title: Hồng Xương Long

text:
Hồng Xương Long (sinh 1970) là một nhạc sĩ người Việt Nam. Anh đã sáng tác nhiều ca khúc trữ tình quê hương mang âm hưởng dân ca nhiều thể loại âm nhạc khác, tình ca, hương ca, dân ca và nhạc trẻ.

Thân thế cuộc đời
Hồng Xương Long, tên thật và cũng là bút danh, sinh ngày 9 tháng 9 năm 1970 tại tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam . Từ nhỏ, Anh sớm biểu lộ tình yêu âm nhạc, bố mất sớm, nên không có điều kiện theo đuổi âm nhạc.

Năm 14 tuổi, anh bắt đầu tham gia vào các ban nhạc nghiệp dư ở quê, thường phục vụ trong các đám cưới. Bất chấp gia đình không ủng hộ, anh bước vào con đường trở thành nhạc công. Anh sáng tác ca khúc đầu tiên "Chiếc lá bên đường".

Năm 19 tuổi (1989), anh vào TP.HCM để tìm cơ hội lập nghiệp và làm nhiều nghề để mưu sinh,,... tối đến anh đến lớp học nhạc lý. Năm 1991 anh trở về quê học thêm nghề hớt tóc.

Năm 1994, anh trở lại Sài Gòn làm nghề hớt tóc ban ngày, buổi tối đi học tiếng Anh đồng thời học nâng cao về nhạc lý. Anh học Guitar và Organ tại các lớp dạy đêm, học hòa âm và piano tại Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 2000, anh bước vào con đường chuyên nghiệp với 2 ca khúc đầu tay là Sài Gòn trong tâm hồn tôi (Quang Dũng) và Từ giã mùa đông (Mỹ Tâm) được khán giả biết đến và ủng hộ. Sau đó anh viết tiếp các bài khác rất thành công như Em gái quê, Mưa chiều miền Trung và Lỡ duyên (do Cẩm Ly thể hiện), Thư cuối và Xe hoa (do Vân Quang Long thể hiện), Lỡ hẹn, Miền Trung yêu dấu (do Đan Trường thể hiện), Thương khúc Bolero, (do Lâm Trí Tú thể hiện).

Năm 2002, anh bắt đầu hợp tác với Kim Lợi Studio và HT Production. Hồng Xương Long đã cùng với nhạc sĩ Minh Vy viết chung 3 ca khúc: Chim trắng mồ côi, Trăng vỡ và Đau xót lý con cua. Đặc biệt, bài Chim trắng mồ côi (Đan Trường và Cẩm Ly song ca) đã thực sự chiếm được cảm tình lớn từ khán thính giả và có thể coi đó là một trong những sáng tác hay nhất của anh (và Minh Vy).

Được xem là gặt hái nhiều thành công với các ca khúc mang âm hưởng dân ca, tuy nhiên Hồng Xương Long anh có thể sáng tác nhiều thể loại khác nhau, trong đó có nhạc trẻ. Từ năm 2010, anh rời Sài Gòn trở về quê nhà. Hiện giờ anh không tham gia nhiều vào thị trường âm nhạc như trước, nhưng vẫn sáng tác dù rất ít.

"Hương tình gái quê" là sáng tác mới nhất của anh được thể hiện rất thành công bởi nữ ca sĩ Hương Thủy trong chương trình của Thuy Nga Paris 105.

Danh sách đĩa nhạc
1- Album " Mộng Vàng Son " Hồng Xương Long Sáng tác và trình bày.

2 - Album " Chúc Mừng Năm Mới " Hồng Xương Long Sáng tác và trình bày.

3 - Album " Anh Đi Rồi & Thu Tha hương " Hồng Xương Long Sáng tác và trình bày.

4- Album " Biển Ngàn Năm Ru Mãi " Hồng Xương Long Sáng tác và trình bày.

5 - Album " Quảng Ngãi Yêu Thương " Hồng Xương Long Sáng tác và trình bày

Các nhạc phẩm - Tên ca sĩ thể hiện
Hồng Xương Long có trên 200 nhạc phẩm được sử dụng và phát hành rộng rãi. Các ca sĩ nổi tiếng đã từng thể hiện những nhạc phẩm của anh rất nhiều, có thể kể tới: Đan Trường,Cẩm Ly, Như Quỳnh, Quang Lê, Quang Dũng, Mỹ Tâm,Hương Thủy,Hạ Vy, Hà Phương, Dương Ngọc Thái, Vân Quang Long, Lâm Trí Tú Trong đó, có nhiều ca khúc được nhiều người yêu mến như: Em gái quê, Mưa chiều miền Trung, Miền Trung Yêu Dấu, Thư Cuối, Xe Hoa, Gọi Đò, Chim Trắng Mồ Côi, Trăng Vỡ,  Thương khúc Bolero...

 Áo Xưa
 Ai giàu ba họ ai khó ba đời
 Ai hát lý tình quê
 Bạc bẽo tình đời
 Bài Tango cô đơn
 Bản Tango mùa thu
 Bến sầu tương tư
 Bến vong tình
 Biển mặn tình anh
 Biển trắng pha lê
 Bìm bịp kêu chiều
 Bởi tôi điên
 Buồn gọi trăng
 Buồn như trăng
 Cánh cò phía xa giảng đường
 Cánh đồng hoa mua tím
 Chiều tím Cửu Long Giang
 Chim trắng mồ côi
 Chú cuội
 Chuyện ngày thơ
 Chuyện tình xóm lá
 Con hoang
 Con nhà nghèo
 Cô tiên nhỏ xuống trần
 Dì ghẻ con chồng
 Ðau xót lý con cua
 Đêm phố thị
 Ðêm phương Nam nhớ bạn
 Ðêm trăng thu
 Điệu buồn lý xàng xê
 Đời không gấm hoa
 Đưa đò
 Đừng trách sáo sang sông
 Em bỏ sau lưng
 Em Mơ Trăng 16
 Em có về chốn xưa
 Em dối gian tôi làm chi
 Em gái quê
 Em quên thuở cơ hàn
 Em về làng xưa
 Ép duyên
 Giọt mồ hôi của mẹ
 Giữa dòng mưu sinh
 Gọi đò
 Hẹn mùa trăng sau
 Hoa bần rơi
 Hỡi cô lái đò
 Huế xa
 Huyền thoại nàng tiên cá
 Hương tình gái quê
 Khi đời trắng tay
 Lá thư màu nước mắt
 Lá thư mực mồng tơi
 Lời Nói Dối Của Mẹ
 Lòng của biển
 Lỡ duyên
 Lỡ duyên rồi
 Lỡ hẹn
 Lửa tình
 Mắt buồn miền Trung
 Mèo khóc chuột
 Miền Trung yêu dấu
 Mưa chiều miền Trung
 Mưa đắng môi
 Mưa hoa cổ tích
 Mưa tím chân mây
 Mưa về miền Tây
 Mười hai con giáp
 Nhịp cầu ô thước
 Nỗi lòng cô dâu xa xứ
 Nhớ miền Tây
 Ơn cha nghĩa mẹ
 Phận nghèo
 Phố xưa nhỏ lệ
 Phụ tình
 Sài Gòn trong tâm hồn tôi
 Sóng xô tình đau
 Sông ơi hãy ngân lên lòng tôi
 Thu có về nơi ấy
 Thư cuối
 Tiếng chim quyên
 Tiếng cuốc gọi đêm
 Tiếng dế cô đơn
 Tiếng đàn bên sông
 Tiếng hát mẹ tôi
 Tìm em trọn kiếp
 Tình đen bạc
 Tội đời
 Tội tình cho nhau
 Trả nợ người ta
 Trái tim vô tội
 Trăng miền Trung
 Trăng thề
 Trăng vỡ
 Truyền thuyết hoa hồng
 Từ giã mùa đông
 Vẫn mong chờ anh đến
 Về thăm quê ngoại
 Về Chi Cho Lòng Đau ( Về chi Đau Lòng)
 Võ lâm truyền kỳ
 Vỡ mộng
 Vớt mảnh trăng đau
 Xe hoa
 Sông Nước Quê Tôi
 Cánh Chim Côi
 Tuổi Mộng
 Miền Đất Hứa
 Bởi Vì Tiền
 Hoa khôi Trường Cũ
 Người Tình tha Hương
 Miền Tuyết Lạnh
 Khúc Nhạc Lòng Cô Ba
 Tóc Trắng Mẹ Bay
 Hoa Tím Lục Bình
 Ngày Đầu Xuân
 Gió Chiều Miền Tây
 Biển Lúa Tình Tôi
 Nguyện Cầu Chí Tôn
 Xin Được Là Mây (Thơ: Sơn Cư)
 Tình Mẫu Tử
 Mộng Vàng Son
 Mưa yêu Thương
 Trăng Ngọc
 Mẹ Thương
 Khúc Thương Ca (Thơ Mai Ngọc Thu)
 Ba Thương
 Hưng Yên Quê Tôi (Thơ: Minh Hạnh)
 Trai Miền Trung & gái Miền Tây
 Ta Đi Tìm (Thơ: Minh Hạnh)
 Thương Ca Nhớ Ngoại
 Mối Tình Tokyo
 Tình Buồn Bolero
 Chúc Mừng Năm Mới (Thơ Minh Hạnh)
 Chén Rượu Đêm Xuân (Thơ Minh Hạnh)
 Mùa Xuân PV Gas (Thơ Minh Hạnh)
 Xuân Này Vắng Mẹ (Thơ Nguyễn Thị Mỹ Hạnh)
 Anh Đi Rồi (Thơ Lê Nam Thắng)
 Thu Tha Hương
 Ngày Xưa Ơi ! (Thơ Minh Hạnh)
 Tình Hóa Hư Không (Thơ Minh Hạnh)
 Biển Vắng Em Rồi
 Biển Ngàn Năm Ru Mãi (Thơ Minh Hạnh)
 Tôi Chọn Biển Tôm Cá
 Em Hãy Tin Một Ngày Mai Xán Lạn (Thơ Trần Đại Quang)
 Miền Thùy Dương Dấu Yêu
 Quảng Ngãi Yêu Thương
 Bản Tình Ca Của Chàng Nhạc Sĩ
 Anh Ra Đi Mùa Nắng
 Quảng Ngãi Chiều Sông Quê  (thơ Nguyễn Đăng Vũ)
 Ngôi Sao Đơn Côi Của Mẹ
 Người Ở Lại Mưa Trắng Pha Lê
 Thương Khúc Bolero
 Tình Ca Buôn Ma Thuột
 Miền Trung Quê Hương Ta
 Gánh Chè Đêm Của Mẹ
 Mối Tình Sa Đéc
 Đà Lạt Thành Phố Tình Yêu
 Thủ Thiêm Bản Hùng Ca Bất Tử
 Việt Nam Tổ Quốc Thiêng Liêng
 Còn Mẹ - Nhạc:Hồng Xương Long & Thơ: Phạm Thuấn
 Để Nhớ Ngày Xưa. Nhạc Hồng Xương Long & Thơ Thanh Lương
 Ngồi Hong Cuộc Tình. Nhạc: Hồng Xương Long & Thơ: Phan Bá Trình

 Việt Nam Không Ai Bị Bỏ Lại Phía Sau
 Ước Mơ Của Tôi
 Giọng Ca Vàng Bolero
 Phà Tình Lênh Đênh
 Anh Đi Hoa Cỏ Bơ Vơ ( 24/12/2020
 Bài Thơ Tình Cuối - phổ nhạc Hồng Xương Long & Thơ Lưu Vĩnh Hạ ( 18/01/2021.
 Xương Rồng Lại Nở Mùa Hoa ( Thơ Lưu Vĩnh Hạ)22/01/2021
 Hưng Giáo Quê Tôi ( Thơ Bùi Anh Dũng) Phổ nhạc Hồng Xương Long. 06/02/2021.
 Miền Trung Ngàn Năm Biển Đợi - 11/04/2021
 Anh Muốn Về Quê Em Hà Tĩnh - Nhạc : Hồng Xương Long & Thơ : Nguyễn Thị Hằng 06/06/2021
 Thương Người Việt Nam Tôi- 30/10/2021
 Nhung Ca - 30/10/2021
 Bơ Vơ Chiều Biển Lạ . Thơ: Nguyễn Hằng - Nhạc: Hồng Xương Long - 04/2022
 Em Là Báu Vật Đời Anh 12/03/2023
 Giữa Dòng Đời Bơ Vơ 12/03/2023

Sự kiện liên quan
Năm 2008, nhạc sĩ Hồng Xương Long gửi đơn đến Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam tìm lại công bằng cho các bài hát bị các công ty sản xuất băng đĩa hải ngoại như Thúy Nga Paris, Tình Production... sử dụng không xin phép tác giả như ca khúc Chim trắng mồ côi, Trăng vỡ và Đau xót lý con cua.

Chú thích

Nhạc sĩ Việt Nam
Người Quảng Ngãi


title: Sân bay Luân Đôn

text:
Sân bay Luân Đôn  có thể đề cập đến:

Sân bay Heathrow
 Sân bay Gatwick
 Sân bay London Stansted
 Sân bay London Luton
 Sân bay London City
 Sân bay London Southend


title: Kinh giới (định hướng)

text:
Kinh giới trong tiếng Việt có thể là:
 Tên gọi của một số loài thực vật thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae)
 Chi Elsholtzia: Tại Việt Nam có khoảng 7 loài.
 Tên phiên âm từ tiếng Trung của các loài thuộc các chi Nepeta và Schizonepeta. Tại Việt Nam không có loài nào thuộc về các chi này.
 Một trong các tên gọi của một số loài thực vật thuộc họ Dền (Amaranthaceae)
Chi Chenopodium: Tại Việt Nam có khoảng 4-6 loài. Các tên gọi khác có rau muối, dầu giun.


title: Quần đảo Bismarck

text:
Quần đảo Bismarck là một nhóm gồm các đảo ở ngoài khơi bờ biển đông bắc của đảo New Guinea tại Tây Thái Bình Dương, là một phần của Vùng Quần Đảo thuộc Papua New Guinea.

Lịch sử
Những cư dân đầu tiên của quần đảo đã đến từ khoảng 33.000 năm trước từ New Guinea, bằng thuyền qua biển Bismarck hay qua một cầu lục địa tạm thời, được tạo thành bởi một sự nâng lên của vỏ Trái Đất.

Người châu Âu đầu tiên viếng thăm các đảo này là nhà thám hiểm Hà Lan Willem Schouten vào năm 1616. Các hòn đảo vẫn chưa có người Âu định cư cho đến khi chúng được sáp nhập thành một vùng bảo hộ của Đức với cái tên New Guinea thuộc Đức vào năm 1884. Quần đảo được đặt tên theo Thủ tướng Đức Otto von Bismarck.

Vào ngày 13 tháng 3 năm 1888, một núi lửa đã phun trào tại đảo Ritter đã tạo ra đại sóng thần. Hầu như 100% núi lửa đã sụp xuống dưới đại dương để lại một hồ miệng núi lửa nhỏ.

Sau khi bùng nổ Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, quân Úc đã chiếm quần đảo vào năm 1914 và Úc sau đó đã quản lý hòn đảo do được Hội Quốc Liên ủy thác. Ngoại trừ một thời gian ngắn bị Nhật Bản xâm chiếm trong Chiến tranh thế giới thứ hai, quần đảo vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Úc cho đến khi Papua New Guinea trở thành một nước độc lập vào năm 1975.

Địa lý
Quần đảo Bismarck bao gồm chú yếu là các đảo núi lửa với tổng diện tích . Các đảo được liệt kê theo tỉnh:

 Manus (số 9 trên bản đồ)
 Quần đảo Admiralty, gồm 18 đảo:
 Đảo Manus, đảo chính
 Đảo Los Negros
 Đảo Lou
 Đảo Ndrova
 Đảo Tong
 Đảo Baluan
 Đảo Pak
 Quần đảo Purdy
 Đảo Rambutyo
 Quần đảo St Andrews
 Quần đảo Phía Tây, gồm:
 Đảo Aua
 Quần đảo Hermit
 Quần đảo Kaniet (Anchorite)
 Đảo Sae
 Quần đảo Ninigo
 Đảo Wuvulu
 New Ireland (12)
 New Ireland, đảo chính
 New Hanover
 Nhóm Saint Matthias
 Nhóm Tabar
 Nhóm Lihir
 Nhóm Tanga
 Quần đảo Feni
 Đảo Dyaul
 Đông New Britain (4)
 New Britain, đảo chính
 Quần đảo Duke of York
 Tây New Britain (18)
 New Britain, đảo chính
 Quần đảo Vitu
 Morobe (11)
 Đảo Umboi
 Đảo Tolokiwa
 Đảo Sakar
 Đảo Ritter
 Đảo Malai
 Đảo Tuam
 Madang (8)
 Đảo Long
 Đảo Crown
 Đảo Karkar
 Đảo Bagabag
 Manam
 Đông Sepik (5)
 Quần đảo Schouten

Chú thích

Thư mục
Firth, Stewart (1983). New Guinea Under the Germans. Carlton, Australia: Melbourne University Press. ISBN 0-522-84220-8.
Howe, K. R., Robert C. Kiste, Brij V. Lal, eds. (1994). Tides of History: The Pacific Islands in the Twentieth Century. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-1597-1.
King, David et al. (1982). Papua New Guinea Atlas: A Nation in Transition. Bathurst, Australia: R. Brown and the University of Papua New Guinea. ISBN 0-909197-14-8.
Moore, Clive (2003). New Guinea: Crossing Boundaries and History. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-2485-7.
Ryan, Peter, ed. (1972). Encyclopedia of Papua New Guinea. 3 volumes; Vol I: A - K, maps, black and white illustrations, xv + 588pp. Vol II: l - Z, maps, black and white illustrations, 589-1231pp. Vol III: Index, folding colour map in rear pocket, map, colour illustration, v + 83pp. Carlton, Australia: Melbourne University Press. ISBN 978-0-522-84025-4.

