title: Trung Nguyên

text:
Trung Nguyên () là khái niệm địa lý, đề cập trung và hạ lưu Hoàng Hà mà thường là khoảng giữa Lạc Dương đến Khai Phong của Hà Nam bây giờ. Nó còn đề cập Trung Quốc bản thổ. Nó được coi là phát nguyên văn minh Trung Hoa và được tộc Hoa Hạ (tổ tiên người Hán) xem như là trung tâm của Thiên hạ. Cổ nhân cũng thường dùng các từ như là "Trung Quốc", "Trung Hoa", "Trung Thổ" hoặc là "Trung Châu" với ý nghĩa tương tự như Trung Nguyên. Người ta thường cho rằng Trung Nguyên là khu vực tập trung các bộ lạc Hoa Hạ. Với sự hợp nhất của Hoa Hạ, nó được phát triển và truyền bá ra các khu vực khác. Hoa Hạ với văn hóa tiên tiến tự coi mình là văn minh, thượng đẳng tự gọi là Trung Quốc để phân biệt với Tứ di. Với truyền bá của văn hóa Hoa Hạ, nhiều man di ngoại cũng được Hoa Hạ tích hợp vào văn hóa Trung Nguyên trong lịch sử Trung Quốc.

Ý nghĩa
Từ "Trung Nguyên" có thể đã xuất hiện lần đầu tiên trong văn thư trong Kinh Thi thời Xuân Thu do Khổng Tử biên soạn, tuy nhiên, trong đó, Trung Nguyên không hoàn toàn là một khái niệm địa lý nhưng lại có ý nghĩa là "bình nguyên, hoang dã".

Hiện nay, việc sử dụng từ "Trung Nguyên" thường là để chỉ "khu vực trung hạ du Hoàng Hà", lấy chủ thể là tỉnh Hà Nam, bao phủ trung bộ tỉnh Thiểm Tây (tức khu vực Quan Trung), nam bộ tỉnh Hà Bắc, nam bộ tỉnh Sơn Tây, tây bộ tỉnh Sơn Đông, tây bắc bộ tỉnh Giang Tô và bắc bộ tỉnh An Huy.

Phạm vi
Vào khai thủy của nền văn minh Trung Hoa, "Thiên hạ chi trung" và "Hòa Lạc" là các thuật ngữ địa lý đề cập cụ thể đến khu vực Lạc Dương, nơi đặt nền móng của ba triều đại là Hạ, Thương và Chu, văn hóa Hà Lạc phát triển mạnh mẽ và trở thành trung tâm của khu vực Trung Nguyên. Đến thời Tiên Tần, Lạc Ấp (nay là Lạc Dương) được tuyên bố là trung tâm thiên hạ. Do tộc Hoa Hạ thiên di ra hướng ra vùng xung quanh, mở rộng hoạt động của mình, thời kỳ Xuân Thu Chiến Quốc, khái niệm Trung Nguyên được mở rộng ra các nước chư hầu của tộc Hoa Hạ, nay thuộc Hà Nam, vùng Quan Trung của Thiểm Tây, nam bộ của hai tỉnh Sơn Tây và Hà Bắc, tây bộ của Sơn Đông, tây bắc bộ của Giang Tô và bắc bộ An Huy. Tống sử-Lý Cương truyện thuật lại: "Tự cổ trung hưng chi chủ, khởi ư tây bắc tắc túc dĩ cứ Trung Nguyên nhi hữu đông nam" (Nghĩa là: Từ thời tiền sử;con người đã từ tây bắc tiến xuống Trung Nguyên và vùng đông nam để lập nghiệp và sinh sống), "Trung Nguyên" tức chỉ lưu vực trung hạ du Hoàng Hà. Đôi khi Trung Nguyên cũng được dùng để chỉ lưu vực Hoàng Hà, như trong "Xuất sư biểu" của Gia Cát Lượng có thuật: "Đương tưởng suất tam quân, bắc định Trung Nguyên", thì Trung Nguyên tức là chỉ lưu vực Hoàng Hà.

Địa lý
Địa vực Trung Nguyên rộng lớn, ba mặt bắc tây nam được bao quanh bởi các dãy núi Thái Hành, Phục Ngưu, Hùng Nhĩ, Ngoại Phương, Đồng Bách, trung và đông là một vùng đất màu trải rộng vạn dặm, thuộc bình nguyên Hoàng Hoài rộng lớn. Các hệ thống sông là Trường Giang, Hoài Hà và Hải Hà chảy qua Trung Nguyên, và cái nôi của nền văn minh Trung Hoa là Hoàng Hà chảy từ tây sang đông. Trung Nguyên từ thời cổ đã được coi là vùng yếu địa yết hầu.

Trung Nguyên là một bình nguyên rộng lớn do trầm tích của Hoàng Hà bồi đắp nên từ thời cổ. Mùa đông tại đây chịu ảnh hưởng của áp cao Mông Cổ, gây nên gió mùa tây bắc, thời tiết khô hanh. Mùa hè tại Trung Nguyên chịu ảnh hưởng của áp cao Thái Bình Dương, có gió đông nam thổi đến, mang đến luồng khí ấm và ẩm và ở một mức độ nhất định đã bù đắp lại ảnh hưởng tiêu cực từ gió mùa tây bắc.

Ý nghĩa văn hóa
Về mặt ý nghĩa văn hóa của Trung Nguyên, đây là nơi phát nguyên của nền văn minh Trung Hoa với đa số và đại diện là người Hán, một biểu tượng cho văn hóa Trung Hoa, là danh từ đồng nghĩa với nền văn hóa Trung Hoa chính thống. Cũng do là nơi phát sinh của nền văn minh Trung Hoa, Trung Nguyên là một biểu tượng của nguồn gốc văn hóa Hán. Về mặt lịch sử, trên góc độ ý nghĩa văn hóa, thời Y Quan nam lộ nhà Tấn đã dời đô từ Lạc Dương về Nam Kinh ngày nay, vào thời Nam-Bắc triều, nơi được coi là trung tâm văn hóa Trung Hoa chính thống là Giang Nam được gọi là "văn hóa Trung Nguyên". Trung Nguyên là khởi nguồn của dân tộc Hoa Hạ, sau đó đã dung hợp các dân tộc ngoại vi để hình thành nên chủ thể dân tộc Hán hiện nay. Các chính quyền cũng đều có xu hướng định đô tại Trung Nguyên

Xem thêm
 Văn hóa Trung Nguyên
 Bình nguyên Hoa Bắc
 Dân tộc ngoài Trung Nguyên cổ đại

Tham khảo

Bình nguyên Hoa Bắc
Hà Nam
Khu vực địa lý của Trung Quốc
Đồng bằng Trung Quốc
Hoa Trung
Hoàng Hà
Địa mạo Hà Nam (Trung Quốc)
Địa mạo Sơn Tây (Trung Quốc)
Địa mạo Sơn Đông


title: Đảo chính Campuchia 1970

text:
Đảo chính Campuchia 1970 (Khmer: រដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ១៩៧០) là hành động quân sự của nhóm quan chức thân Mỹ nhằm lật đổ chính phủ của Hoàng thân Norodom Sihanouk, sau một cuộc bỏ phiếu tại Quốc hội vào ngày 18 tháng 3 năm 1970. Quyền lực rơi vào tay Thủ tướng Lon Nol, nhân vật trở thành nguyên thủ quốc gia trên thực tế. Cuộc đảo chính đã dẫn đến sự thành lập của nước Cộng hòa Khmer vào cuối năm đó và là một bước ngoặt trong cuộc nội chiến Campuchia. Không còn chế độ quân chủ, Campuchia nhận được tên gọi bán chính thức là "État du Cambodge" (Quốc gia Campuchia) trong khoảng thời gian sáu tháng can thiệp kể từ sau cuộc đảo chính cho đến khi nước Cộng hòa được tuyên bố thành lập.
Nó cũng đánh dấu sự kiện Campuchia chính thức tham gia vào cuộc chiến tranh Đông Dương thứ hai hay còn gọi là cuộc chiến tranh Việt Nam tại Campuchia.

Bối cảnh

Kể từ khi giành được độc lập từ tay Pháp vào năm 1954, Campuchia được dẫn dắt bởi Hoàng thân Norodom Sihanouk, mà phong trào chính trị Sangkum của ông đã giữ lại quyền lực sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội năm 1955. Đến năm 1963, Sihanouk đã buộc Quốc hội thông qua việc sửa đổi hiến pháp cho phép ông nắm giữ chức vụ Quốc trưởng với nhiệm kỳ vô hạn định. Ông đã giữ lại quyền lực quốc nội thông qua một sự kết hợp của các thao tác chính trị, đe dọa, bảo trợ, và sự cân bằng thận trọng giữa thành phần cánh tả và cánh hữu trong chính phủ của ông; trong khi xoa dịu quyền lợi bằng thuật hùng biện dân tộc, ngoài ra ông còn sử dụng nhiều ngôn từ của chủ nghĩa xã hội để cách ly các phong trào cộng sản Campuchia mà ông hay nhắc đến chính là Khmer Đỏ.

Với sự leo thang của cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ hai, hành động cân bằng giữa hai bên tả hữu của Sihanouk ngày càng khó mà duy trì nổi. Buôn lậu gạo qua biên giới cũng bắt đầu ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Campuchia. Trong cuộc bầu cử Campuchia năm 1966, chính sách Sangkum thông thường có một ứng cử viên trong mỗi khu vực bầu cử đã bị hủy bỏ; Có một sự chuyển hướng lớn qua cánh hữu, đặc biệt là các đại biểu cánh tả đã phải cạnh tranh trực tiếp với các thành viên của giới tinh hoa truyền thống, những người có thể sử dụng ảnh hưởng của địa phương họ. Dù chỉ có vài thành viên Cộng sản trong Sangkum chẳng hạn như Hou Yuon, Hu Nim và Khieu Samphan là chọn sự chống cự, hầu hết phe cánh tả đều chịu thất bại. Lon Nol, nhân vật thuộc cánh hữu từng một thời là đồng minh thân cận của Sihanouk được đề cử giữ chức Thủ tướng.

Đến năm 1969, Lon Nol và phái cánh hữu áp đảo ngày càng thất vọng với Sihanouk. Mặc dù dựa trên một phần về chính sách kinh tế, sự cân nhắc chính trị cũng có liên quan. Đặc biệt, sự nhạy cảm dân tộc và thiên hướng chống cộng sản của Lon Nol và các cộng sự của ông hàm ý rằng họ không thể chấp nhận được chính sách bán khoan dung của Sihanouk đối với Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và hoạt động của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong phạm vi biên giới Campuchia; riêng Sihanouk, trong quá trình nghiêng về cánh tả trong giai đoạn 1963-1966, đã thương lượng một thỏa thuận bí mật với Hà Nội theo đó sẽ đảm bảo nối lại việc thu mua lúa với giá cao, cảng Sihanoukville được mở cửa cho việc bốc dỡ và vận chuyển vũ khí cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Cũng như những nhà dân tộc hữu khuynh, các yếu tố hiện đại hóa tự do trong Sangkum, do In Tam đứng đầu dần trở nên ngày càng xa lạ theo phong cách chuyên quyền của Sihanouk.

Không có bằng chứng cho rằng vào năm 1969 Lon Nol tiếp cận các căn cứ quân sự Mỹ nhằm đánh giá sự hỗ trợ quân sự cho bất kỳ hành động nào chống lại Sihanouk. Lon Nol được bổ nhiệm làm Phó Thủ tướng, Hoàng thân Sisowath Sirik Matak, một người theo chủ nghĩa quốc gia và lãnh đạo cộng đồng các doanh nghiệp Campuchia được cho là đã gợi ý rằng Sihanouk nên bị ám sát, mặc dù Lon Nol đã bác bỏ kế hoạch này là "âm mưu điên rồ". Bản thân Sihanouk nghĩ rằng Sirik Matak (người mà ông mô tả như là kẻ thèm khát ngôi vua Campuchia) được CIA ủng hộ và tiếp xúc với đối thủ của Sihanouk đang sống lưu vong là nhà dân tộc chủ nghĩa Sơn Ngọc Thành, đã đề xuất kế hoạch đảo chính với Lon Nol vào năm 1969. CIA tham gia vào âm mưu đảo chính hiện vẫn chưa được xác thực và Henry Kissinger về sau tuyên bố rằng sự kiện này đã làm bất ngờ chính phủ Mỹ, nhưng có vẻ như là chỉ là lỗi một phần của một số ít nhân viên tình báo quân sự. Nó cho thấy rằng quân đội Mỹ đã lập kế hoạch cho một cuộc xâm lược vào lãnh thổ Campuchia trong những năm 1966-1967 và bị bác bỏ khi Tổng thống Lyndon B. Johnson không tán thành.

Các tài liệu giải mật còn cho biết thêm vào cuối tháng 3 năm 1970, chính quyền Nixon đã hy vọng tạo dựng mối "quan hệ thân thiện" với Sihanouk thế nhưng không được sự đồng tình của ông hoàng này vì nghi ngờ người Mỹ đã tiếp tay cho cuộc đảo chính thành công.

Diễn biến
Vào đầu tháng 3 năm 1970, trong khi Sihanouk đang thực hiện chuyến công du tại châu Âu, Liên Xô và Trung Quốc để xin viện trợ kinh tế, tài chính và quân sự thì các cuộc biểu tình chống Việt Nam với quy mô lớn đột nhiên nổ ra ở Phnôm Pênh. Đám đông tấn công Đại sứ quán Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa Miền Nam Việt Nam. Sihanouk ban đầu đã đưa ra mức độ hỗ trợ nhất định cho những người biểu tình, ông hy vọng Moskva và Bắc Kinh sẽ gây áp lực Bắc Việt để giảm bớt sự hiện diện của họ ở Campuchia. Quả thực, vấn đề này thậm chí còn được (William Shawcross và những người khác) gợi ý là Sihanouk và Lon Nol có thể đã lên kế hoạch các cuộc biểu tình đầu tiên để đạt được đòn bẩy chính trị chống lại Hà Nội. Thêm vào đó là Lon Nol lúc này đã trực tiếp nắm Bộ Thông tin, kiểm soát báo chí và đài phát thanh, soạn thảo sẵn những bài tường thuật coi những cuộc biểu mình này là "sự bùng nổ niềm căm phẫn của dân chúng".

