title: Sinh vật lạp thể cổ

text:
Sinh vật lạp thể cổ (danh pháp khoa học: Archaeplastida (hay Plantae sensu lato) là một nhóm chính trong sinh vật nhân chuẩn, bao gồm tảo đỏ (Rhodophyta), tảo lục (Chlorophyta và Charophyta), thực vật có phôi (Embryophyta), cùng một nhóm nhỏ gọi là tảo lục lam (Glaucophyta). Các lạp thể (lục lạp) của tất cả các sinh vật này đều được bao quanh bởi hai màng, gợi ý rằng chúng đã phát triển trực tiếp từ vi khuẩn lam nội cộng sinh. Trong tất cả các nhóm khác, các lạp thể được bao quanh bởi 3 hay 4 màng, gợi ý rằng chúng có được ở dạng thứ cấp từ tảo đỏ hay tảo lục.

Mặc dù nhiều nghiên cứu đã gợi ý rằng Archaeplastida tạo thành một nhóm đơn ngành, nhưng một bài báo năm 2009 lại cho rằng trên thực tế chúng là nhóm cận ngành. Sự làm phong phú của các gen tảo đỏ mới lạ trong một nghiên cứu gần đây biểu lộ một dấu hiệu mạnh cho tính đơn ngành của Plantae (Archaeplastida) và một dấu hiệu mạnh tương đương cho lịch sử chia sẻ gen giữa tảo đỏ/tảo lục và các dòng dõi khác, góp phần làm sáng tỏ nhiều điều phức tạp trong tiến hóa của sinh vật nhân chuẩn.

Các tế bào của Archaeplastida thông thường thiếu trung tử và có các ti thể với các nếp màng phẳng. Thường thì vách tế bào của chúng chứa xenluloza, và thức ăn được lưu giữ dưới dạng tinh bột. Tuy nhiên, các đặc trưng này cũng chia sẻ với các sinh vật nhân chuẩn khác. Chứng cứ chính chứng tỏ Archaeplastida tạo thành một nhóm đơn ngành đến từ các nghiên cứu di truyền, trong đó chỉ ra rằng các lạp thể của chúng có lẽ có nguồn gốc duy nhất. Chứng cứ này hiện vẫn bị tranh cãi.

Các thành viên của Archaeplastida được chia thành 2 dòng tiến hóa chính. Tảo đỏ được nhuộm màu bởi chất diệp lục a và các phycobiliprotein, như phần lớn các vi khuẩn lam. Tảo lục và thực vật có phôi (thực vật trên cạn) – cùng nhau hợp lại gọi là Viridiplantae (tiếng Latinh để chỉ "thực vật xanh") hay Chloroplastida – được nhuộm màu bởi các chất diệp lục Chlorophyll a và b, nhưng không chứa phycobiliprotein. Glaucophyta có các sắc tố điển hình của vi khuẩn lam, và là bất thường ở chỗ giữ lại một vách tế bào bên trong các lạp thể của chúng là các tiểu thể màu lam (cyanelle).

Phân loại
Sự đồng thuận năm 2005, khi nhóm bao hàm Glaucophyta, tảo đỏ, tảo lục và thực vật có phôi được đặt tên là 'Archaeoplastida', là ở chỗ nó được coi là một nhánh đơn tố, nghĩa là đơn ngành. Nhiều nghiên cứu đã công bố kể từ đó đã cung cấp chứng cứ ủng hộ cho luận cứ này. Ngược lại, những nghiên cứu khác lại gợi ý rằng nhóm này là cận ngành. Cho tới nay, tình hình dường như vẫn chưa được giải quyết, nhưng một dấu hiệu mạnh cho tính đơn ngành của Plantae (Archaeplastida) đã được thể hiện trong một nghiên cứu gần đây (với sự làm phong phú thêm của các gen tảo đỏ). Giả định trong bài này coi Archaeplastida là một nhánh đơn tố hợp lệ.

Các tên gọi khác nhau đã từng được đặt cho nhóm này. Một vài tác giả chỉ đơn giản gọi nhóm này là thực vật hay Plantae. Tuy nhiên, tên gọi Plantae là mơ hồ, do nó cũng được dùng để chỉ các nhánh đơn tố bao hàm hẹp hơn, như Viridiplantae và Embryophyta. Để phân biệt, nhóm lớn hơn này đôi khi được gọi là Plantae sensu lato ("thực vật theo nghĩa rộng").

Để tránh sự mơ hồ, các tên gọi khác cũng đã được đề xuất. Primoplantae, tên gọi xuất hiện năm 2004, dường như là tên gọi mới lần đầu tiên được đề xuất cho nhóm này.

Một tên gọi khác từng được áp dụng cho nhóm này là Plastida, được định nghĩa như là một nhánh đơn tố chia sẻ "các lạp thể nguồn gốc nguyên thủy (sinh vật nhân sơ trực tiếp) [như] ở Magnolia virginiana Linnaeus 1753"

Tên gọi Archaeplastida được một nhóm các tác giả (Adl và ctv.) đề xuất năm 2005, những người cố gắng đưa ra một hệ thống phân loại sinh vật nhân chuẩn có tính toán tới các yếu tố hình thái học, hóa sinh học và di truyền phát sinh chủng loài học, sao cho nó có "độ ổn định nhất định trong ngắn hạn". Họ phủ nhận việc sử dụng các cấp bậc phân loại học chính thức (họ, bộ, lớp v.v.) mà sử dụng sự sắp xếp theo cấu trúc thứ bậc, trong đó các tên gọi nhánh đơn tố không biểu thị một cấp bậc nào. Vì thế tên gọi ngành 'Glaucophyta' và tên gọi lớp 'Rhodophyceae' xuất hiện trên cùng một mức độ trong phân loại của họ. Các phân chia được đề xuất cho Archaeplastida được chỉ ra dưới đây dưới dạng bảng biểu và sơ đồ.

