm cuộc nói chuyện của cô ấy với Tom, và hứa rằng anh sẽ lo liệu mọi thứ không đề cho Nick thất vọng. Tuy nhiên, Nick đã từ chối nói với Gatsby điều này vì Gatsby đang rất trong mong cuộc gọi của Daisy.

Sáng ngày hôm sau, Gatsby quyết định đi bơi trước khi hồ bơi bị cạn vào mùa tới. Rồi anh nghe thấy tiếng điện thoại reo, và, tin chắc rằng nó là của Daisy, anh nhảy ra khỏi bể nhưng người quản gia đã nghe điện thoại. Gatsby ngay sau đó bị George bắn một phát đạn vào ngực, và hắn ta cũng tự chĩa súng vào đầu mình tự sát luôn. Nick chính là người đã gọi điện thoại và nghe được hai tiếng súng bắn.

Khi Nick mời Daisy đến lễ tang của Gatsby, anh nhận ra rằng Daisy, Tom và hai người con gái đang rời khỏi New York. Cả đám tang chỉ có những nhà báo và thợ săn ảnh mà Nick đang tức giận đuổi đi. Giới truyền thông buộc tội Gatsby là người tình của Myrtler và là người đã giết cô ấy, bỏ mặc Nick - người duy nhất biết sự thật. Nick là người duy nhất ở bên Gatsby. Ghê tởm cái thành phố này và cả con người của thành phố ấy, Nick rời khỏi New York, nhưng trước khi đi anh đi dạo quanh biệt thự của Gatsby một lần cuối cùng; suy nghĩ về khả năng đặc biệt của anh đã mang lại cho con người niềm hy vọng và bây giờ anh đã mất tất cả. Quay trở lại viện điều dưỡng, Nick hoàn thành cuốn truyện ký của mình và đặt tên nó là "Gatsby," nhưng sau đó anh lại lấy cây bút ra và sửa lại thành "Gatsby vĩ đại".

Diễn viên

 Tobey Maguire vai Nick Carraway
 Leonardo DiCaprio vai Jay Gatsby
 Carey Mulligan vai Daisy Buchanan
 Joel Edgerton vai Tom Buchanan
 Elizabeth Debicki vai Jordan Baker
 Isla Fisher vai Myrtle Wilson
 Jason Clarke vai George Wilson
 Amitabh Bachchan vai Meyer Wolfshiem
 Jack Thompson vai Dr. Walter Perkins
 Adelaide Clemens vai Catherine
 Richard Carter vai Herzog
 Max Cullen vai Owl Eyes
 Heather Mitchell vai mẹ Daisy
 Gus Murray vai Teddy Barton
 Steve Bisley vai Dan Cody
 Vince Colosimo vai Michaelis
 Felix Williamson vai Henri
 Kate Mulvany vai Bà Mckee
 Eden Falk vai Ông Mckee
 iOTA vai Trimalchio

Sản xuất

Quá trình phát triển
Trước khi bộ phim ra đời, đã có một vở kịch opera và vô số phim được sản xuất dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên của F. Scott Fitzgerald viết năm 1925. Vào tháng 12 năm 2008, tạp chí Variety thông báo rằng bộ phim sẽ được hiện bởi Baz Luhrmann để trực tiếp đạo diễn nó.

Luhrmann khẳng định rằng ông dự kiến sẽ làm bộ phim cho kịp thời đại hơn bởi chủ đề của bộ phim là chỉ trích lối sống vô trách nhiệm thường xuyên của những người giàu. Để thực hiện cam kết với dự án, vào tháng 9 năm 2010, Luhrmann cùng gia đình chuyển đi từ Úc tới Chelsea ở Lower Manhattan, nơi ông dự định sẽ quay bộ phim "Đại Gia Gatsby". Trong khi Luhrmann đang ở Buổi diễn Consumer Electronics vào tháng 1 năm 2011, ông nói với tờ The Hollywood Reporter rằng ông đang thực hiện bộ phim "Đại Gia Gatsby" dưới dạng 3D, mặc dù ông chưa quyết định được rằng nó sẽ thực hiện bao giờ theo như form phim. Vào cuối tháng 1 năm 2011, Luhrmann nghi ngờ việc tiếp tục thực hiện dự án, trước khi quyết định ở lại.

Năm 2010, có báo cáo rằng bộ phim được thiết lập bởi hãng Sony Pictures Entertainment nhưng đến năm 2011, hãng Warner Bros. đã gần có một thỏa thuận tài trợ và thực hiện phân phối trên toàn thế giới cho phim "Đại gia Gatsby.

Tuyển diễn viên

Luhrmann nói rằng kết quả từ quá trình hội thảo của bộ phim tuyển chọn diễn viên cho các vai diễn trong Đại gia Gatsby thực sự "rất đáng khích lệ" đối với ông. Leonardo DiCaprio là người thử vai đầu tiên cho vai diễn Jay Gatsby. Đây là lần thứ hai Luhrmann và DiCaprio làm việc với nhau, kể từ khi DiCaprio đóng vai chính trong phim Romeo + Juliet của Luhrmann năm 1996. Tobey Maguire là người thử vai cho nhân vật Nick Carraway. Lúc đầu Amanda Seyfried đã được ấn định vai diễn Daisy Buchanan, vào tháng 10 năm 2010. Một tháng sau báo Deadline Hollywood ra tin rằng Luhrmann đã tuyển chọn quá nhiều diễn viên nữ, bao gồm có Keira Knightley, Rebecca Hall, Amanda Seyfried, Blake Lively, Abbie Cornish, Michelle Williams, và Scarlett Johansson, cũng như cân nhắc cả Natalie Portman, cho vai Daisy. Không lâu sau đó, với thỏa thuận cho phim We Bought a Zoo của đạo diễn Cameron Crowe, Johansson rút khỏi danh sách.

