title: Mikhail Ivanovich Glinka

text:
Mikhail Ivanovich Glinka () ( tại Novospasskoye, Smolensk, Nga -  tại Berlin, Đức) là nhà soạn nhạc nổi tiểng người Nga, người góp phần rất lớn trong việc xây dựng nền âm nhạc kinh điển của Nga, đồng thời còn là nhà soạn nhạc đầu tiên cua Nga được thế giới công nhận. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là vở opera Ivan Susanin và vở opera tráng ca-thần thoại Ruslan và Lyudmila.

Thân thế sự nghiệp
Mikhail Glinka sinh ra trong một gia đình điền chủ giàu có. Khi còn nhỏ, Glinka tỏ rõ năng khiếu âm nhạc. Cậu bé Glinka đã theo học và chơi violin và cả piano trong gia đình mình. Sau khi chuyển về Sankt Peterburg vào năm 1817, Glinka theo học với một số thầy giáo về âm nhạc như John Field, M. Mayer, sau đó tiếp tục học tại Berlin, thù đô nước Đức, để nâng cao kiến thức về lý thuyết âm nhạc. Trong các năm 1824-1828, ông làm việc tại Bộ Giao thông Nga, đồng thời biểu diễn nhiều chương trình đơn ca với tư cách là một ca sĩ không chuyên. Từ năm 1828, nhà soạn nhạc tương lai của nước Nga Sa hoàng bắt đầu học một cách nghiêm chỉnh về môn sáng tác với thầy Zamboni. Từ năm 1830 đến 1834, Glinka sống tại Ý, Anh, Đức. Khi cư ngụ tại Ý (cụ thể là tại Milano), ông đã nảy ý định viết một vở opera đậm chất Nga, nên đã đến Viên và Berlin học thêm về sáng tác với ông thầy Sigfried Dehn. Trở về Sankt Peterburg, nhà soạn nhạc Nga đã sáng tác vở opera nổi tiếng Ivan Susanin. Lúc đầu tác phẩm này có tên gọi Cuộc đời vì Nga hoàng. Vở opera đã được dàn dựng và biểu diễn thành công vào năm 1836. Năm 1837, ông lãnh chức nhạc trưởng của Đội nhạc Hoàng gia Nga cho đến năm 1839. 3 năm sau khi từ chức, ông sáng tác vở opera thứ hai Ruslan và Lyudmila. Cuối đời ông sông và sáng tác âm nhạc chủ yếu ở nước ngoài. Tháng 4 năm 1956, nhà soạn nhạc đầu tiên của Nga được thế giới công nhận chuyển tới Berlin và tạ thế một năm sau đó tại thủ đô nước Đức. Ông được mai táng tại quê hương nước Nga của mình (tại Sankt Peterburg).

Phong cách sáng tác
Có thể nói sự ra đời của vở opera Ivan Susanin đã khai sinh nền âm nhạc kinh điển của Nga. Glinka là người khai sáng những thể loại chủ yếu của âm nhạc chuyên nghiệp Nga. Vở opera tráng ca-thần thoại Ruslan và Lyudmila đã vạch ra con đường phát triển của nghệ thuật opera Nga. Những tuyệt tác của ông như các romance Tôi nhớ phút giây diệu kỳ, Làn gió nhẹ trong đêm,... trở thành các khuôn mẫu kinh điển cho viêc thể hiện những hình tượng láng mạn, thơ mộng trong âm nhạc. Nhưng tác phẩm cho dàn nhạc (cùng với các overture của các vở opera nói trên) như Vales fantasie, Capriccio brillante, các bản overture Điệu Hota vùng Aragon, Đêm ở Madrid, và bản Kamarinskaya là các tác phẩm có vai trò quan trọng trong việc hình thành nên giao hưởng cua Nga. Glinka đã thâu tóm tinh hoa của các nhà soạn nhạc Nga đi trước và mở ra một giai đoạn phát triển không chỉ âm nhạc Nga mà còn là toàn nền nghệ thuât Nga.

Các tác phẩm
Các vở opera Ivan Susanin(1836), Ruslan và Lyudmila(1842), giao hưởng dựa trên 2 chủ đề nhạc Nga(1834, được V.Shebalin hoàn thành và xuất bản năm 1948), Valse fantasie(1839-1856), Điệu Hota vùng Aragon(bản overture Tây Ban Nha số 1, năm 1845), Đêm ở Madird(Những hổi ]cs về đêm hè ở Madrid, overture Tay Ban Nha số 2, 1851), Kamarinskaya(fantasia dựa trên 2 chủ đề ca khúc Nga-chủ đề nhạc hôn lễ và nhảy múa, 1848) và các tác phẩm khác cho dàn nhạc, Septet (1822-1826), Sextet(1832), hai bản tứ tấu(1822-1826, 1830), Tam tấu bi thươngcho piano, clarinet và bassoon(1832), sonata cho viola và piano(1825-1828), những khúc nhạc cho piano: norturne, biến tấu, mazurka, valse, polka..., khoảng 80 romance, hòa ca thanh nhạc hợp xướng và dàn nhạc, etude cho pianovaf những bài luyện giọng hát, bản ghi 17 điệu dân ca Tay Ban Nha, những bản cải biên dân ca, sách dạy hát, những ghi chép dẫn giải về phối khí.

Nhạc mẫu

Tham khảo
Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phô thông, Vũ Tự Lân, xuất bản năm 2007.
Brown, David (1974). Mikhail Glinka, a biographical and critical study, Oxford University Press.
Glinka Mikhail Ivanovich, biographic encyclopedia, in Russian on biografija.ru
Knowles, John Paine (Ed.), Theodore Thomas, and Karl Klauser (1891). Famous Composers and Their Works, J.B. Millet Company.
Taruskin, Richard, "Glinka, Mikhail" in The New Grove Dictionary of Opera, (Ed.) Stanley Sadie (London, 1992) ISBN 0-333-73432-7

Chú thích

Liên kết ngoài

 14 pieces by Michail Ivanovič Glinka (Mazurkas, Valses, Variations etc.)
 Mikhail Ivanovich Glinka: Ruslan and Ludmila - Overture
Danh sách tác phẩm
Bản thu bằng máy quay nhạc của một tác phẩm của Glinka
Glinka — the author of Russian national anthem  by K.Kovalev
Chamber Music Sound-bites & Short biography
Turgenev và Glinka  (với bản nhạc mẫu)

Sinh năm 1804
Mất năm 1857
Nhà soạn nhạc Nga
Nhà soạn nhạc opera
Người Nga thế kỷ 19


title: Animals United

text:
Hiệp hội động vật hay Vương quốc thú (tựa tiếng Đức: Konferenz der Tiere và tựa tiếng Anh: Animals United) là bộ phim hoạt hình 3D năm 2010 của Đức, nó cũng có một chút sự hợp tác của Mỹ. Phim dựa theo một tác phẩm năm 1949 có cùng tên của nhà văn Đức Erich Kästner.

Nội dung
Ở châu Phi, tại một hoang mạc rộng lớn, các con thú đang sống một cuộc sống yên vui thì bỗng nhiên có một người tỷ phú đến đây, ông bỏ tiền ra xây dựng một khu du lịch xinh đẹp nằm xa hoang mạc nhưng lại nằm gần nguồn nước của một con sông nhỏ. Con sông này trước giờ luôn chảy ngang qua hoang mạc cho các con thú uống nước, nhưng vốn tính tham lam nên ông tỷ phú chiếm dụng luôn nguồn nước như là của riêng mình để phục vụ khách du lịch, bỏ lại cho các con thú một con sông khô cằn y như hạn hán. Tất cả các loài thú vô cùng tức giận, chúng quyết định hợp tác với nhau lấy lại nguồn nước cho bằng được, không những chỉ có thú châu Phi mà nhiều con thú nước ngoài cũng tham gia vào vụ này.

Diễn viên lồng tiếng Đức
Ralf Schmitz - Meerkat Billy
Thomas Fritsch - Sư tử Sokrates
Bastian Pastewka - Voi Angie
Bianca Krahl - Hươu cao cổ Gisela
Margot Rothweiler - Rùa Winifred
Peter Gröger - Rùa Winston
Constantin von Jascheroff - Meerkat Bonnie
Nicola Devico Mamone - Trâu rừng Chino
Christoph Maria Herbst - Gà trống Charles
Oliver Kalkofe - Ông Smith
Frank Schaff - Meerkat Junior
Tilo Schmitz - Tê giác Biggie

Diễn viên lồng tiếng Mỹ
 James Corden - Meerkat Billy
 Stephen Fry - Sư tử Socrates
 Joanna Lumley - Hươu cao cổ Giselle
 Dawn French - Voi Angie
 Jim Broadbent - Rùa Winston
 Vanessa Redgrave - Rùa Winifred
 Billie Piper - Meerkat Bonnie, vợ Billy
 Andy Serkis - Gà trống Charles
 Jason Donovan - Kangaroo Toby
 Omid Djalili - Bongo
 Mischa Goodman - Junior, con trai Billy và Bonnie
 Bella Hudson - Gấu Bắc Cực Sushi
 Oliver Green - Gấu túi Ken
 Jason Griffith - Tinh tinh Toto
 Sean Schemmel - Tê giác Biggie
 Marc Thompson - Trâu rừng Chino
 Pete Zarustica - Smiley, quỷ Tasmania

Chú thích và tham khảo
 Animals United tại Internet Movie Database
 Animals United tại Big Cartoon DataBase
 Animals United tại Rotten Tomatoes

Tham khảo

Phim năm 2010
Phim tiếng Đức
Phim hoạt hình Đức
Phim 3D
Phim hài Đức
Phim hài hoạt hình
Phim phiêu lưu Đức
Phim hoạt hình phiêu lưu
Phim thiếu nhi Đức
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim dựa theo tác phẩm của Erich Kästner
Phim hãng Constantin Film
Phim 3D năm 2010
Phim hoạt hình máy tính
Phim tưởng tượng dành cho trẻ em
Phim Đức
Phim hoạt hình máy tính năm 2010
Phim về động vật
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim dựa theo sách thiếu nhi


title: Danh sách dân tộc Việt Nam theo số dân

text:
Dưới đây là dân số cả nước Việt Nam tại thời điểm 1 tháng 4 năm 2019 phân theo dân tộc. Tại thời điểm này dân số Việt Nam có 96.208.984 người, trong đó có 54 dân tộc và người nước ngoài cùng sinh sống.

Danh sách các dân tộc

Xem thêm
 Nguồn gốc các dân tộc Việt Nam
 Luật tục của dân tộc thiểu số Việt Nam
 Các sắc tộc Thái

Tham khảo

Liên kết ngoài

Văn hóa Việt Nam
Lịch sử Việt Nam


title: Aram Khachaturian

text:
Aram Ilyich Khachaturian ((; ), 1903-1978) là nhà soạn nhạc người Armenia-Liên Xô. Ông đã để lại tác phẩm nổi tiếng: vũ kịch Spartacus, vũ khúc Múa kiếm. Ông là một trong những gương mặt quan trọng của nền âm nhạc Liên Xô thế kỉ XX. Ông được phong hàm giáo sư âm nhạc năm 1950, danh hiệu Anh hùng Lao động XHCN (1973), được trao tặng Huân chương Lenin (các năm 1939, 1963, 1973)...

Cuộc đời và sự nghiệp
Aram Khachturian sinh ra trong gia đình có bố là một nông dân và là một người thợ đóng sách. Từ nhỏ, Khachaturian rất yêu âm nhạc, nhưng đã 19 tuổi rồi mà ông vẫn chưa hề biết đến một nốt nhạc nào cả, chưa hề đến rạp hát và cũng như chưa hề nghe nhạc giao hưởng. Nhưng may mắn thay, những nền dân ca phong phú, đặc biệt là các bài dân ca thành thị đã bù đắp cho nhà soạn nhạc tương lai sự thiếu sót này. Năm 1921, Khachaturian đến thủ đô Moskva đề học khoa toán lý của tường đại học rồi theo lớp học violin ở trường trung cấp âm nhạc Gnessin. Nhờ có năng khiếu về âm nhạc, ông được hướng dẫn thêm về môn sáng tác. Sau tốt nghiệp trung cấp, ông vào Nhạc viện Moskva, học thầy Miaskovsky và Valissenko. Những tác phẩm đầu tiên trong đời đã được sáng tác trong thời kì này như tam tấu cho piano, clarinet và cello. Các tác phẩm này được Sergei Sergeyevich Prokofiev, một nhà soạn nhạc có tiếng của Nga-Liên Xô lúc bấy giờ, đề ý đến và giới thiệu tại Paris. Tiếp bước các tác phẩm đó là bản giao hưởng số 1, tác phẩm tốt nghiệp của Khachaturian. Nó được trình diễn lần đầu tiên rất thành công. Đó là vào tháng 4 năm 1936. Nhưng bản concerto số 1 dành cho piano và dàn nhạc được trình diễn cùng năm đó còn trên cả thành công. Năm 1950, Aram Khachaturian bắt đầu đi giảng dạy tại Học viện Gnessin và chính ngôi trường cũ, Nhạc viện Moskva. Đông thời, ông còn chỉ huy dàn nhạc giới thiệu các tác phẩm cua chính mình. Ông sang Ý, Anh, các nước Mỹ Latin... để làm việc đó. Chiến tranh thê giới thứ hai bùng nổ, bên cạnh các tác phẩm quy mô lớn, ông dành thời gian để sáng tác ca khúc, hành khúc chiến binh và âm nhạc cho sân khấu(thuộc thể loại này phải kể tới nhạc cho vở Chuông đồng hồ điện Kremli của N. Pogodin). Năm 1942, nhà soạn nhạc Xô viết này bắt đầu viết vũ kịch Gayane. Sau chiến tranh, Khachaturian viết bản concerto cho cello và dàn nhạc, giao hưởng thơ Ngày hội và một số tác phẩm khác. Vũ kịch Spartacus, một trong những tác phẩm được sáng tác trong giai đoạn này, được dư luận đánh giá rất cao, coi đó là một kiệt tác. Với tác phẩm nổi tiếng nay, năm 1959, Aram Khachaturian vinh dự nhận giải thưởng Lenin. Danh tiếng của ông lan khắp châu Âu nhờ bản concerto cho piano, cho violin và vũ khúc Múa kiếm, tổ khúc nổi tiếng nhất dựa trên vở ballet Gayane. Ngoài sáng tác, Nhạc sĩ người Liên Xô còn là một nhạc trưởng và là một nhà giáo dục âm nhạc.

Phong cách sáng tác
Âm nhạc của Aram Khachaturian phong phú về màu sắc, kết hợp được tính độc đáo của riêng ông với âm hưởng và tiết tấu của nghệ thuật dân gian Armenie (một phần với âm nhạc dân gian của các dân tộc khác vùng Kavkaz và ngoại Kavkaz), có sức sống mãnh liệt và trí tưởng tượng sáng tạo phong phú.

Các tác phẩm
Các vở ballet (vũ khúc) Hạnh phúc(1939), Gayane (1942-1957), Spartacus (1954-1956), 3 giao hưởng (1934, 1943, 1947), 3 tổ khúc dựa trên nhạc của Gayane (1943), tổ khúc dựa trên nhạc phim Cuộc chiến ở Stalingrad (1949), 3 tổ khúc dựa trên nhạc của vở Spartacus (1949) và rất nhiều tác phẩm dành cho dàn nhạc, những bản concerto cho piano, violin, cello và dàn nhạc, những hòa tấu thính phòng gồm tứ tấu, tam tấu, sonata cho violin và piano, những tác phẩm cho phim,...

Chú thích

Tham khảo
Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phổ thông, Vũ Tự Lân, xuất bản năm 2007

Virtual Museum of Aram Khachaturian
NPR report including many audio examples of his Sabre Dance
Music composed by Khachaturian
Aram Khachaturian's Gravesite
Aram Khachaturian International Competition

Liên kết ngoài
 Tác phẩm Sabre Dance của Aram Khachaturian

Nhà soạn nhạc
Người Armenia
Nghệ sĩ nhân dân Liên Xô
Nhà soạn nhạc Liên Xô
Sinh năm 1903
Mất năm 1978
Đảng viên Đảng Cộng sản Liên Xô
Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa
Nhà soạn nhạc kịch múa


title: Na Hye-sok

text:
Na Hye-sok (Hangul:나혜석, hanja:羅蕙錫, 18 tháng 4 năm 1896 - 10 tháng 12 năm 1948) là một nghệ sĩ, thi sĩ, nhà cách mạng và nhà hoạt động vì nữ quyền người Triều Tiên. Bà có bút hiệu là Jeongwol(정월 晶月 Tinh Nguyệt).

