title: Tình dục trước hôn nhân

text:
Tình dục trước hôn nhân là việc quan hệ tình dục của những cặp tình nhân trước khi kết hôn. Về mặt lịch sử, tình dục trước hôn nhân là một vấn đề đạo đức bị cho là cấm kị tại nhiều nền văn hóa và bị coi tội lỗi theo các nền tôn giáo lớn. Ngày nay, có sự khác biệt giữa pháp luật các nước về vấn đề này, kể từ cuộc Cách mạng tình dục những năm 1960 thì vấn đề này đã trở nên phổ biến ở phuơng Tây, trong khi ở các nước Hồi giáo thì coi đây là hành vi phạm tội theo giới luật của đạo Hồi.

Lịch sử
Ở châu Âu vào thời tiền trung cổ nếu có quan hệ tình dục trước hôn nhân hay ngoài hôn nhân (bị cho là gian dâm) thì có thể bị tử hình hoặc bị phạt tiền. Ngày nay, việc quan hệ tình dục trước hôn nhân vẫn bị coi là trái luân lý theo nhiều hệ phái Kitô giáo. Nếu trước khi làm hôn thú mà đã có bầu thì đám cưới đó thường xảy ra một cách thầm lặng.

Đa số dân chúng thời đó là tá điền. Họ phải được địa chủ cho phép và phải trả một số tiền thì mới được làm hôn thú. Không được điền chủ cho phép thì họ không được làm đám cưới. Để một cuộc hôn nhân không thể xảy ra ngoài ý muốn của địa chủ, những người độc thân bị cấm có quan hệ tình dục với nhau. Ở vùng Württemberg (Đức) chỉ có tá điền cùng địa chủ mới được cưới hỏi với nhau. Hôn thú với tá điền của địa chủ khác thì bị cấm. Họ sợ phụ nữ theo chồng, và như vậy địa chủ sẽ mất người, cả những đứa trẻ sinh ra trong tương lai. Tuy nhiên hôn thú không phải vì vậy mà không có giá trị, nhưng mà họ phải trả tiền phạt, tương đương hoặc hơn số tiền mà người địa chủ cho là bị mất đi.

Trước khi bao cao su được phổ biến thì tình dục trước hoặc ngoài hôn nhân gần như là đồng nghĩa với bệnh hoa liễu,như bệnh lậu bệnh sủi mào gà đặc biệt là Giang mai. Giang mai đã rất phổ biến tại nhiều quốc gia; Chỉ có những cặp mà trước đó không có làm tình với ai khác thì mới không sợ bị mắc bệnh. Trước bối cảnh đó việc lang chạ tình dục là điều nên tránh. Ác cảm về tình dục rất phổ biến. Chẳng hạn như bác sĩ Thụy Sĩ Samuel Tissot (1728–1797) đề nghị cắt bao quy đầu hoặc cắt bộ phận sinh dục nữ như là biện pháp ngăn ngừa vấn đề thủ dâm.

Việc phát sinh và phát triển bao cao su làm thay đổi quan điểm về tình dục trước hôn nhân. Năm 1912 nhà sản xuất cao su Julius Fromm lần đầu tiên tìm ra phương pháp tạo ra bao cao su không phải may. kể từ năm 1930 Latex được dùng làm nguyên liệu để sản xuất. Bao cao su ngừa thai và ngăn ngừa sự lan tràn bệnh hoa liễu. Tuy nhiên việc buôn bán bao cao su đến giữa thế kỷ 20 tại nhiều nơi vẫn bị cấm hoặc chỉ cho phép được dùng trong y khoa. Ở Ireland luật lệ như vậy vẫn tồn tại đến đầu thập niên 1990.

Đa số các cặp vợ chồng ở phương Tây hiện nay đã có quan hệ tình dục trước hôn nhân với nhau hoặc với những người khác. Từ năm 1948 theo bài tường trình Kinsey (dò hỏi 12 ngàn người đàn ông sống tại Mỹ) thì khoảng 86% người đàn ông đã có quan hệ tình dục trước hôn nhân.

Trong bối cảnh hiện nay, sự ảnh hưởng của lối sống phương Tây khiến tình trạng quan hệ tình dục trước hôn nhân trong giới trẻ Việt Nam gia tăng. Tiến sĩ Việt Nam học Vladimir Mazyrin đã phát biểu tại trường Đại học Tổng hợp Moskva như sau:
"Ảnh hưởng ngày càng tăng của nền văn minh và lối sống phương Tây đến thanh niên Việt Nam đe dọa phá hủy sự ổn định của xã hội Việt Nam. Những giá trị phương Tây và văn hóa của họ đã thâm nhập vào xã hội Việt Nam thông qua truyền thông, Internet cũng như những công nghệ thông tin hiện đại. Giới trẻ đang đánh mất hứng thú trong việc tích cực học tập và lao động, đã xuất hiện việc coi thường pháp luật và suy yếu trật tự xã hội. Trong xã hội hình thành rõ xu hướng tổn hại các giá trị gia đình và các mối quan hệ. Đó là tự do tình dục với kết quả gần 300.000 ca phá thai hàng năm trong số trẻ vị thành niên. Việc tiêu xài hoang phí và theo đuổi những lợi ích vật chất là những nét hoàn toàn không đặc trưng cho những người Việt Nam cần kiệm... Nền tảng xã hội, truyền thống và văn hóa Việt Nam đang dần dần bị hủy hoại, làm gia tăng nguy cơ khó kiểm soát trong lĩnh vực chính trị - xã hội và sự mất ổn định, điều đóng vai trò chính yếu trong sự phát triển thành công của đất nước"

Rủi ro
Nếu cặp vợ chồng từng quan hệ trước hôn nhân thì xem như đêm tân hôn không còn ý nghĩa thiêng liêng nữa, sự tôn kính nhau giảm đi rất nhiều. QHTD trước hôn nhân thường thực hiện lén lút, với tâm trạng căng thẳng nên không mang lại sự hưng phấn. Ngoài ra, có một thực tế mà rất ít bạn gái để ý là việc khi đã trao thân cho người yêu, cũng đồng nghĩa luôn với việc nhiều chàng trai sẽ nảy sinh nghi ngờ vì sự dễ dãi của cô ta. Họ sẽ không còn tin tưởng vào đức hạnh của cô ta nữa, bởi vì "cô ta dễ dàng trao thân cho mình thì cũng sẽ dễ trao thân cho kẻ khác", dẫn tới sự rạn nứt trong tình cảm. Bên cạnh đó, có rất nhiều trường hợp đàn ông "Sở Khanh" sẽ bỏ rơi bạn tình sau khi đã chiếm đoạt được trinh tiết cô gái. Dù quan điểm xã hội có thoáng đến đâu, thì trinh tiết và đức hạnh vẫn luôn là những tiêu chí quan trọng trong việc đánh giá một người phụ nữ. Những người phụ nữ có đủ bản lĩnh để giữ gìn trinh tiết tới khi kết hôn luôn được người chồng tôn trọng và đánh giá cao hơn những phụ nữ không làm được điều đó.

Về tâm lý học, nhiều phụ nữ dù đã kết hôn nhưng vẫn không thể quên được bạn tình cũ và thường ngầm so sánh họ với chồng mình, dẫn tới nguy cơ ngoại tình tăng lên. Nhiều người khác thì cảm thấy day dứt, tội lỗi, và lo ngại nếu con cái biết được quá khứ của mình thì chúng sẽ không còn tôn trọng và nghe lời họ nữa. Ngược lại, đàn ông có thể tuyên bố không coi trọng trinh tiết của vợ, nhưng thực sự không ai có thể quên được việc vợ mình từng ăn nằm với kẻ khác. Nhưng thực tế, chẳng có mối tình nào mãi mặn nồng, sau vài năm chung sống, tình yêu ban đầu sẽ phai nhạt, sự ám ảnh đó sẽ trở lại và khiến người chồng càng có thêm lý do để coi thường và chán ghét vợ, góp phần làm rạn nứt thêm quan hệ vợ chồng. Ngược lại những cặp vợ chồng giúp nhau gìn giữ trinh tiết cho tới hôn lễ luôn tỏ ra tự hào và thêm gắn bó vì họ đã chứng tỏ được sự tôn trọng nhau, cùng nhau vượt qua được cám dỗ dục vọng.

Những phụ nữ chấp nhận quan hệ tình dục trước hôn nhân có thể chia làm 2 dạng: hoặc là dễ bị cảm xúc nhất thời làm lấn át lý trí và suy tính cho tương lai, hoặc là coi nhẹ giá trị đạo đức trong tình yêu và hôn nhân (so với những cô gái có ý thức giữ gìn "lần đầu tiên" cho người chồng tương lai). Dù thuộc dạng nào thì đó cũng là nguy cơ khiến đời sống tình cảm và hôn nhân của họ có xu hướng kém bền vững cũng như ít có khả năng hạnh phúc hơn. Các thống kê ở Mỹ đã chứng minh: "Quan hệ tình dục trước hôn nhân đồng nghĩa với sự đánh đổi cơ hội hạnh phúc trong tương lai":
 Những cặp đôi có quan hệ tình dục trước hôn nhân thường dùng tình yêu làm lý do biện minh cho hành động này. Nhưng thực tế 80% các cuộc tình này sẽ không kéo dài quá 6 tháng, do vậy thực ra không có cái gọi là "tình yêu" ở đây, mà đó chỉ là sự biện hộ cho đam mê xác thịt theo lối bản năng. Ngược lại, những cặp tình nhân không quan hệ tình dục thực sự có mối quan hệ tốt hơn so với những cặp đã có quan hệ tình dục trước hôn nhân, điều này đúng trên cả bốn phương diện của mối quan hệ và với cả nam lẫn nữ.
Những cô gái có quan hệ tình dục sớm, sau này có 30% li dị trong 5 năm đầu, và 47% li dị trong 10 năm đầu hôn nhân. Với các cô gái có ý thức giữ gìn trinh tiết, thì tỷ lệ này giảm tương ứng còn 15% và 27%. Nghiên cứu của Tạp chí Tâm lý học gia đình Mỹ cho thấy: các cặp vợ chồng giữ gìn trinh tiết tới khi kết hôn có tỉ lệ hạnh phúc cao hơn 22%, tỉ lệ hài lòng trong tình dục cao hơn 15%, tỉ lệ hòa hợp quan điểm cao hơn 12% so với các cặp đã quan hệ trước hôn nhân. 56% phụ nữ giữ gìn trinh tiết cho rằng họ "rất hạnh phúc" sau khi kết hôn, trong khi chỉ có 37% phụ nữ có quan hệ tình dục trước hôn nhân cảm thấy điều này.
So với các cô gái giữ gìn trinh tiết, những cô gái quan hệ tình dục trước hôn nhân có khả năng bị bệnh hoa liễu cao gấp 1,5-10 lần, khoảng 5-42% sẽ nhiễm bệnh hoa liễu ít nhất 1 lần (tùy theo số bạn tình). 30% sẽ phải phá thai (gấp 4 lần), gần 40% sẽ sinh con ngoài giá thú, 30-57% sẽ trở thành mẹ đơn thân (gấp 4-8 lần). 7% sẽ bị trầm cảm (cao gấp 3 lần), ít hơn 1/3 cảm thấy hạnh phúc khi ở tuổi 20 và hơn một nửa sẽ ly dị trước tuổi 30.
Cuộc điều tra của Tổ chức ngăn ngừa mang thai tuổi vị thành niên Mỹ (từ 12-19 tuổi) cho thấy: 77% nữ sinh và 60% nam sinh đã từng quan hệ tình dục tỏ ra hối hận và ao ước mình chưa từng quan hệ. 88% mong muốn truyền thông cảnh tỉnh nhiều hơn về những hậu quả của tình dục sớm như mang thai, bệnh truyền nhiễm. 85% đồng ý rằng tình dục chỉ nên xảy ra trong mối quan hệ gắn với nghĩa vụ dài hạn là hôn nhân
Một nghiên cứu có tên Sex Education in America (Giáo dục giới tính tại Mỹ) do Đại học Harvard tiến hành năm 2003 đối với người dân Mỹ, có 50% số người đồng ý rằng tình dục trước hôn nhân là không đúng về mặt luân lý, 83% đồng ý rằng đó là điều tội lỗi. 63% đồng ý rằng quan hệ tình dục trước hôn nhân của thanh thiếu niên là sai về mặt đạo đức, trong khi số người không đồng ý chỉ 35%, có 77% đồng ý rằng điều này là tội lỗi. Có gần 50% số người Mỹ cho rằng dù ở độ tuổi nào cũng cần phải chờ đến khi kết hôn thì mới quan hệ tình dục.
Đặc biệt đối với phụ nữ, những người đã quan hệ tình dục trước hôn nhân sẽ ít có khả năng chung thủy hơn những người giữ gìn trinh tiết. Họ thường mong nhớ về bạn tình cũ, thích so sánh chồng mình với những người đàn ông khác, và họ cũng thành thạo hơn trong việc tìm kiếm nhân tình mới ngoài chồng mình, nên sẽ có tỉ lệ ngoại tình cao gấp 2 lần những người giữ gìn trinh tiết trước hôn nhân. Phụ nữ quan hệ tình dục trước hôn nhân càng sớm, càng nhiều thì tỷ lệ ngoại tình sẽ càng cao, hơn nữa số bạn tình cũng tăng lên. Ở Mỹ, những phụ nữ mất trinh tiết ở tuổi 16 trung bình sẽ có 8 bạn tình trong suốt cuộc đời, cứ 4 năm sẽ có thêm 3 nhân tình mới. Trong khi với những phụ nữ giữ trinh tiết đến khi kết hôn (23-25 tuổi), con số này giảm còn 2,7 bạn tình trong suốt cuộc đời.

Kaká, cầu thủ bóng đá Brasil, Quả bóng vàng châu Âu 2007, tự hào rằng mình vẫn còn là trai tân cho tới ngày cưới. Trả lời phỏng vấn tờ Vanity Fair, Kaká hãnh diện cho biết: "Tôi và Caroline quyết định giữ cho nhau đến ngày đám cưới. Kinh Thánh dạy rằng đó mới chính là tình yêu đích thực. Sự thật là chúng tôi đã có đêm tân hôn thực sự có ý nghĩa". Kaká tin rằng kiêng sex trước hôn nhân là điều đúng đắn, và anh nhắn gửi tới tất cả mọi người nên làm theo: "Tôi tự cho mình là một tấm gương tốt. Nhiều người nói rằng sau khi kết hôn, họ chán ngấy cuộc sống tình dục với bạn đời, vì họ đã "no xôi chán chè" từ trước rồi. Tôi và vợ tôi không như vậy. Tôi yêu cô ấy, và chúng tôi đều nghĩ đáng để chờ đợi một điều thiêng liêng trong đêm động phòng... Tôi nghĩ mọi người cần tránh việc quan hệ tình dục trước khi cưới".

Chú thích

Tính dục người


title: Đồ thị vô hướng

text:
Đồ thị vô hướng là một đồ thị mà các cạnh của nó không có hướng. Mỗi cạnh luôn là một mối quan hệ hai chiều, và mỗi cạnh có thể được duyệt qua theo hai hướng. Đồ thị có hướng là trường hợp ngược lại của đồ thị vô hướng, với các cạnh có hướng, xuất phát từ hoặc kết thúc tại một đỉnh, thông thường ký hiệu bằng dấu mũi tên.