Archaeplastida:
 Glaucophyta Skuja 1954 (Glaucocystophyta Kies & Kremer 1986) – tảo lục lam
Tảo lục lam (Glaucophyta) là một nhóm nhỏ các loài tảo đơn bào sống trong môi trường nước ngọt. Các lục lạp của chúng, gọi là cyanelle (lam tử hay tiểu thể màu lam), có lớp peptidoglycan, làm cho chúng tương tự như vi khuẩn lam hơn là như phần còn lại của Archaeplastida.
 Rhodophyceae Thuret 1855, sửa của Rabenhorst 1863, sửa của Adl 2005 (Rhodophyta Wettstein 1901) – tảo đỏ
 Tảo đỏ tạo thành một trong những nhóm tảo lớn nhất. Phần lớn là các loại rong biển, là sinh vật đa bào sống trong môi trường biển. Màu đỏ của chúng là do các phycobiliprotein, được sử dụng như là các sắc tố phụ trợ trong việc bắt giữ ánh sáng phục vụ cho quang hợp.
 Chloroplastida Adl 2005 (Viridiplantae Cavalier-Smith 1981; Chlorobionta Jeffrey 1982, sửa của Bremer 1985, sửa của Lewis & McCourt 2004; Chlorobiota Kendrick & Crane 1997)
Chloroplastida là thuật ngữ do Adl chọn cho nhóm bao gồm tảo lục và thực vật trên cạn (thực vật có phôi). Ngoại trừ những loài nào bị mất đi ở dạng thứ cấp, tất cả các loài đều có các lục lạp không chứa lớp peptidoglycan và không có phycobiliprotein.
 Chlorophyta Pascher 1914, sửa của Lewis & Mc Court 2004 – tảo lục (một phần)
Adl sử dụng định nghĩa hẹp hơn cho Chlorophyta; những nguồn khác gộp cả Chlorodendrales và Prasinophytae, những nhóm tự bản thân chúng cũng có thể được kết hợp.
 Ulvophyceae Mattox & Stewart 1984
 Trebouxiophyceae Friedl 1995 (Pleurastrophyceae Mattox 1984; Microthamniales Melkonian 1990)
 Chlorophyceae Christensen 1994
 Chlorodendrales Fritsch 1917 – green algae (part)
 Prasinophytae Cavalier-Smith 1998, sửa của Lewis & McCourt 2004 – tảo lục (một phần)
 Mesostigma Lauterborn 1894, sửa của McCourt trong Adl 2005 (Mesostigmata Turmel, Otis & Lemieux 2002)
 Charophyta Karol 2001, sửa của Lewis & McCourt 2004 (Charophyceae Smith 1938, sửa của Mattox & Stewart 1984) – tảo lục (một phần) và thực vật trên cạn
Charophyta sensu lato, như Adl sử dụng, là nhóm đơn ngành, bao gồm một phần tảo lục, như stoneworts (Charophyta sensu stricto), cũng như thực vật trên cạn (thực vật có phôi).
 Các phân chia nhỏ hơn không phải Streptophytina (dưới đây) thì Adl không đưa ra
 Các nguồn khác có thể gộp cả các nhóm tảo lục như Chlorokybales, Klebsormidiales, Zygnematales và Coleochaetales.
 Streptophytina Lewis & McCourt 2004 – tảo vòng và thực vật trên cạn
 Charales Lindley 1836 (Charophytae Engler 1887) – tảo vòng
 Plantae Haeckel 1866 (Cormophyta Endlicher 1836; Embryophyta Endlicher 1836, sửa của Lewis & McCourt 2004) – thực vật trên cạn (thực vật có phôi)

Hình thái học
Tất cả các thành viên của Archaeplastida đều có các lạp thể (lục lạp) thực hiện chức năng quang hợp và được người ta tin rằng chúng có nguồn gốc từ các vi khuẩn lam bị bắt giữ. Ở các loài tảo lục lam (Glaucophyta), các thành viên có lẽ là nguyên thủy nhất của nhóm, lục lạp được gọi là cyanelle (lam tử hay tiểu thể màu lam) và chia sẻ một vài đặc trưng với các vi khuẩn lam, bao gồm một vách tế bào peptidoglycan, nhưng không được duy trì ở các thành viên khác của nhóm. Sự tương tự của các tiểu thể màu lam với các vi khuẩn lam hỗ trợ thuyết nội cộng sinh.

Các tế bào của phần lớn các loài Archaeplastida đều có vách tế bào, nói chung (nhưng không phải luôn luôn) có cấu tạo từ xenluloza.

Các loài Archaeplastida có sự biến thiên mạnh trong sự tổ chức tế bào của chúng, từ các tế bào cô lập tới các sợi hay các tập đoàn tế bào cho tới các sinh vật đa bào. Các thành viên xuất hiện sớm nhất là đơn bào, và nhiều nhóm vẫn còn duy trì như vậy cho tới ngày nay. Tính đa bào đã tiến hóa tách biệt trong một vài nhóm, bao gồm tảo đỏ, tảo lục ulvophyte, và trong nhóm tảo lục đã sinh ra các loài tảo vòng và thực vật trên cạn.

Nội cộng sinh

Do loài Archaeplastida tổ tiên được cho là đã thu được các lục lạp của nó trực tiếp bằng cách thực bào các vi khuẩn lam, sự kiện được biết đến như là nội cộng sinh sơ cấp (như được phản ánh trong tên gọi được chọn cho nhóm 'Archaeplastida' nghĩa là 'lạp thể cổ'). Chứng cứ cho sự nội cộng sinh sơ cấp bao gồm sự hiện diện của một màng kép xung quanh các lục lạp; một màng thuộc về vi khuẩn, còn màng kia thuộc về sinh vật nhân chuẩn đã bắt giữ vi khuẩn. Theo thời gian, nhiều gen từ lục lạp đã được chuyển cho nhân của tế bào chủ. Sự hiện diện của các gen như vậy trong các nhân của các sinh vật nhân chuẩn mà không có lục lạp gợi ý rằng sự chuyển nhượng này đã xảy ra khá sớm trong quá trình tiến hóa của nhóm.

Các sinh vật nhân chuẩn khác với các lục lạp dường như đã thu được chúng bằng cách nhận chìm một archaeplastida đơn bào với các lục lạp có nguồn gốc từ vi khuẩn của chính nó. Do các sự kiện này liên quan tới sự nội cộng sinh của các tế bào có các tác nhân nội cộng sinh của chính chúng, nên quá trình này được gọi là nội cộng sinh thứ cấp. Các lục lạp của các sinh vật nhân chuẩn như vậy được bao quanh rất điển hình là trên 2 màng, phản ánh một lịch sử nhận chìm nhiều lần. Các lục lạp của trùng roi xanh (Euglenoidea) và tảo lục phức tạp (Chlorarachnea) dường như là tảo lục bị bắt giữ, trong khi các lục lạp của các sinh vật nhân chuẩn có khả năng quang hợp khác, như các loài tảo lông roi không đều (Heterokontophyta), ẩn tảo (Cryptophyta), định tiên tảo (Haptophyta), và giáp tảo (Dinoflagellata), dường như lại là tảo đỏ bị bắt giữ.

Hóa thạch
Có lẽ các dấu tích cổ xưa nhất của Archaeplastida là các vi hóa thạch có ở nhóm Roper tại miền bắc Australia. Cấu trúc của các hóa thạch đơn bào này tương tự như của tảo lục ngày nay. Chúng có niên đại tới tận đại Trung Nguyên Sinh, khoảng 1,5 tới 1,3 tỷ năm trước.
Các hóa thạch này phù hợp với một nghiên cứu đồng hồ phân tử đã tính toán rằng nhánh đơn tố này đã phân tỏa khoảng 1.500 Ma.
Hóa thạch cổ nhất có thể gán được vào một nhóm hiện đại cụ thể là loại tảo đỏ Bangiomorpha, có niên đại khoảng 1.200 Ma.

