title: Silent Hill 3

text:
Silent Hill 3 (サイレントヒル 3 Sairento Hiru Surī, tạm dịch: Đồi Câm Lặng 3) là trò chơi điện tử thuộc thể loại kinh dị sinh tồn được phát triển bởi Team Silent, một nhóm sản xuất thuộc Konami Computer Entertainment Tokyo. Game được hãng Konami phát hành cho hệ máy PlayStation 2 và PC. Đây là phần ba trong loạt game Silent Hill và là phần nối tiếp câu chuyện của bản Silent Hill đầu tiên. Trò chơi được phát hành vào tháng 5 năm 2003, phiên bản chuyển thể sang Microsoft Windows được phát hành vào tháng 10 cùng năm. Một phiên bản độ nét cao làm lại trong bộ sưu tập Silent Hill HD Collection dành cho hệ máy PlayStation 3 và Xbox 360 được phát hành vào ngày 20 tháng 3 năm 2012.

Lấy bối cảnh 17 năm kể từ sau các sự kiện xảy ra trong bản Silent Hill, khi Harry Mason đánh bại chúa tể của giáo phái The Order trong thị trấn Silent Hill và nhận chăm sóc một bé gái được hạ sinh từ vị chúa đó. Silent Hill 3 kể về cuộc phiêu lưu của Heather, một thiếu nữ 17 tuổi đang bị lôi kéo vào các sự kiện kỳ lạ của Silent Hill sau những trải nghiệm kinh hoàng vào một buổi chiều tại một trung tâm mua sắm. Heather khám phá ra rằng, bản thân mình là một phần của một nghi lễ cuồng tín từ một giáo phái bí mật trong thị trấn Silent Hill nhằm buộc cô phải hạ sinh vị chúa trời mới của họ. Không rõ là do cố ý hay chỉ là trùng hợp ngẫu nhiên mà tất cả những gì xảy ra đều có liên quan mật thiết tới thị trấn Silent Hill. Lòng đầy thù hận và hoang mang, Heather quyết tâm trở về nơi đó để tìm ra kẻ chủ mưu, và khám phá những bí mật khủng khiếp được che giấu trong suốt những năm qua.

Cách chơi

Lối chơi trong Silent Hill 3 tương tự gần giống như hai bản tiền nhiệm, ba yếu tố cách chơi chính là chiến đấu, thăm dò và giải đố. Chiến đấu cũng như thăm dò đều diễn ra dưới góc nhìn thứ ba, với người chơi có thể trang bị vũ khí được tìm thấy xuyên suốt cuộc hành trình của game. Heather còn có thể đỡ đòn và nhảy sang một bên né đòn từ kẻ thù. Vật dụng bất ly thân đóng vai trò chính yếu xuyên suốt dòng game là cây đèn pin và đài phát thanh sẽ phát tiếng tách tách khi quái vật ở gần đều được giữ nguyên.

Silent Hill 3 có gần tám loại quái vật và chúng sẽ thay phiên nhau chạm trán người chơi dưới nhiều hình thức khác nhau. Một số con sẽ chỉ xuất hiện khi người chơi đi ngang qua một số khu vực nhất định, trong khi số còn lại xuất hiện mọi lúc mọi nơi. Đặc biệt khi bước vào cổng bệnh viện Brookhaven người chơi sẽ gặp lại nữ y tá xuất hiện từ thời Silent Hill đầu tiên đã được nhà sản xuất chỉnh sửa lại hình dáng và bổ sung thêm một số chi tiết như đội tóc giả và vẽ thêm khuôn mặt góp phần tăng thêm vẻ ghê rợn kết hợp với tướng đi khập khiễng của chúng. Số quái vật còn lại trong game tùy từng hoàn cảnh người chơi bắt gặp sẽ trở nên nguy hiểm hay không. Trong những màn đầu tiên, quái vật tương đối dễ tiêu diệt do có kích thước nhỏ và chậm chạp, nhưng ở những màn sau, mức độ nguy hiểm sẽ tăng cao khi quái vật xuất hiện theo bầy, kích thước to lớn cũng như biết sử dụng rìu và cả súng đạn.

Silent Hill 3 có số lượng và chủng loại vũ khí đa dạng. Ban đầu, người chơi sẽ khá vất vả với hai loại vũ khí: con dao xếp và khẩu súng lục ai đó đánh rơi trên sàn nhà. Càng về sau, người chơi sẽ càng nhặt được nhiều thứ vũ khí lợi hại hơn, một số dùng để tấn công trực tiếp như một đoạn ống nước rỉ sét, một thanh kiếm Katana của Nhật hay thậm chí một quả chùy đầy gai nhọn. Ngoài ra còn có nhiều loại súng khác như khẩu shotgun đầy uy lực, súng tiểu liên với tốc độ bắn cực nhanh phù hợp với những quái vật có tốc độ di chuyển cao như con Pendulum... Trong game, không có vũ khí nào được xem là vô dụng cũng như không phải lúc nào cũng có thể sử dụng một vũ khí đối với nhiều loại quái vật khác nhau. Trong đa số trường hợp, người chơi cần phải phối hợp tấn công mới mang hiệu quả tốt nhất, chẳng hạn như người chơi dùng súng hạ quái vật ngã xuống sàn sau đó tiếp tục dùng chùy hay kiếm sẽ tiết kiệm được khá nhiều thời gian cũng như thuốc tăng máu. Vũ khí trong game đa dạng nhưng đạn dược không phải vô hạn do đó buộc người chơi phải hết sức tiết kiệm và chỉ sử dụng khi cần thiết.

Người chơi có thể thiết lập độ khó phần chiến đấu và các yếu tố giải đố của trò chơi một cách riêng biệt. Trong trường hợp câu đố quá khó, có một sự khác biệt lớn giữa độ khó "trung bình" (medium) và độ khó "cao" (hard); một trong các câu đố về độ khó "trung bình" chỉ yêu cầu nhận dạng mẫu vật đơn giản, trong khi ở mức khó "cao" cũng cùng câu đố lại đòi hỏi người chơi cần hiểu biết về các vở kịch của Shakespeare thì mới giải được. Trò chơi còn có tính năng mở khóa vũ khí và trang phục của nhân vật chính.

Cốt truyện
: Nội dung sau đây có thể cho bạn biết trước nội dung của game.Nội dung câu chuyện xoay quanh cô gái trẻ tên Heather Mason. Cô được sinh ra tại thị trấn Silent Hill, nhưng đã chuyển đi từ khi còn rất nhỏ và những ký ức của cô về nơi này rất mờ nhạt. Cô sống rất hạnh phúc cùng với người cha Harry Mason - nhân vật chính của phần đầu tiên trong một căn hộ chung cư trên thành phố, nên những gì đọng lại trong tâm trí cô về Silent Hill không còn quan trọng nữa. Nhưng dường như có điều gì đó không bình thường đang xảy ra ở đây. Từ khi tỉnh dậy tại khu trung tâm mua sắm, cô bắt gặp một tay thám tử tư tên Douglas Cartland luôn miệng kể lể gì đó về ngày sinh của cô. Cảm thấy có điều gì không ổn, Heather cố lẩn tránh gã thám tử bằng cách chui vào nhà vệ sinh, rồi bất chợt cô phát hiện ra rằng toàn bộ khu trung tâm mua sắm trở nên hoang vắng một cách khó hiểu ngoại trừ sự xuất hiện của những con quái vật hung tợn với hình thù kì dị.

Tiếp đến, cô gặp phải một người đàn bà bí ẩn tên Claudia, kẻ hay nói bóng gió về số phận của Heather. Bất chợt cô nhận mình đã rơi vào một thế giới ác mộng gọi là Otherworld giờ đây tràn ngập lũ quái vật dị hợm cùng khung cảnh hoang phế mà mãi lúc sau mới chuyển đổi trở lại như cũ, cũng chính tại đây cô lại bắt gặp Douglas và ông đã thú nhận rằng ông được Claudia thuê tìm kiếm Heather. Heather rời khỏi trung tâm mua sắm và được chào đón bởi thế giới ác mộng một lần nữa khi đón tàu điện ngầm về nhà. Vừa đặt chân về đến nhà chưa kịp hỏi thăm thì cô bàng hoàng nhận ra cha mình đã bị giết bởi một con quái vật theo lệnh của Claudia, kèm theo một lá thư cho biết bà ta sẽ đợi cô ở thị trấn Silent Hill để tiết lộ thân phận thật sự của Heather và rồi bỏ đi nhanh chóng.

Heather lòng đầy thù hận đã quyết định đi tới Silent Hill với ý định giết chết Claudia nhằm trả thù cho cha. Đúng lúc ấy cô lại gặp Douglas ngay tại nhà mình và chấp nhận lời đề nghị của ông chở cô tới đó. Trên đường đi, Douglas giải thích rằng Vincent có để lại cho ông một lời nhắn, bảo họ cố tìm một người đàn ông tên là Leonard, trong khi Heather lôi ra đọc quyển nhật ký còn lại của cha mình trước khi mất, vô tình tiết lộ rằng cô chính là cô bé Cheryl khi xưa được Harry Mason nhận nuôi vào lúc kết thúc của phần đầu tiên, sau khi ông đánh bại vị chúa trời được hạ sinh bởi Alessa Gillespie. Claudia tìm kiếm Heather nhằm mục đích hạ sinh vị chúa trời của giáo phái, vì chính bản thân Heather đang mang trong mình hình hài của Alessa sẽ được tái sinh.

Ngay khi đặt chân đến Silent Hill, một thị trấn hoang vắng luôn bị sương mù bao phủ dày đặc. Việc đầu tiên mà Heather cần làm là kiểm tra Bệnh viện Brookhaven để kiếm Leonard nhằm tìm hiểu đầu đuôi sự việc. Sau khi phát hiện ra rằng Leonard chính là cha ruột của Claudia, người mà Heather gặp là Leonard bị biến dạng trong hình hài một con quái vật gớm ghiếc đã lao vào tấn công cô sau khi phát hiện cô không phải là thành viên của giáo phái; sau một hồi chiến đấu cật lực Heather mới tiêu diệt được hắn. Cuối cùng cô đã gặp Vincent, người hướng dẫn cô đến một nhà thờ qua một công viên giải trí địa phương, đã thừa nhận là làm theo yêu cầu của Douglas. Sau khi đến công viên giải trí, Heather được chuyển sang thế giới ác mộng Otherworld và tìm thấy Douglas đang bị thương ở đó. Cô đến nhà thờ và đối mặt với Claudia khi bà ta vừa ra tay giết chết Vincent. Sau khi nuốt một chất gì đó bên trong mặt dây chuyền mà cha Heather đã giao nó lại cho cô, đột nhiên Heather nôn ra vị chúa trời trong hình hài một thai nhi. Claudia chớp thời cơ vội nuốt bào thai và chết ngay lập tức sau khi hạ sinh vị chúa trời; tức thì Heather xông vào chiến đấu và sau cùng đã tiêu diệt được vị Chúa Trời yểu mệnh này.

Có ba kết thúc xuất hiện trong trò chơi gồm Normal, Possessed và Revenge. Kết thúc đầu tiên "Normal" (thông thường) là kết thúc duy nhất ngay lần chơi đầu tiên của game chiếu cảnh cho thấy Heather và Douglas đã sống sót sau trận chiến. Kết thúc thứ hai "Possessed" (ám ảnh) thì Douglas bị Heather giết chết. Kết thúc thứ ba "Revenge" (trả thù) chỉ là một cái kết đùa cợt bằng cách thực hiện một số hành động trong game, trong đó sẽ hiện lên cảnh Heather nói chuyện với Harry và những chiếc UFO đã cho nổ tung Silent Hill được vẽ theo kiểu hoạt họa.

Bối cảnh
Silent Hill 3 lấy bối cảnh thế giới hư cấu của dòng game Silent Hill. Mười bảy năm trước khi mở đầu các sự kiện trong Silent Hill 3, Harry Mason đã đánh bại một vị "Chúa Trời" được hồi sinh nhờ một nghi lễ cuồng tín được những cư dân thuộc một giáo phái bí mật của thị trấn Silent Hill thực hiện và lúc gần cuối game, anh nhận nuôi một bé gái là một phần của vị Chúa đó.

Nhân vật
Nhân vật chính điều khiển được trong Silent Hill 3 là Heather, một thiếu nữ mười bảy tuổi và là con nuôi của Harry Mason. Claudia Wolf, một nữ tu sĩ của giáo phái mưu tính mang về một thiên đường trên Trái Đất, đóng vai trò là nhân vật phản diện trong game. Khi Heather cố gắng làm sáng tỏ nguyên nhân vì sao giáo phái của Silent Hill lại bám theo cô, rồi cô lần lượt gặp gỡ một số nhân vật kỳ lạ như viên thám tử tư Douglas Cartland; Vincent, một thành viên giáo phái kỳ lạ trông có vẻ căm ghét Claudia; và sau cùng là Leonard Wolf, cha của Claudia người luôn hành hạ bà lúc nhỏ.
Heather Mason
Một thiếu nữ mười bảy tuổi và là nhân vật chính trong game. Cô đột ngột bước vào thế giới ác mộng không có một sự cảnh báo nào và luôn muốn trốn thoát khỏi cơn ác mộng này. Điều chỉ có thể thực hiện sau khi cô đã đánh thức được con người thực sự trong Heather, thứ đã ngủ quên 17 năm về trước. Theo lời nhà phát triển thì Heather là "một cô gái bình thường mà bạn có thể tìm thấy ở bất cứ nơi đâu" với tính khí dẽ cáu gắt và miệng lưỡi sắc sảo. Cô vốn là hóa thân của Cheryl Mason và Alessa Gillespie được Harry Mason nhận nuôi sau sự kiện diễn ra ở phần đầu tiên. Bản thân cô đóng một vai trò quan trọng trong nỗ lực hạ sinh "Chúa Trời" của Claudia Wolf bởi vì cô mang trong mình phôi thai của một thực thể thần bí. Đó là lý do tại sao Heather có được cơ thể bất tử. Ở phiên bản gốc, nhân vật chính do Heather Morris lồng tiếng. Trong bản HD thì nhân vật được lồng tiếng bởi Amanda Wynn-Lee..
Claudia Wolf
Một người phụ nữ 29 tuổi đóng vai trò là nhân vật phản diện chính trong game. Là người đứng đầu kiêm nữ tu sĩ của giáo phái The Order, một giáo phái mang hơi hướng tôn thờ chúa quỷ. Suốt thời thơ ấu Claudia luôn bị hành hạ bởi người cha độc đoán và cuồng tín Leonard về sau đã khiến bà ta trở nên loạn trí. Do lúc nhỏ chịu ảnh hưởng của Dahlia nên bà ta muốn sử dụng hóa thân của Heather để tạo ra một thế giới mới và đẩy cô vào cái thiên đường ảo tưởng bất chấp tước đoạt đi mọi thứ nơi cô. Bà ta biện minh cho những hành động điên rồ này bằng niềm tin chân thành và ước muốn cứu rỗi linh hồn của tất cả mọi người trên thế giới. Claudia sở hữu chút quyền năng ma thuật có thể kiểm soát được trái tim và tâm trí của các tín hữu. Đặc biệt là mối quan hệ ngầm nào đó với thế lực ma quái của thế giới ác mộng ở Silent Hill bằng chứng là bà ta có thể ra lệnh cho con quái vật sát hại cha của Heather. Nhân vật trong phiên bản gốc do nữ diễn viên và ca sĩ Donna Burke lồng tiếng, phiên bản HD được lồng tiếng bởi Laura Bailey.
Douglas Cartland
Một viên thám tử tư già gần 60 tuổi, được Claudia thuê để tìm kiếm Heather và ông ta đã thành công. Douglas từng là cảnh sát, về hưu mười năm trước khi xảy ra các sự kiện trong game. Con trai ông đã bị giết chết trong khi cố gắng cướp một ngân hàng. Thật trùng hợp vì ngày Douglas gặp được Heather cũng chính là ngày cả hai người lạc vào thế giới quái vật khủng khiếp. Bị qui trách nhiệm gây ra cơn ác mộng cho Heather, Douglas phải chứng minh mình với tư cách là người giúp đỡ chứ không phải kẻ thù của cô. Sau cái chết của Harry, ông quyết định chở Heather tới Silent Hill với tư cách là một đồng minh. Douglas còn xuất hiện trong Silent Hill Homecoming qua dòng tin đăng trên một tờ báo cho biết cuối cùng ông đã vạch trần chân tướng sự việc những hoạt động kỳ quái của giáo phái The Order. Nhân vật được lồng tiếng bởi Richard Gross. Thế nhưng nam diễn viên này đã chết trong 43 ngày trước khi phát hành phiên bản gốc do chứng suy gan.. Trong phiên bản HD do Kirk Thornton lồng tiếng.
Vincent
Một gã thanh niên 24 tuổi giữ chức vụ thầy tế của giáo phái The Order. Xuất hiện vào những lúc Heather không ngờ nhất, thường đưa ra những lời nhắn đầy sự ngờ vực. Vincent nhìn chung trông thực dụng hơn Claudia bởi vì hắn ta không cùng quan điểm giáo điều, cũng như ra sức chống đối các hành động của người đứng đầu giáo phái này. Bất ngờ hơn là Vincent lại đứng về phía Heather dù họ chẳng quen biết gì nhau. Mặc dù tướng mạo đơn sơ và trang nhã, thế nhưng Vincent thực sự là một kẻ đạo đức giả chỉ muốn lợi dụng sự sùng bái vì lợi ích cá nhân của mình hơn là phụng sự giáo phái. Mục tiêu của Vincent là dùng giáo đường để kiếm tiền mưu lợi riêng. Dù cho kế hoạch của hắn là liên kết khả năng của Claudia và Alessa với đức tin của giáo phái, vì vậy mà hắn chưa thể dứt áo ra đi chừng nào tận mắt chứng kiến sự ra đời của "Chúa Trời". Đó là lý do tại sao Vincent muốn đứng về phía Heather và ngăn chặn kế hoạch của Claudia. Trong phiên bản gốc nhân vật được lồng tiếng bởi Clifford Ripel, phiên bản HD do Yuri Lowenthal lồng tiếng.
Leonard Wolf
Cha của Claudia và là nguyên giáo chủ giáo phái The Order. Heather gặp được ông tại bệnh viện Brookhaven để lấy dấu ấn của Metatron mà theo lời Vincent thì nó có thể ngăn chặn việc hạ sinh "Chúa Trời". Tuy nhiên, Leonard thực sự là một con quái vật. Tư tưởng thần học của ông khác hẳn Claudia do ông tin rằng chỉ có những thành viên của giáo phái mới được cứu rỗi. Leonard là người đã dẫn dắt Claudia hướng niềm tin trong sự thờ phụng "Chúa Trời". Ông có quan điểm kiên định và hay trừng phạt nghiêm khắc những hành vi không đúng chuẩn mực tôn giáo của Claudia lúc bà còn nhỏ, do vậy mà sau này bị Claudia đưa vào bệnh viện Brookhaven cách ly hoàn toàn. Nhân vật được lồng tiếng bởi Matt Lagan.