Ngày 15 tháng 11, Luhrmann thông báo rằng Carey Mulligan đã casting cho vai diễn Daisy sau khi đọc kịch bản vào ngày 2 tháng 11 tại New York. Cô nhanh chóng có được vai diễn sau khi Luhrmann cho hãng Sony Pictures Entertainment xem đoạn thử vai của cô, đặc biệt là Amy Pascal và Doug Belgrad, người cực kì ấn tượng bởi khả năng diễn xuất của cô. Mulligan vỡ òa sau khi biết mình trúng tuyển từ cuộc gọi của Luhrmann, người đã báo tin cho cô về quyết định của ông khi cô đang trên thảm đỏ tại một sự kiện ở New York. Luhrmann nói rằng "Tôi đã có được một đặc ân khi tìm ra được một trong những diễn viên giỏi nhất thế giới, mỗi người đều tỏa sáng tính cách riêng cho nhân vật của họ, tất cả những cái đó thật chính đáng và khiến cho tôi hoàn toàn thích thú. Tuy nhiên, cụ thể về việc này, lúc đó tôi sợ hãi cầm chiếc điện thoại lên gọi cho nữ diễn viên người Anh được đề cử giải Oscar Carey Mulligan và nói với cô ấy: 'Xin chào Daisy Buchanan.'"

Tháng tư, Ben Affleck đang nói chuyện về vai diễn Tom Buchanan trong phim nhưng vì đang còn tranh cãi với bộ phim Argo. Vài tuần sau, Affleck được thay thế bởi Joel Edgerton. Bradley Cooper trước đây đã vận động thử vai cho nhân vật này, và Luke Evans là ứng cử viên sáng giá nhất. Isla Fisher đã thử vai cho nhân vật Myrtle Wilson. Diễn viên mới người Úc Elizabeth Debicki đã giành được vai Jordan Baker, ngay sau khi đỗ đại học Nghệ thuật Victorian. Khi casting cho vai trò hỗ trợ của Jordan, nhà làm phim nói rằng nó phải "được kiểm duyệt kỹ càng như vai Daisy, cho việc sản xuất, ngay lúc này", bổ sung thêm, "Nó như Hamlet của Olivier, chính là Hamlet dành cho thời ông ý. Hôm nay ai sẽ là Hamlet? Cũng như vậy giống vai Jordan hay vai Daisy". Tháng 6 năm 2011, Jason Clarke thử vai cho nhân vật George B. Wilson. Thêm vào đó, diễn viên người Ấn Độ Amitabh Bachchan làm vai diễn khách mời vai Thị trưởng Wolfshiem; đây là lần đầu tiên ông nhận vai của Hollywood.

Quá trình làm phim
Phim Đại Gia Gatsby dự kiến quay ở khu vực Thành phố New York nơi cuốn tiểu thuyết được viết ra, bắt đầu vào tháng 6 năm 2011. Đạo diễn thay vào đó lại chọn để quay cảnh phim chính tại Sydney. Phim bắt đầu được quay vào ngày 5 tháng 9 năm 2011 tại Fox Studios Australia và kết thúc vào ngày 22 tháng 12 năm 2011, với vài cảnh quay thêm vào tháng 1 năm 2012. Bộ phim được quay với camera kĩ thuật số Red Epic và Zeiss Ultra Prime lenses. Ban đầu dự kiến bộ phim được phát hành vào tháng 12 năm 2012, nhưng vào ngày 6 tháng 8 năm 2012, có thông báo rằng bộ phim sẽ được chuyển sang mùa hè năm 2013 sẽ phát hành. Vào tháng 9 năm 2012, ngày này được phê chuẩn là ngày 10 tháng 5 năm 2013. Bộ phim mở đầu cho Lễ liên hoan phim Cannes lần thứ 66 vào ngày 15 tháng 5 năm 2013, ngay sau khi phát hành rộng rãi dưới dạng RealD 3D và định dang 2D.

Cảnh quay

Trong việc tạo nên khung nền xã hội được mô tả trong bộ phim, nhà thiết kế Catherine Martin nói rằng: "cả ê kíp đã tạo phong cách nội thất trong căn biệt thự của Jay Gatsby với sự sang trọng mạ vàng, theo phong cách pha trộng hợp với kiểu Art Deco."

Các nhà sử học nghĩ rằng Tòa Beacon đã bị phá hủy từ lâu, lấy nó làm cảm hứng được sử dụng cho căn nhà của Gatsby trong bộ phim. Cảnh quay cho phía bên ngoài của căn biệt thự của Jay Gatsby chính là cảnh Trường Đại học Quốc tế Quản lý, Sydney, nhiều cảm hứng được lấy từ những căn biệt thự khác ở Gold Coast, Long Island, bao gồm cả biệt thự Oheka Castle và La Selva. Những nét nổi bật gợi lên những căn biệt thự Long Island đều được đưa thêm vào sản xuất hậu kì.