Vào cuối đại Tân Nguyên Sinh, các hóa thạch tảo đã trở nên nhiều và đa dạng hơn. Cuối cùng, trong đại Cổ Sinh, thực vật đã xuất hiện trên đất liền và vẫn tiếp tục phát triển thịnh vượng cho tới ngày nay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tree of Life Eukaryotes

Sinh vật nhân thực


title: Cleridae

text:
Cleridae là một họ bọ cánh cứng thuộc siêu họ Cleroidea. Chúng thường được gọi là bọ cánh cứng ca rô. Họ Cleridae phân bố trên toàn thế giới, và có môi trường sống và sở thích ăn khác nhau.
Hầu hết các chi là loài săn mồi và chúng ăn bọ cánh cứng khác và ấu trùng, tuy nhiên chi khác là loài ăn xác thối hoặc ăn phấn hoa. Cleridae có cơ thể dài, có lông có nhiều lông, thường có màu sáng đẹp, và có râu thay đổi đa dạng. Bọ cánh cứng ca rô khoảng chiều dài giữa 3 mm và 24 mm. Con cái đẻ từ 28-42 trứng tại một thời điểm chủ yếu dưới vỏ cây. Ấu trùng là săn mồi và ăn nhiều trước khi hóa nhộng và sau đó xuất hiện như con trưởng thành.

Những nỗ lực nghiên cứu liên quan đến Cleridae Chủ yếu tập trung về Sử dụng Một số loài như kiểm soát sinh học. Đây là một kỹ thuật rất hiệu quả để kiểm soát bọ cánh cứng vỏ cây do sự phàm ăn của nhiều loài Cleridae.

Phân loại
Các chi của họ Cleridae được chia thành nhiều phân họ.

Clerinae
 Allonyx Jacquelin du Val, 1860
 Anthicoclerus Schenkling, 1906
 Aphelochroa Quedenfeldt, 1885
 Apopempsis Schenkling, 1903
 Apteroclerus Wollaston, 1867
 Aptinoclerus Kuwert, 1893
 Aradamicula Sedlacek & Winkler, 1975
 †Arawakis (fossil)
 Astigmus Kuwert, 1894
 Aulicus Spinola, 1841
 Axina Kirby, 1818
 Balcus
 Barriella Opitz, 2003
 Barrotillus Rifkind, 1996
 Blaxima Gorham, 1882
 Bousquetoclerus Menier, 1997
 Burgeoneus Pic, 1950
 Caestron Dupont in Spinola, 1844
 Calendyma Lacordaire, 1857
 Canariclerus Winkler, 1982
 Cardiostichus Quedenfeldt, 1885
 Caridopus Schenkling in Sjöstedt, 1908
 Cleromorpha Gorham, 1876
 Cleropiestus Fairmaire, 1889
 Clerus Fabricius, 1775
 Clytomadius Corporaal, 1949
 Colyphus Spinola, 1841
 Coptoclerus Chapin, 1924
 Cormodes Pascoe, 1860
 Corynommadius Schenkling, 1899
 Ctenaxina Schenkling, 1906
 Ctenoclerus Solervicens, 1997
 Dasyceroclerus Kuwert, 1894
 Dasyteneclines Pic, 1941
 Dieropsis Gahan, 1908
 Dologenitus Opitz, 2009
 Dozocolletus Chevrolat, 1842
 Eburiphora Spinola, 1841
 Eburneoclerus Pic, 1950
 Ekisius Winkler, 1987
 Eleale Newman, 1840
 Enoclerus Gahan, 1910
 Epiclines Chevrolat in Guérin-Ménéville, 1839
 Eunatalis Schenkling, 1909
 Eunatalis porcata
 Erymanthus Spinola, 1841
 Eurymetomorphon Pic, 1950
 Falsomadius Gerstmeier, 2002
 Falsoorthrius Pic, 1940
 Graptoclerus Gorham, 1901
 Gyponyx Gorham, 1883
 Hemitrachys Gorham, 1876
 Homalopilo Schenkling, 1915
 Inhumeroclerus Pic, 1955
 Jenjouristia Fursov, 1936
 Languropilus Pic, 1940
 Lissaulicus C.O.Waterhouse, 1879
 Memorthrius Pic, 1940
 Metademius Schenkling, 1899
 Microclerus Wollaston, 1867
 Micropteroclerus Chapin, 1920
 Microstigmatium Kraatz, 1899
 Mimolesterus Gerstmeier, 1991
 Mitrandiria Kolibac, 1997
 Myrmecomaea Fairmaire, 1886
 Natalis Laporte de Castelnau, 1836
 Neogyponyx Schenkling, 1906
 Neoscrobiger Blackburn, 1900
 Ohanlonella Rifkind, 2008
 Olesterus Spinola, 1841
 Omadius Laporte de Castelnau, 1836
 Oodontophlogistus Elston, 1923
 Operculiphorus Kuwert, 1894
 Opilo Latreille, 1802
 Orthrius Gorham, 1876
 Oxystigmatium Kraatz, 1899
 Phlogistomorpha Hintz, 1908
 Phlogistus Gorham, 1876
 Phloiocopus Spinola, 1841
 Phonius Chevrolat, 1843
 Pieleus Pic, 1940
 Placocerus Klug, 1837
 Placopterus Wolcott, 1910
 Plathanocera Schenkling, 1902
 Platyclerus Spinola, 1841
 Priocera Kirby, 1818
 Priocleromorphus Pic, 1950
 Prioclerus Hintz, 1902
 Pseudolesterus Miyatake, 1968
 Pseudomadius Chapin, 1924
 Pujoliclerus Pic, 1947
 Sallea Chevrolat, 1874
 Scrobiger Spinola, 1841
 Sedlacekius Winkler, 1972
 Sikorius Kuwert, 1893
 Stigmatium Gray in Griffith, 1832
 Systenoderes Spinola, 1841
 Tanocleria Hong, 2002
 Thalerocnemis Lohde, 1900
 Thanasimodes Murray, 1867
 Thanasimus Latreille, 1806
 Thanasimus formicarius – Ant Beetle
 Tillicera Spinola, 1841
 Trichodes Herbst, 1792
 Trichodes alvearius
 Trichodes apiarius
 Trichodes leucopsideus
 Trogodendron Spinola, 1841
 Trogodendron fasciculatum – Yellow-horned Clerid
 Wilsonoclerus
 Winklerius Menier, 1986
 Wittmeridecus Winkler, 1981
 Xenorthrius Gorham, 1892
 Zahradnikius Winkler, 1992
 Zenithicola Spinola, 1841

Enopliinae (sometimes in Korynetinae)
 Antygodera
 Apolopha Spinola, 1841
 Corinthiscus Fairmaire & Germain, 1861
 Cregya LeConte, 1861
 Curacavi
 Enoplium Latreille, 1802
 Exochonotus
 Hublella
 Lasiodera Gray in Griffith, 1832
 Neopylus Solervicens, 1989
 Paracregya
 Pelonium
 Phymatophaea Pascoe, 1876
 Platynoptera Chevrolat, 1834
 Pseudichnea Schenkling, 1900
 Pylus Newman, 1840
 Pyticara Spinola, 1841 (bao gồm Pelonides)
 Thriocerodes Wolcott & Dybas, 1947