Phát triển

Silent Hill 3 được phát triển bởi Team Silent, một nhóm sản xuất trực thuộc Konami Computer Entertainment Tokyo. Quá trình phát triển phiên bản thứ ba trên PlayStation 2 được bắt đầu sau khi phát hành Silent Hill 2, được thực hiện gần như đồng thời với việc phát triển một bản Silent Hill khác dùng để khám phá một hướng đi khác cho thương hiệu và không phải là một phần chính của dòng game; được gọi là Room 302, trò chơi này cuối cùng được hợp nhất vào phần chính của sê-ri với tên gọi Silent Hill 4: The Room. Nhóm phát triển cho công việc lặp đi lặp lại này nhỏ hơn so với việc phát triển Silent Hill 2, với khoảng 40 nhân viên làm game, tạo thành đội ngũ nòng cốt từ tựa game thứ hai và một số người mới đến. Một nhóm nhân viên nhỏ hơn của Konami Computer Entertainment Tokyo về sau còn phát triển phiên bản chuyển thể cho Microsoft Windows.

Giống như tất cả các phiên bản Silent Hill, Silent Hill 3 chịu một trong những ảnh hưởng đến từ bộ phim Jacob's Ladder: một trong những nhà ga tàu điện ngầm được đặt tên là Trạm đường Bergen (Bergen Street Station), trạm mà Jacob hỏi thăm nằm ở khúc đầu của bộ phim. Nhà phát triển cũng trích dẫn trong vô vàn tác phẩm của nhà văn kinh dị bậc thầy Stephen King như là một trong số những ảnh hưởng của họ.

Silent Hill 3 kết hợp các tài liệu tham khảo được rút ra từ đời thực của những nam diễn viên và nữ diễn viên. Những người sáng tạo ban đầu đã đặt tên cho nhân vật chính là Heather "Helen", nhưng nó mang tiếng là quá cổ hủ và kiểu cách. Sau đó họ quyết định rằng nhân vật sẽ được đặt theo tên nữ diễn viên lồng tiếng Heather Morris, người lồng tiếng cho nhân vật chính. Heather được mô hình hóa dựa theo nữ diễn viên người Pháp Charlotte Gainsbourg và Vanessa Paradis trong một vài bản phác thảo thô sơ. Sự xuất hiện của nhân vật nữ có thể điều khiển được trong phần này ảnh hưởng từ hai yếu tố: thứ nhất, nhà viết kịch bản Hiroyuki chán nhân vật chính là nam và thứ hai, một người đàn ông về mặt tự nhiên không thể nào là mẹ của "Chúa Trời". Heather Morris, trong một cuộc phỏng vấn đã lưu ý rằng cô rất may mắn khi được vào vai chính trong Silent Hill, khi nó tạo cơ hội cho nữ diễn viên lồng tiếng "nhìn vào thế giới của một trò chơi điện tử". Morris đã rất ấn tượng với tài năng và sự sáng tạo của đội ngũ phát triển trong "một quá trình rất nghiêm ngặt nhằm tạo ra thế giới xung quanh tôi đã được đầu tư một khối lượng lớn công việc". Nữ diễn viên này đã mô tả nhân vật của mình là "một cô gái xinh xắn và hơi chút tomboy", dù tuổi đời còn trẻ nhưng rất can đảm, kiên cường và thú vị. Tạp chí "Gambling" gọi đó là nữ anh hùng trong game thực tế nhất "mọi thời đại".

Cái tên Douglas Cartland lấy từ tên nam diễn viên người Mỹ Douglas Fairbanks. Nhà phát triển nói rằng tên của ông "dường như chỉ hợp với anh ấy" và chẳng có mối liên hệ nào trùng với tên anh. Trong quá trình phác thảo, nhân vật của anh đã được mô hình hóa dựa theo hai nam diễn viên Giancarlo Giannini và Ian Holm. Nhóm thiết kế đã lưu ý rằng ngay cả trong phần thiết kế khái niệm về nhân vật Cartland được thiết kế như một thám tử tư tầm trung niên.

Nhân vật Claudia Wolf được coi là khó thiết kế nhất. Những bản phác thảo đầu tiên tiết lộ rằng những người sáng tạo muốn bà ta ăn mặc giống như một người phụ nữ thánh thiện, và thỉnh thoảng có cái đầu bị cạo trọc và cơ thể đầy hình xăm. Cuối cùng, những người sáng tạo quyết định dựng mô hình của bà ta dựa trên Julianne Moore và sau đó loại bỏ phần lông mày đi, do vậy bộ dạng có phần hơi nghiêng. Bà ta ban đầu được đặt tên là "Christie", nhưng nó được cho là quá "dễ thương" và là nhân vật cuối cùng được đặt theo tên nữ diễn viên Claudia Cardinale.

Cái tên Vincent có nguồn gốc từ tên của nam diễn viên Vincent Gallo vì vẻ ngoài mày râu xồm xoàng. Mẫu thiết kế ban đầu dựa theo nam diễn viên Ethan Hawke và tập trung vào việc nắm bắt được bộ dạng trông "loạn trí và ủ rũ".

Soundtrack

Bản soundtrack cho Silent Hill 3 do chính Akira Yamaoka sáng tác, chúng được phát hành tại Nhật Bản ngày 16 tháng 7 năm 2003 và tại Bắc Mỹ ngày 6 tháng 8 năm 2004. Bài hát "You're Not Here" được đưa vào trong bản chuyển thể PlayStation 2 tựa game Dance Dance Revolution Extreme. Nó còn được gộp vào trong bản phim UMD Silent Hill Experience. Bản soundtrack của trò chơi sử dụng giọng ca đầu tiên khá nổi bật. Hầu hết các phần xướng âm đều được thực hiện bởi giọng ca Mary Elizabeth McGlynn (mà trong phần credit ghi là Melissa Williamson). Chỉ có một bài là do Joe Romersa hát.

Phim dựa theo

Một bộ phim dựa theo Silent Hill 3 mang tên Silent Hill: Revelation 3D được hãng Open Road Films phát hành vào ngày 26 tháng 10 năm 2012. Bộ phim là phần tiếp theo của bộ phim chuyển thể phiên bản đầu tiên trong loạt game Silent Hill.

Đón nhận

Silent Hill 3 nhận được những đánh giá tích cực, với mức điểm 83.77% mà Game Rankings trao cho phiên bản PlayStation 2 và 71.15% đối với phiên bản PC. Về phần Metacritic chấm cho phiên bản PlayStation 2 số điểm 85/100, trong khi phiên bản PC chỉ được số điểm 72/100. Phiên bản PC gặp khó khăn hơn, với một số nhận xét rút ra từ việc so sánh bất lợi với những tựa game chiến đấu khác được tìm thấy trên hệ máy PC, trong khi số khác nêu bật một số vấn đề kỹ thuật, chẳng hạn như việc hỗ trợ tay cầm kém cỏi.

Những phản hồi tích cực nhìn chung hướng về yếu tố kinh dị và bầu không khí ảm đạm của trò chơi, bao gồm "những phần kinh hoàng thực sự", nó "gói gọn một vài nỗi sợ hãi chân thật" và "cái cảm giác kỳ quái và chết chóc gần như áp đảo". Câu chuyện được kể như là một phần của bầu không khí ghê rợn được nhận ra rõ ràng, đáp ứng "sự thỏa mãn về phần tiếp theo mạch lạc, dù cho tình trạng như vậy có nghĩa rằng "nó có thể đôi chút khó khăn khi theo dõi với những ai chưa chơi phần đầu tiên, mặc dù có "một nỗ lực đáng khen ngợi để giúp mọi người nắm bắt kịp thời". Ngoài ra, phần đồ họa, âm thanh và giá trị sản xuất đều được gộp vào trong credit với việc thêm yếu tố xác thực cho bầu không khí âm u đúng chất kinh dị của game.

Những chỉ trích tiêu cực phần lớn bắt nguồn từ việc không có bất kỳ sự đổi mới nào trong game; trò chơi "không có gì mới mẻ mà dòng game chưa làm trước đó" hay "một chút đổi mới giới hạn" và "chẳng đưa thứ gì vượt ra ngoài các phiên bản khác trong dòng game này". Đồng thời còn chỉ trích góc quay camera và hệ thống điều khiển của game, mặc dù có phần cải thiện từ các phiên bản trước, thế nhưng chúng vẫn bị mô tả kiểu như "vụng về, mất phương hướng và chuyển động yếu ớt". Một số lời chỉ trích bắt nguồn từ độ dài của game, vì nó "có thể dễ dàng phá đảo chỉ trong một vài giờ chơi". Trong bài đánh giá trở về trước của họ, Honestgamers.com đã viết "những gì mở đầu từ sự rực rỡ hiếm thấy trên hệ máy PlayStation đã thoái hóa thành một bài tập phức tạp và vô nghĩa tựa như cơ bắp bị uốn cong theo bản năng trong khi kiến nghị về lối chơi hấp dẫn ngày càng ít đi. Và xu hướng giảm dần bắt đầu từ đây", mặc dù có cùng nhận xét như vậy đồng thời còn khen ngợi chất lượng hình ảnh, âm thanh và âm nhạc cho rằng "đây là một tác phẩm nghệ thuật theo chuẩn mực PlayStation 2".

Tạp chí Thế Giới Game bình luận: "Điều đặc biệt đáng chú ý về Silent Hill: cốt truyện có thể thay đổi, nhân vật có thể khác nhau, quái vật có thể xuất hiện nhiều loại mới, nhưng có một thứ đã không hề thay đổi trong suốt lịch sử của dòng game Silent Hill: thị trấn Silent Hill, nơi tập trung của những mâu thuẫn và mắt xích của toàn bộ câu chuyện lẫn trong nội tâm nhân vật. Trong quảng cáo, Silent Hill được biết đến như một ngọn đồi thanh bình, yên tĩnh và có cảnh đẹp thơ mộng. Toàn bộ thị trấn Silent Hill được bao phủ bởi một lớp sương mù huyền ảo trắng xoá có thể khiến những du khách hiếu kỳ đến ngọn đồi này nghỉ ngơi, tĩnh dưỡng. Thế nhưng thực sự khuất sau khung cảnh thiên nhiên đó, Silent Hill có một quá khứ đen tối đầy tội lỗi và bí hiểm. Những vụ án không tìm ra thủ phạm, những cái chết mà nguyên nhân vẫn còn là điều bí ẩn chồng chất lên nhau. Những mẩu chuyện ma, vần thơ rùng rợn... nằm rải rác trong game khiến người chơi sởn tóc gáy. Dễ dàng nhận thấy là bản đồ Silent Hill có rất ít thay đổi ngay từ phiên bản đầu tiên". Tạp chí này còn khen ngợi câu chuyện trong Silent Hill mới chính là điểm nhấn của game: "chúng ta nhận thấy chính cốt truyện của SH tạo nên sức hút và sự lôi cuốn. Nếu bạn từng chơi hai phiên bản trước chắc sẽ nhận thấy những nhân vật trong SH dường như có một mối liên kết nào đó, không phải dựa trên quan hệ họ hàng mà là một cái gì đó tận đáy tâm hồn gắn kết họ tại chính thị trấn mông lung Silent Hill này. Con người của Silent Hill cũng không kém phần bí ẩn, game không tạo cho họ một thân thế rõ ràng, không có quá khứ cũng chẳng có tương lai, tất cả những gì thể hiện chỉ là những con người của hiện tại. Hoặc họ đang chạy trốn quá khứ hoặc chạy trốn bản thân, nhưng kết cục họ vẫn phải đối mặt với nó tại thị trấn Silent Hill, nơi mà nỗi sợ hãi được cụ thể hoá thành những hình thù quái vật kỳ dị luôn săn đuổi họ ở bất kỳ nơi đâu. Để khi có được những giây phút yên tĩnh, bất chợt họ hồi tưởng lại và chợt nhận ra họ đã để sót một lời hứa hay một thứ gì đó trong thị trấn Silent Hill".

Silent Hill 3 đã bán được hơn 300.000 bản tính đến tháng 11 năm 2003. Trò chơi cũng đứng đầu bảng xếp hạng tại Nhật Bản sau khi phát hành.

Chú thích

Tham khảo
 Silent Hill 3 公式完全攻略ガイド/失われた記憶 サイレントヒル・クロニクル. (Silent Hill Chronicle Lost Memory/Official Strategy Guide Complete, Ký ức bị đánh mất - Biên niên sử Silent Hill /Bản hướng dẫn chiến lược chính thức hoàn chỉnh) — Japan: NTT Publishing Co., Ltd., 2003. — ISBN 4-7571-8145-0 — 136 p.
 Bernard Perron. Silent Hill: The terror engine (Silent Hill: Công cụ khiếp đảm). — San Francisco: The University of Michogan Press, 2012. — ISBN 978-0-472-02783-5 — 162 p.

Liên kết ngoài

 Silent Hill HD Collection  trang web chính thức
 Silent Hill HD Collection trên trang web của nhà phát hành

Trò chơi điện tử năm 2003
Trò chơi của Konami
Trò chơi trên Windows
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi Xbox 360
Silent Hill
Kinh dị sinh tồn
Trò chơi kinh dị tâm linh
Trò chơi điện tử phần tiếp theo
Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản


title: Curtiss XSB3C

text:
Curtiss XSB3C là một đề xuất của hãng Curtiss-Wright về loại máy bay ném bom bổ nhào SB2C Helldiver, nhằm đáp ứng yêu cầu của Hải quân Hoa Kỳ.

Tính năng kỹ chiến thuật (XSB3C-1)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Johnson, E.R. American Attack Aircraft Since 1926. McFarland, 2008. ISBN 0-7864-3464-3.
 Lawson, Robert and Barrett Tillman. U. S. Navy Dive and Torpedo Bombers of Chiến tranh thế giới II. MBI Publishing, 2001, p. 82-83. ISBN 0-7603-0959-0.

Liên kết ngoài
 XSB3C-1 serials

SB3C
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom bổ nhào
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Viễn tải lượng tử

text:
Viễn tải lượng tử là một quá trình mà theo đó toàn bộ thông tin của một qubit (đơn vị cơ bản của thông tin lượng tử) có thể được truyền chính xác từ địa điểm này đến địa điểm khác mà không kèm theo sự di chuyển trong không gian của vật thể mang qubit. Tốc độ truyền tải không phải là tức thời, do tốc độ truyền tải thông tin không thể nhanh hơn tốc độ ánh sáng.