Cho đồ thị . Nếu chúng ta không phân biệt thứ tự của cặp đỉnh liên kết với mỗi cạnh thì sẽ có được đồ thị vô hướng. Đồ thị vô hướng   được định nghĩa bởi:
 tập hợp V ≠ ∅ được gọi là tập các đỉnh của đồ thị;
 tập hợp  là tập các cạnh của đồ thị.
 mỗi cạnh e ∈ E được liên kết với một cặp đỉnh {i, j} ⊆ X không phân biệt thứ tự.

Xem thêm
 Lý thuyết đồ thị
 Đồ thị có hướng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bài giảng của một môn học về các thuật toán đồ thị
 Minh họa hoạt hình về các thuật toán đồ thị
 Tóm tắt các trang minh họa thuật toán
 Dữ liệu test chuẩn cho các bài toán đồ thị con đầy đủ lớn nhất (Maximum Clique), tập con độc lập lớn nhất (Maximum Independent Set), phủ đỉnh nhỏ nhất (Minimum Vertex Cover) và tô màu đỉnh (Vertex Coloring)

Lý thuyết đồ thị
en:Graph (mathematics)#Undirected graph


title: Vụ nổ nhà máy phân bón West

text:
Ngày 17 tháng 4 năm 2013, tại nhà máy Công ty Phân bón West ở West, Texas (một thành phố ở quận McLennan gần Waco, Texas), một vụ nổ xảy ra vào hồi 7h50 chiều CDT (00:50 UTC, 18 tháng 4). Các báo cáo ban đầu của truyền thông đại chúng cho thấy thiệt hại cho các tòa nhà và thương vong nặng nề. Người ta vẫn chưa biết nguyên nhân của vụ nổ, số người bị thương và chết chưa được làm rõ chính xác.
Theo một nhân chứng trong The Dallas Morning News, ban đầu nhà máy bốc cháy, sau đó phát nổ khi các lính cứu hỏa đang cố gắng dập tắt ngọn lửa.

Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ ghi nhận vụ nổ như một trận động đất cường độ M2,1.
Nhà máy thuộc sở hữu của Adair Grain Inc. Adair đã nhận một giấy phép xây dựng một cơ sở chứa và trộn phân bón từ Ủy ban chất lượng môi trường Texas tháng 12 năm 2006, được cấp sau khi Adair đã bị điều tra vì không thể đảm bảo theo một giấy phép, khi một hàng xóm khiếu nại về mùi amôniac bay ra từ nhà máy. Adair được cho là đã chứa 54.000 pound amonia khan, mà cùng với axít nitric, được sử dụng để sản xuất nitrat amoni, một loại phân bón, thuốc trừ sâu, và thuốc trừ gặm nhấm.

Hậu quả
Thị trưởng West, Tommy Muska nói với Waco Tribune-Herald, tính đến cuối ngày hôm qua, "sáu hoặc bảy" nhân viên cứu hỏa tình nguyện từ thành phố bị mất tích.

Một trường cấp hai địa phương, Trường cấp hai West, nằm bên cạnh nhà máy, đã được người ta tuyên bố là bốc cháy từ vụ nổ. Các tòa nhà khác trong khu vực ngay lập tức đã bị "thiệt hại nghiêm trọng". Bệnh nhân, một số người bị thương do mảnh thủy tinh bay, đã được sơ tán từ phần còn lại viện dưỡng lão West Rest Haven. Có tới 80 tòa nhà gần nhà máy đã bị san phẳng hoặc bị hư hại nặng.

Hơn 100 người đã được người ta báo cáo là bị thương trong vụ nổ và ban đầu được vận chuyển đến một trung tâm phân loại thiết lập tại sân bóng của trường trung học West. Sau đó trung tâm này được chuyển đến một trung tâm cộng đồng do vị trí của nó ở gần nhà máy phân bón vẫn còn cháy. Trung tâm Y tế Baptist Hillcrest ở Waco đã tiếp nhận hơn 40 người bị thương để điều trị.

Phản ứng
Những người sinh sống quanh West báo cáo rằng họ có cảm giác vụ nổ như một trận động đất.
Vụ nổ được người ta nghe thấy ở tận Ennis (40 dặm Anh về phía bắc đông bắc West), Hillsboro, Waxahachie, Desoto, và thậm chí xa về phía bắc tận Arlington. Các cửa sổ bị thổi bay ở Abbott (7 dặm Anh về phía bắc đông bắc West). Ngoài ra, Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ ở Amarillo đã kịp thời ghi nhận được vụ nổ thông qua một địa chấn kế.

Thống đốc Texas Rick Perry ban hành một tuyên bố vào đêm thứ 4:
"Chúng tôi đang theo dõi diễn biến và thu thập thông tin chi tiết do các chi tiết tiếp tục xuất hiện về sự kiện này. Chúng tôi cũng đã huy động nguồn lực bang để giúp chính quyền địa phương. Suy nghĩ và lời cầu nguyện của chúng tôi ở cùng với người dân West, và là những người phản ứng đầu tiên có mặt"

Học khu độc lập West thông báo trên Twitter của mình rằng tất cả năm trường của học khu được đóng cửa cho đến khi có thông báo thêm.

Ban An toàn hóa chất Hoa Kỳ, một cơ quan liên bang độc lập điều tra các vụ tai nạn liên quan đến hóa chất công nghiệp, đã cử một nhóm điều tra lớn cho Tây để bắt đầu tìm kiếm các nguyên nhân gây ra thảm họa.

Tham khảo

Hoa Kỳ năm 2013
Thảm họa năm 2013
West
Lịch sử Texas
Hỏa hoạn năm 2013


title: George of the Jungle

text:
George of the Jungle (tựa tiếng Việt: George của rừng xanh) là một bộ phim hài hước - tình cảm - tâm lý Mỹ của đạo diễn Sam Weisman thực hiện, được phát hành vào năm 1997. Phim có sự tham gia của diễn viên Brendan Fraser, Leslie Mann, Thomas Haden Church, John Bennett Perry, Holland Taylor và John Cleese.

Phần tiếp theo của bộ phim có tựa đề George of the Jungle 2 đã được phát hành vào năm 2003.

Nội dung

Một chiếc máy bay đang bay thì bị rơi xuống rừng già Châu Phi, tất cả mọi người trên máy bay đều chết hết, đứa bé sơ sinh George là người duy nhất còn sống sót và được một số động vật đem về nuôi đến khôn lớn. Hơn 25 năm sau, George trở thành vua của rừng xanh, anh thích leo trèo và đu dây. Bạn thân của George gồm có khỉ đột biết nói chuyện tên Ape, chú chim toucan Tookie, chú khỉ mũ Little Monkey và chú voi Shep.

Một ngày kia, cô nàng tiểu thư tên Ursula Stanhope từ Mỹ đến châu Phi để tham quan khu rừng già. Cô đi cùng vị hôn phu Lyle, nhóm người dẫn đường bản xứ, trong đó còn có hai gã săn trộm Max và Thor. Lyle bỏ mặc Ursula trong lúc cô bị sư tử tấn công, George xuất hiện kịp thời cứu mạng Ursula, nhân tiện đưa cô về ngôi nhà trên cây của anh. Lyle về chỗ cắm trại để nhờ nhóm người dẫn đường giúp đỡ tìm kiếm Ursula. Lúc đó ở nhà George, Ape làm đồ ăn cho Ursula ăn, George cũng trò chuyện vui vẻ với cô. George giới thiệu các bạn động vật của mình với Ursula, tối hôm đó anh còn nhảy múa quanh đống lửa cho cô xem. Lyle tìm ra được chỗ ở của George và rút súng bắn George vì tưởng rằng George bắt cóc Ursula.

Sau đó Lyle bị cảnh sát bắt vào tù, còn Ursula đưa George đang bị thương về Mỹ để chăm sóc. Đến thành phố San Francisco, George rất bất ngờ vì thấy nơi này quá đẹp, có nhiều thứ thú vị so với khu rừng anh sống. George ung dung đi khám phá khắp thành phố mà không cần Ursula đi theo hướng dẫn. Giờ đây Ursula đã nảy sinh tình cảm với George, cô nói thẳng với bố mẹ rằng cô không còn muốn cưới Lyle nữa. Nghe câu nói của Ursula, bà Beatrice Stanhope liền đe dọa George rằng sẽ trừng trị anh nếu anh không tránh xa Ursula, vì bà Beatrice không muốn Ursula yêu một người rừng như George. Ở châu Phi, hai gã săn trộm Max và Thor lên kế hoạch bắt Ape vì chúng phát hiện ra Ape có thể nói chuyện. Trước khi bị bắt thì Ape kêu chú chim Tookie bay qua Mỹ gọi George về.

George hay tin liền trở về châu Phi để cứu Ape. Thấy Ape đang bị nhốt trong lồng nên George lao vào đánh Max và Thor. Chú khỉ Little Monkey, chú voi Shep và Ursula cũng hỗ trợ George. Lyle xuất hiện đột ngột sau khi được thả ra tù, hắn dẫn Ursula đi rồi cho một nhóm lính đánh thuê bắt trói George. Tuy nhiên vài người bạn khỉ đột khác đã giải cứu George. George phát hiện Lyle và Ursula đang chèo xuồng trên dòng suối nước đang chảy xiết, anh liền thực hiện một cú đu dây lớn nhất trong lịch sử rừng xanh và cứu được Ursula, bỏ mặc Lyle ở lại dòng suối. George và Ursula thổ lộ tình cảm, vài ngày sau thì cả hai làm đám cưới, họ sinh được một đứa con trai. Còn khỉ đột Ape đã đến sống tại Las Vegas, về sau trở thành ca sĩ nổi tiếng nơi đây.

Diễn viên
 Brendan Fraser vai George
 Leslie Mann vai Ursula Stanhope
 Thomas Haden Church vai Lyle van de Groot
 John Bennett Perry vai Arthur Stanhope
 Holland Taylor vai Beatrice Stanhope
 Richard Roundtree vai Ông Kwame
 Greg Cruttwell vai Max
 Abraham Benrubi vai Thor
 Kelly Miller vai Betsy
 Abdoulaye N'Gom vai Kip
 Michael Chinyamurindi vai N'Dugo
 Lydell M. Cheshier vai Baleto
 John Cleese vai Khỉ đột Ape (lồng tiếng)
 Keith Scott vai Người dẫn chuyện

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức.
George of the Jungle tại Internet Movie Database
George of the Jungle  tại AllMovie
George of the Jungle tại Rotten Tomatoes
George of the Jungle tại Box Office Mojo
George of the Jungle tại Turner Classic Movies
Trailer phim.

Phim năm 1997
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim hài Mỹ
Phim lãng mạn Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim phiêu lưu Mỹ
Phim phiêu lưu hài hước
Phim phiêu lưu hài hước Mỹ
Phim hãng Walt Disney
Phim của Walt Disney Pictures
Phim hãng Mandeville Films
Phim về động vật
Phim dựa trên loạt phim truyền hình
Phim lấy bối cảnh ở khu vực vịnh San Francisco
Phim lấy bối cảnh ở San Francisco, California
Phim lấy bối cảnh ở California
Phim lấy bối cảnh ở châu Phi
Phim quay tại California
Phim quay tại châu Phi
Phim quay tại Hawaii
Phim hài thập niên 1990
Phim lãng mạn thập niên 1990
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1990


title: Oswald Spengler

text:
Oswald Arnold Gottfried Spengler (29 tháng 5 năm 1880 – 8 tháng 5 năm 1936) là một nhà sử học và triết gia lịch sử người Đức, đồng thời quan tâm tới toán học, khoa học và nghệ thuật. Ông được biết đến nhiều nhất với cuốn Sự suy tàn của phương Tây (Der Untergang des Abendlandes), xuất bản các năm 1918 và 1922, bao phủ toàn bộ lịch sử thế giới. Ông đề xuất một lý thuyết mới về văn minh nhân loại, theo đó tuổi đời của các nền văn minh là hữu hạn và chúng nhất định rồi sẽ tiêu vong. Ông thường được xem là một trong hai triết gia lớn nhất về lịch sử của thế kỉ 20 (cùng với Arnold J. Toynbee. Trong khi Toynbee đại diện cho khuynh hướng lạc quan, Spengler tiêu biểu cho chủ nghĩa bi quan về lịch sử văn minh. Ông biện hộ cho chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa độc đoán với cuốn Nhà nước Phổ và Chủ nghĩa xã hội (Preußentum und Sozialismus) năm 1920, đồng thời cổ vũ cho quyền bá chủ của Đức ở châu Âu. Do vậy chính quyền Quốc xã Đức đề cao ông, nhưng ông sớm bị tẩy chay do phản đối tư tưởng thuyết ưu việt giống nòi và đề cập tới kết cục mạt vận tương lai của Đế chế thứ ba.

Tham khảo

Nhà sử học Đức
Nhà triết học Đức
Sinh năm 1880
Mất năm 1936


title: Arnold J. Toynbee

text:
Arnold Joseph Toynbee (14 tháng 4 năm 1889 – 22 tháng 10 năm 1975) là một nhà sử học người Anh nổi tiếng hàng đầu thế kỷ 20, cháu của nhà sử học kinh tế Arnold Toynbee. Tác phẩm lớn nhất của ông, Nghiên cứu Lịch sử, 1934–1961, là một kiệt tác tổng hợp lịch sử thế giới, phân tích sự trỗi dậy và suy vong của các nền văn minh trong lịch sử nhân loại. Ông mô tả sự vận động của nền văn minh như là sự đáp ứng không ngừng các thách thức bên trong và bên ngoài. So với một triết gia lịch sử lớn khác viết trong cùng chủ đề là Oswald Spengler, quan điểm của Toynbee có phần lạc quan hơn. Bên cạnh là một nhà sử học, trong giai đoạn 1918–1950 ông còn là cố vấn hàng đầu cho chính phủ Anh về các vấn đề quốc tế, nhất là những vấn đề liên quan tới Trung Đông. Tên ông được đặt cho một tiểu hành tinh, 7401 Toynbee.

Tham khảo

Nhà sử học Vương quốc Liên hiệp Anh
Sinh năm 1889
Mất năm 1975


title: Nguyễn Anh Khôi

text:
Nguyễn Anh Khôi (sinh 11 tháng 1 năm 2002) là một vận động viên cờ vua Việt Nam. Tháng 9 năm 2019, Khôi được Liên đoàn Cờ vua Quốc tế phong là đại kiện tướng, và là kỳ thủ thứ 11 của Việt Nam đạt được danh hiệu này.

Sự nghiệp
Khôi học cờ vua không phải quá sớm. Khi được 6 tuổi, thấy Khôi mải mê với trò chơi điện tử nên bố mẹ Khôi cho cậu làm quen với cờ vua. Chỉ một năm sau khi tiếp xúc với cờ vua, ở giải Năng khiếu trọng điểm, Khôi đã giành giải nhất. Sau đó, cậu đoạt luôn huy chương vàng toàn quốc lứa tuổi U7 ở Đồng Tháp.

Giải cờ vua trẻ khu vực

Năm 2010, tại giải trẻ Đông Nam Á, Anh Khôi giành 6 huy chương vàng cá nhân và đồng đội lứa tuổi U8. Với thành tích này, Khôi chính thức được phong kiện tướng FIDE. Cũng trong năm này, cậu tiếp tục giành huy chương vàng cờ tiêu chuẩn cá nhân giải cờ vua trẻ châu Á lứa tuổi U8 .

Năm 2011, khi mới 9 tuổi, Khôi lần đầu tiên thi đấu ở lứa tuổi U10 tại Giải vô địch cờ vua trẻ châu Á và xếp hạng 7. Năm 2012, Khôi đoạt chức vô địch Đông Nam Á lứa tuổi U10 với 8 điểm / 9 ván . Tại giải vô địch cờ vua trẻ châu Á, tổ chức vào tháng 6 năm 2012 ở Sri Lanka, Khôi đoạt cú đúp huy chương vàng cờ tiêu chuẩn và cờ nhanh cá nhân lứa tuổi U10 .