Tác phẩm
 Ly hôn cáo bạch thư (이혼고백서, 離婚告白書)
 Go on a honeymoon, the tomb of first love (첫사랑의 무덤으로 신혼여행을 가다)
 Gyunghee (경희)
 Jeongsun (정순)
 Kyonghui
 Na Hye-sok Jeonjip (나혜석전집, 羅蕙錫全集)
 Na Hye-sok Works Collection(나혜석 작품집)

Liên kết ngoài
 Times Weekender; Na Hye-Sok Lived Flamboyant Life to Tragic End. - Korea Times (Seoul, Korea) | HighBeam Research - FREE trial  (English)
 Creating new paradigms of womanhood in modern Korean literature: Na Hye-sok's "Kyonghui".(Critical Essay) - Korean Studies | HighBeam Research - FREE trial  (English)
 Most Feminine and Feminist  (English)
 羅蕙錫  (Japanese)

Tham khảo

Nhà hoạt động nữ quyền
Họa sĩ Hàn Quốc
Nhà báo Hàn Quốc
Nhà cách mạng Triều Tiên
Nhà điêu khắc Hàn Quốc
Nhà thơ Hàn Quốc
Nữ giới Triều Tiên
Họa sĩ Triều Tiên
Triết gia thế kỷ 20
Người Đế quốc Đại Hàn
Nữ nhà văn thế kỷ 20


title: Giao tranh tại Epuisay

text:
{{Infobox Military Conflict
| conflict = Giao chiến tại Epuisay
| partof = cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ
| image =
| caption =
| date = 17 tháng 12 năm 1870
| place = Epuisay và Sargé, Pháp
| result = Quân đội Đức chiếm được Epuisay, quân đội Pháp tiến hành triệt thoái.
| combatant1 =  Vương quốc Bayern
| combatant2 =  Pháp
| commander1 =  Tướng Von der Tann
| commander2 =  Tướng Antoine Chanzy <ref name="Daillynewstrang62">Daily News (London), Daily News, London, The war correspondence of the Daily news, 1870', trang 62</ref>
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 = 230 người bị bắt làm tù binh
}}

Giao tranh tại Epuisay là một hoạt động quân sự trong cuộc chiến tranh giữa Pháp và Đức trong các năm 1870 – 1871, đã diễn ra vào ngày 17 tháng 12 năm 1870, tại Epuisay, nơi hội tụ của các con đường từ Vendôme và Morée tới Saint-Calais (Pháp). Đây là một trận giao chiến giữa đạo quân tập hậu của Binh đoàn Loire thuộc quân đội Cộng hòa Pháp dưới quyền chỉ huy của tướng Antoine Chanzy với quân đội Đức, trong cuộc triệt thoái sau khi bị Quân đoàn X của Đức đánh bại trong trận Vendôme vào ngày 16 tháng 12 năm 1870. Dưới quyền chỉ huy của tướng Ludwig von der Tann, quân đội Đức đã đánh chiếm được Epuisay và bắt sống 230 tù binh.

Sau cuộc giao chiến tại Epuisay, Chanzy tiếp tục cuộc rút quân của mình, và cho đến ngày 21 tháng 12, quân của ông tiến vào Le Mans. Tới thời điểm này, Binh đoàn Loire sau hàng loạt thất bại đã suy sụp trầm trọng. Vào đầu tháng 1 năm 1871, Tổng tham mưu trưởng quân đội Phổ - Đức Helmuth Von Moltke Lớn đã xuống lệnh cho Binh đoàn thứ hai'' của Đức do Hoàng thân Friedrich Karl của Phổ chỉ huy tấn công Chanzy trong trận Le Mans – một thất bại thảm hại của quân đội Pháp.

Chú thích

Các trận đánh trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Trận đánh liên quan tới Bayern
Trận đánh liên quan tới Pháp
Xung đột năm 1870
Pháp năm 1870


title: Cửa khẩu Hữu Nghị

text:
Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị là một cửa khẩu quốc tế của Lạng Sơn, Việt Nam nằm trên biên giới Việt Nam - Trung Quốc, điểm nối tuyến đường cao tốc Nam Ninh - Hà Nội, là cầu nối quan trọng trong phát triển quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tại cửa khẩu Hữu Nghị, phía Việt Nam đã cắm cột mốc 1116 và phía Trung Quốc cắm cột mốc 1117, đây đều là các cột mốc cỡ lớn, có gắn Quốc huy của hai nước.

Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị là điểm đầu của Quốc lộ 1 thuộc vùng đất thị trấn Đồng Đăng, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam, cách thành phố Lạng Sơn 17 km về phía bắc, cách Hà Nội 171 km về phía đông bắc.

Tên gọi
Cửa khẩu Hữu Nghị (phía Trung Quốc có Hữu Nghị Quan (tiếng Trung Quốc: 友誼關) tương ứng tạo thành cặp Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị-Hữu Nghị Quan) thời phong kiến từng được gọi bằng các tên Lăng Quan, Đại Nam Quan, Giới Thủ Quan, Nam Quan. Năm 1953, cửa khẩu được đổi tên thành Mục Nam Quan. Đến năm 1965 thì đổi thành Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị như ngày nay.

Hoạt động
Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị hiện nay được điều hành bởi Trung tâm Quản lý cửa khẩu Hữu Nghị-Bảo Lâm thuộc Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng-Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn.

Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị là một điểm quan trọng trong tuyến hành lang kinh tế Nam Ninh-Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng theo thỏa thuận của lãnh đạo cấp cao hai nước Việt Nam-Trung Quốc về chủ trương xây dựng "hai hành lang, một vành đai kinh tế", vị trí quan trọng của tuyến hành lang kinh tế Nam Ninh-Singapore, đóng vai trò quan trọng trong mối quan hệ giữa Trung Quốc, Việt Nam với các nước ASEAN và ngược lại.

Hàng năm, qua lại cặp Cửa khẩu Hữu Nghị-Hữu Nghị Quan có trên 30 ngàn lượt phương tiện hàng hóa (chưa bao gồm các loại phương tiện vận tải khác thực hiện giao, nhận hàng hóa tại khu vực cửa khẩu) và có từ 40 đến 50 ngàn lượt phương tiện chuyển tải hành khách tại khu vực cửa khẩu. Trung bình mỗi năm Hải quan Lạng Sơn làm thủ tục cho khoảng 100.000 bộ tờ khai hàng hóa xuất nhập khẩu.

Quy hoạch xây dựng
Ban Quản lý khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng-Lạng Sơn, Ủy ban Nhân dân huyện Cao Lộc, Ủy ban Nhân dân thị trấn Đồng Đăng đã công bố công khai, xác định mốc giới quy hoạch xây dựng cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị ngoài thực địa.

Cửa khẩu Quốc tế Hữu Nghị được xây dựng trên diện tích 124ha bao gồm cột Km 0 Quốc lộ 1, Hành lang xuất nhập cảnh, Tòa nhà quản lý xuất nhập cảnh, Quốc môn, Khu giao dịch thương mại, Quảng trường trung tâm. Tổng mức đầu tư cho dự án này trên 789 tỷ đồng.

Tổng mặt bằng khu quy hoạch cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị được tổ chức thành hai khu vực chức năng là khu đối ngoại bao gồm đường giao thông 6 làn xe; khu trung tâm bố trí tập trung các công trình chính của cửa khẩu với hệ thống giao thông được tổ chức thành hai luồng riêng biệt dành cho luồng người xuất nhập cảnh và cho xuất nhập khẩu hàng hóa.

Các công trình lịch sử văn hóa trong cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị là quần thể tái hiện một số công trình lịch sử như Nhà xứ, Đền sinh từ, Giếng nước, Dinh quan tổng trấn, Đền quan trấn ải, mang những dấu ấn lịch sử nơi biên cương Việt Nam.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ải Nam Quan
Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn
Khu kinh tế cửa khẩu (Việt Nam)

Lạng Sơn
Biên giới Việt Nam-Trung Quốc
Giao thông ở Quảng Tây


title: Pulau Palawan

text:
Pulau Palawan (tiếng Anh: Pulau Palawan; ; tiếng Mã Lai: Pulau Palawan; tiếng Tamil: ), tức đảo Palawan, là một đảo nhỏ ngoài khơi phía tây nam bờ biển đảo Sentosa của Singapore. Đảo này nằm khoảng chừng đối diện với ga đường sắt một ray Bãi Biển thuộc hệ thống đường sắt một ray Sentosa Express. Diện tích của đảo là 0,4 hecta.

Tên gọi
Palawan rất có khả năng là biến thể của từ pahlawan trong tiếng Mã Lai, nghĩa là "vị anh hùng" hoặc "chiến binh". Trong quá khứ, thực thể này vốn dĩ là một rạn đá ngầm tên là Serembu Palawan (tiếng Anh: Palawan Reef). Serembu có thể là cách viết sai của danh từ terumbu ("đá ngầm") trong tiếng Mã Lai. Sau khi hoàn thành việc lấp đất tạo đảo thì người ta cũng đổi tên thực thể này thành Pulau Palawan.

Nhầm lẫn
Không nên nhầm lẫn Pulau Palawan với một đảo cát nhân tạo nhỏ hình chữ U nối với bãi biển Palawan trên đảo Sentosa bởi một chiếc cầu treo. Trên hòn đảo vô danh này có hai tháp quan sát và một biển thông báo với nội dung tự cho rằng đây là "điểm cực nam của châu Á lục địa".

Tham khảo

Đảo của Singapore
Quần đảo phía Nam


title: Đình Tân Thạch

text:
Đình Tân Thạch, trước có tên là đình Thạch Hồ, thuộc thôn Thạch Hồ, tổng Hòa Bình, trấn Vĩnh Tường, tỉnh Định Tường; nay thuộc ấp 9, xã Tân Thạch, huyện Châu Thành, cách trung tâm thành phố Bến Tre (Việt Nam) khoảng 12,5 km về hướng đông nam.

Lịch sử, kiến trúc

Ngôi đình được khởi công xây dựng vào năm 1841, do ông Nguyễn Quý Bằng hiến đất và vận động nhân dân tham gia đóng góp. Đình được xây dựng trong một khuôn viên rộng lớn với tổng diện tích hơn 7.600 m2, trong đó, diện tích mặt bằng của ngôi đình khoảng 1.250 m2. Theo thứ tự từ ngoài vào trong có:

Cổng tam quan xây bằng gạch, mái lợp ngói. Hai bên cổng ra vào có đắp nổi 2 câu đối bằng chữ Việt (do được xây dựng trong mấy năm gần đây):
Cân bằng phong vũ/ mang gió mùa biển cả/ ổn định xã Thạch Hồ,
Trợ sức thiên nhiên/ đem châu thổ sông Tiền/ đắp bồi vùng Rạch Miễu.

Trước sân đình có bức bình phong bằng đá cao khoảng 3 m, chạm nổi hình rồng và hổ theo mô típ "long bàn hổ cứ" (rồng cuộn hổ ngồi) để miêu tả thế đất chắc chắn bền vững, vừa tiện lợi cho việc phòng thủ giữ gìn, vừa phù hợp với việc phát triển phồn vinh, để lại cho con cháu muôn đời . Hai bên có hai câu đối bằng chữ Hán:
Hổ cứ sơn lâm phù xã tắcLong du nguyệt điện tráng sơn hà''.

Bên trái của bức bình phong là miếu thờ Sơn quân, bên trong thờ thần Hổ (được xem như vị thần hộ vệ, giữ cửa, ngăn chặn tà ma). Bên phải của bức bình phong là miếu thờ thần Thổ địa và thần Hà bá, bên trong có bài vị ghi "Long thần Thổ địa, Hà bá thủy quan tôn thần". Đây là hai vị thần, một vị cai quản đất đai, một vị cai quản vùng sông nước. Đặc biệt trong miếu còn thờ 3 hòn đá, thể hiện tín ngưỡng thờ Neak Tà (tức ông Tà) của người Khmer bản địa, thể hiện sự giao lưu và tiếp biến văn hóa của lưu dân Việt khi đến định cư nơi vùng đất mới.

Đình có cấu trúc hình chữ "tam" (三) liền mái, trụ vững chắc trên nền móng kè đá xanh với những hàng cột được dựng bằng gỗ lim. Mái đình lợp ngói âm dương, trên có trang trí hình lưỡng long tranh châu, cá hóa long và bát tiên. Nền đình lót gạch tàu, các cột, kèo, đòn tay được kết dính với nhau bằng kỹ thuật mộng chốt. Khu vực chính của đình gồm có 3 gian là: võ ca, võ quy và chính điện được xây dựng liền nhau.

-Võ ca là một gian trống trải với 3 căn, 2 chái. Đây là nơi diễn ra hoạt động xây chầu, hát chầu (hát bội) vào các dịp lễ Kỳ yên.
-Võ quy gồm 5 căn, 2 chái, các thanh xà ngang được nối xuyên qua từng đôi cột cái với nhau (kiểu nhà xuyên trính), dùng làm nơi hành lễ tế thần.
-Chính điện là tòa nhà trung tâm của đình, được xây theo kiểu nhà 3 căn, 2 chái rộng rãi. Phía trước gian chính điện, trên bàn thờ bên phải có hai bài vị ghi: "Nam Hải Cự Tộc Ngọc Lân Thần" và "Thủy Đức nương nương", còn bàn thờ bên trái có 2 bài vị ghi: "Chúa Xứ Thánh Mẫu nương nương" và "Thái giám Bạch mã mộc trụ ngũ phương tôn thần". Giữa nhà chính điện thờ Quốc tổ Hùng Vương, kế đến là tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Gian cuối cùng có khánh thờ thần Thành hoàng (vị thần được chính trong đình) được sơn son thiếp vàng. Bên trái và phải có các bàn thờ: Tả ban, Hữu ban, Tiền hiền, Hậu hiền, Đông trù tư mệnh thủ thần quân.

Nối liền với chính điện còn có nhà trù (nhà bếp) và nhà tiền vãng. Trong nhà tiền vãng có 3 khánh thờ, để thờ các bậc "tiền hiền khai khẩn, hậu hiền khai cơ".

Hiện vật quý

Ngoài giá trị là một ngôi đình cổ (xây năm 1841), hiện trong đình cũng còn lưu giữ nhiều hiện vật quý, đáng kể có:
-6 đạo sắc phong thần của triều đình nhà Nguyễn, trong đó có 4 đạo sắc phong thời Thiệu Trị ngũ niên (1845), và đạo 2 sắc phong thời Tự Đức tam niên (1850).
-4 bộ lư mắt tre.
-7 lư trầm bằng đồng thau.
-13 bức hoành phi được chạm nổi, sơn son thếp vàng độc đáo.
-13 bao lam thành vọng bằng gỗ, được trang trí trên cột chính ở gian võ ca, võ quy và chính điện. Các hiện vật này có những niên đại khác nhau do đình đã qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa. Nhưng tất cả đều được sơn son thếp vàng, chạm trổ công phu, thể hiện tài năng của các nghệ nhân thời bấy giờ.

Nhìn chung, các bức hoành phi, câu đối...trong đình đều có nội dung ca ngợi công đức của thần Thành hoàng và thể hiện tấm lòng ngưỡng vọng của người dân đối thần.

Ngày 28/12/2001, Bộ Văn hóa-Thông tin đã ký quyết định số 52/2001/QĐ-BVHTT công nhận Đình Tân Thạch là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia.

Hằng năm, lễ Kỳ yên ở đình Tân Thạch được tổ chức một lần vào trung tuần tháng 7 âm lịch với quy mô lớn và trang trọng .

Chú thích

Nguồn tham khảo

Tân Thạch
Châu Thành, Bến Tre


title: Hydrornis

text:
Hydrornis là một chi trong họ Đuôi cụt Pittidae. Chi này gồm 13 loài, được tìm thấy ở Đông Nam Á. Chi này trước đây được gộp vào chi lớn hơn Pitta, nhưng một nghiên cứu năm 2006 đã tách họ Đuôi cụt thành 3 chi.

Các loài
 Hydrornis baudii (đồng nghĩa: Pitta baudii): Đuôi cụt đầu lam
 Hydrornis caeruleus (đồng nghĩa: Pitta caerulea): Đuôi cụt lớn
 Hydrornis cyaneus (đồng nghĩa: Pitta cyanea): Đuôi cụt đầu đỏ hay đuôi cụt lam
 Hydrornis elliotii (đồng nghĩa: Pitta elliotii): Đuôi cụt bụng vằn
 Hydrornis guajanus (đồng nghĩa: Pitta guajana): Đuôi cụt sọc Java
 Hydrornis gurneyi (đồng nghĩa: Pitta gurneyi): Đuôi cụt Gurney
 Hydrornis irena: Đuôi cụt sọc Malaya. Tách ra từ Pitta guajana theo Rheindt & Eaton (2010)
 Hydrornis nipalensis (đồng nghĩa: Pitta nipalensis): Đuôi cụt gáy xanh
 Hydrornis oatesi (đồng nghĩa: Pitta oatesi): Đuôi cụt đầu hung hay đuôi cụt gáy bạc
 Hydrornis phayrei (đồng nghĩa: Pitta phayrei): Đuôi cụt nâu hay đuôi cụt có tai
 Hydrornis schneideri (đồng nghĩa: Pitta schneideri): Đuôi cụt Schneider
 Hydrornis schwaneri: Đuôi cụt sọc Borneo. Tách ra từ Pitta guajana theo Rheindt & Eaton (2010)
 Hydrornis soror (đồng nghĩa: Pitta soror): Đuôi cụt đầu xám hay đuôi cụt phao câu lam

Chú thích

Tham khảo

Danh sách các chi chim
Hydrornis


title: Pitta

text:
Pitta là một chi chim trong họ Đuôi cụt (Pittidae). Chi này có 14 loài. Chi này trước đây chứa cả các loài hiện nay coi là thuộc về 2 chi Erythropitta và Hydrornis, do một nghiên cứu năm 2009 đã chia họ Pittidae thành 3 chi riêng biệt.