Liên kết ngoài

 Về các tỉnh của Papua New Guinea

Vùng Islands
Vùng sinh thái châu Đại Dương
Biển Bismarck
Quần đảo Thái Bình Dương
Quần đảo Papua New Guinea
Quần đảo châu Đại Dương


title: New Britain

text:
New Britain là hòn đảo lớn nhất của Quần đảo Bismarck (được đặt tên theo Otto von Bismarck) tại Papua New Guinea. Hòn đảo tách biệt với đảo chính New Guinea qua các eo biển Dampier và Vitiaz và tách biệt với đảo New Ireland qua eo biển St. George's. Các đô thị chính trên đảo New Britain là Rabaul/Kokopo và Kimbe. Hòn đảo có kích thước tương đương với Đài Loan.

Khi đảo còn là một phần của New Guinea thuộc Đức, nó có tên là Neupommern ("Tân Pomerania").

Địa lý

New Britain trải dài từ 148°18'31" đến 152°23'57" độ kinh Đông và từ 4°08'25" đến 6°18'31" độ vĩ Nam. Đảo có hình lưỡi liềm, dài xấp xỉ  tính theo bờ biển đông nam, và từ 29 đến 146 km (18–91 miles) chiều rộng, không tính một bán đảo nhỏ ở trung tâm. Khoảng cách theo đường thẳng từ đông sang tây của đảo là . Đây là hòn đảo có diện tích đứng thứ 38 trên thế giới, với diện tích .

Các vách đá dựng đứng tạo thành một số phần của bờ biển New Britain; các ngọn núi nằm xa trong vùng nội địa, và các khu vực ven biển có địa hình bằng phẳng và được các rạn san hô bao quanh. Điểm cao nhất của đảo, với cao độ 2.438 m (7.999 ft), là núi Sinewit thuộc dãy Baining ở phía đông. Hầu hết địa hình của hòn đảo được bao phủ bởi các rừng mưa nhiệt đới và một vài con sông lớn bắt nguồn từ lượng mưa lớn của đảo.

New Britain phần lớn được tạo thành bởi các quá trình núi lửa, và hiện vẫn còn có một số hoạt động núi lửa trên đảo, bao gồm Ulawun (núi lửa cao nhất tại Papua New Guinea), Langila, nhóm Garbuna, dãy Sulu, và các núi lửa Tavurvur và Vulcan thuộc hõm chảo Rabaul. Một vụ phun trào lớn đã xảy ở Tavurvur vào năm 1994 và đã phá hủy tỉnh lị Rabaul của tỉnh Đông New Britain. Hầu hết thị trấn vẫn còn nằm dưới nhiều mét tro bụi, và tỉnh lị đã được chuyển về Kokopo gần đó.

Hành chính

New Britain là một phần của Vùng Quần Đảo, một trong bốn vùng của Papua New Guinea. Đảo là phần chính của hai tỉnh:
 Đông New Britain với tỉnh lị tại Kokopo (trước đây là Rabaul)
 Tây New Britain với tỉnh lị tại Kimbe

Lịch sử
William Dampier là người châu Âu đầu tiên được được ghi nhận đã đến thăm New Britain, việc này diễn ra vào ngày 27 tháng 2 năm 1700: ông đặt cho hòn đảo cái tên Latinh Nova Britannia, (dịch sang tiếng Anh: New Britain).

Vào tháng 11 năm 1884, Đức đã tuyên bố mình có quyền bảo hộ đối với Quần đảo New Britain; thực dân Đức đã quản lý về mặt hành chính New Britain và New Ireland với các tên gọi tương ứng là Neupommern (hay Neu-Pommern; "Pomerania Mới") và Neumecklenburg (hay Neu-Mecklenburg; "Mecklenburg" Mới), và toàn bộ nhóm đảo được đổi tên thành quần đảo Bismarck. New Britain trở thành một phần của New Guinea thuộc Đức.

Năm 1909, số dân bản địa trên đảo được ước tính là 190.000 người; dân cư ngoại quốc là 773 (474 da trắng). Các kiều dân chủ yếu bị giới hạn tại đông bắc bán đảo Gazelle, bao gồm cả thủ phủ Herbertshöhe (nay là Kokopo). Lúc đó, 5.448 ha đã được chuyển thành đồn điền, chủ yếu là trồng dừa, cây bông, cà phê và cao su. Người phương Tây ban đầu tránh khám phá vùng nội địa vì cho rằng các dân tộc bản địa có tính hiếu chiến và sẽ chống lại quyết liệt sự xâm nhập.

Vào ngày 11 tháng 9 năm 1914, New Britain trở thành nơi diễn ra một trong các trận đánh đầu tiên trong Chiến tranh thế giới lần thứ nhất khi Quân Úc đổ bộ lên đảo. Họ đã nhanh chóng áp đảo quân Đức và chiếm được hòn đảo trong thời gian diễn ra chiến tranh.

Năm 1920, Hội Quốc Liên đã đặt New Britain cùng với thuộc địa cũ New Guinea của Đức vào trong Lãnh thổ New Guinea, là một lãnh thổ ủy trị của Úc.

Trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai, quân Nhật đã tấn công New Britain ngay sau khi bùng nổ chiến sự tại Thái Bình Dương. Vào tháng 1 năm 1942, Nhật Bản ném bom nặng nề Rabaul. Vào ngày 23 tháng 1, hàng nghìn lính thủy quân lục chiến Nhật Bản đã đổ bộ lên đảo, bắt đầu trận Rabaul. Người Nhật sử dụng Rabaul như một căn cứ lớn cho đến năm 1944; nó trở thành một điểm quan trọng để phục vụ cho cuộc xâm chiếm bất thành Port Moresby.

Người dân và văn hóa
Người dân bản địa tại New Britain gồm hai nhóm: người Papua, định cư trên đảo từ hàng chục nghìn năm; và người Nam Đảo, những người đã đến vào khoảng hai nghìn năm trước. Đảo có khoảng 10 ngôn ngữ Papua và khoảng bốn mươi ngôn ngữ Nam Đảo, cũng như Tok Pisin và tiếng Anh. Dân cư Papua phần lớn giới hạn ở một phần ba phía đông của hòn đảo và một vài vùng đất nhỏ ở vùng cao nguyên trung tâm. Tại vịnh Jacquinot, ở đông nam, họ sinh sống cạnh bãi biển nơi có một thác nước đổ thẳng xuống biển.

Dân số của New Britain 493.585 trong năm 2010. châu Đại Dương người chiếm đa số trên đảo. Các thành phố lớn là Rabaul / Kokopo ở Đông New Britain và Kimbe West New Britain.

Dân số New Britain là 493.585 vào năm 2010. Đa số dân cư trên đảo là người Nam Đảo. Các đô thị chính là Rabaul/Kokopo tại Đông New Britain và Kimbe tại Tây New Britain.

New Britain có các nét văn hóa truyền thống đa dạng và phức tạp. Trong khi người Tolai ở vùng Rabaul tại Đông New Britain có một xã hội theo chế độ mẫu hệ, các nhóm khác lại có cấu trúc gia đình theo chế độ phụ hệ. Có rất nhiều nét truyền thống vẫn cón lưu giữ đến ngày nay, như xã hội bí ẩn dukduk (cũng gọi là tubuan) ở vùng Tolai.

Chú thích

 Jane's Solomon Islands
 Australian War Memorial, Operations against German Pacific territories, ngày 6 tháng 8 năm 1914 – ngày 6 tháng 11 năm 1914.
Ethnologue map of languages of New Britain

Đảo Papua New Guinea
Quần đảo Bismarck
Vùng Islands
Đảo của New Britain
Các đảo ở châu Đại Dương


title: Chiến dịch tấn công hồ Naroch

text:
Chiến dịch tấn công hồ Naroch là một trận đánh giữa Quân đội Đế quốc Nga và Quân đội Đế quốc Đức trên Mặt trận phía Đông của cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất, diễn ra từ ngày 18 tháng 3 cho đến ngày 14 tháng 4 năm 1916. Trận chiến mở màn với cuộc tiến công của quân Nga nhằm vào quân Đức để giảm áp lực cho quân Pháp trong trận Verdun khi ấy, và kết thúc với thất bại thê lương của quân Nga. Trong khi quân Đức không chuyển binh lực từ Verdun, tinh thần quân đội Nga bị suy sụp do thảm bại này. Chiến dịch tấn công hồ Naroch được xem là một điển hình cho sự yếu kém của nền quân sự Nga cũng như là một trong những thảm họa của nước Nga trong cuộc chiến tranh.

Quân đội Nga mở đầu chiến dịch này vào ngày 18 tháng 3 năm 1916 bằng một cuộc pháo kích ác liệt. Tuy nhiên, cuộc công pháo này cơ bản là vô hiệu. Tập đoàn quân số 2 của Nga tham gia trong cuộc tiến công này và có lợi thế về quân số trước Tập đoàn quân số 10 của Đức. Cuộc tập kích của lực lượng Bộ binh Nga sau khi pháo kích đã bị sa lầy trong lúc băng tuyết tan vào mùa xuân, và quân Nga đã trở thành "mồi ngon" cho súng máy của Quân đội Đức. Quân Đức đã đánh cho đối phương tan tành, và các cuộc công kích sau đó của quân Nga vào cuối tháng 3 năm 1916 đều thất bại, ngoại trừ một thắng lợi nhỏ nhoi của tướng Baluyev. Cho đến tháng 4 năm 1916, quân Nga tiếp tục tiến công nhưng cuối cùng quân Đức đã giành lại tất cả những đất đai mà quân Nga chiếm được. Cùng với sự tan băng vào mùa xuân, hỏa lực vượt trội của lực lượng Pháo binh Đức đã bẻ gãy chiến dịch tấn công của người Nga. Quân Nga phải hứng chịu thiệt hại nặng nề (trong số đó có nhiều người bị chết cóng), ngược lại quân Đức chịu tổn thất nhẹ nhàng hơn hẳn. Ngoài thương vong to lớn ra, cuộc tấn công của quân Nga - vốn không hề được chuẩn bị chu đáo - đã không thể làm nên bất cứ điều gì khác.

Một Sĩ quan báo chí thuộc Tổng hành dinh Stavka của Nga cũng phải thừa nhận sự thất bại thảm hại của quân đội mình trong chiến dịch này. Trận đánh hồ Naroch với chiến bại không nhỏ của quân Nga cũng là nỗ lực đầu tiên cho họ nhằm giải nguy cho quân Pháp khỏi cuộc tàn sát tại Verdun. Những chiến thuật mới mẻ của người Sĩ quan Pháo binh Đức là Georg Bruchmüller được xem là tâm điểm cho chiến thắng vang dội của Quân đội Đức trong một cuộc phản công ở trận chiến hồ Naroch. Ngoài ra, quân Đức cũng một lần nữa sử dụng hơi cay trong khi quân Nga không có gì để tránh khỏi hơi độc. Mặt khác, thất bại của quân Nga trong trận hồ Naroch chỉ đem lại cho Mặt trận phía Đông một giai đoạn tạm thời yên tĩnh.

Chú thích

Các trận đánh trong đệ nhất thế chiến
Trận đánh liên quan tới Đức
Trận đánh liên quan tới Nga
Xung đột năm 1916
Nga năm 1916


title: Xa lộ Liên tiểu bang 39

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 39 (tiếng Anh: Interstate 39 hay viết tắt là I-39) là một xa lộ liên tiểu bang tại Trung Tây Hoa Kỳ. I-39 chạy từ Xa lộ Liên tiểu bang 55 tại Normal, tiểu bang Illinois đến Xa lộ 29 tại Rothschild, Wisconsin, khoảng 6 dặm ở phía nam Wausau. I-39 được thiết kế để thay thế Quốc lộ Hoa Kỳ 51, một trong số các xa lộ 2-làn xe bận rộn nhất tại Hoa Kỳ vào đầu thập niên 1980.  I-39 được xây dựng trong thập niên 1980 và thập niên 1990.

Tại tiểu bang Illinois, xa lộ có tổng chiều dài là . Tại tiểu bang Wisconsin, I-39 có chiều dài 182 dặm (293 km). Trừ đoạn dài 8 dặm (13 km) quanh thành phố Portage, xa lộ liên tiểu bang này chạy trùng với ít nhất một xa lộ khác trong tiểu bang.  Từ tiểu bang Illinois đến Portage, I-39 chạy trùng với Xa lộ Liên tiểu bang 90.  Xa lộ Liên tiểu bang 94 nhập vào hai xa lộ này tại Madison cho đến Portage. Với chiều dài , đoạn trùng này là đoạn trùng ba xa lộ dài nhất tại Hoa Kỳ. Từ Portage đi hướng bắc, Quốc lộ Hoa Kỳ 51 được cắm biển chung với xa lộ liên tiểu bang và các lối ra dựa vào số dặm riêng của quốc lộ.

Mô tả xa lộ

Illinois

Tại tiểu bang Illinois, I-39 bắt đầu từ Xa lộ Liên tiểu bang 55 ở phía bắc Bloomington-Normal, Illinois, khu vực nằm dọc cạnh bên Xa lộ Illinois 251. Nó chạy phần lớn theo hướng bắc qua các vùng nông thôn từ thành phố Normal. Khoảng  ở phía bắc thành phố, I-39 qua Sông Illinois bằng Cầu Tưởng niệm Abraham Lincoln dài . Ngay phía bắc Sông Illinois, I-39 chạy về phía tây của các thành phố LaSalle và Peru trước cắt ngang Xa lộ Liên tiểu bang 80. Phía bắc I-80, các tua bin gió của Nông trại gió Mendota Hills có thể nhìn thấy từ mốc dặm 72 tại Mendota đến phía bắc gần Paw Paw. Xa hơn về phía bắc, I-39 chạy dọc theo phía nam và đông Rockford, và trùng với Quốc lộ Hoa Kỳ 20.  Xa lộ Liên tiểu bang nhập vào Xa lộ thu phí Tưởng niệm Jane Addams và Xa lộ Liên tiểu bang 90 gần Cherry Valley. Quốc lộ Hoa Kỳ 51 rời I-39/90 tại South Beloit trong khi đó hai xa lộ trùng I-39/90 tiếp tục đi hướng bắc đến tiểu bang Wisconsin.

Ngoại trừ , tất cả đoạn đường mà Xa lộ Liên tiểu bang 39 đi qua tiểu bang Illinois đều chạy trùng với Quốc lộ Hoa Kỳ 51. Điểm đầu phía nam của I-39 nằm cách Xa lộ Liên tiểu bang 74 ít hơn  khi nó chạy quanh thành phố Normal.

