title: Don't Stop the Party

text:
"Don't Stop the Party" là một ca khúc của nam ca sĩ người Mỹ Pitbull thu âm cho album phòng thu thứ bảy của anh, Global Warming. Ca khúc được chọn làm đĩa đơn thứ ba của album và được phát hành vào ngày 25 tháng 9 năm 2012 bởi hãng đĩa RCA. Ca khúc này được sản xuất bởi Urales "DJ Buddha" Vargas, DJ/nhà sản xuất TJR, và Marc Kinchen. "Don't Stop the Party" có sử dụng một đoạn nhạc từ một ca khúc nổi tiếng của TJR có tên là "Funky Vodka".

Video âm nhạc
Video âm nhạc cho ca khúc được phát hành đầu tiên trên kênh VEVO chính thức của Pitbull vào ngày 26 tháng 10 năm 2012. Video được đạo diễn bởi David Rosseau và đến nay đã đạt được hơn 4 triệu lượt xem.

Xếp hạng

Tham gia thực hiện

 Armando C. Perez – hát chính, sáng tác
 Bigram Zayas – sáng tác
 Frederick "Toots" Hibbert – sáng tác
 Marc Kinchen – sáng tác, sản xuất
 Urales "DJ Buddha" Vargas – sáng tác, sản xuất
 TJR – hát chính, sáng tác

Thông tin được lấy từ ghi chú trong đĩa đơn "Don't Stop the Party"

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2012
Bài hát của Pitbull
Đĩa đơn được chứng nhận đĩa vàng của Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản
Bài hát năm 2012


title: Puntarenas

text:
Puntarenas là thủ phủ và là thành phố lớn nhất trong tỉnh Puntarenas, Costa Rica, bên bờ Thái Bình Dương. Puntarenas là một trong những vùng du lịch quan trọng của Costa Rica với bờ biển có nhiều đảo và vịnh, các bãi biển, hoạt động du lịch của thành phố này mang lại 2,111 tỷ USD ngoại hối trong năm 2010.

Thành phố này được kết nối với San José bằng đường bộ và đường sắt với chiều dài khoảng 99–120 km.

Cảng chính của nó đồng thời là cảnh quan trọng của quốc gia này là Caldera. Các mặt hàng quan trọng xuất qua cảng này như chuối, cà phê và các sản phẩm chế biến khác. Từ đây có những chuyến phà từ Puntarenas đến bán đảo Nicoya,

Khí hậu
Puntarenas nhìn chung có khí hậu nóng hơn thung lũng trung tâm Costa Rica, với nhiệt độ ca trong ngày từ 30 °C đến 35 °C trong các tháng lạnh nhất và nóng nhất.

Liên kết ngoài
  Puntarenas Province | Costa Rica | Beaches, sun, resorts, lodging, service, events and lifestyle
  Sitio Oficial Comercial de Puntarenas - Costa Rica
www.radiopuntarenas.net La Radio Digital de Puntarenas

Ankita

Tham khảo

Tổng Puntarenas
Thành phố của Costa Rica


title: Đảo Reichenau

text:
Đảo Reichenau  () là một hòn đảo nằm trên hồ Constance, thuộc huyện Konstanz, tỉnh Freiburg, bang Baden-Württemberg, miền Nam nước Đức. Với tổng diện tích đất , chu vi là , hòn đảo có chiều dài  và rộng nhất đạt . Điểm cao trung bình so với mặt hồ là  và điểm cao nhất đạt  so với mực nước biển.

Reichenau được kết nối với đất liền bằng một đường đắp cao hoàn thành vào năm 1838, nằm giữa tàn tích của lâu đài Schopflen và đầu phía đông của đảo Reichenau có chiều dài  và rộng  được gọi là Bruckgraben. Một cây cầu đường bộ thấp cho phép những chiếc thuyền thông thường ngoại trừ thuyền buồm qua lại.

Lịch sử
Tu viện được một người có tên là Thánh Pirmin thành lập vào năm 724. Ông đã rời khỏi Tây Ban Nha nhằm trốn chạy những người Moor. Tu viện phát triển khi Pirmin rời đi. Với những cải cách sau đó, tu viện trở thành trường học, thư viện sách quan trọng với rất nhiều các cuốn sách quý, trong đó người có công lớn là Reginbert của Reichenau. Ngoài ra là rất nhiều các bản thảo viết tay nổi tiếng khắp châu Âu, các tác phẩm nghệ thuật. Những năm tiếp theo, có rất nhiều những học giả, nhà thơ đã sống ở đây như Walahfrid Strabo, Berno của Reichenau. Đến cuối thế kỷ 11, dưới thời Giáo hoàng Grêgôriô VII, tu viện bắt đầu suy yếu, ảnh hưởng từ Tu viện Thánh Gall.

Tu viện Reichenau là nơi chôn cất Burchard III và Herman I, hai vị công tước xứ Swabia.

Mô tả
Tu viện Reichenau nằm trên đảo được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Thánh đường nhà thờ dành riêng cho Đức Mẹ Maria và Thánh sử Máccô. Hai nhà thờ nữa được xây dựng trên đảo tận hiến cho Thánh George, Thánh Phêrô và Thánh Phaolô. Các tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng của Reichenau bao gồm các bức tranh tường Ottoman Phục hưng trong nhà thờ Thánh George như là Phép là của Chúa tồn tại là thường từ thế kỷ thứ 10. Người bảo hộ tu viện sống trong một tòa nhà bằng đá hai tầng có hai khung gỗ được thêm vào thế kỷ 14 là một trong những tòa nhà khung gỗ lâu đời nhất ở miền nam nước Đức.

Ngày nay hòn đảo này cũng nổi tiếng với các trang trại rau. Wollmatinger Ried là một khu bảo tồn thiên nhiên rộng lớn, một vùng đất ngập nước nhiều lau sậy được cư trú bởi nhiều loài chim như là một điểm dừng chân trong chuyến di cư hàng năm của chúng.

Hình ảnh

Ghi chú

Liên kết ngoài
Reichenau: monastic island
 History and images
Reichenau Abbey Church

 3 spherical panoramas of St. Georg Church
 Saint George in Overzell in Circulo Romanico page
 Abacial de Santa Maria y San Marcos in Circulo Romanico page
 Iglesia de San Pedro y san Pablo in Circulo Romanico
 Welterbestätten in Deutschland

Di sản thế giới tại Đức
Chấm dứt năm 1803
Cựu quốc gia châu Âu
Người Frank
Konstanz (huyện)


title: Chất thải phóng xạ

text:
Chất thải phóng xạ là chất thải chứa vật liệu phóng xạ. Chất thải phóng xạ thường là sản phẩm phụ của việc sản xuất năng lượng hạt nhân, việc sử dụng phản ứng phân hạch hay công nghệ hạt nhân trong những ngành khác như nghiên cứu và y dược. Chất thải phóng xạ rất nguy hiểm với tất cả sinh vật và môi trường, và được kiểm soát bởi các cơ quan chính phủ nhằm bảo vệ sức khỏe con người và môi trường tự nhiên.

Chất phóng xạ phân rã dần theo thời gian nên chất thải phóng xạ cần phải được cô lập và chứa trong các cơ sở xử lý phù hợp trong thời gian đủ dài cho đến khi hết nguy hiểm. Khoảng thời gian đó phụ thuộc vào loại chất thải và các đồng vị phóng xạ. Hiện nay, những phương pháp quản lý chất thải phóng xạ là cách ly và trữ chất thải ngắn hạn, trữ gần bề mặt cho chất thải cấp thấp và một số chất thải trung gian, và chôn sâu hay phân chia / chuyển hóa đối với chất thải cấp cao.

Một bản tóm tắt lượng chất thải phóng xạ và các biện pháp quản lý chất thải phóng xạ của hầu hết các nước phát triển được xem xét và phê duyệt định kỳ theo như Công ước chung về An toàn Quản lý Nhiên liệu đã qua sử dụng và về An toàn Quản lý Chất thải phóng xạ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Bản chất và ý nghĩa
Chất thải phóng xạ thường chứa một lượng hạt nhân phóng xạ: các nguyên tố ở trạng thái không bền phân rã, phát ra bức xạ ion hóa, có thể gây nguy hiểm cho con người và môi trường. Bức xạ của những đồng vị phóng xạ dạng và mức độ khác nhau, cũng như tồn tại trong những thời gian khác nhau.

Vật lý

Tính phóng xạ của mọi chất thải phóng xạ yếu dần theo thời gian. Tất cả hạt nhân phóng xạ trong chất thải có chu kỳ bán rã—thời gian dể một nửa nguyên tử phân rã—và cuối cùng, tất cả chất thải phóng xạ phân rã thành những nguyên tố không phóng xạ (tức là, hạt nhân bền). Một số nguyên tố phóng xạ (như plutoni-239) sẽ mất hàng trăm ngàn năm để hết nguy hiểm với con người và những sinh vật khác. Những chất khác cần hàng triệu năm. Vì thế, những chất thải này phải được bảo vệ trong nhiều thế kỉ cách ly khỏi môi trường tự nhiên trong hàng ngàn năm. Theo quy luật của chu kỳ bán rã phóng xạ, tốc độ phân rã tỷ lệ nghịch với thời gian phân rã. Nói cách khác, bức xạ từ đồng vị dài hạn như iod-129 sẽ ít hơn nhiều so với một đồng xạ ngắn hạn như iod-131. Hai bảng bên cho thấy một số đồng vị phóng xạ phổ biến, chu kỳ bán rã, và hiệu suất phân hạch của chúng so với hiệu suất phân hạch của urani-235.

Năng lượng và dạng của bức xạ ion hóa phát ra bởi chất phóng xạ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định sự nguy hiểm của nó với con người. Tính chất hóa học của nguyên tố phóng xạ quyết định tính di động của hợp chất đó cũng như khả năng lan ra môi trường và đầu độc con người. Không chỉ thế, nhiều đồng vị phóng xạ không phân rã ngay thành dạng bền mà thành chất phóng xạ trong một chuỗi phân rã trước khi đạt được trạng thái bền.

Dược động học

Tiếp xúc với chất thải phóng xạ có thể làm hại, thậm chí là chết. Với con người, một lượng 1 [[Sievert (đơn vị)

|sievert]] có 5.5% nguy cơ gây ung thư, và các cơ quan quản lý cho rằng nguy cơ này tỉ lệ với liều lượng ngay cả với liều lượng thấp. Bức xạ ion hóa có thể xóa các đoạn mã trong nhiễm sắc thể. Một sinh vật đang phát triển như bào thai bị chiếu xạ có thể gây nên bất thường bẩm sinh, nhưng nhiều khả năng bất thường này nằm trong giao tử. Những đột biến do chiếu xạ ở người không nhiều, cũng như ở hầu hết động vật có vú, nhờ có các cơ chế sửa chữa tế bào mà trong số đó có những cơ chế chỉ mới được phát hiện. Chúng bao gồm sửa chữa DNA, RNA thông tin và protein, cũng như tiêu thể tiêu hóa nội bào những protein hỏng, thậm chí là tế bào tự chết

Tùy vào dạng phân rã và cách thức và tốc độ mà cơ thể xử lý nó, mối nguy hại do tiếp xúc với bức xạ của một hạt nhân phóng xạ sẽ thay đổi. Ví dụ, Iod-131 có tuổi thọ ngắn và phóng xạ beta và tia gamma, nhưng vì tập trung ở tuyến giáp, nó có thể nguy hiểm hơn là Caesi-137 do Cs-137 tan được trong nước nên được bài tiết ra ngoài bằng nước tiểu. Tương tự, các Actini phân rã alpha và radi được coi là cực độc do chúng có thời gian bán thải rất dài và bức xạ của chúng có hệ số RBE cao, gây ra tác động lớn cho các mô. Chính vì sự khác biệt ấy, cách xác định chấn thương về mặt sinh học rất khác nhau tùy vào hạt nhân phóng xạ, thời gian chiếu xạ
và đôi khi là bản chất của hợp chất hóa học chứa hạt nhân phóng xạ.

Nguồn
Chất thải phóng xạ đến từ nhiều nguồn khác nhau. Ở những nước có nhà máy điện hạt nhân, vũ khí hạt nhân, hay nhà máy xử lý nhiên liệu hạt nhân, phần lớn chất thải bắt nguồn từ chu trình nhiên liệu hạt nhân và tái chế vũ khí hạt nhân. Một số nguồn khác bao gồm chất thải y tế và công nghiệp, cũng như chất phóng xạ xuất hiện tự nhiên (NORM), chúng được tập trung lại thông qua việc xử lý hay tiêu thụ than, dầu khí, và một số khoáng chất như bên dưới.

Chu trình nhiên liệu hạt nhân

Giai đoạn đầu
Chất thải từ giai đoạn đầu trong chu trình nhiên liệu hạt nhân thường là chất thải phóng xạ alpha từ việc khai thác urani, thường chứa Radi và sản phẩm phân rã của Radi.

Urani dioxide (UO2) đậm đặc từ các mỏ có tính phóng xạ gấp hàng ngàn lần đá hoa cương dùng trong xây dựng. Nó được tinh chế từ Urania (U3O8), rồi được biến đổi thành khí urani hexafluorua (UF6). UF6 trải qua quá trình làm giàu urani để tăng lượng U-235 từ 0.7% đến khoảng 4.4% (LEU). Sau đó được biến thành oxit gốm cứng (UO2) để tạo nên nhiên liệu của lò phản ứng.

Sản phẩm phụ chính của quá trình làm giàu Urani là Urani nghèo (DU), chủ yếu gồm đồng vị U-238, với tỉ lệ U-235 khoảng 0.3%. Nó được chứa trong UF6 hoặc U3O8. Khối lượng riêng cực kỳ cao của nó có một số ứng dụng như đan chống tăng, và thậm chí là sống thuyền buồm ít nhất một lần. Nó cũng được dùng với plutoni để làm MOX (nhiên liệu oxit hỗn hợp) và để pha loãng (làm nghèo) Urani được làm giàu có nguồn gốc từ vũ khí, để được chuyển hướng làm nhiên liệu cho lò phản ứng.

Giai đoạn cuối

Giai đoạn cuối của chu trình nhiên liệu hạt nhân, phần lớn là nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng, chứa sản phẩm phân hạch phát ra bức xạ beta và gamma, actini phóng xạ hạt alpha như urani-234 (chu kỳ bán rã 245 ngàn năm), neptuni-237 (2.144 triệu năm), plutoni-238 (87.7 năm) và americi-241 (432 năm), thậm chí là chất phát xạ neutron như californi (chu kỳ bán rã 898 năm đối với Cf-251). Những đồng vị này được hình thành trong các lò phản ứng hạt nhân.

Cần phải phân biệt giữa việc xử lý urani để sản xuất nhiên liệu và việc tái chế nhiên liệu đã qua sử dụng. Nhiên liệu đã qua sử dụng chứa sản phẩm phân hạch có tính phóng xạ cao (xem chất thải cấp cao ở dưới), trong đó có nhiều sản phẩm hấp thụ neutron, gọi là chất độc neutron. Ngay cả khi loại bỏ các thanh điều khiển, chúng vẫn sẽ hấp thụ neutron nhiều đến một mức nhất định khi phản ứng dây chuyền ngừng lại. Khi ấy nhiên liệu trong lò phản ứng phải được thay thế bằng nhiên liệu mới, tuy rằng lượng urani-235 và plutoni vẫn còn đáng kể. Tại Mỹ, nhiên liệu đã qua sử dụng này thường được "chứa", trong khi ở những nước như Nga, Anh, Pháp, Nhật Bản và Ấn Độ, nó được tái chế để loại bỏ các sản phẩm phân hạch rồi được tái sử dụng. Sản phẩm phân hạch ấy là một dạng đậm đặc của chất thải cấp cao, cũng như những hóa chất được dùng trong quá trình xử lý.

Thành phần nhiên liệu và tính phóng xạ lâu dài

Việc sử dụng nhiều loại nhiên liệu trong lò phản ứng hạt nhân tạo ra thành phần các loại nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng (NLĐQSD) khác nhau, với mức độ phóng xạ theo thời gian khác nhau.

Chất thải phóng xạ tuổi thọ cao từ giai đoạn cuối của chu trình nhiên liệu ảnh hưởng đến việc quản lý chất thải cho NLĐQSD. Đối với phân rã phóng xạ dài hạn, các Actini có trong NLĐQSD đóng vai trò quan trọng do chúng có chu kỳ bán rã dài đặc trưng. Tùy vào nhiên liệu dùng trong lò phản ứng hạt nhân, thành phần Actini trong NLĐQSD sẽ có sự khác biệt.