Ngay khi về tới Phnompenh, Lon Nol tiến hành một chuyến đi thị sát tất cả các doanh trại khu vực biên giới, tới đâu cũng hô hào các binh sĩ chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc đụng đầu lớn với "kẻ thù truyền kiếp là Việt Nam" mà trên thực tế là để chuẩn bị âm mưu lật đổ Sihanouk bằng vũ lực và nếu cần sẽ "ám sát cả ông". Theo nhà báo T. D. Allman cho biết thì "Giai đoạn cuối cùng trong việc chuẩn bị lật đổ Sihanouk là một loạt cuộc họp bí mật giữa một số nhân vật cấp cao tại Phnompenh trong những tháng đầu năm 1970, một số cuộc họp được tổ chức trong nhà riêng của Lon Nol và Sirik Matak, một số nữa được tiến hành trên xe ô tô để tránh bị cảnh sát mật của Sihanouk theo dõi".

Tuy nhiên, các cuộc bạo loạn đang leo thang vượt ngoài tầm kiểm soát của chính phủ mặc dù điều này có thể được thực hiện với một mức độ khuyến khích từ Lon Nol và Sirik Matak và Đại sứ quán đã bị cướp phá nghiêm trọng. Bên trong, một bản "kế hoạch dự phòng" cho rằng đã phát hiện những người cộng sản tới chiếm đóng Campuchia. Ngày 12 tháng 3, Sirik Matak ra lệnh hủy bỏ thỏa thuận thương mại giữa Sihanouk với Bắc Việt; Lon Nol đóng cửa cảng Sihanoukville, nơi cung cấp chủ yếu vũ khí và đạn dược của Bắc Việt cho Quân Giải phóng Miền Nam Việt Nam và đưa tối hậu thư yêu cầu tất cả lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam và Quân Giải phóng Miền Nam Việt Nam phải rút khỏi đất Campuchia trong vòng 72 giờ (tính đến ngày 15 tháng 3) hoặc phải đối mặt với hành động quân sự. Tới sáng ngày 16 tháng 3, đối phương kiên quyết bác bỏ tối hậu thư và vẫn tiếp tục xâm nhập sâu hơn vào chiến khu, hành động này khiến khoảng 30.000 thanh niên tụ tập bên ngoài Quốc hội ở Phnôm Pênh để phản đối sự hiện diện của phía Việt Nam.

Từ thời điểm này, các sự kiện chuyển biến nhanh chóng gia tăng nhất là trong ngày 16 tháng 3 đã diễn ra nhiều cuộc biểu tình chống đối lẫn nhau giữa những người trung thành với Sihanouk và những kẻ theo phe đảo chính, gây hoang mang trong các nghị sĩ đang họp tại toà nhà Quốc hội. Có những người đã ngả theo phía Lon Nol - Sirik Matak nhưng lại khiếp hãi trước sự phẫn nộ của nhân dân, có những người lưỡng lự chưa biết nên theo phía nào. Suốt ngày hôm đó đã diễn ra cảnh hỗn độn giữa nhiều khuynh hướng khiến cho phe chủ mưu không thực hiện được đòn quyết định như đã dự tính. Cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia là Đại tá Oum Mannorine (anh rể Sihanouk) dự kiến sẽ dự phiên thẩm vấn của các cơ quan lập pháp quốc gia về cáo buộc tham nhũng; vụ kiện đã được hoãn lại khi nghe về vụ việc do người biểu tình gây ra.

Tối hôm đó có một cuộc họp nữa tại nhà riêng của Sirik Matak. Lon Nol quyết định sử dụng lực lượng quân đội dưới quyền để bắt giữ Ban chỉ huy lực lượng an ninh ở Phnompenh thuộc phe Sihanouk. Nguồn tin này được cấp tốc báo cáo với Thiếu tá Buor Horl cảnh sát trưởng Phnompenh. Buor Horl báo cáo lại với Đại tá Oum Mannorine và cùng đi tới kết luận là dùng các lực lượng trung thành cố gắng bắt giữ những kẻ chủ mưu ngay trước khi họ khởi sự nhưng đã quá muộn. Mannorine và những nhân viên an ninh quan trọng khác còn trung thành với Sihanouk đã bị đám cảnh sát và binh lính kéo tới bao vây và đành chịu quản thúc ngay tại nhà riêng. Trước đó, Lon Nol cũng đã được Sơn Ngọc Thành hứa sẽ huy động lực lượng vũ trang Khmer Tự do và những đơn vị lính biệt kích người miền núi do CIA huấn luyện cùng với lực lượng quân đội Việt Nam Cộng hòa hỗ trợ khi cần thiết. Đó là những yếu tố thúc đẩy Lon Nol hành động gấp.

Từ đêm 16 đến hết ngày 17 tháng 3, không chỉ có Đại tá Mannorine cùng Thiếu tá Buor Horl bị bắt giữ mà cả Đại tá Hua Truk đang giữ chức tỉnh trưởng Kirirom một tỉnh miền núi có ý nghĩa chiến lược của Campuchia; Đại tá Trau Xamrach, Tư lệnh binh chủng lính dù và khoảng mười lăm nhân vật quan trọng khác trong đó có tỉnh trưởng Kandal, một tỉnh sát gần Phnompenh. Cả Tư lệnh binh chủng thông tin cũng bị giết vì cự tuyệt lệnh bắt giữ. Sau khi Quốc hội hoãn lại trong ngày thì Thái hậu Kossamak (mẹ Sihanouk) theo yêu cầu của Sihanouk, vội triệu tập Lon Nol và Sirik Matak vào Vương cung Campuchia và yêu cầu họ chấm dứt các cuộc biểu tình chống Việt Nam.

Trước khi khởi sự, Sirik Matak đã thuyết phục được Lon Nol trong việc loại bỏ Sihanouk và giải tán chính phủ của ông ta. Lon Nol, cho đến thời điểm đó có thể đã hy vọng rằng Sihanouk sẽ sớm kết thúc mối quan hệ của ông với Bắc Việt, cho thấy lúc ban đầu Lon Nol từ chối ủng hộ việc lật đổ chính phủ Sihanouk, buộc lòng Sirik Matak phải cho chạy một cuộn băng ghi âm lại một cuộc họp báo từ Paris, trong đó Sihanouk khiển trách họ vì sự bất ổn chính trị và dọa sẽ xử lý cả hai khi ông trở về Phnôm Pênh. Tuy nhiên, Thủ tướng vẫn không chắc chắn về việc kích động một cuộc bỏ phiếu trong Quốc hội. Vào tối ngày 17 tháng 3 năm 1970, Sirik Matak cùng với ba viên sĩ quan quân đội, đã vội vàng đi đến Phủ Thủ tướng và chĩa súng dọa bắn để buộc Lon Nol phải ký các văn kiện trọng yếu. Vào lúc đó, Lon Nol tuyên bố đóng cửa sân bay, đồng thời còn thiết lập các lớp rào kẽm gai suốt dọc đường từ sân bay về trung tâm thủ đô. Trong nội đô tại các ngã tư đường phố đều bố trí các ổ súng máy. Xe tăng và xe bọc thép tuần tiễu trên các ngả đường. Với lực lượng và kiểu cách bố trí này, Lon Nol cố tình cản trở những người dân Phnompenh biểu tình phản đối như đã từng làm trong ngày 16 tháng 3, đồng thời cũng để uy hiếp số nghị sĩ dè dặt trong Quốc hội. Chỉ sau khi quân đội của Lon Nol đã bắt giữ chính quyền dân sự ở Phnompenh và bố trí xe tăng bao vây toà nhà Quốc hội, lúc đó cuộc bỏ phiếu truất phế Sihanouk mới được tiến hành.

Tiếp theo những cuộc biểu tình nhỏ ở Svay Rieng diễn ra trong cùng thời điểm tiến hành đảo chính, những người chủ mưu còn chỉ thị tổ chúc những cuộc biểu tình lớn hơn ở Phnompenh. Chính phủ do Lon Nol đứng đầu đã đẩy các sinh viên đi biểu tình và các sĩ quan trong Hội Liên hiệp thanh niên do chính phủ lập ra đã dùng loa phóng thanh lôi kéo các sinh viên tới tụ tập trước cổng các sứ quán cộng sản. Việc đập phá các sứ quán là do Bộ Tổng tham mưu Campuchia tổ chức, được thực hiện bởi các sĩ quan và cảnh sát mặc thường phục của Lon Nol. Ngoài ra, trong những đội ngũ biểu tình này không chỉ có quân đội và cảnh sát mà còn có cả những lính biệt kích do CIA tuyển mộ trong số các dân tộc ít người của Campuchia rồi đưa về. Những cuộc biểu tình ngày 11 tháng 3 chỉ là phần đầu trong kế hoạch lật đổ Sihanouk. Những người trong cuộc cho biết trong chương trình hành động có hai cuộc biểu tình. Cuộc biểu tình ngày 11 tháng 3 nhằm tạo ra cuộc khủng hoảng chính trị. Cuộc biểu tình tiếp theo vào ngày 16 tạo cớ để truất phế Sihanouk. Tuy nhiên những cuộc biểu tình chống Sihanouk tiến hành trong ngày 16 tháng 3 đã gặp thất bại vì bị những người trung thành với Sihanouk bao vây phản đối ngay trước trụ sở Quốc hội. Cảnh sát Phnompenh lúc đó hãy còn trung thành với Sihanouk đã bắt giữ khoảng hai mươi tên khiêu khích giữa lúc bọn họ đang rải truyền đơn chống Sihanouk trên đoạn đường tiến về phía trụ sở Quốc hội. Trong khi đó những phần tử chống Sihanouk đang tập hợp trong Quốc hội, trong đó có In Tam lúc đó đang giữ chức Bộ trưởng Nội vụ nóng lòng chờ đoàn biểu tình kéo đến tạo sức ép sẽ thúc đẩy Quốc hội tuyên bố truất phế Sihanouk.

Dưới sự đạo diễn của Sirik Matak và trước sự uy hiếp của Lon Nol, Quốc hội đã bắt đầu bằng việc bỏ phiếu bãi bỏ Hiến pháp cũ để mở ra "một kỷ nguyên mới của nền cộng hoà tự do dân chủ nhưng lại tán thành một chế độ độc tài quân sự" và cuối cùng mới truất phế Sihanouk bằng một cuộc bỏ phiếu kín, những người ký vào lá phiếu đồng ý hay không đồng ý truất phế đều phải viết phiếu dưới sự giám sát của các nhân viên chính phủ Lon Nol trước khi bỏ phiếu vào thùng. Trước sự bao vây uy hiếp của quân đội ở bên ngoài và cả bên trong trụ sở Quốc hội và sau những vụ bắt giữ liên tục xảy ra trong ngày hôm trước, cuối cùng Quốc hội Campuchia cũng nhất trí quyết định chính thức truất phế Sihanouk. Đúng ngày 18 tháng 3, quân đội đã chiếm lĩnh những vị trí quan trọng xung quanh thủ đô, và một cuộc tranh cử ngay lập tức được tổ chức trong Quốc hội dưới sự chỉ đạo của In Tam. Một thành viên của Quốc hội (Kim Phon, sau này bị những người biểu tình ủng hộ Sihanouk giết chết ở Kompong Cham) bỏ qua các vụ kiện để phản đối, mặc dù không bị hại vào thời điểm đó. Phần còn lại của Quốc hội đã bỏ phiếu nhất trí dựa theo Điều 122 của hiến pháp Campuchia, rút lại phiếu tín nhiệm của Sihanouk. Lon Nol chính thức nắm quyền chấp chính dựa trên tình trạng khẩn cấp còn chức vụ Quốc trưởng do Chủ tịch Đại hội đồng, Cheng Heng kế nhiệm. In Tam được bầu làm Chủ tịch Đảng Sangkum nhằm thay thế cho cựu chủ tịch Sihanouk đang sống lưu vong. Cuộc đảo chính, do đó đều tuân theo các hình thức hiến pháp cơ bản chứ không phải là một bằng chứng hiển nhiên về sự tiếp quản quân sự. Những sự kiện này đánh dấu bước thành lập của nước Cộng hòa Khmer.

Sau đảo chính

Ngày 23 tháng 3, Sihanouk soạn thảo bản tuyên bố kháng chiến và được Đài phát thanh Bắc Kinh truyền đi nhằm kêu gọi quần chúng nhân dân trong nước phát động một cuộc tổng nổi dậy chống lại chế độ Lon Nol. Các cuộc biểu tình của những người ủng hộ Sihanouk với quy mô lớn nhằm kêu gọi Sihanouk trở lại nắm quyền đã bắt đầu nổ ra ở Kompong Cham, Takeo và Kampot. Riêng cuộc biểu tình ở Kompong Cham đặc biệt diễn ra trong làn sóng bạo lực nghiêm trọng, khiến hai vị phó chủ tịch Quốc hội là Sos Saoun và Kim Phon bị những người biểu tình giết chết vào ngày 26 tháng 3 sau khi lái xe đến thị trấn để thương lượng. Người em trai của Lon Nol là viên chức cảnh sát Lon Nil cũng bị đám đông công nhân đồn điền bao vây và sát hại ở thị trấn gần Tonle Bet. Báo chí phương Tây hồi đó chỉ viết về những sự kiện xảy ra tại những tỉnh miền Đông gần thủ đô Campuchia là nơi các phóng viên có thể tới được. Trong khi đó tại những vùng xa xôi chiếm một phần lớn lãnh thổ, chính quyền của Lon Nol không thể kiểm soát được tình hình trước sự nổi dậy của nông dân và những người trung thành với Sihanouk.

Các cuộc biểu tình đã bị quân đội Campuchia hay còn gọi là Lực lượng Vũ trang Quốc gia Khmer trấn áp không nương tay, khiến hàng trăm người thiệt mạng và hàng ngàn người bị bắt giữ. Một số nhân chứng nói rằng chính phủ còn sử dụng xe tăng để chống lại đám đông thường dân không vũ trang. Trong khoảng thời gian từ ngày 26 đến 30 tháng 3 năm 1970 hàng trăm người tay không vũ khí đã biểu tình rầm rộ tỏ thái độ ủng hộ Sihanouk đã bị đàn áp dã man. Ngày 27 tháng 3, ít nhất ba mươi người đã bị bắn chết trên bến đò Neak Loeang cách thủ đô Phnompenh 50 km. Cũng trong ngày hôm đó, binh lính của Lon Nol dùng súng máy phòng không hạ thấp nòng bắn thẳng vào đám biểu tình ở Kampong Cham, làm chết ít nhất năm mươi người. Thêm năm mươi người nữa bị giết hại ở Snuol và Memot gần khu vực biên giới tiếp giáp với Việt Nam.