Nguồn cảm hứng cho phiên bản gia tài của nhà Buchanan trong bộ phim là lấy từ Old Westbury Gardens. khung cảnh ngoài của biệt thự được làm trên một âm trường, với sự giúp đỡ của máy quay kĩ thuật số. Khung cảnh phía trong biêth thự Buchanan được lấy cảm hứng từ chế độ nhiếp chính của Hollywood.

Ngôi nhà của Nick Carraway được làm như một ngôi nhà nhỏ bé ấm cúng, trái ngược hẳn với cảnh hùng vĩ của biệt thự nhà hàng xóm, Gatsby. Nội thất trong biệt thự đều mang một chủ đề trung tâm được các nhà thiết kế gắn liền với phong cách Long Island cổ điển. Kiến trúc trong nhà gợi lên vẻ của Nghệ thuật Mĩ và Đồ thủ công mĩ nghệ, với phong cách Gustav Stickley với các đồ đạc bên trong và có cả phong cách Adirondack rất nổi bật.

Cảnh đầu phim được quay từ Rivendell Child, Adolescent và Family Unit in Concord, Sydney, cách sân vận động Sydney 2000 Olympic chỉ vài ki lô mét.

Trang phục
Nhiều nhà thiết kế may mặc được tiếp cận phối hợp trang phục của bộ phim. Trang phục trong Đại Gia Gatsby'' mang lại phong cách những năm 1920 bằng cách thay đổi trang phục của thời trang Prada và Miu Miu. Martin cũng đã hợp tác với Brooks Brothers. Tiffany and Co. cũng tham gia, tài trợ bộ phim trang sức, cả từ kho lưu trự của Tiffany cũng như những trang sức có sẵn trong bộ phim. Thêm vào đó còn có sự hỗ trợ của Fogal cho hàng dệt kim và MAC cho mỹ phẩm.

Catherine Martin và Miuccia Prada đã cùng nhau làm việc về trang phục để tạo ra nhưng bộ quần áo với "sự tinh tế phong cách European đang nổi lên ở vùng East Coast vào những năm 1920".

Các nhà sử học nghiên cứu về trang phục ở khoảng thời kì này, họ cho rằng trang phục trong phim không thật, nhưng thay vào đó lại làm hiện đại hóa thời trang những năm 1920 để giống với thời trang hiện đại ngày nay. Tuy cuốn sách được viết vào năm 1992 nhưng trang phục của bộ phim phải mang phong cách thời trang cả thế kỷ những năm 1920, thậm chí là những năm 1930.

Có rất nhiều bộ trang phục được mang trưng bày trên sàn diễn hay trên các tạp chí thời trang mà chưa được mặc ở ngoài đời. Martin nói rằng cô ấy mang phong cách thời trang những năm 1920 và làm cho nó trở nên quyến rũ hơn, và cô ấy đang thử đưa phong cách năm 1920 đó tới khán giả hiện đại. Alice Jurow, một trong những thành viên của Cộng đồng Art Deco ở California, đã nói rằng cô cảm thấy yêu thích bộ phim này nhưng hầu hết các thành viên thích những bộ phim hoàn hảo hơn. Trang phục của nam giới cũng chân thực hơn ngoại trừ chiếc quần quá chật.

Tham khảo

Phim của Warner Bros.
Phim giành giải Oscar cho thiết kế phục trang đẹp nhất
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim Úc
Phim chính kịch lãng mạn thập niên 2010
Phim 3D năm 2013
Phim năm 2013
Phim về gian dâm
Phim 3D Mỹ
Phim Mỹ
Phim chính kịch lãng mạn Mỹ
Phim chính kịch Úc
Phim dựa trên tiểu thuyết Mỹ
Phim lấy bối cảnh năm 1922
Phim quay ở Sydney


title: Hà Dương

text:
Hà Dương có thể là:

 Huyện cũ Hà Dương thuộc tỉnh An Giang thời nhà Nguyễn, tồn tại trong thời kỳ 1839 - 1867.
 Xã cũ Hà Dương thuộc huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Yên Dương cùng huyện.


title: Hà Âm

text:
Hà Âm (chữ Hán: 河陰) là một huyện cũ thuộc tỉnh An Giang thời nhà Nguyễn Việt Nam. Ngày nay là phần đất thuộc các huyện phía Nam của tỉnh Takéo Campuchia, vùng đất phía bờ Bắc (bờ trái theo hướng về thượng nguồn) kênh Vĩnh Tế.

Vị trí

Huyện Hà Âm phủ Tuy Biên, trước là đất huyện Châu Thành nước Cao Miên, gồm 2 tổng với 40 làng xã, phía Tây giáp huyện Hà Châu tỉnh Hà Tiên, phía Nam giáp huyện Hà Dương, phía Đông giáp huyện Tây Xuyên, phía Bắc giáp nước Cao Miên. Theo Đại Nam nhất thống chí: huyện Hà Âm nằm bên trái (tả, tức bờ phía tây bắc) sông Vĩnh Tế. Như vậy, vào thời này, vùng đất huyện Hà Âm thuộc phần đất giáp biên giới của Campuchia với Việt Nam, tức là phần đất huyện Kiri Vong, và có thể cả phần đất các huyện Kaoh Andaet, Bourei Cholsar thuộc tỉnh Takeo Campuchia.