Các loài
 Pitta anerythra: Đuôi cụt mặt đen
 Pitta angolensis: Đuôi cụt châu Phi
 Pitta brachyura: Đuôi cụt Ấn Độ
 Pitta elegans: Đuôi cụt Elegant
 Pitta iris: Đuôi cụt cầu vồng
 Pitta maxima: Đuôi cụt ngực ngà
 Pitta megarhyncha: Đuôi cụt rừng đước
 Pitta moluccensis: Đuôi cụt cánh xanh
 Pitta nympha: Đuôi cụt bụng đỏ hay đuôi cụt tiên
 Pitta reichenowi: Đuôi cụt ngực lục
 Pitta sordida: Đuôi cụt đầu đen hay đuôi cụt mào
 Pitta steerii: Đuôi cụt ngực thiên thanh
 Pitta superba: Đuôi cụt to
 Pitta versicolor: Đuôi cụt ồn ào

Chú thích

Tham khảo

Danh sách các chi chim


title: Băng huyết

text:
Băng huyết là chứng chảy máu tử cung hoặc chảy máu tại đường sinh dục nữ một cách bất thường, đặc biệt khi việc chảy máu xảy ra vào giai đoạn giữa của chu kỳ kinh nguyệt, tức là chảy máu ở bộ phận sinh dục không xảy ra vào thời điểm của ngày chảy máu kinh.

Cần phân biệt băng huyết với rong kinh - hiện tượng chảy máu kinh ở mức độ cao bất thường và kéo dài hơn bình thường.

Một số phụ nữ từng gặp tình trạng đau bụng cấp tính ở giữa chu kì kinh nguyệt, xảy ra vào khoảng thời gian rụng trứng (tiếng Đức gọi là Mittelschmerz, nghĩa là "đau bụng giữa kì"). Việc đau bụng cũng có thể xảy ra vào thời gian ra kinh (gọi là đau bụng kinh). Thuật ngữ chảy máu kinh chọc thủng (breakthrough bleeding hay breakthrough spotting) thường được dùng để ám chỉ trường hợp băng huyết do sử dụng các biện pháp tránh thai bằng nội tiết tố, như trong một số loại vòng tránh thai hay thuốc tránh thai dùng qua đường miệng, trong trường hợp này việc chảy máu không xảy ra vào thời điểm được đoán định sẽ chảy máu do sụt nội tiết hoặc trong bất kỳ thời điểm bất bình thường nào khác. Trong trường hợp việc chảy máu tiếp tục kéo dài trong ba tuần lễ kinh đầu tiên sau khi dùng thuốc, người dùng thường được khuyên nên sử dụng các liều thuốc chứa hàm lượng estrogen/progesterone cao hơn.

Băng huyết nghiêm trọng có thể dẫn đến tình trạng thiếu máu do thiếu sắt.

Nguyên nhân
Chảy máu đường sinh dục một cách bất thường giữa hai lần ra kinh có thể là kết quả của nhiều loại rối loạn khác nhau ở cơ quan sinh dục, tỉ như:

 Rối loạn chảy máu tử cung
 Lạc nội mạc tử cung
 Lạc nội mạc trong cơ tử cung
 Thai ngoài tử cung
 Mất cân bằng nội tiết tố
 Tăng sinh nội mạc tử cung
 Polyp
 Viêm nội mạc tử cung
 Viêm cổ tử cung
 Viêm âm đạo
 Chế độ ăn uống kích thích sản sinh ketosis, tỉ như chế độ ăn kiêng Atkins
 Việc sử dung các thuốc tránh thai chứa progestin, tỉ như Depo Provera
 Ung thư cổ tử cung
 Ung thư tử cung
 Ung thư âm đạo
 Ung thư nội mạc tử cung
 Ung thư ống dẫn trứng sơ cấp
 Ung thư buồng trứng
 U xơ tử cung
 Tử cung phình to kèm theo đa kinh
 Rụng trứng bất thường, nguyên nhân hay gặp là do hội chứng buồng trứng đa nang
 Mang thai (chảy máu sâu, thai ngoài tử cung, sẩy thai không hoàn toàn). Trong đó băng huyết sau khi sinh là một trong 5 tai biến sản khoa hay gặp nhất (nguy cơ cao nhất trong 24 giờ sau khi sinh) và là một nguyên nhân chính gây tử vong cho sản phụ.
 Bệnh truyền nhiễm qua đường sinh dục
 Bệnh Von Willebrand
 Viêm khung xương chậu
 Hội chứng buồng trứng đa nang
 Thay đổi trong việc dùng thuốc ngừa thai
 Chấn thương
 Lạm dụng tình dục hay hiếp dâm

Xem thêm
 Đa kinh kéo dài
 Kinh nguyệt
 Rong kinh

Chú thích

Liên kết ngoài

Rối loạn kinh nguyệt


title: Lý Vạn Khánh

text:
Lý Vạn Khánh (, ? – 1642), xước hiệu là Xạ tháp thiên, người An Hóa (có thuyết Duyên An), Thiểm Tây, từng tham dự đại hội Huỳnh Dương, thủ lĩnh khởi nghĩa nông dân cuối đời Minh, về sau quy thuận triều đình.

Quá trình hoạt động

Tham gia khởi nghĩa
Năm Sùng Trinh đầu tiên, ông tham gia phong trào khởi nghĩa nông dân ở Thiểm Tây, chuyển sang Sơn Tây, Kỳ Nam, Hà Bắc, vượt Hoàng Hà tàn hại Hà Nam, ra vào Hồ Quảng, Tứ Xuyên, quay về Vân Dương, vào Hưng An, cùng các thủ lĩnh khác bị vây khốn ở Xa Tương Hạp. Sau khi thoát hiểm, lại càng hung hăng.

Mùa xuân năm thứ 8 (1635), Vạn Khánh tham dự đại hội Huỳnh Dương, sau đó cùng Hứa Khả Biến giúp Mã Tiến Trung, "Hoành thiên vương" chống lại quan quân của Thiểm Tây. Ông ra vào Hà Nam, Hồ Quảng, là một trong những cánh nghĩa quân được gọi là Dự Sở thập ngũ gia.

Mùa xuân năm thứ 11 (1638), Lưu Quốc Năng, Trương Hiến Trung đầu hàng triều đình, 15 cánh nghĩa quân chỉ còn 13, thế lực yếu đi. Nhưng tổng đốc Hùng Văn Xán ngồi giữ Đức An, không thừa thắng đuổi đánh, nên bọn Vạn Khánh lại chấn hưng. Tháng 8, Mã Tiến Trung, Mã Quang Ngọc đại bại ở Đồng Quan. Tháng 9, nghĩa quân Vân, Tương đại bại ở Song Câu, La Nhữ Tài soái 9 doanh chạy đi Quân Châu, Vạn Khánh soái 3 doanh chạy đi Quang, Cố. Tháng 11, Nhữ Tài xin hàng, Lý Tự Thành cũng đại bại ở Quan Nội, thế lực nghĩa quân càng yếu. Ông nhờ Mã Sĩ Tú, Đỗ Ứng Kim cướp được tài sản của Tả Lương Ngọc, trở nên giàu mạnh, đóng trại ở Ma Thành, rồi dời đi Tín Dương.

Đầu hiệu triều đình
Tháng giêng năm thứ 12 (1639), Vạn Khánh thua trận, dời đi Ứng Sơn, Đức An. Gặp lúc thủ lĩnh nghĩa quân các nơi người chết, kẻ đầu hàng, còn lại thì trốn vào núi sâu hay bỏ chạy sang những nơi xa xôi thuộc Thiểm Tây hay Tứ Xuyên, khiến ông trở nên cô thế. Hùng Văn Xán lệnh cho Tả Lương Ngọc tấn công nghĩa quân ở Diêu Lương thuộc huyện Đường. Quan quân chia 3 doanh tiến vào Tam Sơn, bì tướng Vương Tu Chánh ham lợi bị giết, Văn Xán thu 2 doanh trở về, lệnh cho Lương Ngọc áp sát Nội Hương. Bọn Vạn Khánh ở gò Tứ Bình thành Xích Mi, dựa núi kết lũy xin hàng. Lương Ngọc không tin, bàn với Văn Xán, cất đại quân đến đánh, Lưu Quốc Năng cũng tham gia. Quan quân từ rừng Trương Gia, sông Thất Lý chia ra tấn công, nghĩa quân bỏ chạy. Lương Ngọc sai Quốc Năng đưa 20 kỵ binh dò xét, dụ hàng Vạn Khánh. Ông hứa bắt thủ lĩnh nghĩa quân Hứa Châu là Vu Nhữ Hổ mà về hàng, dưới thành Nội Hương giao ra 4000 người. Sĩ Tú, Ứng Kim thấy Tiến Trung, Vạn Khánh đã hàng thì sợ, cũng xin theo về. Có kẻ tên Lưu Hỷ Tài trong đêm đưa đầu "Thuận nghĩa vương" đến dâng. Tàn dư nghĩa quân lấy Hứa Khả Biến làm minh chủ, cùng bọn Hồ Khả Thụ đều hàng. Tháng 5, Hiến Trung, Nhữ Tài lại nổi dậy. Nhưng Vạn Khánh, Tiến Trung đã phân tán bộ hạ, không có ý khác. Ông nguyện tòng chinh lập công, được Quốc Năng cấp cho tiền bạc. Vạn Khánh nhận chức Phó tổng binh, cùng Quốc Năng giữ Vân Dương. Trong lúc bọn Hiến Trung làm cho Thục Trung đại loạn, địa giới Vân Dương không có việc gì.

Năm thứ 14 (1641), Hiến Trung hạ được Tương Dương, Vân Dương vẫn vững vàng.

Tháng giêng năm sau (1642), tổng đốc Uông Kiều Niên đánh dẹp nghĩa quân Lý Tự Thành, lấy Vạn Khánh đi theo. Đến Tương Thành, quan quân tan rã, nên phải chạy vào thành. Nghĩa quân vây đánh, giữ được 5 ngày thì thành vỡ, Kiều Niên tử trận, Tự Thành lấy cớ báo thù cho Vu Nhữ Hổ mà giết chết ông. Được tặng Đô đốc đồng tri, Vinh lộc đại phu, lập từ ở Tương Thành.

Tham khảo
 Minh sử

Chú thích

Khởi nghĩa cuối đời Minh
Người Thiểm Tây
Năm sinh thiếu
Mất năm 1642
Võ tướng nhà Minh


title: Cơ Khánh Phủ

text:
Cơ Khánh Phủ (chữ Hán: 姬慶父; ?-660 TCN) là công tử nước Lỗ, tham gia chính sự và tranh ngôi vua nước Lỗ nhưng cuối cùng thất bại.

Thân thế
Khánh Phủ là con trưởng của Lỗ Hoàn công – vua thứ 12 nước Lỗ và là anh của Lỗ Trang công – vua thứ 13 nước Lỗ. Tuy là con lớn nhất nhưng vì mẹ ông không phải là vợ chính của vua cha nên Khánh Phủ không được lập làm thế tử - ngôi vị này thuộc về người em thứ là Cơ Đồng, con của phu nhân Văn Khương, sau này trở thành Lỗ Trang công (từ năm 694 TCN).

Ngoài Lỗ Trang công, Khánh Phủ còn 2 người em nữa là công tử Thúc Nha và công tử Quý Hữu. Ông cùng cánh với Thúc Nha.

Tranh ngôi bất thành
Năm 662 TCN, Lỗ Trang công ốm nặng, Khánh Phủ muốn được truyền ngôi, bèn nói với Thúc Nha tới gặp Trang công tiến cử mình. Trang công hỏi nên lập ai làm vua thì Thúc Nha đề nghị cho Khánh Phủ vì Khánh Phủ đã trưởng thành. Nhưng sau đó Trang công theo ý kiến của Quý Hữu, vẫn lập con trưởng là Cơ Ban kế vị.

Lỗ Trang công mất, con là Cơ Ban lên nối ngôi. Khánh Phủ tư thông với chị dâu là Ai Khương – vợ chính của Lỗ Trang công. Hai người bàn nhau lập người con nhỏ của Lỗ Trang công và Thúc Khương (em gái Ai Khương) là công tử Khải còn ít tuổi lên ngôi, do đó Khánh Phủ dự định giết Cơ Ban.

Cơ Ban vừa lên ngôi được 2 tháng thì Khánh Phủ sai Lạc (người có tư thù với Cơ Ban) giết chết tại nhà mẹ đẻ là Đảng Thị.

Khánh Phủ lập công tử Khải làm vua Lỗ mới, tức là Lỗ Mẫn công, ông tự mình làm phụ chính. Công tử Quý Hữu vốn ủng hộ lập công tử Ban phải chạy sang nước Trần.

Khánh Phủ muốn tự mình làm vua, lại bàn với Ai Khương muốn cướp ngôi của Mẫn công. Ai Khương đồng tình. Năm 660 TCN, Khánh Phủ sai thủ hạ là Bốc Kỳ mang quân tập kích giết chết Lỗ Mẫn công tại cửa cung.

Công tử Quý Hữu nghe tin, vội từ nước Trần trở về nước Lỗ, đón công tử Thân (em của Cơ Ban, con thứ Lỗ Trang công) chạy sang nhà Chu bá cáo và cầu cứu.

Khánh Phủ tuy giết được Mẫn công nhưng bị người trong nước căm ghét và muốn giết, nên sợ hãi cùng Ai Khương bỏ chạy sang nước Cử.

Quý Hữu rước công tử Thân về nước Lỗ lập làm vua mới, tức là Lỗ Hi công.

Nước Cử đuổi công tử Khánh Phủ không dung nạp. Khánh Phủ nhờ công tử Ngư nước Lỗ xin hộ cho về nước, nhưng Quý Hữu không thuận. Khánh Phủ cùng đường phải thắt cổ tự vẫn. Không rõ khi đó Khánh Phủ bao nhiêu tuổi, chỉ biết ông sinh trước Lỗ Trang công (ra đời năm 706 TCN) và mất sau vua em 2 năm.

Không lâu sau Ai Khương bị chú là Tề Hoàn công bắt về nước Tề giết chết.

Hậu duệ
Tuy Khánh Phủ đã làm loạn nước Lỗ, nhưng dòng dõi của ông không bị tuyệt diệt. Sau khi lên ngôi, Lỗ Hi công phong cho con cháu Khánh Phủ ở đất Thành. Ông được truy tôn là Cung Trọng. Các thế hệ sau của ông trở thành Mạnh Tôn thị, cùng với con cháu của Quý Hữu và Thúc Nha là Quý Tôn thị và Thúc Tôn thị nắm quyền điều hành nước Lỗ, lấn át quyền hành của các vua Lỗ, được sử gọi là Tam Hoàn (3 chi con cháu Lỗ Hoàn công). Dòng họ Mạnh Tôn thị của Khánh Phủ truyền tất cả 11 đời, đến thời Lỗ Mục công thì bị tiêu diệt.

Xem thêm
Lỗ Trang công
Lỗ Mẫn công
Ai Khương
Lỗ Ban (vua)
Tam Hoàn

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Lỗ Chu công thế gia
 Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 2, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Nhân vật chính trị Xuân Thu
Thủ lĩnh Tam Hoàn
Năm sinh thiếu
Mất năm 660 TCN
Người tự sát
Nước Lỗ


title: Marian Rivera

text:
Marian Rivera Gracia-Dantes (sinh ngày 12 tháng 8 năm 1984) là nữ diễn viên, người mẫu mang hai quốc tịch Philippines và Tây Ban Nha được biết đến qua phim truyền hình MariMar (2007), Dyesebel (2008), Darna (2009), Amaya (2011) cùng nhiều bộ phim đạt doanh thu hơn 100 triệu peso PH như My Bestfriend's Girl Friend, You To Me Are Everything, Panday 2.

Cô cũng đã phát hành 2 album Marian Rivera Dance Hit và Retro Crazy vào năm 2008, ngay sau đó ca khúc Sabay Sabay tayo do Marian thể hiện đã đứng đầu Top 10 ca khúc mới hay nhất năm 2009 của Philippines.

Cô được Tổ chức Hoa hậu Hoàn vũ mời làm giám khảo tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2021 tổ chức ở Israel.