Kết quả
Trong khi Lon Nol ban đầu tiếp tục đối thoại với phía Bắc Việt, phe hy vọng đàm phán lại thỏa thuận của họ, người Mỹ và Việt Nam Cộng hòa hành quân xâm lược vùng đông nam Campuchia trong chiến dịch Campuchia của tháng tiếp theo là triệt để và không thể thay đổi việc Campuchia bị cuốn vào cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ hai. Sự tàn bạo của chế độ Lon Nol thường được trích dẫn như một yếu tố trong sự trỗi dậy của Khmer Đỏ xuất phát từ quan điểm chống hữu khuynh và chống Mỹ ngày càng tăng của nhân dân Campuchia. Nhiều quốc gia trên thế giới đã cắt đứt quan hệ với Campuchia vì họ chỉ công nhận Chính phủ Vương thất bị lật đổ là chính quyền hợp pháp đại diện cho toàn thể nhân dân Campuchia.

Xem thêm
Cộng hòa Khmer
Chiến tranh Đông Dương
Nội chiến Campuchia
Nội chiến Lào (hay còn gọi là Chiến tranh bí mật Lào)
Chiến tranh Việt Nam (hay còn gọi là Chiến tranh Đông Dương thứ hai)
Xung đột Campuchia 1997

Tham khảo

Liên kết ngoài
U.S. Department of State; Foreign Relations, 1969-1976, Vietnam, January 1969-July 1970

Đảo chính
Cộng hòa Khmer
Lịch sử Campuchia
Xung đột năm 1970
Chiến tranh Việt Nam


title: Dòng thời gian của lịch sử LGBT

text:
Đây là dòng thời gian của lịch sử người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT).

Trước Công Nguyên

Thiên niên kỉ 9 TCN – thiên niên kỉ 3 TCN

Thế kỉ 100 TCN – thế kỉ 50 TCN
Khoảng 9660 TCN đến 5000 TCN: Tác phẩm trên đá ở Sicilia miêu tả những hình tượng dương vật theo từng đôi được giải thích theo nhiều cách khác nhau trong đó bao gồm giải thích về quan hệ tình dục đồng tính.

Thiên niên kỉ 3 TCN

Thế kỉ 24 TCN
Khoảng 2400 TCN: Lăng mộ của hai người Ai Cập Khnumhotep và Niankhkhnum được xây dựng vào Triều đại thứ năm của Ai Cập. Hai người này đôi khi được xem là một cặp đôi đồng tính và nếu đúng là như vậy thì họ là cặp đôi đồng tính đầu tiên được ghi tên.

Thiên niên kỉ 2 TCN

Thiên niên kỉ 1 TCN

Thế kỷ 1 trước Công Nguyên
 80 BC – Julius Caesar được cho là có một mối tình với vua Nicomedes IV của Bithynia.

Sau Công Nguyên

Xem thêm
Dòng thời gian của hôn nhân cùng giới
Dòng thời gian của lịch sử LGBT ở Việt Nam

Chú thích

Lịch sử LGBT


title: Bất ổn định Kelvin–Helmholtz

text:
Bất ổn định Kelvin–Helmholtz (đặt tên theo Lord Kelvin và Hermann von Helmholtz) có thể xảy ra khi biến dạng vận tốc xuất hiện trong một chất lỏng liên tục, hoặc khi có sự khác biệt tốc độ đầy đủ qua giao diện giữa hai chất lỏng. Một ví dụ là gió thổi trên một bề mặt nước, gió gây ra các chuyển động tương đối giữa các lớp phân tầng (nghĩa là, nước và không khí). Sự bất ổn định sẽ biểu hiện ở dạng sóng được tạo ra trên bề mặt nước. Các sóng này có thể xuất hiện trong nhiều chất lỏng khác nhau và đã được phát hiện trong các đám mây, các dải của Sao Thổ, sóng trong đại dương, và trong vầng hào quang của Mặt Trời.
Lý thuyết này có thể được sử dụng để dự đoán sự khởi đầu của sự bất ổn định và quá trình chuyển chiếp thành dòng chảy rối đối với các chất lỏng có mật độ khác nhau di chuyển ở tốc độ khác nhau. Helmholtz nghiên cứu các động lực học của hai dòng lưu chất có mật độ khác nhau khi có một xáo trộn nhỏ như một làn sóng được tạo ra tại ranh giới tiếp xúc giữa hai chất lỏng.

Đối với một số bước sóng đủ ngắn, nếu bỏ qua sức căng bề mặt, hai chất lỏng chuyển động song song với vận tốc và mật độ khác nhau sẽ sinh ra một bề mặt ranh giới không ổn định cho tất cả các mức vận tốc. Tuy nhiên, sự tồn tại của sức căng bề mặt làm ổn định sự bất ổn bước sóng ngắn, và sau đó, lý thuyết này dự đoán sự ổn định cho đến khi vật tốc đạt đến một ngưỡng. Lý thuyết với sức căng bề mặt bao gồm rộng rãi dự báo sự khởi đầu của sự hình thành sóng trong các trường hợp quan trọng của gió trên mặt nước.

Tổng quan lý thuyết và các khái niệm toán học

Fluid dynamics predicts the onset of instability and transition to turbulent flow within fluids of different densities moving at different speeds. If surface tension is ignored, two fluids in parallel motion with different velocities and densities yield an interface that is unstable to short-wavelength perturbations for all speeds. However, surface tension is able to stabilize the short wavelength instability up to a threshold velocity.

If the density and velocity vary continuously in space (with the lighter layers uppermost, so that the fluid is RT-stable), the dynamics of the Kelvin-Helmholtz  instability is described by the Taylor–Goldstein equation:
 where  denotes the Brunt–Väisälä frequency, U is the horizontal parallel velocity, k is the wave number, c is the eigenvalue parameter of the problem,  is complex amplitude of the stream function. Its onset is given by the Richardson number . Typically the layer is unstable for . These effects are common in cloud layers. The study of this instability is applicable in plasma physics, for example in inertial confinement fusion and the plasma–beryllium interface. In situations where there is a state of static stability, evident by heavier fluids found below than the lower fluid, the Rayleigh-Taylor instability can be ignored as the Kelvin–Helmholtz instability is sufficient given the conditions.

Numerically, the Kelvin–Helmholtz instability is simulated in a temporal or a spatial approach. In the temporal approach, the flow is considered in a periodic (cyclic) box "moving" at mean speed (absolute instability). In the spatial approach, simulations mimic a lab experiment with natural inlet and outlet conditions (convective instability).

Tham khảo

Động lực học chất lưu
Mây (khí tượng học)


title: Bradysia groenlandica

text:
Bradysia groenlandica là một ruồi trong họ Sciaridae, thuộc chi Bradysia. Loài này được Holmgren miêu tả khoa học đầu tiên năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

Bradysia


title: Bradysia hamata

text:
Bradysia hamata là một ruồi trong họ Sciaridae, thuộc chi Bradysia. Loài này được Pettey miêu tả khoa học đầu tiên năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Bradysia


title: Bradysia hartii

text:
Bradysia hartii là một ruồi trong họ Sciaridae, thuộc chi Bradysia. Loài này được Johannsen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Bradysia


title: Bradysia hastata

text:
Bradysia hastata là một ruồi trong họ Sciaridae, thuộc chi Bradysia. Loài này được Johannsen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Bradysia


title: Bradysia impatiens

text:
Bradysia impatiens là một ruồi trong họ Sciaridae, thuộc chi Bradysia. Loài này được Johannsen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Bradysia


title: Hội nghị thượng đỉnh An ninh hạt nhân 2012

text:
Hội nghị thượng đỉnh an ninh hạt nhân 2012 là hội nghị thượng đỉnh an ninh hạt nhân thứ hai, hội nghị được tổ chức tại Trung tâm hội nghị và triển lãm COEX ở Seoul, Hàn Quốc trong 2 ngày 26 và 27 tháng 3 năm 2012 với sự tham gia của các nguyên thủ quốc gia đến từ 53 nước và lãnh đạo các tổ chức quốc tế. Lãnh đạo các quốc gia sẽ tập trung thảo luận về việc tăng cường an ninh và phòng ngừa các hoạt động khủng bố đối với nguyên liệu hạt nhân và cơ sở hạt nhân. Hội nghị sẽ đánh giá lại những tiến bộ mà cộng đồng quốc tế đã đạt được trong lĩnh vực an ninh hạt nhân kể từ Hội nghị thượng đỉnh ở Washington năm 2010, sẵn sàng đưa ra các biện pháp an ninh mới.
Vấn đề hạt nhân của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và của Iran không phải là chủ đề chính của hội nghị, và chỉ được bàn thảo tại các cuộc gặp song phương bên lề hội nghị.

Thành phần tham dự

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phổ biến vũ khí hạt nhân
Chính sách vũ khí hạt nhân
Quan hệ quốc tế năm 2012
Hàn Quốc 2012
An ninh Hạt nhân
An ninh Hạt nhân
An ninh Hạt nhân
Seoul 2012


title: Nicolae Timofti

text:
Nicolae Timofti (sinh ngày 22 tháng 12 năm 1948) là một chính trị gia và luật sư Moldova, là Tổng thống Moldova kể từ 23 tháng 3 năm 2012. Trước đây ông từng là người đứng đầu của Hội đồng Thẩm phán tối cao của Moldova. Ông được bầu làm Chủ tịch quốc hội ngày 16 tháng 3 năm 2012.

Tiểu sử
Nicolae Timofti sinh năm 1948 ở Ciutuleşti, Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Moldova, Liên Xô, trong gia đình mẹ là Elena (sinh 1927) và cha là Vasile Timofti, và có bốn anh chị em ruột. Vào đầu năm 1949, gia đình ông chuyển đến Floreşti. Ngày 6 tháng 7 năm 1949, cha ông Tudor Timofti của mình bị chính quyền Liên Xô trục xuất đến khu vực Amur, nơi ông qua đời năm 1953.

Timofti kết hôn với luật sư Timofti Margareta và họ có ba con trai: Alexei (born. 1977) làm luật sư cho Ngân hàng Thế giới ở Washington, Nicu (sinh 1980) là một nhà báo thể thao trong Chişinău, và Ştefan (sinh 1989) nghiên cứu kinh tế tại Chişinău.

Tham khảo

Sinh năm 1948
Tổng thống Moldova
Nhân vật còn sống


title: Epischura baikalensis

text:
Epischura baikalensis là một loài động vật giáp xác trong họ Temoridae. Nó là loài đặc hữu của hồ Baikal, là loài ăn thịt thống trị các loài động vật phù du có: 80% -90% tổng số sinh khối.

Epischura baicalensis sinh sống toàn bộ cột nước, và sinh ra hai thế hệ trung bình trong năm: mùa đông-mùa xuân và mùa hè. Loài này phát triển trong điều kiện sinh thái khác nhau và thay đổi trong thời gian của giai đoạn đời sống, thời gian sinh sản, trưởng thành và tuổi thọ. Tỷ lệ con đực và con cái là 1:1.
Loài baicalensis Epischura giữ sạch hồ Baikal.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Epischura
Động vật Nga
Động vật đặc hữu Nga
Động vật được mô tả năm 1900


title: Dã Liễu

text:
Dã Liễu () là một mũi đất ở bờ biển phía Bắc Đài Loan ở khu Vạn Lý, Tân Bắc giữa Đài Bắc và Cơ Long.

Mũi đất Dã Liễu là một phần của kiến tạo Thế Miocen đã tạo nên nhóm núi lửa Đại Truân (大屯, Tatun) với chiều dài 1700 m và chiều rộng 250 m. Đặc điểm tiêu biểu của Dã Liễu là các cột đá Hoodoo với nhiều hình dạng khác nhau nằm rải rác trên mũi đất trong đó nhiều cột đá có hình dạng kỳ lạ như hòn Nữ Vương Đầu (女王頭), Tiên Nữ Hài (仙女鞋) hay Trúc Đài Thạch (燭臺石).

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Taipei County Yehliu Scenic Area Administration

Địa lý Đài Loan


title: Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và vũ khí hủy diệt hàng loạt

text:
Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên tuyên bố rằng mình sở hữu vũ khí hạt nhân và nhiều người tin rằng quốc gia này có vũ khí hạt nhân. CIA đánh giá rằng CHDCND Triều Tiên cũng có một kho vũ khí hóa học đáng kể. Triều Tiên là một bên của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân nhưng rút lui vào năm 2003 với lý do "tình thế nghiêm trọng mà chủ quyền của dân tộc Triều Tiên và an ninh của CHDCND Triều Tiên bị đe dọa do chính sách thù địch của Mỹ".

Lịch sử phát triển
Nhận thức được sức mạnh của vũ khí hạt nhân trong việc bảo vệ lãnh thổ và răn đe kẻ thù, năm 1956 - dưới sự chỉ đạo của Chủ tịch Kim Nhật Thành, các nhà khoa học Triều Tiên bắt đầu tiến hành việc nghiên cứu với sự giúp đỡ của Liên Xô, một số cán bộ kỹ thuật Triều Tiên sang Moskva để học hỏi những kiến thức cơ bản.

Năm 1958, trước việc Mỹ triển khai tên lửa Honest mang đầu đạn hạt nhân và lực lượng pháo hạt nhân 280mm đến Hàn Quốc, Triều Tiên và Liên Xô lập tức ký một thỏa thuận hợp tác, theo đó phía Liên Xô sẽ giúp Triều Tiên xây dựng Trung tâm hạt nhân Yongbyon. Năm 1962, các lò phản ứng đạt được công suất 2MW rồi đến năm 1974, được nâng lên thành 4MW.

Từ năm 1970, Triều Tiên bắt đầu khai thác quặng Urani ở một số mỏ nằm gần tỉnh Sunchon và Pyongsan.

Sau khi nắm được những công nghệ cơ bản về chế tạo vũ khí hạt nhân, song song với việc triển khai các lò phản ứng, từ năm 1980 đến 1985, Triều Tiên tiến hành xây dựng thêm một nhà máy ở Trung tâm hạt nhân Yongbyon để tích lũy Urani.

Năm 1985, tuy Triều Tiên ký "Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân" (NPT) nhưng vẫn lặng lẽ nghiên cứu và hoàn thiện cách chế tạo loại công cụ hủy diệt hàng loạt này, mặc cho nhiều biện pháp ngăn cản, trừng phạt, bao vây cấm vận của Liên Hợp Quốc cùng một số quốc gia như Mỹ, Anh, Pháp … Bên cạnh đó, Bình Nhưỡng cũng không đồng ý để các thanh sát viên IAEA đến kiểm tra các cơ sở hạt nhân của mình.