Đại Nam nhất thống chí chép rằng: "Huyện Hà Dương ở Tây Nam phủ 40 dặm. Đông đến Tây cách nhau 68 dặm, Nam đến Bắc cách nhau 73 dặm. Phía đông đến huyện giới Tây Xuyên 44 dặm; phía tây đến huyện giới Hà Châu tỉnh Hà Tiên 24 dặm; phía Nam đến huyện giới Kiên Giang tỉnh Hà Tiên 38 dặm; phía bắc đến huyện giới Hà Âm 35 dặm... Huyện Hà Âm ở Tây Bắc phủ 80 dặm. Đông đến Tây cách nhau 73 dặm, Nam đến Bắc cách nhau 42 dặm. Phía đông đến huyện giới Tây Xuyên 38 dặm; phía tây đến huyện giới Hà Dương [Hà Châu] 25 dặm; phía bắc đến cảnh giới nước Cao Miên 17 dặm. Nguyên trước là đất của 2 huyện Tây Xuyên và Chân Thành. Năm Minh Mạng thứ 20 (1839) chia đặt huyện này, lấy phía tế [phía tả] sông Vĩnh Tế làm huyện Hà Âm, thuộc phủ hạt Tĩnh Biên..."

Đại Nam thực lục có nhiều đoạn chép về địa danh Hà Âm cũng như các địa danh đương thời nằm trong địa bàn huyện Hà Âm có thể cho thấy được dấu vết vị trí của Hà Âm:
"Tháng 12 âm lịch năm Kỷ Hợi niên hiệu Minh Mạng thứ 20 [1839]:... Đổi đặt các phủ huyện ở An Giang, Hà Tiên... Huyện Chân Thành (nguyên thổ huyện), địa thế rộng xa, lấy 4 tổng về tả ngạn sông Vĩnh Tế (đinh số 1040 người, điền thổ hơn 1150 mẫu [khoảng 5,63 km²]) đặt làm huyện Hà Âm; 4 tổng về hữu ngạn sông ấy (đinh số 1480 người, điền thổ hơn 2080 mẫu [khoảng 10,18 km²]) đặt làm huyện Hà Dương. Đặt thêm phủ Tĩnh Biên để thống trị. Phủ nha kiêm lý huyện Hà Âm, thống hạt huyện Hà Dương và đổi thuộc về quản hạt Hà Tiên."
"... đánh giặc ở huyện Hà Âm. Trước đây bọn giặc rủ nhau tụ họp ở xứ Liệt Điệt (thuộc tỉnh Hà Tiên), Tổng đốc Long-Tường là Dương Văn Phong sai Cẩm y Phó vệ uý Hoàng Văn Quý chia đường tiến đánh lấy luôn được 4 đồn, thừa thắng chuyển sang đánh ở Cần Sư. Phong lại tiến đánh các miền núi ở huyện Hà Dương, vừa gặp thự tuần phủ Hà Tiên Lê Quang Huyên đem quân từ Giang Thành đến, chia nhau đi dẹp giặc ở Hà Âm... chém bắt được rất nhiều quân giặc. Phong ở lại để dẹp trong hạt Tĩnh Biên, còn Huyên trở về Giang Thành. Rồi sau, bọn giặc lại ngầm về Hà Âm, đặt trại đóng quân ở thành Cổ Man. Phong bèn đem thự lãnh binh Nguyễn Duy Tráng,... đẵn phá nơi đường tắt hiểm trở, đầu tiên đánh phá được sào huyệt của bọn giặc ở hai núi Châu Chiêm và Thâm Đăng (đều thuộc huyện Hà Âm)..."
"Tháng 4 âm lịch, năm Tân Sửu niên hiệu Thiệu Trị thứ nhất [1841]:... Nguyễn Tri Phương, Đinh Văn Huy và Lương Văn Liễu đi tiễu phỉ ở núi Tượng Sơn (thuộc huyện Hà Dương)." (Tượng Sơn là một trong 7 ngọn núi gọi là Thất Sơn. Vùng Thất Sơn (Bảy Núi) là thuộc huyện Hà Dương).
"Tháng 11 âm lịch, năm Tân Sửu niên hiệu Thiệu Trị thứ nhất (1841):... Lĩnh Tuần phủ tỉnh An Giang Nguyễn Công Trứ cùng thự đề đốc Vĩnh Long Đoàn Văn Sách tâu về [triều đình Huế] rằng: "Vĩnh Tế là đường vận tải và thông báo [tin] của tỉnh An Giang, phía bắc sông này liên tiếp với Thất Sơn, phía nam sông này liên tiếp với các núi Sâm Đăng, Chân Sâm, Bà Đê, Cần Thế, Lệ Chân, phàm những đường có thể qua lại, bọn thổ phỉ đều dựa vào chỗ hiểm, đặt đường làm chước cố giữ... Nếu đến cuối mùa đông, khô ráo, một mớ lửa đốt cháy sạch mặt đất, chúng tất lại đến quấy nhiễu. Thất Sơn chưa dẹp yên, vẫn còn ngăn trở phía sau sông Vĩnh Tế, nên một phen hết sức tiễu trừ để tuyệt hết mối lo về sau. Nay từ bờ sông vào phía trong, còn có nước đọng, nếu số quân tiến tiễu nhiều thì chia thành 5 đạo, do đường qua Vĩnh Tế [thuộc Tây Xuyên], Tĩnh Biên [phủ thành Tĩnh Biên cũ nằm trên đất Hà Dương], Tiên Nông [thuộc Hà Châu tỉnh Hà Tiên], Vĩnh Thông [thuộc Hà Âm], Vĩnh Gia [thuộc Hà Âm] cùng tiến lên..." Vua dụ rằng: "Thất Sơn ở sau lưng Vĩnh Tế, tuy gọi là hiểm trở, nhưng chỗ đó bọn giặc tụ tập chẳng qua chỉ là bọn linh tinh còn sót,... Nay truyền cho Nguyễn Công Trứ và Đoàn Văn Sách hãy xét trong hạt mình, phòng bị cho nghiêm, nên để lính lưu lại An Giang nghỉ ngơi cho được rỗi sức"". Tuy nhiên trong lời tấu Nguyễn Công Trứ và Đoàn Văn Sách có sự nhầm lẫn Thất Sơn (bảy núi) ở bờ Bắc sông Vĩnh Tế (cũng như các núi đối diện Thất Sơn (Sâm Đăng (Thâm Đăng), Chân Sâm (Chân Chiêm), Bà Đê, Cần Thế, Lệ Chân) lại ở bờ Nam) trong khi trên thực địa thì ngược lại: Thất Sơn (thuộc huyện Hà Dương) ở bờ Nam sông Vĩnh Tế (tức kênh Vĩnh Tế).