Wisconsin

I-39 đi vào tiểu bang Wisconsin từ tiểu bang Illinois cùng với Xa lộ Liên tiểu bang 90, đi tránh Beloit ở phía đông. Ở phía đông thị trấn này, xa lộ có một nút giao thông lập thể phục vụ các điểm đầu cho cả Xa lộ Wisconsin 81– đi hướng tây vào Beloit– và Xa lộ Liên tiểu bang 43 cung cấp lối đến thành phố Milwaukee. Đoạn trùng I-39/90 tiếp tục đi hướng bắc và nhận thêm Xa lộ Wisconsin 11 tại điểm khoảng 7 dặm (11 km) ở phía bắc nút giao thông lập thể. Xa lộ đi tránh Janesville ở phía đông trong khi đó các nhánh chuyển đường của Quốc lộ Hoa Kỳ 14 và WIS 26 có tạo lối đi đến thị trấn này. Xa lộ tiếp tục theo hướng chính là hướng bắc, qua Sông Rock trước khi có nút giao thông với Xa lộ Wisconsin 59 mà cung cấp lối đi đến Edgerton ở phía tây. Sau đó, xa lộ đi vào Quận Dane khi nó đi qua phía tây Hồ Koshkonong. Quốc lộ Hoa Kỳ 51 nhập vào I-39 và phục vụ như điểm đầu phía nam của WIS 73. US 51 rời xa lộ khoảng 4 mi (6 km) ở phía bắc, khoảng 7 mi (11 km) ở phía đông Stoughton. Xa lộ Liên tiểu bang sau cùng quay hướng tây quanh Utica.  Sau đó nó quay trở về hướng bắc và liên đổi đường với Quốc lộ Hoa Kỳ 12 và Quốc lộ Hoa Kỳ 18 tại thành phố Madison.  I-39 và I-90 đi tránh thành phố Madison ở phía đông.  I-94 nhập vào hai xa lộ trùng tại điểm đầu phía đông của Xa lộ Wisconsin 30. Khoảng 2 mi (3 km) ở phía bắc, xa lộ cắt ngang Quốc lộ Hoa Kỳ 151.

Xa lộ liên tiểu bang cắt ngang Xa lộ Wisconsin 60 tại một nút giao thông cách ranh giới quận khoảng 3 dặm (5 km) về phía bắc và ở phía tây Arlington.  Sau khi qua Sông Wisconsin, I-39 đi qua nút giao thông lập thể với Xa lộ Wisconsin 16 và quay hướng đông bắc đến nút giao thông với Quốc lộ Hoa Kỳ 51.  Quốc lộ nhập vào xa lộ liên tiểu bang và cả hai chạy theo hướng bắc, rồi rời vùng Portage.

Xa lộ Wisconsin 23 nhập vào I-39/US 51 chiều đi hướng bắc, cách ranh giới quận khoảng 4 miles (6 km).  Ba xa lộ cùng đi dọc theo Hồ Buffalo và đến thị trấn Packwaukee.  WIS 23 rời đoạn trùng gần Oxford trong khi đó I-39 theo lộ trình hướng bắc để đi qua Westfield. I-39/US 51 vào Quận Waushara, 6 dặm (10 km) về phía bắc của Westfield.  Khoảng 4 dặm ở phía bắc ranh giới quận, I-39 / US 51 giao cắt với Xa lộ Wisconsin 21 tại Coloma. Tại Quận Portage, I-39/US 51 đi thẳng theo hướng bắc.  I-39/US 51 đi qua hai nút giao thông khi đi qua Quận Portage: Lộ Casimir cách Stevens Point khoảng 4 dặm (6 km) về hướng tây bắc, và Quốc lộ Hoa Kỳ 10 cách Lộ Casimir 2 dặm (3 km) về hướng bắc.  Sau đó, xa lộ chạy song song với Sông Wisconsin khoảng 6 dặm (10 km) đến một nút giao thông nằm ở phía đông Hồ DuBay và cách ranh giới Quận Marathon khoảng 1 dặm (1.6 km) về phía nam.

Xa lộ Wisconsin 34 kết thúc tại nút giao thông với I-39/US 51 tại Knowlton khoảng 3 dặm (5 km) ở tây bắc lối vào xa lộ cao tốc nằm trong Quận Marathon.  Xa lộ cao tốc quay hướng bắc từ nút giao thông này. Xa lộ Wisconsin 153 cắt ngay xa lộ cao tốc khoảng 4 dặm xa hơn về phía bắc trong Mosinee.  Lộ Maple Ridge chạy cắt ngang xa lộ cao tốc khoảng 2 dặm sau đó khi xa lộ cao tốc quay hướng đông bắc vào Rothschild.  I-39 kết thúc tại nút giao thông lập thể với Xa lộ Wisconsin 29 ngay tây nam Wausau.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Illinois Highway Ends: Interstate 39

39


title: Kinh giới sần

text:
Kinh giới sần hay kinh giới nhám; kinh giới gân nổi (danh pháp hai phần: Elsholtzia rugulosa) là một loài thực vật thân thảo trong họ Lamiaceae.

Phân bố
Kinh giới sần là loài bản địa của khu vực Đông Nam Á, chủ yếu là Myanma, Việt Nam và miền nam Trung Quốc (Quảng Tây, Tứ Xuyên, Quý Châu và Vân Nam), tại các vùng đồng cỏ miền núi, các vùng đất bỏ hoang, các khu rừng hay các bụi cây, ở cao độ 1.300-2.800 m.

Đặc điểm
Cay thân thảo tới cây bụi nhỏ. Thân cao 30–150 cm, phân nhiều cành, các cành phủ lông măng trắng rậm rạp. Cuống lá dài 0,5-2,5 cm; phiến lá hình elip tới hình trứng dạng thoi, kích thước 2-7,5 × 1-3,5 cm, dạng giấy, phía gần trục có lông lởm chởm, hơi nhăn nheo, phía xa trục có lông măng xám, gốc lá thuôn tròn tới hình nêm rộng bản, mép lá khía răng cưa tù với gốc nguyên, đỉnh nhọn tới hơi tù; 4-6 cặp gân bên, nổi rõ ở phía xa trục. Chùm hoa đầu cành dài 3–12 cm hoặc hơn, chủ yếu có lông măng trắng; các cụm hoa hình xim có cuống, rậm ở đỉnh cụm hoa, lỏng lẻo ở đế cụm hoa; cuống hoa lớn dài 1,2-2,5 cm; các lá bắc trên hình mác tới hình dùi, 1–3 mm, mép nguyên. Cuống hoa nhỏ ngắn hơn 1 mm. Đài hoa hình chuông, khoảng 1,5 × 1 mm, có lông lởm chởm màu trắng; các răng tương đương hay 2 răng phía sau dài hơn, khoảng 0,7 mm. Tràng hoa màu trắng, đôi khi tía hay hơi vàng, khoảng 4 mm, có lông nhung bên ngoài, có đốt có lông tơ xiên bên trong, ống tràng khoảng 3 mm, rộng khoảng 1,5 mm ở họng; môi trên ngắn hơn 1 mm, đỉnh có khía; thùy giữa của môi dưới hình tròn, khoảng 1 × 1 mm, mép khía không đều; các thùy bên hình bán nguyệt. Các nhị trước thò ra; chỉ nhị hơi có lông. Các quả kiên nhỏ màu hơi vàng, thuôn dài, hơi dẹt, khoảng 1 mm, nhẵn. Ra hoa và tạo quả từ tháng 10 tới tháng 12.

Tác dụng
E. rugulosa được biết đến tại Trung Quốc như là một loại trà thảo dược để chữa trị cảm lạnh và sốt cũng như là loại cây để cung cấp mật hoa cho ong mật.

Luteolin chiết từ Elsholtzia rugulosa đã được chứng minh là có tác dụng bảo vệ thần kinh trong một mô hình tế bào bệnh Alzheimer. Nó chứa các flavonoit glycoside apigenin 4'-O-alpha-D-glucopyranoside và 5,7,3',4'-tetrahydroxy-5'-C-prenylflavone-7-O-beta-D-glucopyranoside, bên cạnh vài glycoside khác. Nó có tác dụng chống lại vi khuẩn kháng methicillin là Staphylococcus aureus. Apigenin và luteolin, các hợp chất có trong loài cây này, có thể giúp chống lại virus cúm H3N2.

Ghi chú

R
Thực vật châu Á
Thực vật được mô tả năm 1890


title: Pink Friday: Roman Reloaded

text:
Pink Friday: Roman Reloaded là album phòng thu thứ hai của nghệ sĩ hip hop người Mỹ Nicki Minaj. Album phát hành ngày 2 tháng 4 năm 2012 dưới cả bản chuẩn và deluxe dưới hãng đĩa Universal Republic (Universal Music Group), Young Money và Cash Money.
Minaj đã làm việc với nhiều nhà sản xuất khác nhau cho album này, gồm Hit-Boy, Dr. Luke, Ester Dean, Rico Beats, RedOne và Oak, cũng như các nghệ sĩ như Cam’ron, Rick Ross, 2 Chainz, Lil Wayne, Nas, Drake, Young Jeezy, Chris Brown, Bobby V và Beenie Man.

Thể loại nhạc trong album được phân chia thành hai nửa: nửa đầu gồm các bài hát hip hop; nửa sau gồm các bài hát nhạc pop và dance, trong đó có mang một phần phong cách disco, teen pop, R&B, Eurodance, Europop và dance-pop.

Từ khi được phát hành, Pink Friday: Roman Reloaded nhận được nhiều đánh giá khác nhau từ giới phê bình. Tại Mỹ, album ra mắt tại vị trí số một bảng xếp hạng Billboard 200, với 253.000 bản trong tuần đầu phát hành. Album cũng dẫn đầu bảng xếp hạng album tại Vương quốc Anh, tiêu thụ 47.000 bản tuần đầu tiên, đưa Minaj trở thành nữ nghệ sĩ nhạc rap đầu tiên làm được điều này. Nó còn đạt vị trí quán quân tại Canada và Scotland, lọt vào top 5 ở New Zealand và Úc. Ngày 22 tháng 6 năm 2012, album đã đạt chứng nhận đĩa Bạch kim cho doanh số 1 triệu bản tiêu thụ được tại Mỹ.

Đĩa đơn đầu tiên, "Starships", phát lần đầu trên On Air with Ryan Seacrest ngày 14 tháng 2 năm 2012 và được phát hành qua iTunes cùng ngày, đã ra mắt tại vị trí 9 trên bảng Billboard Hot 100, và đạt vị trí cao nhất là 5, trở thành đĩa đơn top 10 thứ hai của cô sau "Super Bass". "Starships" cũng lọt vào top 10 ở nhiều quốc gia trên thế giới. Các đĩa đơn tiếp theo đã được phát hành gồm "Right by My Side" (hợp tác với Chris Brown), "Beez in the Trap" (hợp tác với 2 Chainz) và "Pound the Alarm".

Để quảng bá cho album, Nicki Minaj đã khởi đầu chuyến lưu diễn đầu tiên của cô, Pink Friday Tour, bắt đầu từ tháng 5 năm 2012, đi qua Bắc Mỹ, châu Á, châu Âu và Úc. Cô sẽ có chuyến lưu diễn tiếp theo Pink Friday: Reloaded Tour để quảng bá cho album ở châu Âu, bắt đầu từ tháng 10 năm 2012.

Danh sách bài hát

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng tuần

Chứng nhận
{|class="wikitable"
!Quốc gia
!Cấp bởi
!Chứng nhận
|-
|Hoa Kỳ
| style="text-align:center;"|RIAA
| style="text-align:center;"|Bạch kim
|-

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Liên kết ngoài

Album năm 2012
Album của Nicki Minaj
Album sản xuất bởi Benny Blanco
Album sản xuất bởi Dr. Luke
Album sản xuất bởi RedOne


title: Chi Kinh giới

text:
Chi Kinh giới (danh pháp khoa học: Elsholtzia) là một chi thực vật thân thảo trong họ Lamiaceae với khoảng 40 loài đã được công nhận. Tại Việt Nam có khoảng 7 loài, với tên gọi có chứa cụm từ kinh giới. Tên gọi các loài còn lại chủ yếu phiên âm từ tiếng Trung (do tại Trung Quốc có tới 33 loài thuộc chi này), đa phần đều được gọi là 香薷 (hương nhu) nhưng tất cả các loài "hương nhu" này đều không có ở Việt Nam.

Các loài
Elsholtzia amurensis – hương nhu Amur. Khu vực Amur thuộc Nga.
Elsholtzia angustifolia. Triều Tiên, Mãn Châu.
Elsholtzia argyi – hương nhu hoa tím. Miền nam Trung Quốc, trồng tại Nhật Bản, Việt Nam?.
Elsholtzia beddomei. Myanmar, Thái Lan.
Elsholtzia blanda – kinh giới rừng, chùa dù, tứ phương hao. Hoa Nam, Himalaya, Đông Dương, Sumatra.
Elsholtzia bodinieri – đông tử tô. Quý Châu, Vân Nam.
Elsholtzia capituligera – hương nhu hoa đầu. Tây Tạng, Tứ Xuyên, Vân Nam.
Elsholtzia cephalantha – hương nhu hoa đầu nhỏ. Tứ Xuyên.
Elsholtzia ciliata – kinh giới, hương nhu. Phổ biến rộng từ Siberia qua Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản tới Đông Dương.
Elsholtzia communis – kinh giới bông, kinh giới hoa bông, kinh giới phổ biến, cát long thảo. Myanmar, Thái Lan, Việt Nam.
Elsholtzia concinna. Nepal, Sikkim, Bhutan.
Elsholtzia cyprianii – dã thảo hương. Trung và nam Trung Quốc.
Elsholtzia densa – hương nhu hoa rậm. Ấn Độ, Pakistan, Nepal, Bhutan, Afghanistan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Tây Tạng, Tân Cương, Mông Cổ, Trung Quốc.
Elsholtzia eriocalyx – hương nhu đài hoa lông. Hoa Nam.
Elsholtzia eriostachya – hương nhu bông lông. Trung Quốc, Himalaya, Tây Tạng.
Elsholtzia feddei – hương nhu cao nguyên. Trung Quốc, Tây Tạng.
Elsholtzia flava – hương nhu hoa vàng. Trung Quốc, Himalaya.
Elsholtzia fruticosa – kê cốt sài. Trung Quốc, Himalaya, Tây Tạng, Myanmar.
Elsholtzia glabra – hương nhu sáng. Trung Quốc.
Elsholtzia griffithii. Myanmar, Assam.
Elsholtzia hallasanensis (có thể là Elsholtzia ciliata. Đồng nghĩa: Elsholtzia springia). Đảo Jeju-do (Hàn Quốc).
Elsholtzia heterophylla – hương nhu lá lạ. Myanmar, Vân Nam.
Elsholtzia hunanensis – hương nhu Hồ Nam. Hoa Nam.
Elsholtzia kachinensis – thủy hương nhu. Hoa Nam, Myanmar, Thái Lan.
Elsholtzia litangensis. Tứ Xuyên.
Elsholtzia luteola – hương nhu vàng nhạt. Tứ Xuyên, Vân Nam.
Elsholtzia minima. Đảo Jeju-do (Hàn Quốc).
Elsholtzia myosurus – hương nhu đuôi chuột. Tứ Xuyên, Vân Nam.
Elsholtzia nipponica – hương nhu Nhật. Nhật Bản.
Elsholtzia ochroleuca – hương nhu trắng vàng. Tứ Xuyên, Vân Nam.
Elsholtzia oldhamii – hương nhu Đài Loan. Đài Loan.
Elsholtzia penduliflora – kinh giới rủ, kinh giới hoa rủ, chùa dù, đại hoàng dược. Vân Nam, Thái Lan, Việt Nam.
Elsholtzia pilosa – kinh giới lông, hương nhu lông dài. Trung Quốc, Himalaya, Myanmar, Việt Nam.
Elsholtzia pubescens – hương nhu không lông. Java, Bali, Lombok, Timor, Sulawesi.
Elsholtzia pygmaea – hương nhu lùn. Van Nam.
Elsholtzia rugulosa – kinh giới sần, kinh giới nhám, kinh giới gân nổi, kinh giới nhăn, dã bạt tử. Hoa Nam, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam.
Elsholtzia serotina (có thể là Elsholtzia ciliata?) – hương nhu nham sanh. Hoa Bắc, Triều Tiên, Nhật Bản, Primorye (Nga).
Elsholtzia souliei – hương nhu Xuyên Điền. Tứ Xuyên, Vân Nam.
Elsholtzia splendens – hương nhu hải châu. Trung Quốc, Triều Tiên.
Elsholtzia stachyodes – hương nhu hình bông. Tiểu lục địa Ấn Độ.
Elsholtzia stauntonii – mộc hương nhu. Hoa Bắc.
Elsholtzia strobilifera – hương nhu bông tròn. Trung Quốc, Himalaya, Myanmar.
Elsholtzia winitiana – kinh giới đất, kinh giới dày, kinh giới lông trắng, hương nhu trắng. Vân Nam, Quảng Tây, Lào, Thái Lan, Việt Nam.

Lưu ý
Tên gọi hương nhu trong tiếng Việt lại dùng để chỉ một vài loài thuộc chi Ocimum cùng họ.

Tên gọi 荆芥 (kinh giới) trong tiếng Trung lại dùng để chỉ các loài trong chi Nepeta (và cả Schizonepeta nếu như chi này được coi là tách biệt với Nepeta) cùng họ.

Tên gọi kinh giới trong tiếng Việt cũng được dùng với một vài loài thuộc chi Rau muối (Chenopodium) không có quan hệ họ hàng gì.