Một ví dụ là việc sử dụng thori làm nhiên liệu hạt nhân. Th-232 là một kim loại giàu có thể trải qua một phản ứng bắt neutron và hai phân rã beta trừ để tạo thành kim loại phân hạch U-233. Do đó, NLĐQSD của chu trình có thori sẽ chứa U-233. Sự phân rã của nó tác động lớn đến đường mức độ phóng xạ dài hạn của NLĐQSD trong khoảng một triệu năm. So sánh giữa cường độ phóng xạ của U-233 cho ba loại NLĐQSD được biểu diễn trong biểu đồ bên phải. Nhiên liệu được dùng là thori cùng plutoni lò phản ứng (RGPu), thori cùng plutoni vũ khí (WGPu) và nhiên liệu oxit hỗn hợp (MOX, không có thori). Với RGPu và WGPu, có thể thấy lượng U-233 ban đầu và phân rã trong khoảng một triệu năm. Điều này ảnh hưởng đến tổng mức độ phóng xạ của ba loại nhiên liệu. Sự vắng mặt của U-233 và các sản phẩm phụ của nó trong nhiên liệu MOX dẫn đến cường độ phóng xạ thấp hơn trong vùng 3 của đồ thị dưới, trong khi các đường biểu diễn RGPu và WGPu cao hơn do vẫn còn U-233 không phân rã hết. Việc tái chế hạt nhân có thể loại bỏ các Actini từ NLĐQSD để sử dụng hoặc phá hủy (xem Sản phẩm phân hạch tuổi thọ cao).

Lo ngại về phổ biến vũ khí hạt nhân

Vì urani và plutoni là vật liệu cho vũ khí hạt nhân, nhiều người lo ngại về sự phổ biến của chúng. Plutoni thường là (trong nhiên liệu đã qua sử dụng) plutoni lò phản ứng. Plutoni-239, rất thích hợp cho vũ khí hạt nhân, chứa một lượng lớn tạp chất không mong muốn như: plutoni-240, plutoni-241, and plutoni-238. Rất khó để tách chiết những đồng vị này, và có những cách ít tốn kém hơn để thu được vật liệu phân hạch (ví dụ như, làm giàu urani hay các lò phản ứng sản xuất plutoni chuyên dụng).

Chất thải cấp cao chứa rất nhiều sản phẩm phân hạch có tính phóng xạ cao, hầu hết có tuổi thọ tương đối ngắn. Điều này dấy lên lo ngại rằng nếu chất thải được lưu trữ, có thể là trong kho địa chất sâu, qua nhiều năm sản phẩm phân hạch phân rã, làm giảm tính phóng xạ của chất thải khiến plutoni dễ tiếp cận hơn. Tạp chất Pu-240 phân rã nhanh hơn Pu-239, làm chất lượng của vật liệu tăng dần theo thời gian (trong khi số lượng của nó giảm theo thời gian). Vì thế, một số ý kiến cho rằng, khi thời gian trôi, những khu vực lưu trữ có nguy cơ trở thành "mỏ plutoni", từ đó vật liệu cho vũ khí hạt nhân có thể thu được tương đối dễ dàng. Những ý kiến phản bác chỉ ra rằng việc thu hồi vật liệu có ích từ những kho lưu trữ được đóng kín khó đến mức những phương pháp khác còn đáng xem xét hơn. Cụ thể, nhiệt độ (80 độ C với đá ở xung quanh) và tính phóng xạ cao khiến việc khai thác những kho lưu trữ này đặc biệt khó khăn, còn các phương pháp làm giàu tốn nhiền tiền bạc.

Pu-239 phân rã thành U-235 có chu kỳ bán rã rất dài (khoảng 109 năm) và phù hợp để dùng trong vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, các lò phản ứng hiện đại làm giàu U-235 tương đối vừa phải so với U-238, nên U-238 đóng vai trò là chất biến tính cho U-235 được tạo ra do plutoni phẫn rã.

Một giải pháp là tái chế plutoni để làm nhiên liệu, như trong lò phản ứng neutron nhanh. Trong các lò phản ứng nhanh tích hợp, phần plutoni và urani riêng biệt chứa tạp chất là các Actini và không thể dùng làm vũ khí hạt nhân.

Tháo dỡ vũ khí hạt nhân
Chất thải từ việc tháo dỡ vũ khí hạt nhân hiếm khi chứa phóng xạ beta hay gamma ngoại trừ triti và americi. Nhiều khả năng nó chỉ có các actini phóng xạ alpha như Pu-239, một vật liệu phân hạch dùng trong bom nguyên tử, cùng một số vật liệu với cường độ phóng xạ cao hơn nhiều như Pu-238 hay Po.

Trong quá khứ tác nhân kích hoạt neutron cho bom nguyên tử thường là beryli và một chất phóng xạ alpha mạnh như poloni; có thể thay thế poloni với Pu-238. Vì lý do quốc phòng, thiết kế chi tiết của bom nguyên tử hiện đại thường không được công bố rộng rãi. Một số loại bom có thể có máy phát nhiệt điện hạt nhân phóng xạ dùng Pu-238 làm nguồn cấp điện lâu dài cho các thiết bị điện tử khác.

Nhiều khả năng là vật liệu phân hạch của một quả bom cũ cần tân trang sẽ chứa sản phẩm phân rã của những đồng vị của plutoni dùng trong nó, có thể gồm gồm U-236 từ Pu-240 lẫn tạp chất, cùng với U-235 từ sự phân rã của Pu-239. Do các đồng vị Pu này có chu kỳ bán rã tương đối dài, các chất thải do vật liệu trong quả bom phân rã là rất ít, và chắc chắn, ít nguy hiểm hơn nhiều (thậm chí về cường độ phóng xạ) so với chính Pu-239.

Phân rã beta của Pu-241 tạo thành Am-241; sự gia tăng americi có thể nghiêm trọng hơn là sự phân rã của Pu-239 và Pu-240 do americi là một chất phóng xạ gamma (tăng sự phơi nhiễm bên ngoài với con người) và phóng xạ alpha làm tăng nhiệt. Có một số cách để tách plutoni khỏi americi; bao gồm các quy trình nhiệt độ cao và tách chiết bằng dung môi nước/hữu cơ. Quy trình PUREX (Tách chiết oxy hóa khử Plutoni và Urani) thu gọn có thể dùng cho việc phân tách này. Urani trong tự nhiên không phân hạch được do nó chứa 99.3% U-238 và chỉ 0.7% là U-235.

Chất thải tàn dư
Bắt nguồn từ các hoạt động trong ngành công nghiệp radi, khai thác urani, và các chương trình quân sự trong quá khứ, nhiều khu vực hiện nay bị nhiễm xạ. Chỉ riêng nước Mỹ, Bộ Năng lượng (DOE) khẳng định có "hàng triệu gallon chất thải phóng xạ", "hàng ngàn tấn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng và vật liệu" cũng như "một lượng lớn đất và nước bị ô nhiễm." Mặc dù lượng chất thải rất lớn, Bộ Năng lượng đã đặt mục tiêu làm sạch tất cả những nơi bị ô nhiễm trước năm 2025. Ví dụ, trung tâm sản xuất nguyên liệu Fernald, bang Ohio có "31 triệu pound sản phẩm urani", "2.5 tỉ pound chất thải", "2.75 triệu yard khối đất và mảnh vụn nhiễm xạ", và một phần rộng "223 acre của Tầng ngậm nước Miami Lớn có mức urani vượt quá tiêu chuẩn uống được." Hoa Kỳ có ít nhất 108 địa điểm được cho là bị nhiễm xạ và không thể sử dụng, nhiều nơi rộng hàng ngàn mẫu Anh. DOE mong muốn sẽ làm sạch hoặc giảm thiểu phần lớn hoặc tất cả trước 2025, sử dụng một số phương pháp hiện đại như geomelting, tuy nhiên sẽ rất khó khăn và phải thừa nhận một số nơi không thể được phục hồi. Trong số 108 địa điểm này, Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge, có ít nhất "167 nơi rò rỉ chất phóng xạ" tại một trong ba phân khu của khu vực rộng  này. Một số địa điểm có đặc điểm đơn giản hơn và việc dọn dẹp đã được DOE hoàn thành, hoặc ít nhất là đóng cửa những khu vực đó.

Y tế
Chất thải y tế phóng xạ thường chứa các chất phóng xạ beta và tia gamma và thường là chất thải cấp thấp. Trong chẩn đoán y tế hạt nhân một số chất phóng xạ gamma ngắn hạn như tecneti-99m được sử dụng. Có thể loại bỏ phần lớn chất này bằng cách để nó phân rã trong thời gian ngắn trước khi xử lý như chất thải thông thường. Các đồng vị khác được dùng trong y dược, với chu kỳ bán rã trong ngoặc đơn, gồm:
 Y-90, dùng để chữa lymphoma (2.7 ngày)
 I-131, dùng trong các bài kiểm tra chức năng tuyến giáp và chữa trị ung thư tuyến giáp (8.0 ngày)
 Sr-89, dùng để chữa trị ung thư xương và liệu pháp tiêm tĩnh mạch (52 ngày)
 Ir-192, dùng trong cận xạ trị (74 ngày)
 Co-60, dùng trong cận xạ trị và xạ trị (5.3 năm)
 Cs-137, dùng trong cận xạ trị và xạ trị (30 năm)

Công nghiệp
Chất thải có nguồn gốc công nghiệp có thể chứa chất phóng xạ alpha, beta, neutron hoặc gamma. Phóng xạ gamma được dùng trong X quang còn chất phát xạ neutron được dùng trong nhiều lĩnh vực như thăm dò giếng dầu.

Vật liệu phóng xạ tự nhiên

Các chất có chứa phóng xạ tự nhiên được gọi là NORM. Sau khi quá trình xử lý của con người phơi nhiễm hoặc tích tụ tính phóng xạ (như khai thác mỏ đưa than lên mặt đất hay đốt than tạo ra tro cô đặc), chúng trở thành chất phóng xạ tự nhiên được công nghệ tăng cường (TENORM). Rất nhiều chất thải loại này là chất phát xạ hạt alpha từ các chuỗi phẫn rã của urani và thori. Nguồn phóng xạ chính trong cơ thể con người là kali-40 (40K), vào khoảng 17 mg trong cơ thể và thu vào 0.4 mg mỗi ngày. Hầu hết các loại đá, tùy vào thành phần, có mức độ phóng xạ thấp. Thường nằm trong khoảng 1 milisievert (mSv) đến 13 mSv mỗi năm tùy vị trí, phơi nhiễm phóng xạ trung bình vào mức 2.0 mSv trên đầu người mỗi năm. Lượng phóng xạ này chiếm phần lớn lượng phóng xạ con người thường thu nhận (với sự phơi nhiễm trung bình mỗi năm từ những nguồn khác khoảng 0.6 mSv theo các xét nghiệm y tế, 0.4 mSv từ các tia vũ trụ, 0.005 mSv từ tàn dư các cuộc thử nghiệm hạt nhân trong khí quyển trong quá khứ, 0.005 mSv từ phơi nhiễm công việc, 0.002 mSv từ thảm họa Chernobyl, và 0.0002 mSv từ chu trình nhiên liệu hạt nhân).

TENORM không được kiểm soát hạn chế bằng chất thải lò phản ứng hạt nhân, tuy nhiên nguy cơ phóng xạ của những vật liệu này là tương đương.

Than
Than chứa một lượng nhỏ chất phóng xạ như urani, bari, thori và kali, nhưng, trong trường hợp than nguyên chất, nồng độ trung bình của những chất này ít hơn nhiều so với trong vỏ Trái Đất. Địa tầng xung quanh, nếu là đá phiến sét hay đá bùn, thường chứa nhiều phóng xạ hơn trung bình cũng như thành phần tro của than. Do khó cháy, những chất khoáng có cường độ phóng xạ cao tập trung nhiều trong tro bay. Tính phóng xạ của tro bay xấp xỉ bằng với đá phiến sét và nhỏ hơn đá phosphat, nhưng lại nguy hiểm hơn do một lượng nhỏ tro bay trong không khí có thể bị con người hít vào. Theo báo cáo của Hội đồng Quốc gia về Bảo vệ và Đo lường Phóng xạ Hoa Kỳ, phơi nhiễm dân số từ nhà máy điện 1000-MWe vào khoảng 490 rem-người/năm đối với nhà máy điện than, gấp hơn 100 lần so với mức 4,8 rem-người/năm của nhà máy điện hạt nhân. (Liều phơi nhiễm từ chu trình nhiên liệu hạt nhân là 136 rem-người/năm; con số tương ứng cho việc sử dụng than từ khi khai thác đến lúc bỏ đi "có lẽ là ẩn số".)

Dầu khí
Chất thải từ ngành công nghiệp dầu và khí thường chứa radi và các sản phẩm phân rã của nó. Cặn sulphat từ mỏ dầu có thể chứa một lượng lớn radi, trong khi nước, dầu và khí từ giếng dầu thường chứa radon. Radon phân rã thành các chất rắn phóng xạ tạo nên lớp phủ trong lòng đường ống dẫn. Trong các nhà máy lọc dầu, khu vực xử lý propan thường bị nhiễm phóng xạ nhiều hơn do radon có nhiệt độ sôi gần với propan. Phân loại
Việc phân loại chất thải phóng xạ có sự khác biệt giữa các nước. Tiêu chuẩn An toàn Chất thải Phóng xạ (RADWASS), được xuất bản bởi Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cũng đóng một phần quan trọng.

 Đuôi quặng cối xay

Đuôi quặng urano là sản phẩm phụ bỏ đi còn sót lại sau quá trình xử lý thô quặng urani. Cường độ phóng xạ của chúng không quá cao. Đuôi quặng cối xay đôi khi còn được gọi là chất thải 11(e)2, xuất phát từ số phần định nghĩa nó trong Đạo luật Năng lượng Nguyên tử 1946. Đuôi quặng urani cũng chứa kim loại nặng nguy hiểm hóa học như chì và asen. Những gò đuôi quặng rộng lớn hiện diện ở nhiều địa điểm khai thác cũ, nhất là ở các bang Colorado, New Mexico, và Utah của Hoa Kỳ.

Tuy đuôi quặng urani không có tính phóng xạ cao, chúng có chu kỳ bán rã dài. Chúng thường chứa radi, thori và dấu vết của urani.

 Chất thải cấp thấp Chất thải cấp thấp (LLW) được tạo ra từ bệnh viện và công nghiệp, cũng như chu trình nhiên liệu hạt nhân. Chất thải cấp thấp bao gồm giấy, vải vụn, dụng cụ, quần áo, và những vật liệu khác chứa một lượng nhỏ chất phóng xạ tuổi thọ ngắn. Những vật có nguồn gốc từ một khu vực nhiễm xạ thường được phân loại là LLW, một biện pháp phòng ngừa ngay cả khi có ít khả năng nó bị nhiễm chất phóng xạ. LLW như thế thường có tính phóng xạ không cao hơn những vật xuất phát từ khu vực không nhiễm xạ. Một số ví dụ của chất thải cấp thấp như giẻ lau, cây lau, ống, xác động vật thí nghiệm, vân vân.

Một số LLW có mức phóng xạ cao cần được bảo vệ khi xử lý và vận chuyển, tuy nhiên hầu hết LLW đều thích hợp để chôn gần bề mặt. Để giảm kích thước, người ta thường ép chặt hoặc đốt nó trước khi chôn. LLW được chia thành bốn cấp: cấp A, cấp B, cấp C, và cao hơn cấp C.

 Chất thải cấp trung bình Chất thải cấp trung bình (ILW) chứa lượng phóng xạ lớn hơn và thường là cần ngăn cách, nhưng không cần làm lạnh. Chất thải cấp trung bình gồm nhựa cây, nước thải và vỏ che nhiên liệu hạt nhân kim loại, cũng như vật liệu bị nhiễm xạ trong việc tháo dỡ lò phản ứng hạt nhân. Chúng có thể được làm đông lại trong bê tông hay xi măng để vứt bỏ. Thông thường, chất thải ngắn ngày (chủ yếu là các chất không phải nhiên liệu từ lò phản ứng) thường được chôn ở gần mặt đất, còn chất thải tuổi thọ cao hơn (từ nhiên liệu và xử lý nhiên liệu) được để ở kho địa chất. Luật pháp Hoa Kỳ không định nghĩa loại chất thải này, cụm từ này chỉ được dùng ở châu Âu và những khu vực khác.

 Chất thải cấp cao Chất thải cấp cao (HLW) được sản sinh ra từ lò phản ứng. Định nghĩa chính xác của chất thải cấp cao không thống nhất trên toàn thế giới. Sau khi một thanh nhiên liệu hoàn tất một chu trình nhiên liệu và được lấy ra khỏi lõi, nó được xem là chất thải cấp cao. Thanh nhiên liệu có chứa sản phẩm phân hạch và các nguyên tố siêu urani được tạo ra trong lõi lò phản ứng. Nhiên liệu đã dùng này có cường độ phóng xạ cao và thường rất nóng, đồng thời chiếm 95 phần trăm tổng lượng phóng xạ tạo ra từ quá trình sản xuất điện hạt nhân. Lượng HLW trên toàn cầu hiện đang tăng khoảng 12.000 tấn mỗi năm, tương đương 100 chiếc xe buýt hai tầng hay một tòa nhà hai tầng với diện tích bằng một sân bóng đá. Một nhà máy điện hạt nhân công suất 1000 MW tạo ra khoảng 27 tấn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng (không được tái xử lý) mỗi năm. Năm 2010, có xấp xỉ 250.000 tấn HLW, không tính lượng chất thải rò rỉ ra môi trường do tai nạn hay thử nghiệm. Nhật Bản ước tính có 17.000 tấn HLW được lưu giữ năm 2015. HLW đã được vận chuyển sang những nước khác để chứa hoặc xử lý, và trong một số trường hợp, được mang về làm nhiên liệu mới.