Núi non thuộc Hà Âm

núi Chân Sâm (真森山, Treang): theo Đại Nam nhất thống chí thì "Núi Chân Sum [Sâm] ở cách huyện Hà Dương [Âm] 10 dặm về phía Nam, cách bờ sông Vĩnh Tế 10 dặm về phía Tây Bắc, hình như hoa sen cắm xuống đất, thường có mây trắng bao phủ..." Theo Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức thì: "Núi Chân Giùm (真森山) ở địa phận phủ Chơn Giùm (真森府) Cao Miên, cách bờ phía tây bắc trung lưu sông Vĩnh Tế 10 dặm..." (Chữ 森 đọc theo Hán là sum hay sâm nhưng nếu đọc theo chữ Nôm là giùm hay giụm.)
núi Thâm Đăng hay Thâm Đưng (深簦山, Phnom Ba-yang): theo Đại Nam nhất thống chí thì "Núi Thâm Đăng ở phía Đông núi Chân Sum, cách huyện Hà Dương [Âm] 9 dặm về phía Đông Nam, cách cửa Vàm Nao chừng 1 dặm về phía Tây, đất đá lẫn lộn, tre pheo rậm rạp."
núi Đại Bà Đê (大碆底山, Phnum Den): theo Đại Nam nhất thống chí thì "Núi Đại Bà Đê ở phía Đông Nam núi Chân Sum, cách huyện Hà Dương [Âm] 20 dặm về phía Nam, cách bờ sông Vĩnh Tế chừng 1 dặm về phía Tây Bắc, hang hốc sâu thẳm, cây cối tốt tươi."
núi Tiểu Bà Đê: theo Đại Nam nhất thống chí thì "Núi Tiểu Bà Đê ở phía Tây núi Đại Bà Đê, cách huyện Hà Dương [Âm] 18 dặm về phía Tây Nam, cách bờ sông Vĩnh Tế chừng nửa dặm về phía Tây, núi nhỏ mà cao, hình thế quanh co."

Trong cuốn Đất nước Việt Nam qua các đời, xem xét về các địa danh trấn Hà Tiên, Đào Duy Anh viết: "... Chúng ta đã biết Vũng Thơm, Cần Bọt, Sài Mạt là dải đất từ lỵ sở Hà Tiên đến Sài Mít. Tức dải đất bờ biển phía tây nam nước Cao Miên. Còn Chân Sum thì Nhất thống chí (An Giang) chép là núi ở phía nam huyện Hà Âm cách 10 dặm, cách bờ sông Vĩnh Tế ở phía Nam 10 dặm. Huyện Hà Âm là huyện ở phía bắc sông Vĩnh Tế (phía âm của sông) nên gọi tên là thế, đối với huyện Hà Dương là huyện ở phía nam (phía dương của sông). Có thể đất Chân Sum là đất Sóc Sum của tỉnh KamPot. Về Linh Quỳnh thì Nhất thống chí chép rằng núi Linh Quỳnh thuộc huyện Hà Châu cách 120 dặm và ở phía bắc sông Giang Thành, sông này có hai nguồn ra từ núi Linh Quỳnh. Linh Quỳnh tức địa điểm Linh Quỳnh của tỉnh KamPot nước Cao Miên. (Xem thế thì thấy rằng năm phủ Vũng Thơm, Cần Bọt, Chân Sum, Sài Mạt, Linh Quỳnh ở đời Nguyễn còn là đất của huyện Hà Châu tỉnh Hà Tiên và của huyện Hà Âm tỉnh An Giang, đến đời Tự Đức triều Nguyễn mới trả về nước Cao Miên)."