Tiểu sử
Marian Gracia Rivera sinh ra tại Madrid, Tây Ban Nha. Cha cô là Francisco Javier Gracia Alonso, người Tây Ban Nha, và mẹ là Amalia Rivera, người Philippines. Sau khi cha mẹ ly dị, mẹ cô đưa cô về Canvite, Philippines.

Marian tốt nghiệp ngành tâm lý học tại Đại học De La Salle University Dasmariñas. Cô bắt đầu gia nhập làng giải trí với việc tham gia đóng quảng cáo kem dưỡng da.

Đời tư
Từ năm 2009, Marian hẹn hò với bạn diễn Dingdong Dantes sau khi tham gia phim truyền hình Vũ điệu hoang dã.

Tháng 12 năm 2014 cặp đôi đã tổ chức đám cưới sau 5 năm hẹn hò. Tổng thống Philippines cũng là khách mời trong đám cưới.

Ngày 23 tháng 11 năm 2015, Marian và DingDong sinh con gái tên là Maria Letizia Gracia-Dantes (Zia). Ngày 16 tháng 4 năm 2019, vợ chồng cô chào đón cậu con trai Jose Sixto Gracia-Dantes IV (Ziggy).

Danh sách phim

Phim truyền hình

Phim điện ảnh

Giải thưởng và đề cử

<center>

Tham khảo

Liên kết ngoài

Marian Rivera trên GMANetwork.com

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên truyền hình Philippines
Nữ diễn viên truyền hình Tây Ban Nha
Nữ diễn viên điện ảnh Philippines
Nữ diễn viên điện ảnh Tây Ban Nha
Nữ người mẫu Philippines
Nữ người mẫu Tây Ban Nha
Nữ diễn viên thiếu nhi Philippines
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ ca sĩ Philippines
Người Tagalog


title: Quý tôn Tư

text:
Quý tôn Tư (chữ Hán: 季孫斯, ?-492 TCN), tức Quý Hoàn tử (季桓子), là vị tông chủ thứ sáu của Quý tôn thị, một trong Tam Hoàn của nước Lỗ dưới thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con Quý tôn Ý Như, thủ lĩnh thứ năm của họ Quý.

Sự nghiệp
Năm 505 TCN, Quý Tôn Ý Như chết. Gia thần Dương Hổ (陽虎) khống chế Quý tôn Tư, nắm hết quyền chính (kể cả tham gia chính sự nước Lỗ). Dương Hổ muốn diệt trừ Tam Hoàn, hợp mưu với gia thần họ Thúc là Công Sơn Bất Nhữu cùng nhau giết ba đại phu Tam Hoàn, định sẽ lập Thúc tôn Triếp lên thay họ Thúc, Quý Ngụ thay họ Quý còn mình thì thay họ Mạnh.
Gia thần họ Mạnh là Công Liễm Xử Phụ biết mưu của Dương Hổ, nói với Mạnh tôn Vô Kị (Mạnh Ý tử) nên phòng bị. Mạnh tôn Vô Kị mộ ba trăm tráng sĩ, giả làm gia nô để đề phòng.

Dương Hổ đưa Quý tôn Tư lên xe đi tế và định giết chết. Quý tôn Tư nhờ người lái xe là Lâm Sở nên trốn thoát sang họ Mạnh. Mạnh tôn Vô Kị đã đề phòng, sai quân ra đánh giết Dương Việt. Dương Hổ trở về, bắt Lỗ Định công và Thúc tôn Vũ thúc sang đánh họ Mạnh. Công Liễm Xử Phụ đem quân từ đất Thành ra cứu họ Mạnh, Dương Hổ thất bại, trốn sang nước Tề rồi lại sang nước Tấn.

Sau Tề Cảnh công dùng nữ nhạc dâng cho Lỗ Định công và Quý tôn Tư, hai người từng đó bắt đầu sa đọa, Khổng Tử can gián không được nên bỏ đi nước khác.

Năm 492 TCN, Quý tôn Tư bệnh nặng, khi đó vợ đích của ông đang mang thai; ông mới dặn riêng gia thần là Chính Thường: nếu Phu nhân sinh con trai thì tâu với quốc quân cho được nối nghiệp, còn nếu sinh con gái thì lấy Quý tôn Phì thế tập. Sau khi ông mất, vì phu nhân chưa sinh nên Phì (tức Khang tử) tự lên giữ chức. Đến khi phu nhân sinh con trai, Chính Thường bèn bế tới chầu Lỗ Ai công và nhắc với vua tờ di chúc, rồi trốn sang Vệ quốc (sợ Phì trả thù). Không lâu sau đứa bé bị thích khách giết hại ngay lúc vua sai người tới thăm xét, kẻ sát nhân sau đó bị hành hình còn Chính Thường không chịu về nước nữa.

Xem thêm
Lỗ (nước)
Tam Hoàn
Quý tôn Phì
Quý tôn Ý Như
Dương Hổ

Tham khảo
Xuân Thu Tả thị truyện
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên
Lỗ Chu công thế gia

Chú thích

Thủ lĩnh Tam Hoàn
Nhân vật chính trị Xuân Thu
Năm sinh thiếu
Mất năm 492 TCN
Nhân vật quân sự Xuân Thu
Nước Lỗ


title: Hoàng Thùy

text:
Hoàng Thùy (tên thật Hoàng Thị Thùy, sinh ngày 15 tháng 3 năm 1992) là một Á hậu, Siêu Mẫu, và giám khảo chương trình người Việt Nam, từng đạt giải quán quân Vietnam’s Next Top Model 2011, Á hậu 1 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017, đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Hoàn vũ 2019 và lọt Top 20 chung cuộc, đồng thời là Á quân của chương trình Trời sinh một cặp 2022. Cô lọt Top 5000 người mẫu toàn cầu (tính đến tháng 8 năm 2022) của Fashion Model Directory, một trong những trang cơ sở dữ liệu trực tuyến về thời trang lớn nhất thế giới, là người mẫu Việt Nam đầu tiên và duy nhất cho đến hiện tại xuất hiện trên hai tạp chí danh tiếng của Anh như Elle, Grazia..

Tiểu sử
Hoàng Thùy sinh ra và lớn lên tại xã Trúc Lâm, huyện Tĩnh Gia (nay là phường Trúc Lâm, thị xã Nghi Sơn), tỉnh Thanh Hóa trong một gia đình có nhiều anh chị em. Cô có một người chị gái tên Hoàng Ngọc, từng tham gia Vietnam's Next Top Model 2010 nhưng không lọt vào Top 15 và một người em gái tên Hoàng Thị Linh, là thí sinh tham gia Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2019 nhưng dừng chân sớm và không lọt vào Top 60. Cô là một tín đồ Công giáo Việt Nam và từng hoạt động trong ca đoàn Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn.

Cô tốt nghiệp Trung học Phổ thông tại Trường Trung học phổ thông Tĩnh Gia I năm 2010. Năm 2011, Thùy tham gia mùa thứ hai của loạt chương trình truyền hình thực tế tìm kiếm người mẫu Vietnam's Next Top Model khi đang là sinh viên theo học tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, đánh dấu một bước quan trọng trong sự nghiệp người mẫu của cô.

Năm 2016, cô đăng ký theo học chuyên ngành thiết kế thời trang tại trường Đại học Mỹ thuật Luân Đôn.

Sự nghiệp

Năm 2011: Chiến thắng Vietnam's Next Top Model
Đầu tháng 10 năm 2011, Hoàng Thùy đăng kí tham gia sơ tuyển cuộc thi truyền hình thực tế tìm kiếm người mẫu Vietnam's Next Top Model mùa thứ hai và lọt vào Top 11 thí sinh xuất sắc nhất của vòng sơ khảo khu vực phía bắc. Chia sẻ với báo Công an nhân dân, cô cho biết mình chưa bao giờ có ý định trở thành người mẫu cho đến khi đã bước vào ngưỡng cửa đại học mặc dù sở hữu chiều cao lí tưởng từ khi còn bé, trước khi tham gia cuộc thi, cô cũng đã có một chút kinh nghiệm trên sàn diễn. Kết quả, sau 13 tuần và vượt qua hơn 2000 thí sinh, Hoàng Thùy xuất sắc giành được ngôi vị cao nhất của cuộc thi, đăng quang Vietnam's Next Top Model 2011.

Xuyên suốt quá trình phát sóng, cô được ban giám khảo và nhiều cá nhân trong giới chuyên môn đánh giá cao về khả năng và hình tượng của mình. Trước đêm chung kết, hoa hậu Ngọc Hân nhận xét Hoàng Thùy có một khuôn mặt lạ, góc cạnh, cá tính và chọn cô là người xứng đáng nhất để trở thành quán quân, người mẫu Võ Hoàng Yến cho biết cô đánh giá cao Hoàng Thùy ngay từ đầu và cho rằng Thùy xứng đáng chiến thắng tại mùa giải.

Năm 2015, trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Variety của Mỹ, siêu mẫu Tyra Banks, mẹ đẻ của loạt phiên bản Top Model nổi tiếng, đã chia sẻ rằng Hoàng Thùy được đích thân cô chọn làm quán quân của cuộc thi vì cô tin rằng Hoàng Thùy sẽ vươn xa ra thị trường quốc tế, theo Tyra, Thùy có một gương mặt chinh phục hoàn toàn cô và đã khiến cô yêu cầu ban tổ chức cung cấp toàn bộ video, hình ảnh của Thùy trong cuộc thi và cô đã xem chúng rất nhiều lần. Trước đó, cô cũng từng nhiều lần tiết lộ về quyết định chọn quán quân của mình với báo chí Việt Nam:

Năm 2012: Hoạt động sau Vietnam's Next Top Model
Tháng 2 năm 2012, cô cùng người mẫu Tuyết Lan đồng hành sang New York để tham gia casting cho các show diễn của những nhà thiết kế hàng đầu thế giới. Tại đây, Hoàng Thùy tham gia New York Couture Fashion Week, cô được chọn trình diễn cho ba show, đây được coi là bước đệm đầu tiên cho sự nghiệp của cô tại thị trường quốc tế.

Tháng 3, Hoàng Thùy đại diện Việt Nam tham gia Top Model of the World, một trong những cuộc thi người mẫu quốc tế hình thức đấu trường sắp đẹp lớn nhất thế giới tại thời điểm đó, diễn ra tại Berlin, Đức. Kết quả, cô dừng chân tại Top 15, nhận giải thưởng Best Catwalk. Sau cuộc thi, Thùy lọt vào danh sách mười siêu mẫu trẻ triển vọng của thế giới do tạp chí Top Model bình chọn.

Năm 2013: Chuyển mình với vai trò người mẫu quảng cáo
Ngày 11 tháng 1, Hoàng Thùy được vinh danh tại hạng mục Người mẫu xuất sắc nhất năm 2012 trong khuôn khổ lễ trao giải Best People Awards do tạp chí F tổ chức nhằm tôn vinh những thành quả và cống hiến to lớn của các nhà thiết kế cũng như người mẫu dành cho làng thời trang Việt Nam.

Năm 2013 đánh dấu bước chuyển mình của Hoàng Thùy với vai trò một người mẫu quảng cáo khi cô tham gia chiến dịch quảng bá Samsung Galaxy Note 3, một trong những sự kiện xúc tiến thương mại cốt lõi của Samsung nửa đầu thập niên 2010, với tư cách dẫn dắt then chốt (KOL). Ngoài đóng chính trong phim quảng cáo của sản phẩm, cô còn xuất hiện với vai trò vedette trong bộ sưu tập thời trang quảng bá cho Galaxy Note 3 của nhà thiết kế Đỗ Mạnh Cường.

Cuối tháng 12, Hoàng Thùy được trang báo điện tử ngoisao.net vinh danh ở hạng mục 5 gương mặt người mẫu thế hệ mới nổi bật nhất của năm cùng bốn người mẫu Thùy Dương, Tuyết Lan, Trang Khiếu và Minh Triệu.

Năm 2014: Khởi đầu sự nghiệp ngoài nước với Tuần lễ Thời trang Luân Đôn
Đầu năm 2014, Hoàng Thùy chuyển hướng tấn công các sàn diễn quốc tế, cô khởi đầu với Tuần lễ Thời trang Luân Đôn mùa thu đông và góp mặt trong các bộ sưu tập của nhiều nhà thiết kế nổi tiếng như Jean-Pierre Braganza, Haizhen Wang, tiêu biểu trong số đó là phần trình diễn đến từ thương hiệu Palmer Harding, với bộ sưu tập thời trang được cập nhật trực tiếp lên trang web chính của tạp chí Vogue danh tiếng hàng đầu nước Anh, và được phát lại trên chuyên mục thời trang của Fashion TV, một trong những kênh truyền hình về thời trang hàng đầu thế giới.

Cô tiếp tục tham gia trình diễn trong 3 show tại tuần lễ thời trang Xuân/Hè thuộc khuôn khổ London Fashion Week vào tháng 9, năm 2014. Kể từ đó, cô thường xuyên góp mặt tại các tuần lễ thời trang lớn như London Fashion Week, New York Fashion Week và Vietnam International Fashion Week. Cô lập thành tích người mẫu có số lần trình diễn vedette nhiều nhất tại Tuần lễ Thời trang Quốc tế Việt Nam 2014.

Đầu tháng 10, hình ảnh cô trong trang phục hiện đại kết hợp với nón lá được chụp làm lookbook cho bộ sưu tập của thương hiệu nổi tiếng Kokon to Zai sau đêm diễn cho thương hiệu tại Anh được chọn xuất hiện trên một số của tạp chí Ketchup MAG (Hồng Kông). Cuối năm, Hoàng Thùy được mời làm huấn luyện viên catwalk cho Fashionista Vietnam, cuộc thi dành cho tín đồ thời trang đầu tiên Việt Nam.

Năm 2015: Tuần lễ Thời trang Luân Đôn, Tuần lễ Thời trang New York và PRM Models
Năm 2015, Hoàng Thùy trở lại Hoa Kỳ để chinh phục loạt sự kiện tuần lễ thời trang quốc tế. Với sự trở lại lần này, cô ghi tên mình vào 7 show diễn của các nhà thiết kế nổi tiếng tại Mercedes-Benz Fashion Week thuộc khuôn khổ New York Fashion Week. Cuối tháng 5, cô được mời làm giám khảo tuyển chọn thí sinh cho Vietnam's Next Top Model mùa thứ 6.

Tháng 9 năm 2015, Hoàng Thùy đầu quân cho công ty quản lý người mẫu quốc tế PRM Models Agency tại Anh. Với sự giúp đỡ của công ty, Thùy đã tiếp tục casting và tham gia vào một số show diễn thuộc London Fashion Week 2015 sau đó. Ngày 8 tháng 12 năm 2015, cô trình diễn tại The Clothes Show, một chương trình nghệ thuật quy mô và lâu đời ở Anh. Đặc biệt, cô còn là chân dài châu Á duy nhất trong tổng số vỏn vẹn 30 người mẫu được chọn qua vòng casting gay gắt xuất hiện trong show diễn.

Nhằm công nhận những thành quả mà Quán quân Vietnam's Next Top Model đạt được trong nhiều năm, tạp chí Forbes Vietnam đã vinh danh Hoàng Thùy trong danh sách ba mươi nhân vật trẻ dưới 30 tuổi nổi bật và ảnh hưởng nhất của năm (Forbes 30 Under 30) được công bố vào ngày 2 tháng 2. Cô là người mẫu duy nhất có tên trong hạng mục của năm 2015 và tiếp tục giữ kỉ lục là anh tài hoạt động với tư cách người mẫu duy nhất góp mặt trong loạt danh sách cho đến hiện tại. Cùng năm, Hoàng Thùy nhận một đề cử cho giải thưởng Người mẫu xuất sắc nhất của năm của HTV Awards, sau vòng bình chọn của khán giả, cô lọt vào Top 3 và tranh giải cùng Thanh Hằng, Trang Khiếu. Chung cuộc giải thưởng thuộc về người mẫu Thanh Hằng.

Năm 2016: Tuần lễ Thời trang Luân Đôn và xuất hiện trên các tạp chí hàng đầu nước Anh
Đầu năm 2016, Hoàng Thùy quay trở lại Anh và góp mặt trong Pure London Fashion Show 2016, điểm đến thời trang quy tụ đến hơn 300 thương hiệu lớn nhỏ khác nhau và được coi là nơi quy tụ đông đảo nhất của giới mộ điệu Anh hàng năm. Tiếp sau đó cô tham gia tuần lễ thời trang London Fashion Week 2016 bằng sự góp mặt trong show diễn của nhà thiết kế Paul Costelloe.

Cô trở thành người mẫu Việt Nam đầu tiên xuất hiện trên hai trong số các tạp chí danh giá nhất nước Anh, Elle số tháng 1 và Grazia số đặc biệt.