Năm 2014, Anh Khôi giành cú đúp ngôi vô địch ở hai nội dung tiêu chuẩn và chớp ở lứa tuổi U12 tại Giải trẻ châu Á ở Uzbekistan. Em đều vượt qua kỳ thủ mạnh của chủ nhà, đồng thời là hạt giống số 1 tại giải Nodirbek Yakubboev ở cả hai nội dung.

Giải vô địch cờ vua trẻ thế giới

2010
Khôi lần đầu tiên tham dự Giải vô địch cờ vua trẻ thế giới ở lứa tuổi U8. Dù được xếp hạt giống số 1 nhưng Khôi đã để tuột huy chương khi thua ở ván cuối cùng .

2012
Ở Giải vô địch cờ vua trẻ thế giới 2012 tổ chức vào tháng 11 tại Slovenia, Nguyễn Anh Khôi đại diện cho Việt Nam thi đấu ở lứa tuổi U10. Dù ban đầu theo Elo cậu chỉ xếp hạng 13  nhưng Khôi đã xuất sắc toàn thắng cả 11 ván đấu, trong đó có cả hạt giống số 1 ở lứa tuổi này, giành chức vô địch trước một vòng đấu , hơn đấu thủ xếp sau đến 2 điểm , đạt hiệu suất thi đấu lên đến 2665 và tăng hơn 70 điểm Elo qua giải . Khôi là kỳ thủ duy nhất đạt điểm tối đa, trở thành một trong hai hiện tượng tại giải đấu này (cùng với một kỳ thủ nữ 14 tuổi giành chức vô địch U18) .

Đồng thời Nguyễn Anh Khôi cũng giành huy chương duy nhất cho đoàn Việt Nam với 12 kỳ thủ tham dự ở các lứa tuổi .

2013
Năm 2013 Anh Khôi không dự giải đấu này do những trục trặc về visa khiến người thân không thể đi cùng.

2014
Năm 2014, Anh Khôi dự Giải cờ vua trẻ thế giới ở lứa tuổi 12 tại Nam Phi. Dù ban đầu theo Elo cậu chỉ xếp hạng 5 nhưng Khôi đã xuất sắc giành thêm một chức vô địch thế giới trẻ nữa với 8,5 điểm / 11 ván (+7 =3 –1), đồng điểm với 3 kỳ thủ khác và hơn hệ số phụ.

Trong lịch sử cờ vua, Khôi là kỳ thủ thứ hai vô địch cả hai nội dung U10 và U12 thế giới sau Etienne Bacrot của Pháp, cũng là kỳ thủ Việt Nam đầu tiên có hai chức vô địch thế giới trẻ.

Các giải đấu khác

2016

Tháng 4, tại Giải đồng đội châu Á, Anh Khôi cùng đồng đội giành hai huy chương bạc ở nội dung nhanh và chớp, đều thất bại trước Trung Quốc ở chung kết.

Tháng 5, Anh Khôi lên ngôi vô địch quốc gia lần đầu tiên. Sau 9 ván, Anh Khôi bất bại với 7,5 điểm (+6 =3), hơn á quân Đào Thiên Hải 1 điểm. Ở tuổi 14, Anh Khôi cân bằng thành tích vô địch quốc gia trẻ nhất của Từ Hoàng Thông và Đào Thiên Hải.

Đời tư
Nguyễn Anh Khôi có thần tượng là kỳ thủ số một Việt Nam Lê Quang Liêm. Theo Khôi, cậu ngưỡng mộ Liêm không phải vì thành tích mà vì tính cách thân thiện, hòa đồng với mọi người và tôn trọng đối thủ.

Không chỉ dành thời gian cho cờ vua, Khôi còn chăm chỉ học tập các môn văn hoá. Cậu là cựu học sinh khóa 17 - 20 Trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, hiện nay là sinh viên lứa đầu tiên của Viện Khoa học Sức khỏe, Trường Đại học VinUni, Hà Nội.

Tại những cuộc thi đấu quốc tế, Khôi có thể tự trả lời phỏng vấn chứ không cần sự giúp đỡ của phiên dịch . Cậu đạt đai nâu karatedo và hiện nay đang đeo đai đen taekwondo.

Vinh danh
Với thành tích vô địch thế giới lứa tuổi U10 năm 2012, Nguyễn Anh Khôi được bình chọn là một trong 10 vận động viên tiêu biểu của Việt Nam năm 2012  và một trong 6 công dân trẻ tiêu biểu của Thành phố Hồ Chí Minh .

Chú thích

Vận động viên cờ vua Việt Nam
Đại kiện tướng cờ vua Việt Nam
Vận động viên người Thành phố Hồ Chí Minh
Học sinh Việt Nam
Nhà vô địch cờ vua trẻ thế giới
Người Thành phố Hồ Chí Minh


title: Leonhard von Blumenthal

text:
Karl Konstantin Albrecht Leonhard von Blumenthal (20 tháng 7 năm 1810 – 21 tháng 12 năm 1900), từ năm 1883 còn được gọi là Bá tước (Graf) von Blumenthal, là một Thống chế Phổ – Đức. Được xem là một trong những chỉ huy quân sự tài năng nhất của thời đại, ông đã có nhiều đóng góp cho sự thành lập Đế quốc Đức vào tháng 1 năm 1871. Ông được biết đến chủ yếu vì sự can thiệp mang tính quyết định của ông trong trận chiến tại Königgrätz-Sadowa trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ vào năm 1866, vì những chiến thắng của ông trong các trận đánh tại Wœrth và Wissembourg trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ, và trên hết là vì việc ông phản đối công pháo vào Paris vào năm 1870 trong cuộc vây hãm do ông chỉ đạo.

Tiểu sử
Von Blumenthal đã chào đời tại Schwedt, Brandenburg, Phổ vào ngày 20 tháng 7 năm 1810, là con trai của Đại úy Ludwig von Blumenthal, người đã tử trận tại Dennewitz vào năm 1813.

Được nuôi dưỡng tại điền trang của ông nội mình ở Reddenthin, nơi người chú của ông là Gustav von Below thành lập cái mà sẽ được biết đến như là Phong trào Ngũ Tuần, von Blumenthal được giáo dục trong các trường quân sự tại Culm và Berlin. Ông đã gia nhập đội Vệ binh với quân hàm Thiếu úy vào năm 1827. Ông học tại Trường Chiến tranh Berlin (về sau này gọi là Viện Hàm lâm Quân sự Phổ). Sau khi phục vụ tại Tỉnh Rhein, ông đã gia nhập Cục Đo đạc địa hình của Bộ Tổng tham mưu vào năm 1846. Với cương vị là Trung úy trong Trung đoàn Bộ binh số 31, ông đã tham gia trấn áp các cuộc bạo động tại Berlin vào năm 1848, và vào năm 1849 ông được thăng quân hàm Đại úy trong Bộ Tổng tham mưu. Cùng năm đó, ông đã phục vụ trong bộ tham mưu của Tướng Eduard von Bonin trong cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ nhất, và đã thể hiện khả năng của mình, đặc biệt là trên chiến trường Fredericia, vì thế ông được bổ nhiệm làm tham mưu trưởng của quân đội Schleswig-Holstein sau khi vị tham mưu trưởng tiền nhiệm của mình là Đại úy von Delius bị chết trận.

Vào năm 1850, von Blumenthal được bổ nhiệm làm sĩ quan tham mưu trưởng trong sư đoàn di động dưới quyền Tietzen ở Hesse-Kassel. Được tặng thưởng Huân chương Đại bàng Đỏ hạng tư, ông đã tham gia trong một phái bộ tới Anh cùng năm đó, và trong một số dịp về sau này. Sau khi được lên quân hàm Thượng tá, ông được bổ nhiệm là sĩ quân hầu cận của Hoàng thân Friedrich Karl vào năm 1859. Vào năm 1860, ông trở thành Đại tá trong Trung đoàn Bộ binh số 31, và về sau này là Trung đoàn Bộ binh số 71. Khi ông đang là tham mưu trưởng của Quân đoàn III, cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai bùng nổ vào năm 1864, và ông được cử làm tổng tham mưu trưởng của đội quân tấn công Đan Mạch. Ông đã thể hiện rõ rệt tài năng của mình, điển hình là chiến trường Dybbøl và cuộc tấn công về đêm vào Als (trận đánh mà ông đã góp phần lập kế hoạch và chấm dứt cuộc chiến), và vì vậy ông được lên chức Thiếu tướng và được tặng thưởng Huân chương Quân công (Pour le Mérite) của Phổ, trở thành người thứ 50 được nhận huân chương này.

Trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ vào năm 1866, von Blumenthal được bổ nhiệm làm tổng tham mưu trưởng của Thái tử Phổ là Friedrich Wilhelm, người chỉ huy Binh đoàn thứ hai. Gánh nặng chủ yếu trong cuộc chiến tranh đã thuộc về binh đoàn này, và sự ứng chiến kịp thời của họ tại Königgrätz-Sadowa đã quyết định đến thắng lợi của quân đội Phổ. Trong các trận đánh nói riêng và chiến dịch Böhmen nói chung, vai trò của tham mưu trưởng von Blumenthal được nhìn nhận là nổi bật nhất. Tại Königgratz, Thái tử đã nói với ông: "Ta biết nhờ ai mà ta có thể chỉ đạo quân sĩ của mình", và von BLumenthal không lâu sau đó được phong hàm Trung tướng và tặng thưởng lá sồi gắn vào Huân chương Quân công của ông. Ông cũng được phong tước Hiệp sĩ của Dòng Hohenzollern. Kể từ năm 1866 cho đến năm 1870, ông chỉ huy Sư đoàn Bộ binh số 14 tại Düsseldorf.

Trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), Blumenthal được cử làm tham mưu trưởng của Binh đoàn thứ ba dưới quyền chỉ huy của Thái tử. 18 thành viên khác trong gia đình ông cũng tham gia chiến đấu, trong số đó có cả hai người con trai và ba người cháu gọi ông bằng bác (trong đó hai người đã tử trận). Tướng Von Blumenthal đã chứng tỏ tài thao lược của mình trong những ngày quan trọng trước khi trận Sedan bùng nổ, và những cống hiến của ông đối với quân đội Phổ – Đức được nhìn nhận là quý báu và quan trọng hầu như ngang bằng với Tổng tham mưu trưởng Moltke Lớn. Thủ tướng Bismarck nói: "Đến nay như người ta có thể thấy, báo chí không hề nhắc đến ông ta, mặc dù ông là tham mưu trưởng của Thái tử, và, tiếp theo sau Moltke, có công lao lớn nhất trong việc điều khiển cuộc chiến. … Ông đã giành chiến thắng trong các trận đánh tại Wœrth và Wissembourg, và sau đó là tại Sedan, do Thái tử không phải lúc nào cũng can thiệp vào các kế hoạch của ông ta". Ông đã chỉ đạo Cuộc vây hãm Paris và phản đối các yêu cầu pháo kích vào thành phố này. Ngoài ra, ông cũng điều khiển các chiến dịch do tướng von der Tann thực hiện xung quanh Orléans, và bảo vệ Đại Công tước xứ Mecklenburg-Schwerin khỏi sự quấy rầy của Moltke. Vào năm 1871, với cương vị là đại diện của Đức, ông đã tham dự các cuộc thao diễn của quân đội Anh tại Chobham, và được trao quyền chỉ huy Quân đoàn IV tại Magdeburg. Vào năm 1873, ông được thăng cấp Thượng tướng Bộ binh, và 10 năm sau ông được phong làm Bá tước. Vào năm 1888, ông trở thành một Thống chế, và sau đó ông chỉ huy các cục thanh tra quân đội III và IV. Ông đã nghỉ hưu vào năm 1896, và từ trần tại Quellendorf gần Köthen vào ngày 21 tháng 12 năm 1900.

Di sản
Người ta (trong số đó có nhà báo Anh Quốc William Howard Russell – người đã gặp gỡ ông trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ) biết đến ông vì sự tử tế và vui tính của mình. Cũng giống như Thái tử Friedrich Wilhelm, Moltke, và nhiều lãnh đạo cao cấp khác của Phổ, ông có vợ là người Anh, Delicia Vyner, và vì vậy giới bảo thủ thường thường nghĩ rằng các vị này chịu sự chi phối của tư tưởng tự do Anh. Thành tựu ít được ca ngợi nhất, nhưng có thể được xem là quan trọng nhất của ông, là việc phát triển học thuyết Hỏa lực và Thẩm thấu, đặt nền tảng cho phương thức "Chiến tranh Chớp nhoáng" (Blitzkrieg).

Chú thích

Đọc thêm
Journals of Field Marshal Count von Blumenthal for 1866 and 1870-71, edited by his son, Count Albrecht von Blumenthal, translated by Major Gillespie-Addison, published by Edward Arnold (publisher), 1903.
Bismarck, Some Secret Pages of His History - the diary of Dr. Moritz Busch published by Macmillan & Co, 1898
The War Diary of Emperor Frederick III 1870-1871 translated and edited by A. R. Allinson, published by Stanley Paul & Co, 1927

Liên kết ngoài
Journals of Field-Marshal Count von Blumenthal for 1866 and 1870-71

Sinh năm 1810
Mất năm 1900
Người Schwedt
Leonhard
Thống chế Đế quốc Đức
Thống chế Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Schleswig lần thứ nhất
Nhân vật trong Chiến tranh Schleswig lần thứ hai
Người tỉnh Brandenburg
Người nhận Pour le Mérite
Người nhận Huân chương Đại bàng Đỏ


title: Riversleigh

text:
Khu vực khảo cổ Riversleigh nằm ở phía tây bắc bang Queensland là một phần của công viên quốc gia Lawnhill, khu vực Riversleigh có diện tích khoảng 10.000 ha với khoảng 250 khu vực hóa thạch. Nơi đây xuất hiện nhiều hóa thạch của động vật có vú, có túi đã tuyệt chủng và các động vật có xương sống kỷ Đại Tân Sinh (Kỷ Kainozoi), Oligocen và Miocen ở miền Trung nước Úc.

Các hóa thạch ở Riversleigh là rất hiếm bởi vì chúng được tìm thấy trong nước ngọt mềm đá vôi không nén. Điều này có nghĩa là con vật vẫn còn giữ lại cấu trúc ba chiều. Khu vực này nằm trong lưu vực của sông Gregory.

Hóa thạch đầu tiên được ghi nhận để tồn tại trong khu vực vào năm 1901. Một cuộc khảo sát thăm dò ban đầu đã được thực hiện trong năm 1963. Kể từ năm 1976, khu vực này đã là vị trí thăm dò có hệ thống. Đây là một phần của di sản thế giới năm 1994 và một phần mở rộng thêm ở Vườn quốc gia Boodjamulla.

Tham khảo

Đọc thêm
Archer, M. et al. 1991. Riversleigh: the Story of Australia's Inland Rainforests, (Sydney: Reed Books).