Ghi chú

E


title: Trận Artois lần thứ nhất

text:
Trận Artois lần thứ nhất là một trận đánh trên Mặt trận phía Tây của cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất, diễn ra giữa Quân đội Pháp và Quân đội Đế quốc Đức ở miền Bắc nước Pháp. Là cuộc tiến công của quân Pháp nhằm vào quân Đức, trận chiến này là nỗ lực đầu tiên của cả hai phe nhằm phá vỡ cục diện bế tắc đã tồn tại trên Mặt trận phía Tây sau trận Ypres lần thứ nhất. Tuy nhiên, quân Đức đã ngăn chặn được cuộc tiến công của quân Pháp tại Artois, đánh dấu sự thất bại của nỗ lực này.

Sau khi tình trạng bế tắc bắt đầu vào tháng 11 năm 1914, Tổng tư lệnh Quân đội Pháp là Joseph Joffre chủ trương liên tiếp tấn công các hàng phòng ngự của Quân đội Đức. Ông chia rẽ Mặt trận phía Tây thành các khu vực "tích cực" và "bị động", và quyết tâm dồn những nỗ lực của người Pháp vào những khu vực "tích cực" Artois và Champagne, nhằm giáng đòn vào "cái vai" của chỗ lồi của người Đức từ Flanders đến Verdun, cùng với hai tuyến đường xe lửa chính yếu của người Đức. Vào đầu tháng 12 năm 1914, Joffre ra lệnh cho Tập đoàn quân số 10 của Pháp tấn công quân Đức tại Artois và Tập đoàn quân số 4 cũng tấn công đồng loạt ở Champagne. Các vấn đề hậu cần đã ngăn trở những cuộc tấn công nhử mồi của quân Anh, quân Pháp và quân Bỉ mà Joffre mong muốn vào tháng 12 năm ấy.

Tuy nhiên, vào ngày 17 tháng 12 năm 1914, trận Artois lần thứ nhất được khơi mào khi Tập đoàn quân số 10 của Pháp tiến công các đơn vị thuộc Tập đoàn quân số 6 của Đức dưới quyền Thái tử xứ Bayern tại đồi Vimy. Tuy rằng Quân đoàn dưới quyền Tướng Philippe Pétain đã chiếm được một khoảng đất thuộc tiền tuyến của quân Đức, cuộc tiến công nhìn chung là thất bại do nhiều lý do. Vào ngày 4 tháng 1 năm 1915, quân Pháp phải chấm dứt tấn công mà không thể thu được thắng lợi nào đáng kể. Không những trận Artois lần thứ nhất mà cuộc tiến công của quân Pháp tại Champagne cũng không thể nào xoay chuyển thế trận. Thất bại của quân Pháp trong trận chiến Artois cũng chứng tỏ họ đã không thể hồi phục hoàn toàn sau những cuộc giao tranh khốc liệt vào mùa thu năm 1914. Song, sau thất bại này, Joffre tiếp tục tổ chức những chiến dịch tấn công dồn dập tại khu vực đó.

Bối cảnh lịch sử
Sau khi tình hình bế tắc mở đầu trên Mặt trận phía Tây vào tháng 11 năm 1914, Quân đội Đức giữ thế phòng ngự tại Pháp và Bỉ.

Chú thích

Xung đột năm 1914
Các trận đánh trong đệ nhất thế chiến
Trận đánh liên quan tới Đức
Trận đánh liên quan tới Pháp
Pháp năm 1914
Pháp năm 1915
Xung đột năm 1915


title: Fairey Firefly II

text:
Fairey Firefly IIM là một loại máy bay tiêm kích của Anh trong thập niên 1930. Đây là loại máy bay có cấu trúc hoàn toàn bằng kim loại, hai tầng cánh, một động cơ, một chỗ ngồi. Do hãng Fairey Aviation Company Limited chế tạo, được trang bị chủ yếu cho Không quân Bỉ từ thập niên 1930 tới khi Chiến tranh thế giới II nổ ra.

Thiết kế và phát triển
Firefly là một thiết kế do công ty Fairey Aviation tự thực hiện, Marcel Lobelle là kỹ sư thiết kế chính. Đây là một thiết kế hoàn toàn mới, nó có rất ít điểm chung với loại máy bay Firefly I cùng tên. Firefly II được phát triển nhằm đáp ứng Đặc tả kỹ thuật F.20/27 của Bộ không quân Anh về một loại máy bay tiêm kích đánh chặn một chỗ. Chuyến bay đầu tiên diễn ra vào ngày 5 tháng 2 năm 1929.

Firefly II cùng Hawker Fury tham gia một cuộc cạnh tranh giành hợp đồng cung cấp máy bay cho RAF, Firefly II có tốc độ cao nhưng lại bị chỉ trích vì hệ thống điều khiển nặng hơn Fury. Quan trọng hơn, nó vẫn tiếp tục dùng cấu trúc chủ yếu bằng gỗ dù yêu cầu của Bộ không quân là mẫu máy bay có cấu trúc bằng kim loại. Điều này dẫn đến Hawker Fury đã giành chiến thằng. Sau đó, mẫu thử Firefly II được làm lại và đổi tên thành Firefly IIM, chữ M có nghĩa là cấu trúc hoàn toàn bằng kim loại của mẫu thử làm lại.

Một mẫu thử sửa lại với sải cánh dài hơn có tên gọi là Firefly III đã được chế tạo, bay lần đầu ngày 17 tháng 5 năm 1929. Mẫu Firefly III này là để đáp ứng Đặc tả kỹ thuật N21/26 về một mẫu máy bay tiêm kích trang bị cho tàu sân bay, thay thế cho loại Fairey Flycatcher. Giống như mẫu tiêm kích dành cho không quân, nó cũng được làm lại với các thành phần bằng kim loại nhiều hơn và có tên gọi Firefly IIIM, nhưng cuối cùng Firefly III cũng bị đánh bại bởi mẫu máy bay Hawker Nimrod của Hawker. Mặc dù không được đặt hàng chế tạo, nhưng Firefly IIIM được lắp phao nổi và dùng làm máy bay huấn luyện tại Phi đội tốc độ cao của RAF, chuẩn bị cho cuộc đua Schneider Trophy năm 1931.

Lịch sử hoạt động
Một hợp đồng chế tạo 25 chiếc IIM đã được Không quân Bỉ ký với hãng Fairey Aviation, tiếp sau là một hợp đồng khác đặt mua 62 chiếc sẽ do Avions Fairey, một chi nhánh ở Bi của hãng Fairey Aviation thực hiện. Khi Chiến tranh thế giới II bùng nổ, Firefly IIM phục vụ trong quân đội Bỉ một thời gian từ tháng 5 tới tháng 6 năm 1940.

2 chiếc Firefly của Bỉ đã được chuyển đổi thành Firefly IV, trang bị động cơ 785 hp (585 kW) Hispano-Suiza 12Xbrs, nhưng hiệu quả mang lại không nhiều. 1 chiếc Firefly đã được cung cấp cho Liên Xô

Biến thể
 Fairey Firefly II
Mẫu thử tiêm kích một chỗ, trang bị động cơ piston 480 hp (360 kW) Rolls-Royce Kestrel. 1 chiếc được chế tạo.
 Fairey Firefly IIM
Máy bay tiêm kích một chỗ, làm bằng kim loại.
 Fairey Firefly III
Mẫu thử tiêm kích trang bị cho tàu sân bay. 1 chiếc được chế tạo.
 Fairey Firefly IIIM
Fairey Firefly III làm lại với cấu trúc kim loại và định danh lại thành Firefly IIIM.
 Fairey Firefly IV
2 chiếc Firefly II của Bỉ hoán đổi, lắp động cơ 785 hp (585 kW) Hispano-Suiza 12Xbrs.

Quốc gia sử dụng

Không quân Bỉ

Không quân Hoàng gia
Phi đội tốc độ cao RAF

Tính năng kỹ chiến thuật (Firefly IIM)
The Complete Book of Fighters

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 7,52 m (24 ft 8 in)
Sải cánh: 9,60 m (31 ft 6 in)
Chiều cao: 2,85 m (9 ft 4 in)
Diện tích cánh: 22 m² (236,8 ft²)
Trọng lượng rỗng: 1.083 kg (2.387 lb)
Trọng lượng có tải: 1.490 kg (3.285 lb)
Động cơ: 1 động cơ Rolls-Royce F.XIS, 480 hp (358 kW)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 282 km/h (175 mph, 152 kn)
Tầm bay: 386 km (209 nmi, 240 mi)
Trần bay: 9.400 m (30.840 ft)
Lực nâng của cánh: 67,7 kg/m² (13,9 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,24 kg/kW (0,15 hp/lb)

Vũ khí
 2 khẩu súng máy Vickers 0.303 in (7,7 mm)

Xem thêm

Máy bay có sự phát triển liên quan
Fairey Firefly I
Fairey Firefly IIIM

Máy bay có tính năng tương đương
Hawker Fury

Danh sách khác
 Danh sách máy bay quân sự giữa hai cuộc chiến tranh thế giới
 Danh sách máy bay tiêm kích

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Green, William and Gordon Swanborough. The Complete Book of Fighters. New York: Smithmark, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
 Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7
 Pacco, John. "Fairey Firefly" Belgisch Leger/Armee Belge: Het militair Vliegwezen/l'Aeronautique militaire 1930-1940. Artselaar, Belgium, 2003, pp. 32–38. ISBN 90-801136-6-2.
 Taylor, H.A. Fairey Aircraft since 1915. London: Putnam, 1988. ISBN 0-370-00065-X.

Liên kết ngoài
British Aircraft of WWII

Máy bay quân sự Anh thập niên 1920
Firefly II
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Xa lộ Liên tiểu bang 27

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 27 (tiếng Anh: Interstate 27 hay viết tắt là I-27) là một xa lộ liên tiểu bang nội tiểu bang nằm hoàn toàn trong tiểu bang Texas, từ thành phố Lubbock chạy lên hướng bắc đến Xa lộ Liên tiểu bang 40 trong thành phố Amarillo. Hai thành phố này là hai thành phố duy nhất có tên trên bản chỉ dẫn lộ trình trên I-27; các thành phố và thị trấn khác được I-27 phục vụ gồm có New Deal, Abernathy, Hale Center, Plainview, Kress, Tulia, Happy, và Canyon. I-27 chính thức được đặt tên là Xa lộ Tưởng niện Marshall Formby để vinh danh cựu luật sư và Thượng nghị sĩ Tiểu bang Texas, Marshall Formby. Tuy nhiên tên này không được sử dụng rộng rải bằng tên I-27. Toàn tuyến đường của I-27 thay thế cho Quốc lộ Hoa Kỳ 87.

Mô tả xa lộ

Một phần lớn lộ trình của I-27 nằm trên cựu Quốc lộ Hoa Kỳ 87, nhưng một vài đoạn đi qua các khu vực đô thị thì bị chuyển hướng để đi tránh. Cũng có hai khu vực dài hơn nơi Quốc lộ Hoa Kỳ 87 vẫn đi theo con đường cũ.

Xa lộ bắt đầu tại một điểm dọc theo Quốc lộ Hoa Kỳ 87 ở phía nam khu phố chính của Lubbock. Mốc dặm 0 được cắm gần Phố số 7, khoảng 5 dãy phố ở phía nam Xa lộ vành đai 289.

Bề rộng 6 làn xe bắt đầu tại lối ra 1 và giữ nguyên như vậy khi đi qua thành phố Lubbock. Các điểm kết nối và giao cắt chính trong thành phố gồm có Quốc lộ Hoa Kỳ 62/Xa lộ Tiểu bang 114 và Quốc lộ Hoa Kỳ 82.

I-27 sau đó đi qua New Deal, đi tránh phần trung tâm của thị trấn ở phía tây. Tại lối ra 15, I-27 bắt đầu đi song song với đường sắt Plainview Sub. Khi xa lộ gần đến Abernathy, I-27 bẻ cong hướng tây ra khỏi tuyến đường sát Plainview Sub. Mặc dù vị trí của I-27 nằm ở phía bắc Abernathy, 1/2 dặm (1 km) phía tây của tuyến đường sắt, tất cả các nút giao thông giữa Abernathy và Hale Center, ngoại trừ một tại Lộ Nông trại đến Chợ (lối ra 24), sử dụng cấu hình tương tự là xa lộ I-27 chạy băng qua bên trên tất cả các con lộ khác. Gần đến Hale Center, I-27 quay lên đông bắc khi nó tách khỏi Lộ Nông trại đến Chợ 1424 (lối ra 36) tại một nút giao thông đơn giản. Xa lộ đi qua thành phố khoảng 1 dãy phố ở phía đông con đường cũ mà hiện nay là Xa lộ Thương mại Liên tiểu bang 27. Khi nó rời Hale Center, I-27 quay lên hướng đông bắc, đi theo phía tây bắc của tuyến đường sắt.

Xa lộ Thương mại Liên tiểu bang 27 sinh ra tại lối ra 45 để đi qua Plainview trong khi đó I-27 đi về phía tây của thành phố này trên một con đường tránh. Xa lộ Thương mại Liên tiểu bang 27 kết thúc tại một nút giao thông nằm ở phía bắc Plainview, nơi I-27 lại bắt đầu chạy song song với đường sắt Plainview Sub về hướng tây.

Sau khi rời Quốc lộ Hoa Kỳ 87, I-27 không chạy bên cạnh tuyến đường sắt nữa. US 87 lại nhập vào xa lộ cao tốc tại một nút giao thông ở phía bắc Tulia. Sau vài nút giao thông nằm cạnh đường sắt, Quốc lộ Hoa Kỳ 87 lại tách ra ở phía nam thị trấn Happy.

I-27 chạy trùng với Quốc lộ Hoa Kỳ 60 và 87 từ lối ra 110 ở phía bắc Canyon đến cuối đường của nó tại thành phố Amarillo.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Interstate-Guide: I-27

27


title: Fairey Fox

text:
Fairey Fox là một loại máy bay ném bom hạng nhẹ/tiêm kích hai tầng cánh của Anh trong thập niên 1920 và 1930. Ban đầu được chế tạo ở Anh cho Không quân Hoàng gia (RAF), nhưng nó tiếp tục được chế tạo và sử dụng tại Bỉ một thời gian sau khi bị Anh thải loại.

Thiết kế và phát triển

Fox I
Năm 1923, người thành lập và là kỹ sư trưởng của Fairey Aviation là Charles Richard Fairey, thất vọng với mẫu máy bay ném bom Fawn của mình, do những hạn chế của các đặc tả kỹ thuật của Bộ không quân, đã chậm hơn so với mẫu Airco DH.9A. Khi nhìn thấy Curtiss CR, trang bị động cơ Curtiss D-12 V-12 giành chiến thắng trong cuộc đua Schneider Trophy năm 1923, Fairey nhận thấy động cơ này sẽ rất thích hợp với một mẫu máy bay ném bom mới, ông đã mua một mẫu động cơ và giấy phép để sản xuất.

Fairey bắt đầu thiết kế một máy bay ném bom quanh động cơ này, thiết kế chi tiết được thực hiện bởi một đội ban đầu do Frank Duncanson đứng đầu, về sau là Marcel Lobelle. Kết quả là mẫu máy bay Fairey Fox, đây là một máy bay hai tầng cánh với lớp cánh so le, cấu trúc làm từ gỗ và kim loại. Curtiss D-12 được đặt ở phía đầu, bộ tản nhiệt gắn ở dưới của cánh trên, bộ tản nhiệt thứ hai có thể thu gập vào được trong thân theo yêu cầu. Phi công và xạ thủ ngồi gần nhau trong buồng lái kiểu nối tiếp, xạ thủ trang bị một khẩu súng Lewis tốc độ bắn cao, được thiết kế để giảm lực cản, phi công trang bị súng máy Vickers. Máy bay có thể mang được bom nặng tới 460 lb dưới cánh, xạ thủ được trang bị kính ngắm thả bom.

Mẫu thử của Fox bay lần đầu tại Hendon vào ngày 3/1/1925, nó đã thể hiện sự cơ động và khả năng điều khiển tốt. Mặc dù vậy, trong Bộ không quân có nhiều ý kiến phản đổi mẫu máy bay mới, vả lại Fox không được thiết kế theo đặc tả kỹ thuật chính thức và có một số tính năng, ví dụ như thùng nhiên liệu trong thân, đi ngược lại với tiêu chuẩn chính thức. Và quan trọng nhất, nó mang một động cơ của Mỹ. (Mặc dù Fairey đã thương lượng một giấy phép sản xuất D-12 tại Anh, nhưng cuối cùng công ty vận phải nhập 50 chiếc từ Mỹ.) Tuy nhiên, khi chứng kiếm Fox trình diễn vào ngày 28/7/1925, Đại tướng không quân Hugh Trenchard, tham mưu trưởng không quân, đã thông báo rằng "Ông Fairey, tôi đã quyết định đặt hàng một phi đoàn các máy này ", do đó một hợp đồng chính thức mua 18 chiếc Fox đã được ký kết.