Năm 2017: Huấn luyện viên tại The Face Vietnam và tham gia Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam
Tháng 2, 2017, Hoàng Thùy quay trở lại Luân Đôn để trình diễn cho Tuần lễ Thời trang Luân Đôn Thu/Đông 2017, tại đây cô được diễn cho 6 bộ sưu tập từ các nhà thiết kế và thương hiệu khác nhau, trong đó cô vinh dự được chọn làm First Face cho bộ sưu tập của nhà thiết kế Lama Jouni.

Sau khi quay về Việt Nam, Hoàng Thùy nhận lời mời trở thành một trong ba huấn luyện viên mùa thứ 2 chương trình The Face Vietnam, bên cạnh Lan Khuê và Minh Tú. Kết quả cuộc thi chiến thắng thuộc về thí sinh Nguyễn Bạch Tú Hảo, team Lan Khuê. Cuối năm 2017, Thùy tham gia cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam dưới hình thức truyền hình thực tế, chương trình Tôi là Hoa hậu Hoàn Vũ Việt Nam.

Năm 2018: Hoạt động sau Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam
Ngày 6 tháng 1 năm 2018, Hoàng Thùy đạt danh hiệu Á hậu 1 chung cuộc Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017 cùng với Á hậu 2 Mâu Thị Thanh Thủy, hoa hậu là H'Hen Niê đến từ Đắk Lắk. Với Người đẹp được yêu thích nhất, Best Catwalk Award, Best Face Award, Futurista Online, cô đồng thời trở thành thí sinh đạt nhiều giải thưởng nhất trong lịch sử cuộc thi.

Năm 2019: Đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Hoàn vũ
Tháng 2, 2019, Á hậu Hoàng Thùy được mời làm diễn giả cho một chương trình  ASEAN Youth Engagement Summit 2019 tại Philippines với chủ đề giới trẻ và những thay đổi của Asean trong thời đại mới. Tại đây người mẫu xứ Thanh đã không khỏi khiến khán giả và truyền thông Đông Nam Á bất ngờ bởi tài nói tiếng Anh lưu loát với hình thái cực kỳ tự tin và thân thiện.

Cuối tháng 4, Hoàng Thùy cùng Thanh Hằng trở thành đại sứ đồng hành cho tuần lễ thời trang quốc tế lớn nhất Việt Nam, Aquafina Vietnam International Fashion Week 2019.

Ngày 6 tháng 5, Hoàng Thùy được bổ nhiệm làm Miss Universe Vietnam 2019, chính thức được chọn làm đại diện Việt Nam tại Hoa hậu Hoàn vũ 2019. Ngày 16 tháng 5, Thùy xuất hiện trong chương trình School Tour 2019 của đài truyền hình VTV7 trong vai trò diễn giả truyền cảm hứng, trước đó cô cũng từng đến với Today's Voice Unitour 2018 do Đại học Sài Gòn tổ chức trong vai trò tương tự. Ngày 11 tháng 10, Hoàng Thùy tổ chức một show diễn thời trang nhỏ mang tên "We are enough" nhằm hướng đến và truyền cảm hứng cho các bệnh nhân ung thư. Tháng 10, cô được mời làm host và giám khảo cho chương trình truyền hình thực tế Tôi là Hoa hậu Hoàn Vũ Việt Nam nhằm tìm kiếm Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2019.

Ngày 25 tháng 11, cô bay sang Hoa Kỳ để tham dự cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2019. Đêm chung kết cuộc thi diễn ra vào ngày 9 tháng 12 tại thành phố Atlanta, tiểu bang Georgia.

Kết quả chung cuộc Hoàng Thùy lọt vào Top 20 khi là một trong 5 thí sinh xuất sắc nhất được ban giám khảo chọn ra từ khu vực Châu Phi - Châu Á Thái Bình Dương. Dù được đánh giá là có màn thể hiện tốt ở các vòng thi nhưng Hoàng Thùy lại dừng chân ở top 20 khiến khán giả tiếc nuối. Mặc dù vậy, với thành tích này, cô trở thành một trong ba đại diện Việt Nam hiếm hoi được xếp hạng tại Hoa hậu Hoàn vũ, bên cạnh Nguyễn Thùy Lâm vào năm 2008, H'Hen Niê vào năm 2018 và Nguyễn Trần Khánh Vân vào năm 2020. Ngoài ra, đây cũng là lần đầu tiên một đại diện Việt Nam được xếp hạng khi Hoa hậu Hoàn vũ được tổ chức tại Hoa Kỳ (các đại diện trước đó của Việt Nam là Lưu Thị Diễm Hương, Phạm Thị Hương và Nguyễn Thị Loan đều ra về mà không được xếp hạng). Hoàng Thùy cũng là đại diện Việt Nam đầu tiên mang danh hiệu Á hậu quốc gia được xếp hạng tại Hoa hậu Hoàn vũ. Trước đó, cả Nguyễn Thùy Lâm và H'Hen Niê và sau này là Nguyễn Trần Khánh Vân đều đến Hoa hậu Hoàn vũ với tư cách là Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam.

Năm 2020: Hoạt động sau Hoa hậu Hoàn vũ
Đầu năm 2020, Cô được trang Starmometer của Philippines xếp hạng vị trí thứ 96 trong Top 100 mỹ nhân đẹp nhất thế giới năm 2020.

Cuối năm 2020, Hoàng Thuỳ cùng  Minh Tú và Kiều Loan đảm nhiệm vai trò Mentor (huấn luyện viên) của cuộc thi Hoa hậu Chuyển giới Việt Nam 2020 để tìm ra người đại diện Việt Nam tham dự Hoa hậu Chuyển giới Quốc tế, học trò của Hoàng Thuỳ là Lương Mỹ Kỳ và Nguyễn Phạm Tường Vi xuất sắc đạt danh hiệu Á hậu 1 và Á hậu 2 của cuộc thi.

Năm 2022: Hoạt động âm nhạc và giám khảo các cuộc thi sắc đẹp

Năm 2021, Hoàng Thùy bất ngờ tham gia cuộc thi âm nhạc Trời Sinh Một Cặp, với sự cố gắng hết mình, nghiêm túc qua từng vòng thi, Hoàng Thùy đạt giải Á quân của cuộc thi.

Ngoài ra cô còn là giám khảo chính thức của các cuộc thi sắc đẹp như Hoa hậu Siêu Quốc Gia Việt Nam, Hoa hậu Môi Trường Việt Nam, Hoa hậu Quý Bà Việt Nam.

Thành tích

Thành tích từ cuộc thi
 Quán quân Vietnam's Next Top Model 2011
 Top 15 Người mẫu Hàng đầu Thế giới 2012
 Giải thưởng Best Catwalk
 Á hậu 1 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017
 Giải thưởng Best Face
 Giải thưởng Best Catwalk
 Giải thưởng Người đẹp được yêu thích nhất
 Top 20 Hoa hậu Hoàn vũ 2019
 Á quân Trời sinh Một cặp 2022

Giải thưởng và đề cử

Người mẫu quảng cáo

Tư cách đại sứ

Phim quảng cáo

Người mẫu ảnh bìa
Xuyên suốt sự nghiệp, Hoàng Thùy đã đem lại cho mình 35 bìa tạp chí tổng cộng, trong đó có 9 bìa thuộc những tạp chí hàng đầu trong nước. Cô là một trong những người mẫu có số lượng bìa tạp chí nhiều nhất tại Việt Nam, bên cạnh Thanh Hằng, Võ Hoàng Yến, Trang Khiếu, Thùy Dương, Trang Nguyễn và Mâu Thủy.

Tạp chí tiêu biểu

Show diễn tiêu biểu
Hoàng Thùy chính thức lên hàng vedette từ năm 2012 sau khi giành chiến thắng tại Vietnam's Next Top Model mùa thứ hai, tính đến hiện tại cô có khoảng gần 100 show diễn vị trí quan trọng, trong đó có gần 80 show diễn với vị trí vedette, là người mẫu thuộc thế hệ 9X có nhiều thành tích sàn diễn nhất tại Việt Nam cho tính đến hiện tại.

Chương trình truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Hoàng Thùy: Không cổ xúy cho người mẫu quá gầy
 Hoàng Thùy trở thành Quán quân Vietnam’s Next Top Model 2011

Người Thanh Hóa
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Nữ người mẫu Việt Nam
Người mẫu thời trang
Vietnam's Next Top Model
Á hậu 1 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam
Á hậu Việt Nam
Huấn luyện viên
Nữ giới Việt Nam thế kỷ 21


title: Georges Bizet

text:
Georges Bizet (25 tháng 10 năm 1838 - 3 tháng 6 năm 1875) là nhà soạn nhạc, nghệ sĩ đàn piano nổi tiếng người Pháp, người được biết đến với vở opera nổi tiếng Carmen, đỉnh cao của nghệ thuật opera hiện thực Pháp.

Thân thế sự nghiệp

Xuất thân và thời thơ ấu
Tên đầy đủ của nhà soạn nhạc Pháp là Alexandre César Léopold Bizet. Cái tên Georges ông có được là sau lễ rửa tội của cậu bé. Georges được sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật ở Paris. Cha của Georges là một giáo viên dạy thanh nhạc, mẹ của cậu bé là một nghệ sĩ piano tài ba. Chính họ đã dạy cho ông những bài học đầu tiên.

Ngay từ nhỏ, Georges Bizet đã cho thấy khả năng biểu diễn piano tài năng của mình. Chính vì thế, mọi người đã làm một phép so sánh rằng tài năng của cậu có thể sánh vơi Wolfgang Amadeus Mozart và Felix Mendelssohn. Georges có thể đọc và chơi các bản nhạc khi mới có 4 tuổi, khiến cha mẹ của cậu không khỏi kinh ngạc.

Việc biểu diễn xuất sắc các bản sonata dành cho piano của Mozart đã giúp Georges Bizet được học tại Nhạc viện Paris. Đó là vào năm 1848, cụ thể là khi cậu bé chưa đầy 10 tuổi. Tại nhạc viện nổi tiếng này, cậu con trai nhà Bizet đã được học đối vị với Pierre-Joseph-Guillaume Zimmermann và Charles Gounod, học sáng tác với Jacques Halévy và học piano với Antoine François Marmontel.

Trong một lần sang Paris biểu diễn, Franz Liszt có dịp gặp cậu bé Georges Bizet. Bizet đã biểu diễn một tác phẩm của chính Liszt. Liszt đã dành lời khen ngợi cho tài năng nhỏ tuổi, ca ngợi rằng Bizet là một trong ba nghệ sĩ piano xuất sắc nhất châu Âu (hai người kia là chính Liszt và Hans von Bülow). Ngoài ra, tài năng của cậu còn được biểu hiện bởi nhiều giải thưởng về biểu diễn piano và organ.

Thời thanh niên

Vào năm 1855, khi đã 17 tuổi, Bizet bắt đầu sự nghiệp sáng tác với bản Giao hưởng cung Đô trưởng. Tuy nhiên, Bizet đã không công bố tác phẩm này cho đến cuối đời vì cho rằng nó chịu ảnh hưởng từ người thầy Gounod. Phải gần một thế kỷ kể từ năm sinh của Bizet và 60 năm ngày Bizet qua đời, tức năm 1935, tác phẩm này mới có buổi công diễn lần đầu tiên.

Năm 1857, Bizet đoạt giải thưởng Offenbach, giải thưởng do chính nhà soạn nhạc nổi tiếng đương thời Jacques Offenbach lập ra để khuyến khích các tài năng trẻ. Ông đoạt giải thưởng cùng Charles Lecocq. Một năm sau, ông nhận Giải thưởng Rome. Theo quy định của ban tổ chức giải thưởng này, Bizet phải đến Rome học trong 3 năm. Trong khoảng thời gian đó, Bizet có cơ hội tiếp xúc với các vở opera của các nhà soạn nhạc người Ý. Bizet cũng sáng tác khá nhiều trong khoảng thời gian này. Rất đáng tiếc là trong số những tác phẩm này, chỉ có 4 tác phẩm còn tồn tại cho đến bây giờ, đáng chú ý là vở opera Don Procopio. Và cũng tại thủ đô của Ý, Bizet đã nhận sáng tác opera làm công việc ông theo đuổi cho đến cuối đời.

Bizet trở về Paris vào năm 1861, vài tháng sau thì mẹ ông qua đời. Cuộc sống của Bizet đã bước sang một chặng đường mới. Ông từ chối công việc giảng dạy và quyết tâm trở thành một nhà soạn nhạc nổi tiếng. Trước mắt, ông phải viết một tác phẩm để kết thúc hợp đồng với ban tổ chức Giải thưởng Rome về chuyến đi vừa qua. Đó là hoàn cảnh ra đời vở opera La guzla de l’emir.

Vở opera tiếp theo mà Bizet sáng tác là vở Những người mò ngọc trai. Trong lần công diễn đầu tiên, nó là một sự thất bại thảm hại. Công chúng đón nhận nó với thái độ thờ ơ và than phiền rằng vở opera khô cứng, các nhân vật của nó thiếu cảm xúc. Điều đáng tiếc hơn nữa là phải đến năm 1886, sau khi Bizet qua đời rất lâu, người ta mới nhận ra vẻ đẹp của tác phẩm. Thất vọng, Bizet không có sáng tác gì cả, chỉ phối khí cho tác phẩm của một số nhà soạn nhạc khác cùng với dạy piano. Chỉ đến tháng 12 năm 1867, ông mới sáng tác trở lại với vở opera Người đẹp thành Ba Tư.

Khi trưởng thành
Năm 1868 là một năm rất khó khăn đối với nhà soạn nhạc Pháp. Ông đã bị đau cuống họng nhiều lần trong năm đó và rất nhiều tác phẩm, vì lý do đó, đã không thể được hoàn thành. Thêm vào đó, ông còn bị cảnh sát gọi đến vì lập trường tôn giáo của riêng ông. Tuy nhiên, cũng nhờ lập trường này, các tác phẩm của Bizet đã trở nên sâu sắc hơn. Ông chuyển sang sinh sống tại ngoại ô Paris với hy vọng có thể thay đổi tâm trạng xấu của bản thân. Tại đây, tháng 6 năm 1869, ông cưới con gái của người thầy cũ, bà Geneviève Halévy. Không may cho Bizet là đây không phải là một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Hai người có một đứa con trai duy nhất, đứa bé đã tự tử. Khó khăn lại ghé thăm Bizet bởi Chiến tranh Pháp-Phổ nổ ra, Bizet tham gia vào Cục Phòng vệ Quốc gia. Trong khoảng thời gian đó, ông phải sống trong sự túng thiếu và hầu như không có điều kiện sáng tác. Nhưng, ông cũng hoàn thành bản tổ khúc Những trò chơi cho trẻ nhỏ năm 1871. Cũng trong năm đó, ông hoàn thành phần âm nhạc cho vở kịch Cô nàng xứ Arles và vở opera Djamileh. Một lần nữa, Bizet lại không cho thấy cái duyên ra mắt các tác phẩm của mình khi các buổi trình diễn đầu tiên các tác phẩm này không thành công. Phải cho đến hiện tại, hai tác phẩm này mới được nhìn nhận một cách đúng đắn. Công chúng lại mất một thời gian dài để nhận thấy những giá trị đích thực trong các tác phẩm của Bizet.

Qua đời

Bizet có lẽ hiểu điều đó nên ông không cảm thấy bi quan, ông không cho rằng mình kém cỏi mà là do khán giả vẫn chưa hiểu. Bizet quyết tâm dồn tâm huyết vào Carmen. Với tất cả những gì đã làm, Bizet đã tin tưởng vào sự thành công của tác phẩm. Tuy nhiên, nó là một thất bại thảm hại nữa cho ông. Khán giả không thể nào chịu đựng nổi một cô Carmen không chung thủy, yêu hết anh này rồi anh khác. Cảm xúc nhất thời đã khiến khán giả sỉ nhục các ca sĩ đang biểu diễn và cả nhà soạn nhạc đáng thương chỉ vì họ đang cố gắng biểu diễn một tác phẩm mà họ không ngờ rằng nó lại gây cảm xúc tiêu cực như vậy. Thảm họa đó đổ xuống đầu Bizet và ông suy sụp thực sự. Bệnh cuống họng lại bắt đầu hành hạ nhà soạn nhạc bất hạnh. Tất cả đang khiến sức khỏe của nhà soạn nhạc yếu đi. Trên giường bệnh, Bizet luôn hỏi phải chăng ông đã sai. Sau hai cơn đau tim liên tiếp, ông qua đời tại Bougival. Mọi thứ như là định mệnh vậy.

Phong cách sáng tác
Có thể thấy sự nghiệp của ông chẳng mấy suôn sẻ, hầu như chìm đắm vào thất bại và phải mất rất nhiều thời gian, người ta mới nhìn thấy giá trị mà các tác phẩm của Bizet mang lại. Ông sáng tác nhiều tác phẩm có giá trị, đỉnh cao là Carmen. Với Carmen, dù thất bại trong lần biểu diễn đầu tiên, Bizet xứng đáng có chỗ đứng trong danh sách các nhà soạn nhạc opera tài ba. Ông có thể sánh ngang những thiên tài bên nước láng giềng Ý như Gioachino Rossini hay Gaetano Donizetti. Không phải bàn nữa, Carmen là một trong những vở opera hay nhất mọi thời đại. Camille Saint-Saëns, Pyotr Ilyich Tchaikovsky và Claude Debussy đều khẳng định với chúng ta rằngː Bizet vĩ đại.