Tham khảo
World heritage listing for Riversleigh
UNESCO site with information on Riversleigh, Australia
Information about fossils from Riversleigh, Australian Museum
The Riversleigh Society supports scientific research at Riversleigh

Di sản thế giới tại Úc


title: Công lý

text:
Công lý là một khái niệm đúng đắn luân lý dựa trên nền tảng đạo đức, tính hợp lý, pháp luật, quy luật tự nhiên, tôn giáo, sự tương đối hay công bằng, cũng như việc quản lý của pháp luật, có tính đến quyền bất khả nhượng và bẩm sinh của tất cả mọi người và công dân, quyền của tất cả mọi người, cá nhân để bảo vệ bình đẳng trước pháp luật của các quyền dân sự của họ, mà không phân biệt đối xử dưa trên sắc tộc, giới tính, định hướng giới tính, nguồn gốc dân tộc, màu da, tôn giáo, tuổi tác, hoặc các đặc tính khác, và hơn nữa, coi như là bao gồm các luật công bằng xã hội.

Xem thêm
Pháp quyền
Đạo đức
Bộ luật Dân sự Pháp
Tòa án Công lý Quốc tế
Tòa án Hình sự Quốc tế
Luân lý học

Chú thích

Công lý
Khái niệm xã hội
Triết học luật pháp
Triết học chính trị
Nguyên tắc đạo đức
Đức hạnh


title: Mashima Hiro

text:
là một họa sĩ manga người Nhật nổi tiếng với ba bộ truyện Rave Master, Fairy Tail và Edens Zero.

Tiểu sử

Mashima Hiro lớn lên ở tỉnh Nagano và trải qua tuổi thơ ở vùng núi cùng với ông nội. Bố của Mashima mất từ khi ông còn nhỏ và bố của Mashima là một họa sĩ với khao khát trở thành chuyên nghiệp. Ngay từ khi còn bé thì Mashima đã có ước mơ trở thành một họa sĩ và đặc biệt là có liên quan tới truyện tranh. Niềm yêu thích với vẽ của Mashima được khuyến khích bởi ông nội của ông, ông nội của ông là người đã tìm những cuốn manga bị bỏ đi về cho Mashima đọc và giúp ông luyện tập với chúng. Sau khi tốt nghiệp phổ thông thì Mashima quyết định tiếp tục theo đuổi giấc mơ của mình vào một trường về mỹ thuật đặc biệt là có dạy vẽ manga. Ông tin rằng đây là con đường giúp mình cải thiện được khả năng vẽ truyện tranh. Có điều kết quả không như mong muốn và ông đã bỏ học giữa chừng. Mashima chia sẻ là học những điều cơ bản vậy thì ông cảm thấy không giúp cho bản thân bước vào con đường chuyên nghiệp được. Và cuối cùng là ông quyết định tự học.

Sự nghiệp sáng tác

Những năm đầu
Khoảng năm 1998 thì Mashima Hiro cho ra mắt một truyện ngắn dài 60 trang có tên là "Magician" và xin ý kiến từ các BTV của tạp chí. Không lâu sau đó thì truyện ngắn này đã đem về cho ông giải thưởng một cuộc thi dành cho mangaka không chuyên. 1 năm sau đó, tức là năm 1999 thì ông chính thức bước vào con đường của một mangaka chuyên nghiệp với tác phẩm đầu tay tên là "Rave".

Giai đoạn 1999-2005: Rave Master

Bộ truyện Rave Master bắt đầu trong số 32 của tạp chí Weekly Shounen Magazine vào năm 1999. Tác phẩm đầu này đã gây được tiếng vang lớn và gặt hái được nhiều thành công, đem tên tuổi của Mashima được biết tới rộng rãi hơn. Bộ truyện được chuyển thể thành anime dài tập chiếu từ năm 2001 đến 2002.

Trong thời gian thực hiện Rave thì Mashima cũng có vẽ thêm một ngoại truyện dành cho nhân vật Plue đăng trên tạp chí Comic BomBom của Kodansha. Năm 2003 thì ông có hai quyển tuyển tập các truyện ngắn từng đăng trên tạp chí lấy tên là Mashima-En. Trong quyển này thì có cả tác phẩm đầu tay "Magician" và "Fairy Tale," truyện ngắn được xem là tiền thân cho Fairy Tail sau này.

Bộ truyện Rave kết thúc vào năm 2005 sau 6 năm ra liên tục. Sau khi Rave kết thúc thì Mashima bắt đầu vào sáng tác một bộ truyện mới có tên là Monster Soul và cũng đăng trên tạp chí Comic BomBom của Kodansha. Trong khoảng thời gian này thì Mashima cũng lên kế hoạch cho một tác phẩm dài kỳ khác và chính là Fairy Tail.

Giai đoạn 2006 đến 2017: Fairy Tail

Fairy Tail bắt đầu trên tạp chí Weekly Shounen Magazine vào tháng 8 năm 2006 và là bộ truyện dài kì tiếp theo của Mashima sau Rave. Đây cũng là bộ truyện thành công nhất của Mashima, Fairy Tail đạt nhiều thành công ở cả trong nước cũng như quốc tế với lượng người hâm mộ yêu thích đông đảo tại Nhật và trên toàn thế giới. Fairy Tail được chuyển thành anime dài tập bởi A-1 Pictures và Satelight vào năm 2009 và hiện phim đang chiếu phần cuối cùng. Trong một bài phỏng vấn thì Mashima chia sẻ là được chứng kiến hình ảnh Natsu Happy sống động trên màn ảnh là điều mà ông vô cùng thích thú với bản anime chuyển thể. Bởi với truyện tranh khi miêu tả về pháp thuật là sẽ bj giới hạn về mặt hiệu ứng, nên ông rất thích thú khi được thấy nó trên anime. Mashima chia sẻ là nó đẹp tới nhường nào khi lên màn ảnh và ông nhận ra là thấy vui thế nào thì nhìn các nhân vật của mình sống động trên màn ảnh. Mashima cũng cho biết là ý tưởng của ông về Fairy Tail không phải tới từ phim ảnh hay gì cả mà là tới từ niềm yêu thích của ông với phép thuật và pháp sư. Ông cũng chia sẻ là ý tưởng về Fairy Tail đến với ông khi ông đang đi chơi với bạn bè. Mashima rất thích thú với bầu không khí lúc này và tưởng tượng là nếu một nhóm pháp sư cũng ở trong một bầu không khí như vậy thì sẽ như thế nào.

Trong thời gian thực hiện Fairy Tail thì Mashima vẫn tiếp tục ngoại truyện về Plue và bộ truyện Monster Soul cho đến khi cả hai kết thúc vào năm 2007. Sau đó thì Mashima cũng tiếp tục một bộ truyện ngắn khác có tên là Monster Hunter Orage, kéo dài trong 2 năm 2008 và 2009 trên tạp chí nguyệt san Shounen Rival. Mashima cũng vẽ một số truyện ngắn như "Chameleon" vào năm 2008 (nhân kỉ niệm 50 năm phát hành bộ truyện cùng tên của mangaka Kase Atsushi trên Weekly Shounen Magazine), "Nishikaze to Taiyou" vào năm 2010 và "Hoshigami no Satsuki" vào năm 2014. Ngoài ra thì Mashima cũng thực hiện các truyện ngắn kết hợp với các tác giả khác, như "Fairy Tail x Yankee-kun to Megane-chan" kết hợp với mangaka Yoshikawa Miki là cựu trợ lý của ông vào năm 2008, "Fairy Tail x Nanatsu no Taizai" với mangaka Nakaba Suzuki vào năm 2013. Hoặc giữa các bộ truyện của ông với nhau là "Fairy Tail x Rave" vào năm 2011.

Vào năm 2014 thì Mashima cùng Kodansha cho ra mắt một tạp chí đặc biệt với tên là: Fairy Tail Magazine. Với nội dung xoay quanh và liên quan tới nhiều vấn đề của Fairy Tail, đặc biệt là trong đó có đăng tiền truyện Fairy Tail Zerø do chính Mashima thực hiện và một bộ truyện khác về nhân vật Gray do họa sĩ Shirato Yuusuke vẽ tên là "Tale of Fairy Ice Trail ~Koori no Kiseki~". Cũng kể từ năm 2014 thì có khá nhiều bộ manga ngoại truyện khác dựa trên Fairy Tail được cho ra mắt, có điều Mashima cũng không giám sát hết các bộ truyện này. Bên cạnh đó thì Mashima cũng kết hợp với nhà văn Miu Kawasaki và Kanan Ren để minh họa cho sáu cuốn tiểu thuyết dựa trên bộ truyện Fairy Tail.

Fairy Tail kết thúc vào tháng 7 năm 2017 khép lại chặng đường 11 năm dài hơi với rất nhiều thành công.

Giai đoạn 2018 đến nay: Edens Zero

Bắt đầu vào tháng 6 năm 2018, một năm sau khi Fairy Tail kết thúc, thì Mashima cho ra mắt bộ truyện dài kỳ thứ ba của mình có tên là Edens Zero. Khác với các tác phẩm trước đó, thì với Edens Zero lần này Mashima đã lựa chọn thể loại khoa học viễn tưởng kết hợp với yếu tố fantasy. Đồng thời thì phần hai của Fairy Tail với tên "Fairy Tail 100 Years Quest" cũng được bắt đầu trên ứng dụng Mangapoke của Kodansha, với phần tranh do họa sĩ Ueda Atsuo vẽ còn Mashima chịu trách nhiệm phần nội dung.

Phong cách và ảnh hưởng
Hai bộ truyện mà có ảnh hưởng lớn với Mashima và giúp ông có động lực trở thành một họa sĩ truyện tranh chuyên nghiệp là: Dragon Ball của Toriyama Akira và Kinnikuman của bộ đôi tác giả Yudetamago. Dragon Ball là bộ truyện gắn liền với tuổi thơ mà ông rất yêu thích, Kinnikuman và tựa game Dragon Quest tiếp thêm cho ông có động lực trở thành một họa sĩ. Mashima đặc biệt thích tình tiết nhân vật chính luôn lâm vào tình thế ngặt nghèo và cuối cùng vẫn luôn dành chiến thắng theo cách này hay cách kia. Mashima cũng thích sự khốc liệt trong các cảnh chiến đấu và sau này ông đã mang điều đó tích hợp vào trong các bộ truyện của mình. Hai bộ phim có ảnh hưởng lớn nhất tới Mashima là Trái tim dũng cảm và Chúa tể những chiếc nhẫn. Bên cạnh đó thì khi bé ông cũng xem và đọc nhiều tác phẩm của Miyazaki Hayao. Năm 2008 thì Mashima chia sẻ là mình đang thích anime Code Geass, năm 2011 thì là bộ truyện Berserk.

Với Rave thì thể hiện mong muốn được du lịch khắp thế giới của Mashima còn với Fairy Tail thì đơn giản là được tụ tập và tiệc tùng với bạn bè, đồng thời cũng là về những người trẻ đi tìm cái tôi của chính mình. Trong việc cố gắn cân nhắc giữa các diễn biến mới của Fairy Tail giữa ý muốn của cá nhân và mong muốn của độc giả, thì ông sẽ ưu tiên độc giả hơn.

Các nhân vật chính trong các tác phẩm của ông là được đặt tên theo các mùa trong tiếng Nhật: Với Rave là Haru tức mùa xuân, với Fairy Tail là Natsu tức mùa hè, với Monster Soul là Aki tức mùa thu, với Fuyu tức mùa đông trong một truyện ngắn. Ở Monster Hunter Orage là Shiki tức là các mùa, cái tên Shiki cũng được sử dụng lại trong bộ truyện mới là Edens Zero và Mashima chia sẻ là có một lý do đặc biệt để dung lại cái tên này. Nhân vật chính trong cả Rave và Fairy Tail là mồ côi cha, điều này có thể xem là Mashima khắc họa lại bản thân mình trong truyện. Điều này cũng được lặp lại với Edens Zero.

Tốc độ vẽ của Mashima là vô cùng đáng nể, bởi trung bình số trang cho một chương của các bộ truyện ra hàng tuần trên tạp chí Weekly Shounen Magazine là 20 trang cho bản hoàn chỉnh, 20 trang cho bản thô, ngoài ra là còn có cả trang màu tùy dịp. Nhưng Mashima thì còn có thể làm nhiều hơn con số trung bình đó, kể là có thêm trang màu. Ví dụ như khi vừa bộ Monster Soul thì là 43 trang hoành chỉnh, 69 trang bản thô với 4 trang màu chỉ trong 1 tuần. Với Fairy Tail thì kỉ lục của Mashima là 65 trang hoàn chỉnh trong một tuần, một trong ba là có trang màu và hai tuần liên tiếp như vậy.

Trong số các trợ lý từng làm việc cho Mashima thì mangaka Yoshikawa Miki là người thành công nhất, cô nổi tiếng với hai bộ Đầu gấu và Bốn mắt và Yamada-kun to 7-nin no Majo. Bên cạnh đó còn có Shin Mikuni với bộ truyện "Spray King" và Yui Ueda với bộ "Tsukushi Biyori".

Tác phẩm

Manga

Thường kì
 Rave Master (Weekly Shōnen Magazine, 1999–2005, 35 tập)

 Monster Soul (Comic BomBom, 2005–2007, 2 tập)
 Fairy Tail (Weekly Shōnen Magazine, 2006–2017, 63 tập)
 Fairy Tail Zero (Monthly Fairy Tail Magazine, 2014–2015, 1 tập)
 Fairy Tail: 100 Years Quest (Magazine Pocket, 2018–nay, 12 tập)
 Monster Hunter Orage (Monthly Shōnen Rival, 2008–2009, 4 tập)
 Edens Zero (Weekly Shōnen Magazine, 2018–nay, 22 tập)
 Mashima Hero's (Weekly Shōnen Magazine, 2019, 1 tập)
 Gate of Nightmares (Weekly Shōnen Magazine, 2022, 2 tập)

Manga khác
 :

 Chameleon (Weekly Shonen Magazine, 2008)

Tác phẩm khác
 Sangokushi Taisen – Đồ họa card
 Respect Gundam - Đóng góp
 Bakemonogatari – Card cuối phim – câu chuyện thứ năm
 Gate of Nightmares – Thiết kế nhân vật
  – Phát triển trò chơi

Chú thích

Liên kết ngoài

Thông tin tại Shonen Magazine

Sinh năm 1977
Fairy Tail
Họa sĩ manga
Nhân vật còn sống


title: Gekijōban Fairy Tail: Hōō no Miko

text:
là bộ phim 2012 chuyển thể từ manga và anime Fairy Tail. Phim được công chiếu ở Nhật Bản vào ngày 18 tháng 8 năm 2012, và trên DVD ngày 15 tháng 2 năm 2013.

Diễn viên
 Tetsuya Kakihara - Natsu Dragneel
 Aya Hirano - Lucy Heartfilia
 Rie Kugimiya - Happy
 Yūichi Nakamura - Gray Fullbuster
 Sayaka Ohara - Erza Scarlet
 Satomi Satō - Wendy Marvell
 Yui Horie - Carla
 Aya Endō - Eclair
 Mika Kanai - Momon
 Shinpachi Tsuji - Makarov Dreyar
 Ryōko Ono - Mirajane Strauss
 Wataru Hatano - Gajeel Redfox
 Hiroki Tōchi - Panther Lily
 Mai Nakahara - Juvia Lockser
 Eri Kitamura - Cana Alberona and Aquarius
 Hiroki Yasumoto - Elfman Strauss
 Harumi Sakurai - Lisanna Strauss
 Mariya Ise - Levy McGarden and Romeo Conbolt
 Katsuyuki Konishi - Laxus Dreyar
 Junichi Suwabe - Fried Justine and Shido
 Yoshihisa Kawahara - Bickslow
 Saori Seto - Evergreen
 Masaki Kawanabe - Macao Conbolt and Jet
 Eiji Sekiguchi - Wakaba Mine, Droy, Taurus, and Leiji
 Yoshimitsu Shimoyama - Alzack Connell
 Satomi Arai - Bisca Connell
 Yūichi Iguchi - Max Alors
 Daisuke Kageura - Warren Rocko
 Daisuke Endō - Nab Lasaro and Org
 Daisuke Kishio - Loke
 Miyuki Sawashiro - Virgo
 Hiroshi Shirokuma - Gran Doma
 Kōki Miyata - Prince Kriem
 Showtaro Morikubo - Dist
 Kōji Ishii - Cannon
 Hitomi Nabatame - Coordinator
 Kōji Yusa - Chase
 Tamio Ōki - Elder
 Hirohiko Kakegawa - Kalard
 FROGMAN - Captain and Phoenix Actor
 Hidehiko Masuda - Mayor of Dasuma
 Keisuke Okada - Geese
 Risa Yoshiki - Risa

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim năm 2012
A-1 Pictures
Priestess of the Phoenix
Funimation
Phim Nhật Bản


title: Danh sách tập truyện Fairy Tail

text:
Các chương truyện của manga Fairy Tail do Hiro Mashima sáng tác và minh họa. Chương đầu tiên được đăng trên  Weekly Shōnen Magazine của Kodansha vào ngày 2 tháng 8 năm 2006, và được phát hành hàng tuần.