Hiện tại khoảng cách kỉ lục về viễn tải lượng tử là 143 km.

Mô hình

Gồm có một qubit cần truyền, một kênh truyền thông cổ điển, một cặp qubit vướng lượng tử với nhau

1.Một cặp qubit vướng lượng tử được tạo ra, một gửi đến A, một gửi đến B là nơi cần truyền đến

2.Tại vị trí A, một phép đo Bell của qubit cần chuyển và một qubit của hệ vướng lượng tử được thực hiện

3.Thông tin phép đo được gửi đến B qua kênh truyền thông cổ điển

4.Tại B, dựa vào thông tin truyền đến, qubit còn lại của hệ vướng lượng tử được biến đổi thành qubit cần truyền

Chi tiết

Giả sử Alice có một electron e1 có trạng thái  = a  + b  và muốn truyền trạng thái của hạt này cho Bob.

Alice tạo ra một hệ hai electron vướng lượng tử với nhau e2, e3 có trạng thái  =  ()

Alice giữ e2 lại cho mình và đưa e3 cho Bob. Trạng thái của hệ ba hạt là:

 =

Alice đo trạng thái của hệ 2 hạt e1, e2. Có bốn khả năng xảy ra:

 =

 =

 =

 =

Trạng thái của hệ ba hạt:

 =

= (a  + b ) ( ())

= () + ()

Nhân vô hướng các khả năng với  ta có:

Bởi vì:

Ta có:

=

=

Từ phương trình trên, suy ra:

Nếu Alice đo được  thì e3 sẽ có trạng thái

Bob tác động

Nếu Alice đo được  thì e3 sẽ có trạng thái

Bob tác động

Nếu Alice đo được  thì e3 sẽ có trạng thái

Bob tác động

Nếu Alice đo được  thì e3 sẽ có trạng thái

Bob tác động

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tương lai của viễn tải và truyền thông lượng tử

signandsight.com:"Spooky action and beyond" - Interview with Prof. Dr. Anton Zeilinger about quantum teleportation. Date: 2006-02-16
 Quantum Teleportation at IBM
 Physicists Succeed In Transferring Information Between Matter And Light
 Quantum telecloning: Captain Kirk's clone and the eavesdropper
Teleportation-based approaches to universal quantum computation
Teleportation as a quantum computation
Quantum teleportation with atoms: quantum process tomography
Entangled State Teleportation
Fidelity of quantum teleportation through noisy channels by
TelePOVM— A generalized quantum teleportation scheme
Entanglement Teleportation via Werner States
Quantum Teleportation of a Polarization State
The Time Travel Handbook: A Manual of Practical Teleportation & Time Travel
letters to nature: Deterministic quantum teleportation with atoms
Quantum teleportation with a complete Bell state measurement
Welcome to the quantum Internet.  Science News, Aug. 16 2008.
Quantum experiments - interactive.
"A (mostly serious) introduction to quantum teleportation for non-physicists"

Khoa học thông tin lượng tử
Công nghệ mới nổi


title: Douglas XB-22

text:
Douglas XB-22 là một mẫu máy bay được sửa đổi từ loại B-18A Bolo, nó có động cơ mạnh hơn.

Tính năng kỹ chiến thuật (XB-22)

Xem thêm

Tham khảo và liên kết ngoài
 Joe Baugher's Encyclopedia of American Aircraft
 USAF Museum

Tham khảo

Máy bay Douglas
B-22, Douglas
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Douglas XTB2D Skypirate

text:
Douglas TB2D Skypirate (còn gọi là Devastator II) là một loại máy bay ném bom ngư lôi dự định trang bị cho lớp tàu sân bay Midway và Essex của Hải quân Hoa Kỳ.

Tính năng kỹ chiến thuật (TB2D Skypirate)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Andrews, Harold: XTB2D -1. In: United States Naval Aviation News January 1982, pp. 20–21
 Francillon, René J. McDonnell Douglas Aircraft since 1920. London: Putnam, 1979. ISBN 0-370-00050-1.
 Kowalski, Bob. Douglas XTB2D-1 Skypirate (Naval Fighters number Thirty-Six). Simi Valley, CA: Ginter Books, 1996. ISBN 0-942612-36-1.

TBD2 Skypirate
TBD2 Skypirate
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Fairey P.4/34

text:
Fairey P.4/34 là một mẫu máy bay ném bom hạng nhẹ, nó cạnh tranh với các loại máy bay khác nhằm trang bị cho Không quân Hoàng gia, nhưng không thành công.

Tính năng kỹ chiến thuật (P.4/34)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Mason, Francis K. The British Bomber since 1914. London: Putnam Aeronautical Books, 1994. ISBN 0-85177-861-5.
 Taylor, H.A. Fairey Aircraft since 1915. London: Putnam, 1974. ISBN 0-370-00065-X.

Liên kết ngoài
British Aircraft of WWII
A photograph of the P.4/34 K7555

P.4 34
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay thử nghiệm Anh 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay thử nghiệm
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Focke-Wulf Fw 300

text:
Focke-Wulf Fw 300 là một mẫu máy bay trinh sát/vận tải/chở khách tầm rất xa và chống hạm được thiết kế bởi Focke-Wulf giai đoạn 1941-42.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

 Herwig, Dieter and Rode, Heinz. Luftwaffe Secret Projects - Strategic Bombers 1935-45. Midland Publishing Ltd., 2000. ISBN 1-85780-092-3.

Fw 300
Máy bay quân sự Đức thập niên 1940
Máy bay chở khách Đức 1940–1949
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay chở khách
Máy bay trinh sát
Máy bay vận tải
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: Focke-Wulf Ta 400

text:
Focke-Wulf Ta 400 là một thiết kế máy bay ném bom 6 động cơ cỡ lớn được phát triển ở Đức năm 1943 bởi Focke-Wulf cho đề án Amerika Bomber.

Tính năng kỹ chiến thuật (Ta 400, ước lượng)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Griehl, Manfred. Luftwaffe over America. London: Greenhill Books, 2006. ISBN 978-0-7607-8697-0.
 Herwig, Dieter and Heinz Rode. Luftwaffe Secret Projects: Strategic Bombers 1935-45. Earl Shilton, UK: Midland Publishing, 2000. ISBN 1-85780-092-3.

Liên kết ngoài
 Complete specifications and three way blue prints.
German WW II Focke-Wulf Ta 400 design manual site registration required

Ta 400
Máy bay quân sự Đức thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay tám động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay phản lực
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: Grumman AF Guardian

text:
{||}

Grumman AF Guardian là một loại máy bay chống tàu ngầm hoạt động trên tàu sân bay chế tạo cho Hải quân Hoa Kỳ.

Biến thể

 XTB3F-1
 XTB3F-1S
 AF-2S
 AF-2W
 AF-3S
 Grumman Model G-90

Quốc gia sử dụng

 Hải quân Hoa Kỳ
 Aero Union

Tính năng kỹ chiến thuật (AF-2S Guardian)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Donald, David and Daniel J. March. Carrier Aviation Air Power Directory. Norwalk, CT: AIRtime Publishing, 2001. ISBN 1-880588-43-9.
 Goodall, Geoffrey. Warbirds Directory. Victoria, Australia: Victoria Publishing, Fourth Edition 2005.
 Gunston, Bill. Grumman: Sixty Years of Excellence. New York: Orion Books, 1988. ISBN 0-517-56796-2.
 Kowalski, Robert J. Grumman AF Guardian. Naval Fighters Series (#20). Simi Valley, CA: Steve Ginter Publishing, 1991, ISBN 0-942612-20-5.
 Pilot's Manual for Navy Model AF-2S Aircraft, AN 01-85DAB-1. Washington: Secretary of the Air Force and the Bureau of Aeronautics, ngày 4 tháng 3 năm 1951; reissued in digital DVD version as Grumman AF-2S Flight Manual, AN 01-85DAB-1, 1951. Richmond Hill, Ontario, Canada: Sicuro Publishing Inc., 2011.
 Swanborough, Gordon and Peter M. Bowers. Hải quân Hoa Kỳ Aircraft since 1911. London: Putnam, Second edition, 1976. ISBN 0-370-10054-9.
 Swanborough, Gordon and Peter M. Bowers. Hải quân Hoa Kỳ Aircraft since 1911. London: Putnam, Third edition, 1990. ISBN 978-0-87021-792-0.
 Thruelsen, Richard. The Grumman Story. New York: Praeger Publishers, Inc., 1976. ISBN 0-275-54260-2.
 Wagner, Ray. American Combat Planes. New York: Doubleday & Company, Third Edition, 1982. ISBN 0-385-13120-8.

Liên kết ngoài

(1951) AN 01-85DAB-1 Pilot's Handbook for Navy Model AF-2S Aircraft
Grumman AF Guardian at Greg Goebel's Air Vectors
AF2S Guardian at Arizona Wing Commemorative Air Force

A1F Guardian
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay cường kích
Máy bay chống tàu ngầm
Máy bay cánh giữa
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Grumman XTB2F

text:
Grumman TB2F là một dự án máy bay thả ngư lôi hai động cơ đã bị hủy bỏ, được dự định trở thành máy bay kế nhiệm của TBF Avenger. Tuy nhiên, chỉ có một mô hình được chế tạo.

Năm 1944, trong Chiến tranh thế giới thứ hai, các tàu sân bay lớp Midway được chế tạo và Grumman đã cố gắng thiết kế một máy bay thả ngư lôi mới để vận hành trên các tàu sân bay đó. Tuy nhiên, người ta sớm quyết định rằng trong số những khó khăn khác, sẽ không thực tế nếu triển khai máy bay hai động cơ với kích cỡ này từ một tàu sân bay, do đó kế hoạch đã bị gác lại.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

 Johnson, E.R. (2008). American Attack Aircraft Since 1926. Jefferson, NC: McFarland & Company. ISBN 978-0-7864-3464-0.
 Pelletier, Alain J. "A Tracker Before Its Time?: Grumman's Heavyweight XTB2F-1". Air Enthusiast, No. 98, March/April 2002. ISSN 0143-5450. các trang 48–53.

TB2F
TBF2, Grumman
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay thả ngư lôi
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Hall XPTBH

text:
Hall XPTBH là một mẫu thử thủy phi cơ ném bom ngư lôi của Hoa Kỳ, do hãng Hall Aluminum Aircraft Corporation chế tạo năm 1934.

Tính năng kỹ chiến thuật (XPTBH-2)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

Liên kết ngoài

 "Hall XPTBH-2" , Aviation Enthusiast Corner
 American airplanes: Ha – Hu, Aerofiles
 June 1938 cover, Model Airplane News

PTBH
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Thủy phi cơ
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay tuần tra
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Màn hình võng mạc ảo

text:
Một Màn hình võng mạc ảo, hay máy chiếu võng mạc, màn hình quét võng mạc là một kỹ thuật hiển thị hình ảnh bằng vẽ các đối tượng ảnh thẳng lên võng mạc của con mắt. Người dùng nhìn thấy hình ảnh giống như nó xuất hiện trước mắt họ.

Lịch sử

Trong quá khứ các hệ thống tương tự đã được thực hiện bằng cách chiếu lên một màn hình nhỏ trước mắt người dùng, thường là kính mắt. Người dùng hướng đôi mắt vào một màn hình ảo, nơi các hình ảnh hiển thị. Nhược điểm của phương pháp này là khu vực hiển thị bị hạn chế bởi "màn hình", và hình ảnh chỉ hiện rõ khi mắt người dùng ở một góc nhìn và chiều sâu thích hợp. Hạn chế về độ sáng làm cho kiểu hiển thị này chỉ thích hợp trong nhà.

Chỉ một số phát triển gần đây thực hiện được một hệ thống màn hình võng mạc ảo đúng nghĩa. Các điốt phát quang độ sáng mạnh cho phép tạo các màn hình đủ sáng để sử dụng trong ánh sáng ban ngày, và kỹ thuật tự thích ứng quang học cho phép hệ thống tự chuẩn hóa khi gặp những bất thường trong mắt. Kết quả là một kỹ thuật hiển thị không màn hình tuyệt vời có độ phân giải cao, ánh sáng và màu sắc tốt hơn các công nghệ hiển thị tốt nhất.

Kỹ thuật màn hình võng mạc ảo được Kazuo Yoshinaka của hãng Nippon Electric phát minh năm 1986  Các nghiên cứu tại Đại học Washington cũng đưa ra một hệ thống tương tự năm 1991. Hầu hết các nghiên cứu về kỹ thuật màn hình ảo đều có liên quan tới các hệ thống thực tại ảo. Kỹ thuật có ưu thế hơn các kỹ thuật hiển thị truyền thống do nhỏ hơn, tuy cũng có những nhược điểm chung như cần một hệ thống quang học để chuyển tải hình ảnh, trước đây thường là một hệ thống giống kính mát. Màn hình cũng có thể sử dụng như một phần của một hệ thống máy tính.

Gần đây, có một vài hướng nghiên cứu mới tích hợp màn hình võng mạc ảo với các thiết bị di động như điện thoại, PDA và một số máy hiển thị video. Trong trường hợp này thiết bị được đặt trước mắt người dùng, tự động xác định tình trạng của mắt và chiếu hình ảnh vào mắt bằng thuật toán vận động bồi thường. Bằng cách này ta có được một màn hình full size trên một thiết bị nhỏ.

Ứng dụng

Quân sự

Màn hình võng mạc ảo đã được nghiên cứu để sử dụng thay thế cho Màn hình trên mũ bảo hiểm. Tuy nhiên, hiện không có hệ thống sử dụng màn hình võng mạc ảo nào đã được đưa vào sử dụng, các hệ thống màn hình trên mũ bảo hiểm vẫn được sử dụng và phát triển theo hướng hiển thị ba chiều.

Y tế

Một hệ thống hỗ trợ có thể giúp các bác sĩ trong những hoạt động y tế phức tạp. Ví dụ khi một bác sĩ phẫu thuật, họ có thể theo dõi các thông quan trọng của bệnh nhân, chẳng hạn huyết áp hay nhịp tim. Đối với các quy trình như đặt ống đỡ động mạch, các hình ảnh như ảnh chụp cộng hưởng từ, ảnh chụp cắt lớp có thể được lồng vào hình ảnh thực tế để hỗ trợ cho ca phẫu thuật.

Xem thêm

 Tăng cường thực tế
 Màn hình gắn vào đầu
 Bộ phận thị giác giả
 Dự án kính

Chú thích

Liên kết ngoài
 Animations of how a VRD works

 AirScouter VRD system from Brother Industries – Sep 2010 (Engadget)
 YouTube video for AirScouter VRD system from Brother Industries – Sep 2010

Kỹ thuật hiển th
Tương tác đa phương
Thực tại ảo
Thực tại ảo kết hợp
Giả định công nghệ
Công nghệ mới
Thực tế ảo
Công nghệ hiển thị
Công nghệ mới nổi


title: Định lý không nhân bản

text:
Định lý không nhân bản là một kết quả của cơ học lượng tử nói rằng việc tạo ra một bản sao giống hệt của một trạng thái lượng tử chưa biết là không thể. Nó được khẳng định bởi Wootters, Zurek và Dieks vào năm 1982 và có ý nghĩa sâu sắc trong tính toán lượng tử và các vấn đề liên quan.

Trạng thái của một hệ thống có thể bị vướng víu lượng tử với trạng thái của một hệ thống khác. Ví dụ có thể sử dụng cổng cổng CNOT hoặc cổng Hadamard để làm vướng víu lượng tử hai qubit. Đấy không phải là nhân bản. Nhân bản là một quá trình mà mà kết quả là một trạng thái tách rời với các yếu tố giống hệt nhau.

Chứng minh
Giả sử có một electron e1 mà không rõ trạng thái

 = a  + b  với các biên độ a,b không biết.

Giả sử có một electron e2 có trạng thái

Mục tiêu là tạo ra một bản sao của e1  lên e2  mà không phá hủy trạng thái của e1. Giả sử có một hệ thống lượng tử C cho phép làm điều đó. Hệ thống này được biểu diễn bởi toán tử . Ta có:

   =    (1)

 là toán tử Unita:

Chọn một trạng thái lượng tử  sao cho . Ta có:

   =    (2)

Nhân vô hướng (1) với (2) ta có:

Do đó:

Điều này chỉ xảy ra khi , vô lý.

Vậy không tồn tại toán tử , định lý được chứng minh.

Tham khảo

Nguồn khác
 V. Buzek and M. Hillery, Quantum cloning, Physics World 14 (11) (2001), pp. 25–29.