Năm 1992, lần đầu tiên Triều Tiên mới cho phép một nhóm chuyên gia IAEA đến Trung tâm hạt nhân Yongbyon. Kết quả kiểm tra đã phát hiện nhiều mâu thuẫn, trái ngược với những tuyên bố của Bình Nhưỡng rằng họ phát triển công nghiệp hạt nhân chỉ nhằm mục đích phục vụ cho nhu cầu dân sự mà đang bí mật sử dụng lò phản ứng và cơ sở tái chế ở Yongbyon để biến nhiên liệu đã qua sử dụng thành Plutonium.

Trước những cáo buộc ấy, tháng 3 năm 1993, Bình Nhưỡng đe dọa sẽ rút khỏi Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

Sau nhiều vòng đàm phán, ngày 12 tháng 10 năm 1994, Mỹ và Triều Tiên đã ký một thỏa thuận khung, trong đó Bình Nhưỡng đồng ý đóng băng chương trình sản xuất Plutonium để đổi lấy xăng, dầu, lương thực cùng 2 nhà máy điện hạt nhân nước nhẹ, phục vụ cho sinh hoạt dân sự. Đổi lại, Triều Tiên sẽ tháo dỡ các cơ sở hạt nhân hiện có, và các thanh nhiên liệu Urani trong các lò phản ứng sẽ được đưa ra khỏi Triều Tiên dưới sự giám sát của IAEA.

Ngày 31 tháng 8 năm 1998, Triều Tiên bất ngờ phóng tên lửa Paektusan-1, mang theo vệ tinh thăm dò thời tiết Kwangmyongsong. Các nhà phân tích quân sự Mỹ cho rằng vụ phóng vệ tinh chỉ là nhằm che giấu việc thử nghiệm loại tên lửa liên lục địa. Tên lửa này đã bay qua vùng lãnh hải Nhật Bản, khiến Chính phủ Nhật rút lại 1 tỷ USD - là tiền viện trợ xây dựng 2 lò phản ứng nước nhẹ dân sự cho Bình Nhưỡng.

Từ đó đến năm 2002, Triều Tiên vẫn tiếp tục nghiên cứu, chế tạo vũ khí nguyên tử cho dù 2 nhà máy điện hạt nhân nước nhẹ phục vụ dân sinh đã bắt đầu được xây dựng bởi Tổ chức phát triển năng lượng Hàn Quốc, cũng như phớt lờ những cảnh báo của Tổng thống Mỹ George W. Bush. Ngày 13 tháng 12, Bình Nhưỡng yêu cầu IAEA loại bỏ con dấu niêm phong và tháo gỡ thiết bị giám sát tại cơ sở hạt nhân Yongbyon. Khi IAEA từ chối, Triều Tiên tự loại bỏ một mình đồng thời tiến hành đưa các thanh nhiên liệu đến nhà máy Yongbyon để phục vụ cho việc sản xuất Plutonium. Ngày 27 tháng 12, Bình Nhưỡng ra lệnh trục xuất các thanh sát viên IAEA đồng thời chính thức công bố kế hoạch mở lại một nhà máy tái chế để có thể bắt đầu sản xuất bom Plutonium.

Ngày 10 tháng 1 năm 2003, một lần nữa Bình Nhưỡng lại tuyên bố sẽ rút khỏi Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Nhiều cuộc đàm phán giữa Hàn Quốc, Mỹ, IAEA với Triều Tiên đã diễn ra nhưng hầu như không đạt được kết quả đáng kể.

Ngày 5 tháng 2 năm 2003, Triều Tiên cho biết họ đã kích hoạt lại các cơ sở hạt nhân và mọi hoạt động bắt đầu diễn ra bình thường.  Đến tháng 6 Bình Nhưỡng công khai tuyên bố họ sẽ xây dựng một "lực lượng răn đe hạt nhân" trừ khi Chính phủ Mỹ từ bỏ chính sách thù địch với họ.

Năm 2004, Triều Tiên đồng ý cho phép một nhóm các chuyên gia Mỹ - trong đó có nhà khoa học hạt nhân là Tiến sĩ Siegfried Hecker - thăm cơ sở hạt nhân Yongbyon và ông xác nhận việc Triều Tiên làm giàu Plutonium là có nhưng ông không nhìn thấy bất kỳ bằng chứng nào về sự chế tạo Vũ khí hạt nhân.

Ngày 19 tháng 9 năm 2005, trải qua nhiều cuộc đàm phán tổ chức ở Bắc Kinh, Trung Quốc, một tuyên bố chung giữa Mỹ và Triều Tiên được công bố trong đó Triều Tiên đồng ý từ bỏ tất cả các hoạt động hạt nhân của mình, đồng thời tái gia nhập Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Thế nhưng, ngay hôm sau, Bình Nhưỡng lại cho biết sẽ không bỏ chương trình hạt nhân cho đến khi có được một lò phản ứng hạt nhân dân sự.

Ngày 26 tháng 6 năm 2006, một báo cáo của Viện Khoa học và An ninh quốc tế ước tính rằng thời điểm ấy, lượng Plutonium dự trữ của Triều Tiên đủ để chế tạo từ 4 đến 13 quả bom hoặc đầu đạn hạt nhân.

Ngày 4 tháng 7 năm 2006, Triều Tiên phóng thử nghiệm 6 tên lửa, trong đó có một tên lửa tầm xa Taepo Dong-2. Hôm sau, họ phóng tiếp một tên lửa nữa với lời tuyên bố "sẽ tiếp tục phóng", bất chấp những cảnh báo lặp đi lặp lại từ cộng đồng quốc tế.

Ngày 6 tháng 10 năm 2006, vệ tinh tình báo Mỹ ghi nhận có một vụ nổ xảy ra tại khu vực thử nghiệm Hwaderi, gần thành phố Kilju. Ngay lập tức, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ra tuyên bố: "Hội đồng Bảo an kêu gọi Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên không tiến hành thử nghiệm vũ khí hạt nhân để tránh gây thêm căng thẳng trong việc giải quyết các mối quan tâm của cộng đồng quốc tế, nhằm tạo điều kiện cho một giải pháp hòa bình, thông qua các nỗ lực ngoại giao…".

Triều Tiên tuyên bố thực hiện vụ thử hạt nhân đầu tiên vào ngày 9 tháng 10 năm 2006, một hành động bị ngay cả những quốc gia đồng minh lên án. Với độ mạnh chưa đầy 1 kiloton,  quả bom chưa bằng 1/10 quả bom được thả xuống Hiroshima năm 1945.

Trong tháng 4 năm 2009, báo cáo cho rằng Triều Tiên đã trở thành một "cường quốc gia hạt nhân đầy đủ", một ý kiến được chia sẻ bởi Tổng Giám đốc IAEA Mohamed ElBaradei.

Ngày 25 tháng 5 năm 2009, Triều Tiên tiến hành Vụ thử hạt nhân lần thứ hai, một động thái khiến cả thế giới lo ngại. Đáp lại hành động này, vào ngày 12 tháng 6 năm 2009, Liên Hợp Quốc đã thảo ra những lệnh trừng phạt mới đối với "Bình Nhưỡng". Vụ thử này được tin cho là nguyên nhân gây ra một trận địa chấn 4,7 độ. Mặc dù không có thông tin chính thức về vị trí các của thử nghiệm, nó được tin rằng nó đã xảy ra trong các khu vực đông bắc gần Kilju, địa điểm thử nghiệm hạt nhân của Triều Tiên.

Ngày 12 tháng 2 năm 2013, Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân lần 3 có sức công phá lớn hơn 2 lần trước nhưng vẫn nhỏ hơn vụ Hiroshima. Theo các chuyên gia đánh giá, Triều Tiên đã có thể sản xuất được đầu đạn hạt nhân, nhưng chưa thể làm chủ công nghệ tên lửa đẩy và cách thu nhỏ kích thước đầu đạn để gắn lên nó.

Ngày 06 tháng 1 năm 2016, Triều Tiên tuyên bố thử thành công Vũ khí nhiệt hạch trong vụ thử hạt nhân lần 4. Tuy nhiên, các chuyên gia quốc tế vẫn tin rằng Triều Tiên chưa đủ khả năng để chế tạo Vũ khí nhiệt hạch.

Ngày 9 tháng 9 năm 2016, nhân dịp ngày kỷ niệm 68 năm quốc khánh, Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân lần 5. Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ cho biết có rung chấn mạnh 5,3 độ Richter xảy ra tại bãi thử hạt nhân Punggye-ri. Đây là vụ thử lớn nhất của Triều Tiên tính tới nay, ít nhất là từ 20 đến 30 kiloton” và rung chấn chỉ ra rằng vụ nổ có sức công phá lớn hơn quả bom nguyên tử Mỹ từng thả xuống trong Vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki

Ngày 3 tháng 9 năm 2017, Triều Tiên tuyên bố thử thành công Vũ khí nhiệt hạch trong Vụ thử hạt nhân lần 6 gây chấn động lên đến 6,3 độ Richter. Truyền thông nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên đưa tin nước này đã sản xuất được một loại bom H có thể gắn vào tên lửa đạn đạo xuyên lục địa. Nhà lãnh đạo Kim Jong-un khẳng định tất cả các bộ phận cấu thành nên vũ khí hạt nhân của Triều Tiên đều do nước này tự sản xuất, đồng thời tuyên bố Bình Nhưỡng có thể chế tạo đủ số lượng vũ khí hạt nhân “tùy theo ý muốn”.

Năm 2021, Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) dẫn phát biểu của Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un tại Đại hội lần thứ VIII đảng Lao động Triều Tiên cho biết nước này đã hoàn thiện các kế hoạch chế tạo tàu ngầm hạt nhân. Ông Kim Jong-un tuyên bố: “Công tác nghiên cứu lập hoạch mới để chế tạo một chiếc tàu ngầm hạt nhận đã được hoàn tất và sẽ bước vào tiến trình xem xét cuối cùng”. Nhà lãnh đạo Triều Tiên đồng thời cho biết Bình Nhưỡng sẽ tiếp tục cải thiện các vũ khí hạt nhân như một lực lượng răn đe các thế lực thù địch. KCNA cho biết thêm Triều Tiên dự kiến sẽ nâng tầm bắn của vũ khí hạt nhân nước này lên khoảng 15.000km. Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un kêu gọi Mỹ nên từ bỏ các chính sách thù địch để cải thiện quan hệ song phương.

Nhân lực thực hiện các vụ thử nghiệm
Tuy bị cấm vận nhiều mặt, nhưng Triều Tiên vẫn có một đội ngũ khoa học, trí thức đủ để thực hiện các vụ thử nghiệm nằm ở lực lượng nghiên cứu sinh mà Triều Tiên gửi ra nước ngoài. Việc gửi các nhà nghiên cứu ra nước ngoài là trọng tâm của chính sách byungjin (tiến trình song song) phát triển đồng thời vũ khí hạt nhân và kinh tế của nhà lãnh đạo Kim Jong-un.

Từ năm 2016, Liên Hợp Quốc đã siết chặt trừng phạt Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, hạn chế giảng dạy cho công dân nước này các kiến thức liên quan đến phát triển tên lửa và hạt nhân. Nhưng theo báo cáo của Liên Hợp Quốc vào tháng 1 năm 2017, phát hiện các sinh viên Triều Tiên theo học vật lý ở Ý, một số học về khoa học vật liệu, liên lạc điện tử... ở Romania. Ấn Độ đã đào tạo 32 sinh viên Triều Tiên từ năm 1996 và nhiều nhất là ở Trung Quốc, có hơn 1.000 công dân Triều Tiên theo học, tăng mạnh so với 354 người vào năm 2009. Một số nước khác cũng có dấu ấn của các nhà nghiên cứu Triều Tiên như Đức, Úc, Mỹ.

Trong số các bài viết nghiên cứu của các công dân Triều Tiên xuất bản trên các tạp chí nước ngoài, Trung Quốc cũng chiếm đến 60%, chủ yếu là trong các lĩnh vực vật lý, kỹ thuật, toán, luyện kim (theo số liệu Đại học Hallym của Hàn Quốc).

Kinh phí để thực hiện các vụ thử nghiệm
Theo hãng tin Bloomberg, để có tiền chi cho các chương trình phát triển vũ khí hạt nhân, Bình Nhưỡng đã tiến hành thực hiện nhiều kế sách, bao gồm từ việc mua bán vũ khí trái phép, buôn lậu ngà voi, sừng tê giác, thuốc tây, cộng với một số hoạt động kinh tế công khai như bán bản quyền đánh cá cho Trung Quốc, mở nhà hàng, quán ăn ở một số nước. Những khách hàng vũ khí thường xuyên của Triều Tiên là một số quốc gia ở Trung Đông và châu Phi. Trước đây, mặt hàng mua bán chủ yếu là tên lửa tầm ngắn và tầm trung. Nhưng những năm gần đây, bên cạnh việc mua bán bắt đầu trở nên khó khăn vì lệnh cấm vận của Liên Hợp Quốc thì một số quốc gia không còn mặn mà với những vũ khí do Triều Tiên chế tạo bởi lẽ nó được sao chép từ những công nghệ thời Liên Xô mà đến nay, đã trở nên lạc hậu.

Một nguồn thu nhập khác cho ngành công nghiệp hạt nhân Triều Tiên là tiền lương của các công nhân làm việc ở Khu công nghiệp Kaesong và xuất khẩu lao động. Theo Bộ Thống nhất Hàn Quốc, Khu công nghiệp Kaesong mang lại cho Triều Tiên 616 tỷ won (516 triệu USD) kể từ khi bắt đầu đi vào hoạt động hồi năm 2004. Với 54.000 lao động người Triều Tiên, tiền lương bình quân 120USD/tháng nhưng họ không được lĩnh trực tiếp, 120 công ty Hàn Quốc thanh toán tiền lương bằng USD nhưng Bình Nhưỡng đã quy đổi sang đồng won rồi phát lại cho công nhân. Điều đáng nói là việc quy đổi dựa trên tỉ giá do Bình Nhưỡng quy định. Từ giữa thập niên 2000, Triều Tiên tăng cường gửi công nhân ra nước ngoài làm việc nhằm thu ngoại tệ tại hơn 40 quốc gia, trong nhiều lĩnh vực khác nhau, như phục vụ nhà hàng ở Trung Quốc, Đông Nam Á, xây dựng ở Nga và Trung Đông.