Danh sách tập

Tập 1–15

Tập 16–30

Tập 31–45

Tập 46–63

Chú thích

Liên kết ngoài
Official Kodansha Fairy Tail website
Official Del Rey Fairy Tail website

Danh sách Fairy Tail


title: Danh sách tập truyện Fairy Tail (1–15)

text:
Chú thích

Liên kết ngoài
Official Kodansha Fairy Tail website
Official Del Rey Fairy Tail website

Chapter 1


title: Danh sách tập truyện Fairy Tail (16–30)

text:
Chú thích

Liên kết ngoài
Official Kodansha Fairy Tail website
Official Del Rey Fairy Tail website

Chapter 2


title: Danh sách tập truyện Fairy Tail (31–45)

text:
Chú thích

Chapter 3


title: Danh sách tập phim Fairy Tail

text:
Fairy Tail là một series anime được chuyển thể từ manga cùng tên của Mashima Hiro. Được sản xuất bởi A-1 Pictures và Satelight với Ishihira Shinji đạo diễn, được phát sóng trên TV Tokyo từ ngày 12 tháng 10 năm 2009 đến 30 tháng 3 năm 2013  Sau đó tiếp tục được lên sóng từ 5 tháng 4 năm 2014, và kết thúc vào 26 tháng 3 năm 2016. Mùa cuối cùng ra mắt từ 7 tháng 10 năm 2018. Tác phẩm xoay quanh chuyến phiêu lưu của Natsu Dragneel, một thành viên của Hội pháp sư Fairy Tail đi tìm người cha nuôi của mình - một con rồng có tên Igneel và trở thành bạn đồng hành với Lucy Heartfilia, một Tinh Linh ma đạo sĩ.

Series sử dụng tổng cộng 52 ca khúc chủ đề khác nhau: 26 bài hát mở đầu và 26 bài hát kết thúc. Những đĩa CD riêng lẻ chứa các bài hát chủ đề và soundtrack khác đều được phát hành bởi Pony Canyon và Avex Group. DVD sưu tập đầu tiên được phát hành vào 29 tháng 1 năm 2010, với vol riêng lẻ được phát hành hàng tháng. Animax Đông Nam Á đã phát sóng một phần của loạt phim bằng tiếng Anh.

Năm 2011, Funimation đã cấp phép phát hành mùa đầu tiên tại Bắc Mỹ bắng tiếng Anh. Các tập được Funimation lồng tiếng đã phát sóng trên Funimation Channel.  Bộ DVD đầu tiên gồm 12 tập được phát hành vào 22 tháng 11 năm 2011. Các bộ DVD tiếp theo cũng với dung lượng tương tự, với 14 bộ được phát hành kể từ 2 tháng 12 năm 2014. Funimation cũng có giấy phép phát sóng mùa mới của xê-ri.

Tại Việt Nam, vào năm 2014 kênh HTV3 đã mua được bản quyền của bộ anime này và trình chiếu trên kênh vào ngày 25 tháng 5 với tên gọi: "Hội Pháp sư - Fairy Tail". Sau mùa đầu tiên với 48 tập phim, kênh tạm ngưng phát sóng một thời gian rồi phát sóng tiếp 52 tập mới từ 8 tháng 10 năm 2015. Đến tập 100 lại tiếp tục tạm ngưng rồi công chiếu trở lại từ tháng 3 năm 2016 với 126 tập tiếp theo.

Danh sách tập

Mùa 1 (2009 - 2010)

Mùa 2 (2010 - 2011)

Mùa 3 (2011)

Mùa 4 (2011 - 2012)

Mùa 5 (2012)

Mùa 6 (2012 - 2013)

Mùa 7 (2014 - 2015)

Mùa 8 - Fairy Tail Zero (2016)

Mùa 9 (2018 - 2019)

OVA

Phim

Phát hành

Bắc Mỹ

Nhật Bản

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài
 Kodansha's Fairy Tail anime official Japanese website

Danh sách Fairy Tail
Danh sách tập phim anime


title: Danh sách tập phim Fairy Tail (mùa 1)

text:
Đây là mùa đầu tiên anime Fairy Tail của đạo diễn Ishihira Shinji, sản xuất bởi A-1 Pictures và Satelight.
Mùa này bắt đầu phát sóng từ 12 tháng 10 năm 2009 đến 27 tháng 9 năm 2010 trên TV Tokyo

Danh sách tập

Ghi chú

Chú thích
Chung

Riêng

mùa 1Mùa truyền hình năm 2010


title: Danh sách tập phim Fairy Tail (mùa 2)

text:
Đây là danh sách tập phim mùa 2 của đạo diễn Ishihira Shinji,sản xuất bởi A-1 Pictures và Satelight.

Mùa này bắt đầu phát sóng từ 11 tháng 10 năm 2010 đến 28 tháng 3 năm 2011 trên TV Tokyo

Danh sách tập

Ghi chú

Chú thích

Chung

Riêng

mùa 2Mùa truyền hình năm 2010
Mùa truyền hình năm 2011


title: Danh sách tập phim Fairy Tail (mùa 3)

text:
Đây là danh sách tập phim anime Fairy Tail mùa 3 của đạo diễn Ishihira Shinji,sản xuất bởi produced by A-1 Pictures và Satelight.

Mùa này bắt đầu phát sóng từ 4 tháng 4 đến 8 tháng 10 năm 2011 trên TV Tokyo. 7 DVD mỗi đĩa gồm 4 tập phim được Pony Canyon phát hành từ 3 tháng 8 năm 2011 đến 1 tháng 2 năm 2012.

Mùa này sử dụng 6 bài hát chủ đề: 3 bài mở đầu và 3 bài kết thúc. "Evidence" do Daisy x Daisy thể hiện được sử dụng từ đầu đến tập 84, "The Rock City Boy" thể hiện bởi Jamil sử dụng từ tập 85 đến tập 98, và  thể hiện bởi Daisy x Daisy. Các bài hát kết thúc gồm  do ShaNa thể hiện, "Don't Think. Feel!!!" do Idoling!!! thể hiện, và  do Hi-Fi Camp thể hiện.

Danh sách tập

Ghi chú

Chú thích

Chung

Riêng

mùa 3Mùa truyền hình năm 2011


title: Chèn hen

text:
Chèn Hen (tiếng Anh: Thalassina) hoại tử.

Phân bố
Thalassina được tìm thấy dọc theo bờ biển của châu Á từ Kerala, Ấn Độ đến Việt Nam, bao gồm Sri Lanka và quần đảo Andaman và Nicobar. Nó cũng được tìm thấy khắp vùng biển đông nam Á và quần đảo Ryukyu, và dãi phân bố kéo dài đến phía nam bờ biển bắc Úc, và đông đến Fiji và Samoa.

Chú thích


title: Ngữ hệ Tungus

text:
Ngữ hệ Tungus (còn gọi là ngữ hệ Mãn-Tungus) là một ngữ hệ miền đông Siberia và Mãn Châu. Hầu hết ngôn ngữ Tungus bị đe dọa, và tương lai của các ngôn ngữ kia cũng không vững vàng. Có chừng 75.000 người bản ngữ trải trên hơn một tá ngôn ngữ Tungus. Một số học giả xếp ngữ hệ Tungus vào ngữ hệ Altai chưa chắc chắn, cùng với ngữ hệ Turk, Mongol, đôi lúc cả Triều Tiên và Nhật Bản.

Từ "Tungus" là một ngoại danh mà người Yakut và người Tatar Siberia gọi người Evenk ("tongus") vào thế kỷ XVII, nghĩa là "heo/lợn". Nó được mượn vào tiếng Nga thành "тунгус", rồi tới tiếng Anh thành "Tungus". Việc dùng "Tungus" cho người Evenk được coi là miệt thị.

Phân loại
Những nhà ngôn ngữ học nghiên cứu ngôn ngữ Tungus đặt ra nhiều hệ thống phân loại, dựa trên "tiêu chí" khác nhau, gồm đặc điểm hình thái, từ vựng, và âm vị. Một số học giả bỏ qua mô hình rẽ nhánh, cho rằng vì lịch sử tiếp xúc lâu dài giữa các tộc nói ngôn ngữ Tungus với nhau, ngữ hệ Tungus nên được coi là một dialect continuum (dãy phương ngữ).

Một phân loại được nhiều người chấp thuận chia ngữ hệ Tungus ra làm nhánh Bắc và nhánh Nam (Georg 2004). Trong khi đó, Hölzl (2018), chia hệ ra làm bốn nhóm con, tên Ewen, Udeghe, Nana, và Jurche.

Tungus Bắc
 Ewen
 Even (Lamut) đông Siberia
 Evenk
Evenk (tên cũ: Tungus), của người Evenk miền trung Siberia và Mãn Châu
Solon
 Oroqen
 Negidal
 Kili
 Udeghe (Oroch–Udege; ảnh hưởng nặng bởi Tungus Nam)
 Oroch
 Udege

Tungus Nam
 Jurchen/Nữ Chân
Mãn: người Mãn gốc gác từ dọc sông Sungari Ula, lập nên nhà Kim và nhà Thanh.
 Nữ Chân†: dạng cổ của tiếng Mãn
 Xibe/Tích Bá: nói ở Huyện tự trị dân tộc Tích Bá Qapqal, Tân Cương.
 Kháp Khách Lạp (Kyakala) 恰喀拉
 Ba Lạp (Bala) 巴拉
 A Lặc Sở Khách (Alchuka) 阿勒楚喀
 Nanai
 Nanai (Gold, Goldi, Hezhen)
 Akani
 Birar
 Samagir
 Orok (Uilta)
 Ulch

Alexander Vovin ghi nhận rằng tiếng Mãn và tiếng Nữ Chân là những ngôn ngữ dị biệt trong nhánh Tungus Nam; điều này có thể là do ảnh hưởng từ tiếng Khiết Đan, tiếng Triều Tiên cổ, có lẽ cả Chukotka-Kamchatka.

Những ghi chép sớm nhất của phương Tây về ngôn ngữ Tungusic đến từ du khách người Hà Lan Nicolaes Witsen, người đã xuất bản cuốn sách bằng tiếng Hà Lan, Noord en Oost Tartarye (nghĩa đen là 'Bắc và Đông Tartary'). Nó mô tả nhiều dân tộc ở Viễn Đông Nga và bao gồm một số danh sách từ ngắn gọn cho nhiều ngôn ngữ. Sau chuyến du lịch đến Nga, những phát hiện thu thập được của ông đã được xuất bản thành ba lần xuất bản, 1692, 1705 và 1785. Cuốn sách bao gồm một số từ và câu từ ngôn ngữ Evenki, sau đó được gọi là "Tungus".

Nhà ngôn ngữ học người Đức Wilhelm Grube (1855–1908) đã xuất bản một từ điển ban đầu về ngôn ngữ Nanai (hay còn gọi là ngôn ngữ Gold) vào năm 1900, cũng như giải mã ngôn ngữ Nữ Chân cho khán giả hiện đại bằng cách sử dụng một nguồn tiếng Trung Quốc.

Mặc cho những nét giống nhau giữa hệ Tungus và nhóm tiếng Triều Tiên, Vovin (2013) cho rằng hai bên không liên quan.

Chú thích

Tài liệu
 Kane, Daniel. The Sino-Jurchen Vocabulary of the Bureau of Interpreters. Indiana University Uralic and Altaic Series, Volume 153. Bloomington, Indiana: Indiana University Research Institute for Inner Asian Studies, 1989. .
 Miller, Roy Andrew. Japanese and the Other Altaic Languages. Chicago: The University of Chicago Press, 1971.
 Poppe, Nicholas. Vergleichende Grammatik der Altaischen Sprachen [A Comparative Grammar of the Altaic Languages]. Wiesbaden: Otto Harrassowitz, 1960.
 Tsintsius, Vera I. Sravnitel'naya Fonetika Tunguso-Man'chzhurskikh Yazïkov [Comparative Phonetics of the Manchu-Tungus Languages]. Leningrad, 1949.
 Stefan Georg. "Unreclassifying Tungusic", in: Carsten Naeher (ed.): Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies (Bonn, August 28 – ngày 1 tháng 9 năm 2000), Volume 2: Trends in Tungusic and Siberian Linguistics, Wiesbaden: Harrassowitz, 45-57