Chất thải phóng xạ từ thanh nhiên liệu đã dùng chủ yếu chứa Caesi-137 và stronti-90, nhưng cũng có khả năng chứa plutoni, có thể coi là chất thải siêu urani. Chu kỳ bán rã của những nguyên tố phóng xạ này có thể chênh lệch rất lớn. Một số nguyên tố, như Caesi-137 và stronti-90, có chu kỳ bán rã khoảng 30 năm. Trong khi đó, chu kỳ bán rã của plutoni có thể dài đến 24.000 năm.

Tranh cãi xung quang việc quản lý chất thải cấp cao đã hạn chế sự phát triển của năng lượng hạt nhân trên toàn cầu. Hầu hết các nhà khoa học đồng ý rằng giải pháp lâu dài tốt nhất là chôn sâu địa chất, dưới mỏ hoặc lỗ khoan. Tuy nhiên, gần sáu thập kỷ kể từ khi năng lượng hạt nhân trong thương mại xuất hiện, chưa một chính phủ nào làm được một hầm chôn chất thải dân sự hạt nhân cấp cao, tuy rằng Phần Lan đã hoàn thành một phần việc xây dựng cơ sở như thế, kho nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng Onkalo. Dù việc tái xử lý hay tái chế năng lượng hạt nhân đã qua sử dùng khả thi và đang được nghiên cứu, nó vẫn thải ra chất phóng xạ và không phải là một giải pháp trọn vẹn, nhưng vẫn có thể giảm lượng chất thải một cách đáng kể và hiện có nhiều dự án như thế trên toàn cầu. Chôn sâu địa chất hiện vẫn là cách duy nhất để xử lý trọn vẹn chất thải hạt nhân cấp cao. Chiến dịch Morris hiện là điểm lưu trữ chất thải phóng xạ cấp cao duy nhất ở Hoa Kỳ.

 Chất thải siêu urani Chất thải siêu urani (CTSU) là một phân loại chất thải được dùng ở Hoa Kỳ. Luật pháp Mỹ định nghĩa CTSU là chất thải có chứa hạt nhân siêu urani phóng xạ hạt alpha với chu kỳ bán rã dài hơn 20 năm và độ đậm đặc lớn hơn 100 nCi/g (3.7 MBq/kg), không bao gồm chất thải cấp cao. Các nguyên tố với số hiệu nguyên tử lớn hơn urani được gọi là nguyên tố siêu urani. Vì chu kỳ bán rã của chúng rất dài, CTSU được xử lý cẩn thận hơn so với chất thải cấp thấp hay trung bình. Tại Mỹ, nó có nguồn gốc chủ yếu từ việc sản xuất vũ khí hạt nhân, bao gồm quần áo, dụng cụ, giẻ lau, chất cặn, mảnh vụn và những vật khác chứa một lượng nhỏ chất phóng xạ (chủ yếu là plutoni).

Theo quy định, chất thải siêu urani được phân thành "xử lý gần" (CH) và "xử lý từ xa" (RH) dựa trên cường độ liều lượng phóng xạ đo trên bề mặt vật chứa chất thải. CTSU CH có lượng phóng xạ bề mặt không quá 200 mrem trên giờ (2 mSv/h), trong khi với CTSU RH con số này trên 200 mrem/h (2 mSv/h). Mỹ hiện vứt bỏ CTSU do các cơ sở quân sự tạo ra tại Nhà máy Thí điểm Cô lập Chất thải (WIPP) ở New Mexico. Các nước khác không phân loại chất thải này mà dùng biến thể của hệ thống chất thải theo cấp.

 Phòng ngừa
Trên lý thuyết, một cách để giảm lượng chất thải là cho dừng các lò phản ứng hiện giờ bằng lò phản ứng thế hệ thứ tư, tạo ra ít chất thải hơn trên lượng năng lượng sản xuất. Có lò phản ứng nhanh có thể tiêu thụ một phần chất thải hiện có. Năm 2014, Cơ quan tháo dỡ hạt nhân (NDA) của Anh đưa ra tuyên bố lập trường về tiến độ quản lý plutoni, tóm tắt những kết luận của nghiên cứu do NDA cùng chính phủ Anh thực hiện.

 Quản lý

Được các nhà khoa học quan tâm đặc biệt là hai sản phẩm phân hạch tuổi thọ cao, Tc-99 (chu kỳ bán rã 220.000 năm) và I-129 (chu kỳ bán rã 15.7 triệu năm), là chất phóng xạ chủ yếu trong nhiên liệu đã qua sử dụng sau vài ngàn năm. Những nguyên tố siêu urani gây nhiều phiền phức nhất là Np-237 (chu kỳ bán rã hai triệu năm) và Pu-239 (chu kỳ bán rã 24.000 năm). Chất thải hạt nhân phải được xử lý và quản lý rất cẩn thận để tránh tiếp xúc với sinh quyển. Điều này cần việc xử lý và chiến lược quản lý lâu dài gồm lưu trữ, phế bỏ hay biến đổi chất thải trở nên vô hại. Chính phủ nhiều quốc gia đang xem xét nhiều phương thức quản lý và loại bỏ chất thải, tuy nhiên không có nhiều tiến bộ trong việc quản lý chất thải dài hạn.

Vào nửa sau của thế kỷ 20, một số cách vứt bỏ chất thải hạt nhân được nghiên cứu bởi các cường quốc hạt nhân, gồm:
 "Lưu trữ dài hạn trên mặt đất", không được thực hiện.
 "Để ngoài không gian" (ví dụ, trong Mặt trời), không được thực hiện - do hiện quá đắt đỏ.
 "Để vào lỗ khoan sâu", không được thực hiện.
 "Nung đá", not implemented.
 "Để ở các khu vực hút chìm", không được thực hiện.
 "Để dưới biển", được Liên Xô, Anh, Thụy Sỹ, Hoa Kỳ, Bỉ, Pháp, Hà Lan, Nhật Bản, Thụy Điển, Nga, Đức, Ý và Hàn Quốc. (1954–93) Điều này đã bị luật pháp quốc tế cấm.
 "Để ở dưới đáy đại dương", không được thực hiện, không được thỏa thuận quốc tế chấp thuận.
 "Để trong băng", Hiệp ước châu Nam Cực cấm
 "Phun trực tiếp'", được Liên Xô và Mỹ sử dụng.

Ở Mỹ, chính sách quản lý chất thải hoàn toàn bị phá vỡ với việc ngừng thi công, hoàn thành Kho chứa chất thải hạt nhân núi Yucca. Hiện tại có 70 nhà máy điện hạt nhân giữ nhiên liệu đã qua sử dụng. Ủy ban A Blue Ribbon do Tổng thống Obama chỉ định nghiên cứu các giải pháp khác trong tương lai, và kho chứa địa chất sâu có vẻ được ủng hộ.

 Xử lý sơ bộ

 Thủy tinh hóa
Lưu giữ chất thải lâu dài cần ổn định chất thải để nó không phản ứng hay phân hủy trong thời gian dài. Trên lý thuyết, một cách để thực hiện điều đó là thủy tinh hóa. Hiện nay, tại Sellafield, chất thải cấp cao (sản phẩm tinh lọc của chu trình đầu tiên của PUREX) được trộn với đường và được nung vôi, quá trình dẫn chất thải qua một ống xoay tròn được đun nóng. Mục đích của việc này là làm bốc hơi hơi nước tron chất thải và khử nitrat từ sản phẩm phân hạch, làm tăng sự ổn định của thủy tinh tạo thành.

Sản phẩm tạo thành liên tục được đưa vào một lò nung cảm ứng cùng những mảnh thủy tinh vỡ. Thủy tinh được tạo ra với các chất thải gắn chặt vào cấu trúc ma trận tinh thể của nó khi đông cứng lại. Dưới dạng nóng chảy, chất này được đổ vào các bình chứa hình trụ tròn làm bằng thép không gỉ. Khi nguội, chất lỏng này hóa rắn ("thủy tinh hóa") và trở thành thủy tinh có tính chống nước cao.

Sau khi đổ đầy bình chứa, một con dấu được hàn lên nắp bình. Bình được rửa sạch và sau khi kiểm tra sự nhiễm xạ ở bên ngoài, chiếc bình thép được đem đi lưu trữ, thường là trong một kho dưới lòng đất. Theo đó, chất thải được dự đoán là sẽ bất động trong hàng ngàn năm.

Thủy tinh trong các bình chứa thường là một hợp chất đen bóng. Đường được thêm vào để kiểm soát lượng rutheni và ngăn chặn sự hình thành của hợp chất dễ bay hơi RuO4 có chứa các đồng vị phóng xạ của rutheni. Ở phương Tây, thủy tinh được dùng thường là thủy tinh borosilicat (tương tự Pyrex), trong khi ở khối Xô Viết cũ hay sử dụng thủy tinh phosphat. Lượng sản phẩm phân hạch trong thủy tinh phải nằm trong giới hạn vì một số (palladi, các kim loại khác trong nhóm Pt, và teluride) có thể hình thành dạng kim loại tách khỏi thủy tinh. Thủy tinh hóa hàng loạt sử dụng điện cực để làm nóng chảy chất thải để được chôn dưới lòng đất. Tại Đức một nhày máy thủy tinh hóa đang hoạt động, xử lý chất thải từ một nhà máy thí điểm tái chế nhỏ đã đóng cửa.

 Trao đổi ion
Chất thải phóng xạ cấp trung bình trong ngành công nghiệp hạt nhân thường được xử lý bằng trao đổi ion hoặc các phương pháp khác để tập trung lượng phóng xạ vào một chỗ. Lượng lớn chất thải còn lại ít phóng xạ hơn thường được xử lý rồi thải bỏ. Ví dụ, có thể dùng khối sắt hydroxide để loại bỏ kim loại phóng xạ khỏi dung dịch hỗn hợp. Sau khi những đồng vị phóng xạ này được hấp thụ vào sắt hydroxide, sản phẩm được đặt trong một cái trống kim loại trước khi được trộn với xi măng để tạo thành dạng chất thải rắn. Để có được chất lượng lâu dài (độ ổn định cơ học) tốt hơn, chúng có thể là hỗn hộp gồm tro bay hoặc xỉ lò cao, và xi măng Portland, thay vì xi măng thông thường (làm từ xi măng Portland, sỏi và cát).

 Synroc
Synroc (đá tổng hợp) của Úc là một cách thức tinh vi hơn để xử lý chất thải, và quy trình này có thể được dùng trong thương mại cho chất thải dân sự (hiện đang phát triển cho chất thải của quân đội Mỹ). Synroc được phát minh bởi Giáo sư Ted Ringwood (một nhà địa hóa học) tại Đại học Quốc gia Úc. Synroc chứa pyrochlore và khoáng chất dạng cryptomelane. Synroc nguyên gốc (Synroc C) được thiết kế cho chất thải lỏng cấp cao (sản phẩm tinh lọc của PUREX) từ lò phản ứng nước nhẹ. Các khoáng chất chính trong Synroc là hollandit (BaAl2Ti6O16), zirconolit (CaZrTi2O7) và perovskit (CaTiO3). Zirconolit và perovskit là nơi giữ các actini; stronti và bari sẽ được giữ trong perovskit, còn Caesi được giữ trong hollandit.

 Quản lý dài hạn

Khoảng thời gian được xem xét trong việc xử lý chất thải hạt nhân vào khoảng từ 10.000 đến 1.000.000 năm, dựa trên các nghiên cứu về tác động của các liều phóng xạ.
Các nhà nghiên cứu cho rằng những chẩn đoán về tác hại lên sức khỏe trong khoảng thời gian đó cần phải được xem xét nghiêm túc.
 Những nghiên cứu thực tế chỉ xét đến 100 năm khi có kế hoạch hiệu quả và đánh giá chi phí. Hoạt động dài hạn của chất thải phóng xạ vẫn đang là chủ đề của nhiều dự án nghiên cứu.

 Thải bỏ trên mặt đất
Kho chứa khô thường có: đưa chất thải từ bể nhiên liệu đã qua sử dụng và đóng dấu (cùng với một khí trơ) trong một bình thép và được đặt trong một trụ bê tông để chắn phóng xạ. Đây là một phương pháp khá tiết kiệm có thể được thực hiện tại một cơ sở trung tâm hoặc cạnh lò phản ứng. Chất thải có thể dễ dàng lấy ra để tái xử lý.

 Thải bỏ địa chất

Quá trình chọn lựa kho chứa địa chất sâu cho chất thải cấp cao và nhiên liệu đã qua sử dụng đang được thực hiện ở một số quốc gia và dự kiến sẽ được đưa vào hoạt động lần đầu vào khoảng sau năm 2010. Ý tưởng chính là tìm một khu vực địa chất lớn, ổn định và dùng công nghệ đào mỏ để tạo một đường hầm, hoặc một máy khoan đường hầm (giống những cái dùng để xây dựng Đường hầm eo biển Manche) để khoan một lỗ sâu  đến  dưới bề mặt nơi phòng kho có thể được tạo ra để bỏ chất thải phóng xạ cấp cao. Mục đích là cách ly hoàn toàn chất thải hạt nhân khỏi môi trường sống của con người.

Do một số chất phóng xạ có chu kỳ bán rã dài hơn một triệu năm, ngay cả rò rỉ thùng chứa hay tỉ lệ dịch chuyển hạt nhân phóng xạ nhỏ nhất cũng phải được tính đến. Ngoài ra, một số chất phóng xạ có thể cần hơn một chu kỳ bán rã trước khi tính phóng xạ giảm xuống mức an toàn cho sinh vật. Một đánh giá năm 1980 của Chương trình xử lý chất thải phóng xạ bởi Viện Khoa học Quốc gia Thụy Điển cho thấy xấp xỉ cần khoảng vài trăm ngàn năm—có thể lên đến một triệu năm—để cách ly chất thải hoàn toàn.

Dữ liệu hàm lượng oxy trong giai đoạn dài 25 năm cho thấy những vùng nước sâu ở Bắc Đại Tây Dương không tương tác với vùn nước nông trong khoảng 140 năm, dẫn đến ý kiến về việc chôn chất thải phóng xạ dưới dáy đại dương. Chúng bao gồm chôn lấp dưới một đồng bằng biển thẳm ổn định, chôn dưới một vùng hút chìm để nó từ từ mang chất thải xuống quyển manti, và chôn lấp dưới một hòn đảo cô lập, tự nhiên hoặc nhân tạo.
Tuy những phương pháp này đều có ưu điểm và góp phần trong nỗ lực quốc tế trong việc xử lý chất thải phóng xạ, chúng cần sự sửa đổi bổ sung của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển. Điều 1 (Định nghĩa), số 7, Dự thảo 1996 của Công Ước về Phòng Ngừa Ô Nhiễm Biển bằng việc Thải Chất Thải và Các Chất Khác (Công Ước Thải Bỏ Luân Đôn), ghi rằng:

""Biển" gồm tất cả vùng nước ngoại trừ những vùng nước nội địa của các Quốc gia, cũng như đáy biển và lớp đất bên dưới; nó không bao gồm những khu vực dưới đáy đại dương chỉ có thể đến từ đất liền."

Phương pháp thải bỏ chất thải ở vùng hút chìm lục địa loại bỏ chất thải tại một vùng hút chìm từ đất liền nên không vi phạm các quy định quốc tế. Đây được coi là phương pháp xử lý chất thải phóng xạkhả thi nhất, và là công nghệ xử lý chất thải hạt nhân tiên tiến nhất trước năm 2001.
Một hướng đi khác có tên Remix & Return trộn chất thải cấp cao với mỏ urani cùng đuôi quặng cối xay cho đến khi đạt được mức phóng xạ của ban đầu của quặng urani, rồi thay nó cho các mỏ urani không hoạt động. Việc này giúp tạo thêm việc làm cho các thợ mỏ đồng thời xử lý, và tạo điều kiện cho một chu trình từ đầu đến cuối cho vật liệu phóng xạ, nhưng lại không thích hợp với nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng chưa được tái xử lý do có chứa những nguyên tố phóng xạ rất độc như plutoni.