Fox thế hệ thứ hai
Năm 1926, Bộ không quân đã đưa ra Đặc tả kỹ thuật 12/26 về một loại máy bay ném bom hạng nhẹ mới cho Không quân Hoàng gia Anh. Lúc này, không giống như các đặc tả kỹ thuật trước đó, đặc tả kỹ thuật mới đã nhấn mạnh vào hiệu năng. Lúc đầu, Fairey đã không được thông báo về đặc tả kỹ thuật mới, và được một bản sao sau khi gửi thư phản đối lên Bộ không quân. Để đáp ứng yêu cầu này, đội của Lobelle đã thiết kế ra Fox IIM, một mẫu máy bay mới với cấu trúc kim loại theo yêu cầu của Đặc tả kỹ thuật, trang bị động cơ Rolls-Royce F.XIB (sau này đổi tên thành Rolls-Royce Kestrel). Nó bay lần đầu ngày 25/10/1929. Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh giữa mẫu thử Hawker Hart và Avro Antelope đã diễn ra từ một năm trước, và Hart đã nhận được đơn đặt chế tạo ban đầu vào tháng 6/1929.

Dù RAF không muốn Fox IIM, Fairey đã trình diễn Fox IIM cho Không quân Bỉ, lúc này Bỉ đang tìm kiếm một loại máy bay ném bom hạng nhẹ thay thế cho Breguet 19; ngoài ra Bỉ cũng đã mua các máy bay tiêm kích Fairey Firefly II từ Fairey, Fairey cũng có một công ty con tại Bỉ là Avions Fairey để chế tạo Firefly. Fox IIM đã thành công và giành một đơn đặt hàng 12 chiếc Fox II trinh sát chế tạo tại Anh, và đơn hàng khác sẽ do Avions Fairey tại Bỉ thực hiện.

Lịch sử hoạt động
Fox đưa vào trang bị cho Phi đoàn 12 RAF vào tháng 6/1926. Fox đã chứng minh có hiệu suất bay ngoạn mục, nó bay nhanh hơn Fairey Fawns 50 mph (80 km/h), và bay nhanh gần với các máy bay tiêm kích mới cùng thời. Do tốc độ bay của Fox, nên Phi đoàn 12 đã được yêu cầu phải bay dưới 140 mph (225 km/h) trong cuộc tập trận phòng không hàng năm. Mặc dù vậy, RAF không trang bị Fox cho các phi đoàn khác của mình, chỉ có 28 chiếc được mua, các máy bay sau lắp động cơ Rolls-Royce Kestrel, những chiếc ban đầu lắp động cơ Curtiss về sau cũng chuyển sang lắp động cơ Kestrel. Phi đoàn 12 sau này đã chọn mặt cáo để làm phù hiệu phi đoàn, Fox hoạt động cho đến năm 1931, sau đó bị thay thế bởi Hawker Hart. Fox vẫn được dùng làm máy bay huấn luyện tạ Trường không quân Hoàng gai Cranwell đến năm 1933.

2 chiếc Fox Mk.I cỗ lỗ đã tham dự cuộc đua MacRobertson năm 1934 từ London tới Melbourne. 1 chiếc đã rơi tại Ý, làm chết phi công. Chiếc còn lại do Ray Parer (người Úc) lái, ông là một tay lái từng tham gia cuộc đua từ Anh tới Úc năm 1919. Khi Ray Parer tới Paris thì đã có thông tin về người chiến thắng cuộc đua. Dù vậy Parer và phi công phụ là Geoff Hemsworth tiếp tục cuộc hành trình và sôi động, họ phải mất gần 4 tháng mới đến Melbourne.

Những chiếc Fox II đầu tiên đưa vào trang bị của Không quân Bỉ vào đầu năm 1932 trong vai trò trinh sát, với một chiến thắng trong cuộc đua vòng quanh Alp cho máy bay quân sự 2 chỗ tại hội thảo hàng không Zurich năm 1932. Fox tiếp tục được sản xuất tại Avions Fairey ở Gosselies trong thập niên 1930, tạo thành xương sống của không quân Bỉ, được sử dụng trong các nhiệm vụ trinh sát thuần túy, ném bom trinh sát và tiêm kích hai chỗ. Sau này nó được trang bị buồng lái kín và động cơ Hispano-Suiza 12Y mạnh hơn.

Hơn 100 chiếc Fox vẫn thuộc các đơn vị tuyến đầu của Không quân Bỉ khi cuộc xâm lăng của Đức bắt đầu ngày ngày 10/5/1940. Dù yếu kém hoàn toàn so với các máy bay của Luftwaffe, chúng vẫn bay 75 phi vụ và thậm chí còn bắn rơi một chiếc Messerschmitt Bf 109.

Biến thể
Fox I
Trang bị động cơ 450 hp (338 kW) Curtiss D-12 (còn gọi là Fairey Felix). 25 chiếc (gồm cả mẫu thử).
Fox IA
Fox I trang bị động cơ 490 hp (366 kW) Rolls-Royce Kestrel. 3 chiếc chế tạo mới và 8 chiếc chuyển đổi.
Fox IIM
Máy bay ném bom cấu trúc kim loại trang bị động cơ 480 hp (358 kW) Rolls-Royce Kestrel IB. 1 mẫu thử.
Fox II
Phiên bản sản xuất IIM cho Bỉ. Lắp động cơ tăng áp Kestrel IIS. 12 chiếc do Fairey chế tạo ở Anh, 31 chiếc khác do Avions Fairey ở Gosselies, Bỉ chế tạo (gồm 2 chiếc Fox IIS có hệ thống điều khiển kép).
Fox III
Tên định danh dùng cho mẫu máy bay chế tạo ở Anh, lắp động cơ Kestrel (sau đổi tên thành Fox IV) và máy bay huấn luyện 2 chỗ cho Bỉ (còn gọi là Fox Trainer) trang bị động cơ 360 hp (270 kW) Armstrong Siddeley Serval.
Fox IIIS
Fox Trainer lắp động cơ Kestrel IIMS. 5 chiếc do Avions Fairey chế tạo bổ sung.
Fox III
Kestrel IIS cộng thêm 2 súng máy phía trước. 13 chiếc chế tạo tại Gosselies.
Fox IIIC
(C nghĩa là Combat) – Phiên bản trinh sát/ném bom cho Bỉ, lắp động cơ Kestrel IIS. 48 chiếc chế tạo tại Bỉ, gồm 1 chiếc huấn luyện có hệ thống điều khiển kép Fox Mk IIICS. Sau đó vài chiếc cuối lắp động cơ 600 hp 448 kW) Kestrel V.
Fox IV
Dùng để trình diễn ở Anh (Fox III cũ).
Fox IV
Fox II chuyển đổi với động cơ Hispano-Suiza 12Ybrs. Bay lần đầu ngày 31/1/1934.
Fox IV
Fox VIR
Fox VIC
Fox VII
Fox VIII

Quốc gia sử dụng

Không quân Bỉ

Không quân Peru
Hải quân Peru

Không quân Thụy Sĩ – Thụy Sĩ nhận 2 chiếc Fox VIR.

Không quân Hoàng gia
Phi đoàn 12 RAF

Tính năng kỹ chiến thuật (Fairey Fox VIR)
War Planes of the Second World War: Volume Seven Bombers and Reconnaissance Aircraft

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 2
Chiều dài: 30 ft 9 in (9.38 m)
Sải cánh: 37 ft 11 in (11.56 m)
Chiều cao: 11 ft 6½ in (3.52 m)
Diện tích cánh: 362 ft² (33.7 m²)
Trọng lượng rỗng: 2,920 lb (1,327 kg)
Trọng lượng có tải: 5,170 lb (2,350 kg)
Động cơ: 1 × Hispano-Suiza 12 Ybrs, 860 hp (640 kW)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 224 mph (195 knots, 361 km/h) trên độ cao 13,100 ft (4,000 m)
Tầm bay: 634 mi (551 nmi, 1,020 km)
Trần bay: 32,800 ft (10,000 m)

Vũ khí
 2 súng máy phía trước và 1 súng máy phía sau
 Bom 220 lb (100 kg)

Xem thêm

Máy bay có sự phát triển liên quan
 Fairey Firefly II

Máy bay có tính năng tương đương
 Hawker Hart
 Renard R.31

Danh sách khác
 Danh sách máy bay quân sự giữa hai cuộc chiến tranh thế giới

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Garcia, Dionisio. "Air Force on the Edge: Belgian Military Aviation in 1940". Air Enthusiast, No. 96, November/December 2001. Stamford, Lincs, UK:Key Publishing. các trang 65–68.
 Green, William. War Planes of the Second World War:Volume Seven Bombers and Reconnaissance Aircraft. London:Macdonald, 1967.
 Jarrett, Philip. "By Day and By Night: Fairey Fox", Part 1. Aeroplane Monthly, December 1993. London:IPC. các trang 26–31. ISSN 0143-7240.
 Jarrett, Philip. "By Day and By Night: Fairey Fox", Part 2. Aeroplane Monthly, January 1994. London:IPC. các trang 44–48. ISSN 0143-7240.
 Mason, Francis K. The British Bomber since 1914. London:Putnam, 1994. ISBN 0-85177-861-5.
 Pacco, John. "Fairey Fox" Belgisch Leger/Armee Belge: Het militair Vliegwezen/l'Aeronautique militaire 1930-1940. Artselaar, Belgium, 2003, các trang 39–48. ISBN 90-801136-6-2.
 von Rauch, Herbert. "A South American Air War...The Letcia Conflict." Air Enthusiast. Issue 26, December 1984-March 1985. Bromley, Kent, UK: Pilot Press Ltd. Pages 1–8. ISSN 0143-5450.
 Taylor, H A. Fairey Aircraft since 1915. London: Putnam and Company, 1974. ISBN 0-370-00065-X.
 Thetford, Owen. "By Day and By Night: Fairey Fox", Part 3. Aeroplane Monthly, February 1994. London:IPC. các trang 32–39. ISSN 0143-7240.

Fox
Máy bay quân sự Anh thập niên 1920
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay ném bom
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay trinh sát
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Bãi cạn Truro

text:
Bãi cạn Truro (tiếng Anh: Truro Shoal; ; Hán-Việt: Hiến Pháp ám sa) là một bãi san hô ngầm thuộc Biển Đông. Thuyền trưởng tàu Truro, Thomas Joseph Duggan, đã đặt tên cho bãi cạn này vào sáng ngày 30 tháng 9 năm 1857 trên hải trình từ Singapore đến Hồng Kông.

Đài Loan và Trung Quốc đều tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Truro và xem thực thể địa lý này là một phần của "quần đảo Trung Sa". Philippines cho rằng bãi này thuộc vùng đặc quyền kinh tế của mình.

Bãi cạn Truro nằm riêng biệt ở phía tây bắc của bãi cạn Scarborough và cách bãi cạn Pygmy (tiếng Anh: Pygmy Shoal) thuộc bãi Macclesfield khoảng 110 hải lý (204 km) về phía đông. Bãi này sâu 18,2 m.

Xem thêm
 Bãi cạn Scarborough
 Bãi Macclesfield

Chú thích

Lãnh thổ tranh chấp


title: Rockstar New England

text:
Rockstar New England, tiền thân là Mad Doc Software là một công ty phát triển trò chơi máy tính do Tiến sĩ Ian Lane Davis thành lập vào năm 1999. Công ty có trụ sở tại New England ở Andover, Massachusetts, phía bắc Boston, Mỹ.

Tổng quan
Mad Doc Software ban đầu được thành lập bởi Tiến sĩ Ian Lane Davis, một chuyên gia về trí tuệ nhân tạo. Công ty kết hợp với kết nối mạng, đồ họa, và công nghệ AI vào các trò chơi của họ (Empire Earth II sử dụng Engine Mad Doc’s Mad3D và công nghệ MadAI).

Lịch sử

Mad Doc Software

Tiến sĩ Davis bắt đầu thành lập Mad Doc Software ở Andover vào năm 1999 ngay trước khi di chuyển tới Lawrence một năm sau đó.

Năm 2001, Mad Doc hoàn thành trò Star Trek: Armada II cho hãng Activision, thêm vào tính năng chơi 3D, AI nâng cao và các tính năng khác. Nhóm Mac Doc cũng cung cấp một game đánh golf thuộc thể loại platform không dây cho điện thoại di động JAMDAT, cũng như thiết kế AI cho phần tiếp theo của trò chơi máy tính từ một nhà xuất bản phần mềm lớn.

Vào tháng 3 năm 2002, Mad Doc đã hoàn thành tựa game mô phỏng phi đội thời Thế chiến thứ II mang tên Jane's Attack Squadron. Vào mùa thu năm 2002, công ty phát hành tựa game Empire Earth: The Art of Conquest, bản mở rộng chính thức của Empire Earth thay cho Sierra Entertainment.

Tháng 11 năm 2003, Microsoft Game Studios cho phát hành tựa game Dungeon Siege: Legends of Aranna. Mad Doc đã phát triển một bản mở rộng cho Dungeon Siege có thêm nhiều tính năng mới và AI cải tiến. Công ty đã lọt vào vòng chung kết cho giải thưởng "Trò chơi nhập vai máy tính của năm" (Computer Role Playing Game of the Year) từ Viện Nghệ thuật và Khoa học Tương tác là nhờ bản mở rộng này.

Kế đến vào mùa xuân năm 2005, cho công ty phát hành Empire Earth II. Họ bổ sung thêm nhiều tính năng mới bao gồm AI cải tiến hiện thực môi trường được tăng cường, nhiều chế độ chơi mới và cải thiện hệ thống quản lý. Game đã giành được giải thưởng Sự lựa chọn của biên tập viên PC Gamer (PC Gamer Editor's Choice Award) và một điểm số đánh giá 94%. PC Gamer nói rằng game là "Vị vua mới của thể loại chiến lược thời gian thực".

Star Trek: Legacy, với sự pha trộn lời nhận xét trung bình dành cho bản Xbox 360 và sự tiêu cực nhận được cho bản máy tính.

Tựa game Empire Earth III của công ty đã là chủ đề của nhiều lời phê bình khắc nghiệt cũng như dấu chấm hết cho dòng game này, như GameSpot nói, "Empire Earth III đã lặng xuống điểm không thích hợp". Mad Doc ngay lập tức loại bỏ Empire Earth III từ danh sách game trên trang web của họ và bất kỳ dấu vết nào của nó.

Mad Doc là hãng đã tạo ra một hệ thống hàng hải xuyên quốc gia tự trị cho Bộ Quốc phòng Mỹ.

Mad Doc còn ký hợp đồng hợp tác với Propaganda Games và Threewave Software trong việc thiết kế bản đồ khác nhau cho tựa game năm 2008 Turok.

Ngoài ra, Mad Doc còn chuyển thể trò Bully của hãng Rockstar Vancouver sang hệ máy Xbox 360 (bản chuyển thể sang Wii do Rockstar Toronto thực hiện) dưới hình thức của bản Bully: Scholarship Edition.

Rockstar New England
Ngày 4 tháng 4 năm 2008, Rockstar Games thông báo rằng họ đã mua lại studio và đổi tên nó là Rockstar New England. Kể từ khi mua lại, New England chủ yếu để giúp đỡ, hỗ trợ cho tất cả các studio của Rockstar và các tựa game tương ứng của họ. Studio đã bắt tay vào làm việc dưới tên gọi riêng của họ kể từ đó.

Danh sách game

Giải thưởng
Khi còn là Mad Doc Software:
Công ty được trông mong năm 2005 của ICIC-Inc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ chính thức của Rockstar New England
Bản sao dự phòng trang web Mad Doc Software
Tiểu sử sơ lược Rockstar New England tại MobyGames
Tiểu sử sơ lược Rockstar New England tại GameFAQs

Công ty đóng tại Massachusetts
Công ty thành lập năm 1999

Công ty trò chơi điện tử Hoa Kỳ
Công ty phát triển trò chơi điện tử
Công ty trò chơi điện tử Mỹ


title: New Ireland

text:
New Ireland (Tok Pisin: Niu Ailan) là một hòn đảo lớn tại Papua New Guinea, với diện tích xấp xỉ 7.404 km². Đây là hòn đảo lớn nhất của tỉnh New Ireland, nằm ở đông bắc của đảo New Britain. Cả hai đảo đều là một bộ phận của quần đảo Bismarck, được đặt theo tên của Thủ tướng Otto von Bismarck, và tách biệt nhau qua qua eo biển Saint George's. Trung tâm hành chính của đảo và của cả tỉnh New Ireland là thị trấn Kavieng nằm ở cực bắc của đảo. Khi đảo còn là một phần của New Guinea thuộc Đức, nó có tên gọi là Neumecklenburg ("Mecklenburg" Mới).