Tham khảo

Chương trình vũ khí hạt nhân
Quân đội Nhân dân Triều Tiên

ja:北朝鮮核問題
zh:朝鲜核问题


title: Jack Kevorkian

text:
Jacob "Jack" Kevorkian (/ kɨvɔrkiən /;(; 26 tháng 5 năm 1928 – 3 tháng 6 năm 2011), thường được gọi là "Bác sĩ tử thần", là một nhà nghiên cứu bệnh học, nhà hoạt động cho cái chết êm dịu, họa sĩ, tác giả, nhà soạn nhạc người Mỹ. Ông đã chiến đấu không mệt mỏi trong cuộc tranh cãi về "cái chết êm dịu" giúp đưa những bệnh nhân mắc bệnh nan y, vô phương cứu chữa được kết thúc nỗi đau sớm hơn. Jack Kevorkian từng thực hiện 130 cái chết "êm dịu", phần lớn ở Detroit những năm 1990 tới 1998, được tại ngoại năm 2007 sau 8 năm ngồi tù. Ông đã có phát biểu nổi tiếng "làm chết không phải là một tội ác".
Năm 1998, tòa án buộc Kevorkian tội ông "giết người cấp độ hai" và bị xử 10–25 năm tù do đã an tử cho bệnh nhân Thomas Youk. Tại tòa, Kevorkian thú nhận đã giúp 130 bệnh nhân giã từ cuộc sống. Sau đó, do tình trạng sức khỏe không tốt, nhà nghiên cứu bệnh học này đã được giảm án xuống còn 8 năm tù. Ông đã được tạm tha ngày 1 tháng 6 năm 2007, với điều kiện ông sẽ không đưa ra những lời khuyên tự tử cho người khác

Kevorkian sinh ra ở Pontiac, Michigan trong một gia đình người nhập cư Armenia. Levon, cha của ông sinh ra trong làng Passen, gần Erzurum, và mẹ ông Satenig sinh ra trong làng Govdun, gần Sivas. Cha của ông đã chuyển từ Thổ Nhĩ Kỳ trong năm 1912 và tìm đường đến Pontiac, nơi ông tìm được việc làm tại một xưởng đúc ô tô. Satenig chạy trốn khỏi cuộc diệt chủng Armenia 1915, việc tìm kiếm nơi trú ẩn với các thân nhân ở Paris, và tái hợp cuối cùng với anh trai của bà tại Pontiac.
Jack Kevorkian tốt nghiệp khoa y đại học Michigan năm 1952. Sau đó, ông chuyên nghiên cứu bệnh học tại nhiều bệnh viện khác nhau ở California và Michigan. Năm 1989, Kevorkian thiết kế "máy tự tử" dưới tên gọi "mercitron". Đó là một hệ thống cực kỳ đơn giản gồm vài loại thuốc độc, chai đựng thuốc, ống truyền... trị giá chỉ 30 USD, dùng đưa các chất cực độc vào máu bệnh nhân. Việc tự tử thường diễn ra tại sân sau nhà hoặc trên một chiếc ôtô tải nhỏ của Kevorkian.
Đôi khi ông còn dùng những phương cách khác đơn giản hơn: đeo mặt nạ thở cho người bệnh, nhưng thay vì nối với dưỡng khí, đường ống sẽ nối với hơi độc carbon monoxide. Trong cả hai cách này, người muốn an tử chỉ cần nhấn một chiếc nút để Kevorkian không là người thực hiện tội ác.
Có một bộ phim về cuộc đời của bác sĩ Kevorkian mang tựa You Don't Know Jack trình chiếu trên kênh HBO năm 2010. Bộ phim mang về cho nam diễn viên chính Al Pacino một giải Emmy và một Quả cầu vàng cho vai diễn khắc họa nhà nghiên cứu bệnh học Kevorkian xuất sắc của mình.

Tham khảo

Đạo đức y học
Nhà soạn nhạc Mỹ
Sinh năm 1928
Mất năm 2011
Nam soạn nhạc Mỹ
Họa sĩ Mỹ
Nhà phê bình tôn giáo
Cựu sinh viên Đại học Michigan


title: Phương pháp giáo dục Montessori

text:
Phương pháp Giáo dục Montessori là một phương pháp sư phạm giáo dục trẻ em dựa trên nghiên cứu và kinh nghiệm của bác sĩ và nhà giáo dục Ý Maria Montessori (1870–1952). Đây là phương pháp với tiến trình giáo dục đặc biệt dựa vào việc học qua cảm giác. Năm 1907 bà bắt đầu sự nghiệp là nhà giáo dục khi bà được mời tổ chức 1 trường trong khu tái định cư ổ chuột khu vực San Lorenzo, Ý. Trong giai đoạn này bà đã quan sát thấy rằng trẻ em hoàn toàn bị cuốn hút bởi các vật dụng và chất liệu được thiết kế để trợ giúp sự cảm nhận của giác quan.Tiến sĩ Montessori tiếp tục phát triển những sự trợ giúp dạy học chuyên biệt được dùng cho những trẻ trong môi trường thích hợp và tôn trọng những đặc tính riêng biệt của trẻ.

Phương pháp Montessori chấp nhận sự duy nhất của mỗi trẻ và cho phép trẻ phát triển tuỳ theo những khả năng riêng của mình và thời gian riêng của mình. Do đó việc tổ chức các lớp học theo mô hình Montessorri phải đảm bảo sự tôn trọng tính riêng biệt của mỗi trẻ và phải bố trí phòng học và bài học phù hợp những nhu cầu và mục đích của mỗi em.

Phương pháp chủ yếu được áp dụng cho trẻ nhỏ từ 2-6 tuổi do các bản năng và sự nhạy cảm duy nhất của trẻ nhỏ đối với các điều kiện trong môi trường.

Giới thiệu chung

Đặc điểm nổi trội ở phương pháp Montessori là nhấn mạnh đến vai trò của tính tự lập, tự do (trong khuôn khổ cho phép) trong việc hình thành nhân cách trẻ. Ngoài ra, phương pháp này rất tôn trọng sự phát triển tâm sinh lý tự nhiên của trẻ, cũng như trang bị đầy đủ cho học sinh các kiến thức khoa học công nghệ tiến bộ và hiện đại. Tổ chức AMI (Hiệp Hội Montessori Quốc tế) và AMS (Hiệp Hội Montessori Mỹ) đã nêu ra đặc trưng của phương pháp học Montessori như sau:

 Lớp học ghép các lứa tuổi lại với nhau. Thông thường là các trẻ từ 2½ hay 3 tuổi đến 6 tuổi.
 Trẻ tự lựa chọn hoạt động (với điều kiện là các hoạt động này đã được giáo viên lên kế hoạch sắp xếp trước)
 Trẻ không bị ngắt quãng hay làm phiền trong quá trình ‘làm việc’
 Học sinh học hỏi khái niệm, kiến thức thông qua trải nghiệm thực tế với các học cụ, mô hình mang tính chất khám phá, xây dựng, hơn là học theo chỉ dẫn trực tiếp từ phía giáo viên.
 Các học cụ giáo dục đặc biệt được Bà Montessori và đồng sự nghiên cứu, sáng tạo và phát triển nên.

Ngoài ra, nhiều trường học Montessori cũng tự thiết kế chương trình có tham khảo nhiều tài liệu về phương pháp giáo dục của bà Montessori (trong đó phải kể đến là các bài học, học cụ mang tính mô phạm hay phương pháp giáo dục mà Tiến sĩ Montessori đưa ra trong các khóa đào tạo giáo viên đương thời).

Lịch sử hình thành

Montessori bắt đầu phát triển phương pháp và triết lý giáo dục của mình vào năm 1897, sau khi tham dự khóa học giáo dục tại trường Đại học Rome và nghiên cứu các thuyết giáo dục hai trăm năm trước đó. Năm 1907, Bà mở lớp học đầu tiên của mình mang tên Casa dei Bambini, hay còn gọi là Children’s House (Ngôi Nhà Trẻ Thơ) tại một khu căn hộ nằm ở thủ đô Roma. Ngay từ ban đầu, Montessori đã bắt đầu thực hiện phương pháp giáo dục của mình thông qua quan sát những gì trẻ trải nghiệm với môi trường xung quanh, với các học cụ và bài học được thiết kế dành riêng cho trẻ. Bà thường gọi công việc mà mình đang làm là ‘giáo dục mang tính khoa học’. Phương pháp Montessori sau đó được phát triển và mở rộng ra toàn nước Mỹ năm 1911 và được biết đến rất nhiều thông qua các phương tiện thông tin, đặc biệt đã được xuất bản thành sách. Tuy nhiên do xuất hiện nhiều mâu thuẫn giữa Montessori và một số nhà giáo dục Mỹ khác, đặc biệt sau khi cuốn ‘The Montessori System Examined’ (tạm dịch là ‘Khảo Sát Hệ thống Giáo dục Montessori’) do một nhà giáo dục học nổi tiếng William Heard Kilpatrick phát hành, đã hạn chế truyền bá tư tưởng của bà và sau năm 1914, phương pháp Montessori đã bị lu mờ đi. Nó chỉ thực sự trở lại, thâm nhập vào nước Mỹ vào năm 1960 và được áp dụng tại hàng nghìn trường học ở quốc gia này. Tiến sĩ Montessori tiếp tục công tác giảng dạy của mình trong suốt quãng đời còn lại của mình, nghiên cứu và phát triển toàn diện quá trình hình thành, phát triển tâm lý của trẻ từ giai đoạn sơ sinh đến 24 tuổi. Ngoài ra, Bà cũng đã xây dựng các phương pháp tiếp cận giáo dục đối với những trẻ từ 0-3 tuổi, từ 3-6 tuổi, và từ 6-12 tuổi. Chương trình dành cho trẻ từ 12-18 tuổi cũng được bà nghiên cứu và lên chương trình, tuy nhiên nó không được phát triển vào thời của bà.

Thuyết giáo dục Montessori

Các hoạt động mang tính tự xây dựng, tự do, không bị gò bó ép buộc
Phương pháp giáo dục Montessori về cơ bản là xây dựng mô hình phát triển của con người, và các cách tiếp cận giáo dục đều dựa trên mô hình đó. Mô hình này bao gồm hai thành tố. Trước hết là trẻ và người lớn tham gia vào quá trình xây dựng tâm lý thông qua tương tác với môi trường xung quanh. Thứ hai là trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 6 tuổi – đối tượng có sự phát triển tâm lý bẩm sinh. Dựa trên những gì quan sát được, Montessori cho rằng trẻ nếu được tự do chọn lựa và hoạt động trong một môi trường được chuẩn bị kỹ càng, phù hợp với khả năng và giai đoạn phát triển, thì chúng sẽ phát huy tối đa tiềm năng sẵn có của mình.

Xu hướng của nhân loại

Montessori nhận thấy có những đặc tính mang tính bẩm sinh và phổ biến trong tâm lý con người mà con trai của bà và đồng sự Mario Montessori gọi đó là ‘human tendencies’ – ‘xu hướng của nhân loại’ (năm 1957). Những xu hướng đó là:

 Bản năng tự bảo toàn
 Khuynh hướng thích gần gũi với thiên nhiên
 Tính trật tự
 Thích khám phá
 Giao tiếp
 Làm việc hay còn được mô tả là ‘hoạt động có mục đích’
 Tương tác với môi trường xung quanh
 Tính chính xác
 Tính lặp lại
 Tính trừu tượng
 Tính hoàn hảo
 Trí tuệ toán học

Trong phương pháp Montessori, xu hướng trên được xem là các hành vi chủ đạo trong mỗi giai đoạn phát triển và phương pháp giáo dục tốt là phương pháp dựa trên các hành vi này, đơn giản hóa chúng và có tính ứng dụng phù hợp.

Môi trường chuẩn bị

Môi trường giáo dục của Montessori là nơi học sinh được tự do hoạt động trong một ‘môi trường được chuẩn bị’ – được thiết kế phù hợp với đặc trưng phát triển cơ bản của con người nói chung và tính cách mỗi cá nhân nói riêng ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Môi trường đó cho phép trẻ phát huy tính độc lập ở tất cả các lĩnh vực, phù hợp với xu hướng phát triển tâm lý bên trong trẻ. Ngoài yếu tố tiếp cận dễ dàng với các học cụ Montessori theo từng lứa tuổi, môi trường Montessori còn phải thể hiện được các tiêu chí dưới đây:

 Xây dựng phù hợp với nhu cầu của trẻ
 Đẹp, hài hòa, sạch sẽ
 Có tính trật tự
 Có sự sắp xếp hợp lý giữa các hoạt động
 Các học cụ mang tính chuyên biệt, giúp tạo sự phát triển toàn diện của trẻ

Các mức độ phát triển

Montessori chia sự phát triển của con người ra làm bốn giai đoạn, từ lúc mới sinh đến 6 tuổi, từ 6 -12 tuổi, từ 12-18 tuổi và từ 18-24 tuổi. Mỗi giai đoạn có những đặc trưng không giống nhau và tương ứng là các phương pháp tiếp cận giáo dục khác nhau cho từng giai đoạn

Giai đoạn đầu tiên
Là giai đoạn sau sinh đến khi trẻ được khoảng 6 tuổi. Theo sự quan sát của Montessori, trong suốt giai đoạn này trẻ trải qua quá trình phát triển tâm sinh lý không ngừng và nổi bật nhất. Trẻ là những cá nhân học tập và khám phá thế giới xung quanh rất tinh tế bằng các giác quan nhạy bén của mình, từ đó hình thành nên tính độc lập và tự xây dựng mang nét riêng của từng cá nhân. Montessori đã nêu ra một số khái niệm để giải thích quá trình ‘làm việc’ này của trẻ, bao gồm khái niệm về trí tuệ tiếp thu, các thời kỳ nhạy cảm và sự bình thường hoá.

Trí tuệ thẩm thấu: Montessori mô tả hành vi của trẻ nhỏ nỗ lực không ngừng nghỉ học hỏi thông qua các kích thích từ môi trường xung quanh – các giác quan, ngôn ngữ, văn hóa, và hình thành khái niệm với thuật ngữ ‘trí tuệ thẩm thấu’. Tiến sĩ Montessori thấy rằng giai đoạn phát triển quan trọng nhất của trẻ nằm ở sáu năm đầu đời – thời điểm trẻ sở hữu trong mình ‘Trí Tuệ Thẩm Thấu’. Nói cách khác, trẻ tiếp thu thế giới xung quanh giống như miếng bọt biển thấm hút nước vậy. Do đó, mục tiêu giáo dục trong thời kỳ này là trau dồi, tu dưỡng khát khao học hỏi và tiếp thu một cách tự nhiên của trẻ.Bà cũng cho rằng đây là khả năng duy nhất, đặc biệt trong giai đoạn đầu đời của trẻ và nó phai nhạt dần sau khi trẻ được 6 tuổi.