Đọc thêm

Aixinjueluo Yingsheng 􀀆􀀃􀀉􀀈􀀅􀀇. 2014. Manyu kouyu yindian 􀀄􀀊􀀂􀀊􀀋􀀁. Peking: Huayi chubanshe.
.
Alonso de la Fuente, José Andrés. 2015. Tungusic historical linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) inscription. Studia Etymologica Cracoviensia 20. 17-46.
Alonso de la Fuente, José Andrés. 2017a. An Oroch word-list lost and rediscovered: A critical edition of Tronson's 1859 pseudo- Nivkh vocabulary. Bulletin of the School of Oriental and African Studies 80(1). 97-117.
Alonso de la Fuente, José Andrés. 2017b. From converb to classifier? On the etymology of Literary Manchu nofi. In Michał Né meth, Barbara Podolak & Mateusz Urban (eds.), Essays in the history of languages and linguistics. Dedicated to Marek Stachowski on the occasion of his 60th birthday, 57-80. Cracow: Księgarnia Akademicka.
Alonso de la Fuente, José Andrés. 2018. Past tenses, diminutives and expressive palatalization: Typology and the limits of internal reconstruction in Tungusic. In Bela Kempf, Ákos Bertalan Apatóczky & Christopher P. Atwood (eds.), Philology of the Grasslands: Essays in Mongolic, Turkic, and Tungusic Studies, 112-137. Leiden: Brill.
Aralova, Natalia. 2015. Vowel harmony in two Even dialects: Production and perception. Utrecht: LOT.
Baek, Sangyub. 2014. Verbal suffix -du in Udihe. Altai Hakpo 24. 1-22.
Baek, Sangyub. 2016. Tungusic from the perspective of areal linguistics: Focusing on the Bikin dialect of Udihe. Saporo:Graduate Scholof Leters, Hokkaidō University. (Doctoral dissertation.)
Baek, Sangyub. 2014. Verbal suffix -du in Udihe. Altai Hakpo 24. 1-22.
Baek, Sangyub. 2017. Grammatical peculiarities of Oroqen Evenki from the perspective of genetic and areal linguistics. Linguistic Typology of the North, vol. 4. 13-32.
Baek, Sangyub 􀀖􀀐􀀕. 2018. Chiiki gengo-gaku-teki kanten kara mita tsungūsu shogo no hojo dōshi 􀀓􀀊􀀎􀀏􀀋􀀔􀀌􀀕􀀂􀀅􀀍􀀃 􀀈􀀉􀀆􀀁􀀇􀀑􀀏􀀄􀀗􀀒􀀖􀀐. Hoppō gengo kenkyū 􀀌􀀒􀀚􀀜􀀗􀀘 8. 59-79.
Bogunov, Y. V., O. V. Maltseva, A. A. Bogunova & E. V. Balanovskaya 2015. The Nanai clan Samar: The structure of gene pool based on Ychromosome markers. Archaeology Ethnology and Anthropology of Eurasia 43(2). 146-152.
Bulatova, Nadezhda. 2014. Phonetic correspondences in the languages of the Ewenki of Russia and China. Altai Hakpo 24. 23-38.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. 2014a. Man tonggusiyuzu yuyan cihui bijiao 􀁖􀁳􀀞􀀼􀁮􀀾􀁮􀁨􀁬􀁎􀁌􀁲. Peking: Zhongguo shehui kexue chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. 2014a. Man tonggusiyuzu yuyan ciyuan yanjiu 􀁖􀁳􀀞􀀼􀁮􀀾􀁮􀁨􀁬􀁬􀁕􀁝􀁡. Peking: Zhongguo shehui kexue chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. 2014c. Xiboyu 366 ju huihuaju. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. 2014d. Manyu 366 ju huihuaju. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. 2016a. Ewenke yu jiaocheng 􀁵􀁔􀀏􀁮􀀹􀁟. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. 2016b. Suolun ewenke yu jiben cihui 􀁥􀀍􀁵􀁔􀀏􀁮􀀧􀁆􀁬􀁎. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. 2017. Ewenke zu san da fangyan cihui bijiao 􀁵􀁔􀀏􀀾􀀁􀀩􀀽􀁨􀁬􀁎􀁌􀁲. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. & Kajia 􀀚􀀎 2016a. Suolun ewenke yu huihua 􀁥􀀍􀁵􀁔􀀏􀁮􀀌􀁭. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. & Kajia 􀀚􀀎 2016b. Tonggusi ewenke yu huihua 􀁳􀀞􀀼􀁵􀁔􀀏􀁮􀀌􀁭. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. & Kajia 􀀚􀀎. 2017. Nehe ewenke yu jiben cihui 􀁪􀁐􀁵􀁔􀀏􀁮􀀧􀁆􀁬􀁎. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. & Kalina 􀀚􀀇􀀪. 2016. Ewenkezu yanyu 􀁵􀁔􀀏􀀾􀁰􀁮. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. & Kalina 􀀚􀀇􀀪. 2017. Arong ewenke yu 􀁺􀁧􀁵􀁔􀀏􀁮. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. & Sirenbatu 􀀼􀀋􀀰􀀤. 2016. Aoluguya ewenke yu huihua 􀀸􀁿􀀞􀁻􀁵􀁔􀀏􀁮􀀌􀁭. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chaoke 􀁄􀀏 D. O. & Wang Lizhen 􀁏􀁢􀁛. 2016. Ewenkezu minge geci 􀁵􀁔􀀏􀀾􀁍􀁋􀁋􀁬. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Chao Youfeng 􀁄􀁃􀀯 & Meng Shuxian 􀀬􀁒􀁱. 2014. Zhongguo elunchunyu fangyan yanjiu 􀀅􀀣􀁵􀀍􀁀􀁮􀀽􀁨􀁝􀁡. Guoli minzuxue bowuguan diaocha baogao 􀀣􀁢􀁍􀀾􀀭􀀙􀁗􀁽􀁯􀁇􀀵􀀠 116. 1-113.
Corff, Oliver et al. 2013. Auf kaiserlichen Befehl erstelltes Wörterbuch des Manjurischen in fünf Sprachen: „Fünfsprachenspiegel". Wiesbaden: Harrassowitz.
Crossley, Pamela K. 2015. Questions about ni- and nikan. Central Asiatic Journal 58(1-2). 49-57.
Do, Jeong-up. 2015. A comparative study of Manchu sentences in Manwen Laodang and Manzhou Shilu. Altai Hakpo 25. 1-35.
Doerfer, Gerhard & Michael Knüppel. 2013. Armanisches Wörterbuch. Nordhausen: Verlag Traugott Bautz.
Dong Xingye 􀀙􀀂􀀁. 2016. Hezheyu 􀀞􀀎􀀄. Harbin: Heilongjiang renmin chubanshe.
Duggan, Ana T. 2013. Investigating the prehistory of Tungusic peoples of Siberia and the Amur-Ussuri region with complete mtDNA genome sequences and Y-chromosomal markers. PlosOne 8(12). e83570.
Duo Limei 􀀨􀀇􀁉 & Chaoke 􀁄􀀏 D. O. 2016. Tonggusi ewenke yu yanjiu 􀁳􀀞􀀼􀁵􀁔􀀏􀁮􀁝􀁡. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Grenoble, Lenore A. 2013. The syntax and pragmatics of Tungusic revisited. In Balthasar Bickel, Lenore A. Grenoble, David A. Peterson and Alan Timberlake (eds.), Language typology and historical contingency. In honor of Johanna Nichols, 357-382. Amsterdam: Benjamins.
Grenoble, Lenore A. 2014. Spatial semantics, case and relator nouns in Evenki. In Pirkko Suihkonen & Lindsay J. Whaley (eds.), On diversity and complexity of languages spoken in Europe and North and Central Asia,111-131. Amsterdam: Benjamins.
Gusev, Valentin. 2016. Figura etymologica in Uilta. Hoppō jinbun kenkyū 􀀘􀀽􀀊􀀻􀁝􀁡 9. 59-74.
Hasibate’er 􀀡􀀼􀀰􀁘􀀮. 2016. Aoluguya fangyan yanjiu 􀀸􀁿􀀞􀁻􀀽􀁨􀁝􀁡. Peking: Minzu chubanshe.
Hölzl, Andreas. 2017a. Kilen: Synchronic and diachronic profile of a mixed language. Paper presented at the 24th LIPP Symposium, June 21st - 23rd, 2017, Munich.
Hölzl, Andreas. 2017b. New evidence on Para-Mongolic numerals. Journal de la Société Finno-Ougrienne 96. 97-113.
Hölzl, Andreas. 2018a. Constructionalization areas: The case of negation in Manchu. In Evie Coussé, Peter Andersson & Joel Olofsson (eds.), Grammaticalization meets construction grammar (Constructional Approaches to Language 21), 241-276. Amsterdam: Benjamins.
Hölzl, Andreas. 2018b. Udi, Udihe, and the language(s) of the Kyakala. IJDL - International Journal of Diachronic Linguistics and Linguistic Reconstruction 15. 111-146.
Hölzl, Andreas. 2018c. Das Mandschurische: Ein diachroner Überblick. Asien-Orient Institut, Universität Zürich, 16.03.2018.
Hölzl, Andreas. 2018d. A typology of questions in Northeast Asia and beyond: An ecological perspective. (Studies in Diversity Linguistics 20). Berlin: Language Science Press.
Hölzl, Andreas & Yadi Hölzl. 2019. A wedding song of the Kyakala in China: Language and ritual. IJDL - International Journal of Diachronic Linguistics & Linguistic Reconstruction 16. 87–144.
Huang Xihui 􀂀􀁷􀀴. 2016. Manwen zhuanzi chuangzhi shijian ji fenqi yanjiu 􀁖􀀻􀁤􀀫􀀓􀀔􀀿􀁸􀀜􀀐􀁅􀁝􀁡. Altai Hakpo 26. 63- 84.
Jang Taeho & Tom Payne. 2018. The modern spoken Xibe verb system. IJDL - International Journal of Diachronic Linguistics and Linguistic Reconstruction 15. 147-169.
Jang, Taeho, Kyungsook Lim Jang & Thomas E. Payne. forthcoming A typological grammar of Xibe.
Janhunen, Juha. 2005. Tungusic. An endangered language family in Northeast Asia. International Journal of the Sociology of Language 173. 37–54.
Janhunen, Juha. 2015. Recent advances in Tungusic lexicography. Studia Orientalia Electronica 3. 17-20.
Janhunen, Juha 2016. Reconstructio externa linguae ghiliacorum. Studia Orientalia 117. 3-27.
Kane, Daniel. 2013. Introduction, Part 2: An update on deciphering the Kitan language and scripts. Journal of Song-Yuan Studies 43. 11-25.
Kang, Hijo, Jiwon Yun & Seongyeon Ko. 2017. Vowels of Beryozovka Ewen: An acoustic phonetic study. Altai Hakpo 27. 1-23.
Kazama Shinjirō 􀁚􀀷, 􀁅􀁂􀁠. 2015a. Dagūru-go no goi ni okeru tsungūsu shogo to no kyōtsū yōso ni tsuite 􀀡􀁤􀀞􀁤􀀄􀀭􀀾􀀓􀀾􀁢􀀒 􀀊􀀌􀀔􀀣􀀯􀀞􀁤􀀄􀀠􀁃􀀾􀀑􀀓􀀹􀁑􀁞􀁋􀀒􀀏􀀉􀀐. Hoppō jinbun kenkyū 􀀘􀀽􀀊􀀻􀁝􀁡 8. 1-23.
Kazama Shinjirō 􀁚􀀷, 􀁅􀁂􀁠. 2015b. Euen-go buisutoraya hōgen no gaisetsu to tekisuto 􀀛􀀙􀀚􀀯􀀾􀀦􀀗􀀠􀀥􀀫􀀪􀁛􀀽􀀓􀀵􀁊 􀀑􀀤􀀜􀀠􀀥. Hoppō gengo kenkyū 􀁜􀁛􀀽􀀾􀀼􀀸 5. 83-128.
Khabtagaeva, Bayarma. 2017. The Ewenki dialects of Buryatia and their relationship to Khamnigan Mongol. Wiesbaden: Harrassowitz.
Khabtagaeva, Bayarma. 2018. The role of Ewenki VgV in Mongolic Reconstructions. In Bela Kempf, Ákos Bertalan Apatóczky & Christopher P. Atwood (eds.), Philology of the Grasslands: Essays in Mongolic, Turkic, and Tungusic Studies, 174-193. Leiden: Brill.
Kim, Alexander. 2013. Osteological studies of archaeological materials from Jurchen sites in Russia. Journal of Song-Yuan Studies 43. 335- 347.
Ko, Seongyeon, Andrew Joseph & John Whitman. 2014. In Martine Robbeets and Walter Bisang (eds.), Paradigm change: In the Transeurasian languages and beyond, 141-176. Amsterdam: Benjamins.
Kuzmin, Yaroslav V. et al. 2012. The earliest surviving textiles in East Asia from Chertovy Vorota Cave, Primorye Province, Russian Far East 86(332). 325-337.
Li Linjing 􀀓􀀔􀀟. 2016. Hojengo no kaiwa tekisuto (6) 􀀈􀀄􀀁􀀂􀀉􀀜􀀋􀀛􀀆􀀃􀀅􀀇(6). Hoppō gengo kenkyū 􀀌􀀒􀀚􀀜􀀗 􀀘 6. 131-152.
Liu Xiaodong 􀀒􀁁􀀄 & Hao Qingyun 􀀁􀀱􀀈. 2017. Bohaiguo lishi wenhua yanjiu 􀁓􀁑􀀣􀀛􀀟􀀻􀀗􀁝􀁡. Harbin: Heilongjiang renmin chubanshe.
Liu Yang 􀀒􀁹. 2018. Jin shangjingcheng yizhi faxian wenzi zhuan chuyi 􀁶􀀂􀀉􀀦􀁴􀀥􀀝􀁚􀀻􀀫􀁞􀀑􀁩. Beifang wenwu 􀀘􀀽􀀻􀁗 1. 60-61.
Miyake, Marc. 2017a. Jurchen language. In Rint Sybesma (ed.), Encyclopedia of Chinese language and linguistics, 5 vols., 478-480. Leiden: Brill.
Miyake, Marc 2017b. Khitan language. In Rint Sybesma (ed.), Encyclopedia of Chinese language and linguistics, 5 vols., 492‒495. Leiden: Brill.
Mu Yejun 􀁠􀁂􀁾. 1985. Alechuka manyu yuyin jianlun 􀁺􀀖􀁊􀀢􀁖􀁮􀁮􀁼􀁣􀁫. Manyu yanjiu 􀁖􀁮􀁝􀁡1. 5-15.
Mu, Yejun 􀁠􀁂􀁾. 1986: Alechuka manyu de shuci yu gezhuci 􀁺􀀖􀁊􀀢􀁖􀁮􀁜􀀺􀁬􀀃􀁈􀀕􀁬. Manyu yanjiu 􀁖􀁮􀁝􀁡 2. 2‒17.
Mu, Yejun 􀁠􀁂􀁾. 1987: Balayu 􀀰􀀶􀁮. Manyu yanjiu 􀁖􀁮􀁝􀁡 2. 2‒31, 128.
Moritae Satoe 􀁇􀀴, 􀁍􀀻. 2016. Uiruta-go kita hōgen tekisuto: `Fuyu, chichi ga watashi o tsuremodoshita‘ 􀀙􀀘􀀭􀀡􀀾􀁜􀁛􀀽􀀤􀀜􀀠􀀥: 􀀇􀁖􀀁􀁙􀀋􀁁􀀖􀁟􀀕􀁝􀀍􀀎􀀈. Hoppō jinbun kenkyū 􀀘􀀽􀀊􀀻􀁝􀁡 9. 143-163.
Najia 􀀪􀀎. 2017. Dula‘er ewenke yu yanjiu 􀁕􀀶􀀮􀁵􀁔􀀏􀁮􀁝􀁡. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Norman, Jerry. 2013. A comprehensive Manchu-English dictionary. Cambridge: Harvard University Asia Center.
Pakendorf, Brigitte. 2014. Paradigm copying in Tungusic: The Lamunkhin dialect of Ėven and beyond. In Martine Robbeets & Walter Bisang (eds), Paradigm Change: In the Transeurasian languages and beyond, 287-310. Amsterdam: Benjamins.
Pakendorf, Brigitte. 2015. A comparison of copied morphemes in Sakha (Yakut) and Ėven. In Francesco Gardani, Peter Arkadiev & Nino Amiridze (eds), Borrowed morphology, 157–187. Berlin: De Gruyter Mouton.
Pakendorf, Brigitte. 2017. Lamunkhin Even evaluative morphology in cross-linguistic comparison. Morphology 27. 123-158.
Pakendorf, Brigitte & Natalia Aralova, 2018. The endangered state of Negidal: A field report. Language Documentation and Conservation 12. 1-14.
Pakendorf, Brigitte & Ija V. Krivoshapkina. 2014. Ėven nominal evaluatives and the marking of definiteness. Linguistic Typology 18(2). 289-331.
Pakendorf, Brigitte & R. Kuz'mina. 2016. Evenskij jazyk. In V. Mixal'čenko (ed.), Jazyk i obščestvo. Enciklopedija, 583-587. Azbukovnik: Izdatel'skij Centr.
Pevnov, Alexander M. 2016. On the specific features of Orok as compared with the other Tungusic languages. Studia Orientalia 117. 47-63.
Pevnov, Alexander M. 2017. On the origin of Uilta (Orok) nōni 'he or she‘. Hoppō jibun kenkū 􀀌􀀒􀀊􀀑􀀗􀀘 10. 71-77.
Robbeets, Martine. 2015. Diachrony of verb morphology. Japanese and the Transeurasian languages. Berlin: De Gruyter Mouton.
Robbeets, Martine & Remco Bouckaert. 2018. Bayesian phylolinguistics reveals the internal structure of the Transeurasian family. Journal of Language Evolution 2018. 145–162.
Róna-Tas, András 2016. Khitan studies I: The graphs of the Khitan small script. 1 General remarks, dotted graphs, numerals. Acta Orientalia Hungarica 69 (2): 117‒138.
Sebillaud, Pauline & Liu Xiaoxi. 2016. Une ville jurchen au temps des Ming (XIV e -XVII e siècle): Huifacheng, un carrefour économique et culturel. Arts Asiatiques 71. 55-76.
Shimunek, Andrew. 2016. Yöröö Khamnigan: A possibly recently extinct Tungusic language of northern Mongolia. Altai Hakpo 26. 13-28.
Shimunek, Andrew. 2017. Languages of ancient southern Mongolia and North China. Wiesbaden: Harrassowitz.
Shimunek, Andrew. 2018. Early Serbi-Mongolic–Tungusic Lexical Contact: Jurchen Numerals from the 􀀏􀀠 Shirwi (Shih-wei) in North China. In Bela Kempf, Ákos Bertalan Apatóczky & Christopher P. Atwood (eds.), Philology of the Grasslands: Essays in Mongolic, Turkic, and Tungusic Studies, 331-346. Leiden: Brill.
Siska, Veronika et al. 2017. Genome-wide data from two early Neolithic East Asian individuals dating to 7700 years ago. Science Advances 3: e1601877.
Stary, Giovanni. 2015. Manchu-Chinese bilingual compositions and their verse-technique. Central Asiatic Journal 58(1-2). 1-5.
Stary, Giovanni. 2017. Neue Beiträge zum Sibe-Wortschatz. In Michał Németh, Barbara Podolak & Mateusz Urban (eds.), Essays in the history of languages and linguistics. Dedicated to Marek Stachowski on the occasion of his 60th birthday, 703-707. Cracow: Księgarnia Akademicka.
Sun Hao. 2014. A re-examination of the Jurchen Sanshi-bu ("thirty surnames"). Eurasian Studies 2. 84-121.
Tabarev, Andrei V. 2014. The later prehistory of the Russian Far East. In Colin Renfrew & Paul Bahn (eds.), The Cambridge world prehistory, 3 vols., 852-869. Cambridge: Cambridge University Press.
Tolskaya, Inna. 2014. Oroch vowel harmony. Lingua 138. 128-151.
Tolskaya, Maria. 2015. Udihe. In Nicola Grandi & Lívia Körtvélyessy (eds.), Edinburgh handbook of evaluative morphology, 333– 340. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Trachsel, Yves. 2018. Archery in primers. Debtelin 2 109-115.
Tsumagari, Toshiro. 2014. Remarks on the Uilta folktale text collected by B. Pilsudski. Hoppō jinbun kenkyū 􀀘􀀽􀀊􀀻􀁝􀁡 7. 83- 94.
Tulisow, Jerzy. 2015. The wedding song of Shamaness Nisin: An unknown fragment of a well-known tale. Central Asiatic Journal 58(1-2). 155-168.
Vovin, Alexander. 2012. Did Wanyan Xiyin invent the Jurchen script? In Andrej Malchukov & Lindsay J. Whaley (eds.), Recent advances in Tungusic linguistics, 49-58. Wiesbaden: Harrassowitz.
Vovin, Alexander. 2013. From Koguryŏ to T’amna. Slowly riding to the South with speakers of Proto-Korean. Korean Linguistics 15(2). 222–240.
Vovin, Alexander. 2015a. Eskimo loanwords in northern Tungusic. Iran and the Caucasus 19. 87-95.
Vovin, Alexander. 2015b. Some notes on the Tuyuhun (􀀍􀀝􀀃) language: In the footsteps of Paul Pelliot. Journal of Sino-Western Communications 7(2). 157‒166.
Vovin, Alexander. 2018. Four Tungusic etymologies. In Bela Kempf, Ákos Bertalan Apatóczky & Christopher P. Atwood (eds.), Philology of the Grasslands: Essays in Mongolic, Turkic, and Tungusic Studies, 366-368. Leiden: Brill.
Walravens, Hartmut. 2015. Christian literature in Manchu. Central Asiatic Journal 58(1-2). 197-224.
Walravens, Hartmut. 2017. A note on digitised Manchu texts. Central Asiatic Journal 60(1-2. 341-344.
Wang Qingfeng 􀁙􀀱􀀆. 2005. Manyu yanjiu 􀁖􀁮􀁝􀁡. Peking: Minzu chubanshe.
Weng Jianmin 􀁦􀀲􀀷 & Chaoke 􀁄􀀏 D. O. 2016. Aoluguya ewenke yu yanjiu 􀀸􀁿􀀞􀁻􀁵􀁔􀀏􀁮􀁝􀁡. Peking: Shehui kexue wenxian chubanshe.
Yamada Yoshiko 􀀿􀁔, 􀁄􀁀. 2015. Uirutago kita hōgen tekisuto: Hito kui obake no hanashi 􀀙􀀘􀀭􀀡􀀾􀁜􀁛􀀽􀀤􀀜􀀠􀀥 􀀃 􀁈􀁣 􀀉􀀊􀀳􀀌􀀓􀁡. Hoppō gengo kenkyū 􀀘􀀽􀀊􀀻􀁝􀁡 5. 261-280.
Yamada Yoshiko 􀀿􀁔, 􀁄􀁀. 2016. Gishikutauda (marīya miheewa) no shōgai: Uiruta-go kita hōgen tekisuto 􀀝􀀟􀀞􀀡􀀙􀀢􀀅􀀨 􀀬􀀄􀀪􀀂􀀩􀀧􀀛􀀮􀀆􀀓􀁉􀀶: 􀀙􀀘􀀭􀀡􀀾􀁜􀁛􀀽􀀤􀀜􀀠􀀥. Hoppō gengo kenkyū 􀀘􀀽􀀊􀀻􀁝􀁡 6. 179-201.
Yamada Yoshiko 􀀿􀁔, 􀁄􀁀. 2017. Uiruta-go kita hōgen no on'in-teki keitai-teki tokuchō: Minami hōgen to no sōi-ten o chūshin ni 􀀙􀀘􀀭􀀡􀀾􀁜􀁛􀀽􀀓􀀲􀀱􀁒􀀂􀀺􀁎􀁒􀁗􀁐: 􀁘􀁛􀀽􀀑􀀓􀁌􀀰􀁓􀀖􀁏􀁆􀀒. Hoppō gengo kenkyū 􀀘􀀽􀀊􀀻􀁝􀁡 10. 51-70.
Zgusta, Richard. 2015. The peoples of Northeast Asia through time. Precolonial ethnic and cultural processes along the coast between Hokkaido and the Bering Strait. Leiden: Brill.
Zhang Paiyu. 2013. The Kilen language of Manchuria. Grammar of a moribund Tungusic language. Hong Kong: Hongkong University Press. (Doctoral dissertation.)
Zhao Jie. 1989. Xiandai manyu yanjiu. Peking: Minzu chubanshe.
Zhu Zhenhua, Hongyan Zhang, Jianjun Zhao, Xiaoyi Guo, Zhengxiang Zhang, Yanling Ding & Tao Xiong. 2018. Using toponyms to analyze the endangered Manchu language in Northeast China. Sustainability 10(563). 1-17.
Zikmundová, Veronika. 2013. Spoken Sibe. Morphology of the inflected parts of speech. Prague: Karolinum. 37