Hòn đảo là một phần của quần đảo Bismarck và thường được mô tả là có hình dạng của một súng hỏa mai. Nhiều phần trong 360 km chiều dài, chiều rộng của hòn đảo dao động từ nhỏ hơn 10 km đến 40 km, nhưng phần xương sống đồi núi trung tâm đảo rất dốc và gồ ghề. Đỉnh cao nhất của hòn đảo là núi Taron thuộc dãy Hans Meyer (2.379 mét). Các dãy núi khác trên đảo là Tirpitz, Schleinitz, Verron và Rossel. Hòn đảo nằm từ 2-5 độ vĩ Nam bên dưới đường xích đạo. Đảo vốn được bao phủ chủ yếu bởi những cánh rừng nhiệt đới rậm rạp.

New Ireland có biển Bismarck bao quanh ở phía tây nam và Thái Bình Dương nằm ở phía đông bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Entry at the Linköping University
 WWF Terrestrial Ecoregions - New Britain-New Ireland lowland rain forests (AA0111)
Persée: Archaeological survey in southern New Ireland
Wallaby extinctions at the Macropodid frontier

Đảo Papua New Guinea
Quần đảo Bismarck


title: Manus (đảo)

text:
Đảo Manus là một phần tỉnh Manus tại bắc Papua New Guinea và là đảo lớn nhất quần đảo Admiralty. Đây là đảo lớn thứ năm Papua New Guinea, với diện tích , . Theo thống kê 2000, toàn tỉnh Manus có dân số 43.387 người, tăng lên 50.321 . Lorengau, tỉnh lỵ tỉnh Manus, nằm trên đảo này. Sân bay Momote nằm trên đảo Los Negros gần đó. Có một cây cầu nối đảo Los Negros với đảo Manus. Ngoài dân định cư, người tị nạn cũng được đưa đến đây từ Úc trong khoảng 2001-2004 và từ năm 2012.

Đảo Manus phủ rừng rậm rạp, nói chung là rừng mưa nhiệt đới đất thấp. Điểm cao nhất nơi đây là đỉnh núi Dremsel  trên mực nước biển. Đây gốc là một đảo núi lửa, có lẽ trồi lên mặt biển vào cuối thế Miocen, 8-10 triệu năm trước. Đất nền trên đảo hoặc đất núi lửa hoặc là vôi từ san hô.

Manus là nơi cư ngụ của Papustyla pulcherrima, một loài ốc sên vỏ xanh bị đem bán làm trang sức; hoạt động này vẫn tiếp tục, dù ở mức thấp hơn; do đây là loài bị đe dọa, việc buôn bán là bất hợp pháp.

Ngày 20 tháng 9, 2018, The Australian tuyên bố rằng Úc và Papua New Guinea đang thảo luận việc hỗ trợ cảng biển cho quân đội Hoàng gia Úc (RAN) trên đảo Manus.

Tham khảo

Liên kết ngoài

ManusIsland.com

Đảo Papua New Guinea
Núi lửa của Papua New Guinea
Tỉnh Manus


title: Quần đảo Admiralty

text:
Quần đảo Admiralty là một nhóm gồm mười tám đảo thuộc quần đảo Bismarck, ở phía bắc đảo New Guinea tại Nam Thái Bình Dương. Nhóm đảo này đôi khi cũng được gọi là quần đảo Manus theo tên hòn đảo lớn nhất. Những khu rừng mưa nhiệt đới bao phủ các hòn đảo trong nhóm. Quần đảo là một phần của tỉnh Manus, tỉnh nhỏ nhất và ít cư dân nhất tại Papua New Guinea. Tổng diện tích của quần đảo là . Nhiều hòn "đảo" trong nhóm là rạn san hô vòng và không có người cư trú.

Các đảo lớn nhất nằm ở trung tâm của nhóm đảo, gồm đảo Manus và đảo Los Negros. Các hòn đảo lớn khác là Tong, Pak, Rambutyo, Lou, và Baluan ở phía đông, Mbuke ở phía nam và Bipi ở phía tây của đảo Manus. Các đảo khác có ý nghĩa trong lịch sử của Manus bao gồm Ndrova, Pitylu và Ponam.

Nhiệt độ của quần đảo Admiralty chỉ biến đổi tương đối nhỏ trong suốt cả năm, nhiệt độ ban ngày cao đến  và  vào ban đêm. Lượng mưa trung bình hàng năm là  và có phần theo mùa, với tháng 6-tháng 8 là những tháng ẩm ướt nhất.

Manus có cao độ lớn nhất là  và có nguồn gốc núi lửa và có thể đã nổi lên trên mặt biển từ cuối thế Miocen, 8–10 năm trước. Nền đất của các đảo được hình thành trực tiếp từ núi lửa hoặc từ các đá vôi san hô được nâng cao lên.

Đô thị chính của quần đảo là Lorengau trên đảo Manus, được kết nối bằng đường bộ đến một sân bay trên đảo Los Negros, và có thể vận chuyển quanh các đảo bằng thuyền. Có rất ít hoạt động du lịch tại quần đảo mặc dù biển ở đây có sức thu hút đối với các thợ lặn, Jean-Michel Cousteau đã dành thời gian tại đảo Wuvulu lân cận vào thập niên 1970.

Tham khảo

Quần đảo Papua New Guinea
Khu vực sinh thái Australasia
Quần đảo Thái Bình Dương
Quần đảo Bismarck
Quần đảo châu Đại Dương
Tỉnh Manus
Núi lửa Papua New Guinea
Vùng Islands
Rừng lá rộng ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới


title: Bougainville

text:
Bougainville là đảo chính của Khu tự trị Bougainville tại Papua New Guinea. Khu vực này cũng được biết đến với tên gọi tỉnh Bougainville hay Bắc Solomon. Dân số của khu tự trị là 175.160 (2000), trong đó bao gồm cả đảo Buka và các đảo xa xôi như Carteret. Mặc dù đảo Bougainville về mặt địa lý là một bộ phận của quần đảo Solomon, song đảo không thuộc nước Quần đảo Solomon.

Lịch sử
Những con người đầu tiên đã định cư tại Bougainville từ khoảng 28.000 năm trước từ đảo New Ireland. Ba đến bốn nghìn năm trước, người Nam Đảo đã đến, họ đã mang đến các giống lợn, gà, chó đã được thuần hóa và các công cụ lao động. Người châu Âu đầu tiên tiếp xúc với Bougainville là vào năm 1768, khi nhà thám hiểm người Pháp Louis de Bougainville đến, và hòn đảo chính đã được đặt theo tên ông ta. Đế quốc Đức đã tuyên bố chủ quyền với Bougainville vào năm 1899, sáp nhập đảo vào New Guinea thuộc Đức. Ki-tô giáo đã truyền đến đảo vào năm 1902.

Trong Chiến tranh thế giới lần thứ 1, Úc đã xâm chiếm New Guinea thuộc Đức, bao gồm cả Bougainville, và sau đó quản lý lãnh thổ này với vị thế được Hội Quốc Liên ủy trị.

Năm 1942, trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai, Nhật Bản đã xâm chiếm đảo, song nó đã lại về tay người Úc vào năm 1946. Bougainville trở thành một bộ phận của nước Papua New Guinea độc lập vào năm 1975.

Tuy vậy, sau đó một cuộc nổi chiến đã nổ ra, và Bougainville đã hai lần tuyên bố độc lập, một lần vào năm 1975 và một lần vào năm 1990. Một cuộc đàm phán hòa bình do New Zealand làm trung gian đã bắt đầu vào năm 1997, dẫn đến một chế độ tự trị cho hòn đảo.

Địa lý
Bougainville là đảo lớn nhất của quần đảo Solomon. Đảo thuộc vùng sinh thái rừng mưa nhiệt đới quần đảo Solomon. Bougainville và hòn đảo Buka lân cận là một lục địa bị tách biệt với nhau bởi một eo biển rộng 300 mét. Hòn đảo có diện tích 9000 km², và có một số núi lửa hoạt động, ngủ hoặc không còn hoạt động cao tới 2400m. Núi Bagana ở phần bắc-trung của Bougainville vẫn còn hoạt động một cách rõ ràng, từ nhiều km cũng có thể nhìn thấy nó đáng phun khói. Động đất xảy ra thường xuyên, song chỉ gây thiệt hại nhỏ.

Nhân khẩu
Phần lớn cư dân trên đảo Bougainville là tín hữu Ki-tô giáo, ước tính 70% lá theo Công giáo Rôma và một thiểu số đáng kể theo là Hột Liên hiệp Ki-tô giáo Papua New Guinea từ năm 1975. Rất ít các cư dân phi bản địa còn ở lại do các cuộc nội chiến.

Ngôn ngữ
Có một số ngôn ngữ bản địa được sử dụng tại tỉnh Bougainville. Chúng thuộc cả Ngữ hệ Nam Đảo và Nhõm ngôn ngữ Papua.

Ngôn ngữ Nam Đảo được sử dụng rộng rãi nhất là tiếng Halia cùng các phương ngữ của nó, được sử dụng trên đảo Buka và bán đảo Selau ở Bắc Bougainville. Các ngôn ngữ Nam Đảo khác gồm có Nehan, Petats, Solos, Saposa/Taiof, Hahon và Tinputz, tất cả được nói ở một phần tư phía bắc của Bougainville, Buka và các đảo xung quanh. Các ngôn ngữ này có quan hệ gần gũi. Banoni và Torau là các ngôn ngữ Nam Đảo không có quan hệ gần gũi với các ngôn ngữ đã kể ở trên, chúng được nói tại các vùng ven biển ở trung và nam Bougainville. Tại các đảo san hô vòng lân cận như quần đảo Mortlock, có một ngôn ngữ Polynesia.

Nhóm ngôn ngữ Papuan bị giới hạn tại đảo chính Bougainville. Các ngôn ngữ thuộc nhóm này bao gồm tiếng Rotokas, một ngôn ngữ với một vốn âm vị rất nhỏ, Eivo, Telei (Buin), Keriaka, Nasioi (Kieta), Nagovisi, Korokoro Motuna (Siwai), Baitsi (đôi khi được coi là một phương ngữ của tiếng Korokoro Motuna) Uisai (đôi khi được coi là một phương ngữ của tiếng Telei) và các ngôn ngữ khác. Chúng tạo thành các nhõm ngôn ngữ Bắc Bougainville và Nam Bougainville.

Không một ngôn ngữ nào được trên 20% dân cư nói, và các ngôn ngữ lớn là Nasioi, Korokoro Motuna, Telei, và Halia lại được phân thành các phương ngữ và không phải là luôn có thể hiểu lẫn nhau. Để trao đổi, hầu hết người Bougainville sử dụng Tok Pisin như một ngôn ngữ chung, và ít nhất tại khu vực ven biển, Tok Pisin thường được dạy cho trẻ em trong một môi trường song ngữ. Tiếng Anh và Tok Pisin là các ngôn ngữ thương mại và hành chính chính thức.

Tham khảo

Đọc thêm
 Robert Young Pelton, Hunter Hammer and Heaven, Journeys to Three Worlds Gone Mad. ISBN 1-58574-416-6

Liên kết ngoài

Chấm dứt năm 1919 ở New Guinea thuộc Đức
Chấm dứt năm 1975 ở Úc
Khởi đầu năm 1899 ở New Guinea thuộc Đức
Khởi đầu năm 1943 ở Úc
Khởi đầu năm 1975 ở Papua New Guinea
Đảo Papua New Guinea


title: Khu tự trị Bougainville

text:
Khu tự trị Bougainville, trước đây gọi là Bắc Solomon, là một đơn vị hành chính tại Papua New Guinea. Hòn đảo lớn nhất là Bougainville (cũng là đảo lớn nhất của quần đảo Solomon), ngoài ra, khu tự trị cũng bao gồm các đảo Buka và các đảo xa xôi như quần đảo Carteret. Tỉnh lị lâm thời đặt tại Buka, mặc dù dự kiến thì Arawa sẽ lại trở thành tỉnh lị. Dân số trong khu tự trị là 175.160 người (điều tra năm 2000).

Đảo Bougainville về mặt sinh thái và địa lý là một phần của quần đảo Solomon. Buka, Bougainville, và hầu hết các đảo trong quần đảo Solomon là một phần của vùng sinh thái rừng mưa quần đảo Solomon.

Lịch sử
Hòn đảo được đặt tên theo nhà thám hiểm người Pháp Louis Antoine de Bougainville. Năm 1885, đảo nằm dưới quyền quản lý của người Đức và là một phần của New Guinea thuộc Đức. Úc chiếm đảo vào năm 1914 và từ đó kiểm soát đảo do được Hội Quốc Liên ủy trị, quyền quản lý của Úc tạm gián đoạn vào năm 1942 khi các đảo bị Nhật Bản xâm chiếm và được tái khôi phục vào năm 1945 cho đến khi Papua New Guinea độc lập vào năm 1975.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, các đảo từng bị các lực lượng Úc, Nhật Bản và Hoa Kỳ chiếm đóng. Đây là một căn cứ quan trọng của Không quân Hoàng gia New Zealand, Đội Không quân Lục quân Hoa Kỳ và Không quan Hoàng gia Úc. Vào ngày 8 tháng 3 năm 1944, trong Thế chiến thứ 2, quân đội Hoa Kỳ đã bị quân Nhật tấn công tại Đồi 700 trên hòn đảo chính. Trận đấu kết thúc với việc Nhật Bản rút lui.

Đảo Bougainville giàu trữ lượng về đồng và vàng. Một mỏ lớn đã được hình thành tại Panguna vào đầu thập niên 1970 bởi Bougainville Copper Limited, một chi nhánh của Rio Tinto.

Tranh cãi về tác động với môi trường, lợi ích về tài chính và thay đổi xã hội bởi việc khai mỏ đã làm hồi phục một phong trào ly khai từ thập niên 1970. Các nhóm ly khai đã tuyên bố sự độc lập của Bougainville (Cộng hòa Bắc Solomon) vào các năm 1975 và 1990.

Năm 1988, Quân đội Cách mạng Bougainville (BRA) đã tăng cường đáng kể các hoạt động của họ. Thủ tướng Rabbie Namaliu đã ra lệnh cho Lực lượng Quốc phòng Papua New Guinea dập tắt cuộc nổi dậy, và xung đột leo thang thành nội chiến. Quân đội TW đã rút lui khỏi các vị trí cố định tại Bougainville vào năm 1990, song vẫn tiếp tục các hoạt động quân sự. Cuộc chiến này được tuyên bố là đã lấy đi từ 15.000 đến 20.000 sinh mạng. Năm 1996, Thủ tướng Julius Chan đã yêu cầu sự giúp đỡ của Sandline International, một công ty quân sự tư nhân từng tham gia trong việc cung cấp lính đánh thuê trong cuộc nội chiến ở Sierra Leone trước đó, nhằm dập tắt cuộc nổi dậy. Điều này đã dẫn đến vấn đề Sandline.

Hiệp định hòa bình và tự trị
Cuộc xung đột kết thúc vào năm 1997, sau các cuộc đàm phán do New Zealand làm trung gian. Một thỏa thuận hòa bình được hoàn tất vào năm 2000 và giải trừ vũ khí tạo tiền đề cho việc thành lập chính phủ Bougainville tự trị, và cho một cuộc trưng cầu dân ý trong tương lai về việc có nên độc lập hay không.

Cuộc bầu cử để thành lập chính phủ tự trị đã được tổ chức vào tháng 5 và tháng 6 năm 2005, Joseph Kabui được bầu làm Thống đốc. Ông qua đời vào ngày 6 tháng 6 năm 2008.

Ngày 25 tháng 7 năm 2005, lãnh đạo phiến quân Francis Ona đã chết vì bệnh tật. Một nhân viên trước đây của Bougainville Copper Limited, Ona, là một nhân vật chủ chốt trong cuộc xung đột ly khai đã từ chối chính thức tham gia tiến trình hòa bình.

Các huyện

Mỗi huyện tại Bougainville có một hoặc hơn một huyện, mỗi huyện có một hoặc hơn một khu vực chính quyền cấp địa phương (LLG). Để phục vụ cho mục đích điều tra, các khu vực chính quyền địa phương được chia thành các phân khu.