Cơ học lượng tử
Khoa học thông tin lượng tử
Định lý vật lý


title: Cao Trừng

text:
Cao Trừng (, 521–549), tên tự Tử Huệ (子惠), hiệu Bột Hải Văn Tương vương (勃海文襄王), sau này được triều Bắc Tề truy thụy hiệu Văn Tương hoàng đế (文襄皇帝) cùng miếu hiệu Thế Tông (世宗), là đại thừa tướng của triều Đông Ngụy trong lịch sử Trung Quốc. Ông là con trai trưởng của Cao Hoan, và do cha nắm giữ quyền cai trị thực thế trong thời gian Hiếu Tĩnh Đế trị vì, quyền lực của Cao Trừng cũng ngày càng lớn, và ông trở thành người cai trị trên thực tế của đế quốc sau khi cha qua đời vào năm 547. Ông được đánh giá là người tài giỏi song phù phiếm và kiêu ngạo, cũng như thiếu thận trọng trong vấn đề quan hệ nam nữ. Năm 549, ông bị đầy tớ là Lan Kinh ám sát, và em trai ông Cao Dương tiếp quản quyền kiểm soát Đông Ngụy.

Bối cảnh
Cao Trừng sinh năm 521, lúc đó cha ông là Cao Hoan vẫn là một người chạy dịch trạm chuyển văn thư giữa kinh đô Lạc Dương và cố độ Bình Thành (平城, nay thuộc Đại Đồng, Sơn Tây) của Bắc Ngụy. Mẹ ông là Lâu Chiêu Quân, bà xuất thân trong một gia đình giàu có, song gia đình Cao Hoan lại nghèo túng. Năm 525, Cao Hoan tham gia vào cuộc khởi nghĩa nông dân do Đỗ Lạc Chu lãnh đạo. Sau đó, Cao Hoan cho rằng Đỗ Lạc Chu không phải là một lãnh tụ thành công nên đã tìm cách đào tẩu khỏi doanh trại của Đỗ Lạc Chu cùng với các cộng sự Úy Cảnh (尉景), Đoàn Vinh (段榮), và Thái Tuyển (蔡雋). Lâu thị cùng Cao Trừng và một người con gái cũng chạy trốn bằng cách cưỡi một con bò. Trong cuộc đào tẩu này, Cao Trừng đã nhiều lần rơi khỏi lưng bò, vì thế Cao Hoan từng tính đến chuyện dùng tên giết chết Cao Trừng, song Đoàn Vinh đã cứu giúp ông. Đến năm 531, khi đã là một tướng của Bắc Ngụy, Cao Hoan nổi dậy chống lại gia tộc Nhĩ Chu Vinh vốn kiểm soát nền chính trị của đế quốc. Khi một lãnh đạo khởi nghĩa nông dân, cũng là một họ hàng rất xa của Cao Hoan, là Cao Ngao Tào (高敖曹) từ chối đi theo Cao Hoan, Cao Hoan đã cử Cao Trừng đến viếng thăm Cao Ngao Tào và thể hiện sự kính trọng với người này, thuyết phục Cao Ngao Tào về sự thành thật của Cao Hoan.

Phụng sự cho phụ thân
Cao Hoan đánh bại gia tộc Nhĩ Chu vào năm 532 và tiến vào kinh thành Lạc Dương, ông ta lập Bình Dương vương Nguyên Tu làm hoàng đế, tức Hiếu Vũ Đế. Do phụ thân giành được thắng lợi, Cao Trừng lúc này mới 11 tuổi song đã nhận được các chức tước cao cấp, song ông không phải chịu trách nhiệm trên thực tế trong cả việc triều chính và quân sự. Cùng với việc phụ thân được phong làm Bột Hải vương, Cao Trừng do là con trưởng nên cũng được ban tước là Bột Hải vương thế tử.

Năm 534, Hiếu Vũ Đế do tranh chấp quyền lực với Cao Hoan nên đã chạy trốn sang lãnh địa của tướng Vũ Văn Thái, dẫn đến việc triều Bắc Ngụy phân liệt, khi đó Cao Hoan đã lập Thanh Hà vương thế tử Nguyên Thiện Kiến làm hoàng đế, tức Hiếu Tĩnh Đế. Các khu vực nằm dưới quyền kiểm soát của Cao Hoan được gọi là Đông Ngụy, còn các khu vực nằm dưới quyền kiểm soát của họ Vũ Văn được gọi là Tây Ngụy. Cao Hoan đã cho chuyển kinh đô Đông Ngụy về Nghiệp thành.

Năm 535, Cao Hoan khám phá ra chuyện tình giữa người thiếp Trịnh Đại Xa (鄭大車) và con trai Cao Trừng. Trong cơn giận dữ, Cao Hoan đã quất Cao Trừng 100 phát roi rồi cho bắt giam. Cao Hoan cũng đã nghiêm túc xem xét đến việc lập con trai khác với người thiếp Nhĩ Chu Anh Nga (con gái của Nhĩ Chu Vinh) là Cao Du (高浟) làm vương thế tử thay thế Cao Trừng. Cao Trừng đã cầu cứu sự giúp đỡ từ một người bạn của cha là Tư Mã Tử Như (司馬子如). Người này đã thuyết phục được Cao Hoan thay đổi ý định khi nhắc cho Cao Hoan nhớ lại các đóng góp của Lâu vương hậu, và sau đó cũng buộc các nhân chứng về chuyện tình giữa Cao Trừng và Trịnh Đại Xa phải rút lại lời khai. Tuy nhiên, Cao Trừng bị buộc phải liên tục cúi đầu và bò trên mặt đất để cầu xin Cao Hoan tha thứ, cuối cùng Cao Hoan đã quyết định vẫn để Cao Trừng làm vương thế tử.

Năm 536, Cao Trừng lúc này đã 15 tuổi và khi đó ở cùng với cha tại trụ sở quân sự tại Tấn Dương, song ông đã thỉnh cầu được trấn thủ kinh đô Nghiệp thành. Cao Hoan ban đầu từ chối, song do Tôn Khiên (孫搴) nói giúp cho Cao Trừng nên cuối cùng Cao Hoan đã chấp thuận. Ngay sau dó, Cao Trừng đến Nghiệp thành và nắm quyền kiểm soát chính quyền đế quốc. Ông trở thành một nhà cai trị khắc nghiệt song có khả năng thực thi luật pháp, tương phản với chính sách của cha. Cao Trừng cũng bãi bỏ hệ thống thăng chức dựa trên thâm niên vốn làm cho triều đình trì trệ, tìm kiếm các cá nhân có tài và nhanh chóng thăng chức cho họ.

Trong khoảng thời gian này, Cao Trừng đã kết hôn với em gái của Hiếu Tĩnh Đế là Phùng Dực công chúa. Năm 540, Phùng Dực công chúa hạ sinh một người con trai là Cao Hiếu Uyển (高孝琬). Hoàng đế đã đích thân đến dinh thự của Cao Trừng để chúc mừng, và tất cả các quan lại đều gửi tặng các món quà quý giá. Cao Trừng ban đầu từ chối, nói rằng Cao Hiếu Uyển là ngoại sanh của hoàng đế, vì thế hoàng đế nên được chúc mừng trước tiên, song ông cuối cùng đã chấp thuận.

Năm 543, các hành động của Cao Trừng cùng viên quan phụ chính tin cẩn là Thôi Xiêm (崔暹) đã khiến tướng Cao Trọng Mật (高仲密) làm phản. Cao Trọng Mật từng kết hôn với em gái của Thôi Xiêm song sau lại bỏ rơi bà, điều này dẫn đến hận thù giữa Cao Trọng Mật và Thôi Xiêm. Thêm vào đó, trong một lần, Cao Trừng đã ấn tượng với vẻ đẹp của vợ chính mới của Cao Trọng Mật là Lý Xương Nghi (李昌儀) khi trông thấy bà, và cố gắng cưỡng hiếp bà. Tuy nhiên, Lý thị đã chạy thoát và kể lại sự việc cho Cao Trọng Mật. Do đó, khi Cao Trọng Mật trở thành thứ sử của Bắc Dự châu (北豫州, nay gần tương ứng với Trịnh Châu, Hà Nam), ông đã dâng trọng trấn Hổ Lao (虎牢)- thủ phủ của Bắc Dự châu, cho Tây Ngụy. Cao Hoan đổ tội cho Thôi Xiêm về hành động phản loạn của Cao Trọng Mật. Ban đầu Cao Hoan muốn giết Thôi Xiêm hoặc ít nhất là phạt roi thật nặng. Tuy nhiên, Cao Trừng đã thuyết phục cha thông qua Trần Nguyên Đạt (陳元達, trợ thủ của Cao Hoan) rằng việc trừng phạt Thôi Xiêm sẽ khiến quyền lực của Cao Trừng bị suy yếu, vì thế Cao Hoan đã không bao giờ trừng phạt Thôi Xiêm. Trong các trận chiến sau đó nhằm tranh giành quyền kiểm soát khu vực Hổ Lao và Lạc Dương, cả Vũ Văn Thái và Cao Hoan đều hao tổn lực lượng. Sau khi quân Đông Ngụy chiếm được Hổ Lao trong cùng năm, và Lý thị được đưa đến Nghiệp thành, Cao Trừng đã lập bà làm thiếp.

Năm 544, do tin rằng các quan gồm Tư Mã Tử Như, Tôn Đằng (孫騰), Cao Nhạc và Cao Long Chi (高隆之) đang trở thành những nhân vật có quyền thế lớn và hủ bại, Cao Hoan đã quyết định chuyển giao nhiều trọng trách lớn trong chính quyền của những người này sang cho Cao Trừng. Cao Trừng càng thể hiện sức mạnh của mình khi đối xử một cách hống hách đối với các quan lại đó. Giả dụ như khi Tôn Đằng đến chỗ Cao Trừng và thể hiện sự thiếu tôn trọng, Cao Trừng đã cho lính canh quăng Tôn Đằng xuống nền và đánh người này bằng cán kiếm. Cao Trừng cũng phong trợ thủ Thôi Quý Thư (崔季舒) của mình làm tổng giám cho Hiếu Tĩnh Đế, canh trừng vị hoàng đế bù nhìn này.

Sang năm 544, Cao Trừng muốn dẹp bỏ hủ bại trong chính quyền Đông Ngụy nên đã trao quyền cho Thôi Xiêm và Tống Du Đạo (宋遊道) tiến hành điều tra tội tham ô của các quan lại cao cấp. Cả Thôi Xiêm và Tống Du Đạo đều đưa ra một số lời buộc tội và kết quả là Cao Trừng đã tước bỏ toàn bộ tước hiệu và chức quan của Tư Mã Tử Như và tước bỏ chức quan của Hàm Dương vương Nguyên Thản (元坦). Để thể hiện rằng Thôi Xiêm được trao quyền để tiến hành điều tra, Cao Trừng đã lệnh cho Thôi Xiêm phải cố tình thể hiện sự bất kính với mình ở nơi công cộng mà không phải chịu trừng phạt, do đó các quan lại càng trở nên e sợ Thôi Xiêm.

Cuối năm 546, Cao Hoan lâm bệnh trọng và ông ta đã cho triệu Cao Trừng đến Tấn Dương để giao phó những công việc quan trọng. Vào thời điểm đó, Cao Trừng lo sợ rằng tướng Hầu Cảnh (người trấn thủ các châu ở bờ nam Hoàng Hà) sẽ làm phản, vì thế Cao Hoan đã trao cho kì tử danh sách các quan lại mà ông có thể tin cậy, và chỉ dẫn rằng hãy phái Mộ Dung Thiệu Tông dẫn quân đi đánh Hầu Cảnh nếu người này thật sự làm phản. Cao Hoan qua đời vào mùa xuân năm 547, song do làm theo lời chỉ dẫn của phụ thân, Cao Trừng đã không công khai thông báo về sự việc này; thay vào đó, ông trở về Nghiệp thành, giả bộ rằng Cao Hoan vẫn còn sống.

Làm nhiếp chính
Cũng vào mùa xuân năm 547, do cho rằng Cao Hoan đã chết, Hầu Cảnh đã nổi dậy, ban đầu đem 13 châu do mình kiểm soát gồm: Dự, Quảng, Toánh, Lạc, Dương, Tây Dương, Đông Kinh, Bắc Kinh, Tương, Đông Dự, Nam Duyện, Tây Duyện và Tề đầu hàng Tây Ngụy, và sau đó là đầu hàng nhà Lương. Cao Trừng ban đầu cử Hàn Quỹ (韓軌) đi đánh Hầu Cảnh, Hàn Quỹ đã giành được một số lợi thế trước quân của Hầu Cảnh, tuy nhiên đã buộc phải triệt thoái khi quân Tây Ngụy kéo đến. Hầu Cảnh đã phải mất 4 châu cho Tây Ngụy để đổi lấy sự ủng hộ này. Sau đó, Hầu Cảnh tuyệt giao với Tây Ngụy, quân Tây Ngụy vì thế đã triệt thoái. Trong khi đó, Lương Vũ Đế đã ủy nhiệm cho cháu là Trinh Dương hầu Tiêu Uyên Minh đem một đội quân lớn đến trợ giúp cho Hầu Cảnh. Cao Trừng cuối cùng đã tiết lộ về việc cha qua đời, giao trọng trách phụ trách quân đội cho Mộ Dung Thiệu Tông. Ông cũng đã đề nghị nghị hòa với Hầu Cảnh, hứa sẽ để Hầu Cảnh làm chủ các châu phía nam nếu người này chịu quy phục, tuy nhiên Hầu Cảnh đã từ chối.

Lúc này, Cao Trừng cũng phải đương đầu với một mối đe dọa từ bên trong. Sau khi phụ thân qua đời, Cao Trừng bắt đầu thể hiện sự coi thường với Hiếu Tĩnh Đế và trong một lần, khi Hiếu Tĩnh Đế trách mắng Cao Trừng vì tội bất kính nơi công cộng, Cao Trừng đã lệnh cho Thôi Quý Thư đấm Hiếu Tĩnh Đế ba phát. Hiếu Tĩnh Đế lo sợ về viễn cảnh của mình sau này nên đã lập mưu chống lại Cao Trừng. Vào mùa đông năm 547, âm mưu bị phát giác, Cao Trừng cho bắt giữ Hiếu Tĩnh Đế và hành quyết những đồng mưu của hoàng đế.

Cũng vào năm 547, Mộ Dung Thiệu Tông đã đè bẹp quân của Tiêu Uyên Minh ở Hàn Sơn (寒山, nay thuộc Từ Châu, Giang Tô), bắt được Tiêu Uyên Minh. Khi Tiêu Uyên Minh được giải đến chỗ Cao Trừng, ông ta đã được Cao Trừng đối đãi một cách tôn trọng, lý do là vì Cao Trừng có ý dùng Tiêu Uyên Minh làm một quân cờ để chống lại Hầu Cảnh. Sang mùa xuân năm 548, Mộ Dung Thiệu Tông đã tiêu diệt đội quân của Hầu Cảnh, bản thân Hầu Cảnh phải chạy trốn sang Lương, lấy thành Thọ Dương (壽陽, nay thuộc Lục An, An Huy) ở vùng biên giới của Lương làm căn cứ cho các hoạt động của mình. Cao Trừng sau đó bắt đầu điều đình hòa bình với Lương Vũ Đế, có ý nhằm tạo ra bất ổn trong mối quan hệ giữa Vũ Đế và Hầu Cảnh. Cuối cùng, Hầu Cảnh tin rằng mình sẽ bị Vũ Đế phụ và rồi sẽ bị đưa về Đông Ngụy để đổi lấy Tiêu Uyên Minh, vì thế ông ta đã nổi dậy chống Lương vào mùa thu năm 548. Cuối cùng, Hầu Cảnh đã chiếm được kinh thành Kiến Khang của Lương và buộc Lương Vũ Đế và Lương Giản Văn Đế làm bù nhìn. Sau khi Hầu Cảnh giành được thắng lợi này, ông ta đã có lời đề nghị hòa bình với Cao Trừng, song lần này Cao Trừng đã không hồi đáp.

Tại Đông Ngụy, Cao Trừng cố gắng tái chiếm các châu mà Hầu Cảnh trao cho Tây Ngụy trước đây. Cũng trong năm 548, ông cử Cao Nhạc và Mộ Dung Thiệu Tông đem quân đi bao vây Trường Xã (長社, nay thuộc Hứa Xương, Hà Nam), song Trường Xã do tướng Vương Tư Chính của Tây Ngụy trấn thủ không phải là nơi có thể đánh chiếm dễ dàng, và trong trận chiến, quân Tây Ngụy đã giết chết Mộ Dung Thiệu Tông và một trọng tướng khác của Đông Ngụy là Lưu Phong Sinh (劉豐生). Vào mùa hè năm 549, Cao Trừng thân chinh đem quân Đông Ngụy đến Trường Xã. Cao Trừng tăng cường bao vây và khiến Trường Xã thất thủ ngay sau đó, ông cũng bắt được Vương Tư Chính và đối đãi một cách tôn trọng với người này. Sau khi Trường Xã thất thủ, quân Tây Ngụy cũng triệt thoái khỏi ba châu khác mà họ chiếm được trước đây, Đông Ngụy vì thế đã tái chiếm được toàn bộ các vùng đất mà Hầu Cảnh từng nắm giữ.