Georges Bizet luôn sáng tác thứ âm nhạc bám sát vào đời sống, chân thực, giai điẹu đẹp, phong phú.

Một số tác phẩm

Georges Bizet sáng tác 7 vở opera, nổi bật có Những người mò ngọc trai (1863), Cô gái đẹp thành Perth (1867), Djamileh (1872), Carmen (1875), nhạc cho kịch Cô gái vùng Arles của nhà văn Pháp nổi tiếng Alphonse Daudet (sau đó Bizet chọn những trích đoạn lập thành 2 tổ khúc cùng tên, tổ khúc thứ nhất do ông soạn, tổ khúc thứ hai do Ernest Guiraud soạn), giao hưởng-ngợi ca Vasco de Gamma (1860) và những tác phẩm khác dành cho dàn nhạc, những tiểu phẩm cho piano 2 tay và 4 tay, những bản romance.

Chú thích

Tham khảo

 Vũ Tự Lân, Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phổ thông, 2007

Liên kết ngoài
 Carlos Kleiber: Carmen (Bizet) Vienna Opera, 1978 (complete)

Nhà soạn nhạc Pháp
Nghệ sĩ dương cầm Pháp
Người Paris
Nhà soạn nhạc opera
Sinh năm 1838
Mất năm 1875


title: Onbashira

text:
Onbashira (御柱) là một lễ hội được tổ chức mỗi 6 năm ở khu vực Hồ Suwa Nagano, Nhật Bản. Mục đích của lễ hội nhằm biểu tượng cho việc thay những cột bia của ngôi đền Suwa Taisha. Lễ hội và truyền thống được xem là Tài sản văn hóa dân gian vô hình của tỉnh Nagano và là là một trong ba lễ hội lẻ lớn của Nhật Bản.。

Lễ hội Onbashira được cho là đã diễn ra liên tục, không bị gián đoạn trong vòng 1200 năm. Lễ hội được tổ chức một lần trong sáu năm, trong những năm Thân (con khỉ) và Dần (con hổ) theo Địa chi trong Lịch Trung Quốc, tuy nhiên người địa phương có thể nói rằng lễ hội được tổ chức mỗi 7 năm do lịch truyền thống của Nhật bao gồm cả năm hiện tại khi tính chiều dài thời gian.

Onbashira thường kéo dài 2 tháng và gồm có 2 phân đoạn, Yamadashi và Satobiki. Yamadashi thường diễn ra vào tháng tư, bao gồm lễ khai mạc và đốn gỗ trên núi theo nghi thức Thần đạo, và những cây gỗ lớn được kéo từ núi qua những địa hình gồ ghề và sườn dốc xuống 4 ngôi đền Suwa Taisha. Satobiki trong tháng 5 bao gồm việc vót và dựng những cột gỗ mới bằng tay.

Lễ hội năm 2016 sẽ kéo dài từ 2 Tháng 4 năm 2016 đến 15 Tháng 6 năm 2016.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Prefectural Tourism Site
 YouTube Video
 Outdoor Japan
 Onbashira Web

Lễ hội tại Nhật Bản
Lễ hội Nhật Bản
Nagano


title: Nơi đảo xa

text:
"Nơi đảo xa" là một bài hát được sáng tác năm 1979 của nhạc sĩ Thế Song viết về người lính hải quân nơi hải đảo.

"Nơi đảo xa" nhận phản hồi tích cực bởi các nhà phê bình âm nhạc. Tại Giải Cống hiến lần thứ 10 năm 2015, ca khúc đã nhận được một đề cử quan trọng trong hạng mục "Bài hát của năm".

Hoàn cảnh sáng tác

Khoảng tháng 4 năm 1979, Thế Song đi thực tế sáng tác tại các đồn biên phòng ở Quảng Ninh chứ không chủ trương viết về hải đảo. Trên đường về, ông nghỉ tại trạm sửa chữa tàu biển của bộ đội hải quân ở Hạ Long. Anh em hải quân ở trạm kể cho ông nghe nhiều câu chuyện cảm động, những khó khăn vất vả nơi đảo xa, nỗi nhớ nhà, nhớ người thân... Với cảm hứng đó, ông viết ngay và lời thứ nhất ca khúc Nơi đảo xa ra đời trên đoạn đường từ Quảng Ninh về Hà Nội. Lời thứ hai của bài hát được ông hoàn thành tại nhà riêng. Năm 1995, khi tác phẩm đã được nhiều người biết đến thì Thế Song mới có dịp đến Trường Sa.

Ca sĩ thể hiện

Khi sáng tác xong, Thế Song mời ca sĩ Tiến Thành đến tập. Tiến Thành trở thành người hát đầu tiên và thành công nhất ca khúc này. Theo nhạc sĩ thì sau này có nhiều ca sĩ hát nhưng không ai hát thành công và xúc động như Tiến Thành. Ngoài Tiến Thành, những ca sĩ khác thể hiện thành công tác phẩm này có Trọng Tấn, Anh Bằng, Tùng Dương... Anh Bằng có phong cách thính phòng, giọng hát cứng rắn, đầy chất thép nhưng vẫn tình. Trọng Tấn thể hiện theo phong cách nhạc đỏ, trữ tình và hào sảng. Tùng Dương có giọng hát nhạc nhẹ đầy nội lực có một chút phá cách đã thổi hơi thở mới cho tác phẩm.

Năm 2011, ca khúc được dàn dựng với 600 người tham gia trình diễn trong một clip.

Lời bài hát
Lời 1:

Nơi anh đến là biển xa, nơi anh tới ngoài đảo xa

Từng mảnh đất quê ta giữa đại dương mang tình thương quê nhà

Đây Trường Sa, kia Hoàng Sa

Ngàn bão tố phong ba ta vượt qua vượt qua

Lướt sóng con tàu mang tín hiệu trong đất liền

Mắt em nhìn theo con tàu đi xa mãi

Giữa nơi biển khơi đang nở rộ ngàn bông hoa san hô

Cánh hoa đỏ thắm bao hy vọng anh gửi về tặng em

Ơi ánh mắt em yêu như biển xanh như trời xanh trong nắng mới

Nhớ cả dáng hình em mùa gặt nặng đôi vai

Sóng ru mối tình đời thủy thủ càng thêm vui

Đây con tàu xa khơi, đây con tàu xa khơi!

Lời 2:

Vầng trăng sáng trên biển xa, vầng trăng sáng ngoài đảo xa

Vẳng nghe tiếng ngân nga ru lòng ta bao lời ca quê nhà

Đây Trường Sa, kia Hoàng Sa

Quần đảo tím hiên ngang thiên hùng ca ngời sáng

Tháng năm con tàu quen sóng cả, quen gió biển

Nước da màu nắng tươi giòn thêm ánh thép

Cánh chim hải âu bốn mùa về cùng anh vui xa khơi

Cánh hoa biển trắng là kỷ niệm anh gửi về tặng em

Đây súng khoác trên vai trăng đầu núi soi hình anh đang đứng đó

Nhắn về đất liền cánh buồm chở đầy tin yêu

Sóng ru mối tình đời thủy thủ càng thêm yêu

Đây con tàu xa khơi, đây con tàu xa khơi!

Bài hát năm 1979

Chú thích

Liên kết ngoài
Tác phẩm với sự trình bày của Tiến Thành


title: Absolution (album)

text:
Absolution là album phòng thu thứ ba của nhóm alternative rock người Anh, Muse. Được phát hành vào ngày 21 tháng 9 năm 2003 tại Anh và 23 tháng 3 năm 2004 tại Mỹ. Album đi theo hướng của những album trước đồng thời có xu hướng nói về chủ đề tận thế. Vào năm 2009, Kerrang! bình chọn đây là album hay thứ nhì trong thế kỉ 21 cho đến thời điểm đó (những album trước của Muse, Origin of Symmetry và Black Holes and Revelations, cũng xuất hiện trong top 50).

Việc sáng tác
Nhóm dành gần hết năm 2002 để thu âm Absolution với Rich Costey. Album được thu âm ở các phòng thu ở Los Angeles và London. Bellamy nói rằng nhóm đã ra một quyết định đúng đắn khi cùng nhau ngồi trong một căn phòng và sáng tác, đặt thời gian sang một bên để thu âm album, vì công đoạn thu âm của album trước được sắp xếp rất vội vàng.

Absolution mang đến rất nhiều chủ đề trong âm nhạc và lời bài hát mà sau này nó sẽ trở thành thương hiệu của Muse, ví dụ như sự ảnh hưởng của nhạc rock giao hưởng trong "Butterflies and Hurricanes", nhạc cổ điển trong "Blackout", và nhạc điện tử trong "Endlessly". Lời bài hát trong album đề cập đến sự sợ hãi, ngờ vực, những thành tựu của cá nhân và niềm vui. Bellamy nói rằng sự khởi đầu của chiến tranh Iraq đã ảnh hưởng đến việc sáng tác của họ. Những ảnh hưởng trong mặt âm nhạc và chủ đề trong lời bài hát khá mới đối với Muse ở thời điểm đó và sau này được phát triển thêm trong những album sau, đặc biệt là album phòng thu thứ 5, The Resistance.

Ca khúc ghi ở mặt B là "Fury" và "Soldier's Poem" của Black Holes and Revelations là những tác phẩm bị loại ra trong thời kì Absolution. "Fury" bị loại bỏ vì Chris Wolstenholme và Dominic Howard thích "The Small Print" hơn, mặc dù Matt Bellamy đã có ý định cho "Fury" vào danh sách bài hát của album.

Phát hành và quảng cáo
Absolution được ra mắt vào 23 tháng 9 năm 2003 dưới hình thức đĩa CD và vinyl. Đây là album đầu tiên dưới nhãn của A&E Records. Album có tổng cộng 6 đĩa đơn, trong đó single đầu tiên là Stockholm Syndrome chỉ có dưới hình thức tải về qua mạng. Vì những điều khoản trong hợp đồng, ban nhạc không thể cho phép tải bài hát miễn phí nên mức giá là 0.99 đô la Mĩ đã được đặt ra. Và đã có hơn 20,000 lượt tải về.

"Blackout" đã có mặt trong bộ phim Southland Tales vào năm 2006.

Danh sách bài hát

Chú thích

Album của Muse
Album năm 2003


title: Quý tôn Phì

text:
Quý tôn Phì (chữ Hán: 季孫肥, ?-468 TCN) tức Quý Khang tử (季康子), là vị tông chủ thứ 7 của Quý tôn thị, một trong Tam Hoàn của nước Lỗ dưới thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông tên thật là Cơ Phì, con của Quý tôn Tư, thủ lĩnh thứ sáu của họ Quý. Năm 505 TCN, Quý tôn Tư mất, Quý tôn Phì thế tập.

Sự nghiệp
Năm 488 TCN, Tề Điệu công mới lên ngôi, sai sứ sang đón vợ trước kia gửi ở nước Lỗ là Quý cơ. Nhưng vì Quý cơ đã tư thông em Quý tôn Phì là Quý Phương Hầu nên Quý tôn Phì không dám giao Quý cơ cho vua Tề.

Tề Điệu công sai sứ sang nước Ngô đề nghị Ngô Phù Sai hội quân cùng đánh Lỗ. Nước Lỗ bèn giao Quý cơ nước Tề. Nước Lỗ cùng nước Tề giảng hòa.

Cùng năm đó, Ngô Phù Sai đánh Lỗ, bắt Lỗ Ai công cống 100 cỗ lao, rồi chiếm lấy đất đai phía nam nước Lỗ và nước Tề. Quý tôn Phì sai Tử Cống là học trò Khổng Tử đi thuyết Phù Sai và thái tể Bá Hi, nên Phù Sai không đánh Lỗ nữa.

Năm 484 TCN, Quý tôn Phì sang sứ sang Vệ đón Khổng Tử về nước Lỗ.

Năm 468 TCN, Quý tôn Phì mất. Con ông là Quý tôn Cường thế tập.

Xem thêm
Lỗ (nước)
Tam Hoàn
Lỗ Ai công
Quý Phương Hầu
Quý tôn Cường

Tham khảo
Xuân Thu Tả thị truyện
Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 4, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Thủ lĩnh Tam Hoàn
Nhân vật chính trị Xuân Thu
Năm sinh thiếu
Mất năm 468 TCN
Nước Lỗ


title: Sơ đồ cây có hoa

text:
Bộ phận của cây có hoa

Rễ

Rễ cọc
Có rễ cái to khỏe, đâm sâu xuống đất và nhiều rễ con mọc xiên. Từ các rễ con lại mọc ra nhiều rễ bé hơn nữa. Thậm chí có một số cây có rễ cọc sâu dưới 150 cm. Ví dụ: loại cỏ có rễ dài (thấp hơn một số cây cao, lúa và cao hơn các loại cỏ khác).

Rễ chùm
Còn có tên gọi khác là rễ tỏa tròn. Rễ này gồm nhiều rễ con, dài gần bằng nhau, thường mọc tỏa ra từ gốc thân thành một chùm. Thậm chí có một số cây có rễ chùm lớn hơn. Ví dụ: cây đa.

Các miền của rễ
 Miền trưởng thành là miền có các mạch dẫn (giống như đường dẫn vậy). Có chức năng dẫn truyền, đưa tới miền hút.
 Miền hút là miền có các lông hút, tế bào lông hút hầu như không có lục lạp. Có chức năng hấp thụ nước và muối khoáng.
 Miền sinh trưởng còn gọi là miền phát triển rễ là nơi tế bào phân chia (sự phân bào) giúp cho rễ dài ra.
 Miền chóp rễ có chức năng che chở cho đầu rễ.

Biến dạng của rễ
 Rễ củ có chức năng chứa chất dự trữ cho cây khi ra hoa, tạo quả.
 Rễ móc có chức năng bám vào trụ, giúp cây leo lên.
 Rễ thở có chức năng giúp cây hô hấp trong không khí.
 Giác mút còn gọi là rễ nam châm có chức năng lấy thức ăn từ cây chủ.

Thân

Thân đứng
Có màu nâu (thân gỗ, thân cột) vá màu xanh (thân cỏ).

Thân leo
Có cành phụ dài bám từ thân chính đến cành chính.

Thân bò
Có thân bò sát mặt đất.

Thân non và thân trưởng thành
 Thân non có mạch rây ở ngoài, mạch gỗ ở trong xếp thành 1 vòng mạch
 Thân trưởng thành có thêm tầng sinh vỏ, tầng sinh trụ.

Biến dạng của thân
 Dự trữ chất dinh dưỡng cho cây
 Thân rễ
 Thân hành
 Thân củ
 Dự trữ nước cho cây: thân mọng nước.

Lá

Phiến
Có dạng bản dẹt.

Gân
 Hình mạng lưới gọi tắt là hình mạng
 Song song
 Hình cung

Cuống
 Lá đơn
 Lá kép

Biến dạng của lá
Do lá thực hiện các chức năng khác nên bị biến dạng.

Hoa

Bộ phận
Đài, tràng và nhiều bộ phận khác.

Hiện tượng
 Thụ phấn
 Tự thụ phấn
 Nhờ sâu bọ
 Nhờ gió
 Thụ tinh
 Sinh sản có hiện tượng này là sinh sản hữu tính
 Là hiện tượng tế bào sinh dục đực kết hợp với tế bào sinh dục cái tạo thành hợp tử

Quả
Do bầu nhụy phát triển thành. Một số cây không có quả như cây hoa hồng, cây xương rồng,....

Quả khô
Khi chín thì vỏ khô, cứng, mỏng.

Quả thịt
 Quả mọng là quả gồm toàn thịt.
 Quả hạch là quả có hạch cứng bọc lấy hạt

Hạt

Vỏ
Do vỏ noãn phát triển thành.

Phôi
 Lá mầm
 Thân mầm
 Rễ mầm
 Chồi mầm

Chất dinh dưỡng dự trữ
 Cây Hai lá mầm: có thể chứa trong lá mầm
 Cây Một lá mầm: có thể chứa trong phôi nhũ

Sự phát triển

Cây một năm
Tất cả bộ phận đều phát triển nhanh trong một năm.

Cây lâu năm
Hoa, quả, hạt phát triển lâu trong mỗi năm

Xem thêm
Lưu ý: cây có hoa thuộc nhóm Hạt kín.
 Cây không có hoa
 Các nhóm thực vật khác


title: Shirane (lớp tàu khu trục)

text:
Tàu khu trục lớp Shirane (tiếng Nhật: しらね型護衛艦) là lớp tàu khu trục mang máy bay trực thăng (DDH) phục vụ trong biên chế Lực lượng Phòng vệ trên biển Nhật Bản (JMSDF). Shirane là thế hệ tàu khu trục mang máy bay trực thăng thế hệ thứ hai của JMSDF, có tất cả hai tàu thuộc lớp này đã được đóng và hạ thủy tại Nhà máy đóng tàu Tokyo số 1 của Ishikawajima Harima Heavy Industries trong các kế hoạch mua sắm khí tài quân sự năm 1977-1979.