Epiphloeinae (sometimes in Korynetinae)
 Acanthocollum
 Amboakis
 Decaphloeus
 Decorosa
 Diapromeces Opitz, 1997
 Ellipotoma Spinola, 1844
 Epiphloeus Spinola, 1841
 Hapsidopteris Opitz, 1997
 Ichnea Laporte de Castelnau, 1836
 Iontoclerus Opitz, 1997
 Katamyurus Opitz, 1997
 Madoniella Pic, 1935
 Megaphloeus
 Megatrachys Opitz, 1997
 Neichnea
 Opitzius Barr, 2006
 Parvochaetus Opitz, 2006
 Pennasolis
 Pericales
 Phlogistosternus
 Pilosirus Opitz, 1997
 Plocamocera Spinola, 1844
 Pteroferus
 Pyticeroides Kuwert, 1894
 Silveirasia
 Stegnoclava
 Turbophloeus

Hydnocerinae (bao gồm Phyllobaeninae)
 Abrosius Fairmaire, 1902
 Achlamys C.O.Waterhouse, 1879
 Allelidea G.R.Waterhouse, 1839
 Blaesiophthalmus Schenkling, 1903
 Brachycallimerus Chapin, 1924
 Brachyptevenus
 Callimerus Gorham, 1876
 Cephaloclerus Kuwert, 1893
 Cucujocallimerus Pic, 1929
 Emmepus Motschulsky, 1845
 Eurymetopum Blanchard, 1842
 Hydnocera
 Isohydnocera Chapin, 1917
 Isolemidia Gorham, 1877
 Laiomorphus Pic, 1927
 Lasiocallimerus Corporaal, 1939
 Lemidia Spinola, 1841
 Neohydnus Gorham, 1892
 Parmius Sharp, 1877
 Paupris Sharp, 1877
 Phyllobaenus
 Silviella Solervicens, 1987
 Solemidia
 Stenocallimerus Corporaal & Pic, 1940
 Theano Laporte de Castelnau, 1836
 Wolcottia Chapin, 1917

Korynetinae
 Chariessa Perty in Spix & Martius, 1830
 Korynetes Herbst, 1792
 Korynetes caeruleus – Steely Blue Beetle
 Lebasiella Spinola, 1844
 Loedelia R.Lucas, 1918
 Necrobia Olivier, 1795
 Necrobia ruficollis – Red-shouldered Ham Beetle
 Necrobia rufipes – Red-legged Ham Beetle
 Neorthopeura Barr, 1976
 Opetiopalpus Spinola, 1844
 Paratillus Gorham, 1876
 Romanaeclerus Winkler, 1960
 Tenerus Laporte de Castelnau, 1836

Tarsosteninae (sometimes in Korynetinae)
 Paratillus Gorham, 1876
 Tarsostenodes Blackburn, 1900
 Tarsostenus Spinola, 1844

Thaneroclerinae (tentatively placed here)
 Abana
 Compactoclerus
 Isoclerus
 Neoclerus
 Thaneroclerus Lefebvre, 1838
 Viticlerus
 Zenodosus

Tillinae
 Antenius Fairmaire, 1903
 Arachnoclerus Fairmaire, 1902
 Araeodontia Barr, 1952
 Archalius Fairmaire, 1903
 Aroterus Schenkling, 1906
 Basilewskyus Pic, 1950
 Biflabellotillus Pic, 1949
 Bilbotillus Kolibac, 1997
 Bogcia Barr, 1978
 Bostrichoclerus Van Dyke, 1938
 Callotillus
 Ceratocopus Hintz, 1902
 Chilioclerus Solervicens, 1976
 Cladiscopallenis Pic, 1949
 Cladiscus Chevrolat, 1843
 Cladomorpha Pic, 1949
 Cteniopachys Fairmaire, 1889
 Cylidroctenus Kraatz, 1899
 Cylidrus Latreille, 1825
 Cymatodera Gray in Griffith, 1832
 Cymatoderella Barr, 1962
 Dedana Fairmaire, 1888
 Denops Fischer von Waldheim, 1829
 Diplocladus Fairmaire, 1885
 Diplopherusa Heller, 1921
 Eburneocladiscus Pic, 1955
 Egenocladiscus Corporaal & van der Wiel, 1949
 Elasmocylidrus Corporaal, 1939
 Enoploclerus Hintz, 1902
 Eucymatodera Schenkling, 1899
 Falsopallenis Pic, 1926
 Falsotillus Gerstmeier & Kuff, 1992
 Flabellotilloidea Gerstmeier & Kuff, 1992
 Gastrocentrum Gorham, 1876
 Gracilotillus Pic, 1933
 Impressopallenis Pic, 1953
 Isocymatodera Hintz, 1902
 Lecontella Wolcott & Chapin, 1918
 Leptoclerus Kraatz, 1899
 Liostylus Fairmaire, 1886
 Macroliostylus Pic, 1939
 Magnotillus Pic, 1936
 Melanoclerus Chapin, 1919
 Microtillus Pic, 1950
 Monophylla Spinola, 1841
 Nodepus Gorham, 1892
 Notocymatodera Schenkling, 1907
 Onychotillus Chapin, 1945
 Orthocladiscus Corporaal & van der Wiel, 1949
 Pallenis Laporte de Castelnau, 1836
 Paracladiscus Miyatake, 1965
 Paradoxocerus Kraatz, 1899
 Paraspinoza Corporaal, 1942
 Philocalus Klug, 1842
 Picoclerus Corporaal, 1936
 †Prospinoza (fossil)
 Pseudachlamys Duvivier, 1892
 Pseudogyponix Pic, 1939
 Pseudopallenis Kuwert, 1893
 Pseudoteloclerus Pic, 1932
 Rhopaloclerus Fairmaire, 1886
 Smudlotillus Kolibac, 1997
 Spinoza Lewis, 1892
 Stenocylidrus Spinola, 1844
 Strotocera Schenkling, 1902
 Synellapotillus Pic, 1939
 Synellapus Fairmaire, 1903
 Teloclerus Schenkling, 1903
 Tilloclerus White, 1849
 Tillodadiscus Pic, 1953
 Tillodenops Hintz, 1905
 Tilloidea Laporte de Castelnau, 1832
 Tillus Olivier, 1790
 Tylotosoma Hintz, 1902

Incertae sedis
 Aphelocerus Kirsch, 1871 (Clerinae? Tillinae?)
 Apteropilo Lea, 1908 (Clerinae? Enopliinae?)
 Cleropiestus Fairmaire, 1889 (Clerinae? Hydnocerinae?)
 Dermestoides Schaeffer, 1771 (Korynetinae s.l.?)
 Evenoclerus Corporaal, 1950 (Clerinae? Hydnocerinae?)
 Muisca Spinola, 1844 (Clerinae? Enopliinae?)
 Neorthopleura Barr, 1976 (Korynetinae s.l.?)
 Parapelonides Barr, 1980 (Korynetinae s.l.?)
 Perilypus Spinola, 1841 (Clerinae? Tillinae?)
 Syriopelta Winkler, 1984 (Korynetinae s.l.?)