Bị giết
Trong khi đó, Cao Trừng bắt đầu trao đổi với các cộng sự của mình về việc làm thế nào để có thể đoạt lấy ngai vàng. Vào mùa thu năm 549, ông có mặt trong một cuộc hội đàm với Trần Nguyên Khang (陳元康), Thôi Quý Thư và Dương Âm (楊愔) để thảo luận về các thủ tục của hành động tiếm vị. Một trong các nô bộc phục vụ cho ông là Lan Kinh, người này là con trai của tướng Lương Lan Khâm và trở thành tù binh sau khi bị bắt trong chiến trận. Cao Trừng đã nhiều lần từ chối phóng thích Lan Kinh mặc dù Lan Khâm và Lan Kinh thỉnh cầu nộp tiền chuộc để được phóng thích. Trong buổi hội đàm, Lan Kinh đã dâng một món ăn cho Cao Trừng và những người tham dự khác. Khi Lan Kinh bước ra, Cao Trừng bình rằng "Đêm qua ta nằm mơ thấy tên nô lệ này dùng đao chặt ta, tức thì ta ở trên lưng ngựa nắm lấy hắn mà giết đi!". Lan Kinh tình cờ nghe được câu nói đó nên đã quay vào phòng và giết chết Cao Trừng bằng một con dao, bất chấp các nỗ lực Trần Nguyên Khang.

Gia đình
 Cha: Cao Hoan,sau được truy tôn miếu hiệu là Cao Tổ,thụy hiệu là Thần Vũ Hoàng Đế
 Mẹ: Lâu Chiêu Quân,sau được truy tôn Thần Vũ Minh Hoàng Hậu
 Vợ:
 Nguyên công chúa, em gái của Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế, sau được truy phong là Văn Tương Kính hoàng hậu, mẹ đẻ của Cao Hiếu Uyển.Sau được truy phong Văn Tương Kính Hoàng Hậu
 Nhuyễn Nhuyễn công chúa (蠕蠕公主), con gái của Sắc Liên Đầu Binh Đậu Phạt khả hãn Uất Cửu Lư A Na Côi của Nhu Nhiên, bà nguyên là vợ chính thứ hai của Cao Hoan, sinh hạ một con gái.
 Vợ lẽ
 Nguyên Ngọc Nghi (元玉儀), Lang Da công chúa
 Nguyên Tĩnh nghi (元靜儀), chị của Nguyên Ngọc Nghi, cũng được phong làm công chúa
 Tống thị
 Vương thị
 Trần thị
 Yên thị
 Lý Xương Nghi
 Con cái
 Cao Hiếu Du (高孝瑜), Hà Nam Khang Hiến vương (lập năm 550, bị Bắc Tề Vũ Thành Đế sát hại năm 563), mẹ là Tống thị
 Cao Hiếu Hành (高孝珩), Quảng Ninh vương (lập năm 560, mất năm 577), mẹ là Vương thị
 Cao Hiếu Uyển (高孝琬) (sinh năm 541), Hà Gian vương (lập năm 550, bỏ mạng do các vết thương mà Bắc Tề Vũ Thành Đế gây ra vào năm 566), mẹ là Nguyên công chúa
 Cao Trường Cung (高長恭), Lan Lăng vương (lập năm 560, bị Cao Vĩ hạ độc vào năm 573)
 Cao Diên Tông (高延宗), An Đức vương (lập năm 555), xưng đế năm 576 (bị Bắc Chu Vũ Đế hành quyết năm 577), mẹ là Trần thị
 Cao Thiệu Tín (高紹信), Ngư Dương vương (bị Bắc Chu Vũ Đế hành quyết năm 577), mẹ là Yên thị
 Lạc An công chúa, mẹ là Nguyên công chúa

Tham khảo

 Bắc Tề thư, quyển 3
 Bắc sử, quyển 6
 Tư trị thông giám, các quyển 155, 157, 158, 159, 160, 161, 162.

Người họ Cao tại Trung Quốc
Bắc Ngụy
Bắc Tề
Sinh năm 521
Mất năm 549


title: Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam

text:
Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam bắt đầu từ khoảng thế kỷ 11 đến thế kỷ 19, dân tộc Việt đã mở mang lãnh thổ ra hướng tây, hướng nam và mở rộng chủ quyền trên biển Đông. Phần quan trọng nhất của quá trình này là nam tiến, hướng bành trướng xuống phía nam. Lãnh thổ do người Việt quản lý đạt mức rộng lớn nhất dưới thời nhà Nguyễn. Quá trình mở rộng lãnh thổ của Việt Nam diễn ra trên đất liền lẫn trên biển, trải qua gần một nghìn năm, chịu lực cản rất lớn từ các nước láng giềng. Quá trình mở rộng trải qua nhiều thay đổi, không chỉ lãnh thổ được mở rộng mà còn bao gồm việc mất chủ quyền một số vùng đã chiếm các giai đoạn sau đó, và việc tái chiếm trở lại một số khu vực.

Mở rộng của nước Việt đã tiêu diệt hoàn toàn Chăm Pa, sáp nhập toàn bộ vùng Tây Nguyên, chiếm diện tích lớn lãnh thổ Chân Lạp, và chiếm một phần lãnh thổ của Lào. Sau khi Pháp chiếm Việt Nam làm thuộc địa, chính quyền Đông Dương đã sắp xếp lại, phạm vi lãnh thổ ngày nay thu hẹp so với trước đó. Biên giới Việt Nam cùng hai láng giềng Lào, Campuchia đã được Pháp vẽ lại và hầu như ổn định cho đến nay.

Lãnh thổ Việt Nam ngày nay có hình chữ S chạy dài từ bắc xuống nam ở phần phía đông của bán đảo Đông Dương, từ Hà Giang tới Cà Mau, diện tích khoảng 331.230,8 km². Khoảng cách từ bắc tới nam là khoảng 1.650 km. Đường bờ biển dài 3.444 km không kể các đảo. Lãnh hải rộng lớn, Việt Nam tuyên bố 12 hải lý (22,2 km) phạm vi lãnh hải, thêm 12 hải lý vùng tiếp giáp lãnh hải, và 200 hải lý (370,4 km) vùng đặc quyền kinh tế. Hai quần đảo lớn là Trường Sa, Hoàng Sa. Đảo lớn nhất là Phú Quốc và hàng nghìn đảo nhỏ khác.

Mở rộng phía Bắc và Tây Bắc

Chiếm sau chiến tranh
Năm 1014, tướng của Vương quốc Đại Lý là Dương Trường Huệ và Đoàn Kính Chí đem 200.000 quân vào cướp châu Bình Lâm, vùng đất thuộc tỉnh Tuyên Quang ngày nay. Vua Lý Thái Tổ sai Dực Thánh vương đem quân đi đánh, quân Đại Lý bị đánh bại. Nhân đó Vua Lý Thái Tổ sáp nhập vùng đất mà ngày nay là Hà Giang.

Năm 1294, Trần Nhân Tông, cùng Phạm Ngũ Lão, đi đánh bại Ai Lao thu nạp đất đai. Năm 1297, Trần Anh Tông sai Trần Nhật Duật đánh A Lộc (Ai Lao), Trần Quốc Tảng đánh Sầm Tử, Phạm Ngũ Lão đánh Ai Lao thu lại đất cũ ở sông Chàng Long. Năm 1301, Phạm Ngũ Lão đánh Ai Lao ở Mường Mai (Châu Mai, nay là đất Mai Châu). Các vùng đất thu nạp được thời kỳ này nhà Trần đặt làm huyện Mông đạo Đà Giang, đến thời thuộc Minh là đất hai huyện Mông và Tư Mang, sang thời nhà Lê sơ là toàn bộ châu Mộc (Mộc Châu (nay là Mộc Châu, Vân Hồ), Đà Bắc, Mã Nam) và châu Mai phủ Gia Hưng.

Năm 1467, Lê Thánh Tông thu nạp vùng sách Câu Lộng (Mã Giang) từ Ai Lao (nay là khoảng huyện Sông Mã tỉnh Sơn La).

Năm 1478, vua Lê Thánh Tông, sau khi thu phục tiểu vương quốc Bồn Man đã sáp nhập vùng phía tây Sơn La (thượng lưu sông Mã, nay là khoảng các huyện Sốp Cộp, Sông Mã tỉnh Sơn La), các huyện phía tây Thanh Hóa, Nghệ An và tỉnh Hủa Phăn của Lào ngày nay vào đất Đại Việt.

Hàng phục các dân tộc thiểu số
Năm 1158-1159, nhân khi Đại Lý suy yếu, vua Lý Anh Tông và Tô Hiến Thành đã tiến hành thu phục vùng đất của các tù trưởng dân tộc thiểu số người Thái (châu Văn Bàn, châu Thủy Vĩ) ở bắc Yên Bái, nam Lào Cai vào lãnh thổ Đại Việt.Năm 1280, Trần Nhân Tông sai Trần Nhật Duật coi giữ đạo Đà Giang, đi thu phục Trịnh Giác Mật ở đạo Đà Giang (vùng sông Đà thuộc khoảng các huyện Đà Bắc và Cao Phong tỉnh Hòa Bình ngày nay).

Năm 1329, thượng hoàng Trần Minh Tông đi đánh mán Ngưu Hống ở Mang Việt đạo Đà Giang thu nạp đất châu Yên (Mang Việt), Phù Hoa, Mường Mỗi (châu Thuận) là các vùng đất nay là các huyện Yên Châu, Phù Yên, Thuận Châu, Tuần Giáo, Sơn La, Mai Sơn tỉnh Sơn La.

Đến năm 1431, Lê Lợi thu phục Đèo Cát Hãn, có thêm châu Phục Lễ (Mường Lễ), vùng thượng lưu sông Đà do Đèo Cát Hãn cai quản, từng là châu Ninh Viễn của Vân Nam, nhập về. Mường Lễ sau đổi Thành Phục Lễ phủ An Tây gồmː đất Mường Lễ (châu Lai), Tuy Phụ (Mường Tè), Hoàng Nham (Mường Toong, Mường Nhé), Chiêu Tấn (Phong Thổ), Lễ Tuyền (Mường Boum), Hợp Phì (Xiềng My, nay là Giả Mễ huyện Kim Bình, Vân Nam), Khiêm Châu (Mường Tinh), Quảng Lăng (Mường La, nay là Mường Lạp huyện Kim Bình, Vân Nam), Tung Lăng (Phù Phang), Luân Châu (Mường Báng), Quỳnh Nhai (Mường Chăn).

Thu nạp đất đai từ quân cát cứ
Năm 1768–1769, quân nhà Lê-Trịnh, tiến đánh Hoàng Công Chất cát cứ Mường Thanh của Lào Lung, thu nạp đất này lập ra châu Ninh Biên (Điện Biên Phủ) thuộc trấn Hưng Hóa.

Thỏa thuận chuyển nhượng lãnh thổ

Cuối thế kỷ 19, từ sau các thỏa thuận của Pháp với triều đình nhà Thanh, các vùng đất thuộc Đại Thanh ngày nay là một phần của Lai Châu, Điện Biên được trao cho Việt Nam, nhưng đổi lại Việt Nam mất các phần lãnh thổ phía đông bắc.

Các sách lược của Nam tiếnQuá trình mở rộng lãnh thổ đã trải qua nhiều cách thức khác nhau. Trong hầu hết các cách thức, di dân đến định cư trước tiên là bước đi quan trọng hàng đầu.

Vào giữa thế kỷ 18 được ghi nhận một cách rõ ràng ở tầm mức chính sách với tên gọi kế sách Tàm thực. Nguyễn Cư Trinh - một danh sĩ dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát và Nguyễn Phúc Thuần được xem là người đã tạo nên kế sách này. Kế sách này thông qua chiến tranh để lấy đất hoặc nhận đất do các vua Chân Lạp dâng lên. Mở rộng bờ cõi trước hết lấy đất mới giữ vững phần đất phía sau lưng. Tiếp tục lấy đất từng bước. Cho dân tụ họp về định cư.

Vào năm 1756, kế sách này lần đầu thực thi, Chúa Nguyễn Phúc Khoát đã cho thu lấy hai vùng đất Tầm Bôn và Lôi Lạp, ngày nay là Gò Công và Tân An, ủy thác cho quan chức dưới quyền "xem xét hình thế, đặt lũy đóng binh, cấp điền sản cho quân, dân, vạch rõ địa giới, cho lệ thuộc châu Định Viễn để thu lấy toàn thể vùng đất ấy". Như thế, lấn dần từng bước, dân đi trước khai phá, khai phá đến đâu chính quyền xác lập chủ quyền đến đó là các bước của Tàm thực. Năm 1757, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát, Nam tiến được xem là đã hoàn thành. Nhà Nguyễn thúc đẩy mở rộng sang hướng Tây, hướng về phần đất lãnh thổ Campuchia ngày nay. Kế sách này tiếp tục được sử dụng.

Thông qua cắt nhượng bồi thường

Năm 1069, với lý do  Chăm Pa bỏ triều cống 4 năm, vua Lý Thánh Tông thân chinh mang đại quân vào đánh Chăm Pa, bắt được vua Chăm Pa bấy giờ là Chế Củ (Rudravarman III). Nhà dân trong và ngoài thành Phật Thệ, hơn 2.660 căn, đều bị thiêu rụi sạch. Để chuộc tội, Chế Củ dâng đất của ba châu Bố Chính, Địa Lý và Ma Linh cầu hòa. Vua Lý cho đổi châu Địa Lý làm châu Lâm Bình, châu Ma Linh làm châu Minh Linh.

Năm 1402, Hồ Hán Thương đem đại quân đi chinh phạt Chăm Pa. Hai bên đụng trận, tướng Việt là Đinh Đại Trung và tướng Chăm Pa là Chế Tra Nan đều tử trận. Vua Chăm Pa là Ba Đích (Jaya Indravarman VII) yếu thế đành phải đem dâng đất Chiêm Động, Cổ Lũy để cầu hòa. Vùng đất này thuộc các huyện Thăng Bình, Tam Kỳ, Quế Sơn, Duy Xuyên Quảng Nam và các huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ, Quảng Ngãi ngày nay.

Năm 1732, ở đất Chân Lạp thời bấy giờ Prea Sot xách động dân Chân Lạp tàn sát người Việt sinh sống tại nơi đây. Sau đó Chúa Ninh cho quân tiến đánh, vua Nặc Tha (Satha II) của Chân Lập sợ bị vạ lây nên đã gửi thư cho tướng Nguyễn Cửu Triêm xin dâng vùng Longhor và Peam Mesar, sáp nhập vào Đàng Trong ngày nay là Vĩnh Long và một phần của Mỹ Tho.

Năm 1756, vua Chân Lạp là Nặc Nguyên (Ang Snguon) sau khi bị Chúa Nguyễn Phúc Khoát đánh bại đã dâng vùng đất ngày nay thuộc Long An, Tiền Giang để cầu hòa.

Thông qua hôn nhân

Năm 1306, Nhà Trần gả Công chúa Huyền Trân cho vua Chăm Pa bấy giờ là Chế Mân (Jaya Simhavarman), Chế Mân đã dâng đất cho Đại Việt để làm sính lễ gồm Châu Ô và Châu Rí. Các vùng đất này được vua Trần Anh Tông đổi tên là Thuận Châu và Hóa Châu, lãnh thổ Đại Việt phía nam tới Hải Vân Quan (đèo Hải Vân ngày nay).

Năm 1620, Công nữ Ngọc Vạn gả cho vua Chân Lạp Chey Chettha II. Năm 1623, chúa Nguyễn Phúc Nguyên nhân quan hệ cha vợ – con rể đã mượn vùng đất Prey Nokor (Sài Gòn ngày nay) của Chân Lạp đặt trạm và quan chức thu thuế lưu dân Việt đang sinh sống xung quanh Sài Gòn, Biên Hòa, Bà Rịa. Cuộc hôn nhân này tuy không trực tiếp mang về lãnh thổ, nhưng đặt nền móng vững chắc cho giai đoạn sau đó. Ngoài ra, năm 1631, Công nữ Ngọc Khoa, em Ngọc Vạn, người con gái thứ ba của chúa Nguyễn Phúc Nguyên cũng được gả cho vua Chăm Pa là Po Rome. Điều này củng cố quan hệ với người Chăm.