Bỏ trong lỗ khoan sâu đặt chất thải phóng xạ sâu tới 5 km (3,1 dặm) dưới bề mặt trái Đất và dựa vào lá chắn địa chất khổng lồ này để biệt lập chất thải an toàn và vĩnh viễn để nó không gây hại đến môi trường. Vỏ Trái Đất chứa 120 nghìn tỷ tấn thori và 40 nghìn tỷ tấn urani (chủ yếu là các dấu vết có nồng độ vài phần triệu trong lớp vỏ nặng 3 × 1019 tấn), cùng với nhiều nguyên tố phóng xạ khác.thori Resources In Rare Earth Elements. uiuc.edu Do tỉ lệ hạt nhân phân rã trong một đơn vị thời gian tỉ lệ nghịch với chu kỳ bán rã của đồng vị đó, cường độ phóng xạ của các hạt nhân phóng xạ do con người tạo ra (hàng nghìn tấn thay vì hàng nghìn tỷ tấn) sẽ giảm dần khi các đồng vị phóng xạ, với chu kỳ bán rã ngắn hơn đa số các đồng vị phóng xạ trong tự nhiên, phân rã.

Tháng 1 năm 2013, hội đồng hạt Cumbria bác bỏ đề xuất của chính phủ Anh về việc xây dựng một bãi chứa chất thải hạt nhân dưới lòng đất gần Vườn quốc gia Lake District. Ed Davey, Bộ trưởng Bộ Năng lượng, nói: "Đối với bất kỳ cộng đồng nào, sẽ có những lợi ích chung to lớn và đáng giá hàng trăm tiệu bảng", tuy nhiên, đại diện của địa phương bỏ phiếu 7–3 chống lại việc tiếp tục nghiên cứu, sau khi có bằng chứng của các nhà địa chất độc lập cho rằng "Địa tầng gấp khúc của hạt không đáng tin cậy trong việc để những chất nguy hiểm và những mối nguy kéo dài hàng ngàn năm."

 Biến tố

Có nhiều đề xuất về những lò phản ứng tiêu thụ chất thải hạt nhân và biến đổi nó thành những dạng chất thải khác ít nguy hiểm hoặc tuổi thọ ngắn hơn. Cụ thể, Lò phản ứng tích hợp nhanh là một lò phản ứng được cho là dùng chu trình nhiên liệu hạt nhân mà không tạo ra chất thải siêu urani, thậm chí có thể tiêu thụ chúng. Mặc dù đã được thử nghiệm trên quy mô lớn, nhưng dự án đã bị chính phủ Hoa Kỳ hủy bỏ. Một hướng đi khác, được xem là an toàn hơn nhưng cần phát triển thêm, là dùng các lò phản ứng subcritical để biến tố phần chất thải siêu urani sót lại.

Một đồng vị có trong chất thải phóng xạ và đáng lo ngại về khả năng lan rộng là Pu-239. Lượng plutoni lớn này được tạo ra trong những lò phản ứng chạy urani và trong quá trình tái xử lý plutoni cho vũ khí trong các chương trình quân sự. Một giải pháp để loại bỏ plutoni là sử dụng nó làm nhiên liệu cho Lò phản ứng Nước Nhẹ truyền thống (LWR). Một vài loại nhiên liệu với các hiệu quả loại bỏ plutoni khác nhau đang được nghiên cứu.

Biến tố bị cấm ở Mỹ từ tháng 4 năm 1971 bởi Tổng thống Carter do mối nguy của việc plutoni lan rộng, nhưng Tổng thống Reagan dỡ bỏ lệnh cấm năm 1981. Vì những thiệt hại và rủi ro kinh tế, việc xây dựng nhà máy tái xử lý không được tiếp tục trong thời gian này. Tuy nhiên, nghiên cứu về phương pháp này tiếp tục ở châu Âu do nhu cầu năng lượng cao, trong đó là dự án một lò phản ứng hạt nhân thực tế mang tên Myrrha có thể biến tố được. Một chương trình nghiên cứu khác mang tên ACTINET đã được Liên minh châu Âu bắt đầu để thực hiện biến tố trên quy mô công nghiệp. Theo Quan Hệ Đối Tác Năng lượng Hạt Nhân Toàn Cầu (GNEP) của Tổng thống Bush năm 2007, Hoa Kỳ hiện đang khuyến khích nghiên cứu về công nghệ biến tố cần để giải quyết vấn đề xử lý chất thải hạt nhân.

Đã có một số nghiên cứu lý thuyết sử dụng lò phản ứng nhiệt hạch để "đốt actini", với một plasma lò phản ứng nhiệt hạch như trong tokamak, có thể được "kích thích" bằng một lượng nhỏ nguyên tử siêu urani và biến tố chúng (tức hợp hạch trong trường hợp các actini) thành những nguyên tố nhẹ hơn sau khi liên tục bị neutron năng lượng cao, tạo ra trong quá trình hợp hạch deuteri và triti trong lò phản ứng, dội vào. Một nghiên cứu tại MIT cho thấy chỉ cần 2 hay 3 lò phản ứng nhiệt hạch với thông số tương tự ITER là có thể biến tố toàn bộ lượng "tiểu actini" (actini dùng trong nhiên liệu hạt nhân trừ plutoni và urani) hàng năm từ những lò phản ứng nước nhẹ hiện đang hoạt động tại Mỹ đồng thời tạo ra khoảng 1 gigawatt năng lượng từ mỗi lò phản ứng.

 Tái sử dụng

Một giải pháp khác là tìm cách dùng những đồng vị trong chất thải hạt nhân để tái sử dụng chúng.

Hiện, Caesi-137, stronti-90 và một số đồng vị khác được chiết cho một số ứng dụng công nghiệp như chiếu xạ thực phẩm và máy phát nhiệt điện đồng vị phóng xạ. Tuy tái sử dụng không hoàn toàn loại bỏ nhu cầu quản lý các chất phóng xạ, nó có thể làm giảm đáng kể lượng phóng xạ thải ra.

Phương Pháp Sản Xuất Hydrocarbon Bằng Hạt Nhân,, là một phương pháp chứa tạm thời hay vĩnh viễn chất thải hạt nhân bằng cách để chất thải vào một hay nhiều kho hay lỗ khoan xây trong một hệ thống dầu phi truyền thống. Nhiệt của vật liệu thải làm biến đổi tính chất hóa học và/hoặc tính chất vật lý của vật liệu hydrocarbon trong hệ thống ngầm này để có thể loại bỏ vật liệu đã bị biến đổi này. Tính phóng xạ của chất thải phóng xạ cấp cao cho phép sự chống phổ biến plutoni đặt ở ngoại vi kho hoặc phần sâu nhất của lỗ khoan.

Lò phản ứng sinh sản (lò phản ứng tạo ra nhiều vật liệu phân hạch hơn lượng tiêu thụ) có thể chạy bằng U-238 và các nguyên tố siêu urani, thứ chiếm hầu hết lượng phóng xạ của nhiên liệu đã qua sử dụng trong khoảng thời gian 1.000–100.000 năm.

 Bỏ ngoài không gian
Việc bỏ ngoài vũ trụ rất hấp dẫn vì loại bỏ chất thải khỏi Trái Đất. Tuy nhiên, nó có một số hạn chế nhất định như khả năng thất bại của tên lửa đẩy, có thể làm chất phóng xạ lan rộng khắp bầu khí quyển và toàn thế giới. Cần phải có nhiều lần phóng vì không tên lửa đơn lẻ nào có thể mang nhiều chất thải so với lượng thải ra. Điều này khiến giải pháp vô cùng đắt đỏ và làm tăng nguy cơ của một vụ phóng thất bại.
Hơn thế nữa, cần phải đạt được thỏa thuận quốc tế về quy định và cách tổ chức một chương trình như thế.
Giá thành cao và độ tin cậy thấp của các hệ thống phóng tên lửa vào không gian trở thành một động lực cho những hệ thống không dùng tên lửa như mass driver, thang máy vũ trụ và những giải pháp khác.

 Kế hoạch xử lý cấp quốc gia

Thụy Điển và Phần Lan hiện đang tiến xa nhất trong việc nghiên cứu một công nghệ xử lý nhất định, trong khi nhiều nước khác tái xử lý nhiên liệu hoặc ký hợp đồng với Pháp hay Anh làm giúp họ và lấy lại plutoni và chất thải cấp cao thành phẩm. "Một lượng lớn plutoni tồn đọng từ tái xử lý đang tăng dần ở nhiều quốc gia... Tính kinh tế của việc tái xử lý là câu hỏi lớn trong bối cảnh urani rất rẻ hiện nay."

Tại nhiều nuốc châu Âu (như Anh, Phần Lan, Hà Lan, Thụy Điển và Thụy Sĩ) nguy cơ hay giới hạn liều lượng của một người bình thường bị chiếu xạ từ một cơ sở chất thải hạt nhân cấp cao trong tương lai nghiêm ngặt hơn nhiều so với tiêu chuẩn của Ủy ban Quốc tế về Bảo vệ Phóng xạ (ICRP) hay ở Mỹ. Giới hạn ở châu Âu thường chặt hơn tiêu chuẩn được đề xuất năm 1990 bởi ICRP gấp 20 lần, và gấp 10 lần so với tiêu chuẩn đề ra bởi Cục Bảo vệ Môi sinh Hoa Kỳ (EPA) cho Kho chứa chất thải hạt nhân núi Yucca trong 10.000 năm sau khi đóng cửa.

Quy định của EPA cho thời gian sau 10.000 năm lỏng hơn 250 lần giới hạn của châu Âu. EPA đề xuất một giới hạn pháp lý tối đa là 3.5 milisievert trên mỗi người trong một năm sau 10.000 năm, mặc dù Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (DOE) dự đoán rằng liều thực tế sẽ thấp hơn rất nhiều. Hàng nghìn năm sau, khi hầu hết hạt nhân phóng xạ với chu kỳ bán rã ngắn đã phân rã hết, chôn chất thải hạt nhân sẽ làm tăng tính phóng xạ của  đất đá ở Mỹ (rộng gần 10 triệu km²) khoảng 1 phần 1 triệu trên tổng khối lượng chất phóng xạ tự nhiên có trong thể tích đó, nhưng những khu vực lân cận của kho chứa đó sẽ có mức tập trung chất phóng xạ nhân tạo cao hơn nhiều so với mức trung bình.

 Vứt bỏ trái phép

Các nhà chức trách Ý đang điều tra băng nhóm mafia 'Ndrangheta bị buộc tội vận chuyển và vứt bỏ trái phép chất thải hạt nhân. Theo một whistleblower, một quản lý của cơ quan nghiên cứu năng lượng quốc gia của Ý, Enea, đã trả tiền cho nhóm để vứt 600 thùng phuy chứa chất thải phóng xạ và độc hại từ Ý, Thụy Sĩ, Pháp, Đức và Mỹ, đến Somalia, nơi chất thải được chôn sau khi mua chuộc những chính quyền địa phương. Một số nhân viên cũ của Enea bị nghi ngờ đã trả tiền cho băng tội phạm để trốn tránh trách nhiệm trong những năm 1980 và 1990. Chuyến hàng đến Somalia tiếp tục trong thập kỷ 90, đồng thời 'Ndrangheta cho nổ tàu chở chất thải, gồm cả chất thải phóng xạ, khiến chúng chìm xuống đáy biển ngoài khơi Calabria. Theo nhóm hoạt động vì môi trường Legambiente, các cựu thành viên của 'Ndrangheta nói rằng họ được trả tiền để đắm chìm tày với chở vật liệu phóng xạ trong suốt 20 năm qua.

 Tai nạn

Một số vụ tai nạn đã xảy ra do chất thải phóng xạ không được vứt bỏ hợp lý, vỏ bảo vệ trong vận chuyển bị hư hỏng, hoặc đôi khi nó bị bỏ hay thậm chí là ăn trộm từ một cửa hàng chất thải. Tại Liên Xô, chất thải ở Hồ Karachay bị thổi bay khắp khu vực trong một cơn bão cát sau khi nước ở một phần hồ đã rút. Tại Bình nguyên Maxey, một cơ sở xử lý chất thải hạt nhân cấp thấp ở vùng trũng của Kentucky, những rãnh ngăn bị phủ đất thay vì thép hay xi măng và sụp khi mưa nặng hạt và làm ngập chúng. Nước đổ vào các rãnh này bị nhiễm phóng xạ và phải được xử lý tại chính cơ sở này. Trong những tai nạn chất thải phóng xạ khác, hồ hay ao với chất thải phỏng xạ thường tràn vào những con sông khi có bão lớn. Ở Ý, một số chỗ để chất thải hạt nhân thải chúng ra nước sông, làm ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt của người dân. Tại Pháp, vào mùa hè năm 2008, nhiều tai nạn đã xảy ra; một trong số đó, ở nhày máy của Areva thuộc Tricastin, một số báo cáo cho rằng trong quá trình tháo nước, chất lỏng chứa urani chưa qua xử lý tràn ra khỏi một bể chứa lỗi và khoảng 75 kg vật liệu phóng xạ thấm vào đất và hai con sông gần đó; ở một vụ khác, hơn một trăm nhân viên bị nhiễm liều lượng phóng xạ thấp.

Việc thu lượm chất phóng xạ bỏ đi cũng là nguyên nhân cho một số vụ tai nạn ô nhiễm phóng xạ đã xảy ra, chủ yếu ở các quốc gia đang phát triển, nơi có quy định về hóa chất độc hại không quá nghiêm ngặt (đôi khi là nhận thức kém về phóng xạ và sự nguy hiểm của chúng) và có thị trường phế liệu và sắt vụn. Những kẻ đi gom và những người mua chúng thường không biết vật đó có phóng xạ hay không mà chọn dựa trên giá trị hay tính thẩm mỹ. Ngoài ra, sự thiếu trách nhiệm chủ sở hữu vật liệu phóng xạ, thường là bệnh viện, trường đại học hay quân đội, cũng như không có quy định về chất thải phóng xạ phóng xạ liên quan hay điều luật không được thi hành, trở thành những nguyên nhân của sự nhiễm xạ. Điển hình như một tai nạn do kim loại vụn phóng xạ bắt nguồn từ một bệnh viện tại Goiânia ở Brasil.

Những tai nạn vận chuyển có nhiên liệu hạt nhẫn đã dùng từ các nhà máy không có nhiều hậu quả nghiêm trọng nhờ độ bền của những bình chứa chất phóng xạ.

Ngày 15 tháng 12 năm 2011, phát ngôn viên Osamu Fujimura của chính phủ Nhật Bản thừa nhận rằng có chất phóng xạ trong chất thải của những cơ sở hạt nhân tại Nhật. Tuy Nhật Bản đã cam kết năm 1977 sẽ điều tra theo như thỏa thuận với IAEA, các bản báo cáo bị giữ bị mật trước các điều tra viên của IAEA. Nhật Bản có thỏa luận với IAEA về lượng urani và plutoni giàu rất lớn, phát hiện trong chất thải hạt nhân bị bỏ đi từ những nhà máy này. Tại buổi họp báo Fujimura nói rằng: "Dựa trên những cuộc điều tra đã có, hầu hết các hợp chất hạt nhân đều đã được xử lý đúng cách, và từ góc nhìn đó, không có vấn đề gì trong công tác bảo đảm an toàn." Nhưng theo ông ta, vấn đề này vẫn đang trong quá trình điều tra vào thời điểm đó.

 Những dấu hiệu cảnh báo liên quan

 Xem thêm

 Urani nghèo
 Phục hồi môi trường
 Geomelting
 Buồng ngăn bức xạ hạt nhân
 Into Eternity (phim)''
 Danh sách các thảm họa hạt nhân và sự cố phóng xạ
 Ăn mòn vi sinh vật
 Tháo dỡ hạt nhân
 Thiết bị bảo hộ cá nhân
 Bảo vệ phóng xạ
 Ô nhiễm phóng xạ
 Kim loại phóng xạ vụn
 Chất thải độc hại
 Quản lý chất thải

Tham khảo

Nguồn trích dẫn

Liên kết ngoài
 Thông tư Quy định về quản lý chất thải phóng xạ và nguồn phóng xạ đã qua sử dụng, số 22/2014/TT-BKHCN
 Quản lý chất thải phóng xạ nhà máy điện hạt nhân
 Thư Viện Điện Tử Atlos – Chất Thải Hạt Nhân(có chú thích nguồn)
 ONDRAF/NIRAS, cơ quan quán lý chất thải Bỉ (link)
 Cơ quan Bảo vệ Môi trường – Núi Yucca (văn bản)
 Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (đường link)
 Ủy ban Quản lý Hạt nhân – Chất thải Phóng xạ (văn bản)
 Hiệp hội Hạt nhân Quốc tế – Chất thải phóng xạ

Chất thải phóng xạ
Phóng xạ
Ảnh hưởng của năng lượng hạt nhân lên môi trường
Chất thải


title: Lâu đài Alnwick

text:
Lâu đài Alnwick (; ) là một lâu đài và khu nhà thôn quê ở thị xã cùng tên ở hạt Northumberland của Anh. Lâu đài là nơi ở của công tước của Northumberland, được xây dựng sau chiếm đóng của người Norman, và đã được trùng tu và sửa đổi một số lần. Nó là tòa nhà hạng I theo phân loại của Anh.
Lâu đài Alnwick canh gác một con đường chạy qua sông Aln. Yves de Vescy, Baron of Alnwick, erected the first parts of the castle in about 1096. Nó đã được xây để bảo vệ biên giới phía bắc Anh khỏi sự xâm chiếm của Scotland và những kẻ cướp biên giới. Lâu đài đã được đề cập lần đầu năm 1136 khi nó bị chiếm bởi vua David I của Scotland. Tại thời điểm này nó được mô tả là "rất mạnh". Nó bị bao vây năm 1172 và một lần nữa vào năm 1174 bởi William Sư tử, vua của Scotland và William đã bị bắt bên ngoài tường thành trong trận Alnwick. Eustace de Vesci, chúa của Alnwick, đã bị buộc tội đồng phạm cùng Robert Fitzwalter mưu phản chống lại vua John năm 1212. Đáp lại, John đã ra lệnh phá hủy lâu đài Alnwick và lâu đài Baynard (lâu đài sau là cứ điểm của Fitzwalter), tuy nhiên những chỉ thị của ông không được thi hành ở Alnwick.