Tham khảo

Đọc thêm

 Repeats text from previous 1973 reference and updates with summaries of Papua New Guinea press reports on the Bougainville Crisis

Liên kết ngoài

 Chính quyền Bougainville Tự trị
 Hiến pháp Bougainville
 UN Map #4089 — Bản đồ của Liên Hợp Quốc
 Các sáng kiến hòa giải - Kế hoạch Bougainville
 Cách mạng cây dừa , một bộ phim tư liệu về Quân đội Cách mạng Bougainville.
 Bougainville - Our Island, Our Fight(1998) by the multi-award winning director Wayne Coles-Janess. The first footage fo the war from behind the blockade. The critically acclaimed and internationally award-winning documentary is shown around the world. Produced and directed by Wayne Coles-Janess. Production company: ipso-facto Productions
ABC Foreign Correspondent- World in Focus - Lead Story (1997) Exclusive interview with Francis Ona. Interviewed by Wayne Coles-Janess.

Khu tự trị
Melanesia
Vùng phân chia
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 2000
Lãnh thổ tự trị


title: Tỉnh (Papua New Guinea)

text:
Các tỉnh của Papua New Guinea là các đơn vị hành chính cấp một của quốc gia này. Các chính quyền cấp tỉnh là một nhánh của chính quyền Trung ương Papua New Guinea. Quốc gia này có 22 đơn vị cấp tỉnh: 20 tỉnh, một khu tự trị (Bougainville) và thủ đô Port Moresby.

Nghị viện Papua New Guinea vào năm 2009 đã phê chuẩn việc thành lập thêm hai tỉnh vào năm 2012: Hela, bao gồm các phần của tỉnh Cao Nguyên Phía Nam, và Jiwaka, được tạo thành từ việc phân chia tỉnh Cao nguyên Phía Tây. Hai tỉnh chính thức hình thành vào ngày 17 tháng 5 năm 2012.

Trên phạm vi rộng hơn, Papua New Guinea được chia thành bốn vùng. Các nhóm khu vực này là khá quan trọng trong cuộc sống hàng ngày, vì nó là cơ sở cho các tổ chức hoạt động của chính phủ, các công ty, thi dấu thể thao, và mục đích chính trị.

Danh sách các tỉnh

Tham khảo
Số liệu thống kê đất nước Papua New Guinea

Tỉnh
Phân vùng quốc gia châu Đại Dương
Papua New Guinea
Danh sách phân cấp hành chính


title: Tỉnh Trung ương, Papua New Guinea

text:
Tỉnh Trung ương (tiếng Anh: Central Province) là một đơn vị hành chính tại Papua New Guinea, nằm trên bờ biển phía nam của đất nước. Theo điều tra năm 2000, tỉnh có 183.983 cư dân và có diện tích . Nơi đặt trụ sở của tỉnh là Konedobu, thuộc ngoại ô thủ đô Port Moresby. Ngày 9 tháng 10 năm 2007, chính quyền tỉnh Trung ương đã loan báo kế hoạch xây dựng một tỉnh lị mới tại Bautama, cũng gần Port Moresby, mặc dù vậy việc xây dựng có ít tiến triển.

Trong khi Tok Pisin là ngôn ngữ chung tại tất cả các đô thị của Papua New Guinea, thì tại vùng bờ biển phía nam và nhất là tại tỉnh Trung ương, Hiri Motu là ngôn ngữ chung phổ biến hơn.

Các huyện

Nguồn
 Hanson, L.W., Allen, B.J., Bourke, R.M. and McCarthy, T.J. (2001). Papua New Guinea Rural Development Handbook. Land Management Group, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University, Canberra. Available as a 30 Megabyte PDF .

Tham khảo

Trung Ương


title: Simbu (tỉnh)

text:
Simbu, chính tả chính thức là Chimbu, là một tỉnh thuộc Vùng Cao Nguyên của Papua New Guinea. Tỉnh có diện tích 6.100 km² và dân số theo điều tra năm 2000 là 259.703 người. Tỉnh lị của Simbu là Kundiawa. Núi Wilhelm là núi cao nhất tại Papua New Guinea, nằm trên ranh giới của Simbu. Đây là một tỉnh miền núi với địa hình gồ ghề, kinh tế chậm phát triển.

Các huyện

Tham khảo

 Deck, D. Sipu-u-u-u to Simbu , Paradise Magazine

Tỉnh của Papua New Guinea


title: Xa lộ Liên tiểu bang 29

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 29 (tiếng Anh: Interstate 29 hay viết tắt là I-29) là một xa lộ liên tiểu bang tại Trung Tây Hoa Kỳ. I-29 chạy từ một điểm giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 35 và Xa lộ Liên tiểu bang 70 trong thành phố Kansas City, Missouri đến biên giới Canada gần Pembina, North Dakota. Tại nơi đây nó kết nối với Xa lộ Manitoba 75 qua ngã xa lộ ngắn là Xa lộ Manitoba 29.

Mô tả xa lộ

Missouri
Gần đầu phía nam của nó, I-29 chạy trùng với Xa lộ Liên tiểu bang 35 và Quốc lộ Hoa Kỳ 71. Xa lộ liên tiểu bang tách khỏi Quốc lộ Hoa Kỳ 71 ngay phía bắc St. Joseph và theo một hành lang ít người dọc theo Sông Missouri đến thành phố Council Bluffs.  Trong giai đoạn thiết kế xa lộ, có một lựa chọn là đưa lộ trình của nó xa hơn dọc theo Quốc lộ Hoa Kỳ 71 qua các thị trấn lớn hơn là Maryville, Missouri và Clarinda, Iowa.  Trong thời gian có cơn lụt lớn năm 1993, Sông Missouri làm ngập lụt đoạn này và lưu thông được đổi đường đến Quốc lộ Hoa Kỳ 71 qua Maryville và Clarinda.

Hầu như cả đường của I-29 tại tiểu bang Missouri nằm trong vùng có tên gọi là "Platte Purchase" (có nghĩa vùng đất mua Platte) mà nguyên thủy không phải là một phần đất của tiểu bang Missouri khi tiểu bang này gia nhập liên bang.

Iowa
Xa lộ Liên tiểu bang 29 bắt đầu tại tiểu bang Iowa gần thành phố Hamburg.  Nó đi theo hướng tây bắc đến nút giao thông lập thể với Xa lộ Iowa 2, rồi đi hướng bắc cho đến Council Bluffs.  Tại Council Bluffs, nó chạy trùng với Xa lộ Liên tiểu bang 80.  Nó uốn lượn lộ trình của nó dọc theo rìa phía tây và phía bắc của Council Bluffs sau khi rời I-80.  Phía bắc Council Bluffs, I-29 chạy trùng với Xa lộ Liên tiểu bang 680 giữa lối ra 61 và 71.  Sau khi Xa lộ Liên tiểu bang 680 tách ra, I-29 tiếp tục hướng tây bắc đến thành phố Sioux City.  Tại Sioux City, Xa lộ Liên tiểu bang 129 tách nhánh từ I-29 để đi về phía tây đến South Sioux City, Nebraska.  Sau khi tiếp tục đi về phố chính của Sioux City theo hướng bắc, I-29 quay hướng tây và đi vào tiểu bang South Dakota.

South Dakota
Xa lộ Liên tiểu bang 29 đi vào tiểu bang South Dakota tại North Sioux City bằng cầu bắt qua Sông Big Sioux.  Nó chạy hướng tây bắc cho đến nút giao thông lập thể giữa nó và Xa lộ Nam Dakota 50 gần Vermillion là nơi nó quay lên hướng bắc.  Lộ trình của nó đi theo hướng bắc cho đến khi gần đến Sioux Falls.  Tại vùng Sioux Falls, I-29 phục vụ phần phía tây của thành phố Sioux Falls trong khi I-229 tách nhánh ra từ nó và phục vụ phía đông thành phố Sioux Falls.  Tại tây bắc Sioux Falls, I-29 gặp Xa lộ Liên tiểu bang 90.  Sau đó, nó tiếp tục đi hướng bắc qua Brookings và một điểm giao cắt với Quốc lộ Hoa Kỳ 14.  Tại điểm giao cắt với Xa lộ Nam Dakota 28, I-29 quay hướng tây bắc về phía Watertown.  Sau khi qua Watertown, xa lộ tiếp tục đi hướng bắc và qua một điểm giao cắt với Quốc lộ Hoa Kỳ 12 trước khi đi vào tiểu bang North Dakota.

North Dakota
Xa lộ Liên tiểu bang 29 đi vào North Dakota từ phía nam gần Hankinson.  Tại thành phố Fargo, nó gặp Xa lộ Liên tiểu bang 94 và tiếp tục hướng bắc dọc theo Sông Red về phía Grand Forks.  Tại điểm đầu phía bắc, I-29 đi vào Canada và trở thành Xa lộ Manitoba 29, một xa lộ kết nối ngắn (0,3 dặm) dẫn đến Xa lộ Manitoba 75 để đi đến thành phố Winnipeg của tỉnh bang Manitoba.

Lịch sử
Đoạn đường từ thành phố Fargo, North Dakota đến biên giới Canada ban đầu được dự định đặt tên là Xa lộ Liên tiểu bang 31 năm 1957 chớ không phải là I-29 như ngày nay.  Ban đầu không có xa lộ cao tốc nào được dự tính xây dựng ở phía nam thành phố Fargo. Tuy nhiên, dần dần có quyết định vào năm 1958 xây xa lộ cao tốc để nối I-29 và I-31 giữa thành phố Sioux Falls và thành phố Fargo. Toàn bộ xa lộ cao tốc này sau đó được hoàn thành và đặt tên là I-29.

Các xa lộ phụ trợ
Saint Joseph, Missouri – I-229
Sioux City, Iowa – I-129
Sioux Falls, South Dakota – I-229

Xa lộ thương mại liên tiểu bang
Xa lộ Thương mại Liên tiểu bang 29 tại Saint Joseph, Missouri

Tham khảo

29


title: Tanganyika

text:
Tanganyika, sau đó chính thức là Cộng hòa Tanganyika, từng là một quốc gia có chủ quyền tại Đông Phi từ năm 1961 đến 1964. Quốc gia này nằm giữa Ấn Độ Dương và các Hồ Lớn châu Phi như hồ Victoria, hồ Malawi và hồ Tanganyika. Quốc gia này giành được độc lập từ Anh Quốc và trở thành một thịnh vượng chung vào ngày 9 tháng 12 năm 1961, rồi trở thành một nước cộng hòa trong Vương quốc Khối thịnh vượng chung đúng một năm sau đó vào ngày 9 tháng 12 năm 1962. Ngày 26 tháng 4 năm 1964, Tanganyika cùng với quốc đảo Zanzibar hình thành nên Cộng hòa Liên hiệp Tanganyika và Zanzibar, nhà nước mới này đổi tên thành Cộng hòa Liên hiệp Tanzania trong vòng một năm.

Tanganyika ban đầu bao gồm phần thuộc Anh của thuộc địa Đông Phi thuộc Đức theo ủy thác của Hội Quốc Liên vào năm 1922, sau đó trở thành một Lãnh thổ ủy thác Liên Hợp Quốc sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Các phần khác của Đông Phi thuộc Đức được ủy thác cho Bỉ, cuối cùng trở thành hai nước Rwanda và Burundi ngày nay.

Xem thêm
Đông Phi thuộc Đức

Tham khảo
 John Iliffe: A Modern History of Tanganyika. Cambridge University Press, Cambridge 1979, ISBN 0-521-29611-0, S. 247 (google books)

Tanganyika
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1961
Thành viên cũ của Liên Hợp Quốc
Cựu quốc gia châu Phi
Lịch sử Tanzania
Cựu cộng hòa


title: Định lý cos

text:
Trong lượng giác, Định lý cos (hay công thức cosine, luật cosine hoặc Định lý al-Kashi) biểu diễn sự liên quan giữa chiều dài của các cạnh của một tam giác với cosin của góc tương ứng. Sử dụng các kí hiệu trong Hình 1, ta có thể phát biểu định lý cos dưới dạng công thức như sau:

Định lý cos được biểu diễn tương tự cho hai cạnh còn lại:

Định lý cos là trường hợp tổng quát của định lý Pythagoras khi mà định lý này chỉ đúng trong tam giác vuông, khi mà góc γ là một góc vuông, từ đó dẫn tới  và khiến cho định lý cos suy biến trở thành định lý Pythagoras:

Định lý này được sử dụng để tính một cạnh chưa biết của tam giác - khi biết được hai cạnh còn lại và góc đối cạnh đó.

Ứng dụng

Định lý cos được dùng trong phép đạc tam giác để giải một tam giác hoặc một đường tròn. Ví dụ trong Hình 3, định lý cos được dùng để tìm:
cạnh thứ ba của một tam giác nếu đã biết hai cạnh còn lại và góc giữa chúng:

ba góc nếu biết ba cạnh của tam giác

cạnh thứ ba nếu biết hai cạnh còn lại và góc đối diện một trong hai cạnh đó:

Công thức thứ ba có được nhờ giải phương trình bậc hai  với ẩn a. Phương trình này có hai nghiệm dương nếu  một nghiệm dương nếu  hoặc c = b sin γ, và vô nghiệm nếu

Chứng minh

Sử dụng công thức tính khoảng cách
Trong hệ tọa độ Descartes, cho tam giác ABC có ba cạnh a, b, c và γ là góc đối diện cạnh c với tọa độ ba đỉnh lần lượt là

Sử dụng công thức tính khoảng cách, ta có

do đó

Công thức này sử dụng được cả trường hợp tam giác nhọn và tam giác tù.

Sử dụng công thức lượng giác

Hạ đường cao tương ứng với cạnh c như hình 4 ta có

(Công thức trên vẫn đúng nếu α hoặc β là góc tù, khi đó đường cao nằm ngoài tam giác và cos α hoặc cos β mang dấu âm). Nhân hai vế với c ta được

Tương tự ta có

Cộng vế theo vế hai phương trình sau ta có

Trừ vế theo vế phương trình đầu ta có

đơn giản còn

Sử dụng định lý Pytago

Trường hợp tam giác tù. Euclid chứng minh đinh lý bằng cách áp dụng Định lý Pytago cho hai tam giác vuông trong Hình 5. Đặt CH = d và BH = h, trong tam giác AHB ta có

và trong tam giác CHB ta có

Khai triển đa thức phương trình đầu tiên:

thế phương trình thứ hai vào:

Đây là mệnh đề 12 của Euclid trong tập 2 của bộ Cơ sở. Chú ý rằng

Trường hợp tam giác nhọn. Được chứng minh trong mệnh đề 13 của Euclid ngay sau mệnh đề 12: ông áp dụng Định lý Pytago cho hai tam giác vuông có được bằng cách kẻ đường cao tương ứng với một trong hai cạnh kề góc γ và đơn giản bằng nhị thức.

Cách khác trong trường hợp tam giác nhọn. Dựa vào Hình 6 ta có:

với lưu ý rằng

Cũng từ Hình 6 ta có:

Công thức này được dùng để tính một góc khi biết hai cạnh và góc xen giữa hai cạnh đó.

Sử dụng định lý Ptolemy

Vẽ đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC. Dựng tam giác ABD bằng tam giác ABC với AD = BC và BD = AC. Hạ đường cao từ D và C, cắt AB lần lượt tại E và F. Ta có:

Áp dụng định lý Ptolemy cho tứ giác nội tiếp ABCD:

Trong tam giác cân
Trong tam giác cân, do  nên , định lí cos trở thành:

hay

Sự tương đồng trong hình tứ diện
Cho một tứ diện với α, β, γ, δ là diện tích bốn mặt của tứ diện đó. Ký hiệu các góc nhị diện là  và tương tự, ta có

Định lý cos trong hình học phi Euclid

Xem thêm
Phép đạc tam giác
Định lý sin
Định lý tang
Định lý cotang
Công thức Mollweide
Công thức nửa cạnh
Đẳng thức lượng giác

Tham khảo

Lượng giác
Góc
Hình học tam giác
Định lý trong hình học phẳng
Tam giác
C
Hình học phẳng Euclid
Hình học sơ cấp
C


title: Định lý tang

text:
Trong lượng giác, định lý tan biểu diễn mối liên quan giữa chiều dài hai cạnh của một tam giác và tan của hai góc đối diện với hai cạnh đó.

Với các ký hiệu trong hình bên, định lý tan được biểu diễn:

Chứng minh

Chứng minh định lý tan dựa vào định lý sin:

Đặt

ta có

Do đó

Dùng công thức lượng giác

ta có

Hoặc có thể chứng minh theo cách khác bằng công thức sau

(xem công thức tang góc chia đôi).

Ứng dụng
Từ công thức

ta tính được  nếu biết hai cạnh a, b của một tam giác và góc xen giữa  hai cạnh đó. Biết  ta tính được  và . Cạnh thứ ba  có thể tính bằng Định lý sin.

