title: Kinh tế Ma Cao

text:
Kể từ khi được trao trả lại cho Trung Quốc vào năm 1999, Ma Cao vẫn duy trì được vị thế là một trong những nền kinh tế mở nhất trên thế giới có được từ trước đó. Hàng may mặc xuất khẩu và du lịch dựa trên danh tiếng là một khu vực nổi tiếng về ngành trò chơi cờ bạc được xem là xương sống của nền kinh tế. Ma Cao có ít đất canh tác và tài nguyên thiên nhiên nên phải phụ thuộc hầu như hoàn toàn vào Trung Quốc đại lục để nhập lương thực - thực phẩm, nước ngọt và năng lượng. Ngoài ra, Nhật Bản và Hồng Kông là hai nhà cung cấp nguyên liệu thô và tư liệu sản xuất chính. Mặc dù Ma Cao bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 và suy thoái toàn cầu năm 2001, nền kinh tế đặc khu này vẫn có được mức tăng trưởng trung bình khoảng 13,1% hàng năm trong giai đoạn từ năm 2001 đến 2006.  Ma Cao là thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại Thế giới. An ninh công cộng đã được cải thiện rất nhiều kể từ khi đặc khu này được trao trả lại cho Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.  Nhờ có nguồn doanh thu đến từ việc đánh thuế ngành công nghiệp cờ bạc nên chính phủ Ma Cao mới có chương trình phúc lợi xã hội 15 năm giáo dục miễn phí cho tất cả công dân Ma Cao.  Năm 2015, nền kinh tế Ma Cao chứng kiến một cuộc lao dốc (-26,4% so với cùng kỳ quý 2/2015) do chi tiêu của du khách đến từ Trung Quốc đại lục giảm đáng kể từ sau khi chiến dịch chống tham nhũng của Tập Cận Bình được khởi xướng.

Trong ba quý đầu năm 2007, Ma Cao từng đạt mức tăng trưởng GDP là 31,4%. Sự tăng trưởng nhanh chóng về mặt số lượng khách du lịch đến từ đại lục nhờ việc Trung Quốc chấm dứt chính sách hạn chế đi lại vào các đặc khu, chi tiêu cho các công trình công cộng và dòng vốn đầu tư liên quan đến việc tự do hóa ngành công nghiệp trò chơi của Ma Cao đã thúc đẩy sự phục hồi kinh tế trong vòng 5 năm. Ngân sách lần đầu tiên thặng dư kể từ sau năm 2002 do lượng khách đến từ Trung Quốc tăng đột biến và việc tăng thuế đối với ngành cờ bạc đã tạo ra khoảng 70% doanh thu cho chính phủ. Đô la Hồng Kông được coi là đồng tiền dự trữ cho Pataca Ma Cao và được cố định theo tỷ giá chính thức là khoảng 1 đô la Hồng Kông đổi lấy 1,03 Pataca Ma Cao.

Lịch sử
Ma Cao từng chỉ là một làng chài cằn cỗi với dân số khoảng 400 người trước khi người Bồ Đào Nha đến đây vào thế kỷ 16, giai đoạn được biết đến như là Kỷ nguyên Khám phá. Năm 1535, các thương nhân Bồ Đào Nha giành được Ma Cao bằng cách mua chuộc quyền neo tàu ở cảng này để tham gia vào các hoạt động buôn bán. Các thương nhân Bồ Đào Nha và Trung Quốc đổ xô đến Ma Cao khiến làng chài nhỏ bé xưa kia này nhanh chóng trở thành một trung tâm giao thương trong khu vực quan trọng phục vụ mục đích mậu dịch nhằm sinh lợi cho Bồ Đào Nha dọc theo ba tuyến đường chính: Macao-Malacca-Goa-Lisbon, Quảng Châu-Ma Cao-Nagasaki và Ma Cao-Manila-Mexico. Tuy nhiên, do sự suy tàn của đế quốc Bồ Đào Nha trong thế kỷ 17 và 18, các tuyến giao dịch đã gặp phải không ít thách thức đến từ các cường quốc khác như Hà Lan và Anh. Sau khi Trung Quốc nhượng lại Hồng Kông cho người Anh vào năm 1842, vị thế của Ma Cao như một trung tâm thương mại lớn của khu vực đã bị suy giảm do các tàu thuyền lớn đồng loạt kéo đến cảng nước sâu Victoria thay vì Ma Cao như trước kia. Trong một nỗ lực để ngăn chặn sự suy giảm này, trong giai đoạn từ năm 1848 đến đầu thập niên 1870, Ma Cao đã tham gia vào một cuộc giao thương Cu li (buôn bán nô lệ) đầy tai tiếng khi cảng biển của khu vực này đóng vai trò như một cảng trung chuyển đưa người dân địa phương từ miền nam Trung Quốc tới Cuba, Peru và các cảng khác ở Nam Mỹ để làm việc khổ sai trên các đồn điền hoặc trong các hầm mỏ.

Đánh bắt cá từng nổi lên để trở lại với vị thế của một hoạt động kinh tế chủ chốt ở Ma Cao kể từ khi vùng cảng này đánh mất vị thế của một trung tâm thương mại khu vực. Vào đầu những năm 1920, hơn 70% trong số 84.000 cư dân Ma Cao tham gia vào hoạt động đánh bắt cá. Trong khi đó, một số ngành nghề khác như diêm, pháo, nhang và đóng thuyền đánh cá bắt đầu phát triển. Nhưng đáng chú ý hơn cả đó chính là lĩnh vực kinh doanh cờ bạc. Đánh bạc lần đầu tiên được hợp pháp hóa ở Ma Cao vào thế kỷ 19 trong một nỗ lực nhằm đẩy mạnh việc tạo ra doanh thu cho chính phủ. Sòng bạc đầu tiên đã được nhượng bộ độc quyền cho Công ty Tai Xing vào năm 1937. Tuy nhiên, công ty này đã tỏ ra quá bảo thủ trong việc khai thác triệt để tiềm năng kinh tế của ngành công nghiệp cờ bạc. Ngành công nghiệp này đã có một bước đột phá lớn vào năm 1962 khi chính phủ cấp cho Hiệp hội du lịch và giải trí Ma Cao(STDM), một tập đoàn được thành lập bởi các doanh nhân đến từ Hồng Kông và Ma Cao, quyền độc quyền đối với tất cả các hình thức đánh bạc. STDM đã giới thiệu các trò chơi theo phong cách phương tây và hiện đại hóa con đường giao thông vận tải biển giữa Ma Cao và Hồng Kông giúp chuyên chở hàng triệu người đánh bạc từ Hồng Kông đến đây mỗi năm.

Trong những năm 1970, Ma Cao cũng từng có sự sự phát triển nhanh chóng trong lĩnh vực sản xuất. Nhờ một môi trường có chi phí vận hành thấp và hạn ngạch thặng dư theo Hiệp định về Hàng Dệt may(MFA), nhiều nhà tư bản hoạt động trong ngành công nghiệp của Hồng Kông đã thành lập các cơ sở sản xuất hàng dệt may tại Ma Cao. Vào thời kỳ hoàng kim những năm 1980, ngành sản xuất từng có lúc chiếm tới khoảng 40% GDP còn ngành dệt may chiếm khoảng 90% tổng kim ngạch xuất khẩu của Ma Cao. Tuy nhiên, kể từ đầu những năm 1990 thì ngành sản xuất trong thời gian này đã dần dần suy giảm do việc loại bỏ hệ thống hạn ngạch MFA và chi phí lao động tăng so với Trung Quốc đại lục và các nước Đông Nam Á.

Lao động và việc làm

Lực lượng lao động ở Ma Cao chủ yếu làm việc trong các lĩnh vực sản xuất; xây dựng; bán sỉ và bán lẻ; khách sạn và nhà hàng;
dịch vụ tài chính, bất động sản và các hoạt động kinh doanh khác; hành chính công và các dịch vụ cá nhân, xã hội khác gồm có trò chơi điện tử; vận chuyển, lưu trữ và thông tin liên lạc. Nhờ có mức tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm gần đây, tỷ lệ thất nghiệp đã giảm từ con số cao kỷ lục là 6,8% trong năm 2000 xuống chỉ còn 3,1% trong Quý 3 năm 2007.

Với một số khu nghỉ dưỡng sòng bạc và các công trình lớn khác đang được tiến hành mở ra, có báo cáo cho rằng nhiều lĩnh vực, trong đó đặc biệt là xây dựng, gặp phải tình trạng thiếu lao động. Chính phủ đưa ra biệp pháp giải quyết khó khăn này bằng cách nhập khẩu lao động từ các khu vực lân cận, gồm có Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Philippines và Ấn Độ. Hiện tại số lao động nhập khẩu từ bên ngoài đang ở mức cao kỷ lục là 75.391 (quý 2 năm 2007), chiếm hơn một phần tư lực lượng lao động ở Ma Cao. Một số người lao động địa phương đã phàn nàn về việc thiếu việc làm do dòng lao động nhập khẩu giá rẻ từ bên ngoài đổ đến. Một số người cũng cho rằng vấn đề lao động bất hợp pháp hiện đang là mối nguy hại nghiêm trọng. Một mối quan tâm nữa đó là sự gia tăng về bất bình đẳng trong thu nhập: Hệ số Gini - một thước đo phổ biến về bất bình đẳng thu nhập trong đó hệ số thấp chứng tỏ phân phối thu nhập bình đẳng hơn của Ma Cao đã tăng từ 0,43 trong năm 1998 lên 0,48 trong năm 2006, cao hơn so với các quốc gia lân cận khác như Trung Quốc đại lục (0.447), Hàn Quốc (0,316) và Singapore (0,425).

Hệ thống tiền tệ

Ma Cao áp dụng cái được gọi là hệ thống bảng tiền tệ, theo đó tiền pháp định, đồng Pataca (MOP), được hỗ trợ 100% bởi dự trữ ngoại hốiđồng Đô la Hồng Kông (HKD). Hơn nữa, hội đồng tiền tệ và Cơ quan tiền tệ Ma Cao (AMCM), theo luật định có nghĩa vụ phát hành và mua lại không giới hạn đồng Pataca dựa trên cầu đối với đồng Đô la Hồng Kông theo tỷ giá hối đoái cố định. Đồng Pataca được neo giá theo đồng Đô la Hồng Kông ở mức 1,03 MOP đổi lấy 1 HKD, mức tỷ giá này luôn được duy trì bởi AMCM.

Mỗi pataca được chia thành 100 avos. Tiền xu được phát hành với các mệnh giá là 10, 20 và 50 avos cùng với 1, 2, 5 và 10 Pataca (đồng xu 2 và 10 Pataca hiếm khi được sử dụng trong lãnh thổ); trong khi tiền giấy có các mệnh giá 5, 10, 20, 50, 100, 500 và 1000 Pataca. Đồng Đô la Hồng Kông được sử dụng tự do và chiếm đến hơn một nửa tổng số tiền được gửi tại các ngân hàng của Ma Cao. Ngoài ra, đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc cũng được chấp nhận sử dụng rộng rãi. Hai ngân hàng có quyền phát hành tiền tệ đó là Banco Nacional Ultramarino và Ngân hàng Trung Quốc (Bank of China) (kể từ tháng 10 năm 1995).
Lịch sử về tỷ giá hối đoái giữa đồng Pataca và đồng Đô la Mỹ (USD) được trình bày ở bảng dưới đây.