Đồn bảo (cửa khẩu và đồn binh) thuộc Hà Âm

Các đồn bảo của nhà Nguyễn là các trạm sở cửa khẩu thu thuế giao thương, đắp bằng đất, trong thời chiến trở thành các đồn binh. Theo Đại Nam nhất thống chí trên địa bàn huyện Hà Âm có các đồn bảo sau:
Bảo Vĩnh Thông, nằm trên đất làng Vĩnh Thông trên bờ sông Vĩnh Tế (Vị trí làng này ngày nay thuộc xã An Nông huyện Tịnh Biên tại phía bắc kênh Vĩnh Tế trên biên giới với xã Saom (tức Sóc Sum) huyện Kiri Vong tỉnh Takéo Campuchia). Theo thống kê địa bạ năm 1836, làng này có tổng lượng ruộng đất là 6,7 mẫu (tức khoảng 3,28 ha). Tuy nhiên, vị trí làng này ngày nay không còn dấu vết. Mà tại phía bắc thị trấn Ba Chúc huyện Tri Tôn, (ở khoảng lân cận xã Lạc Quới và thị trấn Ba Chúc ngày nay) có một cây cầu cũng được gọi là cầu sắt Vĩnh Thông được người Pháp xây dựng năm 1920.
Bảo Vĩnh Lạc (trên đất làng Vĩnh Lạc, thuộc khoảng bờ bắc kênh Vĩnh Tế, nay thuộc xã Lạc Quới huyện Tri Tôn).
Bảo Thân Nhân
Bảo Vĩnh Gia, (trên đất làng Vĩnh Gia, có thể nay thuộc khoảng bờ bắc kênh Vĩnh Tế ở vị trí xã Vĩnh Gia huyện Tri Tôn tỉnh An Giang)
Bảo Vĩnh Điều (trên đất làng Vĩnh Điều, thuộc khoảng bờ bắc sông Vĩnh Tế, nay ở khoảng vị trí xã Vĩnh Điều huyện Giang Thành tỉnh Kiên Giang).

Các thôn làng thuộc Hà Âm: Vĩnh Thông, Vĩnh Bảo, Vĩnh Lạc, Vĩnh Gia, Vĩnh Điều, Vĩnh Điền, Thân Nhơn (Thân Nhân), An Quới, Long Thạnh, Linh Quỳnh (Luih-Quinh tức làng Prey-Angkonh), Cổ Man (sóc Kaoh Moan),...

Lịch sử

Tháng 4 âm năm 1824, Nặc Ông Chân (Ang Chan II), hiến tặng nhà Nguyễn thông qua Nguyễn Văn Thoại (để trả ơn Thoại), 3 vùng Chân Sum (còn gọi là Chân Thành hay Chân Chiêm, nằm giữa Giang Thành và Châu Đốc), Mật Luật (Ngọc Luật, cũng nằm giữa Giang Thành và Châu Đốc), Lợi Kha Bát (Prey Kabbas tỉnh Takeo). Nhà Nguyễn chỉ lấy 2 đất Chân Sum (Treang) và Mật Luật (Meát Chruk). Chân Sum sau được phân vào hai huyện Hà Âm và Hà Dương từng thuộc phủ Tĩnh Biên Hà Tiên, trước khi chia về cho tỉnh An Giang. Cao Xuân Dục viết trong Quốc triều chính biên toát yếu như sau: "Vua nước Chân Lạp là Nặc Chân gửi thư cho quan bảo hộ Nguyễn Văn Thụy xin cắt đất 3 phủ: Lợi Kha Bát, Chân Sum, Mật Luật để trả ơn ông Thụy [Thoại]... Thụy đem thư ấy báo thành Gia Định, quan thành ấy [Lê Văn Duyệt] tâu lên, Ngài khiến đình thần bàn. Lê Văn Duyệt tâu rằng: "Vua Chân Lạp không phải bản tâm báo ơn Thụy, chẳng qua vì người Xiêm nuôi em nó [tranh chấp nội bộ Cao Miên], nên nó muốn cho ta bảo hộ được bền vững đó thôi. Ta mà nhận cả... người Xiêm có điều nói được, ta mà khước cả thì e không phải ý Đức Thế tổ Cao hoàng đế trù nghĩ việc ngoài biên. Vả lại, đất 3 phủ ấy thì đất Lợi Kha Bát hơi xa, khước đi cũng phải, còn đất Châu Sum, Mật Luật thì ở chính giữa đất Châu Đốc, Giang Thành ta, xin nhận lấy đất mà đừng thu thuế, khiến cho nó biết triều đình ta chỉ lo việc ngoài biên không phải vì tham lợi,... mà vui lòng thuần phục,..."... Ngài cho là phải [và sai] khiến Thụy nhận lấy dân phủ Chân Sum và Mật Luật,..., còn thuế thì cứ giao cho vua nước nó [Ang Chan II]. Nhưng [Thụy] phải làm tờ thư mà đáp lại cho Chân Lạp."