Chú thích

Liên kết ngoài

 Atlas of checkered beetles (Cleridae) of Russia
 Roland Gerstmeier publications on Cleridae
 Cleridae of Atlantic Canada

Insect families
Họ côn trùng


title: Lê Cát Trọng Lý

text:
Lê Cát Trọng Lý (sinh 24 tháng 8 năm 1987) là một ca sĩ kiêm nhạc sĩ tự do của Việt Nam. Lê Cát Trọng Lý còn là nữ nhạc sĩ đầu tiên giành được "Nhạc sĩ của năm" trong tổng 7 đề cử tại Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến.

Cuộc đời và sự nghiệp
Lê Cát Trọng Lý sinh ra và lớn lên ở Đà Nẵng, trong một gia đình có ba là ca sĩ Lê Băng Thanh, mẹ là giáo viên dạy văn. Năm 2005, cô tốt nghiệp THPT Phan Châu Trinh, Đà Nẵng và thi đậu vào khoa tiếng Nga của Đại học Đà Nẵng. Năm 2006, đang là sinh viên, Lý bỏ ngang, rời Đà Nẵng vào Thành phố Hồ Chí Minh. Lý thi đậu vào Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh, học viola ở khoa dây và bắt đầu sáng tác ca khúc.

Trong năm 2007, Lê Cát Trọng Lý đoạt giải ba trong cuộc thi "Hát cho niềm đam mê" do Nokia tổ chức. Năm 2008, đoạt được một số giải trong cuộc thi Bài hát Việt do VTV3 tổ chức: Bài hát của tháng 12 (ca khúc "Chênh vênh"); Ca sĩ thể hiện ca khúc hiệu quả tháng 12, Bài hát của năm (ca khúc "Chênh vênh") và Nhạc sĩ trẻ triển vọng. Năm 2009 cô được chọn hát trong chương trình của ca sĩ Francis Cabrel tại Hà Nội. Năm 2010, biểu diễn tại Trung tâm Văn hóa Pháp L’Espace, tạo được dư luận tốt với 3 đêm diễn liên tục cháy vé. Bên cạnh đó, Lý còn tham gia Festival Huế và tham gia lưu diễn văn hóa Việt Nam ơi tại Na Uy. Tại giải Cống hiến năm 2011, Lê Cát Trọng Lý đã thắng giải Nhạc sĩ của năm.

Ngày 20 tháng 1 năm 2011, cô phát hành album đầu tay mang tên mình. Cùng năm, Lý đã có chuyến lưu diễn xuyên Việt với chủ đề Lê Cát Trọng Lý - Vui Tour với thời gian gần 2 tháng và thu được những thành công nhất định, trong đó buổi diễn ở quê hương Đà Nẵng của cô đã cháy vé. Sau khi kết thúc lưu diễn, cô quyết định dành ra hai năm để học tập tại Hà Nội. Ngày 23 tháng 11 năm 2013, cô tái xuất ở quê nhà bằng đêm nhạc Mùa thu trong em. Tháng 8 năm 2015 Lý phát hành album mang tên Dreamer bao gồm ba đĩa liên tiếp với chủ đề Vui Tour, Live in Church và Những kẻ mộng mơ. Album như một cuốn tuyển tập nhật ký âm nhạc trong suốt 4 năm làm việc từ năm 2011 (Vui Tour) đến năm 2015 (Live in Church), âm thanh không qua xử lý để giữ nguyên những khoảnh khắc chia sẻ cùng khán giả.

Phong cách nghệ thuật
Một số nhận định Lê Cát Trọng Lý chịu ảnh hưởng từ cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Tuy nhiên, cô cho rằng "không thích nghe nhạc Trịnh vì nó buồn quá" và giải thích rằng việc ảnh hưởng là từ trong tiềm thức "do từ ngày còn đi học, chị tôi hay hát nhạc Trịnh". Nguồn cảm hứng Lý chịu ảnh hưởng từ nhạc sĩ Phạm Duy và nhạc dân ca.

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu

Đĩa mở rộng
Chẳng thể chia ra làm đôi (2018)

Album trực tiếp
 Live in Church (2015)
Dreamers Concert World Tour (Digital Release, Live Album, 2020)

Album tuyển tập
The Spoken Piano - Những phím đàn biết nói (với Cao Thanh Lan, 2023)

DVD
 Vui Tour (2012)
 Live in Church (2015)
 Khù khờ Tour Film

Nhạc phim
Đi qua bóng đêm & Tám chữ có - Cuộc đời của Yến (2015)
Ta hứa sẽ nhận ra - Tấm Cám: Chuyện chưa kể (2015)

Giải thưởng và đề cử

Thư viện

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Nhạc sĩ nhạc trẻ
Nhạc sĩ Việt Nam
Ca sĩ Đà Nẵng
Người giành giải Âm nhạc Cống hiến
Người họ Lê tại Việt Nam


title: Star Movies

text:
Star Movies là một kênh phim truyện của Châu Á được sở hữu bởi Star TV và Fox International Channels, các công ty con của tập đoàn News Corporation. Star Movies hiện nay đã được nâng cấp thành kênh Fox Movies Premium (Fox Movies từ tháng 6 năm 2017) vào ngày 1 tháng 1 năm 2012 tại các nơi kênh phát sóng, ngoại trừ Ấn Độ, Trung Quốc, Việt Nam (đến ngày 1 tháng 11 năm 2017), Trung Đông, Đài Loan và Philippines (đến ngày 10 tháng 6 năm 2017).

Lịch sử
Star Movies lên sóng ngày 1 tháng 5 năm 1994 để thay thế kênh BBC World kết thúc trên Star TV và các ý kiến trái chiều vào năm 1994.

Vào ngày 1 tháng 8 năm 1994, Star Movies lên sóng ở khu vực vịnh Ba Tư và Ấn Độ.

Kênh được lên sóng ngày 30 tháng 3 năm 1996 nhằm phục vụ các khán giả ở khu vực Đông Nam Á, Trung Quốc, các nước Đông Á.

Star Movies Philippines lên sóng ngày 1 tháng 1 năm 2010.

Star Movies HD châu Á lên sóng ngày 1 tháng 5 năm 2010.

Star Movies Theo Yêu Cầu châu Á lên sóng ngày 16 tháng 9 năm 2010.

Vào ngày 1 tháng 1 năm 2012, Star Movies được nâng cấp thành Fox Movies Premium, kênh có mặt tại Hồng Kông và một số nước Đông Nam Á. Kênh Star Movies tiếp tục hoạt động tại Ấn Độ, Trung Quốc,Trung Đông, Đài Loan và Philippines (trừ Việt Nam).

Kênh truyền hình Star Movies Việt Nam đã chính thức lên sóng vào ngày 1 tháng 2 năm 2013 để thay thế cho kênh Astro Cảm xúc đã ngừng phát sóng trước đó, do VCTV phối hợp với tập đoàn News Corporation.

Vào ngày 10 tháng 6 năm 2017, kênh Fox Movies Premium và kênh Star Movies Phillipines được đổi tên thành kênh Fox Movies.

Ngày 1 tháng 11 năm 2017, Star Movies Việt Nam được nâng cấp thành kênh Fox Movies.