Cho đến khi các tàu khu trục lớp Kongo (63DDG) được đóng, tức Aegis DDG, Shirane là lớp tàu khu trục lớn nhất của JMSDF, và là biểu tượng của JMSDF cả trên danh nghĩa và thực tế.

Thiết kế
Nhằm chống lại các hạm đội tàu ngầm của Trung Quốc, Nga và Triều Tiên, ngay từ những năm đầu thập niên 1970 Nhật Bản đã bắt tay vào phát triển lớp tàu khu trục chống ngầm mới dựa trên cơ sở tàu khu trục lớp Haruna và định danh là lớp Shirane. Shirane vốn là tên của một ngọn núi tọa lạc tại tỉnh Ishikawa, một tỉnh thuộc vùng Chūbu trên đảo Honshū, Nhật Bản.

Tương tự như tàu khu trục lớp Haruna, thiết kế phần thân của Shirane được chia làm hai phần chính: phía trước là thượng tầng trang bị các hệ thống vũ khí hạng nặng; phía sau thượng tầng làm sàn đáp của trực thăng. Phần thượng tầng có diện tích lớn cho phép bố trí nhiều trạm chỉ huy khác nhau. Vì thế, hai tàu khu trục này chủ yếu được JMSDF sử dụng như những tàu chỉ huy. Trên các tàu khu trục lớp Shirane được bố trí 2 ống khói, ống trước gần mạn trái và ống khói sau gần mạn phải của tàu. Khu vực nhà chứa trực thăng của Shirane được thiết kế lớn hơn so với Haruna và được kéo dài tới gần sàn đáp của trực thăng phía cuối tàu. Chiều dài của tàu cũng vì thế mà tăng thêm khoảng 6m và trọng lượng tăng thêm khoảng 200 tấn so với lớp Haruna.

Shirane là tàu khu trục đầu tiên của Nhật Bản được trang bị một radar định vị phát hiện mục tiêu trên không ba tọa độ. Nhiệm vụ tác chiến chủ yếu của Shirane là chống ngầm (ASW) nhưng tàu vẫn có khả năng thực hiện một loạt các nhiệm vụ khác như chống tàu mặt nước (ASUW) và phòng không (AAW).

Tàu có chiều dài tổng thể là 159m, rộng 17,5m, mớn nước 5.3m, lượng giãn nước tiêu chuẩn 5.200 tấn, đầy tải 6.800 tấn. Thủy thủ đoàn của tàu có 350 người (DDH-143), 360 người (DDH-144). Vào thời điểm ra đời, tàu khu trục lớp Shirane có trọng tải, kích thước lớn hơn và hình dáng khá khác biệt so với các lớp tàu khu trục khác của JMSDF. Theo nhận định của các chuyên gia, các tàu lớp Haruna và Shirane có nhiều nét tương đồng với các tàu khu trục mang trực thăng lớp Moskva của Liên Xô/Nga thời Chiến tranh Lạnh hơn cả, khi cùng được thiết kế để làm kỳ hạm của biên đội tác chiến chống ngầm.

Hệ thống điện tử
thumb|Phòng điều khiển của tàu JS Shirane, ngày 1 tháng 10 năm 1986.|250x250px|right
Shirane được lắp đặt hệ thống định hướng chiến đấu OYQ-3 TDPS. Hệ thống này được phát triển tập trung vào chức năng hỗ trợ chỉ huy tác chiến chống ngầm và OYQ-3 cũng là thiết bị xử lý thông tin chiến thuật đầu tiên của JMSDF hỗ trợ hoạt động trên Link-11, một liên kết dữ liệu chiến thuật hai chiều. Ban đầu,OYQ-3 không có chức năng điều khiển vũ khí. Tuy nhiên, trong chương trình nâng cấp cuối năm 1990, OYQ-3 đã được tích hợp hệ thống chỉ thị mục tiêu TDS-2-2 sử dụng máy tính điều khiển kỹ thuật số AN / UYK-20. Hệ thống này sau đó đã được đổi tên thành OYQ-3B CDS.
Shirane được trang bị radar định vị phát hiện mục tiêu trên không ba tọa độ (3D) OPS-12 cho mục đích phòng không và một radar định vị và theo dõi mục tiêu mặt nước OPS-28. Tàu cũng được trang bị hệ thống NOPN-18 dùng để dẫn đường và hỗ trợ máy bay trực thăng hạ cánh. NOPN-18 bao gồm radar đo độ cao OPN-8 và radar định hướng, dẫn đường OPS-22.

Để thực hiện nhiệm vụ chống ngầm, tàu được trang bị các hệ thống trinh sát, tìm kiếm tàu ngầm khá mạnh, bao gồm: sonar kiểu mảng kéo AN / SQS-35 (J) (trên JS Shirane),  AN / SQR-18A TACTASS (trên JS Kurama) và sonar kết hợp chủ/bị động phát hiện và xác định vị trí tàu ngầm OQS-101. Anten của OQS-101 được được gắn cố định trong quả cầu hình giọt nước ở mũi tàu, anten được tách rời khỏi các khoang trên tàu bằng bộ phận cách âm, giảm tối thiểu nhiễu thủy âm khi sonar hoạt động. Ngoài tra, hệ thống kiểm soát tác chiến chống ngầm OYQ-101 cũng được lắp đặt cho tàu.

Tương tự như tàu khu trục JS Asakase (DDG-169), hệ thống phát hiện và gây nhiễu sóng vô tuyến NOLQ-1, radar cảnh báo tên lửa OLR-9B và hệ thống mồi bẫy Mk-137 SRBOC cũng được lắp đặt cho các tàu lớp Shirane. NOLQ-1 là một hệ thống đa chức năng, hệ thống có khả năng hỗ trợ tác chiến điện tử (ESM) và tấn công điện tử (ECM). Tàu còn được trang bị hệ thống hệ thống nhử mồi ngư lôi kiểu mảng kéo AN/SLQ-25 Nixie do Công ty Argon ST Fairfax, Virginia, sản xuất.

Đối với liên lạc vệ tinh, tàu đươc trang bị hệ thống liên lạc vệ tinh NORA-1 (hoạt động trên băng tần X) dùng để kết nối với vệ tinh SUPERBIRD B2, NORQ-1 (hoạt động trên băng tần Ku) kết nối với vệ tinh dân sự và AN/WSC-3 (sau được thay thế bằng AN/USC-42) kết nối với UHF-SATCOM của quân đội Liên bang Mỹ.

Hệ thống vũ khí

Shirane là lớp tàu khu trục đầu tiên của JMSDF được trang bị hệ thống tên lửa phòng không tầm trung Sea Sparrow BPDMS. Ban đầu, tàu được trang bị hệ thống phóng Mk.16 GMLS tích hợp 8 ống phóng Type 74 (phiên bản Mk-112 của Mỹ do Nhật Bản sản xuất theo giấy phép). Sử dụng để phóng tên lửa phòng không RIM-7E, phiên bản hải quân của AIM - 7E Sparrow. RIM-7E có thể mang đầu đạn phân mảnh và có tầm hoạt động 19 km. Dẫn bắn cho tên lửa là hệ thống điều khiển hỏa lực WM-25 do Thales Nederland sản xuất. WM-25 được vận hành thủ công và có hiệu suất không cao. Trong chương trình nâng cấp dài hạn được thực hiện từ năm 2003 đến năm 2004, hệ thống BPDMS đã được cập nhật lên phiên bản IBPDMS với tên lửa RIM-7M và hệ thống phóng GMLS-3 (phiên bản Mk-41 mod 29 của Mỹ do Nhật Bản sản xuất theo giấy phép). MFCS cũng được thay thế bằng hệ thống điều khiển hỏa lực nội địa FCS-2-12.

Pháo chính của tàu là 2 pháo hạm 127mm Type 73/L54 do Nhật sản xuất theo giấy phép pháo hạm Mk-42 mod 7 của Mỹ. Type 73 có thể bắn với tốc độ tối đa 40 phát/phút với tầm bắn 23 km. Tác chiến chống tàu ngầm được hỗ trợ bởi ASROC và ngư lôi. 1 hệ thống phóng Mk.16 GMLS được trang bị phía sau pháo hạm, hệ thống có sức chứa 8 tên lửa chống ngầm RUR-5 ASROC. Tàu được trang bị 3 ống phóng ngư lôi Type 68 để phóng ngư lôi hạng nhẹ Mk-46 ASW. Ngư lôi Mk 46 có thể tấn công tàu ngầm hoạt động ở độ sâu hơn 365m. Hệ thống điều kiển hỏa lực FCS-1A cũng được lắp đặt.

Ngoài ra, Shirane cũng là lớp tàu khu trục đầu tiên của JMSDF được trang bị hệ thống phòng thủ tầm gần Mk-15 Phalanx (CIWS) 20 mm. Pháo Gatling M61A1 Vulcan có tốc độ bắn từ 3.000 đến 4.500 phát/phút. Phalanx được dùng cho nhiệm vụ tiêu diệt tên lửa chống hạm, trực thăng và tàu chiến tốc độ cao của đối phương.

Trực thăng chống ngầm
Giống như lớp Haruna, các tàu lớp Shirane có sàn đáp và nhà chứa cho phép mang theo 3 trực thăng chống ngầm, nhưng trong khi lớp Haruna đang vận hành các máy bay chống ngầm HSS-2A vào thời điểm đó, thì ở lớp Shirane đã được thay thế bằng HSS-2B Sea King, một phiên bản của trực thăng chống ngầm SH-3H của Hải quân Mỹ do Nhật sản xuất theo giấy phép. Hiện nay, loại đang được sử dụng là SH-60J Sea Hawk.

Bên trong khoang chứa trực thăng, một máy bay sẽ đậu ở mạn phải và hai chiếc còn lại sẽ đậu song song ở mạn trái của nhà chứa. Trên tàu còn được bố trí các khu vực kỹ thuật liên quan như khoang bảo dưỡng, kho đạn và linh kiện dự trữ. Ngoài ra, hệ thống hỗ trợ cất/hạ cánh Bear Trap do Canada sản xuất cũng được trang bị cho tàu, Bear Trap được dùng để hạ cánh trực thăng trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Hệ thống động lực
Hệ thống động lực của tàu khu trục lớp Shirane gồm 2 động cơ tuabin hơi nước IHI 2 trục có tổng công suất 70.000 mã lực và 2 nồi hơi Type D do Foster Wheeler sản xuất, đặc tính của lò là áp suất 60 kgf/cm 2 (850 lbf /in2), nhiệt độ 480 °C và sinh hơi 130 tấn / giờ. Ngoài ra, tàu còn được lắp đặt 2 máy phát điện tuabin hơi nước có công suất 1.200 kW ở phòng máy phía trước và phía sau và 2 máy phát điện khẩn cấp bằng diesel có công suất 300 kW được bố trí ở phía trước và phía sau thân tàu, giúp tàu có thể hoạt động trong điều kiện không thể sử dụng các động cơ chính. Cũng như lớp Tachikaze (46DDG), các máy phát điện tuabin hơi nước của tàu Shirane được vận hành liên tục vì cần nguồn điện mạnh để sử dụng các thiết bị điện tử. Hệ thống động lực này giúp tàu đạt tốc độ tối đa 32 hải lý/giờ, phạm vi hoạt động 6000 hải lý với tốc độ hành trình 20 hải lý/giờ.

Để giảm tiếng ồn thủy âm tạo ra từ hệ thống động lực, tàu được ứng dụng hai giải pháp hỗn hợp Prarie-Masker, hệ thống Prarie cung cấp dòng không khí qua các lỗ ở đuôi tàu vào cánh chân vịt và trục chân vịt, hệ thống Masker đẩy các bong bóng nước xuống dưới đáy tàu. Lớp bong bóng đóng vai trò như một lớp ngăn âm thanh.

Danh sách

Chú thích

Tàu chiến của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản
Tàu khu trục Nhật Bản
Lớp tàu khu trục


title: Long nha thảo

text:
Long nha thảo hay Tiên hạc thảo (danh pháp hai phần: Agrimonia pilosa, tên dược Herba Agrimoniae), còn gọi là Long nha thảo lông, Cỏ răng rồng, Hoàng hoa thảo, Địa thiên thảo, Thoát lực thảo, Kim đính, Hoàng long vĩ, Móc bạc Nepal, Mạ lìn an là một loài thực vật có hoa thuộc chi cùng tên (Agrimonia) và họ Hoa hồng (Rosaceae).

Mô tả
Long nha thảo là loài thực vật thân thảo sống nhiều năm, có nguồn gốc ở vùng Himalaya, hiện mọc nhiều ở vùng rừng núi Nepal và các nước vùng Đông Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên cũng như tại một số vùng Đông Âu. Tại Việt Nam, cây mọc tại các trảng cỏ, bãi hoang ở độ cao 500-1.000 mét tại các tỉnh Lào Cai, Cao Bằng, Hà Giang, Lạng Sơn, Lai Châu, Vĩnh Phúc. Cây có thể mọc trên các loại đất cát, mùn hay sét với độ pH dao động từ hơi axít đến hơi base, chịu hạn tốt trong điều kiện tự nhiên nhưng kém trong điều kiện trồng nhân tạo. Có thể mọc trong bóng râm hoặc ngoài nắng. Việc gieo trồng diễn ra vào mùa xuân hay mùa thu, trồng trên chậu hoặc ngoài vườn. Hạt thường nảy mầm trong vòng từ 2-6 tuần ở 13 độ bách phân tuy nhiên tốc độ nảy mầm có thể rất thấp, nhất là khi hạt đã được trữ đông.

Thân cây cao khoảng 40–100 cm (trong điều kiện mọc tự nhiên có thể lên đến 1,5 mét), bao phủ bởi nhiều lông nhung màu trắng, mang nhiều cành. Thân rễ mọc ngang, đường kính có thể đạt tới 1 cm. Lá phức mọc so le, hình lông chim lẻ với 5-7 lá chét to, hình bầu dục hay hình trái xoan ngược, xen kẽ với các lá chét nhỏ, mép có răng cưa đều, hai mặt lá đều có lông nhung. Lá kèm rất phát triển. Cụm hoa dài 10–30 cm, mang nhiều hoa mẫu năm với cuống ngắn, đài hình ống có răng nhọn, tràng có 5 cánh rời màu vàng. Hoa lưỡng tính có 5-15 nhị và nhụy có 2 lá noãn rời. Cụm quả gồm 2-3 quả bế bọc xung quanh bởi đế hoa có đài ở mép trên, mỗi quả hình bầu dục, có nhiều rãnh sâu và gai nhỏ. Cây thụ phấn nhờ côn trùng hoặc tự thụ phấn, ra hoa vào tháng 4-7, kết quả vào tháng 8-10.

Công dụng trong y học
Công dụng của Long nha thảo trong y học cũng như một trong những tên gọi của nó gắn liền với câu chuyện thần thoại về người phát hiện ra nó. Tương truyền, loài cây thuốc này được một con hạc mang xuống đưa cho một chàng tú tài đang trên đường lên kinh đô ứng thí, đúng vào lúc anh bị sốt nặng và chảy máu cam dọc đường đi. Khi dùng xong người thí sinh thấy bệnh tình thuyệt giảm rõ rệt, đỡ khát, người mát mẻ và máu mũi cũng ngưng chảy. Sau này, khi đã đỗ đạt, làm quan, chàng thí sinh cùng người bạn đường đã đem mẫu cây này gửi cho các thầy thuốc nghiên cứu và họ đã phát hiện ra tác dụng cầm máu rất hiệu quả của nó. Loại cây thuốc này về sau đã được đặt tên là "tiên hạc thảo" - có nghĩa là cỏ của con hạc tiên - nhằm ghi công con hạc khi xưa đã đem cây thuốc quý xuống cứu chữa cho chàng thí sinh.

Theo Đông y, Long nha thảo có vị đắng chát, tính bình, vào 4 kinh tâm, phế, can, thận, có tác dụng thu liễm, chỉ huyết, cầm lị, giải độc, chữa sốt rét, bồi bổ cơ thể. Được dùng làm thuốc cầm máu, chủ trị các chứng xuất huyết như khái huyết, thổ huyết, băng huyết, kinh nguyệt không đều, nục huyết (chảy máu cam, niệu huyết, tiêu tiểu ra máu, băng lậu và bệnh ưa chảy máu (haemophilla), ngoài ra còn trị phúc tả, kiết lị, sốt rét, tràng nhạc, viêm âm đạo do trùng roi, trị giun sán, trị mụn nhọt, trĩ viêm tấy, chống mệt mỏi. Ngoài ra do chứa nhiều tanin, Long nha thảo cũng giúp giảm ho, trị viêm phế quản và hen suyễn. Thành phần sử dụng là cả cây, được thu hái vào cuối mùa thu, sau đó rửa sạch và đem phơi sấy khô, cắt thành đoạn. Ngày dùng 8-16g dưới dạng thuốc sắc, một số trường hợp có thể dùng liều cao hơn. Dùng ngoài, lượng tùy theo yêu cầu. Giã nát đắp, dùng bột, cao bôi hoặc dùng nước rửa. Ở một số địa phương, người ta hái lá non, chần qua nước sôi, tiếp đó dùng nước sạch rửa vài lần để trừ bỏ vị đắng chát, sau đó xào chín, làm món ăn trong bữa cơm thay rau. Tuy nhiên chống chỉ định cho người chóng mặt, buồn nôn.