Thông qua xâm chiếm

Năm 1471, vua Lê Thánh Tông phái danh tướng Đinh Liệt đưa 20 vạn quân đánh Chăm Pa. Năm 1471, quân Việt phá tan kinh đô Chà Bàn (thuộc Bình Định ngày nay), vua Trà Toàn (Maha Sajan) bị bắt và chết trên đường về Thăng Long. Lê Thánh Tông đã sáp nhập miền bắc Chăm Pa, từ đèo Hải Vân đến đèo Cù Mông vào Đại Việt, đặt tên vùng đất mới là thừa tuyên Quảng Nam.

Năm 1611, do người Chăm Pa lấn chiếm biên ải, chúa Nguyễn Hoàng đã sai một viên tướng gốc Chăm là Văn Phong đưa quân vào dẹp loạn và đặt ra phủ Phú Yên gồm hai huyện Tuy Hòa và Đồng Xuân ngày nay, phong cho Văn Phong làm lưu thủ đất này.

Năm 1653, vua Chăm Pa là Bà Tấm (Po Nraop) xâm phạm Phú Yên, chúa Nguyễn Phúc Tần sai quân đánh dẹp, Chăm Pa đầu hàng. Nhân đó lấy đất từ Phú Yên vào đến sông Phan Rang đặt làm 2 phủ Thái Khang, Diên Ninh và gồm 5 huyện: Quảng Phước, Tân Định (thuộc phủ Thái Khang), Phước Điền, Vinh Xương và Hoa Châu (thuộc phủ Diên Ninh). Phủ Diên Ninh ngày nay là tỉnh Khánh Hoà, phủ Thái Khang ngày nay là Ninh Thuận. Từ sông Phan Rang về phía nam vẫn do vua Chăm kiểm soát.

Năm 1693, với lý do vua nước Chăm Pa là Bà Tranh (Po Saot) bỏ không tiến cống, chúa Nguyễn là Nguyễn Phúc Chu sai tổng binh Nguyễn Hữu Cảnh đem binh đi đánh bắt được Bà Tranh cùng thân thuộc áp giải về Phú Xuân (Huế). Chúa Nguyễn đổi đất Chăm Pa làm Thuận Thành trấn, nay thuộc Bình Thuận. Đất này cho con cháu của Bà Tranh làm đề đốc trấn giữ, bắt họ đổi y phục như người Việt Nam để phủ dụ dân Chăm Pa.

Thông qua tiếp nhận dâng đất nhờ bảo vệ

Mạc Cửu, một người gốc Quảng Đông, khi nhà Thanh diệt nhà Minh đã cùng gia quyến bỏ sang Chân Lạp vào năm 1680. Ông khai khẩn và cai quản 7 xã gồm toàn lưu dân, gọi là Hà Tiên, Mạc Cửu mở rộng đất đai của mình gồm vùng đất Hà Tiên, Rạch Giá, Phú Quốc khi đó đang thuộc Chân Lạp nhưng Chân Lạp không kiểm soát được.

Năm 1708, để tránh áp lực thường xuyên của Xiêm La sang cướp phá, Mạc Cửu đã dâng đất khai phá xin nội thuộc về chúa Nguyễn Phúc Chú, chúa Nguyễn đổi tên thành Trấn Hà Tiên, phong cho Mạc Cửu làm chức tổng binh, cai quản đất Hà Tiên.

Năm 1758, sau khi Nặc Nhuận chết, chúa Nguyễn Phúc Khoát đã hỗ trợ Nặc Tôn (Outey II) lên ngôi và bảo vệ Chân Lạp trước sự tấn công của Xiêm La, vua Nặc Tôn đã dâng vùng đất ngày nay là thuộc An Giang, Đồng Tháp cho chúa Nguyễn.

Thông qua khai phá mở rộng

Từ năm 1735 đến 1739, Mạc Thiên Tứ mở rộng đất đai kiểm soát của mình sang phần đất Cà Mau, Bạc Liêu, Hậu Giang, Cần Thơ ngày nay. Đưa thêm các vùng đất mới này vào Trấn Hà Tiên thuộc lãnh thổ xứ Đàng Trong.

Sau khi đến Cà Mau, Nam tiến coi như hoàn tất.

Thông qua tiếp nhận dâng đất để được tấn phong

Năm 1757, Nặc Nguyên (Ang Snguon) mất, chú họ là Nặc Nhuận dâng hai phủ Trà Vinh và Ba Thắc (Sóc Trăng) xin chúa Nguyễn Phúc Khoát phong cho làm vua Chân Lạp.

Thông qua tiếp nhận dâng đất từ hỗ trợ tranh chấp ngai vàng Chân Lạp

Năm 1658, vua nước Chân Lạp là Nặc Chân (Ramathipadi I) mất, nội bộ nước Chân Lạp lục đục vì tranh giành ngôi vua. Chúa Nguyễn Phúc Tần đã giúp một hoàng thân Chân Lạp là Nặc Xô (Barom Reachea VIII) lên ngôi, đáp lại vị vua mới của Chân Lạp đã ký hiệp ước triều cống chúa Nguyễn hàng năm và cho phép người Việt được làm chủ vùng đất đã khai hoang ở Sài Gòn, Đồng Nai, Bà Rịa.

Năm 1757, vua Nặc Nhuận bị người con rể là Nặc Hinh giết và cướp ngôi. Quan tổng suất là Trương Phúc Du thừa kế sang đánh thắng Nặc Hinh. Chúa Nguyễn cho lập Nặc Tôn (Outey II), con Nặc Nhuận vốn đang nương nhờ Mạc Thiên Tứ ở Hà Tiên trong lúc hoạn nạn làm vua Chân Lạp. Nặc Tôn dâng đất Tầm Phong Long (vùng đất nằm giữa Sông Tiền và Sông Hậu tương ứng với Châu Đốc, Sa Đéc) để tạ ơn chúa Nguyễn. Nặc Tôn lại dâng 5 phủ là Vũng Thơm, Cần Bột, Chân Rùm, Sài Mạt, Linh Quỳnh để tạ ơn riêng Mạc Thiên Tứ, Mạc Thiên Tứ đem những đất ấy dâng chúa Nguyễn, chúa cho thuộc về trấn Hà Tiên cai quản.

Thông qua trừng phạt khởi nghĩa, xóa bỏ tàn tích Chăm Pa

Năm 1693, Chúa Nguyễn Phúc Chu cho thành lập khu tự trị Thuận Thành trấn của Chăm Pa, chúa Chăm Pa là trấn vương, là thần hạ của chúa Nguyễn.

Năm 1832, khi Lê Văn Duyệt từ trần, Minh Mạng cho quân chiếm khu tự trị Thuận Thành trấn, trừng phạt những quan chức Chăm Pa đã phục tùng Lê Văn Duyệt, xóa bỏ chế độ tự trị lập ra Ninh Thuận phủ.

Thông qua lệ triều cống, kiểm soát rồi sáp nhập

Từ thời các chúa Nguyễn, các bộ lạc ở Tây Nguyên mà mạnh nhất là bộ tộc người Gia Rai với các vị tiểu vương Thủy Xá, Hỏa Xá đã từng triều cống chính quyền Đàng Trong.

Từ năm 1830-1834, vua Minh Mạng cho sáp nhập các vùng đất của các bộ tộc thiểu số Tây Nguyên, ngày nay thuộc Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng.

Tây tiến về hướng Tây Nam

Tây tiến Tây Nam: xâm lược dứt điểm Chân Lạp, lập Trấn Tây Thành

Năm 1757, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát, Nam tiến được xem là đã hoàn thành. Từ đó, quá trình Nam tiến chuyển dần sang hướng Tây, hướng về lãnh thổ Campuchia ngày nay.

Trong khi quá trình Nam tiến sáp nhập hoàn toàn Chăm Pa, nhà Nguyễn thúc đẩy quá trình Tây tiến'' mạnh nhất từ trước đến nay, hoàng đế Minh Mạng đã được đề nghị là dứt điểm quốc gia láng giềng Chân Lạp. Tuy vậy, xa hơn về phía tây là Xiêm La, một thế lực mạnh hơn Chân Lạp cũng có ý định chiếm lãnh thổ nước này. Sau một cuộc tranh chấp giữa hai nước, Đại Việt thỏa thuận với Xiêm La chia đất Chân Lạp, xóa bỏ hoàn toàn đất nước này.

Quá trình Tây tiến đứng sựng và chấm dứt khi nhà Nguyễn đối mặt với cuộc xâm lược của quân Pháp và Việt Nam trở thành thuộc địa. Người Pháp đã vẽ lại bản đồ, lập lại Campuchia.

Tây tiến Tây Nam: Thỏa thuận phân chia lãnh hải
Đường Brévié và Hiệp định về Vùng nước lịch sử Việt Nam–Campuchia

Xác lập chủ quyền biển Đông
Cùng với việc mở rộng lãnh thổ trên đất liền, chính quyền Đàng Trong lần lượt đưa người ra khai thác và kiểm soát các hòn đảo lớn và quần đảo trên Biển Đông và vịnh Thái Lan. Quần đảo Hoàng Sa được khai thác và kiểm soát từ đầu thế kỷ XVII, Côn Đảo từ năm 1704, Phú Quốc từ năm 1708 và quần đảo Trường Sa từ năm 1711.

Năm 1816, vua Gia Long nhà Nguyễn đã cho cắm cờ tái xác định chủ quyền của Việt Nam tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Tranh chấp lãnh thổ lịch sử

Đối với chủ quyền đất liền

Vào năm 1975, Khmer Đỏ nắm quyền ở Campuchia. Sau đó đã xung đột với Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam bao gồm nhiều động cơ, trong đó có ý định phục hồi lãnh thổ. Năm 1978, chính quyền Khmer Đỏ của Campuchia huy động 19 sư đoàn tấn công Việt Nam, với gần 100.000 quân. Đây là hành động mạnh mẽ nhất từng có của Campuchia trong việc khôi phục chủ quyền lịch sử của họ. Việt Nam đã tập trung 180.000 quân tổ chức phản công để bảo vệ chủ quyền hiện tại của mình, quân Việt Nam đánh đến tận thủ đô Phnompenh, tiêu diệt quân đội Khmer Đỏ, lật đổ chính quyền của Campuchia và kiểm soát đất nước này trong hơn 10 năm. Cuộc chiến đã giết hầu hết quân đội Khmer Đỏ.

Năm 2000, Việt Nam ký kết với Trung Quốc Hiệp ước biên giới trên đất liền Việt Nam-Trung Quốc, chính thức niêm phong mọi tranh chấp lãnh thổ trên bộ. Việt Nam hiện không có tranh chấp lãnh thổ đất liền với Trung Quốc và Lào, Campuchia là nước duy nhất còn lại vẫn còn tồn đọng các yêu sách lãnh thổ lịch sử. Các phong trào chính trị Campuchia hiện nay theo khuynh hướng bài Việt Nam vẫn đưa ra yêu sách phục hồi lãnh thổ đối với lãnh thổ đã mất.

Đối với chủ quyền biển-đảo

Đảo Bạch Long Vĩ trong vịnh Bắc Bộ bị Trung Hoa Dân quốc chiếm vào năm 1949, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã chiếm vào năm 1955 và bàn giao trở lại cho phía Việt Nam vào năm 1957.

Hiệp định Phân định Vịnh Bắc Bộ về việc phân định lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa trong Vịnh Bắc Bộ, chính thức niêm phong mọi tranh chấp lãnh hải trên phạm vi vịnh Bắc Bộ.

Hiện nay, Việt Nam chỉ còn tranh chấp trên biển Đông với các nước Trung Quốc, lãnh thổ Đài Loan, Philippines, Malaysia, Brunei.

Quan điểm của chính phủ Việt Nam
Quan điểm của Việt Nam về Chăm Pa, Chăm Pa cùng Đại Việt là các bộ phận thống nhất lịch sử của Việt Nam hiện đại, chứ không phải là bộ phận tách biệt. Quan điểm này tương tự quan điểm của Trung Quốc đối với Liêu, Kim, Tây Hạ, Mãn Châu,...đã trở thành bộ phận của Trung Quốc hiện đại, cả về mặt lịch sử lẫn lãnh thổ.

Các phong trào chính trị bài Việt Nam ở Campuchia đang ra sức tuyên truyền phục hồi lãnh thổ đã mất, bao gồm Nam Bộ, Phú Quốc, các đảo trong vịnh Thái Lan do Việt Nam quản lý. Đối với các yêu sách chính trị này, phía Việt Nam bác bỏ, việc đòi hỏi lãnh thổ là vô lý, không phản ánh rõ các thỏa thuận giữa các nhà cầm quyền Việt Nam với các vua Campuchia trong nhiều thế kỷ trước. Đồng thời, không phản ánh rõ các thỏa thuận và hiệp định đã ký kết, như Hiệp định giữa Pháp và Campuchia về việc phân định biên giới năm 1870, Hiệp định về Vùng nước lịch sử Việt Nam–Campuchia năm 1982.

Xem thêm
 Lãnh thổ Việt Nam qua từng thời kỳ
 Lịch sử chiến tranh Việt Nam-Chăm Pa
 Tranh chấp chủ quyền Biển Đông

Ghi chú

Chú thích

Sách

Chú thích tạp chí

Tham luận
GS.TS. Song Jung Nam, Tính chất mở rộng lãnh thổ dưới thời Hậu Lê, Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc.

Liên kết ngoài
Bức tranh toàn cảnh về quá trình mở rộng lãnh thổ của người Việt xuống phía Nam

Lịch sử Việt Nam
Lịch sử Việt Nam theo thời kỳ
Chủ nghĩa đế quốc
Sáp nhập
Trang đang được viết


title: Albert của Sachsen

text:
Albert I của Sachsen (tên đầy đủ: Friedrich August Albrecht Anton Ferdinand Joseph Karl Maria Baptist Nepomuk Wilhelm Xaver Georg Fidelis) (sinh ngày 23 tháng 4 năm 1828 tại Dresden – mất ngày 19 tháng 6 năm 1902 tại lâu đài Sibyllenort (Szczodre)) là một vị vua của Sachsen là một thành viên trong hoàng tộc Wettin có dòng dõi lâu đời.

Ông là con trai trưởng của Hoàng tử Johann (người sẽ kế vị ngai vàng Sachsen sau khi anh trai mình là Friedrich August II qua đời vào năm 1854) và vợ của ông này là Công chúa Amalie Auguste của Bayern.

Khi còn ở ngôi Thái tử, Albert đã theo đuổi sự nghiệp quân sự. Năm 1866, khi Chiến tranh Áo-Phổ bùng nổ, ông chỉ huy lực lượng được huấn luyện tốt của Sachsen chiến đấu về phía Áo chống lại Phổ. Các lực lượng dưới quyền ông đã đóng vai trò quan trọng các trận chiến dọc theo sông Iser, Gitschin và trận đánh quyết định tại Königgrätz mặc dù phần thắng trong chiến tranh thuộc về người Phổ. Cuộc chiến đã khẳng định danh tiếng quân sự của ông, và sau chiến tranh ông đã tỏ ra là một đồng minh trung kiên với Phổ trong Liên bang Bắc Đức. Khi cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ bùng nổ năm 1870, Thái tử Sachsen đã tham gia cuộc chiến với tư cách là Tổng tư lệnh quân đội Sachsen – một phần của Liên bang Bắc Đức do Phổ lãnh đạo, và góp phần quyết định cho chiến thắng của quân đội Đức trong Gravelotte. Về sau, ông trở thành tổng tư lệnh Tập đoàn quân Maas của Phổ - Sachsen, và tham gia trong nhiều chiến thắng của quân đội Đức (trong đó có các trận đánh quan trọng tại Gravelotte, Sedan và Villiers). Với những thắng lợi của mình, Albert đã đóng góp đến sự thành lập Đế quốc Đức vào năm 1871. Đến cuối tháng 10 năm 1873, ông lên kế ngôi vua cha ở Sachsen. Thời kỳ trị vì của ông không xảy ra biến động.

Đầu đời
Friedrich August Albert sinh ngày 23 tháng 4 năm 1828. Trong khi một trong những người anh em của ông mất sớm, người em còn sống duy nhất của Albert là Friedrich August Albert sau này cũng tham gia chiến đấu và thể hiện khả năng của mình trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ. Ông đã nhận được một nền giáo dục bài bản dưới sự giám sát của thân phụ ông là Johann, và ông nội ông là Hoàng tử Maximilian, người đã qua đời khi Albert vừa tròn 10 tuổi. Những người thầy có ảnh hưởng trên con đường học vấn của Albert là Thượng tá Minkwitz và Tướng Engel, những sĩ quan tài năng của quân đội Phổ; Tiến sĩ Langern, một trong những nhà làm luật hàng đầu tại Đức đồng thời là một trong các nhà sử học tiêu biểu nhất của thời đại; Tiến sĩ Schneider, sau này giữ một chức bộ trưởng trong chính phủ, cũng là một nhà làm luật nổi danh, và nhiều trí giả khác cũng có tên tuổi lớn.