Tổng quan
Star Movies phát sóng các phim truyện có hợp đồng từ 20th Century Fox, Walt Disney, Metro Goldwyn Mayer, và Studio Canal and các phim truyện có hợp đồng phụ từ Columbia Pictures, TriStar Pictures, Screen Gems, Paramount Pictures, Universal Pictures, và Warner Bros. đối với những nước Star Movies phát sóng. Kênh cũng phát sóng các bộ phim từ các nhà phân phối khác như: Lions Gate Entertainment, Summit Entertainment và The Weinstein Company. Đây là một kênh phim truyện Hollywood với đối thủ cạnh tranh là kênh HBO Asia.

Các kênh
Star Movies châu Á
Vào ngày 20 tháng 12 và tháng 3 năm 2012, Star Movies được nâng cấp thành kênh Fox Movies Premium.
Star Movies Ấn Độ
Star Movies Trung Đông
Star Movies Đài Loan
Star Movies Philippines
Star Movies Philippines lên sóng ngày 1 tháng 1 năm 2010.
Star Movies HD
Star Movies HD lên sóng ngày 1 tháng 5 năm 2010. Kênh có trên vệ tinh Asiasat 5. Tại Việt Nam, trước ngày 1 tháng 1 năm 2013, kênh được phát chung với luồng của kênh VTC HD VIP4.

Vào ngày 20 tháng 12 và tháng 3 năm 2012, Star Movies HD được nâng cấp thành Fox Movies Premium HD ở một số nước ở châu Á.

Logo kênh

Xem thêm
Danh sách kênh truyền hình tại Việt Nam
Star World
Star Sports
Fox Movies Premium

Tham khảo

Liên kết ngoài
Star Movies International official website (location Selection is available).
 (Philippines)
Star Movies Asia official channel on YouTube.
Star Movies India website.
Star Movies Middle East website.
Star Movies Taiwan website  (in Chinese).
Star Movies Logo

Kênh phim truyện
Truyền hình cáp
Truyền hình Hồng Kông


title: Tchaikovsky (phim)

text:
Tchaikovsky (tiếng Nga: Чайковский) là một bộ phim về cuộc đời nhà soạn nhạc Pyotr Ilyich Tchaikovsky của đạo diễn Igor Talankin, ra mắt năm 1970.

Nội dung
Truyện phim xoay quanh mối tình kỳ lạ giữa chàng trai Pyotr với góa phụ Nadezhda von Meck - người được Tchaikovsky ví như "Thiên thần hộ mệnh" của đời mình, bà cũng là nguồn cảm hứng cho những kiệt tác đầu tiên - những bản concerto trữ tình và vở ba lê nổi tiếng Chiếc kẹp hạt dẻ.

Diễn viên
 Laurence Harvey... Người dẫn chuyện
 Innokenty Smoktunovsky... Pyotr Ilyich Tchaikovsky
 Antonina Shuranova... Nadezhda von Meck
 Maya Plisetskaya... Dezire Arto
 Kirill Lavrov... Vladislav Pahulsky
 Vladislav Strzhelchik... Nikolai Rubinstein
 Yevgeny Leonov... Alyosha
 Maya Plisetskaya... Nữ nghệ sĩ mộng mơ
 Bruno Freyndlikh... Ivan Turgenev
 Luiza Koshukova... Aleksandra Andreyevna née d'Assier (mẹ Tchaikovsky)
 Arkady Trusov... Agafon
 Alla Demidova... Yulia von Meck
 Yevgeny Yevstigneyev... Hermann Laroche
 Lilya Yudina... Antonina Milyukova (vợ Tchaikovsky)
 Erwin Knausmyuller... Quản gia nhà von Meck
 Aleksandr Smirnov... Nikolai Kashkin
 Maria Vinogradova
 Pavel Romanov... Bác sĩ Sergey Botkin
 Nikolai Trofimov... Cảnh sát trưởng
 Yulia Tsoglin... Học trò của Nikolai Rubinstein

Ê-kíp
 Thiết kế sản xuất: Aleksandr Borisov, Yury Kladyenko
 Phục trang: Lyudmila Kusakova
 Âm thanh: Yury Rabinovich, Vitaly Shmelkin
 Hiệu ứng đặc biệt: Yury Kladyenko, V.Rylach
 Biên đạo múa: Azary Plisetsky, L.Talankina

Vinh danh
 Đề cử giải Oscar (1972)
 Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất
 Nhạc phim hay nhất
 Номинация на Золотой глобус (1972) лучший фильм на иностранном языке.
 Приз лучшему актёру (Иннокентий Смоктуновский) на фестивале в Сан-Себастьяне (1970)
 По итогам зрительского опроса журнала «Советский экран» И. Смоктуновский был признан лучшим актером 1970 года).

Xem thêm

 Thông tin trên trang Điện ảnh Nga
 Thông tin trên trang NasheKino
 Thông tin trên trang KinoPoisk
 Thông tin trên trang Kino-Teatr
 Thông tin trên trang KinoNews

Phim do Igor Talankin đạo diễn
Phim dựa theo tác phẩm của Yury Nagibin
Phim của Mosfilm
Phim truyền hình Liên Xô
Phim tâm lý
Phim tiểu sử
Phim ca nhạc
Phim năm 1969
Pyotr Ilyich Tchaikovsky
Phim Liên Xô
Phim tiếng Nga
Phim lấy bối cảnh ở thế kỷ 19


title: Viêm kẽ móng chân

text:
Viêm kẽ móng chân hay sưng kẽ móng chân hay còn gọi là bệnh móng chọc thịt (danh pháp khoa học: Onychocryptosis, xuất phát từ tiếng Hi Lạp cổ: /onyx có nghĩa là móng chân + /kryptos có nghĩa là quặp ngược) là một chứng bệnh viêm nhiễm, sưng tấy tại kẽ móng chân do hiện tượng bờ tự do của tường móng chọc vào da, nếp gấp làm tổn thương tổ chức này khiến khóe ngón chân, tay bị viêm, đỏ tấy, đau nhức, thậm chí có trường hợp phải nhập viện trong tình trạng 2 ngón chân cái sưng to, mưng mủ và nguy cơ bị nhiễm trùng, hoại tử.

Đây là bệnh thường gặp, chiếm 0,1% các bệnh về da và 7% các bệnh về da cần phẫu thuật. Bệnh diễn biến dai dẳng do bệnh nhân tự điều trị hoặc điều trị tại cơ sở y tế bằng nội khoa nên không triệt để, gây đau đớn, ảnh hưởng đến sinh hoạt và nguy cơ bị biến thành bệnh mãn tính rất lớn. Theo thống kê của Viện Da liễu Việt Nam, 70% bệnh nhân đến điều trị bệnh móng chọc thịt là nữ và gần 70% trong số đó dưới 30 tuổi.