Thương mại
Năm 2011, nền kinh tế thị trường tự do của Ma Cao đạt tổng kim ngạch xuất khẩu là 1,119 tỷ USD (8,94 tỷ Pataca), chủ yếu là các mặt hàng như quần áo, dệt may, giày dép, đồ chơi, điện tử, máy móc và phụ tùng. Tổng kim ngạch nhập khẩu trong cùng kỳ đạt 8,926 tỷ USD (71,32 tỷ Pataca), chủ yếu là nguyên liệu thô và hàng hóa bán thành phẩm, hàng tiêu dùng (thực phẩm, đồ uống, thuốc lá), tư liệu sản xuất, khoáng sản và dầu mỏ. Đối tác xuất khẩu chính của Ma Cao trong năm 2011 là Hồng Kông (44,6%). Các mặt hàng xuất khẩu khác còn được đưa sang Trung Quốc (15,9%) và Hoa Kỳ (7,9%). Các đối tác nhập khẩu chính của Macau gồm có Trung Quốc (30,4%), Hồng Kông (12%), Pháp (10,4%), Thụy Sĩ (7,5%), Ý (7,5%), Nhật Bản (6,2%) và Hoa Kỳ (6,1%).

Trong nửa sau của thế kỷ 20, nền kinh tế Ma Cao đã được đa dạng hóa với sự phát triển của ngành công nghiệp nhẹ, nhờ vậy mà dòng người di cư từ Trung Quốc đến lao động đã giúp phát triển ngành du lịch. Tuy nhiên, những nỗ lực của Bồ Đào Nha trong việc phát triển mối liên kết về mặt kinh tế và văn hóa giữa Ma Cao với Brazil và với các công ty ở Châu Phi có cổ phần của Bồ Đào Nha đã gặp phải thất bại. Quan hệ kinh tế với Liên minh Châu Âu (EU) và Đài Loan được xem như là một khía cạnh vô cùng quan trọng của kinh tế Ma Cao đóng vai trò như là một phần của nền kinh tế Trung Quốc. Việc tiếp giáp với Đặc khu kinh tế Châu Hải tạo điều kiện thuận lợi cho Ma Cao trong việc giao thương kinh tế với Trung Quốc. Là một khu vực hành chính đặc biệt, Ma Cao đóng vai trò như một cảng tự do và là một lãnh thổ hải quan riêng biệt.

Các ngành

Du lịch và cờ bạc

Du lịch được coi là xương sống của nền kinh tế Ma Cao, trong đó phần lớn khách du lịch đến là để chơi cờ bạc do ngành này được hợp pháp hóa vào thế kỷ 19 và từ đó trở thành trụ cột của nền kinh tế và là nguồn thu quan trọng của chính phủ. Từ năm 1962, ngành công nghiệp cờ bạc hoạt động dựa theo giấy phép độc quyền do chính phủ cấp cho Sociedade de Turismo e Diversões de Macau (STDM) của Hà Hồng Sân, thay thế cho Công ty Cổ phần Giải Trí Tai Heng từng nắm giữ giấy phép độc quyền hoạt động trong ngành cờ bạc vào 24 năm trước. Trong những năm 1990, Ma Cao có tổng cộng 9 sòng bạc và ngành cờ bạc được báo cáo là chiếm tới 20 đến 25% GDP của Ma Cao. Quyền nắm giữ giấy phép độc quyền chấm dứt vào năm 2001 khi ngành công nghiệp trò chơi được tự do hóa và một số nhà điều hành sòng bạc đến từ Las Vegas tham gia vào thị trường. Những nhà điều hành mới này bao gồm Las Vegas Sands đã mở Sands Macao , được coi là sòng bạc lớn nhất thế giới về mặt số lượng trò chơi cờ bạc trên bàn vào năm 2004, Venetian Macau  vào năm 2007; Wynn Resorts đã mở Wynn Macau  vào năm 2006 và MGM Mirage đã mở MGM Grand Macau vào năm 2007.

Ngoài ra, các chủ sòng bạc khác, bao gồm Crown Casino của Úc và Galaxy Entertainment Group   của Hồng Kông cũng đã mở một số sòng bạc tại các khách sạn ở Ma Cao. Do sự gia tăng về mặt số lượng các công trình liên quan đến sòng bạc từ các công ty mới gia nhập ngành công nghiệp sòng bạc, nền kinh tế của Ma Cao đã phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây. Doanh thu đến từ các hoạt động vui chơi ở sòng bạc của Ma Cao hiện còn lớn hơn so với Dải Las Vegas, khiến Ma Cao trở thành trung tâm sòng bạc lớn nhất thế giới. Nhiều sòng bạc cũng như khách sạn khác trong đó có Galaxy Cotai Megaresort và Ponte 16, cũng sẽ được khai trương trong tương lai gần.

Do việc mở rộng các sòng bạc và khách sạn mới cũng như là Trung Quốc nới lỏng các chính sách về việc hạn chế đi lại mà số lượng du khách đến từ đại lục đã gia tăng nhanh chóng.Từ 9,1 triệu du khách vào năm 2000, lượng khách đến Ma Cao đã tăng lên thành 18,7 triệu lượt khách trong năm 2005 và 22 triệu lượt khách trong năm 2006, với hơn 50% trong số đó đến từ Trung Quốc và 30% đến từ Hồng Kông. Macau dự kiến là sẽ đón từ 24 đến 25 triệu du khách trong năm 2007. Ma Cao từng nhận được Giải thưởng Tương lai vào năm 2007, giải thưởng được bầu chọn bởi 26.000 thành viên thương mại du lịch Đức của GoAsia, vì được coi là điểm đến du lịch tương lai hứa hẹn nhất ở châu Á. Ma Cao hiện được đánh giá là điểm đến du lịch hàng đầu thế giới theo Tổ chức Du lịch Thế giới.

Sản xuất

Các ngành công nghiệp sản xuất của Ma Cao đã xuất hiện trong vài thập kỷ vào đầu của thế kỷ 20, chủ yếu bao gồm các tòa nhà chứa rác, nhà máy sản xuất diêm, pháo và nhang. Tuy nhiên, các ngành công nghiệp hiện đại đã không phát triển cho đến những năm 1970 khi ngành dệt may đang có sự phát triển nhanh chóng, trong khi các ngành công nghiệp nhẹ khác như sản xuất nhựa, điện tử, đồ chơi và hoa giả cũng có sự tăng trưởng đáng kể. Dệt may tiếp tục phát triển với tư cách là ngành nghề mũi trong lĩnh vực sản xuất vào cuối những năm 1980.

Phần lớn ngành công nghiệp dệt may của Ma Cao đã chuyển sang cho bên đại lục khi Hiệp định về Hàng Dệt may bị bãi bỏ. Đặc khu này cũng đã dựa nhiều hơn vào ngành công nghiệp cờ bạc và các dịch vụ liên quan đến du lịch để tăng trưởng.

Ngân hàng
Ma Cao là một Trung tâm tài chính ngoài nước, một thiên đường về thuế, và một cảng tự do không hề có bất kì chế độ kiểm soát ngoại hối nào.
 Hoạt động kinh doanh tài chính ở nước ngoài được quản lý và giám sát bởi Cơ quan tiền tệ Ma Cao, trong khi các quy định về việc giám sát các hoạt động của các doanh nghiệp phi tài chính nước ngoài chủ yếu được kiểm soát bởi Viện xúc tiến đầu tư và thương mại Ma Cao. Trong năm 2017, dịch vụ đầu tư của Moody đã nâng bậc xếp hạng tín dụng của nhà phát hành chính phủ ngoại tệ và nội tệ của Ma Cao từ 'A1' lên thành 'Aa3' với lý do là nguồn tài chính vững mạnh của chính phủ giúp Ma Cao trở thành một chủ nợ ròng lớn. Cơ quan xếp hạng cũng nâng cấp mức trần ngoại tệ tiền gửi ngân hàng của Ma Cao lên 'Aa3' từ 'A1'.

Có hai mươi ngân hàng khác được cấp phép, mười sáu trong số đó là các ngân hàng nước ngoài. Năm trong tổng số 500 ngân hàng thương mại hàng đầu châu Á là của Ma Cao trong đó có Banco Tai Fung và Ngân hàng Công thương Trung Quốc.

Xây dựng

Năm 2014, ngành xây dựng Ma Cao thu hút khoảng 45.368 người lao động. Tổng giá trị ngành đạt 78,15 tỷ Pataca, trong đó 66,88 tỷ Pataca thuộc về khu vực tư nhân. Mức tiêu thụ trung gian là 61,03 tỷ Pataca và tổng chi phí nhân công là 11,35 tỷ Pataca.

Các công ty vận tải
Air Macau, là hãng không của đặc khu có trụ sở tại Ma Cao.

Phương tiện truyền thông
Ma Cao có "mật độ truyền thông" cao nhất thế giới gồm có chín tờ nhật báo tiếng Trung Quốc, ba tờ nhật báo tiếng Bồ Đào Nha, hai tờ nhật báo tiếng Anh và có khoảng sáu tuần lễ tiếng Trung và một tuần tiếng Bồ Đào Nha. Khoảng hai mươi tư tờ báo từ Hồng Kông, Trung Quốc, Đài Loan và Philippines được chuyển đến Ma Cao mỗi sáng sớm.

Sự đa dạng hóa kinh tế
Vai trò lớn của ngành đánh bạc và du lịch đem lại một mức độ rủi ro cho nền kinh tế của Ma Cao. Bởi vì nếu một nền kinh tế phụ thuộc quá nhiều vào ngành du lịch và đánh bạc để trở nên thịnh vượng thì khi dòng khách du lịch ít đi có thể gây ra những cú sốc cho thị trường. Việc thúc đẩy đa dạng hóa nền kinh tế diễn ra trong những năm cuối của chính quyền Bồ Đào Nha, dưới thời Tướng Vasco Rocha Vieira và vẫn tiếp tục cho đến hiện tại, dưới thời Tổng Giám đốc Hà Hậu Hoa. Chính phủ đang tìm kiếm nguồn đầu tư đến từ nước ngoài như là một công cụ để đa dạng hóa kinh tế là một hướng đi tốt. Tuy nhiên, phần lớn dòng vốn đầu tư đến từ nước ngoài đổ vào Ma Cao đều đã đi vào lĩnh vực trò chơi và cờ bạc kể từ sau khi sự độc quyền trong ngành chấm dứt vào năm 2001. Mặt khác, các công ty nước ngoài đã tham gia vào thị trường điện thoại di động và dịch vụ internet sau khi thị trường viễn thông được tự do hóa vào năm 2001.

Kinh tế chính trị và phúc lợi xã hội

Trước những năm 1930, Macau đã có một loại điều khoản phúc lợi mang tên Tự do phóng nhiệm (laissez faire). Các trường học được tài trợ công khai được dạy bằng tiếng Bồ Đào Nha. Chương trình phúc lợi đầu tiên được khởi xướng vào cuối những năm 1930 - gọi là Hội từ thiện công cộng. Mục tiêu chính của tổ chức là hỗ trợ những người nghèo và trẻ mồ côi. Sự phát triển của một nhà nước phúc lợi được tiến hành một các từ từ và được cải thiện từ gốc. Năm 1947, một số cải cách đã được thực hiện, trong đó đáng chú ý nhất là thẻ cứu trợ xã hội được làm ra chỉ để dành cho những người có nhu cầu. Trong những năm 60, Hội Cứu trợ Công cộng đã trở thành một Chi nhánh của Cứu trợ Công cộng. Dịch vụ được mở rộng để hỗ trợ cho các lĩnh vực khác như cứu trợ thiên tai. Đây là một sự bổ sung cần thiết vì Ma Cao là khu vực có nguy cơ cao gặp phải bão một cách thường xuyên. Ngoài ra, nhiều cơ sở cũng được xây dựng, bao gồm các trung tâm phục hồi chức năng và trung tâm hỗ trợ người mù và điếc. Trong suốt thập niên 60 và 70, nhà ở được cung cấp cho người nghèo, người khuyết tật và người già. Hỗ trợ tài chính dành cho lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và giáo dục cũng được phân phát đến cho người nghèo. Trong thời gian này, chính phủ cũng đã bắt đầu trợ cấp cho các trường tư. Một cuộc tái cấu trúc hệ thống khác đã diễn ra vào năm 1980. Bộ phúc lợi xã hội chính thức được thành lập. Những điều chỉnh tiếp theo được thực hiện vào cuối những năm 80, tách Bộ thành ba chi nhánh, bao gồm Thống đốc Ma Cao, Ủy ban phúc lợi xã hội và Bộ phúc lợi xã hội cùng với đó là việc thiết lập bốn nguyên tắc "bình đẳng, hiệu quả, hỗ trợ và đoàn kết thực hiện". Bốn văn phòng cũng được thành lập tại Santo António e São Lázaro, São Lourenço e Sé, Nossa Senhora de Fátima và Ilias. Mục đích của các văn phòng này là để tạo sự thuận tiện hơn cho mọi người khi đến thăm và cho người lao động được đến gần hơn với người dân địa phương trong khu vực mà họ đang sinh sống. Vào những năm 90, một văn phòng bổ sung đã được thành lập tại llhas Verde do nhu cầu cao ở khu vực phía Băc. Các bộ cũng đã bắt đầu quan tâm hơn đến các vấn đề gia đình khi cho thành lập dịch vụ tư vấn.

Cục phúc lợi xã hội - vẫn duy trì cho đến ngày nay - được thành lập sau khi đặc khu được bàn giao lại cho Trung Quốc vào năm 1999. Ban đầu, Ma Cao phải đối mặt với những thách thức đến từ một nền kinh tế yếu kém và tỷ lệ thất nghiệp cao nhưng cho đến năm 2002 thì ngành cờ bạc đã được hợp pháp hóa nhờ vậy làm tăng doanh thu của chính phủ một cách nhanh chóng. Do sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng được thúc đẩy bởi ngành công nghiệp cờ bạc, đầu tư trực tiếp nước ngoài và du lịch mà chính phủ giờ đây có thể cung cấp nhiều dịch vụ công cộng hơn. Các chương trình phúc lợi xã hội của Ma Cao đã phát triển tương đương với các chương trình phúc lợi của các quốc gia phát triển. Dịch vụ y tế miễn phí được phổ quát và được cung cấp tại các bệnh viện công nhưng dịch vụ tư nhân cũng được trợ cấp đến 30%, đối với phụ nữ mang thai, sinh viên, công chức và người từ 65 tuổi trở lên thì được trợ cấp hoàn toàn. Chính phủ đã mở rộng được nhiều lợi ích cho các đối tượng kể trên. Những cải thiện đến từ việc gia tăng việc làm và thu nhập cũng có liên quan đến sự hài lòng cao hơn đối với chất lượng cuộc sống. Chính phủ cũng cung cấp chương trình 15 năm giáo dục miễn phí, bảo hiểm xã hội và trợ cấp xã hội cho mọi công dân. Tương tự như nhiều quốc gia ở khu vực Đông Á, mô hình phúc lợi xã hội ở Ma Cao không phù hợp với "thế giới thứ ba của chủ nghĩa tư bản phúc lợi". Người ta tranh luận rằng nó hoạt động giống như một chế độ phúc lợi pháp lý.

Mặc dù vậy, khu vực công của Ma Cao dường như khá nhỏ. Làm việc trong khu vực công là một trong những nghề nghiệp được trả lương cao nhất do luật hiến pháp quy định trong quá trình bàn giao. Do đó, kết quả là chính phủ thường cung cấp các hợp đồng có thời hạn hoặc bán thời gian để khiến cho nó có giá cả phải chăng hơn mặc dù các hợp đồng thường được gia hạn. Được biết, nhiều công nhân trong lực lượng cảnh sát đã rời khỏi khu vực công để làm việc trong sòng bạc nhằm nhận được mức trả lương cao hơn. Tăng trưởng kinh tế cũng mang lại sự bất bình đẳng, cạnh tranh ngày càng cao trong khi nhiều người nước ngoài và người lao động đến từ đại lục có tay nghề vượt xa các kỹ năng còn yếu kém của người dân địa phương làm gia tăng sự tham gia của công dân vào các cuộc bầu cử và biểu tình. Sự tập trung vào ngành công nghiệp cờ bạc và du lịch cũng đến từ việc đánh đổi các ngành nghề khác. Tính đến năm 2009, có khoảng 44,9% người lao động làm việc trong ngành du lịch. Được biết vào năm 2006, một số lượng du khách gấp 44 lần dân số của Ma Cao đã đến thăm thành phố vào năm đó. Hơn nữa, tất cả các doanh nghiệp lớn có lợi nhuận cao trong kinh doanh khách sạn và sòng bạc đều thuộc sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài và đi kèm với chi phí của các doanh nghiệp và gia đình đến từ địa phương. Điều này đã dẫn đến một cuộc biểu tình dữ dội vào Ngày Quốc tế Lao động năm 2007. Không có bất ổn dân sự nào đã được ghi nhận trong lịch sử Ma Cao từ trước và sau khi bàn giao nhưng cuộc biểu tình đã thực sự gây vì thành phố này đã có mức tăng trưởng GDP là 17% vào năm ngoái.

Năng lượng

Sản lượng điện sản xuất: 1.893 tỉ kWh (2004)
nhiên liệu hóa thạc: 100%
thủy điện: 0%
hạt nhân: 0%
khác: 0% (1998)
Sản lượng điện tiêu thụ: 1.899 tỉ kWh (2004)
Điện xuất khẩu: 0 kWh (2004)
Điện nhập khẩu: 153.3 triệu kWh (2004)

Xem thêm
 Kinh tế Trung Quốc

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài
Portal of the government of Macau
Statistics and Census Service of Macau

Ma Cao


title: Mecicobothriidae

text:
Mecicobothriidae là một họ nhện thuộc bộ Araneae. Họ này có phân họ và 4 chi, tổng cộng có 9 loài.

Chi và loài
Hexura Simon, 1884
 Hexura picea Simon, 1884 — USA
 Hexura rothi Gertsch & Platnick, 1979 — USA

Hexurella Gertsch & Platnick, 1979
 Hexurella apachea Gertsch & Platnick, 1979 — USA
 Hexurella encina Gertsch & Platnick, 1979 — Mexico
 Hexurella pinea Gertsch & Platnick, 1979 — USA
 Hexurella rupicola Gertsch & Platnick, 1979 — USA

Mecicobothrium Holmberg, 1882
 Mecicobothrium baccai Lucas et al., 2006 — Brazil
 Mecicobothrium thorelli Holmberg, 1882 — Argentina, Uruguay

Megahexura Kaston, 1972
 Megahexura fulva (Chamberlin, 1919) — USA

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Mecicobothriidae
Mygalomorphae


title: Micropholcommatinae

text:
Micropholcommatinae là một phân họ nhện thuộc bộ Araneae. Phân họ này trước đây được xếp là họ Micropholcommatidae.

Phân loại
Ban đầu, chúng được xếp trong các họ Micropholcommatidae và Textricellidae, được xem là đồng nghĩa với Symphytognathidae bởi Forster vào năm 1959, tuy nhiên đã được phân tách vào năm 1977. Sau đó, chúng được xếp thành một họ với danh pháp Micropholcommatidae, bởi Platnick & Forster vào năm 1986. Hiện tại, chúng đã được được Schütt xếp đồng nghĩa với Anapidae vào năm 2003 và bởi Lopa et al. vào năm 2011,. Sự thay đổi này đã được World Spider Catalog chấp nhận.

Mô tả
Các loài trong phân họ này thường có kích thước cực kỳ nhỏ, với chiều dài cơ thể thường từ 0,5 đến 2 mm. Nhiều chi là đặc hữu của New Zealand và Australia, một số chi khác cũng được tìm thấy ở Nam Mỹ. Chúng thường sinh sống trong lớp lá hoặc rêu.

Các chi
 Eterosonycha Butler, 1932 — Australia
 Micropholcomma Crosby & Bishop, 1927 — Australia
 Olgania Hickman, 1979 — Australia
 Parapua Forster, 1959 — New Zealand
 Pua Forster, 1959 — New Zealand
 Teutoniella Brignoli, 1981 — Brazil, Chile
 Textricella Hickman, 1945 — New Zealand, Australia
 Tricellina Forster & Platnick, 1989 — Chile

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Forster, R.R. (1959). "The spiders of the family Symphytognathidae". Transactions of the Royal Society of New Zealand 86: 269–329.
 Griswold, C.E., Ramírez, M.J., Coddington, J.A. & Platnick, N.I. (2005) "Atlas of phylogenetic data for entelegyne spiders (Araneae: Araneomorphae: Entelegynae) with comments on their phylogeny". Proceedings of the California Academy of Sciences 56 Suppl. 2: 1–324.
 Penney, David; Dierick, Manuel; Cnudde, Veerle; Masschaele, Bert; Vlassenbroeck, Jelle; van Hoorebeke, Luc & Jacobs, Patric (2007). "First fossil Micropholcommatidae (Araneae), imaged in Eocene Paris amber using X-Ray Computed Tomography." Zootaxa 1612: 47-53. PDF Abstract

Anapidae


title: Ammoxenidae

text:
Ammoxenidae là một họ nhện thuộc bộ Araneae. Họ này có 4 chi, tổng cộng có 18 loài. Hai chi (Ammoxenus, Rastellus) ở châu Phi và hai chi (Austrammo, Barrowammo) ở Úc.

Chi và loài
Ammoxenus Simon, 1893
 Ammoxenus amphalodes Dippenaar & Meyer, 1980 (Nam Phi)
 Ammoxenus coccineus Simon, 1893 (Namibia)
 Ammoxenus daedalus Dippenaar & Meyer, 1980 (Nam Phi)
 Ammoxenus kalaharicus Benoit, 1972 (Botswana, Nam Phi)
 Ammoxenus pentheri Simon, 1896 (Botswana, Nam Phi)
 Ammoxenus psammodromus Simon, 1910 (miền nam Africa)

Austrammo Platnick, 2002
 Austrammo harveyi Platnick, 2002 (Tây Australia, South Úc)
 Austrammo hirsti Platnick, 2002 (South Australia, Tasmania)
 Austrammo monteithi Platnick, 2002 (miền đông Úc)
 Austrammo rossi Platnick, 2002 (Tây Australia, miền bắc Territory)

Barrowammo Platnick, 2002
 Barrowammo waldockae Platnick, 2002 (Tây Úc)

Rastellus Platnick & Griffin, 1990
 Rastellus africanus Platnick & Griffin, 1990 (Namibia, Botswana)
 Rastellus deserticola Haddad, 2003 (Nam Phi)
 Rastellus florisbad Platnick & Griffin, 1990 (Nam Phi)
 Rastellus kariba Platnick & Griffin, 1990 (Zimbabwe)
 Rastellus narubis Platnick & Griffin, 1990 (Namibia)
 Rastellus sabulosus Platnick & Griffin, 1990 (Namibia)
 Rastellus struthio Platnick & Griffin, 1990 (Namibia, Botswana)

Chú thích

Tham khảo

Ammoxenidae


title: Synotaxidae

text:
Synotaxidae là một họ nhện thuộc bộ Araneae. Trước năm 2016, họ này có 13 chi, tổng cộng có 68 loài. Các loài nhện trong họ này phân bố ở Trung Mỹ và Nam Mỹ, New Zealand và Úc. Tuy nhiên, kể từ năm 2016, hầu hết các chi trong họ này được di chuyển về họ mới Physoglenidae. Họ này chỉ còn mỗi chi Synotaxus.

Chú thích

Tham khảo

Synotaxidae
Araneomorphae


title: Mecysmaucheniidae

text:
Mecysmaucheniidae là một họ nhện thuộc bộ Araneae. Họ này có 7 chi, tổng cộng có 25 loài. Phần lớn các chi phân bố ở Nam Mỹ (Chile và Argentina), với hai chi bản địa New Zealand.

Các chi và loài

 Mecysmaucheniinae Simon, 1895

 Aotearoa Forster & Platnick, 1984
 Aotearoa magna (Forster, 1949) (New Zealand)

 Mecysmauchenioides Forster & Platnick, 1984
 Mecysmauchenioides nordenskjoldi (Tullgren, 1901) (Chile, Argentina)
 Mecysmauchenioides quetrihue Grismado & Ramírez, 2005 (Argentina)

 Mecysmauchenius Simon, 1884
 Mecysmauchenius canan Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius chacamo Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius chapo Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius chepu Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius chincay Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius eden Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius fernandez Forster & Platnick, 1984 (Juan Fernandez Is.)
 Mecysmauchenius gertschi Zapfe, 1960 (Chile, Argentina)
 Mecysmauchenius newtoni Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius osorno Forster & Platnick, 1984 (Chile, Argentina)
 Mecysmauchenius platnicki Grismado & Ramírez, 2005 (Chile)
 Mecysmauchenius puyehue Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius segmentatus Simon, 1884 (Chile, Argentina, Falkland Is.)
 Mecysmauchenius termas Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius thayerae Forster & Platnick, 1984 (Chile, Argentina)
 Mecysmauchenius victoria Forster & Platnick, 1984 (Chile)
 Mecysmauchenius villarrica Forster & Platnick, 1984 (Chile)

 Mesarchaea Forster & Platnick, 1984
 Mesarchaea bellavista Forster & Platnick, 1984 (Chile)

 Semysmauchenius Forster & Platnick, 1984
 Semysmauchenius antillanca Forster & Platnick, 1984 (Chile)

 Zearchaeinae Forster & Platnick, 1984

 Chilarchaea Forster & Platnick, 1984
 Chilarchaea quellon Forster & Platnick, 1984 (Chile, Argentina)

 Zearchaea Wilton, 1946
 Zearchaea clypeata Wilton, 1946 (New Zealand)
 Zearchaea fiordensis Forster, 1955 (New Zealand)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Distribution
Most genera only occur in Nam Mỹ (Chile và Argentina), với hai chi bản địa New Zealand.

Mecysmaucheniidae
Araneomorphae


title: Tần số rất cao

text:
Tần số rất cao (VHF) là dải tần số vô tuyến nằm từ 30 MHz tới 300 MHz. Việc phân bổ tần số do Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) thực hiện.

Tên gọi VHF đề cập đến việc dùng tần số đầu trên có nguồn gốc từ giữa thế kỷ 20, khi dịch vụ vô tuyến thường xuyên sử dụng MF, còn gọi là "AM" ở Mỹ, nằm dưởi dải HF. VHF hiện nay thực tế dùng tần số đầu dưới, các hệ thống mới có xu hướng sử dụng tần số trong dải SHF và EHF nằm trên dải UHF.

Các dịch vụ sử dụng VHF là quảng bá vô tuyến FM, truyền hình, trạm di động mặt đất (khẩn cấp, kinh doanh, tư nhân và quân sự), liên lạc dữ liệu tầm xa với modem vô tuyến, vô tuyến nghiệp dư, liên lạc hàng hải, liên lạc điều khiển không lưu và dẫn đường hàng không (ví dụ như VOR, DME và ILS).

Đặc tính truyền lan
Đặc tính truyền lan của VHF là lý tưởng cho thông tin liên lạc mặt đất khoảng cách gần, với tầm hoạt động nhìn chung xa hơn tầm nhìn thẳng từ máy phát. Không giống như tần số cao (HF), tầng điện ly không gây phản xạ tín hiệu vô tuyến VHF và do đó việc truyền dẫn bị hạn chế trong khu vực nhất định (không gây nhiễu cho đường truyền hàng ngàn km). VHF cũng ít bị ảnh hưởng bởi tạp âm khí quyển và nhiễu từ thiết bị điện hơn các dải tần dưới nó. Nhưng nó dễ dàng bị chặn lại bởi các tính chất của mặt đất hơn HF và các tần số thấp hơn, nó ít bị ảnh hưởng bởi các toà nhà và các vật thể khác nhỏ hơn đáng kể so với tần số UHF.

Xem thêm
Danh sách trạm phát sóng truyền hình analog tại Việt Nam
Danh sách trạm phát sóng phát thanh FM tại Việt Nam
Vô tuyến VHF hàng hải
Băng tần quảng bá FM

Tham khảo

Phổ vô tuyến
Thuật ngữ truyền hình


title: Atlat

text:
Atlat hay atlas () là một tập hợp các bản đồ, thường là của Trái Đất hoặc một khu vực trên Trái Đất. Ngoài ra còn có atlas của các hành tinh (hoặc vệ tinh của nó) trong hệ Mặt Trời. Tập bản đồ truyền thống thường được in dưới dạng một cuốn sách, nhưng nhiều tập bản đồ ngày nay có định dạng đa phương tiện. Ngoài các đặc điểm địa lý và ranh giới chính trị hiện thời, nhiều atlas còn có những thống kê về kinh tế, tôn giáo, địa lý, xã hội. Cũng có cả thông tin về bản đồ và địa danh trong đó.

Từ nguyên

Một số các Atlas nổi tiếng
Một số các atlat quan trọng trong lịch sử thế giới, về mặt thương mại hay mặt địa lý bao gồm:
Thế kỷ 17 hoặc sớm hơn
Atlas Sive Cosmographicae (Mercator, Duisburg, hiện nay là Đức, 1595)
Atlas Novus (Blaeu, Hà Lan, 1635–1658)
Atlas Maior (Blaeu, Hà Lan, 1662–1667)
Cartes générales de toutes les parties du monde (Pháp, 1658–1676)
Dell'Arcano del Mare (Anh/Italia, 1645–1661)
Piri Reis map (Đế quốc Ottoman, 1570–1612)
Theatrum Orbis Terrarum (Ortelius, Hà Lan, 1570–1612)
Klencke Atlas (1660; một trong những cuốn sách lớn nhát thế giới)
The Brittania (John Ogilby, 1670–1676)

Thế kỷ 18
Atlas Nouveau (Amsterdam, 1742)
Britannia Depicta (London, 1720)
Cary's New and Correct English Atlas (London, 1787)

Thế kỷ 19
Andrees Allgemeiner Handatlas (Đức, 1881–1939; tại Anh được đặt tên là Times Atlas of the World, 1895)
Rand McNally Atlas (Mỹ, 1881–nay)
Stielers Handatlas (Đức, 1817–1944)
Times Atlas of the World (Vương quốc Anh, 1895–nay)

Thế kỷ 20
Atlante Internazionale del Touring Club Italiano (Italia, 1927–1978)
Atlas Linguisticus (Áo, 1934)
Atlas Mira (Liên Xô/Nga, 1937–nay)
Geographers' A–Z Street Atlas (Vương quốc Anh, 1938–nay)
Gran Atlas Aguilar (Tây Ban Nha, 1969/1970)
The Historical Atlas of China (Trung Quốc)
National Geographic Atlas of the World (Mỹ, 1963–present)
Pergamon World Atlas (1962/1968)

Thế kỷ 21
North American Environmental Atlas

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sources
On the origin of the term "Atlas"
Atlas trực tuyến
Atlas Thế giới
ÖROK-Atlas Online:
Geography Network
MapChart EarthAtlas, free online atlas with interactive maps about topics like demography, economy, health and environment.
National Geographic MapMachine

Lịch sử của Atlat
Atlases, at the US Library of Congress site - a discussion of many significant atlases, with some illustrations. Part of Địa lý và bản đồ, an Illustrated Guide.

Atlat lịch sử trực tuyến
Centennia Historical Atlas required reading at the US Naval Academy for over a decade.
Historical map web sites list, Perry-Castañeda Library, University of Texas
Ryhiner Collection  Composite atlas with maps, plans and views from the 16th-18th centuries, covering the globe, with about 16,000 images in total.
Đường dẫn khác
Google Earth: a visual 3D interactive atlas.
NASA's World Wind software .
Wikimapia a wikiproject designed to describe the entire world.

Bản đồ


title: Nhị thức

text:
Trong đại số, nhị thức là một đa thức với hai số hạng - tổng của hai đơn thức. Đây là dạng đa thức đơn giản nhất sau đơn thức.

Phép tính và những nhị thức đơn giản
 Nhị thức  có thể chuyển thành tích của hai nhị thức khác

Đây là trường hợp đặc biệt của một công thức chung hơn: .

Nó có thể mở rộng thành   khi làm việc với các số phức

 Tích của một cặp nhị thức tuyến tính  và  là:

 Một nhị thức với lũy thừa được viết là

nhị thức này có thể khai triển bằng các phương pháp của định lý nhị thức, hoặc tương đương, sử dụng tam giác Pascal. Ví dụ, nhị thức chính phương  có thể biểu diễn bằng cách bình phương số hạng thứ nhất thêm hai vào tích số hạng thứ nhất và thứ hai, cuối cùng là bình phương số hạng thứ hai, để có .

 Một ứng dụng đơn giản nhưng thú vị của công thức nhị thức là "công thức (m,n)" để tạo ra bộ ba số Pythagore, với m < n, khi , , , thì .

Xem thêm
Định lý nhị thức
Hệ số nhị thức

Chú thích

Tham khảo
 L. Bostock, and S. Chandler (1978). Pure Mathematics 1. ISBN 0-85950-092-6. pp. 36

Đại số
Đa thức
Giai thừa


title: Nếu chỉ còn một ngày để sống

text:
"Nếu chỉ còn một ngày để sống" là một ca khúc của nhạc sĩ Hoài An. Ca khúc đã ra mắt ở thị trường ca nhạc của người Việt hải ngoại trước khi xuất hiện trong nước và tạo ra hiệu ứng lan toả tại Việt Nam, nhận được nhiều hưởng ứng tích cực, bao gồm đánh giá từ những nhạc sĩ lão thành. Hoài An cho biết anh đã chuyển bài hát của mình cho Trung tâm Thúy Nga để dàn dựng vì cho rằng thể loại bài hát mang tâm trạng hoài niệm, tự sự về quê hương không thích hợp với dòng chảy âm nhạc xô bồ trong nước. Do đó, anh đưa ca khúc sang một môi trường hoàn cảnh hợp lý hơn để tác phẩm có thể được khai thác một cách trọn vẹn. Tên bài hát được trích làm tiêu đề và lời ca từ được trích dẫn trong một số báo chí và bài viết, ngoài ra còn được chọn là ca khúc thể hiện trong một số buổi giao lưu công tác xã hội trong nước.

Ca khúc được trình diễn lần đầu tiên khi được lựa chọn làm bài hát mở đầu chương trình kỉ niệm 25 năm thành lập (PBN 95) của Paris By Night với chủ đề "Cảm ơn cuộc đời", thể hiện qua màn trình diễn tốp ca của tất cả các ca sĩ tham gia chương trình trong đêm đó. Ca sĩ Hồ Ngọc Hà cũng thể hiện lại ca khúc này trong Live concert 2011 của cô và nhận được đánh giá rằng đã tạo hiệu quả gây xúc động,
"chạm vào trái tim" khán giả.

Ảnh hưởng trong năm 2012

Theo lịch của người Myan cổ xưa thì ngày tận thế sẽ xảy ra vào ngày 21 tháng 12 năm 2012. Khi ngày tận thế càng ngày càng cận kề thì bài này được nhiều báo chí nhắc tới. Trong khi nhiều người đang hoang mang lo lắng vì không biết ngày tận thế có thật hay không. Bài hát này đã được nhiều người quan tâm và thảo luận về ngày tận thế để phản ánh những gì sắp xảy ra.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát tiếng Việt


title: Chùa Phổ Minh (Buôn Ma Thuột)

text:
Chùa Phổ Minh là một ngôi chùa được xem là ngôi chùa lớn thứ 2 ở thành phố Buôn Ma Thuột. Chùa tọa lạc tại số 68 đường Nguyễn Cư Trinh, phường Tự An, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đăk Lăk, cách trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột 1 km về phía đông nam.

Lịch sử hình thành
Cuối năm 1954, một số chư tăng của Giáo hội Phật giáo Tăng già Bắc Việt, cùng với một số tín đồ Phật giáo di cư vào Nam, dưới sự hướng dẫn của các tăng sĩ Thích Tâm Châu, Thích Độ Lượng, đã lên Buôn Ma Thuột dựng trại định cư Phật giáo lấy tên Hưng Đạo. Và ngôi chùa cũng được thành lập vào mùa Phật đản Phật lịch 2499, năm Ất Mùi 1955, thuộc hệ phái Phật giáo miền Vĩnh Nghiêm, trực thuộc hệ thống Phật giáo Bắc Việt.

Cơ sở ban đầu của ngôi chùa được xây dựng tại khu nghĩa trang cách vị trí hiện nay 500m về hướng Tây và đến năm Ất Tỵ 1965 thì được di chuyển ra vị trí mới. Cũng từ đó chùa chính thức lấy hiệu là Phổ Minh.

Năm 1968, do ảnh hưởng của bom Mỹ, ngôi chùa bị hư hại 80%. Ngôi chùa được các tăng nhân và Phật tử trùng tu lớn, mang dáng dấp như ngày nay. Năm 1985, chùa được trùng tu thứ hai nhằm mở rộng diện tích Chính điện lên khoảng 100m2. Năm 1991, các Phật tử thực hiện việc tôn tượng Thích Ca thành đạo. Năm 1995, chùa xây dựng Hội trường, năm 1996 xây dựng Bảo Cái Di Lặc và năm 1998 xây dựng lại Nhà Tổ.

Các đời trụ trì
 1955-1960: Thượng tọa Thích Độ Lượng
 1960-1963: Trống tòa (do Đại đức Thích Thanh Thuyên và Đại đức Thích Thanh Nhuệ điều hành).
 1963-1969: Trống tòa (do Ban trị sự chi hội Phật giáo Vĩnh Nghiêm Đăk Lăk, với ông Phạm Đức Quang (Lý Sầm) làm Trưởng ban điều hành)
 1969-2001: Hòa thượng Thích Thiện Liên
2001-nay: Đại đức Thích Trí Minh.

Kiến trúc

Tổng quan

Kiến trúc ngôi chùa khá đặc sắc với khuôn viên được tọa lạc trên một ngọn đồi thoáng mát phong cảnh hữu tình. Chùa hướng về phía Tây Nam và nhìn xuống thung lũng. Và để thể hiện đúng tinh thần của Phật tử xứ Bắc luôn hướng về quê hương nguồn cội, Phật tử chùa đã sử dụng ngôi chùa cũ và khuôn viên đất làm đình để tôn thờ Quốc Tổ Hùng Vương, Đức Thánh Trần Hưng Đạo và các vị anh hùng dân tộc khác.

Hiện nay Chính Điện đã được mở rộng so với trước và tổng diện tích Chính Điện hoảng 300m2. Các họa tiết hoa văn trang trí được làm theo phong cách Phật giáo thời Lý Trần. Dáng vẻ ngôi chùa uy nghi, mang đậm bản sắc Phật giáo xứ Bắc.

Hai bảo vật của chùa
Mùa thu năm Canh Tý 1960, với mong ước được hòa bình Phật tử chùa đã phát nguyện rồi tháo bỏ đầu đạn và thuốc súng, sử dụng các tút và vỏ đạn đó để đúc nên Đại Hồng Chung nặng 400 kg và một pho tượng Phật A Di Đà. Đây là 2 bảo vật và cũng là niềm tự hào của Phật tử chùa Phổ Minh. Qua nhiều lần ngôi chùa bị phá hủy do chiến tranh nhưng 2 bảo vật này vẫn không hề suy chuyển. Hiện nay 2 bảo vật này vẫn đang được tôn trí tại bản tự.

Các cơ sở trực thuộc

Công ty TNHH Phổ Minh Ban Mê
Thành lập ngày 12 tháng 3 năm 2011 với mục đích kinh doanh nhằm giúp đỡ trang trải cho Viện dưỡng lão làm nơi nương tựa cho các Phật tử.. Các sản phẩm kinh doanh gồm:

 Sản phẩm nước uống tinh khiết đóng chai loại 21l; 1,5l; 750ml; 330ml.
 Nhang, đèn cầy (nến) và trầm hương.
 Đồ thờ cúng.
 Văn hóa phẩm phật giáo.

Viện dưỡng lão

 Khởi công xây dựng 6/7/2011(6/6 năm Tân Mão) và dự kiến hoàn thành trong 2 năm.
 Quy mô nuôi dưỡng 300 cụ và thực hiện một số công tác từ thiện khác.

Một số hình ảnh về chùa Phổ Minh thành phố Buôn Ma Thuột

Chú thích

Liên kết ngoài
 Đăklăk: Kỷ niệm 55 năm thành lập chùa Phổ Minh và khánh thành tam quan đá lớn nhất Tây Nguyên

Phổ Minh
Buôn Ma Thuột
Đắk Lắk


title: Sipunculus indicus

text:
Sipunculus indicus là loài động vật thuộc chi Sá sùng. Loài này được Peters mô tả khoa học vào năm 1850.

Chú thích

Chi Sá sùng


title: Neven Subotić

text:
Neven Subotić (, Kirin Serbia: Heвeн Cубoтић; sinh ngày 10 tháng 12 năm 1988) là cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Serbia chơi ở vị trí trung vệ.

Anh bắt đầu thi đấu chuyên nghiệp từ mùa giải 2006–07 cho Mainz 05. Năm 2008, anh đến Dortmund và trở thành đối tác ăn ý với Mats Hummels tạo thành bộ đôi trung vệ hay nhất Bundesliga trong 2 mùa giải 2010–11 và 2011–12. Sau đó không lâu được gọi vào Đội tuyển bóng đá quốc gia Serbia.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế
Scores and results list Serbia's goal tally first.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Borussia Dortmund
 Bundesliga: 2010–11, 2011–12
 DFB-Pokal: 2011–12
 DFL-Supercup: 2013, 2014

Tham khảo

Liên kết

 Thông tin  trên Liên đoàn bóng đá Serbia  &

 USsoccer.com

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống
Người Mỹ gốc Serbia
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Serbia
Cầu thủ bóng đá Borussia Dortmund
Cầu thủ bóng đá 1. FSV Mainz 05
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá Serbia
Người Serb Bosna và Hercegovina
Vận động viên Banja Luka

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp

Cầu thủ bóng đá nam Serbia ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010


title: Sipunculus mundanus

text:
Sipunculus mundanus là loài động vật thuộc chi Sá sùng. Loài này được Selenka & Bülow mô tả khoa học vào năm 1883.

Chú thích

Chi Sá sùng


title: Sipunculus angasoides

text:
Sipunculus angasoides là loài động vật thuộc chi Sá sùng. Loài này được Chen mô tả khoa học vào năm 1963.

Chú thích

Chi Sá sùng


title: Sipunculus robustus

text:
Sipunculus robustus là loài động vật thuộc chi Sá sùng. Loài này được Keferstein mô tả khoa học vào năm 1865.

Chú thích

Chi Sá sùng


title: Sipunculus polymyotus

text:
Sipunculus polymyotus là loài động vật thuộc chi Sá sùng. Loài này được Fisher mô tả khoa học vào năm 1947.

Chú thích

Chi Sá sùng


title: Sipunculus phalloides

text:
Sipunculus phalloides là loài động vật thuộc chi Sá sùng. Loài này được Pallas mô tả khoa học vào năm 1774.

Chú thích

Chi Sá sùng


title: Kevin Großkreutz

text:
Kevin Großkreutz (sinh 19 -7- 1988 tại Dortmund) là cầu thủ người Đức hiện đang chơi cho câu lạc bộ ở Giải vô địch bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ là Galatasaray.

Sự nghiệp
Großkreutz bắt đầu sự nghiệp tại 3 CLB ở Dortmund DJK Rot-Weiß Obereving, VfL Kemminghausen and FC Merkur 07. Năm 2002 Kevin gia nhập đội trẻ của Borussia Dortmund, sau đó thi đấu cho Rot Weiss Ahlen. Sau khi được lên đội 1 của Rot Weiss Ahlen vào năm 2006,Kevin đã có quãng thời gian rất thành công tại đây.

Borussia Dortmund
Thàng 7 năm 2009 anh chuyển tới Borussia Dortmund. Großkreutz bắt đầu mùa giải vào ngày 5 -12 - 2009 trong chiến thắng 4-0 trước 1. FC Nuremberg.Tại đây anh đã có những tiến bộ vượt bậc và góp công lớn đưa Borussia Dortmund trở lại ngôi vương bóng đá Đức sau hơn thập kỉ chờ đợi.
Kevin là một cầu thủ rất khỏe và có tốc độ.

Sự nghiệp thi đấu quốc tế
Großkreutz khoác áo đội tuyển lần đầu trong trận tiếp đón Malta vào ngày 13 -5- 2010, ghi 2 bàn trong chiến thắng 3-0.

Sở thích
Großkreutz là một fan của Borussia Dortmund và cả Arsenal.

Thống kê

Câu lạc bộ

Tham khảo

Liên kết

 Kevin Großkreutz at transfermarkt.de

Sinh năm 1988
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Borussia Dortmund
Cầu thủ bóng đá VfB Stuttgart
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đức
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ bóng đá nam Đức ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Đức


title: Chi Sá sùng

text:
Chi Sá sùng (danh pháp khoa học: Sipunculus) là chi động vật thuộc họ Sá sùng. Loài này được Linnaeus mô tả khoa học vào năm 1766.

Các loài
Chi Sá sùng gồm các loài sau:
 Sipunculus indicus
 Sipunculus mundanus
 Sipunculus angasoides
 Sipunculus lomonossovi
 Sipunculus longipapillosus
 Sipunculus marcusi
 Sipunculus norvegicus
 Sipunculus nudus
 Sipunculus phalloides
 Sipunculus polymyotus
 Sipunculus robustus

Chú thích

Liên kết ngoài

 Sipunculus  trên Catalogue of Life: 19th September 2014


title: Sven Bender

text:
Sven Bender (sinh ngày 27 tháng 4 năm 1989) là tiền vệ trụ người Đức đang chơi cho câu lạc bộ TSV Brannenburg tại giải hạng 9 Đức. Anh lớn lên ở Brannenburg và bắt đầu sự nghiệp bóng đá của mình khi chơi cho TSV Brannenburg.  Sven là em trai sinh đôi của Lars Bender.

Thống kê sự nghiệp
.

1.Bao gồm UEFA Champions League và UEFA Europa League.
2.Bao gồm DFL-Supercup.

Tham khảo

Liên kết
 Sven Bender at transfermarkt.de

Cầu thủ bóng đá nam Đức
Sinh năm 1989
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Borussia Dortmund
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đức
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2016
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Đức
Huy chương bóng đá Thế vận hội


title: Sâu đất

text:
Sâu đất (danh pháp hai phần: Phascolosoma arcuatum) là loài động vật thuộc ngành Sá sùng. Loài này được Gray mô tả khoa học vào năm 1828.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1828


title: Xa lộ Liên tiểu bang 15

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 15 (tiếng Anh: Interstate 15 hay viết tắt là I-15) là xa lộ liên tiểu bang chạy theo hướng nam-bắc dài thứ tư tại Hoa Kỳ. Nó đi qua các tiểu bang California, Nevada, Arizona, Utah, Idaho và Montana từ thành phố San Diego đến biên giới Canada. Các phần đi qua Idaho, Utah và Arizona được chính thức đặt tên là "Xa lộ Tưởng niệm Cựu chiến binh".

Từ khi xa lộ được khánh thành, nó đã phục vụ trong vai trò một con đường giao thông đường dài cho thương mại Bắc Mỹ. Từ điểm giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 515 tại Las Vegas đến biên giới Canada, I-15 hình thành một phần Hành lang CANAMEX, một hành lang xa lộ ưu tiên cao được ấn định theo sau Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ.

Những đoạn đường địa phương được xây dựng để nối vùng Inland Empire với San Diego tại California, tạo lối cho du lịch đến thành phố Las Vegas, kết nối liên hoàn tất cả các vùng thống kê đô thị tại Utah trừ Logan và cung cấp những đường cao tốc tránh thành phố cho Pocatello, Idaho Falls, và Great Falls.

Từ khi I-15 được khởi công xây dựng, California, Nevada, và Utah đã luôn được xếp loại là những vùng phát triển nhanh nhất tại Hoa Kỳ. Kết quả là hành lang xa lộ I-15 đã có sự gia tăng dân số đáng kể, kéo theo sự gia tăng lưu lượng xe làm tăng gánh nặng cho xa lộ này. Ước tính dân số là có khoảng 75 phần trăm dân số tiểu bang Utah 19 phần trăm dân số California và hơn 70 phần trăm dân số Nevada sống trong các quận mà Xa lộ Liên tiểu bang 15 là hành lang giao thông chính yếu. Tương tự, tại California, I-15 gặp phải lưu lượng xe nhiều hơn vì sự phát triển các cộng đồng trong vùng Hoang mạc Mojave như Hesperia và Barstow, California. Tại tất cả các tiểu bang, I-15 đã và đang được nâng cấp để tăng sức chứa cho lượng xe cộ ngày càng gia tăng. Những phần xa lộ của Arizona, Idaho và Montana vẫn được giữ nguyên đặc tính đường dài và nông thôn của chúng. Tuy Arizona cũng đã phát triển nhiều từ khi I-15 được khánh thành nhưng I-15 chỉ phục vụ một góc xa xôi trong tiểu bang.

Vì sự phát triển nhanh mà hành lang I-15 là trọng tâm của một vài dự án giao thông công cộng. Las Vegas Monorail, Hệ thống đường sắt đô thị FrontRunner và đường sắt nhẹ TRAX tại Salt Lake City là những tuyến đường giao thông công cộng chạy gần như song song với I-15, hiện đang hoạt động. Một hệ thống xe điện từ được đề nghị xây dựng giữa Los Angeles và Las Vegas; năm 2004 Dự án Xe điện từ Liên tiểu bang California-Nevada đã tổ chức các cuộc họp về kế hoạch xây dựng đường xe điện này.

Mô tả xa lộ

Điểm đầu phía nam của xa lộ này là tại San Diego, California ở Xa lộ Liên tiểu bang 8. Tuy đi qua ngã Xa lộ Tiểu bang California 15, xa lộ nối liền với Xa lộ Liên tiểu bang 5 ngay phía bắc biên giới Mexico. Điểm đầu phía bắc là tại Sweet Grass, Montana ở biên giới giữa Hoa Kỳ và Canada nơi nó gặp Xa lộ Alberta 4 của tỉnh bang Alberta. Nó dài khoảng  từ San Diego đến Sweet Grass.

California

Phía bắc điểm giao cắt của nó với Xa lộ cao tốc Riverside (Xa lộ Tiểu bang California 91) nằm trong vùng Inland Empire gần Corona, xa lộ gần như chạy theo các con đường xưa của Quốc lộ Hoa Kỳ 91 và Quốc lộ Hoa Kỳ 395. Phía bắc Devore, xa lộ men theo Quốc lộ Hoa Kỳ 66 lịch sử, rồi chay dọc cùng với Quốc lộ Hoa Kỳ 91 và Quốc lộ Hoa Kỳ 395. Quốc lộ Hoa Kỳ 395 tách ra tại Hesperia và xa lộ tiếp tục theo đường 66 và 91 cho đến khi gần đến sông Mojave khoảng  ở phía bắc. Tại điểm này, I-15 đặc biệt chạy theo đường củ của Quốc lộ 91. Tại nhiều nơi trên xa lộ, có rất nhiều đường dây cao thế chạy dọc theo xa lộ. Nhiều trong số đó nối đến các trạm biến điện để phục vụ vùng đô thị Los Angeles.

Nevada
Xa lộ Liên tiểu bang 15 bắt đầu tại Primm, tiếp tục qua Las Vegas dọc theo hành lang Dải Las Vegas. Sau đó xa lộ băng ngang ranh giới với Arizona tại Mesquite. Toàn đường tại Nevada chạy gần như trong quận Clark trong khoảng đường dài là .

Arizona
I-15 chỉ đi qua góc tây bắc của tiểu bang Arizona với đoạn đường dài . Đoạn đường này tách biệt khỏi những phần còn lại của tiểu bang và chỉ có mỗi một lối ra chính tại Beaver Dam/Littlefield, Arizona. Nó gồm có một đoạn đáng chú ý là chỗ con đường chạy xoắn quanh giữa các vách đá hẹp của Hẻm núi Sông Virgin.

Utah

I-15 tiếp tục đi qua Utah khoảng . Đây là thông lộ chính bắc–nam của tiểu bang. Xa lộ gần như đi theo con đường cũ của Quốc lộ Hoa Kỳ 91 từ St. George đến Brigham City. Xa lộ đi qua vùng phát triển nhanh là Dixie gồm có các thành phố St. George, Cedar City và kế đến là đa số các thành phố và ngoại ô chính nằm dọc theo vùng đô thị Wasatch Front trong đó có Provo, Orem, Sandy, West Jordan, Salt Lake City, Layton, và Ogden. Gần Cove Fort, I-15 gặp Xa lộ Liên tiểu bang 70 bắt đầu cuộc hành trình của nó đi về hướng đông băng ngang đất nước. Xa lộ Liên tiểu bang 15 nhập vào với Xa lộ Liên tiểu bang 80 khoảng  từ Nam Salt Lake đến ngay phía tây Trung tâm Salt Lake City và nó cũng nhập với Xa lộ Liên tiểu bang 84 từ Ogden đến Tremonton. Gần như dọc theo hết đoạn đường dài qua tiểu bang, I-15 chạy quấn quanh dọc theo rìa phía tây của các rặng núi gần như nối tiếp nhau (Dãy núi Wasatch nằm ở nữa phía bắc tiểu bang). Những ngoại lệ duy nhất là khi nó chạy qua các ngọn núi phía nam Cedar City và lần nữa ở phía bắc Cove Fort.

Idaho
I-15 đi qua Idaho khoảng . I-15 băng qua ranh giới Utah vào trong Quận Oneida. Xa lộ chạy qua các thành phố Pocatello, Blackfoot và Idaho Falls, giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 86. Quận cuối cùng trong tiểu bang Idaho mà Xa lộ Liên tiểu bang 15 đi qua là Quận Clark. Cuối cùng, xa lộ đến ranh giới tiểu bang Montana ở Đèo Monida.

Montana
Xa lộ Liên tiểu bang 15 tiếp tục đi vào trong tiểu bang Montana khoảng  qua các thành phố Butte, Helena và Great Falls, giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 90, Xa lộ Liên tiểu bang 115 và Xa lộ Liên tiểu bang 315. Tại Sweet Grass, I-15 kết thúc sau khi đến biên giới Canada tại tỉnh bang Alberta; tuy nhiên, dấu hiệu I-15 vẫn hiện diện trên Xa lộ Alberta 4 chiều đi về phía nam từ Lethbridge đến biên giới Hoa Kỳ và Canada.

Lịch sử

Xa lộ Liên tiểu bang 15 được xây dựng dọc theo đường Quốc lộ Hoa Kỳ 91. Khi Xa lộ Liên tiểu bang 15 thành hình thì Quốc lộ Hoa Kỳ 91 bị loại bỏ. Trừ một phần tại Bắc Utah/Nam Idaho, Xa lộ Liên tiểu bang 15 men theo con đường cũ của cựu Quốc lộ Hoa Kỳ 191.

Xa lộ Liên tiểu bang 15 ban đầu có đến hai con đường mang đuôi mẫu tự. Tại California, Xa lộ Liên tiểu bang 15 có một nhánh phía đông đi tránh thành phố San Bernardino và được đặt tên là Xa lộ Liên tiểu bang 15E (mẫu tự có nghĩa là nhánh đi hướng đông). I-15E được đặt số lại và hiện nay là Xa lộ Liên tiểu bang 215. Con đường hiện tai mang tên Xa lộ Liên tiểu bang 15 tại California ban đầu có tên là "Xa lộ Liên tiểu bang 15W" (nhánh đi hướng tây) khi đang được xây dựng (những đoạn đường trải nhựa ban đầu từ Temescal Canyon đến Phố Ontario được ghi là I-15W trên các bản đồ cho đến năm 1974) nhưng chưa bao giờ được chính thức cắm biển dấu như vậy. Tại Idaho, I-15 có một nhánh phía tây gần Pocatello kết nối I-15 và I-84 (lúc đo là I-80N). Xa lộ này được đặt tên là Xa lộ Liên tiểu bang 15W. Nó hiện nay là I-86.

Các xa lộ giao cắt chính
Danh sách thứ tự từ nam lên bắc:

California
Xa lộ Liên tiểu bang 5 tại San Diego
Xa lộ Tiểu bang 94 tại San Diego
Xa lộ Liên tiểu bang 805 tại San Diego
Xa lộ Liên tiểu bang 8 tại San Diego
Xa lộ Tiểu bang 52 tại San Diego
Xa lộ Tiểu bang 163 tại San Diego
Xa lộ Tiểu bang 78 tại Escondido
Xa lộ Liên tiểu bang 215 tại Murrieta
Xa lộ Tiểu bang 91 tại Corona
Xa lộ Tiểu bang 60 tại Ontario
Xa lộ Liên tiểu bang 10 tại Ontario
Xa lộ Tiểu bang 210 tại Fontana
Xa lộ Liên tiểu bang 215 tại Devore
Xa lộ Liên tiểu bang 40, Xa lộ Tiểu bang 58 tại Barstow

Nevada
Xa lộ vành đai Las Vegas ("I-215" về phía đông, "CC 215" về phía tây) trong [[khu chưa hợp nhất của Quận Clark (Paradise) gần Sân bay Quốc tế McCarran
Quốc lộ Hoa Kỳ 95 (cũng là Quốc lộ Hoa Kỳ 93 và Xa lộ Liên tiểu bang 515 về phía đông) trong thành phố Las Vegas.

Arizona
Xa lộ Liên tiểu bang 15 không có giao cắt với bất cứ xa lộ liên tiểu bang nào khác tại Arizona.

Utah
Xa lộ Liên tiểu bang 70 tại Cove Fort
Xa lộ Liên tiểu bang 215 tại Murray
Xa lộ Liên tiểu bang 80 tại South Salt Lake; chúng nhập với nhau khoảng 3 mi (5 km) vào trong Thành phố Salt Lake
Xa lộ Liên tiểu bang 215 tại North Salt Lake
Xa lộ Liên tiểu bang 84 tại Ogden; chúng vẫn nhập với nhau cho đến Tremonton

Idaho
Xa lộ Liên tiểu bang 86 tại Pocatello

Montana
Xa lộ Liên tiểu bang 90 tại Butte; chúng nhập với nhau khoảng 9 dặm (14,5 km)
Xa lộ Liên tiểu bang 115 tại Butte.
Xa lộ Liên tiểu bang 315 tại Great Falls

Xa lộ phụ
Ghi chú: chữ số đầu tiên là số thứ tự của xa lộ phụ và 2 chữ số cuối là chỉ xa lộ mẹ là I-15.
Inland Empire, California – I-215
Henderson, Nevada – I-515
Las Vegas, Nevada – I-215
Salt Lake City, Utah – I-215
Butte, Montana – I-115
Great Falls, Montana – I-315

Tham khảo

Liên kết ngoài

2005 Rand McNally "The Road Atlas 2005" - newest feature- interstate mileage by state

California
California Highways: SR 15
Cal-NExUS: Route 15 North
Cal-NExUS: Route 15 South

15


title: Linh Hựu quán

text:
Linh Hựu quán (chữ Hán: 靈祐觀) trước đây toạ lạc tại phường Ân Thạnh (sau đổi thành Tây Linh), phía bắc sông Ngự Hà, phía tây Trấn Bình đài (Mang Cá) trong Kinh thành Huế, Việt Nam. Sau năm 1886, quán này đã bị phá bỏ.

Giới thiệu sơ lược
Mặc dù rất quan tâm đến đạo Nho, nhưng các vua Nguyễn cũng không thể phủ nhận đạo Phật và đạo Lão. Do đó, ngoài việc lập Văn Thánh thờ Khổng Tử, các vị ấy còn cho sửa sang nhiều ngôi quốc tự để thờ Phật, xây dựng quán để thờ Lão Tử. Song, Văn Thánh và chùa thờ Phật được dựng ở nhiều địa phương trong cả nước, riêng Linh Hựu quán thờ Lão Tử thì chỉ có ở Kinh đô Huế và chỉ có một mà thôi. Các pháp sư, đạo sĩ làm việc ở quán đều do triều đình bổ nhiệm và cấp bổng lộc .

Vị trí, tầm vóc và cảnh quang của Linh Hựu quán đã được miêu tả trong tập "Kinh sư" của bộ Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn như sau:
Linh Hựu quán ở phường Ân Thịnh về phía Bắc Ngự Hà trong kinh thành, dựng từ năm Minh Mạng thứ 10 (1829), giữa là điện Trùng Tiêu, phía tả là gác Từ Vân, phía hữu là gác Tường Quang, phía trước là cửa Tam Quan, lại trước mặt trông ra Ngự Hà dựng cửa Linh Tinh. Năm Thiệu Trị thứ 3, tập thơ Thánh chế vịnh 20 cảnh thần kinh có một bài đầu đề là: Linh quán khánh vận (Tiếng khánh ở quán Linh Hựu), khắc vào bia và dựng nhà bia ở phía tả cửa quán

Lịch sử
Như thông tin ở trên, Linh Hựu quán dựng từ năm Minh Mạng thứ 10 (1829). Sau Trận Kinh thành Huế 1885, quân đội Pháp đánh chiếm khu vực quán tọa lạc và một số công trình khác của triều đình. Lúc bấy giờ, một đội bộ binh Pháp đến đóng ở quán, và họ gọi quán này là Pagode des chasseurs .

Đến năm 1886, Toàn quyền Paul Bert với sự tham mưu của Trương Vĩnh Ký lại ép triều Đồng Khánh nhượng tiếp khu đất nằm giữa Trấn Bình đài và Linh Hựu quán để thực dân Pháp xây dựng thêm doanh trại, đồn bót, nhà thương, kho hậu cần...Vì thế, quán bị phá bỏ.
Lúc bấy giờ có một số dân theo đạo Thiên Chúa ở thôn Cự Lại (vùng Thuận An) lên sinh sống chung quanh doanh trại Pháp ở khu Mang Cá. Lấy lý do giúp đỡ những giáo dân nầy về mặt tôn giáo, linh mục Eugène Marie - Joseph Allys (1852-1936) xin cất một nhà thờ trên đất Linh Hựu quán để giáo dân "có nơi đọc kinh sớm tối, lễ lạc Chúa nhật". Nhưng vì luật lệ của Triều đình cấm xây dựng nhà thờ Thiên Chúa giáo trong Kinh thành nên chuyện không thành.

Về sau dưới triều Thành Thái - Duy Tân, do sự vận động của Thượng thị vệ Ngô Đình Khả (1857-1923), một nhà thờ Thiên Chúa giáo được xây dựng trên phần đất của Linh Hựu quán. Theo sách Nhân vật giáo phận Huế (tập 1), nhà thờ ấy "chỉ được lợp tranh tre" mà thôi .

Sau ngày quân Pháp trở lại xâm chiếm Việt Nam lần thứ hai, năm 1950, nhà thờ trên được cải tạo và nâng cấp lên thành nhà thờ họ đạo Cầu Kho.

Dưới thời Tổng thống Ngô Đình Diệm, nhà thờ họ đạo này được triệt phá để xây dựng trường Trung học tư thục Tín Đức (ngày nay là Trường THCS Thuận Lộc) do dòng La San quản nhiệm. Năm 1962, một nhà thờ mới được xây dựng cũng nằm trên đất của Linh Hựu quán nhưng tại một vị trí khác, quay mặt ra đường Thái Phiên thay thế nhà thờ cũ, và lấy tên là nhà thờ Tây Linh (tức nhà thờ Tây Linh thuộc phường Thuận Lộc ngày nay) .

Kiến trúc
Xem tranh khắc minh hoạ trong Ngự Đề Danh Thắng Đồ Hội Thi Tập của vua Thiệu Trị, thì thấy Linh Hựu quán có điện Trùng Tiêu gồm 5 gian nằm ở chính giữa, bên trái có gác Từ Vân, bên phải có gác Tường Quang, mặt trước có cửa Tam quan.

Hai bên điện Trùng Tiêu có hai dãy hành lang, mỗi bên dài 5 gian nối với hai gác Từ Vân và Tường Quang. Hai gác nầy có kiến trúc giống nhau, tầng dưới một gian hai chái, tầng trên một gian. Trước quán là Tam quan ba gian, có vọng lâu xinh xắn, hướng ra sông Ngự Hà .

Nghi vấn
Hiện nay tại số 57 đường Nguyễn Chí Thanh thuộc phường Phú Hiệp có một kiến trúc gỗ, chính đường ba gian hai chái, tiền đường dài 7 m, rộng 3 m, mang tên "Quán Linh Hựu", ra đời vào khoảng đầu thế kỷ 20, nhưng bên trong ại thờ Phật, thờ Mẫu...Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân "phải chăng sau khi Linh Hựu quán bị dẹp bỏ người ta xây dựng địa điểm mới nầy để lưu danh? Và, để tranh thủ được nhiều tín đồ, thay vì thờ Lão Tử dần dần người ta thờ Phật và thờ Mẫu chăng?"

Chú thích


title: Trùng kiết lỵ

text:
Entamoeba histolytica gây ra bệnh bệnh lỵ amip.
Shigella gây ra bệnh lỵ trực khuẩn.


title: Thập niên 700

text:
Thập niên 700 là thập niên diễn ra từ năm 700 đến 709.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Sông Ngự Hà

text:
Ngự Hà là dòng sông bán nhân tạo có hình chữ L, một phần được đào mới, một phần được uốn nắn từ con sông cũ, chảy từ mặt tây sang mặt đông trong Kinh thành Huế (nay thuộc thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế, Việt Nam) . Vào những năm 2000, con sông này đã được đưa vào khu vực I - khoanh vùng bảo vệ di tích - di sản văn hóa Huế .

Giới thiệu sơ lược
Sông này đào theo một nhánh cũ của sông Hương chảy từ chợ Kim Long đến Bao Vinh, để phục vụ cho việc vận chuyển vật dụng, hàng hoá...ra vào Kinh thành Huế, và được thực hiện làm hai lần:
Lần đầu dưới triều Gia Long vào khoảng năm Ất Sửu (1805), khơi đào từ sông Đông Ba đến Võ khố, đi ngang qua các Kinh Thương (kho lúa), và đặt tên là Thanh Câu.
Lần sau dưới triều Minh Mạng vào năm Ất Dậu (1825), lại khơi đào tiếp đến sông Kẻ Vạn, và đổi tên là Ngự Hà, tục quen gọi là "sông Vua".

Sau khi hoàn tất, sông Ngự Hà có chiều dài là 3.700 m, rộng 44-85 m, nối liền sông Kẻ Vạn với sông Đông Ba. Nghĩa là dòng Ngự Hà bắt đầu chảy vào Kinh thành Huế từ sông Kẻ Vạn băng qua Tây Thành Thủy Quan, chảy ra Đông Thành Thủy Quan và hòa mình vào sông Đông Ba đoạn cầu Thanh Long, chia Kinh thành ra hai phần Nam và Bắc. Bờ Bắc sông là phường Tây Lộc và một phần phường Thuận Lộc. Bờ Nam sông là các phường Thuận Hòa, Đông Ba và một phần phường Thuận Lộc .

Trên sông Ngự Hà, từ tây sang đông có các cầu cống như: cống Thủy Quan, cống Tây Thành Thủy Quan, cầu Vĩnh Lợi, cầu Bình, cầu Khánh Ninh, cầu Son, cầu Ngự Hà, cống Đông Thành Thủy Quan, cầu Hàm Tế.

Sông Ngự Hà ngày xưa có một vị trí đặc biệt trong việc tạo sự thông thủy giữa Ngự Hà với sông Hương để điều tiết nước, giảm nạn úng ngập cho nội thành Huế. Quan trọng là thế, nhưng hiện tại Ngự Hà đang đứng trước nguy cơ bị bồi lấp, bị xâm phạm...có thể mất sông. Từ năm 2000, Chính quyền thành phố Huế đã tiến hành giải tỏa các hộ dân sống dọc hai bên sông, và gần đây, cũng đã cho khởi công nạo vét sông Ngự Hà. Dự ước từ sông Kẻ Vạn đến sông Đông Ba sẽ được khơi thông với lượng đất đá khoảng 200.000 mét khối, tổng mức đầu tư gần 26,3 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành trong tháng 3 năm 2012...Đây là lần thứ ba kể từ năm 1975, sông Ngự Hà được nạo vét. Hai lần trước thực hiện vào các giai đoạn 1992-1996, và 2002-2004, song do kinh phí hạn hẹp, việc nạo vét chưa triệt để và dòng sông tiếp tục bị bồi lắng một vài năm sau đó.

Chú thích

Sách tham khảo chính
Quách Tấn, Bước lãng du, Nhà xuất bản Trẻ, 1996, tr. 50-51.

Liên kết ngoài
Thừa Thiên – Huế: chỉnh trang, tôn tạo sông Ngự Hà
Phải tôn tạo sông Ngự Hà như một di tích

Ngự Hà
Hệ thống sông Hương
Hệ thống thủy đạo Kinh thành Huế


title: Thập niên 10

text:
Thập niên 10 hay thập kỷ 10 chỉ đến những năm từ 10 đến 19.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 20

text:
Thập niên 20 hay thập kỷ 20 chỉ đến những năm từ 20 đến 29.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 30

text:
Thập niên 30 hay thập kỷ 30 chỉ đến những năm từ 30 đến 39.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế: Là thời kì hoàng kim nhất của nền kinh tế Mỹ

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 40

text:
Thập niên 40 hay thập kỷ 40 chỉ đến những năm từ 40 đến 49.

Chính trị và chiến tranh
Chiến tranh: Thập niên 40, ông Tô Định trả nhiều tiền để Hai Bà Trưng kiểm soát, chiến tranh kéo dài đến 3 năm của Hai Bà Trưng. Đến năm 43, Hai Bà Trưng bị quân lính nhà Hán trong thời chiến tranh, nước ta lại bị quân nhà Hán chiến lấy nước Đại Cồ Việt trong thập niên 43


title: Thập niên 50

text:
Thập niên 50 hay thập kỷ 50 chỉ đến những năm từ 50 đến 59.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 70

text:
Thập niên 70 hay thập kỷ 70 chỉ đến những năm từ 70 đến 79.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 80

text:
Thập niên 80 hay thập kỷ 80 chỉ đến những năm từ 80 đến 89.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai là những hiện tượng bất thường có hại cho loài người sinh sống ở Trái Đất
Bao gồm:động đất,lũ lục,tố lốc,bão....

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới
Griselda blanco

Tham khảo


title: Thập niên 90

text:
Thập niên 90 hay thập kỷ 90 chỉ đến những năm từ 90 đến 99.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật
1991: Liên Bang Xô viết tan rã

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 100

text:
Thập niên 100 hay thập kỷ 100 chỉ đến những năm từ 100 đến 109.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 110

text:
Thập niên 110 hay thập kỷ 110 chỉ đến những năm từ 110 đến 119.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 120

text:
Thập niên 120 hay thập kỷ 120 chỉ đến những năm từ 120 đến 129.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 130

text:
Thập niên 130 hay thập kỷ 130 chỉ đến những năm từ 130 đến 139.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 140

text:
Thập niên 140 hay thập kỷ 140 chỉ đến những năm từ 140 đến 149.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 150

text:
Thập niên 150 hay thập kỷ 150 chỉ đến những năm từ 150 đến 159.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 160

text:
Thập niên 160 hay thập kỷ 160 chỉ đến những năm từ 160 đến 169.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 170

text:
Thập niên 170 hay thập kỷ 170 chỉ đến những năm từ 170 đến 179.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 180

text:
Thập niên 180 hay thập kỷ 180 chỉ đến những năm từ 180 đến 189.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 190

text:
Thập niên 190 hay thập kỷ 190 chỉ đến những năm từ 190 đến 199.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 200

text:
Thập niên 200 hay thập kỷ 200 chỉ đến những năm từ 200 đến 209.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 210

text:
Thập niên 210 hay thập kỷ 210 chỉ đến những năm từ 210 đến 219.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 220

text:
Thập niên 220 hay thập kỷ 220 chỉ đến những năm từ 220 đến 229.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 230

text:
Thập niên 230 hay thập kỷ 230 chỉ đến những năm từ 230 đến 239.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 240

text:
Thập niên 240 hay thập kỷ 240 chỉ đến những năm từ 240 đến 249.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 250

text:
Thập niên 250 hay thập kỷ 250 chỉ đến những năm từ 250 đến 259.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 260

text:
Thập niên 260 hay thập kỷ 260 chỉ đến những năm từ 260 đến 269.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 270

text:
Thập niên 270 hay thập kỷ 270 chỉ đến những năm từ 270 đến 279.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 280

text:
Thập niên 280 hay thập kỷ 280 chỉ đến những năm từ 280 đến 289.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 290

text:
Thập niên 290 hay thập kỷ 290 chỉ đến những năm từ 290 đến 299.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 300

text:
Thập niên 300 hay thập kỷ 300 chỉ đến những năm từ 300 đến 309.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 310

text:
Thập niên 310 hay thập kỷ 310 chỉ đến những năm từ 310 đến 319.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 320

text:
Thập niên 320 hay thập kỷ 320 chỉ đến những năm từ 320 đến 329.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 330

text:
Thập niên 330 hay thập kỷ 330 chỉ đến những năm từ 330 đến 339.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 340

text:
Thập niên 340 hay thập kỷ 340 chỉ đến những năm từ 340 đến 349.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 350

text:
Thập niên 350 hay thập kỷ 350 chỉ đến những năm từ 350 đến 359.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 360

text:
Thập niên 360 hay thập kỷ 360 chỉ đến những năm từ 360 đến 369.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 370

text:
Thập niên 370 hay thập kỷ 370 chỉ đến những năm từ 370 đến 379.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 380

text:
Thập niên 380 hay thập kỷ 380 chỉ đến những năm từ 380 đến 389.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 390

text:
Thập niên 390 hay thập kỷ 390 chỉ đến những năm từ 390 đến 399.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 400

text:
Thập niên 400 hay thập kỷ 400 chỉ đến những năm từ 400 đến 409.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 410

text:
Thập niên 410 hay thập kỷ 410 chỉ đến những năm từ 410 đến 419.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 430

text:
Thập niên 430 hay thập kỷ 430 chỉ đến những năm từ 430 đến 439.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 440

text:
Thập niên 440 hay thập kỷ 440 chỉ đến những năm từ 440 đến 449.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 450

text:
Thập niên 450 hay thập kỷ 450 chỉ đến những năm từ 450 đến 459.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 460

text:
Thập niên 460 hay thập kỷ 460 chỉ đến những năm từ 460 đến 469.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 470

text:
Thập niên 470 hay thập kỷ 470 chỉ đến những năm từ 470 đến 479.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 480

text:
Thập niên 480 hay thập kỷ 480 chỉ đến những năm từ 480 đến 489.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 490

text:
Thập niên 490 hay thập kỷ 490 chỉ đến những năm từ 490 đến 499.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 500

text:
Thập niên 500 hay thập kỷ 500 chỉ đến những năm từ 500 đến 509.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 510

text:
Thập niên 510 hay thập kỷ 510 chỉ đến những năm từ 510 đến 519.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 520

text:
Thập niên 520 hay thập kỷ 520 chỉ đến những năm từ 520 đến 529.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 530

text:
Thập niên 530 hay thập kỷ 530 chỉ đến những năm từ 530 đến 539.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 540

text:
Thập niên 540 hay thập kỷ 540 chỉ đến những năm từ 540 đến 549.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 550

text:
Thập niên 550 hay thập kỷ 550 chỉ đến những năm từ 550 đến 559.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 560

text:
Thập niên 560 hay thập kỷ 560 chỉ đến những năm từ 560 đến 569.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 570

text:
Thập niên 570 hay thập kỷ 570 chỉ đến những năm từ 570 đến 579.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 580

text:
Thập niên 580 hay thập kỷ 580 chỉ đến những năm từ 580 đến 589.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 590

text:
Thập niên 590 hay thập kỷ 590 chỉ đến những năm từ 590 đến 599.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 600

text:
Thập niên 600 hay thập kỷ 600 chỉ đến những năm từ 600 đến 609.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 610

text:
Thập niên 610 hay thập kỷ 610 chỉ đến những năm từ 610 đến 619.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 620

text:
Thập niên 620 hay thập kỷ 620 chỉ đến những năm từ 620 đến 629.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 630

text:
Thập niên 630 hay thập kỷ 630 chỉ đến những năm từ 630 đến 639.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 640

text:
Thập niên 640 hay thập kỷ 640 chỉ đến những năm từ 640 đến 649.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 650

text:
Thập niên 650 hay thập kỷ 650 chỉ đến những năm từ 650 đến 659.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 660

text:
Thập niên 660 hay thập kỷ 660 chỉ đến những năm từ 660 đến 669.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 670

text:
Thập niên 670 hay thập kỷ 670 chỉ đến những năm từ 670 đến 679.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 680

text:
Thập niên 680 hay thập kỷ 680 chỉ đến những năm từ 680 đến 689.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 690

text:
Thập niên 690 hay thập kỷ 690 chỉ đến những năm từ 690 đến 699.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 710

text:
Thập niên 710 hay thập kỷ 710 chỉ đến những năm từ 710 đến 719.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 720

text:
Thập niên 720 hay thập kỷ 720 chỉ đến những năm từ 720 đến 729.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 730

text:
Thập niên 730 hay thập kỷ 730 chỉ đến những năm từ 730 đến 739.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 740

text:
Thập niên 740 hay thập kỷ 740 chỉ đến những năm từ 740 đến 749.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo

Thập niên 740


title: Thập niên 750

text:
Thập niên 750 hay thập kỷ 750 chỉ đến những năm từ 750 đến 759.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 760

text:
Thập niên 760 hay thập kỷ 760 chỉ đến những năm từ 760 đến 769.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 770

text:
Thập niên 770 hay thập kỷ 770 chỉ đến những năm từ 770 đến 779.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 780

text:
Thập niên 780 hay thập kỷ 780 chỉ đến những năm từ 780 đến 789.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 790

text:
Thập niên 790 hay thập kỷ 790 chỉ đến những năm từ 790 đến 799.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 800

text:
Thập niên 800 hay thập kỷ 800 chỉ đến những năm từ 800 đến 809.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 810

text:
Thập niên 810 hay thập kỷ 810 chỉ đến những năm từ 810 đến 819.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 820

text:
Thập niên 820 hay thập kỷ 820 chỉ đến những năm từ 820 đến 829.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 830

text:
Thập niên 830 hay thập kỷ 830 chỉ đến những năm từ 830 đến 839.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 840

text:
Thập niên 840 hay thập kỷ 840 chỉ đến những năm từ 840 đến 849.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 850

text:
Thập niên 850 hay thập kỷ 850 chỉ đến những năm từ 850 đến 859.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 860

text:
Thập niên 860 hay thập kỷ 860 chỉ đến những năm từ 860 đến 869.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 870

text:
Thập niên 870 hay thập kỷ 870 chỉ đến những năm từ 870 đến 879.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 880

text:
Thập niên 880 hay thập kỷ 880 chỉ đến những năm từ 880 đến 889.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 890

text:
Thập niên 890 hay thập kỷ 890 chỉ đến những năm từ 890 đến 899.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 900

text:
Thập niên 900 hay thập kỷ 900 chỉ đến những năm từ 900 đến 909.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 910

text:
Thập niên 910 hay thập kỷ 910 chỉ đến những năm từ 910 đến 919.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 920

text:
Thập niên 920 hay thập kỷ 920 chỉ đến những năm từ 920 đến 929.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 930

text:
Thập niên 930 hay thập kỷ 930 chỉ đến những năm từ 930 đến 939.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 940

text:
Thập niên 940 hay thập kỷ 940 chỉ đến những năm từ 940 đến 949.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 950

text:
Thập niên 950 hay thập kỷ 950 chỉ đến những năm từ 950 đến 959.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 960

text:
Thập niên 960 hay thập kỷ 960 chỉ đến những năm từ 960 đến 969.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 970

text:
Thập niên 970 hay thập kỷ 970 chỉ đến những năm từ 970 đến 979.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 980

text:
Thập niên 980 hay thập kỷ 980 chỉ đến những năm từ 980 đến 989.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Thập niên 990

text:
Thập niên 990 hay thập kỷ 990 chỉ đến những năm từ 990 đến 999.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Xuất hiện

Tham khảo


title: Thập niên 10 TCN

text:
Thập niên 10 TCN hay thập kỷ 10 TCN chỉ đến những năm từ 10 TCN đến 19 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 20 TCN

text:
Thập niên 20 TCN hay thập kỷ 20 TCN chỉ đến những năm từ 20 TCN đến 29 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 30 TCN

text:
Thập niên 30 TCN hay thập kỷ 30 TCN chỉ đến những năm từ 30 TCN đến 39 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 40 TCN

text:
Thập niên 40 TCN hay thập kỷ 40 TCN chỉ đến những năm từ 40 TCN đến 49 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 50 TCN

text:
Thập niên 50 TCN hay thập kỷ 50 TCN chỉ đến những năm từ 50 TCN đến 59 TCN.

Sự kiện

Tham khảo

Thập niên 50 TCN


title: Thập niên 60 TCN

text:
Thập niên 60 TCN hay thập kỷ 60 TCN chỉ đến những năm từ 60 TCN đến 69 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 70 TCN

text:
Thập niên 70 TCN hay thập kỷ 70 TCN chỉ đến những năm từ 70 TCN đến 79 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 80 TCN

text:
Thập niên 80 TCN hay thập kỷ 80 TCN chỉ đến những năm từ 80 TCN đến 89 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 90 TCN

text:
Thập niên 90 TCN hay thập kỷ 90 TCN chỉ đến những năm từ 90 TCN đến 99 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 100 TCN

text:
Thập niên 100 TCN hay thập kỷ 100 TCN chỉ đến những năm từ 100 TCN đến 109 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 110 TCN

text:
Thập niên 110 TCN hay thập kỷ 110 TCN chỉ đến những năm từ 110 TCN đến 119 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 120 TCN

text:
Thập niên 120 TCN hay thập kỷ 120 TCN chỉ đến những năm từ 120 TCN đến 129 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 130 TCN

text:
Thập niên 130 TCN hay thập kỷ 130 TCN chỉ đến những năm từ 130 TCN đến 139 TCN.

Sự kiện

Tham khảo


title: Thập niên 140 TCN

text:
Thập niên 140 TCN hay thập kỷ 140 TCN chỉ đến những năm từ 140 TCN đến 149 TCN.

Sự kiện

Tham khảo