Tham khảo

Lâu đài Anh
Lịch sử Northumberland


title: Kernavė

text:
Kernavė là thị trấn thuộc Širvintos, nằm về phía tây bắc của thủ đô Vilnius, Litva.

Nơi đây có địa điểm khảo cổ học Kernavė, nằm trong Thung lũng sông Neris, đại diện về khu định cư trong khu vực Baltic ở châu Âu trong những thiên niên kỷ thứ 10.

Di sản khảo cổ ở Kernavė bao gồm thị trấn cổ Kernave, đồi pháo đài, địa điểm khảo cổ các khu định cư và các di tích, địa điểm khác thời kỳ đồ đá đến thời kỳ Trung cổ. Ấn tượng nhất là nền móng của 5 pháo đài, một phần của một hệ thống phòng thủ quan trọng, bảo vệ thị trấn Kernave thời Trung cổ. Đến thế kỷ 14, các pháo đài bị phá hủy bởi đế chế Teuton, nhưng những dấu tích của nó vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Litva


title: Mbuji-Mayi

text:
Mbuji-Mayi (tên cũ là Bakwanga) là thủ phủ của tỉnh Kasai-Oriental ở nam trung bộ Cộng hòa Dân chủ Congo. Đây là thành phố lớn thứ ba ở quốc gia này, sau thủ đô Kinshasa và là thành phố lớn thứ hai Lubumbashi nhưng lớn hơn Kisangani và Kananga. Thành phố này lớn thứ ba quốc gia này mặc dù dân số chính xác không được biết đến. Ước tính của CIA Factbook 2010 thì dân số ước khoảng 1.480.000 người đến con số 3.500.000 người theo ước tính của Liên Hợp Quốc vào năm 2008. ]
Mbuji-Mayi nằm trong xứ Luba bên sông Sankuru. Tên Mbuji-Mayi xuất phát từ ngôn ngữ địa phương, Tshiluba và dịch là "nước dê," một tên bắt nguồn từ số lượng lớn các dê trong khu vực và vị trí của thành phố trên Sankuru, làm cho nó một địa điểm cấp nước tưới chính. Mặc dù dân số đông, thành phố vẫn còn là xứ hẻo lanh, ít có kết nối với các tỉnh lân cận hoặc với Kinshasa và Lubumbashi. Thành phố được kết nối hàng không thông qua các sân bay Mbuji Mayi.

Tham khảo

Khởi đầu năm 1914
Congo thuộc Bỉ 1914
Thủ đô cựu quốc gia
Khu dân cư ở Kasai-Oriental
Sông Sankuru


title: Bandundu (tỉnh)

text:
Bandundu là một trong 10 tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo. Nó giáp ranh với các tỉnh Kinshasa và Bas-Congo ở phía tây, Équateur ở phía bắc, và Kasai-Occidental ở phía đông, nó cũng có đường biên giới với các bang Pool, Plateaux của Cộng hòa Congo và các tỉnh Uíge, Malanjie, Lunda Norte của Angola. Tỉnh lị là Thành phố Bandundu.

Năm 1966, Bandundu được thành lập khi sáp nhập 3 vùng chính trị Kwilu, Kwango, và Mai-Ndombe.

Địa lý

Cảnh quan của Bandundu chủ yếu là địa hình cao nguyên bao phủ ở savanna, bị cắt bởi các con sông và suối thường có ranh giới là các khu rừng thưa.
Tỉnh bị chia cắt bởi sông Kasai đổ vào sông Congo ở ranh giới phía tây của tỉnh. Các sông lớn khác là sông Kwango, Kwenge, Kwilu và Lukenie.
Hồ Mai-Ndombe là hồ lớn nhất ở đây, kết hợp với khu vực xung quanh hình thành một khu vực thuộc vùng đất ngập nước Tumba-Ngiri-Maindombe.

Kinh tế
Hầu hết các làng nằm ở độ cao lớn hơn, các dân làng phải làm rẫy trong thung lũng. Các loại cây trồng chính là khoai mì (sắn), ngô, bí, và đậu. Dân làng nuôi gà, vịt, dê, cừu và gia súc, và ngoài ra còn có cá và thịt thú rừng.

Phân chia hành chính

Tỉnh này được chia thành các thành phố Bandundu và Kikwit và các huyện gồm Kwango, Kwilu, Mai-Ndombe và Plateaux.
Các thành phố và thị trấn cùng với dân số năm 2010 như sau:

Tham khảo


title: Túc Cần Minh Đạt

text:
Túc Cần Minh Đạt (), ? – 531), tướng lĩnh khởi nghĩa Quan Lũng  trong giai đoạn sau của phong trào Lục Trấn khởi nghĩa phản kháng nhà Bắc Ngụy.

Quá trình khởi nghĩa
Tháng 10 năm Chính Quang thứ 5 (524), thủ lĩnh nghĩa quân là Cao Bình vương Hồ Sâm phái Túc Cần Minh Đạt xâm nhiễu 3 châu Bân, Hạ, Bắc Hoa, triều đình phái Đô đốc Bắc Hải vương Nguyên Hạo soái quân thảo phạt.

Tháng 4 năm Chính Quang thứ 6 (525), Hồ Sâm chiếm cứ Cao Bình, phái bọn đại tướng Mặc Kỳ Sửu Nô, Túc Cần Minh Đạt xâm nhập Kính Châu, tướng quân Lư Tổ Thiên, Y Úng Sanh soái quân thảo phạt nhưng không có kết quả. Sau khi Tiêu Bảo Dần, Thôi Duyên Bá đánh bại Mạc Chiết Thiên Sanh, bèn lãnh quân hội họp với Lư Tổ Thiên tại An Định, cả thảy 12 vạn người, 8000 kỵ binh.

Mặc Kỳ Sửu Nô đóng quân cách 7 dặm An Định về phía tây bắc, không ngừng phái khinh kị khiêu chiến, nhưng khi đại quân Bắc Ngụy đến thì lui chạy. Thôi Duyên Bá cậy mình vũ dũng, lại vừa thắng trận, vì thế tự đề nghị đảm nhiệm tiền phong. Thôi Duyên Bá bày trận: mặt ngoài dựng thuẫn lớn, mặt trong kết xích; để bọn tráng sĩ ở ngoài, xe cộ quân nhu ở trong, tạo thành một khối vững chắc. Quan quân men đồng cỏ phía bắc An Định tiến lên, vào lúc sắp khai chiến, có vài trăm kỵ binh nghĩa quân trá xưng là dâng lên danh sách đầu hàng, cầu xin Thôi Duyên Bá tạm hoãn tấn công. Tiêu Bảo Dần, Thôi Duyên Bá chưa kịp phát hiện, Túc Cần Minh Đạt đã đem quân từ hướng đông bắc xông đến, trong khi kỵ binh trá hàng cũng từ phía tây tiếp cận, trước sau giáp kích. Thôi Duyên Bá lên ngựa ra sức đánh giết, đuổi theo đến tận doanh trại của nghĩa quân. Trong khi quan quân phần lớn là bộ binh, bắt đầu tỏ ra mỏi mệt, thì nghĩa quân đều là kỵ binh, thừa cơ lọt qua những tấm thuẫn. Vì thế quan quân đại bại, tử thương gần 2 vạn người, Tiêu Bảo Dần thu tàn quân về giữ An Định.

Thôi Duyên Bá lấy làm sỉ nhục, bèn tu sửa binh khí, chiêu mộ dũng sĩ, rồi từ An Định tây tiến, đóng trại tại vị trí cách doanh trại của nghĩa quân 7 dặm. Ngày Nhâm thìn tháng ấy, Thôi Duyên Bá không hề báo cáo với Tiêu Bảo Dần, đơn độc tập kích doanh trại của nghĩa quân, trong chớp mắt đã san bằng mấy lớp rào lũy của địch. Nghĩa quân phát hiện quan quân tranh nhau cướp bóc, bèn quay lại tấn công. Quan quân một lần nữa đại bại, mất đến vạn người, Thôi Duyên Bá trúng tên mà chết. Nghe tin Thôi Duyên Bá tử trận, trong triều ngoài cõi đều chấn động.

Tháng 10 năm Vĩnh An thứ 3 (530), vào lúc Nhĩ Chu Thiên Quang sắp hạ thành Bình Lương, Túc Cần Minh Đạt thỉnh cầu đầu hàng, nhưng về sau lại bỏ trốn lên phía bắc. Nhĩ Chu Thiên Quang phái Hạ Bạt Nhạc soái quân thảo phạt, ông trốn xuống Hạ Châu ở phía đông. Hạ Bạt Nhạc nghe tin Nhĩ Chu Vinh đã chết, nên không tiếp tục đuổi theo, mà quay về Kính Châu để đợi Nhĩ Chu Thiên Quang.

Tháng 4 năm sau (531), Nhĩ Chu Thiên Quang điều binh chinh thảo Túc Cần Minh Đạt. Ngày Quý hợi tháng ấy, ông bị bắt về Lạc Dương xử trảm.

Tham khảo
 Ngụy thư
 Bắc sử
 Tư trị thông giám

Xem thêm
 Trần Dần Khác, Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử giảng diễn lục (Vạn Thằng Nam chỉnh lý) Hoàng Sơn thư xã, 2000
 Đỗ Sĩ Đạc, Bắc Ngụy sử, Nhà xuất bản Sơn Tây Cao Hiệu Liên Hiệp, 1992
 Trâu Kỷ Vạn, Trung Quốc thông sử: Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử, Nhà xuất bản Cửu Châu, 2009

Chú thích

Lục Trấn khởi nghĩa
Năm sinh thiếu
Mất năm 531


title: Liên Hội đồng Giám mục Á châu

text:
Liên Hội đồng Giám mục Á châu (tiếng Anh: Federation of Asian Bishops' Conferences - FABC) là một tổ chức liên kết các hội đồng Giám mục Công giáo Rôma của các quốc gia, vùng lãnh thổ ở khu vực Đông, Nam, Đông-Nam và Trung Á. Liên hội đồng này thúc đẩy sự đoàn kết và trách nhiệm chung cho Giáo hội và phúc lợi xã hội trong khu vực. Các quyết định của hội không có hiệu lực pháp lý ràng buộc; sự chấp nhận các quyết định là một sự biểu lộ tinh thần trách nhiệm đồng đoàn.

Liên hội đồng bao gồm Hội đồng Giám mục của 16 quốc gia/liên quốc gia sau: Bangladesh, Đông Timor, Ấn Độ (gồm cả ba Giáo hội theo lễ nghi Latinh, Syro-Malabar, và Syro-Malankara), Indonesia, Nhật Bản, Kazakhstan, Hàn Quốc, liên quốc gia Lào-Campuchia, liên quốc gia Malaysia-Singapore-Brunei, Myanmar, Pakistan, Philippines, Sri Lanka, Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc), Thái Lan và Việt Nam. Các quan sát viên là Hong Kong, Macau, Mông Cổ, Nepal, Novosibirsk (Nga), Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, Uzbekistan.

Xem thêm
Danh sách Giáo phận Công giáo tại châu Á

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang web chính thức của FABC

Dòng tu và hội đoàn Công giáo Rôma
Hội đồng Giám mục
Công đồng đại kết


title: Kasai-Occidental

text:
Kasai-Occidental (Kasai Tây) là một tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo. Thủ phủ tỉnh đóng tại Kananga, thành phố lớn nhất tỉnh. Kasai-Occidental giáp tỉnh Bandundu về phía tây, Équateur ở phía bắc, Kasai-Oriental về phía đông, và Katanga ở phía đông nam. Phía nam giáp tỉnh Lunda Norte của Angola. Tỉnh này được lấy tên từ sông Kasai, chảy qua huyện Kasai từ nam đến bắc.

Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính thức. Tiếng Luba-Kasai được nói khoảng 6,3 triệu người trong khu vực Kasai sử dụng và là một trong bốn ngôn ngữ quốc gia của nước Cộng hòa Dân chủ Congo.

Phân chia hành chính
Tỉnh được chia thành các huyện Kasai và huyện Lulua, với trụ sở chính của họ tại các thị xã Luebo và Tshimbulu.
Các thành phố, thị xã trên 20.000 dân

Tham khảo

Tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Bas-Congo

text:
Bas-Congo hay Kongo Trung là một trong 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo, giáp biên giới với các bang Pool, Bouenza, Niari, Kouilou của Cộng hòa Congo và các tỉnh Cabinda, Zaire, Uíge của Angola.

Phân cấp hành chính
Tỉnh lị của Bas-Congo là thành phố Matadi. Tỉnh này còn 1 thành phố khác là Boma. Các đơn vị hành chính khác của tỉnh được gọi là huyện gồm Bas-Fleuve, Cataractes và Lukaya. Các thị trấn và dân số năm 2010 được liệt kê dưới đây:

Theo Hiến pháp Congo năm 2005 (có hiệu lực ngày 18 tháng 2 năm 2006), Cộng hòa Dân chủ Congo đã từng được chia thành 25 tỉnh chỉ tồn tại trong vòng 36 tháng (đến 18 tháng 2 năm 2009); Bas-Congo đang được xem xét đổi tên thành Kongo Central. Đến tháng 10 năm 2010, việc đổi tên vẫn chưa được thực hiện.

Tham khảo

Bas-Congo


title: Équateur

text:
Équateur là một trong 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo. Nó nằm ở phía bắc của quốc gia này, giáp ranh với Cộng hòa Congo ở phía tây, Cộng hòa Trung Phi ở phía bắc, và tỉnh Orientale ở phía đông, và phía nam với Kasai-Oriental, Kasai-Occidental, và Bandundu.
Tên gọi "Équateur" trong tiếng Pháp có nghĩa là Xích đạo, đường này nằm cách phía nam của thủ phủ tỉnh này là Mbandaka hơn .

Tham khảo

Tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Carcharhinus falciformis

text:
Carcharhinus falciformis là một loài cá trong họ Carcharhinidae. Nó là một trong các loài cá mập có nhiều ở vùng biển khơi, và có thể được tìm thấy trên khắp thế giới ở các vùng nước nhiệt đới. Tính di động cao và di cư nhiều, loài cá này thường được tìm thấy ở thềm lục địa ở độ sâu đến . Nó có thân thon thả và thuôn và thường có độ dài .

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

F
Cá Guatemala
F
T
Cá Đại Tây Dương
Động vật được mô tả năm 1839


title: Kasai-Oriental

text:
Kasai-Oriental (Đông Kasai) là một trong 11 đơn vị hàng chính cấp tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo. Tỉnh này giáo với các tỉnh Kasai-Occidental ở phía tây, Équateur phía tây bắc, Orientale phía đông bắc, Maniema phía đông, và Katanga phía nam. Tỉnh lị là Mbuji-Mayi. Kasai-Oriental là một trong những khu vực có nhiều kim cương trên thế giới.

Khai thác kim cương
Khu vực thuộc Mbuji-Mayi là nơi hàng năm sản xuất 1/8 về khối lượng kim cương công nghiệp trên thế giới, mỏ được điều hành bởi công ty khai thác mỏ Bakwanga (Société Minière de Bakwanga). Đây là nơi có tích tụ kim cương lớn nhất trên thế giới, trong đó tập trung nhiều hơn so với ở Kimberley, Nam Phi. Mbuji-Mayi xử lý hầu hết lượng kim cương công nghiệp sản xuất ở Congo.

Tham khảo

Kasai-Oriental
Tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Katanga (tỉnh)

text:
Katanga trước đây là một đơn vị hành chính cấp tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo, giáp biên giới với các tỉnh Lunda Norte, Lunda Sul và Moxico của Angola, các tỉnh Bắc-Tây Zambia, Copperbelt, Trung Zambia và Luapula của Zambia và hồ Tanganyika. Vùng tỉnh lị của Katanga là Lubumbashi. Tỉnh có diện tích 497.000 km², lớn hơn bang California của Hoa Kỳ và lớn hơn Bỉ 16 lần. Trồng trọt và chăn nuôi diễn ra trên cao nguyên Katanga. Phần phía đông của tỉnh là khu vực khai thác nhiều loại mỏ cung cấp cobalt, đồng, thiếc, radi, urani và kim cương. Tỉnh lị của tỉnh Katanga là Lubumbashi, là thành phố lớn thứ 2 ở quốc gia này.