Liên kết ngoài
Monumenta Altaica—Altaic Linguistics. Grammars, Texts, Dictionaries, Bibliographies of Mongolian and other Altaic languages
Tungusic Research Group  at Dartmouth College
 Tungusic languages
 Vergleich der Reziproken des Ewenischen mit verwandten Sprachen

Ngôn ngữ chắp dính
Ngữ hệ


title: Ngữ hệ Kavkaz

text:
Ngữ hệ Kavkaz phân bố chủ yếu ở khu vực nằm giữa biển Đen và biển Caspian, tập trung nhất ở vùng núi Kavkaz nên được gọi là ngữ hệ Kavkaz

Ngữ hệ Kavkaz có 40 ngôn ngữ với số người sử dụng chừng 5 triệu, trong đó phần lớn cư trú ở nước Gruzia

Theo truyền thống, cách phân loại phổ biến chia ngữ hệ này thành 3 nhóm
Nhóm Đông Bắc: có tên là nhóm Nakah-Daghestan phân bố chủ yếu ở nước cộng hòa tự trị Daghestan gần biển Caspian và tại Azerbaizan, Gruzia. Nhóm đông bắc có 27 ngôn ngữ với số người sử dụng chừng 1,3 triệu người. Những ngôn ngữ chính là tiếng Chesnya, tiếng Avar, tiếng Dargwa, tiếng Lezgin, tiếng Lak,..
Nhóm Tây bắc: có tên là nhóm Abkhaz-Adygei phân bố rải rác từ sông Kuban đến dãy chính của núi Kavkaz. Nhóm này chỉ chừng 3-4 ngôn ngữ với khoảng 400.000 người sử dụng, trong đó ngôn ngữ có đông người sử dụng nhất là tiếng Circassian
Nhóm Nam: có tên là nhóm Ibero phân bố phía nam dãy Kavkaz đặc biệt là tại Gruzia, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran, có 3 ngôn ngữ tiếng Gruzia, tiếng Svan và tiếng Zan, trong đó tiếng Gruzia là ngôn ngữ có số người sử dụng đông đảo nhất trong ngữ hệ Kavkaz với hơn 3 triệu người

Trong 40 ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Kavkaz chỉ có 12 ngôn ngữ có chữ viết, ngoài tiếng Gruzia có chữ viết từ thế kỷ V thì 11 chữ viết còn lại đều được sáng tạo vào thế kỷ XX và dựa trên cơ sở mẫu tự Slav

Đặc điểm chính của các ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Kavkaz là có âm bật hơi mạnh, ngữ âm nhóm Nam tương đối thống nhất. Về từ vựng các ngôn ngữ nhóm Nam có nhiều từ ngữ giống nhau. Trong nhóm Đông Bắc các ngôn ngữ đều có 5 nguyên âm cơ bản (a,e,i,o,u). Đối với nhóm Tây Bắc chỉ có 2 nguyên âm cơ bản (a,i)

Vài chục năm trở lại đây ảnh hưởng của tiếng Nga đối với các ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Kavkaz ngày càng rõ rệt, đặc biệt là ở lĩnh vực từ vựng

Tham khảo

Ngữ hệ Kavkaz


title: Tiêu Tiển

text:
Tiêu Tiển () (583–621) là một hậu duệ của hoàng tộc triều Lương. Ông đã nổi dậy chống lại sự cai trị của triều Tùy vào cuối thời gian cai trị của Tùy Dạng Đế. Ông đã cố phục hưng Lương, và đã lập ra một chính quyền tồn tại trong vài năm, với kinh đô đặt tại Giang Lăng, cai quản một khu vực mà nay bao gồm hầu hết Hồ Bắc, Hồ Nam, Quảng Tây và miền Bắc Việt Nam. Tuy nhiên, vào năm 621, trước một cuộc tấn công của tướng nhà Đường là Lý Hiếu Cung, Tiêu Tiển đã đầu hàng do không nhận thấy quân cứu viện của mình đang đến gần Giang Lăng. Sau đó, ông bị giải đến kinh thành Trường An của Đường và bị Đường Cao Tổ hành quyết.

Bối cảnh
Tiêu Tiển là chắt của Tây Lương Tuyên Đế - hoàng đế khai quốc của Tây Lương- một chính quyền chư hầu của Tây Ngụy và sau là Bắc Chu. Đến đời Tiêu Tông, vào năm 587 ông nội của Tiêu Tiển (là hoàng thúc của Tiêu Tông) là An Bình vương Tiêu Nham (蕭巖) do sợ rằng tướng Tùy Thôi Hoằng Độ (崔弘度) sẽ tấn công Giang Lăng nên đã cùng dân chúng Giang Lăng hàng nhà Trần. Do đó, Tùy Văn Đế quyết định thủ tiêu Tây Lương. Năm 589, sau khi phái quân thôn tính Trần, Tùy Văn Đế đã hành quyết Tiêu Nham mặc dù đã xá miễn trên quy mô lớn cho các quan lại triều Trần.

Do Tiêu Nham bị hành quyết, không giống như các thành viên khác của hoàng tộc họ Tiêu, gia quyến của Tiêu Nham không được triều đình Tùy đối xử tốt. Bản thân Tiêu Tiển sống trong cảnh nghèo khó vào thiếu thời, khiến ông đi làm người sao thư để nuôi sống bản thân và mẹ. Ông là người con có hiếu. Trong thời gian trị vì của Tùy Dạng Đế, do Tiêu hoàng hậu nguyên là em gái của Tiêu Tông, những người thân của bà thường được làm quan, bản thân Tiêu Tiển nhậm chức huyện lệnh ở La Xuyên (羅川, nay thuộc Nhạc Dương, Hồ Nam).

Cuộc nổi dậy ban đầu
Năm 617, một vài quan võ tại quận Ba Lăng (巴陵, nay gần tương ứng với Nhạc Dương) tính đễn chuyện nổi dậy chống Tùy. Thoạt đầu, họ muốn ủng hộ Đổng Cảnh Trân (董景珍) làm thủ lĩnh, song Đổng Cảnh Trân bày tỏ rằng mình có xuất thân hèn mọn và không thể được những người khác tôn trọng, và nên ủng hộ Tiêu Tiển vì Tiêu Tiển là người mang dòng máu hoàng tộc. Do đó, họ đã phái người đến La Xuyên thông báo điều này cho Tiêu Tiển, sau đó Tiêu Tiển đã tập hợp vài nghìn lính. Cũng trong thời điểm đó, lãnh tụ khởi nghĩa nông dân Thẩm Liễu Sinh (沈柳生) đã tấn công La Xuyên, và thoạt đầu Tiêu Tiển khổng thể đẩy lui. Tuy nhiên, khi cho rằng thực hiện điều này sẽ khiến Thẩm Liễu Sinh khuất phục, Tiêu Tiển đã xưng là Lương công và thay thế toàn bộ chế phục triều Tùy sang chế phục triều Lương, kết quả là Thẩm Liễu Sinh chịu khuất phục.

Trong vòng năm ngày sau khi Tiêu Tiển tuyên bố nổi dậy, ông đã có hàng chục nghìn lính, và dẫn họ tiến đến Ba Lăng. Đổng Cảnh Trân phái một bộ hạ là Từ Đức Cơ (徐德基) đi nghênh tiếp Tiêu Tiển. Thẩm Liễu Sinh cho rằng công trạng của mình sẽ bị lu mờ trước Đổng Cảnh Trân và những người khác, vì thế đã giết chết Từ Đức Cơ và muốn bắt giữ Tiêu Tiển. Tiêu Tiển sửng sốt và đề nghị từ chức, song điều này lại khiếm Thẩm Liễu Sinh sợ hãi và cầu xin được tha thứ. Đầu tiên, Tiêu Tiển tha tội cho Thẩm Liễu Sinh, song Đổng Cảnh Trân biện luận rằng nếu Tiêu Tiễn không giết chết Thẩm Liễu Sinh thì sẽ không thể hiện được pháp quy, do vậy Tiêu Tiển đã đổi ý và cho phép Đổng Cảnh Trân hành quyết Thẩm Liễu Sinh, các tướng sĩ của Thẩm chạy trốn.