Cũng giống như các vương công khác tại Đức, các vấn đề quân sự đóng vai một vai trò quan trọng trong nền giáo dục của Albert. Từ nhỏ, Albert đã bộc lộ niềm khao khát có một sự nghiệp quân sự của mình. Khi chỉ mới 15 tuổi (1843), ông đã gia nhập lực lượng pháo binh Sachsen với quân hàm Trung úy. Hai năm sau, một sĩ quan tài năng trong quân đội, Thiếu tá Mangoldt (sau là một viên tướng), đã được bổ nhiệm làm giảng viên quân sự của vị hoàng tử; Mangoldt cũng hộ tống hoàng tử đến trường Đại học Bonn vào mùa thu năm 1847. Tại Bonn – điểm đến ưa thích của con em các vương tộc ở Đức, Hoàng tử Albert đã tham dự các khóa học của Dahlmann và Perthes, và nhiều người khác, nhưng cơn bão cách mạng năm 1848 đã buộc ông phải rời khỏi Đại học Bonn.

Sau khi trở về Sachsen, ông luôn chủ trương giao du và đàm thoại với các sĩ quan nổi tiếng, chẳng hạn như Fabrics, Stieglitz, Abendroth, Montbe, và nhiều người khác. Albert cũng sẵn sàng chợp lấy mọi cơ hội để mở rộng kiến thức của mình trong lĩnh vực quân sự.

Cuộc đời binh nghiệp
Trải nghiệm của ông đầu tiên trong chiến tranh là vào năm 1849, khi ông phục vụ trong bộ tham mưu của viên tướng Phổ Prittwitz trong cuộc Chiến dịch Schleswig-Holstein chống lại Đan Mạch, với quân hàm Đại úy. Mặc dù chiến dịch là một thất bại nặng nề của quân đội Liên minh các quốc gia Đức, Albert đã chứng tỏ bản lĩnh của mình và ông được vua bác Friedrich August phong tặng Huân chương St. Heinrich của xứ Sachsen.

Vào năm 1849, Hoàng tử Albert được thăn cấp Thiếu tá, và sang năm sau ông trở thành Thượng tá, chỉ huy Lữ đoàn Bộ binh số 3. Vào năm 1851, ông được phong hàm Thiếu tướng, và đến năm 1852 ông trở thành Trung tướng và tư lệnh của Sư đoàn Bộ binh số 1. Khi đó, ông chỉ mới 24 tuổi. Điều đáng chú ý rằng, các vương thân trong hoàng tộc Phổ không được thăng tiến nhanh đến mức đó trong quân đội Phổ. Ngay cả Hoàng thân Friedrich Karl, người cùng tuổi với Albert và được thăng quân hàm cực kỳ nhanh, cũng phải chờ đến vài năm nữa mới leo lên được đến hàm Trung tướng. Sau khi cha ông là Johann kế ngôi vào năm 1854, Albert được phong làm Thái tử. Năm 1861, Albert được gửi đến Königsberg, thủ phủ tỉnh Đông Phổ của Phổ, để tham dự lễ đăng quang của vua Phổ Wilhelm I. Chính tại đây, ông gặp gỡ Thống chế Pháp Patrice Maurice de Mac-Mahon lần đầu tiên, và định mệnh cho thấy là ông sẽ tái ngộ ông này 9 năm sau trên chiến trường Beaumont.

Vào năm 1866, khi cuộc Chiến tranh Áo-Phổ bùng nổ, Albert được cử làm chỉ huy của 4 vạn quân Sachsen được trang bị và huấn luyện bài bản, và có lực lượng pháo binh hiệu quả, để chống lại bước tiến của quân đội Phổ dưới quyền chỉ huy của Hoàng thân Friedrich Karl. Albert đã không thực hiện một nỗ lực nào để phòng vệ cho Sachsen, thay vì đó, ông rút quân xuống xứ Böhmen để giúp các lực lượng Áo dưới quyền Tổng tư lệnh Ludwig von Benedek ngăn chặn bước tiến của quân Phổ vào Böhmen. Vào ngày 22 tháng 6 năm 1866, quân đội Sachsen đã gia nhập một quân đoàn của Đế quốc Áo do tướng Cam-Gallas chỉ huy. Quân Sachsen đã đóng một vai trò quan trọng trong các trận đánh dọc theo chiến tuyến sông Iser, mặc dù quân đội Phổ cuối cùng đã chọc thủng trận tuyến này. Sau khi thua trận Münchengrätz vào ngày 28 tháng 6, Thái tử Sachsen rút quân về Gitschin. Trong trận Gitschin vào ngày 29 tháng 6, quân Sachsen dưới sự chỉ đạo tài tình của ông đã chiến đấu hết sức ác liệt với quân Phổ, mặc dù quân Phổ cuối cùng cũng đã làm chủ được trận địa với thương vong lớn cho cả hai phe. Mặc dù quân đội Sachsen rút lui trong trật tự, quân đội Áo cuống cuồng tháo chạy cho đến ngày 2 tháng 7. Trong trận đánh quyết định tại Königgrätz vào ngày 3 tháng 7 năm 1866, quân Sachsen của ông phòng ngự bên cánh cực tả của quân đội Áo. Mặc dù quân Sachsen đã kháng cự bền bỉ để phòng vệ vị trí của mình, quân đồng minh Áo - Sachsen đã bị đánh thảm bại. Lực lượng pháo binh của Sachsen đã đóng góp lớn trong việc yểm trợ cho cuộc rút chạy của liên quân. Sau trận chiến Königgrätz, gia đình hoàng tộc Sachsen (trong đó có Thái tử) đã cư ngụ tại Viên cho tới khi hòa ước được ký kết, sau đó họ trở về kinh thành Dresden. Các chiến dịch năm 1866 đã mang lại thanh danh cho Albert như một chiến binh mẫu mực.

Chỉ huy quân Sachsen trong Chiến tranh Pháp-Phổ
Sau khi chiến tranh 1866 kết thúc, nhà Vua và Thái tử Sachsen đã tuyên bố trung thành với Liên bang Bắc Đức mới được thành lập dưới sự điều hành của Phổ. Thái tử tỏ ra rất có thiện chí trong việc tái cơ cấu quân đội Sachsen thành một phần không thể thiếu được của các lực lượng Liên bang Bắc Đức, và Quốc vương Wilhelm I của Phổ ngay lập tức phong ông làm Tổng chỉ huy của Quân đoàn XII trong Liên bang Bắc Đức, hay nói cách khác là quân đội Sachsen. Cùng với Tướng Fabrice – Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Sachsen, Albert đã hoạt động không ngừng nghỉ để đưa Quân đoàn Sachsen đạt đến trình độ hoàn hảo, và thành công của các nỗ lực của ông đã được chứng tỏ trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871). Khi chiến tranh nổ ra, Quân đoàn XII dưới quyền chỉ huy của ông đã trở thành một phần thuộc Tập đoàn quân số 2 của Phổ - Đức do địch thủ cũ của ông là Friedrich Karl chỉ đạo. Ông được lệnh đưa quân đến Mayence vào ngày 2 tháng 8, nhưng trước đó, nhờ sự chu đáo của Bộ Tổng tham mưu Phổ đối với sức khỏe và tinh thần của binh lính, ông và quân sĩ dưới quyền đã hoàn toàn sẵn sàng chiến đấu từ hai ngày trước. Cùng với đoàn quân của mình, Albert đã đến trước Metz vào buổi tối ngày 16 tháng 8 năm 1870. Ngay sau khi ông hội kiến vua Wilhelm I tại Pont-a-Mousson, tin tức về thắng lợi khó nhọc của quân đội Phổ tại trận Mars-la-Tour đã được loan đến. Sau thắng lợi này, phía Đức phát động tấn công quân địch trong trận Gravelotte ngày 18 tháng 8. Lực lượng của Albert nằm ở cánh cực tả của quân đội Đức trong trận đánh này. Trận Gravelotte đã góp phần chứng tỏ tài dụng binh của ông. Tại đây, quân Sachsen đã chiến đấu hết sức mạnh mẽ, và họ cùng với Quân đoàn Vệ binh Phổ đã mở cuộc tấn công cuối cùng vào St. Privat, quyết định thắng lợi của Đức trong trận chiến. Hiểu được những cống hiến của Albert và quân Sachsen dưới quyền ông cho người Đức trong trận Gravelotte, Wilhelm I đã đến gặp ông trong đêm hôm đó và trong cho ông Huân chương Thập tự Sắt.

Ngày hôm sau, nhà vua nước Phổ và Moltke giao cho Albert chỉ huy một tập đoàn quân mới, bao gồm Quân đoàn Sachsen, Quân đoàn Vệ binh Phổ, cùng với các sư đoàn kỵ binh Rheinhaben và Công tước Wilhelm I xứ Alenburg. Albert đã chọn tướng Schlotheim, người mà 4 năm trước đó đã chiến đấu dưới quyền tướng Phổ Herwarth von Bittenfeld chống lại Albert ở Prim và Probus trong trận Königgrätz, làm tham mưu trưởng của mình. Quyền chỉ huy Quân đoàn XII được phó thác cho em của Albert là Georg xứ Sachsen. Ban đầu, do Bộ Tổng tham mưu Đức tin rằng các lực lượng của Pháp sẽ tập kết ở đằng trước Paris, Tập đoàn quân số 3 của Đức do Thái tử Phổ Friedrich Wilhelm chỉ huy tiến nhanh về chiến trường xưa Catalaunian, trong khi Tập đoàn quân Maas hay nói cách khác là Tập đoàn quân số 4 của Thái tử Sachsen được lệnh vượt sông Meuse và tiến theo hướng đó. Quân của Albert đã đi được một nửa chặn đường, nhưng trong đêm ngày 25 tháng 8, người của Bộ Tổng tham mưu là Thượng tá Verdy du Vernois đã thông báo cho Albert về việc Thống chế Mac-Mahon của Pháp tiến qua Reims theo đường Mézières để giải vây cho Metz. Tình hình này đòi hỏi một sự thay đổi trong việc bố trí quân lực của Đức, và Albert đã thiết lập tổng hành dinh tại Clermont-en-Argonne vào ngày 26 tháng 8 năm 1870, và không lâu sau thì vua Phổ cũng thành lập Tổng hành dinh tại đây. Đêm hôm đó, Schlotheim đã hội kiến với Tổng tham mưu trưởng Helmuth von Moltke, và vào buổi sáng ngày 27 tháng 8, Albert và Schlotheim đã nhận được những chỉ thị mới nhất từ Moltke. Trong ngày hôm đó, lực lượng kỵ binh dưới quyền Albert bất ngờ tấn công kỵ binh Pháp trong trận Buzancy, và đánh tan kỵ binh Pháp, gần như là tiêu diệt số quân này. Vào ngày 29 tháng 8, lực lượng tiền vệ của Sachsen đã đánh thắng quân Pháp trong cuộc giao tranh tại Nouart. Mặc dù vậy, quân Sachsen không có ý định dứt điểm quân Pháp trong trận chiến này, do Moltke – rút kinh nghiệm từ các đợt tấn công ngoài ý muốn của các tướng Phổ Steinmetz và Alvensleben tại Spicheren, Mars-la-Tour và Gravelotte, đã cho Albert biết rằng mục tiêu tối hậu của Moltke là hợp vây và tiêu diệt Tập đoàn quân Châlons dưới quyền Mac-Mahon. Đến ngày 30 tháng 8 năm 1870, ông giành chiến thắng trong trận Beaumont, một thắng lợi quan trọng đã quyết định đến số phận của tập đoàn quân MacMahon. Trong trận Sedan, các lực lượng dưới quyền ông đã thực hiện hợp vây quân đội Pháp ở phía đông và phía bắc. Cuộc đầu hàng của Napoléon III và quân đội dưới quyền ông ta trong trận chiến đã quyết định cho cuộc chiến với phần thắng thuộc về Phổ.

Vào ngày 4 tháng 9, Thái tử Sachsen đến tổng hành dinh của vua Phổ tại Vendresse, và được Wilhelm tấm tắc khen ngợi vì những chiến thắng của ông. Vua Phổ đã trao tặng cho Huân chương Thập tự Sắt hạng nhất, và Tổng tham mưu trưởng Moltke cũng nhiệt liệt hoan nghênh ông. Chính trong dịp này, đội quân của ông chính thức được đặt tên là Tập đoàn quân Maas. Vào ngày 5 tháng 9, quân đội Đức bắt đầu tiến về thủ đô Pháp, và vào ngày 19 tháng 9, trận vây hãm Paris khởi đầu, trong đó lực lượng của ông được bố trí ở phân khu phía đông bắc của đội quân vây hãm. Thái tử Sachsen đã thiết lập tổng hành dinh tại Grand Tremblay, và cho đến ngày 8 tháng 10 ông dời sang Margency. Vào ngày 27 tháng 10, quân Pháp do tướng Carey de Bellemare chỉ huy đánh chiếm Le Bourget. Nhận thấy nguy cơ quân Pháp sẽ thiết lập hàng loạt khẩu đội pháo tại đây, Albert ra lệnh phản công bằng mọi giá, trong khi người Đức và Moltke tỏ ra do dự khi Thái tử Sachsen phát lệnh tái chiếm Bourget. Vào buổi sáng 30 tháng 10, sau một ngày công pháo, Vệ binh Phổ đã đánh bật quân Pháp ra khỏi ngôi làng này, bắt sống một số lượng lớn tù binh Pháp. Từ ngày 30 tháng 11 cho đến ngày 2 tháng 12, quân đội Sachsen và Württemberg phải chịu gánh nặng chính trong một cuộc phá vây lớn của quân Pháp. Mặc dù bị đánh thiệt hại nặng, quân Đức đã đẩy lùi được cuộc phá vây này. Trong trận Le Bourget lần thứ hai vào cuối tháng 12, các nỗ lực phá vây của quân Pháp cũng bị đánh bại. Vào ngày 27 tháng 12, núi Avron bị công pháo, và đến ngày 30, các công trình do quân Pháp dựng nên bị các lực lượng của Albert phá hủy.

Vào ngày 18 tháng 1 năm 1871, Albert đã tham dự trong lễ thành lập Đế quốc Đức tại điện Versailles, trong đó ông được vị tân Hoàng đế (Kaiser) Wilhelm I phong tặng Huân chương Quân công của Phổ (Pour le Mérite) với biểu tượng lá sồi. Ngày hôm sau (19 tháng 1), pháo binh của Quân đoàn IV đã hỗ trợ cho Quân đoàn V của Đức do tướng Kirchbach chỉ huy đập tan cuộc phá vây cuối cùng của Pháp trong trận Buzenval. Sau khi Pháp đầu hàng, ông giữ vai trò chỉ lực lượng chiếm đóng của Đức tại Pháp. Vào ngày 9 tháng 3 năm 1871, Tập đoàn quân số 3, đến thời điểm này là do Thái tử Phổ-Đức chỉ huy, và Tập đoàn quân Maas đã hợp nhất dưới quyền chỉ đạo của Albert. Ông đóng quân tại Compiègne, và luôn luôn quan sát những diễn biến khốc liệt trong phong trào Công xã Paris. Vào ngày 17 tháng 5, ông dời lại tổng hành dinh từ Compiègne về Margency cho gần chiến trường hơn, và được tin Paris thất thủ vào ngày 28 tháng 5. Vào ngày 9 tháng 6, ông ca khúc khải hoàn trở về Đức, được dân chúng Berlin đón chào và được Hoàng đế Đức trao tặng Đại Thập tự của Huân chương Thập tự Sắt. Vào ngày 11 tháng 7, ông tiến hành cuộc diễu binh chiến thắng vào Dresden, và trở thành vị Thống chế đầu tiên không phải là người Phổ của Đế quốc Đức. Ông cũng được phong làm Cục trưởng Cục thanh tra quân đội I của Đức.

Vua xứ Sachsen

Sau khi vua cha Johann qua đời 29 tháng 10 năm 1873, Thái tử lên kế ngôi với tư cách là Vua Albert. Thời kỳ trị vì của ông không xảy ra biến động, và chỉ đóng một vai trò nhỏ trong các vấn đề chính trị. Thay vì đó, ông chú tâm vào các vấn động quân sự, và những ý kiến cũng như trải nghiệm thực tiễn của nhà vua đều trở nên có giá trị rất lớn, không chỉ đối với việc xây dựng Quân đoàn Sachsen nói riêng, mà còn đối với Quân đội Đế quốc Đức nói chung.