Năm 2015, Katanga bị chia làm 4 tỉnh: Tanganyika, Thượng Lomami (Haut-Lomami), Lualaba và Thượng Katanga (Haut-Katanga). Lubumbashi trở thành tỉnh lị của tỉnh Thượng Katanga.

Tham khảo

Liên kết ngoài

The United Nations and the Congo
WorldStatesmen- Congo (Kinshasa)
The Bank Notes of Katanga
Rush and Ruin: The Devastating Mineral Trade in Southern Katanga

Tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Váy maxi

text:
Váy maxi (hay còn gọi là đầm maxi) là kiểu váy dài mềm mại tạo cảm giác thoải mái cho người mặc nên rất được phái nữ, người mang thai và các ngôi sao nổi tiếng ưa chuộng vì tính chất thanh lịch, lãng mạn và kín đáo. Maxi xuất phát từ cụm từ minimum và maximum trong tiếng Anh, maxi là viết tắt của maximum nó thể hiện sự rộng rãi thoải mái phần thân trên của bộ trang phục. Đó cũng là nguồn gốc xuất phát của trang phục váy (đầm) Maxi. Váy Maxi thường có chiều dài chạm mắt cá chân hoặc dài hơn. Trang phục được thiết kế ôm lấy phần ngực người mặc và thả lỏng từ eo trở xuống. Nhiều váy maxi lại được cách điệu thêm phần thắt lưng để tôn lên vòng eo của bạn gái. Váy thường được làm từ vải cotton, polyester hoặc mới nhất là denim.

Các kiểu váy
Váy maxi có đến hàng trăm, hàng nghìn kiểu thiết kế khác nhau, từ những ô vuông kẻ sọc, chấm bi, họa tiết hoa cho đến những thiết kế sử dụng sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa các tông màu.

Váy maxi còn lựa chọn là váy áo của cô dâu trong dịp lễ cưới, đính hôn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 5 kiểu váy maxi thịnh hành nhất showbiz Việt , VnExpress.net.

Váy
Trang phục nữ
Lịch sử thời trang


title: Maniema

text:
Maniema là một trong 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo. Tỉnh lị của nó là Kindu.

Địa lý
Maniema giáp với tỉnh Kasai-Oriental ở phía tây, Orientale ở phía bắc, Bắc Kivu và Nam Kivu ở phía đông, và Katanga ở phía nam.

Phân chia đơn vị hành chính
Maniema gồm thành phố Kindu và 7 vùng lãnh thổ

Tham khảo

Tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Bắc Kivu

text:
Bắc Kivu (Nord-Kivu trong tiếng Pháp) là một trong 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo. Tỉnh này giáp ranh với vùng Tây của Uganda với Hồ Kivu ở phía đông. Tỉnh lị của nó là Goma.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Map of North Kivu
Official website of the Provincial Assembly of North Kivu

Tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Orientale (tỉnh)

text:
Orientale (hay Oriental; trước đây là Haut-Zaïre, sau đó Haut-Congo) là một trong 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo, giáp biên giới với các vùng Tây và Bắc của Uganda ở phía đông, Trung Equatoria và Đông Equatoria của Nam Sudan ở phía đông bắc, Haut-Mbomou và Mbobou của Cộng hòa Trung Phi. Tỉnh lị của nó là Kisangani.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 CDC "Map of the Democratic Republic of the Congo indicating the neighboring villages of Durba and Watsa, the epicenter of the 1998 outbreak of Marburg hemorrhagic fever."
 Site of the province (Gouverneur and provnce assembly), in french

Tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Nam Kivu

text:
Nam Kivu (Sud-Kivu trong tiếng Pháp) là một trong 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo, giáp biên giới với tỉnh Cibitoke của Burundi và tỉnh Tây của Rwanda. Tỉnh lị của nó là Bukavu.

Tham khảo

Tỉnh của Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Bad Boy Latino

text:
Bad Boy Latino là một hãng đĩa thu âm nhạc hip hop Latin được thành lập vào năm 2005 bởi Sean Combs và Pitbull.

Nghệ sĩ
 Pitbull
 Christian Daniel
 LJ
 Heath Woods

Bối cảnh
Năm 2004, Sean Combs đã quyết định mở rộng hãng đĩa thu âm Bad Boy Records của mình. Đầu tiên anh mở một hãng đĩa ở miền nam, Bad Boy South, và sau đó là một hãng đĩa Latin. Năm 2005, Bad Boy Latino được thành lập. VIệc mở rộng đã được cấp cho Bad Boy thông qua thỏa thuận mới với hãng đĩa Atlantic.

Danh sách đĩa nhạc

Tham khảo

Hãng ghi âm Mỹ
Hãng ghi âm nhạc hip hop


title: James Caviezel

text:
James Patrick Caviezel, Jr. [1] (; sinh ngày 26 tháng 9 năm 1968) hay Jim Caviezel là một diễn viên điện ảnh và diễn viên truyền hình người Mỹ, nổi tiếng với vai diễn Chúa Giê-su Christ trong The Passion of the Christ (2004) và đóng vai chính John Reese trong loạt phim Person of Interest (2011—2016) của đài CBS.[2] Các vai diễn đáng chú ý khác của anh bao gồm Slov trong G.I. Jane (1997), Private Witt trong The Thin Red Line (1998), Thám tử John Sullivan trong Frequency (2000), Edmond Dantès trong The Count of Monte Cristo (2002), William Hobbes trong Escape Plan (2013), và Bob Ladouceur trong When the Game Stands Tall (2014).[3]

Đầu đời
Caviezel sinh ra ở Mount Vernon, Washington, Hoa Kỳ, anh là con trai của Margaret (nhũ danh Lavery), một cựu diễn viên sân khấu và bà nội trợ, và James Caviezel, một bác sĩ chỉnh hình.[3][4] Anh có một người em trai tên là Timothy, và ba người chị em, Ann, Amy và Erin. Ông lớn lên trong một gia đình Công giáo gắn bó chặt chẽ ở Conway, Washington.[5][6] Họ của anh là tiếng Romansh. Cha anh là người gốc Slovakia và Thụy Sĩ, trong khi mẹ anh là người Ireland.[7][8]

Sự nghiệp
Caviezel bắt đầu tham gia diễn xuất trong các vở kịch ở quê hương Seattle, Washington. Anh đã giành được thẻ thành viên Hiệp hội Diễn viên Màn ảnh của mình với một vai nhỏ trong bộ phim My Own Private Idaho năm 1991. Sau đó anh chuyển đến Los Angeles để theo đuổi sự nghiệp diễn xuất. Khi anh ấy quyết định chuyển đi, "mọi người nghĩ rằng tôi mất trí"— anh nói.[9] Anh được nhận học bổng để theo học diễn xuất tại Trường Nghệ thuật Juilliard ở New York vào năm 1993, nhưng anh đã từ chối để đóng vai Warren Earp trong bộ phim Wyatt Earp năm 1994.[10][11] Sau đó anh còn xuất hiện trong các tập phim của Murder, She Wrote và The Wonder Years. Sau khi xuất hiện trong G.I. Jane (1997), anh đã có một màn trình diễn đột phá trong bộ phim về Thế chiến thứ Hai, The Thin Red Line, năm 1998 do Terrence Malick đạo diễn. Anh đã đóng vai Black John, một lính du kích (tiếng Anh: Bushwhacker) Missouri, trong Ride with the Devil (1999), một bộ phim về cuộc Nội chiến Hoa Kỳ.[2] Jim còn thủ vai "Jerry" trong bộ phim Pay It Forward năm 2000.

Tham khảo

Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Sinh năm 1968
Người Mỹ gốc Thụy Sĩ
Nhân vật còn sống
Người Mỹ gốc Ireland
Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ


title: Jean-Claude Van Damme

text:
Jean-Claude Van Damme tên khai sinh Jean-Claude Camille François Van Varenberg (sinh ngày 18 tháng 10 năm 1960) là một nam diễn viên điện ảnh và võ sĩ người Mỹ gốc Bỉ. Ông là một trong những siêu sao hành động võ thuật nổi tiếng nhất trong nền điện ảnh Mỹ. Những bộ phim thành công nhất của Van Damme gồm có Bloodsport (1988), Kickboxer (1989), Universal Soldier (1992), Hard Target (1993), Timecop (1994), Sudden Death (1995), JCVD (2008) và The Expendables 2 (2012).

Tiểu sử
Jean-Claude Van Damme sinh ngày 18 tháng 10 năm 1960 tại Berchem-Sainte-Agathe, Brussels, nước Bỉ. Bà nội ông là người Do Thái. Mẹ ông là Eliana Van Varenberg và bố ông là Eugène Van Varenberg, hai người đã ly hôn từ lâu. Hiện tại Van Damme cùng vợ và 3 người con của mình đang sống và làm việc tại nước Mỹ.

Van Damme đã học võ thuật từ năm 10 tuổi, lúc đó ông còn yếu ớt, hay bị bạn bè bắt nạt nên bố ông quyết định cho ông đi học võ. Ông học bốn môn võ là Karate, Taekwondo, quyền Anh và Muay Thái. Trước khi trở thành diễn viên thì Van Damme đã từng tham gia nhiều trận đấu võ và nhận được nhiều chiến thắng cũng như chức vô địch. Năm 1984, Van Damme bắt đầu tham gia vào lĩnh vực điện ảnh, bộ phim đầu tiên trong sự nghiệp của ông là Monaco Forever.

Sự nghiệp

Phim điện ảnh

Và nhiều bộ phim khác

Phim truyền hình

Video clip

Tham khảo

Liên kết ngoài

Jean-Claude Van Damme tại IMDB
Jean-Claude Van Damme tại Internet Movie Firearms Database
Facebook của Van Damme.

Sinh năm 1960
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Diễn viên phim võ thuật
Võ sĩ
Người bị rối loạn lưỡng cực
Người Mỹ gốc Bỉ
Người Mỹ gốc Do Thái

Người ăn chay


title: Danh sách vua chư hầu thời Chu

text:
Nhà Chu (1066 TCN - 256 TCN) là triều đại dài nhất trong lịch sử các vương triều phong kiến Trung Quốc, nếu tính từ Hậu Tắc được Đường Nghiêu phân phong thì sự hiện diện của nó trên vũ đài lịch sử trải dài tới hơn 2000 năm. Để mở rộng và củng cố nền thống trị, quản lý hiệu quả những vùng đất rộng lớn đã chinh phục, nhà Chu thực hiện chế độ phân phong cho các anh em, công thần, con cháu các vua đời trước. Tại mỗi vùng đất nhất định, nhà Chu giao đất và dân cho họ thành lập những quốc gia có quy mô lớn nhỏ khác nhau. Thực ra việc cắt đất phong hầu đã có từ thời viễn cổ, tuy nhiên thời đó còn khiếm khuyết sử liệu nên rất khó kiểm chứng. Dưới đây là bảng thống kê danh sách các vị quân chủ chư hầu của triều đại nhà Chu, trong đó có liệt kê cả những vị quân chủ và tổ tiên nhiều thế hệ của một số nước đã có từ thời Tam Hoàng Ngũ Đế, nhà Hạ và nhà Thương.

Nước trong cương vực nhà Chu hoặc thái ấp con cháu quan khanh nhà Chu (周畿內諸侯國或者周朝世卿采邑)

Nước Chu (Chu Công 周公)

Nước Thiệu (召國)

Nước Đông Quắc (東虢國) có phiên âm khác là Đông Quách

Nước Tây Quắc (西虢國) có phiên âm khác là Tây Quách

Nước Tiểu Quắc (小虢國) có phiên âm khác là Tiểu Quách

Nước Ứng (應國) có phiên âm khác là Ưng

Nước Mao (毛國)

Nước Thành (成國) hoặc Nước Thành (宬國)

Nước Nguyên (原國)

Nước Vinh (榮國)

Nước Doãn (尹國)

Nước Tô (蘇國) hay Nước Ôn (溫國)

Quân chủ Hữu Tô thị (有蘇氏君主)

Quân chủ nước Tô (蘇國君主)

Nước Ích (益國)

Nước Phong (酆國)

Nước Đan (單國) có phiên âm khác là Đơn

Nước Tất (畢國)

Nước Liễm (溓國)

Nước Phàn (樊國) có phiên âm khác là Phiền

Nước Mục (穆國)

Nước Tỉnh (井國)

Nước Củng (巩國)

Nước Vũ (武國) có phiên âm khác là Võ

Nước Chiêm (詹國)

Nước Cam (甘國)

Nước Cam (甘國)

Nước Minh (明國)

Nước Vương Thúc (王叔國)

Nước Lưu (劉國)

Nước Lưu (劉國)

Nước Tây Chu (西周國)

Nước Đông Chu (東周國)

12 nước Chư hầu mạnh thời Xuân Thu và 7 nước Chư hầu lớn thời Chiến Quốc (春秋十二諸侯和戰國七雄)

Nước Tề (齊國)

Quân chủ họ Khương nước Tề (齊国姜氏君主)

Thủ lĩnh họ Điền nước Tề (齊国田氏領袖)

Quân chủ họ Điền nước Tề (齊國田氏君主)

Nước Đường (唐國) sau đổi là Nước Tấn (晉國)

Quân chủ dòng trưởng

Quân chủ dòng thứ

Nước Sở (楚國) hay Nước Kinh (荆國) hoặc Nước Kinh Sở (荆楚國)

Tổ tiên họ Hùng (熊氏先祖)

Quân chủ nước Sở (楚國君主)

Nước Tần (秦國)

Tổ tiên họ Doanh (嬴氏先祖)

Thủ lĩnh ấp Tần (秦邑領袖)

Quân chủ nước Tần (秦國君主)

Hoàng đế nhà Tần (秦朝皇帝)

Nước Ngô (吳國) hay Nước Công Ngô (攻吾國) hoặc Nước Công Ngô (工吳國) và 3 tên nữa là: Nước Câu Ngô (勾吳國), Nước Đại Ngô (大吳國), Nước Thiên Ngô (天吳國)

Từ đời Kha Tướng trở về trước hiện chưa khảo cứu được niên đại

Nước Việt (越國)

Nước Lỗ (魯國) hoặc Nước Ly (酈國)

Nước Trịnh (鄭國) hay Nước Bật (邲國)

Nước Tống (宋國)

Nước Vệ (衛國)
Bảng dưới đây chủ yếu dựa theo Sử ký - Vệ thế gia là chính, có tham chiếu tới "Xuân Thu tả truyện chú" của Dương Bá Tuấn, "Chiến Quốc sử liệu biên niên tập chứng" của Dương Khoan để chỉnh sửa, bổ sung.