Thời kỳ nhạy cảm: Montessori cũng quan sát các giai đoạn nhạy cảm đặc biệt của trẻ trước những kích thích từ môi trường xung quanh. Bà gọi đó là ‘Thời kỳ nhạy cảm’. Môi trường lớp học Montessori (các học cụ và hoạt động) được thiết kế và sắp xếp phù hợp với từng giai đoạn nhạy cảm mà trẻ bộc lộ. Montessori đã chỉ ra các giai đoạn nhạy cảm đó, bao gồm:

Việc học tập, lĩnh hội ngôn ngữ - từ lúc mới chào đời đến khi trẻ được khoảng 6 tuổi
Tính trật tự - giai đoạn trẻ từ 1-3 tuổi
Sự gọt giũa tinh tế của các giác quan – từ lúc mới sinh đến 3 tuổi
Sự đam mê với các đồ vật nhỏ - khi trẻ được 18 tháng đến 3 tuổi
Sự phát triển của các hành vi xã hội – khi trẻ được 2,5 – 4 tuổi

Sự bình thường hoá: Khái niệm này xuất phát từ yếu tố tập trung vào hoạt động đáp ứng nhu cầu phát triển của trẻ. Điểm nổi bật của nó là khả năng tập trung cũng như ‘các nguyên tắc không gây gò bó hay ép buộc theo khuôn khổ, trẻ cảm thấy hạnh phúc khi được làm việc, biết cảm thông và tham gia giúp đỡ những người khác’.

Giai đoạn thứ hai (trẻ từ 6-12 tuổi)

Trong giai đoạn này, Montessori quan sát sự thay đổi về tâm sinh lý của trẻ, từ đó thiết kế môi trường học tập, kế hoạch bài giảng, học cụ phù hợp với những tích cách mới đặc trưng ở trẻ. Về mặt sinh lý, Bà quan sát được quá trình thay răng ở trẻ và sự phát triển chiều cao của cơ thể trẻ. Về mặt tâm lý, Montessori nhận thấy có sự xuất hiện của ‘khuynh hướng tập thể - "herd instinct" – nghĩa là trẻ có xu hướng làm việc và giao tiếp theo nhóm; ngoài ra trẻ sở hữu trong mình trí tưởng tượng và biện giải vô cùng phong phú. Qua những gì quan sát được, Montessori cho rằng quá trình ‘làm việc’ và phát triển của trẻ trong giai đoạn thứ hai này sẽ giúp chúng hình thành nên tính tự lập, khôn khéo, có tính tổ chức xã hội và dễ dàng tiếp thu các bài học đạo đức.

Giai đoạn thứ ba – giai đoạn thiếu niên (trẻ từ 12-18 tuổi)

Montessori quan sát thấy đây là giai đoạn trẻ có nhiều thay đổi về sinh lý rất quan trọng – nói cụ thể hơn là trẻ trải qua giai đoạn dậy thì trong thời kỳ này. Tâm lý của trẻ thường không ổn định và chúng gặp nhiều vấn đề về khả năng tập trung cũng như sáng tạo. Thay vào đó, ở trẻ hình thành tính ‘phán xét và coi trọng phẩm hạnh cá nhân’. Montessori sử dụng thuật ngữ ‘bình ổn – valorization’ để mô tả điều này. Bà cho rằng giai đoạn thứ ba đánh dấu việc hình thành và phát triển của một người lớn trưởng thành ở trẻ.

Giai đoạn thứ tư (trẻ từ 18-24 tuổi)

Montessori không tập trung nghiên cứu nhiều về giai đoạn này. Bà cho rằng những gì được đào tạo trong những giai đoạn đầu là tiền đề để trẻ phát huy khi tiếp xúc với cấp độ học văn hóa và khoa học cao hơn về sau này, từ đó có những ảnh hưởng và đóng góp nhất định cho xã hội. Montessori nhận thấy giai đoạn này con người có thể làm việc kiếm tiền và độc lập về tài chính. Việc hạn chế số năm học đại học cũng không cần thiết vì theo bà, học tập có thể theo đuổi con người suốt cuộc đời.

Giáo dục và hòa bình

Khi xây dựng lý thuyết và thực hành, Montessori tin tưởng giáo dục có vai trò đặc biệt quan trọng, đóng góp vào nền hòa bình chung của thế giới. Bà nhận thấy nếu trẻ được tạo điều kiện phát triển theo đúng quy luật phát triển tự nhiên của mình, chúng sẽ biết cách tôn trọng hòa bình và đóng góp nhiều cho sự phát triển của văn minh nhân loại. Từ những năm 1930 cho đến những năm tháng cuối đời, Montessori đã có rất nhiều các bài giảng liên quan đến chủ đề này. Quan điểm của bà là ‘Phòng chống chiến tranh, bạo lực là nhiệm vụ của chính trị; xây dựng hòa bình là nhiệm vụ của giáo dục’

Bà đã vinh dự nhận được tổng cộng sáu đề cử cho giải Nobel Hòa bình trong ba năm 1949, 1950, và 1951.

Thực tiễn giáo dục Montessori

Giai đoạn sau sinh đến 6 tuổi

Chương trình dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (dưới ba tuổi)

Montessori đưa ra nhiều thuật ngữ liên quan đến chương trình học giai đoạn này. ‘Nido’ tiếng Ý, dịch ra có nghĩa là ‘tổ chim’ dùng để chỉ một số lượng nhỏ trẻ tử 2 tháng đến 14 tháng tuổi, khi trẻ đã biết đi. ‘Một Cộng đồng Trẻ Nhỏ’ ám chỉ số lượng trẻ nhiều hơn từ 1 – 2 tuổi rưỡi và 3 tuổi. Cả hai nhóm này đều được học trong môi trường có học cụ và hoạt động thiết kế phù hợp với độ lớn, kích thước và khả năng của trẻ. Trẻ hoàn toàn có cơ hội phát triển vận động và tính độc lập.

Việc rèn luyện cho trẻ kỹ năng tự đi vệ sinh cũng được đặc biệt chú ý trong giai đoạn này. Một số trường còn có mô hình lớp học ‘phụ huynh-học sinh’, cho phép cha mẹ vào lớp cùng các con.

Lớp mẫu giáo và tiền tiểu học (dành cho trẻ từ hai tuổi rưỡi, ba tuổi đến sáu tuổi): Các lớp này có tên gọi là Ngôi Nhà Trẻ Thơ (‘Children’s House’). Lớp học có sự pha trộn giữa các lứa tuổi. Số lượng thường từ 20-30 học sinh, phụ trách bởi một giáo viên dày dạn kinh nghiệm và một trợ giảng. Bàn ghế trong lớp được thiết kế dành riêng cho từng cá nhân hoặc nhóm trẻ hoạt động. Giá để học cụ cũng được thiết kế và sắp xếp đủ tầm với của trẻ. Ban đầu giáo viên sẽ giới thiệu mẫu hầu hết các hoạt động, sau đó trẻ tự do lựa chọn hoạt động mà chúng yêu thích. Các học cụ và hoạt động trong lớp học giúp trẻ thực hành nhiều kỹ năng cơ bản như rót, xúc bằng thìa, học cụ phát triển các giác quan, học cụ liên quan đến toán học, ngôn ngữ, âm nhạc, mỹ thuật, vv….

Từ 6-12 tuổi

Các lớp tiểu học: Số lượng học sinh có thể từ ít đến nhiều (lên tới 30 học sinh hoặc hơn), được phụ trách bởi một giáo viên dày dạn kinh nghiệm và một/hoặc nhiều trợ giảng. Cũng có sự pha trộn lứa tuổi ở bậc học này (nhóm 6-9 tuổi, nhóm 9-12 tuổi, thậm chí có nhóm 6-12 tuổi, nhưng hiếm gặp hơn). Trẻ sẽ được học theo nhóm, sau đó là hoạt động độc lập theo khả năng và sở thích của bản thân. Quy mô hay chủ đề của bài học khá rộng. Montessori sử dụng thuật ngữ ‘giáo dục vũ trụ’ – ‘cosmic education’ để nói về vấn đề này. Bà cho rằng trẻ ở giai đoạn này cần được giáo dục để nhận biết vai trò của con người trong mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau khi tác động vào thế giới xung quanh. Các học cụ và bài học trong giai đoạn này được thiết kế phục vụ cho các môn học như ngôn ngữ, toán học, lịch sử, các môn khoa học, mỹ thuật, vv… Ngoài ra, học sinh còn được tham gia khám phá môi trường sống xung quanh thông qua nhiều hoạt động ngoại khóa, dã ngoại.

Từ 12-18 tuổi

Trung học cơ sở và trung học phổ thông: Montessori không thiết kế chương trình đào tạo chi tiết cho các bậc học này. Tuy nhiên, một số trường học đã mở rộng chương trình của mình lên đến bậc trung học cơ sở và phổ thông trung học. Ngoài ra, một số tổ chức Montessori đã phát triển chương trình đào tạo giáo viên thông qua nhiều khóa học khác nhau.

Trẻ trong giai đoạn này nên được tiếp xúc thực tế và gần gũi thiên nhiên càng nhiều càng tốt, đặc biệt là trẻ ở thành phố. Đây là tiêu chí và phương châm hàng đầu mà các nhà giáo dục Montessori đã đưa ra đối với chương trình học ở thời kỳ này.

Tính hợp pháp của phương pháp Montessori

Phương pháp Montessori được cộng đồng quốc tế công nhận, và nó đã được áp dụng thực hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới. Năm 1929, Montessori đã thành lập tổ chức AMI (Hiệp Hội Montessori Toàn Cầu), để ‘duy trì sự nguyên vẹn trong phương châm giáo dục của bà, và đảm bảo nó vẫn trường tồn ngay cả khi bà không còn sống’. AMI đến nay vẫn tiếp tục duy trì các lớp đào tạo giáo viên, có sử dụng các học cụ do bà Montessori thiết kế và sau này là con trai Mario Montessori phát triển thêm. Cộng đồng Montessori được thành lập ở Mỹ và một số quốc gia Châu Âu, tuy nhiên việc đào tạo giáo viên và các vấn đề liên quan đến tính hợp pháp của nó lại nằm dưới sự kiểm soát của Montessori khi bà còn sống. Năm 1960, sau một số tranh chấp với AMI, AMS (Tổ chức Montessori Mỹ) đã được thành lập. Sau này, hai tổ chức cũng đã rút ngắn sự khác biệt và cùng hợp tác, tôn trọng, ủng hộ lẫn nhau trong các hoạt động giáo dục của mình’. AMS có mở ra nhiều chương trình đào tạo giáo viên và giới thiệu trên trang của mình ‘là tổ chức Montessori lớn nhất trên thế giới’. Ngoài tổ chức này ra, còn nhiều tổ chức nhỏ khác cũng cung cấp các chương trình đào tạo giáo viên Montessori. Hiện vẫn còn những tranh cãi xung quanh vấn đề quyền, lợi ích hợp pháp mà các tổ chức Montessori có được trên thế giới.

Năm 1967, Ủy ban Kiểm Tra Cấp Bằng Sáng Chế Mỹ’ - The US Patent Trademark Trial and Appeal Board’ có nói rõ ‘thuật ngữ 'Montessori' mang tính mô tả, và/hoặc có một đặc điểm chung. Ở Mỹ cũng như các quốc gia khác, nó có thể được sử dụng rộng rãi, nếu đảm bảo nó ứng dụng đúng tinh thần và phương pháp Montessori’.

Phương pháp Montessori tại Việt Nam
Phương pháp Montessori được được biết đến tại Việt Nam trong khoảng 10 năm trở lại đây và đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Ngày càng có nhiều trường mầm non tại Việt Nam lấy tên Montessori làm chương trình giảng dạy chính thức. Tuy được thừa nhận và ủng hộ nhưng cũng có những rào cản nhất định khiến các bậc phụ huynh phải cân nhắc khi cho con tới học tại các trường mầm non này, như: Chi phí học tập khá cao (do chi phí về học cụ thực hành), giáo viên montessori cần được đào tạo tại các trung tâm chuyên biệt, không giống chương trình đào tạo giáo viên mầm non thông thường tại Việt Nam.

Chú thích

Liên kết ngoài
The Montessori Vietnam
Association Montessori Internationale
Association Montessori Internationale-USA
American Montessori Society
North American Montessori Teachers Association
The Montessori Foundation
International Montessori Index
North American Montessori Search and Community
Maria Montessori
Montessori Kindergarten Curriculum
Montessori Australia
Montessori Europe e.V.

Phương pháp giáo dục
Tâm lý học giáo dục


title: Hamad bin Khalifa al-Thani

text:
Sheikh

Hamad bin Khalifa Al Thani (tiếng Ả Rập: الشيخ حمد بن خليفة ال ثاني sinh ngày 1 tháng 1 năm 1952) là Emir (tiểu vương) cầm quyền của Nhà nước Qatar kể từ năm 1995. Sheikh Hamad là người nối ngội đương nhiên của Qatar giữa giai đoạn năm 1977 và 1995 và cùng thời kỳ này ông giữ chức bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Trong đầu những năm 1980 ông đã lãnh đạo Hội đồng tối cao Kế hoạch, đặt ra những chính sách kinh tế và xã hội cơ bản của Qatar. Bắt đầu từ năm 1992, Hamad đã có một trách nhiệm ngày càng tăng đối với điều hành đất nước hàng ngày, bao gồm cả sự phát triển của dầu mỏ của Qatar và các nguồn tài nguyên khí đốt tự nhiên.