Năm Minh Mạng 20 (1839), nhà Nguyễn cắt đất huyện Chân Thành phủ Chân Chiêm thuộc Trấn Tây Thành (xứ Cao Miên do nhà Nguyễn bảo hộ) hợp với phần đất cắt từ huyện Tây Xuyên để lập hai huyện Hà Dương (ở bờ Nam sông Vĩnh Tế) và Hà Âm (ở bờ Bắc sông Vĩnh Tế) phủ Tĩnh Biên (Tịnh Biên) của tỉnh Hà Tiên (sau chuyển sang tỉnh An Giang).

Năm Thiệu Trị thứ 2 (1842), Thiệu Trị trích phủ Tĩnh Biên cùng huyện Hà Dương của tỉnh Hà Tiên, sáp nhập vào An Giang. Năm 1844, trích thêm huyện Hà Âm của tỉnh Hà Tiên nhập vào phủ Tĩnh Biên, lúc này phủ Tĩnh Biên gồm các huyện Hà Âm, Hà Dương. Năm Tự Đức thứ 3 (1850), nhà Nguyễn bỏ phủ Tĩnh Biên, cho nhập 2 huyện Hà Âm và Hà Dương vào phủ Tuy Biên. Vào thời vua Tự Đức tỉnh An Giang gồm có 3 phủ với 10 huyện: Hà Âm, Hà Dương, Phong Phú, Tây Xuyên, Đông Xuyên, Vĩnh An, An Xuyên, Phong Nhiêu, Phong Thịnh, Vĩnh Định.

Đại Nam thực lục chép rằng: "Tháng 8 âm lịch năm Giáp Thìn niên hiệu Thiệu Trị thứ 4 (1844):... Đổi huyện Hà Âm tỉnh Hà Tiên cho lệ thuộc phủ Tĩnh Biên tỉnh An Giang, huyện Hà Dương và huyện Hà Âm nguyên thuộc tỉnh Hà Tiên (2 huyện vốn là đất Chân Thành, năm Minh Mạng thứ 20 [1839] tách ra để thuộc về phủ An Biên tỉnh Hà Tiên), năm Thiệu Trị thứ 2 [1842] trích huyện Hà Dương đổi về tỉnh An Giang, huyện Hà Âm vẫn thuộc về phủ An Biên; đến đây, lĩnh Tuần phủ Hà Tiên là Nguyễn Lương Nhàn nói địa thế huyện Hà Âm liền với phủ Tĩnh Biên, xin theo nơi gần, đổi sáp nhập tỉnh An Giang, để liệu cho dân. Vua ưng cho."

Không rõ đất huyện Hà Âm tồn tại trong lãnh thổ Việt Nam đến chính xác thời điểm nào thì lại thì lại trở về thuộc lãnh thổ Campuchia. Tuy nhiên, trong Đại Nam thực lục, bộ sử lớn nhất đương thời của Quốc sử quán triều Nguyễn thì sự kiện lịch sử cuối cùng được đề cập đến trong bộ sử này, liên quan tới những địa danh thuộc huyện Hà Âm (cái mà còn chứng tỏ sự tồn của Hà Âm trong lãnh thổ Việt Nam) là vào năm 1860. Đại Nam thực lục chép: "...Tháng 3 nhuận [âm lịch] năm Canh Thân niên hiệu Tự Đức thứ 13 [1860], lúc bấy giờ giặc Cao Miên kéo nhau quấy rối. Vua dụ bọn Tổng đốc [An-Hà] là Nguyễn Công Nhàn, Tuần phủ [An Giang] là Phan Khắc Thận ở An - Hà rằng: "Nay giặc Man hiện đang ra vào quấy rối ở các sở đồn bảo như... Tĩnh Biên, Giang Nông, Vĩnh Thông [Hà Âm] ở sông Vĩnh Tế tỉnh An Giang; Giang Thành, Tiên Thái, Kiên Giang, Thạch Động, Ba Xuyên tỉnh Hà Tiên. Lại nghe Tù trưởng Cao Miên [(là Norodom)], hẹn đến mùa thu nước lên, thuyền Tây Dương vào sông trong, bấy giờ chúng nó cùng nhau đánh ập lại. Lại [phía Lộc Sơn (Mũi Nai)] Hà Tiên thám báo giặc người hạt nước Thanh là Hoàng Quốc Lập, đầu mục Man là tên Tôn, chiêu dụ người Thanh, người Thổ ở Cần Bột, hẹn nhau đường thủy bộ chia đến quấy rối... Nguyễn Công Nhàn lập công cõi ngoài nhiều lần tỏ ra khó nhọc tài năng. Phan Khắc Thận trải nhiều chiến trận đã hiểu cơ nghi. Thế mà không nghĩ đến việc ấy, chỉ muốn vạch giới hạn tự giữ lấy. Sao lại trì hoãn thế?..." (Việc Quốc Lập... đến ở cõi đất Cao Miên, Tù trưởng Cao Miên giúp quân và lương cho.)"