Trong chính sách đối ngoại hòa hiếu của mình, ông chủ trương thân thiện với Phổ và giữ vững chế độ liên bang của Đế quốc Đức. Trong thập niên 1870, Albert khởi công xây dựng một khu vực ngoại thành của kinh thành Sachsen, Albertstadt. Trong thời điểm này, Albertstadt là khu phức hợp quân sự lớn nhất của nước Đức. Ngoài khu phức hợp quân sự này, nhiều công trình và địa danh khác cũng được đặt tên theo ông cho đến ngày nay: Albertbrücke, Alberthafen, Albertplatz và Albertinum.

Dưới triều đại của Albert, chính quyền cũng thực hiện chính sách cải thiện đời sống của người nghèo, và cải cách toàn bộ hệ thống thuế năm 1878, và đến năm 1887, sở đúc tiền của Sachsen được dời từ Dresden sang Muldenhütten. Vào năm 1879, ông khởi đầu công cuộc trùng tu cho Trường Saint Afra tại Meissen. Năm 1897, ông được giao cho vai trò phân xử những người đòi quyền thừ kế Công quốc Lippe.

Ngoài ra, dưới thời trị vì của ông, nền quân chủ lập hiến đã được thiết lập tại Sachsen.

Ông đã trở thành Hiệp sĩ thứ 954 của Huân chương Golden Fleece tại Áo năm 1850, Hiệp sĩ thứ 1776 của Huân chương Garter vào năm 1882 đồng thời là Hiệp sĩ Đại Thập tự thứ 95 của Huân chương Tower and Sword.

Gia đình
Tại Dresden vào ngày 18 tháng 6 năm 1853, Albert kết hôn với Công chúa Carola, con gái của Gustav, Hoàng tử Vasa và là cháu nội của Gustav IV Adolf, vị vua áp chót của Vương triều Holstein-Gottorp trong lịch sử Thụy Điển.

Vua Albert qua đời vào năm 1902 mà không có con nối dõi. Em trai ông lên nối ngôi, đó là Vua Georg.

Danh hiệu giải thưởng

Ông đã được phong tặng các huân chương sau của Sachsen:
 Huân chương Rautenkrone
 Huân chương Quân sự St. Heinrich
 Huân chương Hoàng gia Albrecht của Sachsen
 Huân chương Công dân Sachsen

Các nước khác phong tặng
 Huân chương Hiệp sĩ Golden Fleece (Áo)
 Huân chương Hiệp sĩ Garter (Liên hiệp Anh)
 Huân chương Hiệp sĩ Supremo della Santissima Annunziata (Vương quốc Sardegna, 1850)
 Đại Thập tự gắn vào Huân chương Hiệp sĩ Thánh Maurice và Lazarus (Vương quốc Sardegna, 1850)
 Huân chương Quân công (Pour le Mérite – Phổ)
 Huân chương Đại Thập tự Hiệp sĩ Thập tự Sắt (Phổ)
 Huân chương Thập tự Sắt, hạng 1 và 2 (Phổ)
 Huân chương Quân sự Hiệp sĩ Maria Theresia (Đế quốc Áo)
 Đại Thập tự Hiệp sĩ gắn vào Huân chương Quân sự Max Joseph (Bayern)
 Huân chương Quân công Đại Thập tự Hiệp sĩ với Các thanh kiếm (Bayern)
 Huân chương Hiệp sĩ Sư tử Zähringer (Baden)
 Huân chương Hiệp sĩ Thánh Georgi hạng hai (Đế quốc Nga)

Để vinh danh ông, người ta đã đặt tên một loài chim thiên đường là Vua Saxony; trong khi tên của Chim thiên đường Hoàng hậu Carola được đặt để vinh danh vợ ông.

Chú thích

Tham khảo

 Konrad Sturmhoefel: König Albert von Sachsen. Ein Lebensbild. Voigtländer, Leipzig 1898.
 Georg von Schimpff: König Albert: Fünfzig Jahre Soldat. Baensch, Dresden 1893.
 Joseph Kürschner (Hrsg.): König Albert und Sachsenland: eine Festschrift zum 70. Geburtstage und 25jährigen Regierungsjubiläum des Monarchen. Schwarz, Berlin 1898.
 Dem Gedächtnis König Alberts von Sachsen, Dresden: v. Zahn & Jaensch, 1902
 Ernst von Körner: König Albert von Sachsen: der Soldat und Feldherr. Oestergaard, Berlin-Schöneberg 1936.
 Bernd Rüdiger: Wahre Geschichten um König Albert, Taucha: Tauchaer Verl., 1994

 Albert Herzog zu Sachsen: Die Wettiner in Lebensbildern. Styria-Verlag, Graz/Wien/Köln 1995, ISBN 3-222-12301-2.
 Thomas Eugen Scheerer (Hrsg.): Albert von Sachsen – Kronprinz, Soldat, König. Militärhistorisches Museum der Bundeswehr, Dresden 2002.
 Arbeitskreis sächsische Militärgeschichte (Hrsg.): Sibyllenort und König Albert von Sachsen: Sonderheft zum 100. Todestag von König Albert. Arbeitskreis Sächsische Militärgeschichte, Dresden 2003.

Sinh năm 1828
Mất năm 1902
Người Dresden
Tín đồ Công giáo Đức
Thống chế Sachsen
Thống chế Đế quốc Đức
Vương tộc Wettin
Vua Sachsen
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Vua Công giáo
Thái tử Sachsen
Hiệp sĩ Garter
Hiệp sĩ Golden Fleece
Người nhận Thập tự Sắt
Cựu sinh viên Đại học Bonn
Vua theo đạo Công giáo Rôma
Thống chế Nga


title: David Rocastle

text:
David Rocastle (biệt danh Rocky) (2 tháng 5 năm 1967-31 tháng 3 năm 2001) là một cầu thủ, tiền vệ bóng đá Anh, anh đã trưởng thành từ lò đào tạo của Arsenal, sau đó chơi cho Ledds United, Chelsea F.C., Manchester City, Norwich City F.C., Sabah. Anh mất ngày 31 tháng 3 năm 2001 vì bệnh ung thư.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Rocastle profile on Arsenal-land
The BBC obituary
The David Rocastle Trust
Rocky 7 Day (2008)

Career information at ex-canaries.co.uk

Sinh năm 1967
Mất năm 2001
Cầu thủ bóng đá Arsenal F.C.
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Chelsea F.C.
Cầu thủ bóng đá Manchester City F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Chết vì ung thư hạch
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh


title: T-44

text:
T-44 là thế hệ xe tăng hạng trung được sản xuất gần cuối Chiến tranh thế giới thứ hai của Liên Xô, và là sự kế thừa cho T-34. Khoảng 2.000 T-44 đã được sản xuất,việc thiết kế đã trở thành cơ sở cho các dòng xe tăng chiến đấu chủ lực T-54/55, loại chiếc xe tăng được sản xuất nhiều nhất mọi thời đại.

Lịch sử phát triển

Khởi điểm
Đến cuối năm 1940, khi sản xuất T-34 bắt đầu, các nhà kỹ thuật quân sự Hồng quân Liên Xô đã có kế hoạch để cải thiện độ tin cậy và khả năng hoạt động của xe bằng cách áp dụng công nghệ hiện đại hơn.

Thiết kế dự án này đã được chỉ định là T-34M nhằm tăng cường giáp bảo vệ, ba người trong tháp pháo hình lục giác, hệ thống treo thanh xoắn thay vì Christie, bánh xe hấp thụ giảm xóc, gia tăng nhiên liệu và công suất động cơ, và tăng đạn dự trữ (100 viên đạn pháo 76mm thay vì 77 viên trong tiêu chuẩn T-34). Các mô hình ban đầu phát triển động cơ diesel 500 mã lực (373 kW) V-2 12 xi-lanh được thay thế bởi một động cơ diesel 12 xi-lanh mới 600 mã lực (450 kW). Đó là thiết kế xe tăng đầu tiên có vị trí đặt động cơ ngang, mà làm cho nó nhỏ gọn hơn so với T-34 và tạo cho kíp lái nhiều không gian hơn.

T-34-85
Trong các trận đấu trên Mặt trận phía Đông, có một thực tế trở nên rõ ràng rằng Hồng quân cần một chiếc xe tăng mới, mạnh hơn so với T-34. Họ yêu cầu là nó phải có bảo vệ tốt hơn với một trọng lượng tối thiểu. Năm 1942, dự án thiết kế xe tăng T-43 bắt đầu. Nó có hệ thống treo, tháp pháo mới và ngắn hơn. Tuy nhiên T-43 đã bị hủy bỏ, một số chi tiết trong thiết kế của T-43 được dùng để nâng cấp T-34, dẫn đến một thiết kế mới gọi là T-34-85 mang pháo 85mm và tháp pháo 3 người.

Trận Vòng cung Kursk lần đầu tiên chứng kiến loại xe tăng hạng trung mới của phát xít Đức với cái tên Panther, với sức mạnh vượt trội hoàn toàn so với các xe dòng Panzer IV lúc đó đang là trụ cột trong lực lượng tăng thiết giáp Đức, cũng như đối thủ T-34-76 của Liên Xô. Việc này dẫn tới T-34 cần được nâng cấp, và tới tháng 3-1944 thì loại xe T-34-85 được sản xuất hàng loạt, lắp pháo ZiS-S-53 85mm vốn là pháo phòng không 52-K. Khẩu pháo này đủ sức bắn hạ Tiger I, được trang bị thử nghiệm lên T-34 từ trước trận Kursk nhưng không kịp tham chiến.

Theo những thử nghiệm về sau của Liên Xô trên những chiếc Panther thu được, cũng như kết quả thực tế từ chiến trường, T-34-85 chỉ có thể xuyên thủng phía trước tháp pháo của Panther từ khoảng cách 500 m. Nếu bắn vào giáp sườn thì cả hai loại tăng đều có thể xuyên thủng giáp của nhau từ một khoảng khá xa, tới trên 2.000 mét.

Tuy vậy, tháng 10-1943, các kỹ sư Liên Xô đã nhận thấy ngay cả khi được nâng cấp thì T-34 vẫn khó lòng đánh trực diện với hai loại xe tăng hạng nặng Panther và Tiger I. Do đó việc thiết kế một loại xe tăng mới là cần thiết, với tính năng phải mạnh hơn đối thủ (khi so sánh với Tiger I nói riêng và xe tăng hạng nặng nói chung của Đức), và dự án được đặt tên là "dự án 136". Nguyên mẫu đầu tiên được đặt tên được hoàn thiện vào tháng 1-1944 và thêm 2 chiếc nữa vào tháng 2. Vũ khí của 2 chiếc đầu là pháo 85mm D5T tương tự trên T-34-85, xe được đặt tên là T-44-85, trong khi chiếc thứ 3 trang bị pháo D-25-44T 122mm, và được đặt là T-44-122.

T-44-122 đã trải qua nhiều lần thử nghiệm, thậm chí còn được sử dụng để bắn thử trực diện với Panther. Mặc dù hỏa lực vượt trội hơn, tuy nhiên đạn 122mm quá nặng, khiến cho tốc độ bắn tối đa chỉ đạt 3 phát/phút, cũng như cơ số đạn mang theo chỉ có 24 viên. Do đó phiên bản sử dụng pháo 122mm không được tiếp tục thử nghiệm và đưa vào sản xuất hàng loạt.

T-44 có hình dáng gần tương tự T-34, tuy nhiên đã được làm cho rộng hơn. Thay vì sử dụng lại hệ thống treo lò xo Christie cồng kềnh, T-44 sử dụng hệ thống treo thanh xoắn, cũng như 2 bên thân thay vì làm dốc thì được đặt thẳng đứng, giúp cho trong xe có thêm nhiều không gian trống, cũng như vượt qua các khu vực địa hình gồ ghề được êm ái và nhanh hơn. Động cơ mới V-44 được đặt ngang thay vì dọc như động cơ trên T-34, bên cạnh đó, kích thước của động cơ này cũng giảm đi 300mm chiều dài do đổi chỗ máy bơm nước và dầu, cho phép có thêm không gian làm giáp dày hơn. Về tổng thể, chiều cao xe giảm 300mm.

Nhờ việc khoang động cơ được thu hẹp lại, khoang chiến đấu được mở rộng thêm về phía sau, giúp kíp lái thêm thoải mái trong quá trình vận hành. Điều này cũng làm cho tháp pháo được đặt lùi về gần chính giữa xe, giúp tải trọng được phân bố đều trên các con lăn. Vị trí tháp pháo cũng giúp cho giáp tháp pháo được tăng lên 120mm cong hình bán cầu, trong khi giáp trước thân lên tới 90mm thép nghiêng 60° (tương đương 180mm khi chiếu theo phương ngang). Tầm nhìn của lái xe cũng được cải thiện đáng kể so với trước đây.

Thiết kế xe mới cũng giảm kíp lái từ 5 người trên T-34 xuống còn 4 người, chỉ huy sẽ kiêm liên lạc viên, nhận lệnh trực tiếp từ cấp cao hơn, giúp việc điều hành xe được hiệu quả hơn. Súng máy nằm ở mặt trước T-34 thì giờ đã được loại bỏ, và chuyển lên tháp pháo, giúp đảm bảo an toàn cho lái xe.

Chiếc xe được nhập biên chế Hồng quân từ tháng 11-1944. Đã có tổng cộng 190 chiếc được sản xuất cho tới 4-1945, tuy nhiên chúng không kịp tham chiến.

Sau chiến tranh, đã có ý tưởng nâng cấp T-44 từ pháo 85mm lên pháo LB-1 100mm (Lavrenty Beria) cùng việc trang bị giáp rỗng 2 bên thân. Ý tưởng này đã bị bác bỏ, chỉ có 2 nguyên mẫu được chế tạo. Đồng thời nhu cầu của lục quân về xe tăng cũng thay đổi, họ cần xe tăng mới có thể lắp pháo 100mm. Trong thời gian này, những nguyên mẫu đầu tiên của dòng T-54 được chế tạo. Chiếc T-54-2 đã tỏ ra vượt trội hơn T-44A. Do đó T-54 đã được chấp nhận sử dụng vào năm 1950. Tổng cộng đã có 1823 chiếc T-44 được Hồng quân sử dụng.

Chú thích

Tham khảo

 Zaloga, Steven J., Jim Kinnear, Andrey Aksenov & Aleksandr Koshchavtsev (1997). Soviet Tanks in Combat 1941-45: The T-28, T-34, T-34-85, and T-44 Medium Tanks, Hong Kong: Concord Publication. ISBN 962-361-615-5.

Liên kết ngoài

 T-44 Medium Tank  at battlefield.ru
 T-44 Medium Tank at wwiivehicles.com
 Rem Ulanov: The Transitional Variant, memoir of a T-44 test driver, at battlefield.ru

Xe tăng hạng trung Liên Xô
Xe tăng Liên Xô giai đoạn Chiến tranh thế giới thứ hai
Xe tăng hạng trung trong Chiến tranh Lạnh


title: Động cơ tuốc bin trục

text:
Động cơ tuốc bin trục (tiếng Anh - Turboshaft engine, viết tắt - TurboShaft; tiếng Nga - Турбовальный двигатель, viết tắt - ТВаД) là một dạng của động cơ phản lực không khí (Jet engine, Воздушно-реактивный двигатель) có máy nén, tạo ra lực nâng nhờ cánh quạt rộng. Động cơ tuốc bin trục không tạo ra lực đẩy nhờ khí phụt ra ngoài mà tạo lực đẩy gián tiếp (hay có thể hiểu là lực nâng) bằng cách tạo ra mô-men quay thông qua hộp truyền chuyển động, đổi góc quay, tạo lực nâng chủ yếu nhờ cánh quạt rộng nhằm tối ưu hóa để sản xuất năng lượng trục, chứ không phải là lực đẩy phản lực.

Động cơ tuốc bin trục có nhiều điểm tương đồng với động cơ tuốc bin phản lực (TurboJet) và động cơ phản lực cánh quạt (TurboProp).

Động cơ tuốc bin trục thường được sử dụng nhiều trong các máy bay trực thăng, tàu thuyền, tàu đệm khí, xe tăng, thủy phi cơ v.v.

Tham khảo

http://en.wikipedia.org/wiki/Turboshaft
http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_tr%E1%BB%B1c_th%C4%83ng

Liên kết ngoài
Máy bay trực thăng hoạt động như thế nào?
Hiểu về "động cơ phản lực-cánh quạt"

Xem thêm
Động cơ phản lực (reaction engine)
Động cơ phản lực không khí (jet engine)
Động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt (turbofan engine)
Động cơ tuốc bin cánh quạt (turboprop engine)
Động cơ tuốc bin phản lực (turbojet engine)
Động cơ tuốc bin khí (gas turbine engine)
Máy bay phản lực (jet aircraft)

Động cơ tuốc bin trục
Động cơ phản lực không khí
Động cơ phản lực
Động cơ máy bay
Động cơ tuốc bin khí