Năm 1995, Thái tử Hamad bin Khalifa Al Thani kế thừa quyền lực từ vua cha. Từ đó, Al Thani áp dụng chính sách "thắt lưng buộc bụng" do nợ nước ngoài quá nhiều, bãi bỏ việc kiểm duyệt báo chí, tiến hành các cuộc cải cách trong đó có cả việc thực hiện cuộc bầu cử dân chủ lần đầu tiên trong lịch sử nước này. Mặc dầu cuộc bầu cử năm 1999 cho 29 thành viên Hội đồng thành phố - chỉ là cuộc bầu cử nhỏ, nhưng nó lại thể hiện một sự thay đổi có ý nghĩa về mặt chính trị: phụ nữ được quyền bỏ phiếu và quyền tranh cử.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Genealogy of The Al-Thani Dynasty, Page 7 – Website RoyalArk.net
 Denver Post article on His Highness Sheikh Hamad Bin Khalifa Al-Thani and his rise to power
 Stargate Photo of Sheikh Hamad Bin Khalifa's yacht no. 1
 Constellation Photo of Sheikh Hamad Bin Khalifa's yacht no. 2

Emir của Qatar
Sinh năm 1952
Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất
Nhân vật còn sống
Tỷ phú Qatar
Thủ tướng Qatar
Tín hữu Hồi giáo Qatar


title: Dãy núi Scandinavia

text:
Dãy núi Scandinavia hoặc Scandes, (tiếng Thụy Điển: Skanderna, Fjällen hoặc Kölen, tiếng Phần Lan: Köli, tiếng Na Uy: Kjølen) là dãy núi kéo dài suốt bán đảo Scandinavia. Dãy núi Scandinavia tương đương với Kiến tạo sơn Caledonia Scandinavia. Các sườn phía tây trở nên dốc đứng quay ra biển Bắc và biển Na Uy, tạo thành các vịnh hẹp khoét sân vào đất liền nổi tiếng của Na Uy, trong khi ở phía đông bắc, dãy núi dần dần uốn vào Phần Lan. Ở phía bắc, dãy núi này tạo thành biên giới thiên nhiên giữa Na Uy và Thụy Điển, có chỗ cao tới  ở Vòng Bắc Cực. Dãy núi này chỉ vừa chạm vào vùng cực tây bắc của Phần Lan, nhưng ở phần mở rộng phía cực bắc ở Mũi đất Bắc Na Uy, nó không cao hơn các đồi bao nhiêu.

Độ cao
Dãy núi này không cao lắm, nhưng có những nơi rất dốc. Ngọn Galdhøpiggen ở miền nam Na Uy là ngọn núi cao nhất, , ngọn Kebnekaise là ngọn núi cao nhất ở phía Thụy Điển , trong khi Halti là ngọn núi cao nhất ở Phần Lan, .

Sự kết hợp của một vị trí ở phía bắc và độ ẩm từ biển Bắc Đại Tây Dương đã gây ra việc hình thành nhiều icefield (vùng băng dưới 50.000 km² và các sông băng.

Địa chất
Về mặt địa chất thì hệ thống dãy núi Scandinavia được kết nối với các dãy núi của Scotland, Ireland, và - xuyên qua Đại Tây Dương - nối với Dãy Appalachian của Bắc Mỹ. Các nhà địa chất cho rằng tất cả những núi này tạo thành một dãy núi đơn trước khi siêu lục địa Pangaea bị vỡ. Các núi hiện nay là tàn dư của Kiến tạo sơn Caledonia. Dãy núi Scandinavia đã bị xói mòn 1/5 chiều cao ban đầu của chúng. Dãy núi này là một trong những dãy núi lâu đời nhất vẫn còn tồn tại trên thế giới.

Các ngọn núi cao nhất ở Na Uy
  Galdhøpiggen (Oppland)
  Glittertind (Oppland)
  Store Skagastølstind (Sogn og Fjordane)
  Store Styggedalstinden east (Sogn og Fjordane)
  Skarstind (Oppland)
  Vesle Galdhøpiggen (Oppland)
  Surtningssue (Oppland)
  Store Memurutinden (Oppland)
  Jervvasstind (Sogn og Fjordane)
  Sentraltind (Sogn og Fjordane)

Các ngọn núi cao nhất ở Thụy Điển
  Kebnekaise (Lappland)
  Kebnekaise Nordtoppen (Lappland)
  Sarektjåkka Stortoppen (Lappland)
  Kaskasatjåkka (Lappland)
  Sarektjåkka Nordtoppen (Lappland)
  Kaskasapakte (Lappland)
  Sarektjåkka Sydtoppen (Lappland)
  Akka Stortoppen (Lappland)
  Akka Nordvästtoppen (Lappland)
  Sarektjåkka Buchttoppen (Lappland)
  Pårtetjåkka (Lappland)
  Palkatjåkka (Lappland)

Các ngọn núi khác dưới 2.000 m ở Thụy Điển

 Sulitelma 1,860 m (Lappland)
 Helagsfjället 1,796 m (Härjedalen)
 Norra Storfjället 1,767 m (Lappland)
 Templet 1,728 m (Jämtland)
 Lillsylen 1,704 m (Jämtland)
 Åreskutan 1,420 m (Jämtland)
 Storvätteshågna 1,204 m (Dalarna)
 Molnet 1,191 m (Dalarna)

Các ngọn núi cao nhất ở Phần Lan
 1,324 m (4,344 ft) Halti (Lappi/Lappland và Troms Na Uy)
 1,317 m (4,321 ft) Ridnitsohkka (Lappi/Lappland)
 1,280 m (4,200 ft) Kiedditsohkka (Lappi/Lappland)
 1,240 m (4,068 ft) Kovddoskaisi (Lappi/Lappland)
 1,239 m (4,065 ft) Ruvdnaoaivi (Lappi/Lappland)
 1,180 m (3,871 ft) Loassonibba (Lappi/Lappland)
 1,150 m (3,773 ft) Urtasvaara (Lappi/Lappland)
 1,144 m (3,753 ft) Kahperusvaarat (Lappi/Lappland)
 1,130 m (3,707 ft) Aldorassa (Lappi/Lappland)
 1,100 m (3,609 ft) Kieddoaivi (Lappi/Lappland)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Dãy núi Scandinavia

Dãy núi châu Âu
Dãy núi Bắc Âu
Địa lý Phần Lan
Địa lý Na Uy
Địa lý Thụy Điển
Địa lý Bắc Âu
Scandinavia


title: Koompassia

text:
Koompassia là một chi thực vật thuộc họ Fabaceae, sinh sống trong khu vực Đông Nam Á. Tất cả các loài trong chi này đều là các cây gỗ cao sinh sống trong các rừng mưa nhiệt đới, với loài K. excelsa là một trong những loài cây gỗ cao nhất trong khu vực nhiệt đới.

Các loài
Chi này chứa ba loài như sau:
 Koompassia excelsa
 Koompassia grandiflora
 Koompassia malaccensis

Tham khảo

Koompassia


title: The Twilight Saga (loạt phim)

text:
The Twilight Saga là bộ phim viễn tưởng gồm 5 tập dựa trên bộ truyện Chạng vạng. Ba diễn viên chính của phim là Kristen Stewart, Robert Pattinson và Taylor Lautner. Bộ phim đã thu được một doanh thu khổng lồ: trên 2 tỉ đô la toàn thế giới. Tập đầu tiên, Chạng vạng công chiếu vào ngày 21 tháng 11 năm 2008. Tập thứ hai, Trăng non công chiếu ngày 20 tháng 11 năm 2009. Tập thứ ba, Nhật thực công chiếu ngày 30 tháng 6 năm 2010. Riêng tập thứ 4 Hừng đông đã được công chiếu 2 phần, phần 1 có có một số cảnh không phù hợp cho những người dưới 16 tuổi.

Nội dung

Nội dung phim dựa vào bộ tiểu thuyết Chạng vạng, phim có 4 tập: Chạng vạng, Trăng non, Nhật thực và Hừng đông. 4 tập đó đã thu về hơn 2 tỷ đô la Mỹ.

Các tập phim

Chạng vạng

Chạng vạng được công chiếu vào năm 2008, đạo diễn bởi Catherine Hardwicke và được viết bởi Melissa Rosenberg. Nội dung tập này tập trung vào mối quan hệ giữa một cô gái Bella Swan và ma cà rồng Edward Cullen. Những khó khăn khi Bella tiếp xúc, hoà nhập với gia đình nhà Cullen và những mối nguy hiểm rình rập khi có người yêu là ma cà rồng. Ngay sau khi phát hành, phim đã thu về 35,7 triệu đô-la Mỹ. Đến nay, phim đã thu về 408,9 triệu đô-la Mỹ toàn thế giới.

Trăng non

Trăng non là tập thứ hai của The Twilight Saga, được đạo diễn bởi Chris Weitz. Trong tập này Bella có một người bạn mới, là người sói Jacob Black. Jacob và bộ tộc người sói đã bảo vệ Bella khỏi Victoria, một ma cà rồng tìm cách trả thù Edward cho cái chết của bạn mình bằng cách giết Bella. Và Edward vì lo cho sự an toàn của Bella đã quyết định chia tay với Bella và bỏ đi thật xa... Bella vì quá đau buồn nên luôn tìm cách huỷ hoại bản thân để hi vọng Edward sẽ quay về...trong một lần nhảy xuống vực, Bella suýt chết, may mắn được Jacob cứu sống... Còn Edward cho rằng Bella đã chết nên quyết định tự tử ở Volturi, Italia. Nhưng Alice(em gái Edward) đã phát hiện, cùng với Bella, họ đã nhanh chóng lên đường sang Italy tìm Edward. Bằng tình yêu mãnh liệt dành cho Edward... Bella đã nhanh chóng một mình tìm ra được Edward trước khi anh quyết định kết thúc cuộc sống của mình. Phim khởi chiếu ngày 20 tháng 11 năm 2009. Doanh thu của phim là 142.839.137 đô-la Mỹ chỉ sau một tuần, với doanh thu này phim đứng thứ 5 về doanh thu sau 1 tuần.

Nhật thực

Nhật thực là tập phim thứ ba, đạo diễn bởi David Slade. Nội dung phim về việc Bella muốn kết hôn với Edward. Trong khi đó Victoria càng đến gần hơn. Jacob và các người sói khác phải ngăn không cho Victoria cùng 1 nhóm ma cà rồng mới sinh tấn công Bella. Bộ phim khởi chiếu ngày 30 tháng 6 năm 2010.

Hừng đông

Phần 1

The Twilight Saga: Hừng đông – Phần 1 được đạo diễn bởi Bill Condon, ngoài ra nhà văn Stephenie Meyer cũng đồng sản xuất bộ phim cùng với Karen Rosenfelt và Wyck Godfrey, với phần kịch bản được viết bởi Melissa Rosenberg. Nội dung của cuốn tiểu thuyết được chia thành hai bộ phim điện ảnh, phần đầu được phát hành vào ngày 18 tháng 11 năm 2011. Công việc quay phim cho Hừng đông bắt đầu vào tháng 11 năm 2010. Hừng đông – Phần 1 kể về việc Bella và Edward tổ chức đám cưới và nhanh chóng sau đó Bella đã có thai.

Phần 2

The Twilight Saga: Hừng đông – Phần 2 được đạo diễn bởi Bill Condon, ngoài ra nhà văn Stephenie Meyer cũng đồng sản xuất bộ phim cùng với Karen Rosenfelt và Wyck Godfrey, với phần kịch bản được viết bởi Melissa Rosenberg. Nội dung của cuốn tiểu thuyết được chia thành hai bộ phim điện ảnh, phần đầu được phát hành vào ngày 18 tháng 11 năm 2011, phần sau được phát hành vào ngày tháng 11 năm 2012. Hừng đông – Phần 2 chứng kiến sự đỉnh cao trong mối quan hệ giữa Bella và Edward.

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang web của phim

Phim tiếng Anh


title: MTS (nhà mạng)

text:
MTS ()  là nhà mạng lớn nhất ở Nga và các quốc gia SNG với hơn 102,4 triệu thuê bao tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2009.

Bắt đầu hoạt động với giấy phép tại Moskva năm 1994, МТS năm 1997 nhận được giấy phép mở rộng khu vực hoạt động, và sau này vươn xa ra các nước SNG. Ngày 31 tháng 10 năm 2008, Vodafone thông báo hợp tác với MTS, trong đó các dịch vụ của Vodafone sẽ sử dụng được trên các thuê bao MTS và cả hai thông báo sẽ rất có tiềm năng cho các thương vụ mua bán hiệu quả.

Vyacheslav Nikolaev là chủ tịch của công ty kể Từ Tháng 3 năm 2021   .

Chủ tịch Hội đồng Quản trị (kể từ tháng 6 năm 2019) — Phó Chủ tịch Hội đồng QUẢN trị CỦA AFK Sistema Felix Yevtushenkov.

Liên kết ngoài
MTS Website (tiếng Anh)
MTS Website (tiếng Nga)
Mobile TeleSystems OJSC (ADR) - Google Finance

Tham khảo

Công ty điện thoại di động Nga
Công ty có trụ sở tại Moskva
Công ty điện thoại di động Belarus
Công ty thành lập năm 1993
Công ty viễn thông
Vodafone
Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York


title: Cosmarium undulatum

text:
Cosmarium undulatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium monomazum

text:
Cosmarium monomazum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium botrytis

text:
Cosmarium botrytis  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Phân loài
 C. botrytis var. botrytis
 C. botrytis var. gemmiferum
 C. botrytis var. subtumidum
 C. botrytis var. tumidum

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

B


title: Cosmarium abbreviatum

text:
Cosmarium abbreviatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium alpestre

text:
Cosmarium alpestre  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium amoenum

text:
Cosmarium amoenum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium anceps

text:
Cosmarium anceps  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium angulatum

text:
Cosmarium angulatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium annulatum

text:
Cosmarium annulatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium arctorum

text:
Cosmarium arctorum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium askenasyi

text:
Cosmarium askenasyi  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Phân loài
 C. askenasyi var. americana
 C. askenasyi var. askenasyi

Chú thích

Tham khảo

A


title: Cosmarium asphaerosporum

text:
Cosmarium asphaerosporum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Phân loài
 C. asphaerosporum var. asphaerosporum
 C. asphaerosporum var. strigosum

Chú thích

Tham khảo

A


title: Người Hồ

text:
Người Hồ (胡人, Hồ nhân) theo nghĩa hẹp dùng để chỉ các sắc dân ngoại lai tại Trung Á và Tây Á, được sử dụng phổ biến trong các sử tịch và văn hiến vào thời nhà Đường. Tại Đột Quyết truyện trong Cựu Đường thư, ví như Hiệt Lợi Khả Hãn tại nội chính phương diện, rất tùy tiện nên được gọi là Hồ nhân. Theo nghĩa rộng vào thời cổ đại Trung Quốc, các dị tộc ở phương bắc và các dân tộc Tây Vực được gọi là Hồ Nhi (胡兒).."Hồ" là từ tiếng Hán chỉ các dân tộc khác với hàm ý khinh miệt, hoàng đế Thạch Lặc từng hạ lệnh cấm chỉ sử dụng chữ "Hồ" (胡), coi đây tội nghiêm trọng nhất trong hệ thống pháp luật Hậu Triệu

Các dân tộc được coi là người Hồ trong lịch sử Trung Quốc

Quan hệ với Hán tộc
Quan hệ giữa người Hán và các dân tộc Hồ phía bắc trong suốt lịch sử là phức tạp, có cả hợp tác lẫn chiến tranh (thường xuyên có xung đột quân sự từ thời Ngũ Hồ loạn Hoa cho tới tận thời Minh-Thanh). Tuy nhiên các dân tộc thiểu số trong quá trình hòa huyết với Hán tộc (Hán hóa) đã góp phần to lớn trong công cuộc mở rộng lãnh thổ Trung Quốc như ngày nay. Cần nhớ rằng do khu vực cư trú xen kẽ với Hán tộc từ thời thượng cổ cho đến tận ngày nay nên các dân tộc gốc du mục phương Bắc có sự tiếp thu rất sớm về nhiều mặt đối với văn hóa Hoa Hạ. Vì thế, việc coi các dân tộc du mục phương Bắc (đặc biệt là sau thời Tây Tấn) thiếu văn minh là cái nhìn phần nhiều mang tính phiến diện do ảnh hưởng bởi tư tưởng bá quyền của các triều đại gốc Hoa Hạ.