Nguyên nhân
 Bệnh móng chọc thịt do nhiều nguyên nhân, nhưng có tới 40% là do cắt tỉa móng sai.
 Ngoài cắt tỉa móng sai còn do tăng cân quá nhiều sau sinh nở (tăng hơn 14 kg), ngoài ra, phụ nữ thường hay mắc những vấn đề này hơn vì họ thường đi giầy chật, hẹp, đế cao vì trọng lực được đặt lên mu bàn chân thay vì gót chân.
 Các móng chân mọc sâu vào trong khi đầu móng bị cắt sâu và sát thịt do cắt móng chân quá ngắn, quá sát với da và không thẳng làm tổn thương móng và vùng da quanh móng.
 Các đôi giày và tất chật cũng là thủ phạm của sự phát triển bất thường này hoặc do đi giày quá nhiều.

Phòng bệnh và điều trị

Khi gặp hiện tượng này, nếu không sớm điều trị không những sẽ làm tổn hại đến móng chân mà còn làm viêm nhiễm cả vùng da xung quanh móng

Khi móng chân đang bị mọc ngược vào trong, hãy lập tức ngâm chân trong nước ấm giúp da chân mềm hơn. Sau khi ngâm khoảng 20-30 phút, giữ chân sạch và đệm một miếng gạc cotton nhỏ dưới góc của phần móng mọc ngược để từ từ nâng nó lên. Hoặc có thể dùng móng tay sạch từ từ trượt dưới cạnh móng chân và nâng lên.

Sau 3-4 ngày ngâm chân với nước ấm, có thể dùng chiếc kéo nhỏ đã sát trùng cắt đi phần móng chân bị mọc vào trong một cách nhẹ nhàng và thận trọng. Giữ sạch sẽ và băng bó lại để ngăn ngừa cho móng không bị nhiễm trùng và tổn thương lần nữa, có thể lấy ít bông thấm nước đặt ngay dưới móng để khỏi cắt vào thịt. Tiếp tục làm cho đến khi móng phát triển bình thường.

Cách cắt móng theo hình chữ "V" sẽ chữa hoặc ngăn cản được móng phát triển vào trong là không đúng mà phải cắt móng chân thẳng, không tạo các hình cung và không cắt quá sát. Sửa các góc bằng dũa.

Luôn cho ngón chân thông thoáng bằng cách đi sandal và dép hở ngón hoặc giày có xỏ nhiều lỗ thoát khí hạn chế đi lại bằng các loại giày bịt mũi. Nếu mặc thì nên đệm một miếng gạc y tế quấn quanh ngón chân rồi mới đi giày nó sẽ làm giảm đau đớn.

Điều trị bằng phương pháp kẹp cắt bản móng, giường móng và mầm móng dưới sự định hướng của kẹp thẳng. Đây là phương pháp đơn giản, dễ thực hiện ở các cơ sở y tế và bệnh nhân ít bị đau sau thủ thuật. Nếu khu vực đó bị tấy đỏ, sưng phồng lên và bị nhiễm trùng thì phải dùng thuốc hoặc tiểu phẫu (cắt đến tận đáy để tạo móng mới) và laze.

Chú thích

Bệnh


title: Magnesia (khoáng vật)

text:
Magnesia trắng là một khoáng vật màu trắng thuộc loại khoáng vật oxide. Nó có cấu tạo ở dạng lục phương của magnesi oxide (MgO). Ngoài ra còn có Magnesia đen là một khoáng vật màu đen và chứa mangan.

Lịch sử
Magnesia trắng lần đầu tiên tìm thấy ở vùng Macnhedia thời cổ Hy Lạp. Magnesia trắng được đặt theo tên của trận Magnesia, nổ ra năm 190 TCN gần Magnesia ad Sipylum, vùng Lybia (ngày nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ). Nó cón có một tên khác là "Magnesia lithos" nghĩa là đá manhe. Magnesia trắng là tên gọi cũ của đá Pericla.

Cấu tạo và tính chất
Đá Magnesia trắng lấy từ khu vực Magnesia ở Anatolia cổ đại thường chứa cả magiê oxide lẫn magiê cacbonat, nước cũng như các loại oxide sắt (magnetit và hemantit). Vì thế, các loại đá này, được gọi là đá Magnesia thời cổ đại, với các tính chất từ tính là nguồn gốc của các từ trong một số ngôn ngữ phương Tây để chỉ nam châm(magnet) và từ tính(magnetism).
Magnesia trắng  thông thường được tìm thấy trong đá hoa được sinh ra do sự biến chất của các dạng đá vôi dolomit. Nó rất dễ bị biến đổi thành brucit theo các điều kiện môi trường gần bề mặt.

Xem thêm
Khoáng vật silicat.

Khoáng vật phosphat.

Nitrat.

Khoáng vật cacbonat.

Danh sách khoáng vật.

Pericla.

Tham khảo

Khoáng vật magnesi


title: Homa Darabi

text:
Homa Darabi (tháng Giêng 1940—21.2.1994 tại Tehran) là một bác sĩ nhi khoa, bác sĩ bệnh tâm thần, và nhà tranh đấu cho nữ quyền người Iran.

Tiểu sử
Bà bắt đầu học Y học ở Đại học Tehran từ năm 1959. Năm 1960, bà bị bắt giam trong thời gian ngắn vì chống đối chế độ cai trị của Mohammad Reza Pahlavi. Sau khi tốt nghiệp bà hành nghề ở một làng nông thôn.

Năm 1968, bà sang Hoa Kỳ tiếp tục học và được phép hành nghề ở New Jersey, New York, và California, trong 9 năm.

Năm 1976, bà trở về Iran làm giám đốc "Bệnh viện tâm thần nhi đồng" của Đại học Tehran. Sau cuộc Cách mạng Hồi giáo, chính phủ chuyển bà sang làm việc ở "Bệnh viện Iman Hussein" vào năm 1990. Giám đốc bệnh viện này là một người Hồi giáo cực đoan, yêu cầu bà phải mặc chador (một loại áo của phụ nữ Hồi giáo Iran, trùm kín từ đầu tới chân, chỉ chừa phần mặt). khi làm việc. Bà từ chối và bị sa thải.

Sau đó bà mở phòng khám bệnh riêng, nhưng thường bị các viên chức chính quyền quấy nhiễu gây khó khăn, kể cả đối với các bệnh nhân của bà, đến nỗi rút cuộc không còn bệnh nhân nào dám đến khám bệnh. Bà buộc phải đóng cửa phòng khám bệnh của mình.

Tự thiêu
Ngày thứ Hai 21.2.1994 - khoảng một tháng sau khi một cô gái 16 tuổi bị bắn chết ở Tehran vì dùng son bôi môi – Darabi lái xe tới "Quảng trường Tajrish", một nơi buôn bán sầm uất ở khu bắc Tehran. Khoảng lúc 3 giờ chiều bà tưới can dầu lên đầu, rồi châm lửa tự thiêu trong khi hét lên "Đả đảo chính thể chuyên chế, áp bức! Tự do muôn năm! Vạn tuế Iran!". Bà qua đời lúc 1 giờ sáng ngày hôm sau.

Người em gái của bà, Parvin Darabi đã lập ra "Quỹ Dr. Homa Darabi" để tưởng nhớ bà, và cùng với người con trai viết chung một quyển tiểu sử của Dr. Darabi mang tên Rage Against the Veil.