Tới tháng 12 âm lịch năm Ất Sửu (tức đầu năm 1866), khi 3 tỉnh miền Đông (Gia Định (tỉnh), Biên Hòa (tỉnh), Định Tường) đã bị Pháp chiếm, Nam Kỳ chỉ còn 3 tỉnh miền Tây, vùng biên giới tỉnh An Giang và Hà Tiên với Cao Miên có sự hoạt động của cuộc khởi nghĩa Acha Xoa, thì biên giới đã lùi vào tới kênh Vĩnh Tế vùng Thất Sơn (Bảy Núi), vùng Hà Âm không còn được nhắc đến trong sử nhà Nguyễn nữa. Theo Đại Nam thực lục, chép về thời gian đó, viết: "''Tổng Đốc Vĩnh Long là Trương Văn Uyển và Tổng đốc An - Hà là Phan Khắc Thận đem tình hình biên giới và thế địch bí mật tâu lên. (Văn Uyển nói: Nước Cao Miên đã chia 2 lòng, cùng với nước Pháp tư thông, cầu lấy lại các xứ Thất Sơn. Khắc Thận nói:... Người Pháp thì thường bức bách phải nã bắt tên Xoa. Và lại, đất cheo leo, hiểm trở, rất nhiều sự khó làm.) Vua [Tự Đức] sai [triều thần] thương lượng nghị định. Bọn Đoàn Thọ, Trần Tiễn Thành cho là: "3 tỉnh [An Giang, Hà Tiên, Vĩnh Long] cheo leo, trơ trọi, mà nước Cao Miên đã bị người Pháp bảo hộ rồi, tạm hãy mềm dẻo, để yên lòng họ, cứ chiếu địa giới ngăn chặn, nếu thấy tên Xoa trốn vào địa giới ta thì bắt giao trả, để dứt mối nghi ngờ của họ [người Pháp]... Đến như Thất Sơn, năm trước đã dựng thành thôn và thu thuế, lại ở vào quãng 2 tỉnh An Giang và Hà Tiên, lại có sông Vĩnh Tế ngăn làm giới hạn, đều là đất của ta [Đại Nam], người Miên [triều đình Norodom] đến cầu người Pháp thu phục lại, (đó là theo lời phỏng đoán của tỉnh thần Vĩnh Long),..." Vua cho là phải,..."

Theo nghiên cứu của Nguyễn Đình Đầu, một phần lớn đất huyện Hà Âm đến thời Pháp thuộc đã bị người Pháp cắt cho lãnh thổ của Campuchia thuộc Pháp cùng với vài vùng đất khác dọc biên giới Việt Nam - Campuchia: như vùng đất tổng Hà Nhuận huyện Hà Châu tỉnh Hà Tiên kéo đến tận núi Linh Quỳnh cách biên giới 25 km, vùng được gọi là Mỏ Vịt (thuộc tỉnh Svay Rieng) nguyên là đất huyện Tân Ninh phủ Tây Ninh tỉnh Gia Định.

Chú thích và trích dẫn

Tham khảo
Đại Nam thực lục.
Đại Nam nhất thống chí, quyển 30, tỉnh An Giang.
Gia Định thành thông chí
Quốc triều chính biên toát yếu.
Đất nước Việt Nam qua các đời
Địa phương chí tỉnh Châu Đốc 1902

Huyện cũ Việt Nam
Nhà Nguyễn
Tỉnh Takéo
Địa danh cũ Việt Nam


title: Vũ Đình Liệu

text:
Vũ Đình Liệu (1919-2005) là một chính trị gia Việt Nam, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV, V, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (tương đương Phó Thủ tướng Chính phủ hiện nay) nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Tiểu sử
Vũ Đình Liệu, tên khác là Nguyễn Thanh Bình, bí danh Tú Đình, Tư Bình; sinh năm 1919 tại xã Khánh Thôn, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định, trong một gia đình yêu nước, có truyền thống cách mạng.

Ông hoạt động cách mạng từ tháng 07/1945, trong Cách mạng tháng tám 1945 tham gia giành chính quyền tại Trà Vinh. Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 10/1946.

Trong thời gian từ 1945 đến 30/04/1975, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng tại Tây Nam Bộ như: Chủ nhiệm Việt Minh huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh; Bí thư Huyện ủy Châu Thành; Phó Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh; Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau; Khu ủy viên sau đó là Bí thư Khu ủy khu 9 kiêm Chính ủy Quân khu 9.

Sau 30/04/1975, ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá IV và V. Ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Phó Trưởng ban Tuyên huấn Trung ương; Ủy viên Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (01/1977-03/1979); Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang (dưới tên Nguyễn Thanh Bình).

Từ 23/4/1982 đến 16/2/1987 ông là Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (tương đương Phó Thủ tướng Chính phủ hiện nay), thay cho Võ Chí Công, phụ trách nông nghiệp.

Sau khi nghỉ hưu, ông còn tham gia làm Chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam, vận động thành lập Ngân hàng Thủy sản.

Ông mất ngày 17/06/2005 tại nhà riêng nơi ông sống tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Vinh danh
Huân chương Hồ Chí Minh
Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng
Nhiều Huân chương, Huy chương khác
Tên ông được đặt cho trường Trung hoc phổ thông Châu Thành,nay là trường Trung hoc phổ thông Vũ Đình Liệu, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người Nam Định
Người Sài Gòn
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa V
Phó Thủ tướng Việt Nam
Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau
Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang
Huân chương Hồ Chí Minh