Xem thêm
 Định lý sin
 Định lý cos
 Công thức Mollweide
 Công thức nửa cạnh

Tham khảo

Lượng giác
Định lý trong hình học phẳng
Tam giác
S
Hình học tam giác
Hình học phẳng Euclid
Hình học sơ cấp
T


title: Công thức Mollweide

text:
Trong lượng giác, công thức Mollweide, hay phương trình Mollweide,, được đặt tên theo Karl Mollweide, biểu diễn mối quan hệ giữa các cạnh và các góc trong một tam giác. Nó được dùng để kiểm tra lời giải của một bài toán giải tam giác.

Với các ký hiệu như hình 1, công thức Mollweide được biểu diễn

và

Công thức Mollweide sử dụng tất cả sáu tham số của một tam giác - ba cạnh và ba góc của nó.

Xem thêm

 Định lý sin
 Định lý cos
 Định lý tang
 Định lý cotang

Ghi chú

Tham khảo
 H. Arthur De Kleine, "Proof Without Words: Mollweide's Equation", Mathematics Magazine, volume 61, number 5, page 281, December, 1988.

Lượng giác
Tam giác
Định lý trong hình học phẳng
M
Hình học tam giác
Hình học phẳng Euclid
Hình học
Hình học Euclid
Hình học sơ cấp
M


title: Định lý cotang

text:
Trong lượng giác, định lý cotang biểu diễn mối quan hệ giữa các cạnh, các góc của một tam giác và bán kính đường tròn nội tiếp của tam giác đó.

Định lý cotang phát biểu rằng, nếu biết:

là bán kính đường tròn nội tiếp và

là nửa chu vi của tam giác thì:

Điều đó dẫn tới

Xem thêm
Định lý sin
Định lý cos
Định lý tang
Công thức Mollweide
Công thức tang góc chia đôi

Tham khảo

Lượng giác


title: Chế độ tam hùng lần thứ hai

text:
Chế độ tam hùng lần thứ hai (tiếng La tinh: Secundus Triumviratus hoặc Alter Triumviratus) là tên do các sử gia đặt cho liên minh chính trị chính thức của Octavian (sau này được gọi là Augustus), Marcus Aemilius Lepidus, và Mark Antony, được hình thành ngày 26 tháng 11, 43 TCN với việc ban hành Lex Titia, đạo luật đặt dấu chấm hết cho Cộng hòa La Mã. Chế độ tam hùng này tồn tại trong 2 nhiệm kỳ 5 năm, từ 43 TCN - 33 TCN.

Không giống như Chế độ tam hùng lần thứ 1 thành lập trước đó, Chể độ tam hùng lần thứ hai là một thể chế hợp pháp và chính thức đã được hội nghị công dân La Mã phê chuẩn. Quyền lực không thể lấn át của tam hùng đã vượt qua bất kỳ vị quan nào khác, kể cả quan chấp chính tối cao.

Xem thêm
Liên minh tam hùng lần thứ 1

Tham khảo

Chính phủ Cộng hòa La Mã
Triều đại Julia-Claudia
Augustus
Khởi đầu thập niên 40 TCN
Năm 43 TCN
Thập niên 40 TCN
Cộng hòa La Mã thế kỷ 1 TCN
Năm 33 TCN


title: Chế độ tam hùng lần thứ nhất

text:
Liên minh tam hùng lần thứ 1 (tiếng La tinh: Primus triumviratus) là một liên minh chính trị được thành lập bởi Gaius Julius Caesar, Marcus Licinius Crassus và Gnaeus Pompeius Magnus. Khác với Liên minh tam hùng lần thứ 2, Liên minh tam hùng lần thứ 1 không hề có địa vị chính thức; ảnh hưởng của nó trong Cộng hòa La Mã cũng là không chính thức. Thực tế, liên minh này được giữ bí mật để phục vụ cho các mưu mô chính trị của tam hùng. Liên minh này được tạo lập năm 59 TCN và tồn tại cho đến khi Marcus Licinius Crassus mất năm 53 TCN.

Nên đọc
 Chế độ tam hùng lần thứ hai

Tham khảo

Julius Caesar
Thập niên 50 TCN
Cộng hòa La Mã thế kỷ 1 TCN


title: Sông Rubicon

text:
Sông Rubicon (Latin: Rubicō, Italian: Rubicone) là một con sông cạn ở phía bắc Ý, dài khoảng 80 km, chạy từ núi Apennine đến biển Adriatic đi qua phía nam của vùng Emilia-Romagna, giữa 2 thành phố Rimini và Cesena. Từ Latin rubico bắt nguồn từ tính từ "rubeus" có nghĩa là "đỏ". Con sông có tên như thế vì nó có màu đỏ của phù sa bồi lắng. Nó như một yết hầu che chở cho thành Rome khỏi các cuộc nội chiến.

Thành ngữ trong tiếng Anh "Crossing the Rubicon" (nghĩa đen: băng qua Rubicon; nghĩa bóng - tạm dịch: phóng lao phải theo lao) có nghĩa là đi qua nơi không thể quay đầu lại và nó còn ám chỉ việc Julius Caesar cho quân đội của mình băng qua Rubicon để tiến đánh thành Rome năm 49 TCN, đó được xem như là một hành động nổi dậy.

Tham khảo

Rubicon


title: Georg Solti

text:
Sir Georg Solti (21 tháng 10 năm 1912 - 5 tháng 9 năm 1997) là một nhạc trưởng dàn nhạc và opera nổi tiếng. Sir Georg Solti là người đoạt nhiều giải Grammy nhất từ trước đến giờ, ông đã thắng 31 giải. Ông đã có tổng cộng 74 đề cử Grammy trong sự nghiệp của mình. Ông là một trong những nhạc trưởng lỗi lạc nhất của thế kỷ 20 và là biểu tượng hàng đầu của nền văn hoá châu Âu và Mĩ. Georg Solti đã có bản ghi âm đầu tiên là với hãng Decca vào năm 1947, với tư cách là nghệ sĩ piano (cùng với nghệ sĩ violin người Đức Georg Kulenkampff chơi Violin Sonata của Brahms, Mozart và Beethoven) và với tư cách chỉ huy dàn nhạc là với Zurich Tonhalle Orchestra (Egmont Overture của Beethoven). Ông tiếp tục ghi âm độc quyền cho Decca trong hơn nửa thế kỉ và để lại một gia tài đồ sộ với hơn 250 bản ghi âm xuất sắc, trong đó có 45 vở opera, chủ yếu là với Vienna Philharmonic, London Philharmonic, Chicago Symphony Orchestra và London Symphony Orchestra. Ông đã giành được rất nhiều giải thưởng quốc tế cho các bản ghi âm của mình, trong đó có 31 giải Grammy, nhiều hơn bất kì một nghệ sĩ cổ điển hay đại chúng nào.

Tiểu sử
Georg Solti sinh ngày 21 tháng 10 năm 1912 tại Budapest, Hungary với tên khai sinh ban đầu là György Stern trong một gia đình có nguồn gốc Do Thái. Là một người sùng bái nước Đức một cách kì lạ, bố của György đã đổi tên con mình thành Georg – một cái tên Đức và đổi họ của gia đình thành Solti để tránh những thế lực bài trừ dân Do Thái. Tuy nhiên đến năm 13 tuổi, Georg đã tham dự một buổi hòa nhạc do Erich Kleiber (cha của Carlos Kleiber) chỉ huy và cậu bé chợt cảm thấy mình có một cảm giác kì lạ, một sự cuốn hút không thể diễn tả và Georg hiểu rằng, cậu sẽ trở thành một nhạc trưởng.
Trong thập niên 1930, ông là một répétiteur tại Nhà hát lớn Nhà nước Hungary và làm việc tại Liên hoan Salzburg cho Arturo Toscanini. Sự nghiệp của ông bị gián đoạn bởi sự nổi lên của Đức quốc xã, và bởi vì ông là một người Do Thái, ông chạy trốn luật chống Do Thái ngày càng hạn chế vào năm 1938. Sau khi tiến hành một mùa giải của ba lê Nga ở London tại Nhà hát opera hoàng gia (Royal Opera House), ông đã tìm thấy nơi trú ẩn ở Thụy Sĩ, nơi ông ở trong cuộc chiến tranh thế giới thứ hai. Bị cấm tiến hành ở đó, anh kiếm đủ sống là nghệ sĩ dương cầm.

Sau khi chiến tranh Solti được bổ nhiệm làm giám đốc âm nhạc của Nhà nước Bavarian Opera tại Munich từ năm 1946. Năm 1952, ông chuyển đến Opera Frankfurt, nơi ông vẫn chịu trách nhiệm trong chín năm. Ông đã nhập quốc tịch Đức năm 1953. Năm 1961, ông trở thành giám đốc âm nhạc của Công ty Opera Covent Garden ở London. Trong suốt thời gian mười năm của mình, ông đã giới thiệu những thay đổi đưa ra các tiêu chuẩn cấp quốc tế cao nhất. Theo Giám đốc âm nhạc của mình, tình trạng của công ty đã được công nhận bằng cấp của danh hiệu "Opera Hoàng gia". Ông đã trở thành một người Anh vào năm 1972.
Năm 1969,, Solti đã được bổ nhiệm làm giám đốc âm nhạc của dàn nhạc giao hưởng Chicago, một chức vụ ông đã đảm trách trong 22 năm. Ông khôi phục lại danh tiếng của dàn nhạc sau khi nó đã bị suy giảm đối với hầu hết các thập kỷ trước. Ông đoạt giải thưởng đạo diễn âm nhạc của dàn nhạc lúc nghỉ hưu vào năm 1991. Trong suốt thời gian của chơi cho dàn nhạc Chicago, ông cũng đã có thời gian ngắn hơn phụ trách các dàn nhạc Orchestre de Paris và London Philharmonic Orchestra.

Georg Solti qua đời đột ngột ở tuổi 84 khi đang ngủ khi ông đang đi nghỉ tại Antibes, Pháp vào ngày 5 tháng 9 năm 1997.
Một tấm biển trang trọng được để ngoài ngôi nhà nơi Solti sinh ra tại Budapest. Thi hài của ông được chuyển về Hungary, sau một lễ tang cấp nhà nước, ông được hoả táng và tro được chôn cất tại nghĩa trang Farkasréti ở Budapest gần phần mộ của Belá Bartok.

Tham khảo

Nhà soạn nhạc Anh
Sinh năm 1912
Mất năm 1997
Người đoạt giải Grammy
Người đoạt giải Grammy Thành tựu trọn đời
Nhạc sĩ Vương quốc Liên hiệp Anh thế kỷ 20
Người được vinh danh tại Trung tâm Kennedy


title: Palenque, Chiapas

text:
Palenque là một đô thị thuộc bang Chiapas, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 97991 người.

Tham khảo

Đô thị bang Chiapas


title: Gaius Julius Caesar (quan tổng đốc tỉnh)

text:
Gaius Julius Caesar (khoảng 140 TCN–85 TCN) là một nguyên lão La Mã, người ủng hộ và cũng là anh vợ của Gaius Marius, là cha của Julius Caesar, nhà độc tài La Mã.

Caesar đã cưới Aurelia Cotta, một thành viên của dòng họ Aurelii và Rutilii. Họ có hai con gái đều tên là Julia (dạng nữ của nomen Julius, theo quy chuẩn đặt tên của người La Mã cổ) và một con trai là Julius Caesar sinh năm 100 TCN. Ông là anh trai của quan chấp chính tối cao năm 91 TCN Sextus Julius Caesar và là con của Gaius Julius Caesar II.

Sự thăng tiến của Caesar trên thể hệ thăng tiến La Mã (cursus honorum) được nhiều người biết đến, tuy nhiên ngày tháng cụ thể của từng chức vụ của ông có thể gây tranh cãi. Theo hai câu khắc trên bia đá (elogia) tại Roma một thời gian sau khi ông mất, Caesar là một quan đại biểu ở thuộc địa Cercina, quan bảo dân quân sự, quan tài vụ, pháp quan, và quan tổng đốc tỉnh Asia. Ngày tháng cụ thể của từng chức vụ không rõ ràng. Thuộc địa nói trên có thể đã thuộc quyền kiểm soát của Marius năm 103 TCN. Broughton xác định thời gian giữ chức pháp quan là vào năm 92 TCN, và chức quan tài vụ vào đầu những năm 90 TCN. Brennan cho rằng chức pháp quan là vào đầu thập kỷ 90 TCN.

Caesar qua đời đột ngột năm 85 TCN ở Roma, khi đang mang giầy vào buổi sáng. Một Caesar khác, có thể là cha ông này, cũng qua đời theo cách tương tự tại Pisa. Cha ông đã chứng kiến ông học thành tài với một trong những nhà hùng biện bậc nhất thành Roma, Marcus Antonius Gnipho. Trong chúc thư, ông để lại cho Caesar phần lớn tài sản, nhưng sau khi đảng phái của Marius bị đánh bại trong nội chiến những năm 80 TCN, số di sản thừa kế này bị quan độc tài Sulla sung công.

Gia đình

Tham khảo

Sinh năm 140 TCN
Mất năm 85 TCN
Chính khách La Mã cổ đại
Năm 140 TCN
Mất thập niên 80 TCN
Năm 85 TCN
Triều đại Julia-Claudia


title: Artjoms Rudņevs

text:
Artjoms Rudņevs (sinh ngày 13 tháng 1 năm 1988) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Latvia thi đấu ở vị trí trung phong.

Thống kê

Câu lạc bộ

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Club

Daugavpils Daugava
 Latvian Cup Winner (1): 2008

Zalaegerszegi TE
 Hungarian Cup Runner-up (1): 2010

Lech Poznań
 Polish Cup Runner-up (1): 2011

Individual

 Best player of the Ekstraklasa by Polish Footballers' Association: 2011
 Ekstraklasa top scorer (1): 2011–12

Personal life

Artjoms Rudņevs is married and has a daughter born in 2011.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Hlsz.hu profile
 zte.hu profile

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống
Người Daugavpils
Người Latvia gốc Nga
Cầu thủ bóng đá Latvia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Latvia
Cầu thủ bóng đá FK Daugava Daugavpils
Cầu thủ bóng đá Lech Poznań
Cầu thủ bóng đá Ekstraklasa
Cầu thủ bóng đá Hamburger SV
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá Hannover 96
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức


title: Marcus Aemilius Lepidus

text:
Marcus Aemilius Lepidus ({{lang-la|M·AEMILIVS·M·F·Q·N·LEPIDVS}}), (sinh khoảng 89 hoặc 88 TCN, mất cuối 13 hoặc đầu 12 TCN)
là một quý tộc La Mã, là người đã vươn lên trở thành một thành viên của Liên minh tam hùng lần thứ 2 và ông cũng là một đại giáo chủ (Pontifex Maximus). Cha ông là Marcus Aemilius Lepidus có liên quan đến một cuộc nổi loạn chống lại Cộng hòa La Mã.

Tham khảo

Lịch sử La Mã
Mất thập niên 10 TCN
Năm 13 TCN
Mất năm 13 TCN


title: Cá mương

text:
Cá mương (danh pháp hai phần: Hemiculter leucisculus) là một loài cá thuộc chi Cá mương. Loài này có nguồn gốc từ con suối lớn, các hồ chứa ở Trung Quốc, Nhật Bản, Hồng Kông, Hàn Quốc và lưu vực sông Amur. Nó đã trở thành thành lập như là một loài ngoại lai ở một số nước khác, bao gồm cả Iran, Afghanistan, và Liên Xô cũ, nơi mà nó đã thay thế các loài địa phương. Ban đầu nó được mô tả như là Culter leucisculus bởi S. Basilewsky năm 1855, và cũng đã được gọi là Chanodichthys leucisculus và Hemiculter leucisculus warpachowskii trong tài liệu khoa học.

Chú thích

Tham khảo

L


title: Cá mương sông Hồng

text:
Cá mương (danh pháp hai phần: Hemiculter songhongensis) là một loài cá thuộc chi Cá mương.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Cá chuột Thái cầu vồng

text:
Epalzeorhynchos frenatum  hay cá chuột Thái cầu vồng, cá mập cầu vồng, cá mập vây đỏ, cá hồng xá là một loài cá nước ngọt Đông Nam Á thuộc họ Cá chép (Cyprinidae). Loài cá này sinh sống ở lưu vực sông Chao Phraya, Xe Bangfai và Mae Klong (Thái Lan) và có thể ở lưu vực sông Mêkông (Rainboth, 1996). Ở Việt Nam, cá phân bố số lượng ít trong các sông suối vùng Sa Bình, Easup, Lak, Dak Rlap ở Tây Nguyên. Chúng sinh sống ở đáy cát.

Hình ảnh

Chú thích

Xem thêm
Cá chuột Thái đuôi đỏ

Tham khảo

F
Cá Đông Nam Á
Cá Thái Lan
Động vật được mô tả năm 1934