Thành phần hóa học của Long nha thảo bao gồm các chất flavonit glycosit 0.9%, hyperosit 0,37%, isoqueecitrin 0,21%, agrimonin, agrimol A, B, C, D, E, agriminolid, pimic acid, tinh dầu và tanin 7,4%.

Theo các nghiên cứu gần đây, tác dụng của Long nha thảo trên cơ trơn và hệ tuần hoàn có nhiều trái ngược, ở một liều lượng và cách chế biến nhất định thì có tác dụng cường tim, hưng phấn hô hấp, tăng huyết áp, tăng co bóp cơ trơn, nhưng trong các trường hợp khác thì kết quả ngược lại. Đối với công dụng sát trùng, cây có hiệu quả trong việc chống tụ cầu khuẩn vàng, trực khuẩn đại tràng, trực khuẩn mủ xanh, trực khuẩn lị Flexner, trực khuẩn thương hàn, trực khuẩn lao ở người. Ngoài ra còn có tác dụng ức chế cảm giác đau của thỏ, tác dụng hạ đường huyết, hạ thấp chuyển hóa cơ bản của chuột lớn và có tác dụng hưng phấn đối với cơ vân đã mệt mỏi. Thuốc làm tăng độ bền của hồng cầu của thỏ và chuột nhắt, tăng tốc độ đông máu của chó và thỏ.

Đặc biệt, hai phát hiện mới nhất về công dụng y học của Long nha thảo là: 1)tác dụng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư mô liên kết S180, ung thư ruột, gan nhưng không ảnh hưởng đến các tế bào lành và 2)tăng cường khả năng miễn dịch, ức chế sự phát triển của virút HIV Hiện nay Long nha thảo đã được sử dụng trên lâm sàng cho các bệnh nhân AIDS. Liều dùng đối với người nhiễm HIV là long nha thảo 30g, bạch mao căn 30g, hải kim sa 30, bạch hoa xà thiệt thảo 30g, chi tử 15g, xa tiền thảo; sắc nước uống trong ngày.

Chú thích

Tham khảo
Bài viết "Long nha thảo" của TSKH. Trần Công Khanh trên tạp chí Thuốc & Sức khỏe số 431 ngày 1 tháng 7 năm 2011, ISSN 1859-1922, trang 15.
Tiên hạc thảo  trên trang mạng của Viện CNTT - Thư viện Y học Trung ương
Bài viết Long nha thảo, thuốc cầm máu của Lương y Hữu Đức, báo Sức khỏe & Đời sống Online ngày 28 tháng 8 năm 2012
Tiên hạc thảo, vị thuốc kỳ diệu, báo Sức khỏe & Đời sống Online ngày 6 tháng 6 năm 2007
Agrimonia pilosa  tại Plant of the week
Agrimonia pilosa - Ledeb. tại Plant for a future
Iqbal Ahmad, Farrukh Aqil, Mohammad Owais. Modern Phytomedicine: Turning Medicinal Plants into Drugs. Wiley-WCH, Weinheim 2006, ISBN-13 978-3527-35130-7

Cây thuốc
Thực vật Nga
Thực vật Nhật Bản
Thực vật Trung Quốc
Thực vật ăn được
Cây thuốc châu Á
Thực vật được mô tả năm 1823
P


title: Graviton

text:
Trong vật lý, Graviton (tiếng Việt đọc là: G-ra vi tông) là một hạt cơ bản giả thuyết có vai trò là hạt trao đổi của lực hấp dẫn trong khuôn khổ lý thuyết trường lượng tử. Nếu nó tồn tại, Graviton dự kiến sẽ không có khối lượng hoặc rất nhỏ (vì lực hấp dẫn xuất hiện với phạm vi không giới hạn) và phải có spin là 2. Spin bằng 2 do nguồn gốc của tương tác hấp dẫn là tenxơ ứng suất-năng lượng, một tenxơ đối xứng hạng hai (so với photon của tương tác điện từ có spin 1, nguồn gốc của chúng là bốn dòng, một tenxơ hạng nhất). Ngoài ra, người ta chứng minh rằng một trường spin 2 phi khối lượng gây ra tương tác giống hệt với hành xử của trường hấp dẫn, bởi vì trường spin 2 phi khối lượng phải cặp với (tương tác với) tenxơ ứng suất-năng lượng của trường hấp dẫn cổ điển Kết quả này cho thấy rằng, nếu một hạt không có khối lượng, spin-2 được phát hiện, nó phải là Graviton. Do vậy để xác minh bằng thực nghiệm cho Graviton tồn tại chỉ đơn giản là phát hiện ra một hạt không có khối lượng, spin 2.

Lý thuyết

Các nhà vật lý giả thuyết có hạt Graviton tồn tại vì những thành công lớn của lý thuyết trường lượng tử (đặc biệt là mô hình chuẩn) mô hình hóa hành vi của tất cả các tương tác khác của tự nhiên là qua trung gian của các hạt cơ bản: Tương tác điện từ bởi các photon, tương tác mạnh bởi các gluon, và tương tác yếu Boson W và Boson Z. Giả thuyết này là sự tương tác hấp dẫn tương tự như vậy qua trung gian của một hạt cơ bản, nhưng chưa được khám phá - các hạt Graviton. Trong giới hạn cổ điển, lý thuyết sẽ thu về thuyết tương đối rộng và định luật hấp dẫn của Newton trong giới hạn lực hấp dẫn yếu.

Graviton và tái chuẩn hóa

Khi mô tả tương tác hấp dẫn, các lý thuyết cổ điển (tức là, các sơ đồ cây) và hiệu chỉnh bán cổ điển (sơ đồ một vòng) hoạt động bình thường, nhưng sơ đồ Feynman với hai (hoặc hơn) vòng dẫn đến kết quả phân kỳ cực tím; đó là, giá trị vô hạn mà không thể được loại bỏ do thuyết tương đối tổng quát không phải là lý thuyết tái chuẩn hóa, không giống như điện động lực học lượng tử. Đó là cách các nhà vật lý áp dụng để tính xác suất cho sự kiện một hạt sẽ phát ra hoặc hấp thụ một Graviton nhưng họ thu được kết quả vô lý và lý thuyết không còn hiệu lực. Những vấn đề này, cùng với một số câu hỏi về khái niệm, khiến nhiều nhà vật lý tin rằng một lý thuyết hoàn chỉnh hơn của hấp dẫn lượng tử phải mô tả tương tác hấp dẫn gần quy mô Planck.

So sánh với các tương tác khác

Không giống như các hạt trao đổi của các tương tác khác, trường hấp dẫn đóng vai trò đặc biệt trong thuyết tương đối rộng và việc xác định không-thời gian mà trong đó các sự kiện diễn ra. Bởi vì vi phôi bất biến (hiệp biến tổng quát) của lý thuyết này không cho phép bất cứ phông nền không-thời gian cụ thể nào được ưu tiên hơn cả (ví dụ hệ quy chiếu quán tính), do vậy thuyết tương đối tổng quát độc lập với phông nền. Ngược lại, Mô hình chuẩn phụ thuộc vào phông nền, mọi diễn biến của các hạt và trường xảy ra trong không thời gian Minkowski như là phông nền không-thời gian cố định. Do đó lý thuyết hấp dẫn lượng tử cần giải quyết được những khác biệt này. Cho dù lý thuyết này hiện nay vẫn là một câu hỏi mở. Câu trả lời cho câu hỏi này sẽ xác định sự hiểu biết của chúng ta về hấp dẫn có vai trò cụ thể gì trong số phận của vũ trụ.

Graviton trong các lý thuyết khác nhau

Lý thuyết dây dự đoán sự tồn tại của graviton và miêu tả tương tác của nó khá rõ ràng. Hạt Graviton trong lý thuyết dây nhiễu loạn là một dây đóng (vòng) trong một trạng thái dao động năng lượng thấp. Sự tán xạ của graviton trong lý thuyết dây cũng có thể được tính toán từ các hàm tương quan trong lý thuyết trường bảo giác, như của thuyết Tương ứng AdS/CFT, hoặc từ lý thuyết dây ma trận.

Một đặc điểm thú vị của graviton trong lý thuyết dây, như dây đóng mà không có điểm đầu cuối, nó sẽ không bị ràng buộc với màng (brane) và có thể di chuyển tự do giữa các màng. Nếu chúng ta sống trên một màng (như giả thuyết của lý thuyết màng) mà nó "rò rỉ" graviton từ màng vào không gian nhiều chiều hơn thì có thể giải thích lý do tại sao lực hấp dẫn lại quá yếu, và graviton từ các màng khác lân cận của chúng ta có thể cung cấp một khả năng giải thích cho vật chất tối. Xem màng vũ trụ học.

Quan sát thử nghiệm

Việc phát hiện graviton đơn lẻ là không thể với bất kỳ máy dò vật lý nào cho dù hạt được tiên đoán một cách hợp lý trong lý thuyết. Lý do là mặt cắt tiết diện của hạt rất thấp khi graviton tương tác với vật chất. Ví dụ, khi sử dụng Sao Mộc làm máy dò và giả sử hiệu quả là 100%, được đặt trong quỹ đạo gần xung quanh một sao neutron sẽ dự kiến chỉ quan sát được một Graviton trong 10 năm, thậm chí trong các điều kiện thuận lợi nhất. Cũng không thể phân biệt Graviton với các sự kiện từ ảnh hưởng của neutrino.

Tuy nhiên, các thí nghiệm dùng để phát hiện sóng hấp dẫn, có thể được xem là các trạng thái kết hợp của nhiều graviton, đang được triển khai như LIGO và VIRGO. Mặc dù những thí nghiệm này không thể phát hiện graviton đơn lẻ, nhưng chúng có thể cung cấp thông tin về tính chất nhất định của Graviton. Ví dụ, nếu sóng hấp dẫn được quan sát lan truyền chậm hơn so với c (tốc độ ánh sáng trong chân không), điều này ngụ ý rằng Graviton có khối lượng.

Những khó khăn, vấn đề nổi bật

Hầu hết các lý thuyết có chứa graviton gặp phải những vấn đề nghiêm trọng. Nỗ lực để mở rộng Mô hình chuẩn hoặc các lý thuyết trường lượng tử bằng cách đưa thêm các graviton vào sẽ trở lên nghiêm trọng về mặt lý thuyết ở mức năng lượng cao (quá trình liên quan đến năng lượng gần hoặc trên quy mô Planck) vì vô hạn phát sinh do các hiệu ứng lượng tử (về mặt kỹ thuật, hấp dẫn là không tái chuẩn hóa được). Do thuyết tương đối rộng cổ điển và cơ học lượng tử dường như không tương thích ở mức năng lượng như vậy, cho nên hai lý thuyết này không đứng vững được ở mức năng lượng cao như thế. Một giải pháp có thể là thay thế các hạt bằng các dây. Lý thuyết dây là lý thuyết lượng tử của lực hấp dẫn theo ý nghĩa là nó giảm đến thuyết tương đối rộng cổ điển cộng với lý thuyết trường ở năng lượng thấp, nhưng hoàn toàn được lượng tử hóa, có chứa một Graviton, và được cho là nhất quán về mặt toán học.

Xem thêm

 Sóng hấp dẫn
 Planck Khối lượng
 Lực hấp dẫn
 Lực tĩnh và sự trao đổi hạt ảo
 Đa vũ trụ
 Gravitino

Các tài liệu tham khảo

Liên kết ngoài

Boson
Gauge boson
Hấp dẫn lượng tử
Lý thuyết dây
Hạt sơ cấp phỏng đoán


title: Người bướm

text:
Người bướm (tiếng Anh: Mothman) theo đồn đại là một sinh vật lạ, có đầu bướm, mắt đỏ rực, hai cánh dài giống của đại bàng. Điều kì lạ là nó không cần vẫy cánh mà vẫn bay được. Loài vật này thường cảnh báo tai họa cho con người. Có nhiều trường hợp loài chim này xuất hiện nhiều ở các nơi như động đất, sóng thần, tai họa lớn... và nó là nhà tiên tri của thế giới vì nếu nó bay ở đâu thì sẽ có tai họa ngay lập tức.

Tường trình
Ngày 12 tháng 11 năm 1966, Mothman được nhìn thấy lần đầu tiên bởi năm người nông dân khi họ đang đào huyệt cho đám tang. Lần thứ hai Mothman xuất hiện ở West Virginia vào ngày 14 tháng 11 năm 1966, khi ông Newell Partridge đang xem TV thì con chó của ông bỗng tru lên những hồi dài. Ông ra ngoài bất chợt gặp một sinh vật mắt đỏ, quá sợ hãi, ông liền chạy vào nhà lấy súng nhưng không đủ can đảm. Sáng hôm sau, con chó của ông biến mất, ông nghĩ chắc là Mothman bắt nó. Một ngày khác,một đôi vợ chồng đi thăm bạn đã bắt gặp Mothman. Ngay sau đó,vợ chồng họ quay trở lại cùng cảnh sát nhưng tất cả đã biến mất mà chả để lại một dấu vết gì.

Đêm ngày 16 tháng 11 năm 1966,bà Mercella Bennett bỗng nhìn thấy một luồng ánh sáng đỏ kỳ lạ xuất hiện, đó là Mothman. Quá sợ hãi, bà liền ôm đứa con 2 tuổi của mình chạy sang nhà hàng xóm. Ngay sau đó họ nghe thấy tiếng rít và ánh mắt đỏ ngầu của Mothman quét qua cửa sổ phòng khách. Ngày 27 tháng 11 năm 1966, Connie Carpenter đang trên đường từ nhà thờ về nhà thì bắt gặp Mothman đuổi theo. Nó cụp đôi cánh lại và lao theo chiếc xe của cô gái này, nhưng chỉ trong giây phút thì đổi hướng.

Loài vật này được biết đến nhiều nhất với vụ sập cầu ở Pleasaht làm 46 người chết,9 người bị thương. Trước đó, loài vật này đã đậu ở đó nhiều lần khiến nhiều người phải nói với chính quyền địa phương. Ở Nhật những công nhân nhà máy điện hạt nhân Fukushima đã thấy nó trước khi có sự cố ở nhà máy năm 2011. Ở Mexico trước khi phát một dịch tả và nó cũng đã xuất hiện. Có nhiều người nghĩ nó là cú to, người ngoài hành tinh, hay đơn giản chỉ là trò lừa bịp.

Đọc thêm
 Barker, Gray The Silver Bridge (Saucerian Books, 1970). Reprinted in 2008 entitled The Silver Bridge: The Classic Mothman Tale (BookSurge Publishing).
 Coleman, L. Mothman and Other Curious Encounters. (2002).  (or )
 Colvin, Andrew The Mothman's Photographer: The Work of an Artist Touched by the Prophecies of the Infamous Mothman (2007).
 Colvin, Andrew The Mothman's Photographer II: Meetings With Remarkable Witnesses Touched by Paranormal Phenomena, UFOs, and the Prophecies of West Virginia's Infamous Mothman (2007).
 Myres, Rau & Macklin The Little Giant Book of True Ghost Stories (2001)
 Sergent, Jr., Donnie Mothman: The Facts Behind the Legend (2001)
 Fear, Brad A Macabre Myth of a Moth-Man (2008)
 Keel, John A. The Mothman Prophecies (2007).  (Originally published in 1975 by Saturday Review Press)
 Keel, John A. The Eighth Tower (1977).
 Myers, Bill. Angel of Wrath: A Novel (2009).
 Ressel, Steve. Perverted Communion (2010).
 Bullard, Stephan, et al. The Silver Bridge Disaster of 1967 (2012).
 Wood, Jen A. Point Pleasant (2013)
 Schmidt, W.L. Threads of Faithfulness (2013)

Tham khảo

Huyền bí
Văn hóa dân gian Mỹ
Tây Virginia năm 1967
Tây Virginia năm 1966
Quận Mason, West Virginia


title: Thánh Tôma

text:
Trong tiếng Việt, Thánh Tôma là cách phiên âm và có thể chỉ đến các nhân vật sau:
Tôma Tông đồ
Tommaso d'Aquino
Thomas More

Thánh Công giáo Rôma
Mười hai Sứ đồ
Mất thập niên 70
Năm sinh không rõ