Ngày Bính Thân tháng 10 năm Đinh Sửu (22 tháng 11 năm 617), Tiêu Tiển cho xây một bệ thờ cao, xưng làm Lương vương và cải nguyên niên hiệu thành Minh Phượng để thể hiện sự độc lập với triều Tùy.

Trị vì
Khoảng tết năm 618, Tiêu Tiển phái bộ tướng Tô Hồ Nhi (蘇胡兒) đi đánh Sở Đế Lâm Sĩ Hoằng (một lãnh đạo nổi dậy khác), người trước đó đã nắm quyền kiểm soát phần lớn Giang Tây và Quảng Đông ngày nay. Tô Hồ Nhi chiếm được thành Dự Chương (豫章, nay thuộc Nam Xương, Giang Tây), buộc Lâm Sĩ Hoằng phải rút từ Nam Khang (南康, nay thuộc Cám Châu, Giang Tây) đến Dư Can (餘干, nay thuộc Thượng Nhiêu, Giang Tây).

Vào mùa hè năm 618, Tiêu Tiển xưng đế và thiết lập một chính quyền theo cơ cấu triều đình Lương. Ông truy tôn Tiêu Tông là Tĩnh Đế, truy tôn ông nội Tiêu Nham là Hà Gian Trung Liệt vương và truy tôn cha Tiêu Tuyền (蕭璿) là Hà Gian Văn Hiến vương. Ông phong vương cho bảy tướng lĩnh của mình và phái Tống vương Dương Đạo Sinh (楊道生) đi đánh Giang Lăng. Sau khi Dương Đạo Sinh chiếm được Giang Lăng, Tiêu Tiển rời đô từ Ba Lăng về Giang Lăng.

Trong khi đó, cac quan lại triều Tùy tại các khu vực nay là Quảng Tây khi hay tin Tùy Dạng Đế đã bị Vũ Văn Hóa Cập sát hại vào mùa xuân năm 618, phần lớn đã khuất phục Tiêu Tiển. Sử sách biểu thị rằng lãnh thổ của Tiêu Tiển đông đến Cửu Giang, tây đến Tam Hiệp, nam đến Giao Chỉ, bắc đến Hán Thủy, dưới quyền có 40 vạn binh sĩ chính quy.

Năm 619, Tiêu Tiển thực hiện một nỗ lực nhằm khuếch trương lãnh thổ đến khu vực nay là Trùng Khánh và Tứ Xuyên- khi đó đang do triều Đường chiếm giữ. Ông phái Dương Đạo Sinh và Trần Phổ Hoàn (陳普環) đi đánh Hạp châu (峽州, nay gần tương ứng với Nghi Xương, Hồ Bắc) của Đường, song bị tướng Đường Hứa Thiệu (許紹) đẩy lui. Năm 620, tướng Đường Lý Hiếu Cung (李孝恭) tiến đánh và giết chết Đông Bình vương Đồ Đề (闍提).

Trong khi đó, Tiêu Tiễn được cho là thiển cận và đa nghi, và các tướng lĩnh của ông ỷ vào công trạng đã lập được và trở nên không thể kiểm soát và tàn bạo. Tiêu Tiển lo sợ bọn họ và do đó đã tuyên bố rằng quốc gia thái bình và rằng quân đội nên được cắt giảm, mục đích là để giảm bớt ảnh hưởng của các tướng lĩnh.

Trong khi đó, vào mùa đông năm 620, em của Đổng Cảnh Trân, một tướng lĩnh ở Giang Lăng, bất mãn trước Tiêu Tiễn và âm mưu chống lại ông. Khi tin tức bị lộ, Tiêu Tiển đã cho hành quyết em của Đổng Cảnh Trân. Khi đó, Đổng Cảnh Trân đang trấn thủ Trường Sa. Tiêu Tiển tuyên bố xá miễn cho Đổng Cảnh Trân và triệu ông ta quay trở về Kiến Khang, song Đổng Cảnh Trân do lo sợ nên đã nổi dậy chống lại Tiêu Tiển, quyết định dâng Trường Sa cho Đường. Đường Cao Tổ lệnh cho Hứa Thiệu đi cứu viện cho Đổng Cảnh Trân, song Hứa Thiệu không tiến được nhiều, nhưng đã chiếm được Kinh Môn từ quân Lương. Trong khi đó, Tiêu Tiển phái Tề vương Trương Tú (張繡) đi đánh Trường Sa. Đổng Cảnh Trân đã cố thuyết phục Trương Tú về phe mình, bằng cách chỉ ra rằng tình thế hiện nay tương tự như khi Hán Cao Tổ đầu tiên giết Hàn Tín và sau đó là Bành Việt—tức những người có công trạng sẽ bị giết. Trương Tú không trả lời và vẫn bao vây Trường Sa. Đổng Cảnh Trân đã cố gắng chiến đấu nhằm phá vây song bị thuộc hạ của chính mình sát hại. Tiêu Tiển thăng chức cho Trương Tú, song Trương Tú lại trở nên ngạo mạn trước công lao của mình. Tiêu Tiển sau đó đã giết chết Trương Tú, và sau đó, người ta nói rằng tất cả các tướng lĩnh của Lương đề tính đến chuyện nổi dậy, quốc lực của Lương trở nên suy yếu.

Bị đánh bại và qua đời
Khoảng thời gian đó, một viên quan triều Đường là Lý Tĩnh đã đề xuất 10 sách lược diệt Lương cho Lý Hiếu Cung. Lý Hiếu Cung đã chuyển chúng cho Đường Cao Tổ và được chấp thuận. Vào mùa xuân năm 621, Đường Cao Tổ phong Lý Hiếu Cung là tổng quản của Quỳ châu (夔州, nay thuộc đông bộ Trùng Khánh) và lệnh cho Lý Hiếu Cung gây dựng một hạm đội lớn và đào tạo thủy quân để chuẩn bị đánh Lương. Đường Cao Tổ cũng phong cho Lý Tĩnh làm hành quân tổng quản.

Vào hè năm 621, tướng Đường Chu Pháp Minh (周法明) tiến đánh An châu (安州, nay gần tướng ứng với Hiếu Cảm, Hồ Bắc) của Lương, bắt được tướng Lương Mã Quý Thiên (馬貴遷). Ngay sau đó, tướng Đường Quách Hành Phương (郭行方) tiến đánh Nhược châu (鄀州, nay là Tương Dương, Hồ Bắc) và cũng chiếm được châu này.

Vào mùa đông năm 621, Đường phát động tấn công trên quy mô lớn nhằm vào Lương, Lý Hiếu Cung và Lý Tĩnh được giao thống lĩnh tướng sĩ. Do mực nước sông của Trường Giang khi đó đang ở mức cao và nguy hiểm, Tiêu Tiển đã không lường được Đường sẽ tấn công, và đã bị bất ngờ. Lý Hiếu Cung đánh bại tướng Lương là Văn Sĩ Hoằng (文士弘) và tiến gần đến Giang Lăng. Do Tiêu Tiển trước đó đã cho cắt giảm binh sĩ, ông chỉ có vài nghìn lính tại Giang Lăng, và phải ban hành lệnh khẩn cho quân sĩ ở các khu vực khác của Lương, lệnh cho họ đến cứu viện Giang Lăng ngay lập tức. Cuộc phản kích của Tiêu Tiển thoạt đầu đã thành công, song ngay sau đó Lý Hiếu Cung và Lý Tĩnh đã lại đánh bại quân Lương và bao vây Giang Lăng. Theo đề xuất của Lý Tĩnh, Lý Hiếu Cung cho thả trôi các chiến thuyền Lương bị bắt xuôi dòng Trường Giang để khiến quân Lương tin rằng Giang Lăng đã thất thủ. Quân Lương đã thực sự bối rối và tiến chậm lại.

Do Giang Lăng bị vây hãm và liên lạc giữa Tiêu Tiển và bên ngoài bị cắt đứt, ông đã nghe theo đề xuất của trung thư thị lang Sầm Văn Bản (岑文本) và quyết định đầu hàng. Ngày Ất Tỵ tháng 10 năm Tân Tị (10 tháng 11 năm 621), sau khi tế bái Thái Miếu, Tiêu Tiển hàng quân Đường, nói với Lý Hiếu Cung: "Chỉ Tiêu Tiển ta đáng chết, bách tính vô tội, xin đừng cướp giết". Ông không biết rằng có trên 10 vạn quân Lương đang ở gần đó, và sau khi họ đến, họ đã đầu hàng theo Tiêu Tiển.

Lý Hiếu Cung giải Tiêu Tiển đến Trường An. Đường Cao Tổ quở trách ông. Tiêu Tiển không chịu khuất phục trước những lời quở trách của Đường Cao Tổ và hồi đáp:
Nhà Tùy mất con hươu, anh hùng cùng truy đuổi. Tiển không có thiên mệnh, nên bị bắt đến chỗ này. Cũng chỉ như Điền Hoành ngoảnh mặt về phía Nam xưng Vương, chẳng phụ nhà Hán. Nếu đó là tội, xin vào vạc nấu.

Đường Cao Tổ tức giận vì Tiêu Tiển không chịu khuất phục, lệnh cho xử trảm thị chúng. Con gái ông Tiêu Nguyệt Tiên cũng tự vẫn mà chết.

Tham khảo

Nhà Lương
Khởi nghĩa cuối đời Tùy
Vua Trung Quốc
Sinh năm 583
Mất năm 621
Sinh thập niên 580
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3


title: Quan Âm Phật Đài (Bạc Liêu)

text:
Quan Âm Phật Đài là tên một ngôi chùa thuộc hệ phái Phật giáo Bắc tông; hiện tọa lạc ở phường Nhà Mát, thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu, Việt Nam. Đây là một công trình văn hóa tâm linh nổi bật của tỉnh, với pho tượng Bồ Tát Quán Thế Âm cao 11 mét, đứng giữa một không gian thoáng đãng hướng nhìn ra Biển Đông.

Vị trí

Chùa nằm cách trung tâm thành phố Bạc Liêu khoảng 8 km.

Lịch sử
Ban đầu, chùa chỉ là một căn nhà rộng đơn sơ bằng cây lá, trên một khu đất nhỏ ở ven biển có nhiều ao đầm, bãi bùn với nhiều cây mắm, đước,...

Năm 1973, Hòa thượng Thích Trí Đức đứng ra chủ trì việc xây tượng Quán Thế Âm lộ thiên (cao 11 m, không kể phần bệ tượng), và hoàn thành vào đầu năm 1975. Lúc mới xây dựng, tượng đài được đặt sát mé biển, khi thủy triều lên, nước biển tràn vào có lúc ngập cả chân đế. Qua nhiều năm, do sự bồi đắp của thiên nhiên, vị trí đặt tượng đài đã cách biển gần 1 km.

Năm 2004, chính quyền tỉnh Bạc Liêu đã cấp phép cho mở rộng và san lấp khu đất nơi chùa tọa lạc. Nhờ vậy mà một số hạng mục đã lần lượt được dựng lên nhờ vào sự đóng góp của các tín đồ và khách thập phương.

Đầu năm 2013, việc xây dựng vẫn còn đang tiến hành trên phạm vi rộng khoảng 3 ha, và chỉ mới hoàn thành được một số hạng mục, như cổng Tam quan, điện Thiên Thủ, điện Địa Tạng, nhà chư tăng, nhà khách,...

Cấu trúc
Điện Thiên Thủ thờ Thiên thủ Quán Âm (thờ chính). Đây là một trong nhiều danh xưng của Bồ Tát Quán Thế Âm, tiếng Phạn là Avalokitesvara, cũng gọi là Quán Tự Tại. Tượng của vị Bồ Tát này có đến ngàn cánh tay và ngàn con mắt (thiên thủ, thiên nhãn).

Điện Địa Tạng thờ Địa Tạng Bồ Tát (thờ chính). Đây là một vị Bồ Tát chuyên cứu độ sinh linh trong Địa ngục. Bên cạnh đó, trong hai tòa điện này còn có các tượng thờ (phối thờ): Quán Thế Âm Bồ Tát, Chuẩn Đề Vương Bồ Tát, Diệm Diêm Vương Bồ Tát, v.v...

Lễ
Hằng năm, nhà chùa có tổ chức lễ hội Quán Âm Nam Hải vào ba ngày: 22, 23 và 24 tháng 3 âm lịch. Đây cũng là một trong 6 lễ hội đặc trưng của tỉnh Bạc Liêu đã được công nhận là lễ hội chính thức.

Ngoài ra, nhà chùa còn tổ chức các ngày lễ khác, như ba ngày lễ vía Quán Thế Âm: 19 tháng 2 âm lịch (giáng sanh), 19 tháng 6 âm lịch (thành đạo), 19 tháng 9 âm lịch (xuất gia), lễ Rằm tháng Giêng, lễ Vu Lan, v.v... Tất cả đều được đông đảo tín đồ và khách thập phương đến tham dự.

Theo thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bạc Liêu, thì "Khu du lịch Nhà Mát – Quan Âm Phật Đài" đang được đầu tư xây dựng với diện tích 98,5 ha. Trong tương lai không xa, nơi đây sẽ trở thành một khu du lịch sinh thái biển kết hợp với du lịch lễ hội hành hương, cùng với hệ thống nhà hàng khách sạn và khu vui chơi, giải trí đa dạng.

Ảnh

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Du lịch Bạc Liêu
Chùa tại Bạc Liêu
Bạc Liêu (thành phố)


title: Nōhime

text:
Nōhime (浓 姫, Nồng Cơ) hay còn gọi là Kichō (帰 蝶, Quy Điệp) ("hime" có nghĩa là người phụ nữ, công chúa, hay mệnh phụ quý tộc), là vợ của Oda Nobunaga, một đại lãnh chúa trong thời kỳ Sengoku của lịch sử Nhật Bản. Tên riêng của bà là Kichō,nhưng kể từ khi chuyển đến tỉnh Mino.Bà thường được gọi là Nōhime (người phụ nữ vùng Mino). Bà nổi tiếng vì đẹp và thông minh.

Cha của bà là lãnh chúa Saitō Dōsan và mẹ là Omi no Kata. Nōhime được nhắc đến trong sử rất ít, và không có nhiều thông tin về ngày sinh của bà; tuy nhiên, bà được cho là sinh khoảng từ 1533 đến 1535.

Kết hôn với Nobunaga

Nō được cho là cực kỳ thông minh và xinh đẹp. Tại đám cưới, Nobunaga mô tả bà có "cái đầu của một thiên tài và bề ngoài của một nữ thần". Bà kết hôn với ông năm 1549, sau một thỏa thuận ngừng chiến giữa cha bà là Saitō Dōsan với Nobuhide.

Cuộc hôn nhân là một động thái mang tính chính trị và nhiều người cho rằng giữa bà và Nobunaga không có tình cảm. Mặc dù bà là vợ chính thức của Oda Nobunaga, nhưng nhiều người cho rằng ông dành tình yêu của mình cho người thiếp, Kitsuno, người đã sinh cho ông đứa con trai đầu, Nobutada. Không có thông tin cho thấy Nō có con với chồng.

Lịch sử không ghi lại thông tin về bà, thậm chí bà mất ngày nào cũng không biết chính xác. Nhìn chung, có thể nói rằng cuộc đời của Nōhime còn được người hiện tại biết đến là từ những truyền thuyết và truyện dân gian. Mộ phần của bà hiện nằm tại Sōken-in (総見院), một đền phụ trong chùa Daitoku ở Kyoto.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tiểu sử Nobunaga, OR.JP

Quý tộc Nhật Bản
Gia tộc Saitō
Sinh thập niên 1530
Mất năm 1612
Gia tộc Oda