Gia đình
Năm 1963, bà kết hôn với một bạn học cùng lớp. Bà có hai người con gái.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Homa.org Official website of the Dr. Homa Darabi Foundation
 On The Issues Magazine Fall 1994

Sinh năm 1940
Mất năm 1994
Nữ giới Iran
Người tự thiêu
Nhà hoạt động dân chủ
Người theo chủ nghĩa nữ giới


title: Yacón

text:
Khoai sâm (danh pháp khoa học: Smallanthus sonchifolius), hay còn gọi cây yacón, địa tàng thiên, sâm đất, là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Poepp.) H.Rob. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1978.

Cây Khoai sâm là loài cây trồng lâu năm có nguồn gốc Nam Mỹ, được trồng nhiều ở vùng Andes và di thực tới nhiều nơi khác trên thế giới như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Nepal, Việt Nam. Nó được biết đến với thân rễ củ giòn, có vị ngọt đặc trưng. Cấu trúc và hương vị đã được mô tả như là một sự pha trộn dịch vị giữa một quả táo tươi và dưa hấu. Nó đã được giới thiệu vào thị trường nông sản và các cửa hàng thực phẩm thiên nhiên ở Mỹ.

Cây tạo ra hai loại rễ: rễ sinh trưởng và rễ tích trữ. Rễ sinh trưởng phát triển ngay dưới bề mặt đất và tạo ra các mầm sinh trưởng mới mà sẽ trở thành các bộ phận trên không của mùa sau. Phần rễ tích trữ lớn và ăn được nhìn như củ khoai lang, nên trong tiếng Việt cây được biết đến với tên gọi khoai sâm. Những rễ ăn được này có chứa fructo oligosaccharides (FOS – chất xơ hòa tan), tạo cho nó một hương vị ngọt ngào và làm cho Khoai sâm được khuyến cáo cao cho bệnh nhân tiểu đường.

Cây Khoai sâm có thể phát triển lên đến 2 mét chiều cao và ra hoa màu vàng,nhỏ,khó thấy ở cuối của mùa sinh trưởng của cây. Không giống như nhiều loại rau củ khác được thuần hóa bởi người Inca (ulluco, OCA), Yacón không mãn cảm với quang kỳ, và có thể sản xuất kinh doanh ở vùng nhiệt đới.

Củ sâm khoai với tỉ lệ cao fructo oligosaccharides (FOS – chất xơ hòa tan), có nghiên cứu cho biết Sâm khoai có đến 37% FOS theo trọng lượng khô. FOS là nguồn chất chống oxy hóa tự nhiên, giúp hạ đường huyết, cải thiện hoạt động của các loại vi khuẩn đường ruột có lợi và các tác dụng tốt khác trên đường tiêu hóa

Tại Việt Nam, có trồng tại Đức Trọng (Lâm Đồng), Bát Xát (Lào Cai), chế biến thực phẩm chức năng, phòng trị bệnh tiểu đường.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

S
Thực vật được mô tả năm 1978
S


title: Giai thoại

text:
Giai thoại là một truyện ngắn và hấp dẫn về một sự việc hoặc nhân vật có thật. Tuy được dựa trên một việc hoặc người có thật, nhưng vì được truyền tải qua nhiều bước (truyền miệng, viết lại), nên giai thoại có thể trở thành "hơi phi lý". Tuy thỉnh thoảng hài hước, nhưng giai thoại không nhằm mục đích chính là tạo tiếng cười, mà trong trường hợp đó chính tiếng cười là phương tiện truyền tải (khiến người ta nhớ lâu, hoặc thích kể lại cho người khác).

Tham khảo

Văn học
Văn hóa dân gian


title: Khướu mào bụng trắng

text:
Khướu mào bụng trắng (danh pháp hai phần: Erpornis zantholeuca) là một loài chim, theo truyền thống được xếp trong họ Khướu (Timaliidae). Chúng là thành viên duy nhất của chi Erpornis. Loài chim này được tìm thấy tại Bangladesh, Bhutan, Brunei, Campuchia, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanma, Nepal, Singapore, Đài Loan, Thái Lan và Việt Nam. Môi trường sinh sống tự nhiên của loài là các khu rừng ẩm ướt tại miền núi cận nhiệt đới hay nhiệt đới.

Phân loại
Trước đây người ta xếp nó trong chi Yuhina và khi đó nó là thành viên khác biệt nhất trong "chi" này theo như định nghĩa và giới hạn cận ngành đã lỗi thời của nó. Về mọi phương diện nó không có quan hệ họ hàng gần với họ Khướu (Timaliidae), một họ mà phần lớn các thành viên cũ của chi Yuhina vẫn còn được xếp trong đó. Họ Timaliidae là thành viên của siêu họ Lâm oanh (Sylvioidea) trong cận bộ Sẻ (Passerida), trong khi các dữ liệu nghiên cứu di truyền cho thấy loài này lại là họ hàng gần nhất của các loài trong họ Vireonidae nghĩa hẹp (sensu stricto), một họ thuộc về siêu họ Vàng anh (Orioloidea) của cận bộ Quạ (Corvida).

Về màu sắc, hình dáng, và các tập tính bay nhảy nó rất giống các loài của họ Vireonidae. Tuy nhiên, nó có một mào lông dễ thấy giống như nhiều loài "khướu" của chi Yuhina. Chính điều này cùng với địa sinh học bất thường (họ Timaliidae chủ yếu là chim Cựu thế giới, trong khi họ Vireonidae sensu stricto lại là chim Tân thế giới) là nguyên nhân che lấp đi các mối quan hệ thật sự của loài này trong một thời gian dài.

Xem thêm
 Donacobius đầu đen (Donacobius atricapilla) và Wrentit (Chamaea fasciata), các thành viên Tân thế giới của siêu họ Sylvioidea. Chúng có lẽ là các họ hàng gần nhất (hoặc thuộc về) tương ứng với các họ Locustellidae/Donacobiidae và Sylviidae/Paradoxornithidae (các họ với các thành viên chủ yếu là chim Cựu thế giới).
 Pteruthius; theo truyền thống cũng đặt trong họ Timaliidae, nhưng thực tế lại là các họ hàng gần nhất còn sinh tồn của Erpornis zantholeuca.

Chú thích

Tham khảo

 BirdLife International 2009. Erpornis zantholeuca. 2011 IUCN Red List of Threatened Species. Tra cứu ngày 8 tháng 3 năm 2012.
Collar N. J. & Robson, C. 2007. Family Timaliidae (Babblers) tr. 70 – 291 trong del Hoyo J., Elliott A. & Christie D.A. (chủ biên). Handbook of the Birds of the World, Vol. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, Barcelona.

Liên kết ngoài
 Photo of a foraging Erpornis on Flickr.

Z
Động vật được mô tả năm 1844
Chim Ấn Độ
Chim Nepal
Chim Bangladesh
Chim Lào
Chim Bhutan
Chim Việt Nam
Chim Thái Lan
Chim Malaysia
Chim Brunei
Chim Campuchia
Chim Trung Quốc
Chim Indonesia
Chim Myanmar
Chim Singapore
Chim Đài Loan