Nước Trần (陳國)

Quân chủ họ Hữu Ngu (有虞氏君主)

Quân chủ nước Trần (陳國君主)

Nước Sái (蔡國) có 2 phiên âm khác là Thái và Tát

Nước Yên (燕國) có phiên âm khác là Yến, hay Nước Đại Yên (大燕國) có phiên âm khác là Đại Yến, hoặc Nước Bắc Yên (北燕国) có phiên âm khác là Bắc Yến, đồng thời tồn tại thêm 3 tên nữa là Nước Yến (郾國) hay Nước Yến (匽國) hoặc Nước Yến (妟國)

Nước Tào (曹國)

Nước Triệu (趙國)

Tổ tiên họ Triệu (趙氏先祖)

Thủ lĩnh họ Triệu nước Tấn (晉國趙氏領袖)

Quân chủ nước Triệu (趙國君主)

Nước Ngụy (魏國) hay Nước Lương

Thủ lĩnh họ Ngụy nước Tấn (晉國魏氏領袖)

Quân chủ nước Ngụy (魏國君主)

Nước Hàn (韓國)
Bảng dưới đây hiệu đính theo Sử Ký Tư Mã Thiên, Lục quốc niên biểu

Thủ lĩnh họ Hàn nước Tấn (晉國韓氏領袖)

Quân chủ nước Hàn (韓國君主)
Từ Hàn Ai Hầu đến Hàn Chiêu Hầu có sửa đổi theo Chiến Quốc sử của Dương Khoan

Các nước khác (其他國)

Nước Ân (殷國)

Nước Quản (管國)

Nước Thành (郕國)

Nước Vu (邘國) có phiên âm khác là Hãn, hay Nước Vu (于國)

Nước Nhiễm (冉阝國) hay Nước Na (那國)

Nước Tức (息國) hay Nước Ngân (鄎國)

Nước Hàn (寒國)

Nước Hàn (韓國)

Nước Phàm (凡國)

Nước Tưởng (蔣國) có phiên âm khác là Tương

Nước Mâu (茅國) có phiên âm khác là Mao

Nước Hình (邢國)

Nước Cảnh (耿國)

Nước Ngụy (魏國)

Nước Tác (胙國) có phiên âm khác là Tạc

Nước Tế (祭國)

Nước Châu (州國) hay Nước Tây Châu (西州國)

Nước Châu (州國) hay Thuần Vu (淳于國)

Nước Vi (韋國)

Nước Phan (潘國)

Nước Đỗ (杜國)

Quân chủ nước Đỗ (杜國君主)

Tông chủ họ Phạm nước Tấn (晉國范氏宗主)

Nước Lê (黎國)

Nước Bội (邶國)

Nước Hác (郝國)

Nước Chuyên Du (顓臾國)

Nước Hoạt (滑國)

Nước Thẩm (沈國)

Nước Tăng (繒國) hay Nước Tằng (鄫國)

Nước Ba (巴國)

Nước Tằng (曾國)

Nước Bức Dương (偪陽國) hay Nước Phó Dương (傅陽國)

Nước Cộng (共國)

Nước Cáo (郜國)

Nước Chẩn (軫國)

Nước Hoàn (皖國)

Nước Yêm (淹國)

Nước Yểm (奄國) có phiên âm khác là Yêm, hay Nước Thương Yểm (商奄國) có phiên âm khác là Thương Yêm

Nước Đồn (魷國) hay Nước Ngư (魚國)

Nước Đô (都國)

Nước Nghi (宜國)

Nước thượng Kỷ (己) hạ Kỳ (其) (㠱國)

Nước Nhiếp (聶國)

Nước Chương (鄣國)

Nước Kỷ (紀國)

Nước Huyền (弦國)

Nước Ngạc (鄂國)

Nước Toại (遂國)

Nước Lẫm (廩國)

Nước Đại (代國)

Nước Phì (肥國)

Nước Cổ (鼓國)

Nước Cổ (鼓國)

Nước Lương (梁國) hoặc Nước Tây Lương (西梁國)

Nước Lương (梁國) hoặc Nước Đông Lương (東梁國) hay Nước Nam Lương (南梁國)

Nước Hạng (項國)

Nước Hạng (項國)

Nước Đốn (頓國)

Nước Mưu (牟國)

Nước Phòng (房國)

Nước Nhục (蓐國)

Nước Tự (姒國)

Nước Thi (邿國) hay Nước Thi (詩國) hoặc Nước Tự (寺國)

Nước Nam Thân (南申國)

nước Tây Thân (西申國)

Nước Chú (鑄國)

Nước Bằng (倗國)

Nước Yên (鄢國) có phiên âm khác là Yển

Nước Dương (楊國)

Nước Dương (楊國)

Nước Dương (陽國)

Nước Tùy (隨國)

Nước Cừu Do (仇由國)

Nước Nhâm (任國) có 2 phiên âm khác là Nhiệm và Nhậm

Nước Túc (宿國) có phiên âm khác là Tú

Nước Tông (宗國)

Nước Đồng (桐國)

Nước Thư (舒國)

Nước Thư Long (舒龍國)

Nước Thư Cưu (舒鳩國)

Nước Thư Bảo (舒鮑國) có phiên âm khác là Thư Bào

Nước Thư Cung (舒龔國)

Nước Thư Dung (舒庸國)

Nước Thư Liệu (舒蓼國) có phiên âm khác là Thư Lục, hay Nước Liệu (蓼國) có phiên âm khác là Lục

Nước Sào (巢國)

Nước Liệu (蓼國) có phiên âm khác là Lục, hoặc Nước Lục (鄝國) hay Nước Liêu (廖國) và Nước Liêu (飂國)

Nước Liệu (蓼國) có phiên âm khác là Lục, hay Nước Mâu (繆國)

Nước La (羅國)

Nước Giảo (絞國)

Nước Chung Ly (鍾離國)

Nước Chung Ngô (鍾吾國)

Nước Bành (彭國)

Nước Lai (萊國) hoặc Nước Lai Di (萊夷國) sau đổi là Nước Đông Lai (東萊國)

Nước Nhuế (芮國)

Nước Giang (江國) hoặc Nước Cung (邛國) hay Nước Hồng (鴻國) và Nước Hồng (紅國)

Nước Mật (密國)

Quân chủ nước Mật Tu (密須國君主)

Quân chủ nước Mật (密國君主)

Nước Quyền (權國)

Nước Đặng (鄧國)

Nước Hoàng (黃國)

Nước Tây Hoàng (西黃國)

Nước Tu Cú (須句國)

Nước Chúc (祝國) hoặc Nước Kỳ (其國) hay Nước Chúc Kỳ (祝其國)

Nước Cốc (穀國) hoặc Nước Cốc (谷国)

Nước Cối (鄶國)

Nước Lại (賴國) hay Nước Lệ (厲國)

Nước Lã (呂國)

Nước Chư (諸國) có phiên âm khác là Gia

Nước Dung (庸國) hay Nước Dong (鄘國)

Nước Vũ (鄅國)

Nước Cát (葛國)

Nước Lục (六國)

Nước Ký (冀國)

Nước Ưu (鄾國)

Nước Bá (霸國)

Nước Quách (郭國)

Nước Bách (柏國) có phiên âm khác là Bá

Nước Dưỡng (養國) có phiên âm khác là Dạng

Nước Sùng (崇國)

Nước Quang (光國)

Nước Tân (莘國) có 2 phiên âm khác là Sân và Sằn

Nước Chuyên (鄟國)

Nước Anh (英國)

Nước Tiêu (焦國)

Nước Tiêu (蕭國)

Nước Đàn (檀國)

Nước Bức (偪國)

Nước Ư (於國)

Nước Đái (戴國) có phiên âm khác là Đới

Nước Khuân (麇國) có phiên âm khác là Khuyên, hay Nước Quyển (圈國)

Nước Nhung Man (戎蠻國) hay Nước Nhung Mạn (戎曼國) hoặc Nước Man Thị (蠻氏國) và Nước Mạn Thị (鄤氏國)

Nước Cô Trúc (孤竹國)

Nước Quỳ (夔國) hay Nước Ngỗi (隗國) hoặc Nước Quy (歸國)

Nước Lư (廬國)

Nước Lư (盧国)

Nước Căn Mưu (根牟國)

Nước Kỷ (杞國) hay Nước Khởi

Nước Hứa (許國)

Nước Chu (邾國) thời Tây Chu hay Nước Chu Lâu (邾婁國) thời Xuân Thu và Nước Trâu (鄒國) thời Chiến Quốc

Nước Cử (莒國) có phiên âm khác là Doanh

Nước Đằng (滕國)

Nước Hướng (向國)

Nước Cực (極國)

Nước Ung (雍國)

Nước Tuân (荀國) hoặc Nước Tuân (郇國)

Nước Tiết (薛國) hay Nước Bi (邳國)

Nước Nghê (郳國) hay Nước Tiểu Chu Lâu (小邾婁國) hoặc Nước Tiểu Chu (小邾國)

Nước Vân (鄖國) hoặc Nước Vân (云阝國)

Nước Nhị (貳國)

Nước Lạm (濫國)

Nước Lục Hỗn Nhung (陸渾戎國)

Nước Hộ Nhung (戶戎國)

Nước Tây Bất Canh (西不羹國)

Nước Đông Bất Canh (東不羹國)

Nước Lệnh Chi (令支國)

Nước Miên Chư (綿諸國) có phiên âm khác là Miên Gia, hoặc Nước Miên Chư (緜諸國) cũng đọc là Miên Gia

Nước Mao Nhung (茅戎國) có phiên âm khác là Mâu Nhung

Nước Nhung (戎國)

Nước Địch (翟國) có phiên âm khác là Trạch

Nước Nghĩa Cừ (義渠國)

Nước Sưu Man (鄋瞞國)

Nước Nhược (鄀國)

Nước Kế (薊國)

Nước Đường (唐國)

Nước Đạo (道國)

Nước Giả (賈國)

Nước Bao (褒國)

Nước Hồ (胡國)

Nước Nam Hồ (南胡國)

Nước Ngu (虞國)

Nước Hoắc (霍國)

Nước Đam (聃國)

Nước Phí (費國)

Nước Phí (費國)

Tông chủ họ Quý Tôn nước Lỗ (魯國季孫氏宗主)

Quân chủ nước Phí (費國君主)

Nước Giai (楷國) có phiên âm khác là Khải

Nước Đàm (譚國)

Nước Đàm (郯國) hay Nước Viêm (炎國)

Nước Nam Yên (南燕國) có phiên âm khác là Nam Yến

Nước Từ (徐國) hay Nước Từ Nhung (徐戎國) hoặc Nước Từ Di (徐夷國) và Nước Từ Phương (徐方國)

Tổ tiên nước Từ (徐國先祖)

Quân chủ nước Từ (徐國君主)

Sau khi mất nước (滅國之後)

Nước Thục (蜀國)

Quân chủ họ Thục Sơn nước Thục (蜀國蜀山氏君主)

Quân chủ họ Tàm Tùng nước Thục (蜀國蠶叢氏君主)

Quân chủ họ Bá Quán nước Thục (蜀國柏灌氏君主)

Quân chủ họ Ngư Phù nước Thục (蜀國魚鳧氏君主)

Quân chủ họ Bồ Ti nước Thục (蜀國蒲卑氏君主)

Quân chủ họ Khai Minh nước Thục (蜀國開明氏君主)

Nước Sung (充國)

Nước Tra (苴國)

Nước Trung Sơn (中山國)

chú thích: năm sinh tuất của các vua Trung Sơn chưa được xác nhận, chỉ có tính tham khảo.

Xem thêm
Chư hầu
Nhà Chu
Chư hầu nhà Chu
Danh sách vua Trung Quốc
Xuân Thu
Chiến Quốc
Ngũ Bá
Thất Hùng
Thất Mục
Tam Hoàn
Lục khanh
Danh sách các nước chư hầu thời Xuân Thu Chiến Quốc

Tham khảo
 Khổng Tử, Kinh Xuân Thu
 Tả Khâu Minh, Tả truyện
 Sử Ký Tư Mã Thiên
 Lã Bất Vi (chủ biên), Lã thị Xuân Thu
 Công Dương Truyện
 Xuân Thu phân kỷ
 Xuân Thu tả truyện chú
 Việt tuyệt thư
 Hàn thị tam thiên niên
 Thế bản
 Ban Cố, Hán thư
 Tư Mã Quang, Tư trị thông giám
 Hoàng Phủ Mật, Đế vương thế kỷ
 Dương Khoan (nghiên cứu), Tây Chu sử
 Dương Khoan (nghiên cứu), Chiến Quốc sử
 Dương Khoan (nghiên cứu), Chiến Quốc sử liệu biên niên tập chứng
 Chiến Quốc sách
 Phương Thi Danh, Trung Quốc lịch sử kỷ niên biểu
 Trúc thư kỉ niên
 Giáp cốt văn
 Thông chí

Chú thích

Chu


title: Laser Helium-Neon

text:
Laser He-Ne là loại laser sử dụng các mức năng lượng của nguyên tử hay phân tử, sử đảo lộn tích lũy trong hệ các mức nguyên tử hay phân tử là kết quả của quá trình trao đổi năng lượng.

Môi trường laser bao gồm hỗn hợp khí nguyên tử He và Ne ở áp suất toàn phần thấp (một – vài chục Torr). Các dịch chuyển quang học cho bức xạ laser xảy ra trong các nguyển tử Ne. Khí He làm vai tró khí đệm, tiếp nhận năng lượng kích thích do quá trình phóng điện  trong ống laser và truyền năng lượng kích thích này chó các nguyên tử khí Ne đang ở trạng thái cơ bản nhờ va chạm không đàn hồi. Sự trao đổi năng lượng thực hiện giữa mức siêu bền 21S của He với mức 3s của Nê-ông. Sự dích chuyển từ 3s xuống các mức của 2p có thể cho các bức xạ ở bước sóng 6328, 6320, 5941 và 5435Ȧ (sự dịch chuyển từ 3s xuống 3p cho bức xạ 3,39 µm). Công suất bức xạ với các vạch trong vùng khả kiến thường là nhỏ từ 1 đến 10 mW ở chế độ liên tục; nếu người ta tăng dòng phóng điện hay áp suất của khí thì sẽ xuất hiện các cơ chế phá hủy mức siêu bền. Laser này có thể hoạt động ở chế độ đa mode; đó là trường hợp các laser thường thấy với giá thành khoảng dưới 1000 USD. Nó có thể hoạt động ở chế độ đơn mode để thu được tần số khá ổn định.

Sự chuyển cộng hưởng năng lượng là rất đặc biệt trong trường hợp He-Ne. Theo các điều kiện phóng điện, một trong các cơ chế chuyển có thể là rất dễ dàng và ta thu được các phát xạ hoặc ở 1,14 µm hoặc ở 0,632 µm và 3,39 µm.

Tham khảo


title: Archer Blood

text:
Archer Kent Blood (20 tháng 3 năm 1923 – 3 tháng 9 năm 2004) là một nhà ngoại giao Hoa Kỳ tại Bangladesh. Ông đảm nhận vị trí Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại Dhaka, Bangladesh, khi đó gọi là Đông Pakistan. Ông nổi tiếng vì đã gửi bức điện mệnh danh Blood telegram với lời lẽ đanh thép, phản đối tội ác do quân đội Pakistan tiến hành trong cuộc Chiến tranh giải phóng Bangladesh.

Tiểu sử
Archer Blood sinh tại Chicago. Ông tốt nghiệp trường cao học Lynchburg, Virginia và có bằng cử nhân từ đại học Virginia năm 1943. Ông nhận bằng Thạc sĩ chuyên ngành quan hệ quốc tế từ đại học George Washington năm 1963. Ông phục vụ trong Hải quân Hoa Kỳ tại Bắc Thái Bình Dương trong Thế chiến thứ hai. Ông gia nhập bộ Ngoại giao Hoa Kỳ năm 1947. Ông đến Dhaka, Đông Pakistan với tư cách Tổng lãnh sự Hoa Kỳ năm 1970. Ông cũng từng phục vụ tại Hy Lạp, Algérie, Đức, Afghanistan và kết thúc sự nghiệp ngoại giao của mình với vị trí Trưởng phái đoàn ngoại giao Hoa Kỳ tại sứ quán Hoa Kỳ ở New Delhi, Ấn Độ, nghỉ hưu năm 1982.

Archer Blood mất vì chứng xơ cứng động mạch ngày 3 tháng 9 năm 2004 tại Fort Collins, Colorado, nơi ông cư ngụ từ năm 1993. "Khi Archer K. Blood từ trần tháng trước, tại nơi ông hưu trí ở Colorado, gia đình, một vài người bạn lâu năm, và cả một quốc gia để tang ông, nhưng quốc gia đó không phải đất nước của ông, mà là Bangladesh." Tin ông từ trần xuất hiện trên trang nhất tại Bangladesh, nhưng may lắm là xuất hiện trong mục cáo phó trong báo chí Hoa Kỳ. Bangladesh gửi một phái đoàn đến tham dự lễ tang ông tại Fort Collins, và bà quả phụ Blood nhận được rất nhiều lời thăm viếng chia buồn từ người Bangladesh. Tờ Washington Post trong lời điếu văn dành cho ông, đã ghi nhận cống hiến của ông trong việc mang lại dáng dấp đạo đức cho nền ngoại giao Hoa Kỳ.

Tháng 5 năm 2005, ông Archer Blood được truy tặng giải thưởng Outstanding Services Award bởi Bangladeshi-American Foundation, Inc. (BAFI) tại hội nghị Bangladeshi-American Conference lần thứ nhất. Ông nhận được giải thưởng này vì vai trò của ông trong sứ mệnh nhân đạo và vì lập trường quả cảm chống lại chính sách ngoại giao chính thức từ Chính phủ Hoa Kỳ, khi quân đội Pakistan đang tiến hành một chiến dịch tàn sát diệt chủng tại Đông Pakistan, nay là Bangladesh. Con trai của ông, Peter Blood, thay mặt gia đình nhận giải thưởng này. Tiếp đó, ngày 13 tháng 12 năm 2005, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Dhaka khai trương thư viện American Center, để vinh danh ông. Tại lễ cắt băng khánh thành có mặt Trưởng phái đoàn ngoại giao Judith Chammas, bà quả phụ Margaret Blood và các con Shireen Updegraff và Peter Blood.

The Blood telegram

Bức điện tín "Blood telegram" (ngày 6 tháng 4 năm 1971) được coi là bức điện phản kháng mạnh mẽ nhất do một viên chức ngoại giao viết cho Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Bức điện được ký bởi 29 viên chức Mỹ. Trong nội dung bức điện tín có:

Chính phủ của chúng ta đã thất bại trong việc tố cáo sự đàn áp phong trào dân chủ. Chính phủ của chúng ta đã thất bại trong việc tố cáo những hành động hung tàn. Chính phủ của chúng ta đã thất bại trong việc tiến hành các biện pháp mạnh mẽ để bảo vệ các công dân của mình, trong khi nằm phơi bụng ra để xoa dịu chính quyền Tây Pakistan và giảm nhẹ phản ứng tiêu cực trong quan hệ quốc tế mà họ đáng phải hứng chịu. Chính phủ của chúng ta mang những biểu hiện mà người ta gọi là vô đạo đức,(...) Nhưng chúng ta đã không can thiệp, dù chỉ về mặt đạo lý, với lý do là những gì đang diễn ra trong cuộc xung đột Awami mà đáng tiếc là thuật ngữ diệt chủng vốn bị lạm dụng, là xác đáng, chỉ thuần túy là một vấn đề nội bộ của một quốc gia có chủ quyền. Những người thường dân Hoa Kỳ đã bầy tỏ sự ghê tởm của mình. Chúng ta, với tư cách là các công chức dân sự, bầy tỏ sự bất đồng với chính sách ngoại giao hiện hành, và nhiệt thành mong mỏi rằng quyền lợi chân chính và lâu dài của chúng ta tại đây được xác định và chính sách của chúng ta được sửa đổi.

(Điện tín từ Lãnh sự quán Hoa Kỳ (tại Dacca), Phản kháng chính sách của Hoa Kỳ với Đông Pakistan, ngày 6 tháng 4 năm 1971, Mật, 5 trang. Bao gồm chữ ký từ Bộ ngoại giao. Nguồn: RG 59, SN 70-73 Pol và Def. From: Pol Pak-U.S. To: Pol 17-1 Pak-U.S. Box 2535;)

Trong một bức điện trước đó (ngày 27 tháng 3 năm 1971), Archer Blood viết về những gì quan sát thấy tại Dhaka dưới tiêu đề "Diệt chủng chọn lọc":
1. Tại Decca chúng ta chứng kiến trong câm lặng và kinh hoàng ách khủng bố do quân đội Pak[istani] tiến hành. Các chứng cớ cho thấy chính quyền MLA có danh sách các ủng hộ viên của Liên đoàn AWAMI, mà họ diệt trừ một cách có hệ thống bằng cách bắt giữ họ tại tư gia rồi bắn bỏ.

2. Trong số những người có tên trong danh sách bị loại trừ, ngoài những người nằm trong guồng máy A.L. (Liên đoàn Awami) còn có các lãnh đạo sinh viên và giáo sư đại học. Trong phân mục thứ nhì này, theo báo cáo mà ta có được, Fazlur Rahman trưởng khoa triết học và là người Hindu, M. Abedin, trưởng khoa lịch sử, đã bị sát hại. Razzak, khoa khoa học chính trị theo lời đồn đã bị giết. Ngoài ra trong danh sách còn gồm đại bộ phận các Thượng nghị sĩ được bầu ra của MNA (Nghị viện) và Hạ nghị sĩ của MPA (cấp tỉnh).

3. Ngoài ra, với sự hỗ trợ từ quân đội Pakistan, những người Hồi giáo không có xuất xứ từ Bengal đang tấn công một cách có hệ thống các khu phố của dân nghèo và giết hại người Bengal và Hindu.

(Điện tín từ Lãnh sự quán Hoa Kỳ (tại Dacca), Diệt chủng chọn lọc, ngày 27 tháng 3 năm 1971)

Mặc dù ông Archer Blood đã được lên kế hoạch tiếp tục một nhiệm kỳ 18 tháng nữa tại Dhaka, Tổng thống Hoa Kỳ Richard M. Nixon và Bộ trưởng Bộ ngoại giao Henry Kissinger cho triệu hồi ông về, vì sự phản kháng của ông đi ngược lại mong muốn của họ dùng Tây Pakistan để mở một kênh ngoại giao với Trung Quốc và đối lại với Liên Xô.

Chú thích

Xem thêm
 Sajit Gandhi The Tilt: The U.S. and the South Asian Crisis of 1971 National Security Archive Electronic Briefing Book No. 79 ngày 16 tháng 12 năm 2002 contains links to the "Blood telegram" and a number of other U.S. declasified papers of that time.
 US Department of State on Foreign Relations and South Asia crisis 1969-1976
 http://www.military.com/Opinions/0,,Galloway_110304,00.html
 Obituary Washington Post

Liên kết ngoài
 http://www.bafi.org/awards/archer_blood.asp
 http://dhaka.usembassy.gov/

Sinh năm 1923
Mất năm 2004
Nhà ngoại giao Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học Virginia


title: Andrianampoinimerina

text:
Andrianampoinimerina (); phiên âm theo Tiếng Việt là: An-đria-nam-phôi-ni-mê-gi-na; (1745–1810) là một vị vua, người đã cai trị Vương quốc Imerina từ năm 1787 tới khi mất. Thời gian trị vì của ông đánh dấu sự tái thống nhất của Imerina sau 77 năm nội chiến, sau đó giúp mở rộng vương quốc tới các vùng lân cận, và như thế đã khởi đầu sự thống nhất Madagascar dưới sự dẫn dắt của người Merina. Andrianampoinimerina là một anh hùng văn hóa và gần như được thần thoạt hóa bởi người Merina, được xem như một trong các thủ lĩnh quân sự và chính trị vĩ đại nhất Madagascar.

Andrianampoinimerina tiếm ngôi chú mình, Vua Andrianjafy, người đã trị vị Imerina Avarandrano (Bắc Imerina). Trước thời Andrianampoinimerina, Imerina Avarandrano đã xung đột với ba tỉnh của vương quốc Imerina cũ (mà đã được thống nhất bởi Vua Andriamasinavalona một thế kỷ trước). Andrianampoinimerina chọn Ambohimanga làm kinh đô, nơi ở hoàng gia của ông vẫn còn lại tới nay. Từ Ambohimanga, ông liên tục mở rộng quyền lực ra khắp Imerina và rồi chiếm cả vùng Cao Địa, thu được đất của người Betsileo, Sihanaka, Bezanozano và Bara. Trong thời gian trị vì 23 năm, Andrianampoinimerina đã thống nhất Imerina thành công và mở rộng đáng kể Vương quốc Merina, với ý định thống nhất toàn Madagascar. Con trai ông, Radama I, tiếp tục cuộc chinh phục mà Andrianampoinimerina đã bắt đầu.

Ban đầu
Quốc vương Andrianampoinimerina, sinh vào khoảng năm 1740 trong ngày đầu tiên của tháng đầu tiên của Alahamady, tại Kaloy, ông có tên khai sinh là Ramboasalamarazaka, ông là người con trai thứ ba của Andriamiaramanjaka, vua của Anjafy và Kaloy, và nhất phẩm hoàng hậu của ông ta, công chúa Ranavalonandriambelomasina, con gái của Vua Andriambelomasina.

Cai trị

Xung đột với chú
Truyền thống truyền miệng được ghi lại bởi các nhà truyền giáo Dòng Tên vào cuối thế kỷ thứ mười tám cho thấy rằng Andriambélomàsina, người cai trị Imerina (lãnh thổ của dân tộc Merina) từ năm 1730 đến năm 1770, và sau đó con trai cả của ông, Andrianjafy đã kế vị ông, tiếp theo sẽ là cháu trai ông Ramboàsalàma (Andrianampoinimerina), con trai của người con gái lớn của ông. Tuy nhiên, Andrianjafy, chú của Andria... không muốn truyền ngôi cho cháu mình mà ông có ý định cho con trai của mình thế chỗ, sau đó ông âm mưu giết chết Ramboàsalàma, hoàng tử đã lo sợ cho mạng sống của mình, và thế rồi, ông ta chạy trốn về phương Bắc. Ông phải sống lông đông vất vả ở đây suốt nhiều tháng trời. Cuối cùng, dưới sự hậu thuẫn của một tá thủ lĩnh Merina, Ramboàsalàma trở lại vương quốc vào năm 1787, tiến vào thành phố kinh đô Ambohimànga và ông đã đày người chú của mình, sau đó ông ta bị tử hình. Ramboàsalàma sau đó được trao vương miện, ông lên ngôi lấy hiệu là Andrianampoinimerina, có nghĩa là "vị vua của nhân dân Imerina".

Gây chiến tranh để mở mang bờ cõi

Nhà nước
Triều đại của quốc vương Andrianampoinimerina được đánh dấu bằng các tổ chức của các tổ chức chính phủ và quân đội khác nhau, điều này đã tạo cho nhà nước non trẻ một nền tảng vững chắc. Cấu trúc hành chính này một phần được hiện thực hóa bằng cách sử dụng, cải tạo và tổ chức lại một loạt các thể chế truyền thống như các hội đồng hùng biện hoàng gia vĩ đại, ''Kabary ", thiết lập các cấu trúc pháp lý dưới dạng tòa án và các cấu trúc thương mại. Tuy nhiên, rõ ràng rằng quy mô của vương quốc dưới thời Andrianampoinimerina có nghĩa là các kỹ thuật hành chính mới phải được tìm thấy để bổ sung và tổ chức các thể chế cũ. Từ khi bắt đầu triều đại của quốc vương Andrianampoinimerina, vào khoảng năm 1787, nhà nước Merina bắt đầu phát triển một số hình thức quan liêu và một đội quân thường trực. Thủ đô của vương quốc đã được chuyển từ làng Ambohimanga cũ sang làng Antananarivo (thủ đô trước đó). Sau đó, bó vươn mình biến thành một thị trấn lớn.

Di dời kinh đô

Sau khi lên ngôi và sau nhiều năm cai trị và sau nhiều năm chinh chiến để mở rộng bờ cõi, cuối cùng quốc vương Andrianampoinimerina mới để ý đến kinh đô của mình. Ông nhận thấy kinh đô Ambohimanga không còn phù hợp với vương quốc của mình nữa, để phù hợp với biểu tượng của vương quốc Merina thiêng liêng liên quan đến chiều cao, không gian và định hướng, thế là đức vua đã quyết định đi tìm một nơi thật hoàng hảo để chuẩn bị ra chiếu di dời kinh đô. Cuối cùng, vào năm 1792, ông đã quyết định chọn: Rova Antananarivo, là một nơi hẻo lánh nằm ở vùng trung tâm và tại đỉnh đồi cao nhất trong vương quốc, và ở trung tâm của không gian đô thị mở rộng xung quanh nó. Sau đó, ông ban hành sắc chỉ dời kinh đô từ Ambohimanga đến Rova of Antananarivo. Sau khi dời đô, nhà vua đã tiến hành mở rộng đáng kể tân đô, ông cho đặt các biểu tượng của Rova linh thiêng, ông còn cải thiện nhiều ngôi nhà ở đó. Điều này bao gồm việc tái thiết đã diễn ra vào năm 1800 ở Besakana (có nghĩa là "ngai vàng của vương quốc") được xây dựng dưới triều vua Andrianjaka vào đầu những năm 1600 như là nơi ở của hoàng gia đầu tiên tại Antananarivo  - sau đó, nó trở thành trong nhiều ngôi nhà mà đã được quốc vương Andrianampoinimerina sử dụng làm nơi ở, nơi cư trú thay cho Mahitsielafanjaka sau khi ông chuyển thủ đô từ Ambohimanga đến Antananarivo.

Rova Antananarivo

Bản thân đức vua Andrianampoinimerina sau khi dời đô cũng có những thiết kế hoành tráng cho tân thủ đô của mình: đầu tiên, ông cho xây dựng lại Antananarivo trong một đô thị mới của vương quốc Merina. Mục tiêu của ông là tạo ra một "thành phố hình ảnh của Imerina", giống như một mô hình thu nhỏ của nó, một mẫu đại diện của khu vực nông thôn.  Do đó, ông chăm sóc và chỉnh sửa lại nền tảng thành phố, ông đã cho người quy hoạch lại nơi đây. Mục tiêu của nhà vua là biến Antananarivo trở thành một thành phố đại diện cho cả quốc gia nhờ thành phần dân số mở rộng ra toàn đảo, một tham vọng rõ ràng của ông là nhấn mạnh đến ơn gọi chính trị được giao cho thủ đô. Thành phố có thể được nhân đôi và chiếm ưu thế trong các khu vực bị chinh phục: một mục tiêu đô thị cụ thể là hiện đại hóa ngay từ đầu thành phố ". Đặc điểm của một mô hình đô thị ban đầu bắt nguồn sâu sắc trong xã hội Merina ở nông thôn, một mô hình đô thị được sinh ra ở tân đô Antananarivo được đặc trưng bởi vai trò cơ bản của một không gian hoàng gia, cao và linh thiêng, và bởi sự phân bố dân số theo thứ bậc không gian. Rova trước hết là trung tâm và là biểu tượng của thành phố chính trị Antananarivo, hành chính và quân sự. Toàn bộ thành phố được tổ chức từ "đầu mối" này, cả về thời gian và tâm linh của vương quốc Merina.

Chính sách điều hành các sắc tộc khác
Quốc vương Andrianampoinimerina sau khi lên ngôi đã lên kế hoạch phân bổ một phần tư cho mỗi nhóm dân tộc trên đảo, bao gồm cả Antandroy (một nhóm dân tộc từ phía nam Madagascar) chưa chịu sự điều chỉnh.  - câu chuyện về đại diện của các nhóm dân tộc bị chinh phục gần đây, chẳng hạn như Betsileo và Sakalava, ở Tanjombato và Manjakaray, và còn với nhiều dân tộc khác.

Buôn bán nô lệ
Thời kỳ cai trị của quốc vương Andrianampoinimerina tương ứng với sự phát triển gia tăng việc xuất khẩu nô lệ từ hòn đảo lớn Madagascar sang đảo Reunion (ngày nay là tỉnh Réunion của Pháp), Mauritius và còn xa hơn nữa. Các nô lệ được nhà vua đem bán, đổi lại, những người mua đưa lại cho quốc vương súng đạn và nhiều thứ vũ khí khác, điều đó giúp nhà vua thuận lợi hơn trong việc mở rộng nhà nước Merina. Việc buôn bán nô lệ của vương quốc trong thời của ông nhiều đến mức đã khiến cho Ellis, một trong những nhà buôn đầu tiên ở xứ Merina phải thốt lên rằng:

''Trong triều đại của quốc vương Impoina (Andrianampoinimerina), vương quốc Imerina và nội địa của đất nước nói chung trở thành một siêu thị cho nô lệ, họ chủ yếu là  các tù nhân bị bắt trong chiến tranh, những người được trao đổi với những người buôn bán nô lệ để lấy vũ khí và đạn dược, qua đó các cuộc chinh phạt có thể được thực hiện, và cung cấp thêm cho thị trường nô lệ được sản xuất''.

Quan điểm tương tự được đưa ra bởi nhà sử học Merina Raombana, ông ta đã trút cơn giận của mình lên nhà vua bằng cách mô tả ông như là một kẻ buôn bán nô lệ chính hiệu, nhưng đồng thời ông cũng cho thấy thành công của ông đối với loại hoạt động này. Sự phát triển mạnh mẽ của vương quốc Merina ở quy mô lớn dưới thời quốc vương Andrianampoinimerina không chỉ đơn giản được giải thích bằng việc buôn bán nô lệ của ông.

Giao thương
Andrianampoinimerina cũng thiết lập mối quan hệ với người châu Âu, đặc biệt là với những thương nhân người Pháp buôn bán vũ khí cho nô lệ. Có đến mười tám phần trăm số nô lệ ở Merina được xuất khẩu hàng năm sang lle de France (nay là Mauritius) và Bourbon (Réunion). Barthélemy Hugon, một thương nhân châu Âu, đã viết về Nampoina vào năm 1808 trong nhật ký, "Ông ta không nghi ngờ gì, ông ta chính là người giàu nhất, đáng sợ nhất, giác ngộ nhất và có được một vương quốc lớn nhất, trong tất cả các vương quốc khác ở Madagascar."

Cái chết và người kế tự
Quốc vương Andrianampoinimerina băng hà trong nhà Mahitsielafanjaka bên trong kinh đô Rova Antananarivo vào ngày 6 tháng 7 năm 1810 ở tuổi 65, ông có nhiều mười một đứa con trai và mười ba đứa con gái của ông.qua đời năm 1810. Vào thời điểm ông qua đời, đức vương đã biến cho vương quốc Imerina có lẽ đã trở thành vương quốc hùng mạnh nhất trên đảo Madagascar. Sau khi băng hà, thi hài ông được chôn trong một chiếc xuồng bạc. Con trai ông lên kế vị: tức đức vương Radama I. Mặc dù ông chưa bao giờ chinh phục được toàn bộ xứ Madagascar, nhưng giấc mơ của Andrianampoinimerina sẽ được con trai ông, Radama I tiếp tục thực hiện. Trước khi băng hà ông đã nói với vị vua tương lai rằng:

"Biển là biên giới của cánh đồng lúa của chúng ta" (ý nói, Radama sau khi kế vị phải mở rộng bờ cõi quốc gia cho thông được với biển), Radama đã thề với cha mình rằng ông nhất định sẽ đạt được tham vọng này.

Xem thêm
•Muhammad Ali của Ai Cập.

•Mehmed II.

Tham khảo

Lịch sử Madagascar
Mất năm 1810
Sinh năm 1745