Người Hồ-Hán

Người Hồ-Hán là những người sinh ra trong quá trình cộng cư và hỗn huyết giữa người Hán và người Hồ. Đây là một quá trình quan trọng trải dài trong lịch sử Trung Quốc từ thời thượng cổ (giai đoạn lập quốc sơ khai tại Trung Nguyên - Hoa Hạ) cho đến thời nhà Thanh. Dưới đây là danh sách một số người Hồ-Hán nổi tiếng trong lịch sử:
 Tùy Dạng Đế (Dương Quảng), hoàng đế thứ hai của nhà Tùy. Tùy Dạng Đế có thân mẫu (Văn Hiến hoàng hậu) là người dân tộc Tiên Ti, con gái của Độc Cô Tín.
 Tất cả các hoàng đế nhà Đường (618–907) từ Đường Cao Tổ Lý Uyên trở đi đều là người Hồ-Hán. Lý Uyên có mẫu thân Nguyên Trinh Hoàng hậu là người dân tộc Tiên Ti, con gái của Độc Cô Tín.
 Lý Bạch, nhà thơ nổi tiếng sống thời Đường. Lý Bạch có thân mẫu là người Tây Vực (tuy nhiên điều này không hoàn toàn chắc chắn).

Triều đại và chính quyền của người dân tộc thiểu số
Nhiều quốc gia trong thời kỳ Thập lục quốc
Bắc Ngụy
Hậu Đường
Hậu Tấn
Hậu Hán
Liêu
Tây Hạ
Kim
Nguyên
Thanh

Tham khảo

Xem thêm
Ngũ Hồ thập lục quốc

Tham khảo
《Dị văn hóa đích sử-Ngoại lai từ》, Sử Hữu Vi, Nhà xuất bản Giáo dục Cát Lâm, 1991。

Lịch sử Trung Quốc
H


title: Cosmarium cucumis

text:
Cosmarium cucumis  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium cyclicum

text:
Cosmarium cyclicum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium cylindricum

text:
Cosmarium cylindricum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium debaryi

text:
Cosmarium debaryi  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium dentatum

text:
Cosmarium dentatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium dentiferum

text:
Cosmarium dentiferum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium depressum

text:
Cosmarium depressum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium difficile

text:
Cosmarium difficile  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium elegantissimum

text:
Cosmarium elegantissimum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium eloiseanum

text:
Cosmarium eloiseanum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium entochondrum

text:
Cosmarium entochondrum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium exiguum

text:
Cosmarium exiguum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium formosulum

text:
Cosmarium formosulum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium furcatospermum

text:
Cosmarium furcatospermum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium globosum

text:
Cosmarium globosum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium granulatum

text:
Cosmarium granulatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium hammeri

text:
Cosmarium hammeri  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium holmiense

text:
Cosmarium holmiense  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium humile

text:
Cosmarium humile  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium impressulum

text:
Cosmarium impressulum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium inconspicuum

text:
Cosmarium inconspicuum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium isthmium

text:
Cosmarium isthmium  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium kjellmani

text:
Cosmarium kjellmani  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium laeve

text:
Cosmarium laeve  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Các đơn vị dưới loài
Cosmarium laeve var. laeve
 Cosmarium laeve var. westii
 Cosmarium laeve var. rodundatum
 Cosmarium laeve var. octangularis
 Cosmarium laeve var. distentum

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium margaritatum

text:
Cosmarium margaritatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium margaritiferum

text:
Cosmarium margaritiferum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium meneghinii

text:
Cosmarium meneghinii  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium lundellii

text:
Cosmarium lundellii  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium microsphinctum

text:
Cosmarium microsphinctum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium minimum

text:
Cosmarium minimum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium modestum

text:
Cosmarium modestum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium moniliforme

text:
Cosmarium moniliforme  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Hoàng Hữu Đản

text:
Hoàng Hữu Đản (1922–2012) là một nhà văn, dịch giả người Việt Nam

Tiểu sử
Hoàng Hữu Đản sinh ngày 03 tháng 04 năm 1922 tại Quảng Bình.
Năm 1930 ông theo học trường trung học Collège de Francisca, Thanh Hóa. Ông học Tiếng Pháp và Tiếng Anh ở đây. Sau đó ông còn học hai ngôn ngữ cổ là Tiếng Hi Lạp và Latin.
Tốt nghiệp tú tài, ông làm thư ký toà sứ.
Trong những năm chiến tranh, ông làm chủ bút tờ báo Công Lý của Mặt trận liên Việt, làm cán bộ giảng dạy tiếng Pháp, tiếng Việt, văn học tại các trường ở Quảng Bình, Quảng Trị, Hà Tĩnh,...

Năm 1954, ông chuyển về hẳn trường cấp 3 Ngô Sĩ Liên, Bắc Giang dạy Văn, Sử Địa ở đây cho đến khi trường sơ tán. Từ đó cho đến cuối đời ông tập trung cho sự nghiệp nghiên cứu, sáng tác và dịch tác phẩm văn học từ Tiếng Pháp sang Tiếng Việt và ngược lại.

Ông qua đời vào hồi 1:20 ngày 26 tháng 3 năm 2012 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ông được an táng tại nghĩa trang Đa Phước, huyện Bình Chánh.

Tác phẩm
Kịch:
Bí mật vườn Lệ Chi
Người con gái Nguyễn Du
Gặp gỡ tất yếu
Mất mát và đền bù
Đứa con hư
Dịch cổ văn học Hy Lạp, cổ sử Hy Lạp, Ba Tư sang Tiếng Việt:
 Trường ca của Homère (Iliade và Odyssée)
 Những bi kịch của Eschyle, Sophocle, Euripide
 Hài kịch của Aristophane
 Những tác phẩm sử học của Herodote, Thucydide, Xenophon
Thành công nhất là dịch vở kịch thơ Pháp Le Cid (1960)
Dịch văn học Việt sang Pháp:
Tập thơ song ngữ Ánh trăng (tuyển thơ Việt Nam của nhiều tác giả)
Quà muộn (tập truyện ngắn của nhà văn Nguyên Hương)
Thi Vân Yên Tử (tập thơ của Hoàng Quang Thuận)
Lỡ bước sang ngang (thơ Nguyễn Bính)
Thơ điên Hàn Mặc Tử
Về văn học cho thiếu nhi:
Truyện kể của Maurice Carème:Truyện kể cho Caprine, Vương quốc các loài hoa, Cái dải mũ của Pompadour, Hòn bi thủy tinh
Dịch văn học Việt sang Tiếng Anh:
Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh)
Bên cạnh đó ông còn viết các chuyên luận về sân khấu, bút ký và sáng tác thơ

Giải thưởng
Ông được trao Huân chương Cành cọ Hàn lâm hạng nhì của Pháp vào 24 tháng 03 năm 2008.

Nhận định
Ông Olivier Page, một trí thức Pháp, nhận xét:
Ông là một tu sĩ Franciscain yêu nước, xuất thân từ đồng ruộng và truyền thống ngàn đời của Việt Nam, một kẻ khiêm tốn đã làm nên những sự nghiệp lớn trong đời mình bằng cách chiến đấu cho tổ quốc và văn chương; ông là một nghệ sĩ đã đọc Homère sau khi say đắm Athéna, vị nữ thần có đôi mắt biếc xanh của lá cây ôliu…

Liên kết ngoài
Tùng và Phong Lan Blog – Blog của Hoàng Hữu Đản

Tham khảo

Dịch giả Việt Nam
Nhà văn Việt Nam
Sinh năm 1922
Mất năm 2012
Người Quảng Bình


title: Bo (DJ)

text:
DJ Bo hay DJ Mỹ Quyên (tên thật Nguyễn Đình Mỹ Quyên, 1980–2012) là một nữ DJ người Việt Nam.

Tiểu sử
DJ Bo tên thật là Nguyễn Đình Mỹ Quyên sinh năm 1980. Từ nhỏ DJ Bo đã phải sống tự lập do cha, mẹ cô li dị nhau và qua Mỹ định cư.

Năm 17 tuổi, khi cô đang học phổ thông trung học, một lần đến vũ trường cùng người bạn, DJ Bo đã hoàn toàn chinh phục DJ Phát. Từ đây cuộc đời cô bắt đầu chuyển hướng, DJ Phát không những là người thầy mà còn là người tình đầu tiên của cô. Bên cạnh mối tình này có rất nhiều giai thoại. Hai người đã từng đính hôn nhưng cuộc hôn nhân đã không thành. Bo theo học khoá DJ do DJ Phát dạy trong 6 tháng.

Năm 1998 cô được nhận thử việc ở bar Modesto, Monaca. Sau đó cô bị đuổi việc vì bị cho là "đạp nhạc" và không am hiểu tí gì về sở thích khán giả.

Năm 2003, cô thử sức tham dự cuộc thi Tìm kiếm tài năng DJ Việt Nam và đạt giải nhất. Giải Nhì Tìm kiếm tài năng DJ khu vực châu Á tại Malaysia. Giải thưởng này đã tạo ra bước ngoặt lớn trong sự nghiệp của cô.

Năm 2008, DJ Bo lập gia đình cùng DJ Hoàng Anh (Vũ Hoàng Anh, sinh 01 tháng 12 năm 1981), một người bạn học và đồng nghiệp lâu năm của cô.
Hai người có chung một bé gái (Yuna) và li thân. Con gái sống cùng chồng cô ở Mỹ.

DJ Bo mất lúc 7:00 sáng ngày 25 tháng 3 năm 2012 khi đang lưu diễn ở Hải Phòng do bệnh viêm phổi cấp tính.

Nhận xét
 "Một DJ trình diễn dòng nhạc tươi mới, sáng tạo và có sức gắn kết đám đông lớn"
 "Phù thủy âm thanh"
 "Nữ DJ hàng đầu đầu Việt Nam"
 "Người giữ lửa cho DJ Việt"

Tham khảo

DJ Việt Nam


title: Khâm Tấn Tường

text:
Khâm Tấn Tường (? - ?) là quan nhà Nguyễn và là một thủ lĩnh trong phong trào kháng Pháp ở nửa sau thế kỷ 19 tại Tây Ninh, Việt Nam.

Tiểu sử
Không rõ thân thế của Khâm Tấn Tường. Chỉ biết khi triều đình nhà Nguyễn hạ lệnh bãi binh theo Hòa ước Nhâm Tuất (1862), lúc bấy giờ, ông đang là viên quan trấn nhậm ở phủ Tây Ninh (thuộc Gia Định). Không tuân lệnh ấy, ông rút quân về An Cơ (nay thuộc Châu Thành, Tây Ninh) lập căn cứ kháng chiến.

Căn cứ An Cơ nằm trên khu đất cao, mặt trước có bờ thành cao với lũy tre dày kiên cố; dưới thành là rạch Sóc Om (còn gọi là rạch Vịnh) tạo thành hào thiên nhiên bao quanh. Tại đây, nghĩa quân dưới sự chỉ huy của Khâm Tấn Tường, đã dùng chiến thuật "bẫy gỗ" và cung tên "hỏa hổ", đẩy lui nhiều cuộc tấn công của quân Pháp.

Sau đó, để triệt hạ căn cứ, thực dân Pháp cử viên sĩ quan tên là Larcleauze  dốc toàn lực bao vây, đánh phá, có cộng sự là người Việt chỉ lối. Khâm Tấn Tường cùng nghĩa quân chiến đấu kiên cường. Cuối cùng, ông tuẫn tiết , căn cứ An Cơ tan vỡ.

Tham khảo
Nhiều người soạn (Nguyễn Ngọc Dũng chủ biên), Lịch sử địa phương tỉnh Tây Ninh. Nhà xuất bản Giáo dục, 2011.

Chú thích

Năm mất thiếu
Quan lại nhà Nguyễn
Nghĩa quân chống Pháp


title: Cosmarium monochrondrum

text:
Cosmarium monochrondrum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium nasutum

text:
Cosmarium nasutum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium norimbergense

text:
Cosmarium norimbergense  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium notabile

text:
Cosmarium notabile  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium novaesemliae

text:
Cosmarium novaesemliae  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium obliquum

text:
Cosmarium obliquum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium obtusatum

text:
Cosmarium obtusatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium obsoletum

text:
Cosmarium obsoletum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium ochthodes

text:
Cosmarium ochthodes  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium orbiculatum

text:
Cosmarium orbiculatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium ornatum

text:
Cosmarium ornatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium orthostichum

text:
Cosmarium orthostichum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium ovale

text:
Cosmarium ovale  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium pachydermum

text:
Cosmarium pachydermum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium perforatum

text:
Cosmarium perforatum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium pericymatium

text:
Cosmarium pericymatium  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium pokornyanum

text:
Cosmarium pokornyanum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium portianum

text:
Cosmarium portianum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium praegrande

text:
Cosmarium praegrande  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium protractum

text:
Cosmarium protractum  là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium