title: Đàn tỳ bà

text:
Đàn tỳ bà (chữ Hán: 琵琶; bính âm: pípá, romaji: biwa, tiếng Hàn: bipa) là một nhạc cụ dây gảy của người phương Đông được phổ biến nhất ở Trung Quốc, qua thời gian dài sử dụng nó đã được bản địa hóa khác nhau tuỳ theo từng vùng hoặc từng quốc gia Á Đông.

Nguồn gốc lịch sử

Đàn tỳ bà có từ thời Trung Hoa cổ đại, theo một số ghi chép là khoảng hơn 2000 năm lịch sử. Truyền thuyết Trung Quốc cho rằng, xưa kia có một Tán Viên lực ngoại dùng ngọc thạch chôn hàng ngày năm mà luyện nên nhạc khí, không ngờ bị thất bại nên vứt bỏ. Lúc này có một Kiều Nữ đi ngang qua lấy về sửa lại và gọi nó là "tỳ bà". Đàn có âm thanh xuyên thấu cực cao, tiếng đàn
lúc cao lúc thấp, tiết tấu lúc nhanh lúc chậm, mềm mại và đanh thép. Có vài vị tiên trên trời nhìn thấy thì phản chế lại rồi hoá thân xuống mà lưu truyền, từ đó đàn có tên gọi như bây giờ là đàn tỳ bà. Theo tác phẩm Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân và phim cùng tên có cảnh trên thiên đình, bầy tiên nữ cầm đàn tỳ bà múa cho những người nhà trời xem, nhất là Ngọc hoàng Thượng đế. Điệu múa ấy có tên "Vũ khúc Thiên đình" (嫦娥天宫舞曲).

Theo truyền thuyết vào đời Tần, có con dơi bỗng dưng sà vào đậu trên đầu đàn tỳ bà trong lúc một nghệ nhân đang gảy đàn mà đuổi đi đến 3 lần vẫn cứ bay trở lại không chịu rời đi. Từ đó mỗi đêm con dơi được nghe nghệ nhân chơi đàn cho đến ngày chết khô. Người nghệ nhân xúc động bèn cho làm một cây đàn tỳ bà đầu chạm hình con dơi thay cho chữ Thọ trước đó. Điều này mang ý nghĩa tiếng tỳ bà có thể hóa cảm một kẻ xấu thành người tốt, một hạng tiểu nhân thành bậc quân tử, một người từ trong tối thấy được ánh sáng. Nó được gọi là biên bức tỳ bà (蝙蝠琵琶).

Từ triều đại Tần – Hán cho đến Tùy – Đường, tất cả nhạc cụ gảy dây đều được gọi là Tỳ bà (琵琶, bính âm: pípá, Latin hóa: pipa), do đó có nhiều nhận định khác nhau về thuật ngữ này. Theo quyển Thích danh (釋名) thời Đông Hán, tỳ bà có thể là từ tượng thanh, có nguồn gốc từ âm thanh của nhạc cụ phát ra. Trong những văn bản cổ xưa nhất, cái từ "tỳ bà" dù được viết khác nhau (tỳ bà 枇杷 hay phê bà 批把) nhưng chúng vẫn có nguồn gốc từ người Hồ (có nghĩa là người ngoại quốc, người man di). Một tài liệu cuối thế kỷ thứ 3 (thời nhà Tấn) cho biết thuật ngữ "tỳ bà" đã xuất hiện trong triều đại nhà Tần (221–206 TCN). Ngày nay, một số nhà nghiên cứu cho rằng cho rằng tỳ bà có khả năng xuất phát từ chữ "barbat" trong ngôn ngữ Ba Tư, nghĩa là đàn tỳ bà Trung Quốc có nguồn gốc  từ Ba Tư là đàn Qanbūs của Ả Rập và đàn Barbat theo con đường tơ lụa vào Trung Quốc. Tóm lại, dẫu thuật ngữ tỳ bà xuất hiện đầu tiên trong thời kỳ nào, nó là từ ngoại nhập hay do người Trung Quốc nghĩ ra thì có một điều chắc chắn rằng trong triều đại nhà Tần có một loại đàn gọi là Tần tỳ bà.

Người ta tin rằng loại đàn này mô phỏng hình thức thô sơ của đàn không hầu (箜篌), tức đàn hạc Tàu và Huyền đào (弦鼗) – loại nhạc cụ có những dây đàn căng trên cái trống nhỏ gắn tay cầm, được cho là do những người xây dựng Vạn Lý trường Thành chế tạo vào cuối triều đại nhà Tần. Tần tì bà có cần đàn thẳng, hộp cộng hưởng tròn và 4 dây đàn theo chuẩn 12 nốt. Kiểu này về sau phát triển thành đàn nguyễn – nhạc cụ được đặt tên từ họ của nhạc sĩ Nguyễn Hàm (阮咸) trong nhóm Trúc lâm thất hiền (竹林七賢). Tuy nhiên, cần chú ý, Tần tỳ bà có thân đàn tròn, do đó nó có thể là loại đàn trùng tên chứ không phải là loại tỳ bà mà chúng ta biết ngày nay (loại có thân đàn hình quả lê). Từ thời nhà Tống, thân đàn tỳ bà bị uốn cong xuống.

Về tỳ bà hình quả lê, có hai loại mà nhiều nhà nghiên cứu cho rằng chúng có khả năng du nhập từ Trung Đông, từ vương quốc cổ Gandhāra (tiếng Phạn: गन्धार) hay Ấn Độ vào miền bắc Trung Quốc trong thế kỷ thứ 4. Loại thứ nhất gọi là Quy từ tỳ bà (龜茲琵琶,Bính âm:Qiū cí pípá), có cần đàn cong với 4 chốt chỉnh dây và 4 dây đàn. Loại thứ hai gọi là Ngũ huyền tỳ bà (五弦琵琶, Bính âm:Wǔ xián pípá), có cần đàn thẳng, 5 chốt chỉnh và 5 dây. Một số bức vẽ ở hang Mạc Cao ở tỉnh Đôn Hoàng đều phác hoạ hình ảnh tiên nữ quàng đàn tỳ bà ngang qua vai ra sau lưng bằng hai tay (飞天琵琶) trong số những tiên nữ khác thổi sáo, thổi sanh (khèn Trung Quốc),... hay các pho tượng tạc vị Bồ tát gảy tỳ bà tại các ngôi chùa Trung Quốc; nhất là bức tượng Trì Quốc Thiên Vương thân mình mặc giáp trụ. Tuy nhiên, thân hình màu trắng, tay cầm đàn tỳ bà, biểu thị sự vui vẻ, dùng âm nhạc giáo hóa chúng sinh.

Phế tích về một loại tỳ bà 3 dây mà  Trung Quốc gọi là "đàn tỳ bà 3 dây thời Đường" (唐代三弦琵琶) hoặc "đàn tỳ bà 3 dây Đạt Mã Câu" (), được khai quật vào năm 2006 tại địa điểm Phật giáo Qira, tọa lạc tại một ốc đảo trong sa mạc Taklamakan khoảng 7 km từ thị trấn Đạt Mã Câu, địa khu Hoà Điền trong lưu vực Tarim của Tây Nam Tân Cương, miền Tây Trung Quốc. Loại tỳ bà 3 dây này là tiền đề cho sự phát triển của tỳ bà 5 dây (ngũ huyền tỳ bà). Theo hình vẽ của bức bích hoạ hang Mạc Cao, tỉnh Đôn Hoàng, loại đàn này được mô tả là kích thước nhỏ. Cần đàn nối liền với bầu đàn hình nửa quả lê, thuôn dài và không có phím, 3 chốt và ba dây tơ. Khi chơi, đàn được gảy trong tư thế đặt nằm ngang. Ngày nay, Trung Quốc đã phục dựng thành công loại tỳ bà 3 dây tưởng chừng đã bị thất truyền đưa vào sử dụng.

Trong triều đại nhà Hán có loại đàn gọi là Hán tỳ bà. Nhạc cụ này có 4 dây đàn tượng trưng cho 4 mùa, còn chiều dài của đàn tượng trưng cho Thiên – Địa – Nhân và Ngũ hành. Đến triều đại nhà Tống thì những nhạc cụ gảy dây khác đã có tên riêng, thuật ngữ "tỳ bà" chỉ còn được sử dụng độc quyền cho nhạc cụ hình quả lê. Loại hình vừa hát vừa diễn tấu tỳ bà gọi là tỳ bà đàn xướng (琵琶弹唱) mà không chỉ áp dụng vào tỳ bà mà người Trung Quốc còn áp dụng vào các nhạc cụ khác để vừa đàn vừa hát.

Nhìn chung, việc miêu tả những loại tỳ bà có hình quả lê xuất hiện khá nhiều từ giai đoạn Nam Bắc triều cho tới đời nhà Đường. Trong triều đại nhà Đường, tì bà phát triển rực rỡ, trở thành nhạc cụ chính trong hoàng cung. Triều đình triệu những nhạc sĩ Ba Tư, Quy Từ và các thầy dạy đàn đến kinh đô Trường An để giảng dạy, biểu diễn và chế tạo tỳ bà. Trong thời kỳ đó, nhiều nghệ nhân làm đàn tỳ bà rất công phu với những nét hoa văn chạm khắc tuyệt hảo. Mô típ chạm khắc thường có liên quan đến Phật giáo.

Loại tỳ bà 4 và 5 dây đặc biệt phổ biến trong triều đại nhà Đường, chúng lan tỏa sang Nhật Bản, Việt Nam và Hàn Quốc cũng trong triều đại này.

Bên cạnh loại tỳ bà thông thường còn có một loại khác gọi là Nam âm tỳ bà (南音琵琶;Bính âm:Nányīn pípá, viết gọn là nanpa) hay Nam quản tỳ bà (南管琵琶,Bính âm:Nán guǎn pípá), gọi dân dã là "tỳ bà miền Nam" hoặc "tỳ bà nằm ngang". Nhạc cụ này có nguồn gốc ở khu vực trung tâm Trung Quốc, về sau được đưa tới tỉnh Phúc Kiến rồi được dùng chủ yếu ở tỉnh này. Nam âm có thân đàn khá giống loại tỳ bà thông thường, những khác biệt chính nằm ở chỗ phím đàn, trục đàn và mặt thân đàn sơn màu đen. Cần và thân đàn được làm từ một khối gỗ duy nhất (thường là gỗ thông, không nặng bằng tỳ bà thông thường); tuy nhiên có trường hợp mặt thân đàn lại làm từ gỗ quý. Phần đầu trục cong ngược ra phía sau, phần này và chốt chỉnh được làm riêng. Mỗi bên hông thân đàn có một lỗ thoát âm hình trăng lưỡi liềm. Dưới ngựa đàn có một lỗ nhỏ hình thoi. Nam âm tỳ bà chỉ có 4 phím đàn chính (thay vì 6 như tỳ bà thông thường, không có phím trên cùng và phím dưới cùng), làm từ những miếng gỗ hình tam giác, phủ ngoài bằng vỏ rùa biển; ngoài ra còn 9-10 phím thấp và mỏng cũng làm từ một loại gỗ theo thang âm diatonic. Phần phím ở  hai bên hông những phím tam giác được khảm xà cừ. Nam âm tỳ bà có 4 dây nylon, chỉnh tone giống tỳ bà thông thường, nhưng nhạc cụ này được chơi ở tư thế nằm ngang giống guitar chứ không dựng đứng tựa trên đùi như tỳ bà thông thường. Khi diễn tấu người ta thường dùng 2 móng gảy hơn là sử dụng ngón tay hoặc 5 móng giả. Trong khi đó, Bắc quản tỳ bà (北管琵琶,Bính âm:Běiguǎn pípá) có tất cả 19 phím và phần cần đàn có tứ Thiên Vương làm bằng ngà voi, dây sắt và khảm xà cừ. Để cho dễ phân biệt với Nam quản tỳ bà với đầu cần đàn hình lá đề thì bắc quản tỳ bà có đầu đàn hình dơi. Phím thủy ba trên cần đàn trước đây được dùng cho tỳ bà thời nhà Minh được mô tả như sau: Sóng nhỏ theo âm Hán Việt là ba (, thủy ba tức chỉ làn sóng trên sông nước. Khi âm nhạc phát ra tiếng, dư âm của nó để lại gọi là âm ba (音波). Trong cổ nhạc Trung Hoa, âm ba được xem như tài rung dây của người chơi tỳ bà. Ngày nay người Trung Quốc tuy đã cải tiến phím thủy ba trên cần đàn để nới rộng âm vực cho những nhạc khúc Trung Quốc mới. Theo thích danh Đông Hán Trung Quốc có câu: "Vị kỳ khí xuất ư Hồ trung mã thượng sở cổ; Thôi thủ tiền viết Tỳ; Dẫn thủ khước viết Bà" (quân Hồ cưỡi ngựa mà đàn; Đưa tay tới gọi là Tỳ; Kéo tay lui gọi là Bà, nguyên văn: "推手前曰批, 引手却曰把"). "Tỳ bà tứ huyền hoặc ngũ huyền nhạc khí, nội hệ tế đồng điều vi đảm, thập tam phẩm, do cầm chi huy vị" (Tỳ Bà có 4 hay 5 dây, trong thân đàn có buộc một mảnh lá đồng cũng 13 huy của đàn cổ cầm). Tỳ bà có gắn phím thủy ba ở cần đàn được du nhập vào Vương quốc Lưu Cầu với đầu đàn hình lá đề, 4 dây và mặt đàn gắn 12 phím.

Một loại tỳ bà khác có tên là Động tỳ bà (侗琵琶;Bính âm:Dòng pípá), trông không giống lắm loại tỳ bà thông thường, vì nó có thân đàn hình trái tim chứ không phải quả lê. Đồng tỳ bà là đàn tỳ bà của tộc người Động (侗族) nói tiếng Đồng Thủy (侗水語), cư trú rải rác ở tỉnh Quý Châu, Hồ Nam, Hồ Bắc và khu tự trị Quảng Tây thuộc  miền nam Trung Quốc. Đồng tỳ bà được làm từ một khối gỗ khoét rỗng, có một lớp gỗ mỏng dán keo ở mặt trước thân đàn; cần và trục đàn làm từ một khối gỗ khác, thường thì trông khá giống cần đàn Tam huyền () hay cần đàn Tam vị tuyến (三味線; nihongo: shamisen) Nhật Bản. Đồng tỳ bà có 2 hoặc 3 phím đàn và 4 dây đàn chỉnh bằng 4 trục tròn dài. Các dây này chạy căng trên một ngựa đàn gỗ nhỏ tới một chốt dây nhỏ ở cuối thân đàn. Người ta thường sử dụng Đồng tỳ bà để đệm hát và khiêu vũ bằng cách đánh chập (strumming). Loại khác nữa là nhị huyền tỳ bà (二弦琵琶) với mặt đàn bọc bằng da trăn hoặc da kỳ đà. Ở phần gần giữa mặt đàn là ngựa đàn, thùng đàn hình quả lê bổ dọc và nhỏ, cần đàn không có phím. Đầu đàn có hốc luồn dây và 2 trục dây. 2 dây đều làm bằng thép mảnh và còn có tên gọi khác là hốt lôi (忽雷) hay hốt lôi cầm  (忽雷琴), nó được tìm thấy trong các ghi chép cổ thời Đường. Vào thời nhà Đường, hốt lôi được sử dụng rộng rãi, có rất nhiều nghệ sĩ biểu diễn trong dân gian và cung đình, theo thời gian, có lẽ tuân theo quy luật sinh tồn của những người khỏe mạnh nhất trong tự nhiên, không có loại nhạc cụ nào như vậy ở thời hiện đại. Tất nhiên, sẽ không ai có thể chơi lại loại nhạc cụ này, hai chiếc hốt lôi được trân trọng trong Bảo tàng Cố cung ở Bắc Kinh chỉ có thể nằm yên lặng ở đó, mang đến cho người ta sự tôn kính về nền văn hóa âm nhạc hưng thịnh của triều đại nhà Đường.

Nhìn chung, đến triều đại nhà Tống thì loại tỳ bà hình quả lê có 5 dây đã mai một, không còn được sử dụng nữa. Vào đầu thế kỷ 21 người Trung Quốc đã cố khôi phục lại loại đàn này, tạo ra loại tỳ bà 5 dây hiện đại mô phỏng từ loại đời nhà Đường, ngoài ra họ còn chế tạo Tì bà điện (电琵琶;Bính âm: Diàn pípá).Trên thực tế, đây là loại tỳ bà thông thường, được gắn thêm những pickup nam châm kiểu guitar điện để khuếch đại âm thanh thông qua  một amplifier hay PA system (hệ thống phân bố và khuếch đại âm thanh điện tử thông qua  microphone, amplifier và loa). Trên thị trường còn có loại Tụ trân tỳ bà (袖珍琵琶 Bính âm:Xiùzhēn pípa) - nhạc cụ đồ chơi của Trung Quốc. Nó là phiên bản nhỏ xíu của đàn tỳ bà thông dụng, có kích cỡ khác nhau. Tùy theo kiểu, tụ trân tỳ bà có từ 2 đến 5 dây, thân đàn hình quả lê; cần và trục đàn dài ngắn khác nhau. Kiểu nhỏ nhất nằm gọn trong lòng bàn tay, kiểu lớn nhất dài trên 40 cm.

Một loại đàn giống với tỳ bà là liễu cầm () hay còn gọi theo âm Hán Việt là Thổ tỳ bà (), nhỏ hơn (đôi khi loại Thổ tỳ bà có vỏn vẹn 3 dây tương đương với 3 chốt). Phạm vi tần âm của nó cao hơn nhiều so với tỳ bà và nó có vị trí đặc biệt của riêng mình trong âm nhạc Trung Quốc, cho dù là trong nhạc hòa tấu hay trong các bản độc tấu. Đây là kết quả của sự hiện đại hóa trong việc sử dụng nó trong những năm gần đây, dẫn đến tình trạng liễu cầm tăng dần từ một nhạc cụ đệm trong nhạc kịch dân gian Trung Quốc, đến một nhạc cụ được đánh giá cao về chất âm và âm độc đáo.Vị trí của nhạc cụ thấp hơn tỳ bà, được giữ theo đường chéo như đàn nguyễn và đàn nguyệt của Trung Quốc. Giống như đàn nguyễn và không giống như tỳ bà, dây của nó được nâng lên bởi cầu đàn và bảng âm có hai lỗ âm thanh nổi bật. Cuối cùng, nhạc cụ được chơi với một lựa chọn với kỹ thuật tương tự như cả đàn nguyễn và đàn nguyệt, trong khi tỳ bà  được chơi bằng ngón tay. Do đó, liễu cầm thường được chơi độc tấu và hoà tấu bởi những người có kinh nghiệm chơi đàn nguyễn và đàn nguyệt.  Hiện tại, có cả đàn tỳ bà đồ chơi của Disney Trung Quốc, lấy cảm hứng từ phim hoạt hình Hoa Mộc Lan. Thân đàn và cổ đàn màu hồng với 4 dây thép mảnh, kích thước đàn tương tự liễu cầm. Cũng như tỳ bà, liễu cầm cũng có loại 5 dây gọi là Ngũ huyền liễu cầm (五弦柳琴).

Cấu trúc cơ bản

Cần đàn và thùng đàn liền nhau có dáng như hình quả lê bổ đôi. Mặt đàn bằng gỗ nhẹ, xốp, để mộc (thỉnh thoảng chúng cũng được vẽ hoạ tiết hoa văn trang trí. Phía mặt cuối thân đàn có một bộ phận để mắc dây gọi là ngựa đàn. Đầu đàn (hoặc thủ đàn) cong hoặc thẳng có chạm khắc rất cầu kỳ, khi là hình chữ thọ, khi là hình con dơi hoặc hình tròn trắng (mặt ngọc), bên trong chạm nổi bông hoa, rồng phượng hay hình lá đề tuỳ từng loại. Nơi đầu đàn gắn bốn hoặc năm trục gỗ để lên dây tuỳ từng loại tỳ bà hay cả liễu cầm.
Tỳ bà có nhiều loại, song hầu như tất cả đều có thân đàn hình quả lê, mặt đàn thường làm từ gỗ bào đồng hay gỗ phượng hoàng; phần lưng thân đàn làm từ gỗ hồng sắc, gỗ gụ hoặc gỗ đàn hương đỏ. Cần đàn cong hoặc thẳng tùy theo loại. Đầu cần chạm khắc những biểu tượng lạc quan theo quan điểm Trung Quốc, có thể gắn thêm những hạt đá chất lượng tốt. Loại ở đây dài 94,2 cm; thân đàn rộng 22,5 cm, dầy 4,7 cm.

Ban đầu, tỳ bà có cần đàn 4 phím (gọi là tương 相) nhưng đến đầu nhà Minh nhạc cụ này có thêm những phím bằng tre (gọi là phẩm 品) trên miếng gỗ tăng âm, giúp mở rộng âm vực. Số phím đàn tăng dần từ 10, 14 hay 16 trong thời nhà Thanh, sau đó tăng lên 19, 24, 29 và 30 trong thế kỷ 20. Những phím đàn hình nêm trên cần đàn ban đầu là 4, sau đó được nâng lên là 6 cũng trong thế kỷ 20. Loại tì bà 14 hoặc 26 phím đàn được bố trí gần như tương ứng với quãng một cung và nửa cung trong nhạc phương Tây. Tính từ chốt nâng dây (nut) trên cần đàn, cao độ sẽ là 1 cung -1/2 cung - 1/2 cung -1/2 cung -1/2 cung -1 cung - 1/2 cung -1/2 cung -1/2 cung -1 cung -1 cung - 3/4 cung- 3/4 cung -1 cung - 1 cung - 3/4 cung - 3/4 cung, (vài phím có giọng 3/4 cung hoặc "giọng không rõ ràng").
Riêng người Nộ ở Trung Quốc có loại tỳ bà không có phím, mặt đàn đục các lỗ thoát âm toả tròn, cần đàn thẳng và 4 chốt chỉnh ngắn.

Toàn bộ chiều dài của thân đàn có số đo từ 94 – 100 cm. Phần cần đàn có gắn 4 hoặc 5 miếng ngà voi cong vòm lên gọi là Tứ Thiên Vương. Tám phím chính làm bằng tre hoặc gỗ gắn ở phần mặt đàn cho các cao độ khác nhau. Thuở xưa dây đàn se bằng tơ tằm rồi đem vuốt sáp ong cho mịn, hoặc sử dụng gân bò, ngày nay người ta thay dây tơ bằng dây nilon hoặc thép.

Loại tỳ bà truyền thống có 16 phím trở nên kém phổ biến dần, mặc dù nó vẫn được dùng trong vài loại nhạc địa phương, thí dụ như thể loại Nam Quản (南管). Loại tỳ bà hiện đại dài khoảng 96 cm, có 4 dây, được gắn thêm 6 phím phụ, kết hợp với 18, 24, 25 hoặc 28 phím chuẩn, bố trí khoảng cách 12 âm nửa cung. 4 dây đàn chỉnh tone A, D, E, A1, với âm vực rộng từ A đến G3. Ngày xưa dây đàn làm bằng tơ se. Trong triều đại nhà Đường, nghệ sĩ chơi đàn bằng các ngón của bàn tay phải, về sau mới thay bằng miếng gảy lớn. Trong thập niên 1950, dây thường được làm bằng thép bọc nilon hoặc dây kim loại, giúp giọng tỳ bà tươi sáng và sôi nổi hơn, có vẻ tương tự âm thanh của đàn mandolin. Tuy nhiên, dây kim loại gây trở ngại là khó gảy bằng móng tay hơn, vì thế người ta thường sử dụng móng giả để chơi đàn. Móng giả thường làm bằng làm bằng nhựa hoặc mai rùa. Tỳ bà có khả năng diễn tả đa dạng cung bậc cảm xúc khác nhau, thường được dùng trong dàn nhạc lớn của Trung Quốc hay đệm cho nhạc kịch. Ngày nay người ta còn sử dụng loại đàn này trong cả nhạc pop và rock.
Đàn có 4 dây lên theo 2 quãng 4, mỗi quãng 4 cách nhau một quãng 2: Đô - Fa - Sol - Đô1 hoặc Sol -Đô1 - Rê1 - Sol1. Khi chơi đàn nghệ nhân gẩy đàn bằng móng đồi mồi đeo trên 5 ngón tay..

Theo cách tính và quan niệm của người Trung Quốc, đàn tỳ bà dài 36 thốn (đơn vị đo), số 3 tượng trưng cho Thiên-Địa-Nhân, số 5 tượng trưng cho Ngũ Hành, 4 dây tượng trưng cho 4 mùa.

Loại tỳ bà mà phần đầu đàn có chạm khắc hình con dơi gọi là Cổ đổng tỳ bà (古董琵琶), còn loại tỳ bà có đầu đàn hình lá đề hay hình tròn trắng chạm khắc hoa gọi là Tử đàn tỳ bà (紫檀琵琶).
Ngày nay, với sự phát triển và kế thừa tinh hoa nhạc cổ, tỳ bà Trung Quốc có những mẫu thiết kế mới, sinh động và phong phú hơn lấy cảm hứng từ bức vẽ đàn tỳ bà ở hang Mạc Cao ở Đôn Hoàng; bao gồm: duyên trường khúc cảnh tỳ bà (延长曲颈琵琶), đại viên khúc cảnh tỳ bà (大圆曲颈琵琶), đoản cảnh khúc hạng tứ huyền tỳ bà (短颈曲项四弦琵琶), khúc hạng đại tỳ bà (曲项大琵琶), khúc hạng tứ huyền tỳ bà (曲项四弦琵琶), khúc hạng tứ huyền tiểu tỳ bà (曲项四弦小琵琶), khúc hạng tỳ bà (曲项琵琶), trường cảnh tứ huyền tỳ bà (长颈四弦琵琶), phương đầu trị cảnh tỳ bà (方头直颈琵琶) và khúc hạng bổng trạng tứ huyền tỳ bà (曲项棒状四弦琵琶) .

Ý tưởng với tỳ bà 5 dây (Ngũ huyền tỳ bà - 五弦琵琶) cải tiến ngày nay không chỉ đơn giản là tái tạo từ tỳ bà nguyên bản xưa từ thời Đường mà là tạo ra một nhạc cụ biểu diễn độc đáo cho bối cảnh âm nhạc của thế kỷ 21. Nó đã được thiết kế để khai thác các tiềm năng cho sức mạnh biểu cảm và các âm sắc và âm thanh được thực hiện bởi kiến thức hiện đại và phát triển kỹ thuật. Do tỳ bà 4 dây nổi tiếng với âm thanh trầm đục, đanh sắc và độc đáo nên tỳ bà 5 dây nên cộng hưởng hơn, có nhiều âm trầm hơn và khả năng tạo ra các hợp âm của nhiều âm sắc hơn, trong khi vẫn giữ được độ sáng của tỳ bà 4 dây. Trình Ngọc là người phát minh ra tỳ bà cải tiến 5 dây vào năm 2004
. 5 dây của tỳ bà loại cải tiến này ứng với ngũ âm (Cung, Thương, Giốc, Chủy và Vũ). Tỳ bà 5 dây lên theo 2 quãng 5, mỗi quãng 5 cách nhau một quãng 2: E2 (Mi), A2 (La), D3 (Rê), E3 (Mi1), A3 (La1).

Ngày nay, ngoài tỳ bà được làm từ gỗ thì người Trung Quốc cũng sản xuất tỳ bà với nguyên liệu từ nhựa PVC nhưng âm thanh của nó không hề thay đổi, nổi bật nhất là thủy tinh tỳ bà (水晶琵琶) - loại đàn tỳ bà chế tác hoàn toàn từ nhựa trong suốt như pha lê. Năm 1936, hai loại tỳ bà gồm lục huyền tỳ bà (六弦琵琶 - tỳ bà 6 dây) và bát huyền tỳ bà (八弦琵琶 - tỳ bà 8 dây) được chế tác bởi Vệ Trọng Nha (卫仲乐).

Tỳ bà điện tử có nhiều hình dạng và cấu tạo khá khác nhau, nhưng nói chung gồm các bộ phận được cải tiến từ tỳ bà mộc (làm từ gỗ). Bao gồm:
Thủ đàn (headstock): có 2 dạng. Dạng thứ nhất theo phong cách truyền thống, dạng thứ 2 ảnh hưởng từ guitar điện, có chứa thêm trục lõi (truss rod)
Lược đàn (nut)
Chốt chỉnh dây (pegs)
Phím tương (ledge), hoặc thay bằng miếng đánh dấu (inlays) trên cần đàn (neck)
Phím phẩm (frets)
Điểm nối cần và thân đàn (neckjoint)
Thùng đàn (belly) luôn là dạng quả lê bổ dọc
Ngựa đàn (tailpiece)
Bộ pickup (4 chiếc)
Núm điều chỉnh volume (2 chiếc)
Dây đàn của tỳ bà điện bắt buộc phải làm bằng kim loại có khả năng nhiễm từ.

So sánh giữa tỳ bà Trung Quốc và tỳ bà Việt Nam
Thang âm của tỳ bà Trung Quốc thuộc hệ Cromatic 12 âm (âm giai nửa cung), đáp ứng phù hợp với tình cảm mềm mại sâu lắng, đau khổ có đủ cả & phù hợp với tâm tư tình cảm cũng như gu thẩm mỹ nghe nhạc của người Trung Quốc vì dây bằng sắt. Còn Tỳ bà Triều Châu du nhập vào Việt Nam, nó được sử dụng với thang âm Diatonic 7 nốt và sử dụng dây nylon. Khi chơi tỳ bà Trung Quốc bạn phải đeo tất cả năm móng giả với 1 bàn tay trong khi tỳ bà Việt Nam chỉ cần gảy với 1 miếng gảy nhựa nhỏ. Tỳ bà Việt Nam dễ dàng nhấn được quãng 3 và 4 do phím sâu còn tỳ bà Trung Quốc là phím nông và nhỏ.

Chất liệu gỗ cũng khác nhau. Vì tỳ bà Trung Quốc làm từ gỗ nguyên khối, bản dày nên khá nặng, tầm từ 7 – 8 kg; trong khi tỳ bà Vệt Nam rơi vào khoảng 2 kg.

Du nhập vào Việt Nam
Tỳ bà lần đầu tiên được nêu danh trong lịch sử Việt Nam, khi Lê Tắc ghi trong An Nam chí lược, tên dàn tiểu nhạc dùng ngoài cung đình nhà Trần. Đàn tỳ bà của Việt Nam là dạng rất cổ xưa của đàn tỳ bà Trung Quốc, vốn từ Ba Tư dưới dạng đàn Qanbūs của Ả Rập và đàn Barbat theo con đường tơ lụa vào Trung Quốc..
Tỳ bà đã du nhập sang nước Việt từ rất sớm, là phiên bản làm lại của Bắc quản tỳ bà Trung Quốc và thay dây sắt bằng dây nylon. Bằng chứng là hình chạm các nhạc công trên tảng đá vuông dùng làm chân cột chùa Phật Tích, Bắc Ninh, có chạm hình tỳ bà giữa hai nhạc công dùng sanh (một loại khèn cổ) hoặc sáo có nhiều ống nứa ráp lại gọi là bài tiêu, và ống tiêu thổi dọc. Trong khi những bức phù điêu khắc hoạ những nhạc công tay phải dùng miếng gảy (gọi là phết) tương đương tỳ bà Nhật Bản bây giờ hay tỳ bà 4 dây thời Đường, đứng giữa hai nhạc công thổi sanh và ống sáo ngang. Suốt thời nhà Trần, tỳ bà chỉ góp mặt trong dàn Tiểu nhạc dùng trong dân gian.

Đời nhà Hậu Lê, khi Lương Đăng quy định nhạc cung đình theo mẫu nhà Minh, tỳ bà có mặt trong dàn Đường Hạ chi nhạc. Nhưng quy định của Lương Đăng không được ai tán thành cả. Nguyễn Trãi đã dâng biểu để tâu với Hoàng đế vì sao ông đã từ chức không ở trong Ban lo việc quy định Nhạc Triều Đình, nêu những cái sai của Lương Đăng. Nhưng cuối cùng Lê Thái Tông cho thi hành theo quy chế mới của Lương Đăng.

Đến đời Hồng Đức (1470-1497), ba vị đại thần là Lương Thế Vinh, Thân Nhân Trung, Đỗ Nhuận kê cứu âm nhạc Trung Hoa hiệp vào quốc âm, chế ra hai đội Đồng Văn và Nhã Nhạc để đàn và hát trong cung đình. Đàn tỳ bà và đàn Tranh đều có trong hai đội ấy. Nhưng các Vị Đại thần không muốn giữ tên tranh hay tỳ bà là tên Trung Quốc, nên đặt cho tỳ bà tên Tứ huyền cầm (đàn 4 dây) còn đàn Tranh lúc ấy có 15 dây mang tên là Thập ngũ huyền cầm.

Sau đó, có một sự thay đổi rất lớn từ đời Quang Hưng (1578), hai đội Đồng Văn, Nhã nhạc chỉ còn được dùng trong các lễ lớn như Tế Giao, Tế Miếu, Đại triều. Trong các dịp khác, lần lần Đồng Văn, Nhã Nhạc bị đội Giáo phường trong dân gian thay thế. Tỳ bà bị bỏ quên trong khi đàn tranh được sung vào Đội Giáo phường, góp mặt với đàn đáy, có trống yêu cổ, có loại địch quản mà tên gọi thông thường là Quyển Thúy. Có đào nương vừa ca vừa gõ phách có cả sênh tiền. Khi đàn trong cung điện gọi là đi hát cửa quyền (tiền thân của ca trù) thì đội Giáo phường có rất nhiều nhạc công đàn Cầm, tức là loại đàn dây, trong đó có đàn Tranh 15 dây. Và còn nhiều trống to, trống nhỏ, ống địch, hải loa...

Cuối đời nhà Lê, có một thay đổi lớn: đàn Tranh không còn có mặt trong dàn nhạc triều đình mà thay bằng tỳ bà góp mặt với đàn nguyệt (lúc đó tên là đàn song vận), đàn tam, đàn nhị, có hai cái sáo, một trống bản, một tam âm la và một sênh tiền.

Sau chiến thắng Kỷ Dậu, Quang Trung gửi một phái đoàn hữu nghị sang chầu Càn Long. Thanh Đế phong cho Quang Trung tước An Nam quốc vương, người Trung Quốc gọi dàn nhạc đi theo là "An Nam quốc nhạc". Khâm định Đại Thanh Hội điển sự lệ ghi lại, nhiều chi tiết về chín loại nhạc nước ngoài có mặt tại triều đình nhà Thanh gọi là Cửu tấu. Nguyễn Ánh lên ngôi, lấy niên hiệu là Gia Long, từ năm 1802 người Trung Quốc đổi tên lại là Việt Nam quốc nhạc.

Nhà Nguyễn chấn chỉnh nhạc cung đình. Lập dàn Đại Nhạc gồm Kèn trống là chính. Và dàn Nhã nhạc cũng gọi là Tiểu nhạc hay "Ti trúc tế nhạc", vì dàn nhạc gồm những nhạc khí mắc dây tơ và cây sáo trúc. Tỳ bà có mặt trong dàn nhạc cung đình còn đàn Tranh lại được trọng dụng trong dân gian và trở thành một nhạc khí quan trọng của nhạc thính phòng. Đàn Tranh, đàn nguyệt, đàn nhị, đàn tam và đàn tỳ bà trở thành ban Ngũ tuyệt của ca nhạc thính phòng Huế (tiền thân của ca Huế).

Màu âm, tầm âm
Màu âm đàn tỳ bà trong sáng, vui tươi, thể hiện tính chất tươi sáng và trữ tình. Màu âm tỳ bà Trung Quốc đanh sắc và trong khi tỳ bà Việt Nam khô hơn không khác gì đàn nguyệt, nhất là ở những khoảng âm cao.

Tầm âm của đàn tỳ bà là 3 quãng tám: từ Ðô lên Ðô3 (c lên c3), trong khi tầm âm của liễu cầm là 6 quãng tám: từ Ðô3 lên Ðô6 (c3 lên c6).

Kỹ thuật diễn tấu

Kỹ thuật diễn tấu của đàn tỳ bà có nhiều kỹ thuật giống như đàn nguyệt: ngồi thẳng trên ghế, đàn được đặt gần như thẳng đứng. Ít khi tỳ bà chơi trong tư thế đứng để chơi. Xưa kia, người Trung Quốc đặt đàn tỳ bà ở phương nằm ngang khi chơi. Riêng với nam âm tỳ bà (nam quản tỳ bà), người chơi chỉ cần đeo hai móng gảy ở ngón cái và ngón trỏ có thể dễ dàng dùng kỹ thuật vê dây (luân chỉ).
Kỹ thuật tay phải: Tay phải gảy đàn, cách sử dụng móng tay để đàn có nhiều kỹ thuật phức tạp nhưng sinh động. Đơn giản nhất là nên chơi tỳ bà với một miếng gẩy đàn hình tam giác lớn (chỉ có ở biwa Nhật).
Kỹ thuật tay trái: Kỹ thuật tay trái của đàn tỳ bà có các kỹ thuật nhấn, vuốt dây, ngũ trảo, bấm hợp âm, đặc biệt đàn tỳ bà có lối đánh song thanh: 2 đồng âm ở hai dây khác nhau.

Móng gẩy của đàn tỳ bà Trung Quốc không khác gì đàn tranh Việt Nam và cổ tranh Trung Quốc.

Có hai kỹ thuật rất phổ biến: thứ nhất là "tỳ" (琵), đẩy những ngón tay của bàn tay phải từ phải sang trái, có thể sử dụng một hoặc vài ngón tay theo cách đó để đánh cùng lúc, tạo đa âm (ngón bật); thứ hai là "bà" (琶), kéo ngón cái của bàn tay phải từ trái qua phải theo chiều ngược lại.

Kỹ thuật búng dây gọi là "đàn-khiêu" (彈挑), sử dụng ngón trỏ và ngón cái. Đàn 彈 là búng dây bằng ngón trỏ, còn khiêu 挑 là búng dây bằng ngón cái. Thông thường, cách búng dây trên đàn tỳ bà ngược lại với cách gảy đàn guitar. Người ta búng những ngón tay (kể cả ngón cái) hướng ra ngoài, trong khi đó, khi chơi guitar thì những ngón tay lại gảy vào trong, hướng về lòng bàn tay. Đối với tỳ bà, cách gảy ngược vị trí so với "đàn" và "khiêu" gọi theo thứ tự là "mạt (抹) và "câu" (勾). Khi gảy hai dây cùng lúc bằng ngón trỏ và cái (hai ngón hoạt động riêng lẻ) gọi là "phân" (分), chuyển động ngược lại gọi là "chích" (摭). Đánh chập nhanh bằng bốn ngón tay gọi là "tảo" (掃), đánh chập nhanh ở vị trí ngược lại gọi là "phất" (拂). Tạo âm thanh đặc biệt bằng kỹ thuật vê (tremolo) thì gọi là "luân chỉ" (輪指). Kỹ thuật này thường được sử dụng cả năm ngón của bàn tay phải, tuy nhiên, có thể sử dụng chỉ bằng một hoặc vài ngón tay.

Kỹ thuật tay trái rất quan trọng đối với sự biểu cảm của nhạc tì bà, giúp tạo ra âm rung, luyến ngắt, vuốt, bật, âm bội và những hòa âm giả (artificial harmonics) giống như kỹ thuật sử dụng trên đàn violin và guitar. Kỹ thuật nhấn dây (string-bending) cũng có thể được dùng để tạo ra âm vuốt và luyến ngắt. Xin lưu ý, phím của tất cả các loại tỳ bà Trung Quốc đều cao, do đó những ngón tay thường không chạm vào phím. Đây là điểm khác biệt so với những nhạc cụ có phím của phương Tây. Điều này giúp xử lý tốt hơn trong việc tạo ra giọng và âm sắc. Thêm vào đó, có một số kỹ thuật tạo âm thanh đặc biệt, thí dụ như gõ vào bề mặt thân đàn để tạo âm gõ hoặc xoắn những sợi dây vào nhau trong khi chơi để tạo hiệu ứng tiếng chũm choẹ. Đôi khi, tỳ bà cũng được kéo bằng cung vĩ như chơi đàn nhị hay vĩ cầm

Một số loại tỳ bà khác

Bipa (Hàn Quốc)

Bipa (Hangul:비파, Hán Việt: tỳ bà) là nhạc cụ truyền thống của Hàn Quốc. Nó là loại đàn lute có hình quả lê, liên quan với loại tỳ bà Trung Quốc, Việt Nam và biwa Nhật Bản. Trong quá khứ có hai loại bipa: hyang-bipa (Hangul:향비파, Hương tỳ bà) và Dang-bipa (Hangul:당비파, Đường tỳ bà). Cả 2 loại Dang Bipa và Hyang Bipa truyền thống có từ 8 phím tới 13 phím tre già nguyên khối (có loại 19 phím), riêng Hyang Bipa được vẽ họa tiết hoa lá trên mặt đàn. Loại Hyang Bipa hiện đại nhiều phím hầu hết ảnh hưởng từ tỳ bà Trung Quốc. Trước đây, cả 2 loại tỳ bà này sử dụng dây tơ nhưng ngày nay ít khi được sử dụng mà thay vào đó là dây được làm từ tơ hóa học hay polyester.

Hyang Bipa

Hyang Bipa là loại tỳ bà 5 dây, chơi bằng một miếng gảy - loại chuẩn từ triều đại Cao Câu Ly (고구려, 37-668) đến triều Tân La (신라, -935). Nó là một trong ba loại đàn dây trong triều Tân La (bên cạnh đàn tranh geomungo (거문고) và đàn tranh gayageum (가야금). Loại này có cần đàn thẳng; 5 dây đàn; bên trái trục đàn có 3 chốt chỉnh dây, bên phải hai chốt;  mặt trước làm từ gỗ bào đồng, mặt sau làm từ gỗ cây hạt dẻ. Ban đầu nhạc cụ này có 5 phím đàn vốn từ loại tỳ bà 5 dây thời Đường từ Trung Quốc truyền sang nhưng đến thời nhà nước Triều Tiên (조선, 1392-1897) thì tăng lên 10 phím, riêng những phiên bản hiện đại có thể lên tới 12 phím đàn (âm vực gần 3 quãng tám). Theo ký tự Trung Quốc thì hyang (鄕,Bính âm: xiāng; Hán Việt: Hương) có nghĩa là "quê quán, quê nhà", nhằm nói rằng loại đàn này có nguồn gốc ở Hàn Quốc. Khi diễn tấu người ta thường ngồi, đặt đàn trên đùi theo tư thế dựng đứng (hơi nghiêng về bên trái), bàn tay trái giữ cần hoặc thân đàn và bấm dây, bàn tay phải sử dụng 5 móng gảy Gajogak (Hangul:가조각, Hanja:假爪角, Hán Việt: giả trảo giác) để gảy dây đàn. Trước đây người ta gảy đàn bằng que Suldae (ảnh hưởng từ đàn tranh geomungo), nhưng ngày nay người bảo lưu cách chơi Hyang bipa là nữ nhạc công Go Boseok (고보석) - người có thể chơi cả đàn tỳ bà Hyang bipa, đàn nguyệt Wolgeum và đàn tranh Geomungo 6 dây. Ngày nay, hầu hết những người chơi hyang bipa đều sử dụng hyang bipa cải tiến từ tỳ bà Trung Quốc và đa phần họ đều sử dụng kỹ thuật từ cách chơi tỳ bà Trung Quốc, nhất là trong những tác phẩm nhạc mới. Cả 2 loại tỳ bà này trước đây sử dụng dây tơ, ngày nay dây của chúng hầu hết được làm từ sợi tơ tổng hợp.

Dang Bipa

Dang Bipa là loại tỳ bà 4 dây, có đầu cần cong ngược ra phía sau với 12 phím đàn trên cần đàn, phiên bản hiện đại có âm vực rộng hơn 3 quãng tám. Theo ký tự Trung Quốc Dang (唐;Hangul: táng; Hán Việt: Đường) là từ nói về triều đại nhà Đường, ý nói loại đàn này có nguồn gốc từ Trung Quốc, du nhập vào Hàn Quốc từ thời nhà Đường. Trong thời kỳ Cao Ly (Hangul: 고려; 918–1392), nó được sử dụng trong nhạc Dangak (nhã nhạc Hàn Quốc). Cái tên Dangak có nghĩa là "Đường nhạc", một loại nhạc mô phỏng từ nhã nhạc nhà Đường, Trung Quốc. Tuy nhiên, kể từ thời Triều Tiên, nó còn được dùng trong nhạc hyangak. Cái tên hyangak có nghĩa là "nhạc làng" (village music), một hình thức nhạc cung đình truyền thống của Hàn Quốc có nguồn gốc trong thời kỳ Tam quốc (삼국시대). Trước đây người ta đã cố phục hồi bảo lưu cách chơi Dang-bipa nhưng có vẻ thất bại vì không còn nhạc sĩ chuyên nghiệp về loại đàn này. Hiện tại, đàn tỳ bà Dang Bipa được phục dựng cả về hình dáng và cách chơi. Nó được gảy bằng miếng gảy Mokbal (Hangul:목발, Hanja:木撥, Hán Việt: mộc phạt) hoặc đeo móng giả Gajogak. Thủ đàn của nó có hình búp hoa 3 cánh nhọn (gần giống hoa tulip) hoặc hình lá đề.

Biwa (Nhật Bản)

Biwa du nhập vào Nhật Bản trong thời Nại Lương (奈良時代, 710-794). Nhìn chung, các biwa của Nhật thì cây nào cũng gồm từ 4 đến 5 phím đàn gắn cố định trên dọc đàn (cần đàn) chứ không có quá nhiều phím đàn như tỳ bà Trung Quốc, Việt Nam và Triều Tiên. Phía trên cần đàn uốn cong ngược ra phía sau. Vào thời đó có hai loại biwa: thứ nhất là gaku biwa (hay bagaku biwa), sử dụng trong nhạc cung đình Gagaku (Nhã nhạc) và đệm múa Bugaku, phổ biến trên quần đảo Ryukyu (Lưu Cầu); loại thứ hai là loại kojin biwa (hay moso biwa), do những thầy tu  mù (moso) thuộc dòng Phật giáo Tendai sử dụng. Về sau, kojin biwa phát triển thành hai dòng riêng: loại của thầy tu mù ở Chikuzen và loại của thầy tu mù ở Satsuma (Chikuzen và Satsuma là hai tỉnh cũ thuộc đảo Kyushu). Loại của thầy tu mù ở Chikuzen có 4 dây và 5 phím, còn loại của thầy tu mù ở Satsuma có 3 dây và 6 phím. Đến thế kỷ 14, những người hát rong (biwa-hoshi) thường xuyên chơi biwa. Họ vừa đàn vừa hát những bài anh hùng ca thời chiến (gunki-monoratari), đặc biệt là Heike monogatari. Từ đó xuất hiện loại đàn Heike biwa 5 dây, dần dần phổ biến trong tầng lớp samurai vào thời Thất Đinh (室町時代,1337-1573) và  thời An Thổ Đào Sơn (安土桃山時代, khoảng 1573 đến 1603), đặc biệt là trong thị tộc Shimazu ở đảo Kyushu. Phần lớn, biwa được các ca nương hay nam nhạc công dùng để hát kể.

Khoảng đầu thời Đức Xuyên (徳川時代, 1603-1868), một dòng biwa khác tiến hóa, tách khỏi loại biwa của thầy tu mù ở Satsuma, dòng đó gọi là Satsuma biwa. Khoảng giữa thời Minh Trị (明治時代, 1868-1912), thêm một dòng biwa nữa phát triển, tách khỏi loại biwa của thầy tu mù ở Chikuzen, dòng đó gọi là Chikuzen biwa. Theo thời gian, nhiều dòng biwa khác ra đời. Cho đến ngày nay, căn cứ vào số dây, âm thanh, loại miếng gảy và cách sử dụng, người ta chia biwa thành tám loại phổ biến, đó là:  Gagaku biwa, Gogen biwa, Moso Biwa, Heike biwa, Satsuma biwa, Chikuzen biwa, Nishiki biwa và Tsuruta biwa. Nhìn chung, đàn tỳ bà Nhật Bản có âm sắc vô cùng trầm, khác hẳn với âm thanh của đàn shamisen. Dây đàn tỳ bà Biwa ngoài sử dụng chất liệu tơ tằm bện, ngày nay người Nhật đều dùng dây dù làm dây cho Biwa.

Nhìn chung, biwa có thân đàn hình quả lê, được làm từ một khối gỗ cứng hoặc từ vài miếng gỗ ghép lại; mặt đàn là một lớp gỗ mềm mỏng, thường có hai lỗ thoát âm hình bán nguyệt; cần đàn ngắn, có 3 đến 6 ngăn phím cao; cần đàn phần trên vuông, cong về phía sau một góc 90 độ với phần đầu trục uốn ngược lên. Biwa có từ 3 đến 5 dây đàn làm bằng tơ (hiện nay chỉ còn loại 4 và 5 dây, chỉnh tone bằng những chốt gỗ tròn và dài nằm ở hai bên cần đàn). Miếng gảy (bachi) sử dụng cho biwa có hình tam giác, khá lớn, không chỉ dùng để gảy dây mà còn gõ vào mặt đàn. Thông thường, có một mảnh da thuộc hay giấy dán hồ nằm vắt ngang nửa phần dưới mặt đàn. Loại ở đây làm bằng gỗ và da thuộc, dài 105 cm, rộng 40,3 cm, dày 7 cm, có 4 dây đàn.

Cách chơi và âm thanh của biwa không giống như đàn Tỳ bà Trung Quốc, Việt Nam hay Hàn Quốc. Biwa là loại đàn dùng để độc tấu, hòa tấu, chủ yếu là đệm hát, làm nền cho những câu chuyện kể bằng những giai điệu chậm. Đến thời Minh Trị, do nhạc phương Tây và nhiều nhạc cụ khác phổ biến hơn nên việc chơi đàn biwa đã trở nên mai một dần. Tuy nhiên, đến nửa cuối thế kỷ 20, biwa hồi sinh qua tài năng của nữ nghệ sĩ Nhật Tsuruta Kinshi. Tuy ít được sử dụng trong nhạc pop, song biwa đã từng xuất hiện trong ban nhạc progressive rock của Nhật (nhóm Paikappu) trong thập niên 1980 và từ năm 2003, ca sĩ Nagasu Tomoka (長須与佳) của nhóm Rin' - một ban nhạc pop Nhật đã chơi nhạc cụ này. Về âm sắc, biwa có âm thanh từ sự kết hợp của đàn sitar Ấn Độ và shamisen.

Chikuzen biwa
Chikuzen biwa (nihongo: 筑前琵琶, Trúc tiền tỳ bà) là loại biwa hiện đại, dài 70 cm, có 4 - 5 dây đàn với 4 - 5 ngăn phím. Phần lớn nghệ sĩ chơi nhạc đương đại đều sử dụng loại 5 dây.  Miếng gảy của Chikuzen biwa rộng khoảng 13 cm (nhỏ hơn nhiều so với loại Satsuma biwa), thường làm bằng gỗ hồng sắc với phần đầu là gỗ hoàng dương hoặc ngà. Kích cỡ, hình dáng và trọng lượng của loại đàn này còn tùy thuộc vào giới tính và tuổi tác của người chơi. Loại do nam giới sử dụng rộng hơn và/hoặc dài hơn một chút so với loại dành cho phụ nữ và trẻ em. Loại 4 dây được chỉnh giọng B, e, f#, b; còn loại 5 dây chỉnh C, G, C, d, g hoặc E, B, e, f#, b. Xét về lịch sử, Chikuzen biwa xuất hiện khoảng cuối thời Nại Lương (奈良時代), khởi đầu thời  Bình An (平安, 794-1185). Vào thời đó, thầy tu mù Gensei sáng lập ngôi đền Seishukuin, nơi tu hành của những thầy tu mù vùng Chikuzen. Gensei và những thầy tu mù đã chế tạo nhiều loại đàn biwa khác nhau. Dần dần loại biwa có 4 dây và 5 phím trở thành chuẩn mực, được sử dụng rộng khắp ở miền bắc đảo Kyushu, được đặt tên là Chikuzen biwa. Đến giữa thời Minh Trị (Meiji), Tachibana Satosada đã phổ biến loại đàn này khắp nước Nhật. Chikuzen biwa thường được dùng để chơi nhạc không lời. Trong lúc diễn tấu, người ta không bao giờ gõ miếng gảy vào thân đàn. Đối với loại 5 dây, họ giữ đàn thẳng đứng, còn loại 4 dây thì cầm ngang. Ngày nay, có loại tỳ bà Chikuzen được gắn thêm những pickup nam châm kiểu guitar điện để khuếch đại âm thanh, gọi là Elec biwa (エレキ琵琶 Ereki biwa) và nghệ sĩ Etsuko Matsui là người chơi nhạc thành công với loại biwa này.

Gagaku Biwa

Gagaku biwa (Nihongo: 雅楽琵琶, Nhã nhạc tỳ bà) là loại biwa cổ điển; phần bụng của thân đàn làm từ gỗ hồng sắc, dâu tằm hay gỗ mộc qua Trung Quốc, đôi khi còn sử dụng gỗ anh đào và gỗ sồi Trung Quốc; phần mặt của thân đàn làm từ gỗ hạt dẻ. Nếu phần bụng của thân đàn làm từ một miếng gỗ thì gọi là "hita ko", còn làm từ hai đến ba miếng gỗ gọi là "hagi ko". Hita ko được công nhận là loại giá trị nhất. Phần dưới mặt đàn lót một miếng da thuộc đi ngang qua, miếng này rộng khoảng 10–12 cm. Đây là chỗ người ta gõ miếng gảy vào khi đánh đàn. Trên miếng da thuộc thường vẽ những bức tranh đẹp, ngoài ra, những cây biwa nổi tiếng còn có tên riêng, cái tên này liên quan với việc thiết kế những bức tranh. Phần trên của thân đàn gọi là "shishi kubi" (cổ gầy), nó được làm từ gỗ cứng nhập khẩu hoặc gỗ dâu tằm. Đỉnh của phần trên gọi là "kairobi" (đuôi tôm), được làm từ gỗ hoàng dương hoặc gỗ đàn hương. Những chốt chỉnh dây ngắn và nhỏ, dễ phân biệt với loại biwa hiện đại hơn như Satsuma biwa và Chikuzen biwa. Miếng gảy của Gagaku biwa mỏng và nhỏ dài khoảng 20 cm), làm từ vật liệu cứng như ngà hay gỗ hoàng dương.
Nhìn chung, loại đàn này lớn và nặng, có 4 dây tơ và 4 phím đàn, chuyên dùng cho thể loại nhạc cung đình gagaku (Nhã nhạc Nhật Bản). Gagaku biwa không được dùng để đệm hát. Giống như cách chơi Heike biwa, khi diễn tấu người ta thường ngồi gập chân, giữ loại đàn này nằm ngang như guitar. Trong Nhã nhạc Nhật Bản, Gagaku biwa được gọi là Gakubiwa (Nhạc tì bà).

Gogen Biwa
Gogen biwa (nihongo: 五絃琵琶, Ngũ huyền tỳ bà) là loại biwa cổ điển, biến thể của tỳ bà Trung Quốc trong thời nhà Đường. Nó được làm bằng gỗ, nhiều chỗ khắc hoa văn và cẩn xà cừ. Gogen biwa có 5 dây đàn, không nên nhầm lẫn chúng với loại biến thể hiện đại cũng có 5 dây, đó là Chikuzen biwa. Gogen biwa thường được dùng trong Nhã nhạc Nhật Bản.

Heike biwa
Heike biwa (nihongo: 平家琵琶, Bình gia tỳ bà) là loại biwa xuất hiện trong thời Edo (1603-1868). Nó có 4 dây và 5 ngăn phím, chỉnh giọng A, c, e, a hoặc A, c#, e, a, thường dùng để chơi trong chuyện kể Bình gia vật ngữ (Heike Monogatari), một bản sử thi về cuộc chiến giành quyền kiểm soát Nhật Bản giữa dòng dõi samurai Taira với gia tộc quyền quý Minamoto trong cuối thế kỷ 12. Miếng gảy của loại đàn này lớn hơn một chút so với loại gagaku biwa, nhưng ngoại hình thì nhỏ hơn nhiều (có thể so sánh với kích cỡ của chikuzen biwa). Ngày xưa, loại đàn này do những người hát rong sử dụng. Ngoài ra, do có kích cỡ nhỏ nên người ta có thể chơi chúng trong nhà.

Moso biwa
Moso biwa (nihongo: 盲僧琵琶, Manh tăng tỳ bà) là loại biwa cổ điển, có 4 dây, được dùng trong ca khúc và câu chú Phật giáo. Ngày xưa, loại đàn này do các thầy tu (moso) thuộc dòng Phật giáo Tendai sử dụng. Nó có ngoại hình tương tự chikuzen biwa nhưng thân đàn hẹp hơn nhiều. Miếng gảy của nó khác nhau về kích cỡ và chất liệu. Loại có 4 ngăn phím chỉnh dây E, B, E, A; loại có 5 ngăn phím chỉnh  B, e, f # và f #; còn loại 6 ngăn phím chỉnh Bb, Eb, Bb và bb.

Nishiki biwa
Nishiki biwa (nihongo: 錦琵琶, Cẩm tỳ bà) là loại biwa hiện đại. Nó có 5 dây và 5 ngăn phím, do Suitō Kinjō phổ biến. Miếng gảy của nó giống như loại dùng cho Satsuma biwa. Cách dây đàn được chỉnh tone
C, G, c, g, g.

Satsuma biwa

Satsuma biwa (nihongo: 薩摩琵琶, Tát ma tỳ bà) là loại biwa chế tạo ở miền nam Nhật Bản vào thế kỷ 16, rất phổ biến ở đảo Kyushu. Vào thời ấy, ông hoàng Shimazu Tadayoshi ngự trị Tát ma quốc (vùng Satsuma, thành phố Kagoshima ngày nay). Ông muốn có một nhạc cụ đệm các ca khúc do ông sáng tác, nhằm khích lệ tinh thần dũng sĩ samurai và thần dân. Tadayoshi Shimazu ra lệnh cho Fuchiwaki Ryoko cải tiến loại nhạc cụ do những thầy tu mù sử dụng ở Satsuma thành loại Satsuma biwa ngày nay.

Theo truyền thống, Satsuma biwa được làm từ gỗ dâu tằm, mặc dù những loại gỗ cứng khác như gỗ sồi Nhật đôi khi cũng được dùng trong cấu trúc của chúng. Người ta thường chọn cây dâu tằm có ít nhất 120 tuổi, phơi khô 10 năm trước khi làm loại đàn Satsuma biwa. Chúng dài khoảng 90 cm. Loại truyền thống có 3 ngăn phím 3 dây tơ, sau này là 4 ngăn phím và 4 dây tơ thường chỉnh giọng A, E, A, B (theo giọng của người chơi); trong khi đó loại hiện đại có 5 ngăn phím trở lên, ngoài ra nó có 5 dây (dây 4 và 5 cùng cao độ), được chỉnh theo âm vực tone của người chơi. Vài cây lại có 4 nguồn dây đôi, chỉnh tone G, G, c, g, hay G, G, d, g và thường được dùng trong nhạc đương đại. Nhìn chung, còn nhiều cách chỉnh dây khác cho cả loại truyền thống lẫn hiện đại. Ngăn phím của Satsuma biwa truyền thống có thể nâng cao 4 cm, cho phép nốt lượn lên những bậc cao hơn. Miếng gảy của chúng làm từ gỗ hoàng dương, rộng hơn nhiều so với miếng gảy của những loại biwa khác, thường rộng từ 25 cm trở lên. Satsuma biwa là loại đàn dùng trong hát nói, người kể chuyện chỉ đàn khi họ nghỉ hát để lấy hơi. Kỹ thuật chơi loại đàn này kết hợp giữa cách chơi Moso biwa và Heike biwa. Khi diễn tấu, những ngón tay trái của người chơi bấm mở các dây đàn trong khi đó bàn tay trái gảy dây bằng một miếng gảy lớn.

Tsuruta biwa
Trong thế kỷ 20, Tsuruta Kinshi, một nghệ sĩ Nhật đã chế tác phiên bản Satsuma biwa đời mới để biểu diễn, ông gọi cây đàn này là Tsuruta biwa (鶴田琵琶). Loại biwa này có cấu trúc đầu cần khác Satsuma biwa một chút. Nó có 5 dây (đôi khi dây thứ tư lại là dây đôi) và 5 phím đàn, cho phép có nhiều nốt hơn để biểu diễn những tác phẩm phương Tây và hiệu đại. Khi chơi loại đàn này ông Tsuruta Kinshi ngồi xếp chân theo kiểu Nhật, đặt thân đàn tựa lên hai đùi, bàn tay trái giữ cần đàn, còn những ngón trái bấm phím, trong lúc bàn tay phải cầm một miếng gảy khá lớn, gảy một cạnh vào dây đàn.

Sử dụng

Ở Việt Nam đàn tỳ bà có mặt trong các dàn nhạc: Nhã nhạc cung đình Huế, Lễ nhạc Phật giáo, Lễ nhạc Cao Đài, nhạc tài tử, phường bát âm, cải lương và dàn nhạc dân tộc tổng hợp. Riêng Trung Quốc, tỳ bà thường dùng nhiều trong nhã nhạc cung đình, kinh kịch và diễn tấu C-pop. Đàn tỳ bà (biwa) Nhật Bản chuyên dùng cho hát kể và còn dùng cho nhạc Pop (nhóm Rin' đã từng biểu diễn) còn đối với tỳ bà Triều Tiên (bipa) thường dùng trong diễn tấu nhã nhạc cung đình.

Mặc dù đàn tỳ bà có xuất xứ từ các nước khác, nhưng qua thời gian dài sử dụng nó đã được bản địa hóa và trở thành cây đàn của mỗi quốc gia châu Á, thể hiện sâu sắc, đậm đà những bản nhạc mang phong cách của các dân tộc châu Á trong lĩnh vực khí nhạc. Ngày nay số người biết sử dụng tỳ bà theo phong cách truyền thống Việt Nam chỉ đếm được trên đầu ngón tay.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhạc cụ dân gian Việt Nam
Nhạc cụ Trung Quốc
Nhạc cụ Nhật Bản


title: Phú Túc (định hướng)

text:
Phú Túc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Thị trấn Phú Túc, huyện Krông Pa, tỉnh Gia Lai
 Xã Phú Túc, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Xã Phú Túc, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre
 Xã Phú Túc, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai
 Quận cũ Phú Túc thuộc tỉnh Phú Bổn thời Việt Nam Cộng hòa, gần tương ứng với huyện Krông Pa, tỉnh Gia Lai ngày nay.


title: Phú Xá (định hướng)

text:
Phú Xá có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phú Xá, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
 Xã Phú Xá, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn.


title: Phú Yên (định hướng)

text:
Phú Yên có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Tỉnh Phú Yên.
 Xã Phú Yên, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội.
 Xã cũ Phú Yên thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Phú Xuân cùng huyện.

Xem thêm
 Phù Yên


title: Phúc Hòa (định hướng)

text:
Phúc Hòa có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phúc Hòa, huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội.
 Xã Phúc Hòa, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang.


title: Phúc Khánh (định hướng)

text:
Phúc Khánh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai
 Xã Phúc Khánh, huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ
 Xã Phúc Khánh, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.


title: Phúc Ninh (định hướng)

text:
Phúc Ninh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phúc Ninh, huyện Yên Sơn, Tuyên Quang.
 Xã Phúc Ninh, huyện Yên Bình, Yên Bái.


title: Phúc Thắng (định hướng)

text:
Phúc Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phúc Thắng, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc.
 Xã Phúc Thắng, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định.
 Xã cũ Phúc Thắng thuộc huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang; nay là một phần xã Phúc Sơn cùng huyện.


title: Phúc Thành (định hướng)

text:
Phúc Thành có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phúc Thành, thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình.
 Xã Phúc Thành, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương
 Xã Phúc Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
 Xã Phúc Thành, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.
 Xã cũ Phúc Thành thuộc huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương; nay là một phần xã Quang Thành, thị xã Kinh Môn.


title: Phúc Thịnh (định hướng)

text:
Phúc Thịnh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phúc Thịnh, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa.
 Xã Phúc Thịnh, huyện Chiêm Hóa, Tuyên Quang.


title: Phúc Thọ (định hướng)

text:
Phúc Thọ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Phúc Thọ, Hà Nội.
 Thị trấn Phúc Thọ, huyện Phúc Thọ, Hà Nội.
 Xã Phúc Thọ, huyện Lâm Hà, Lâm Đồng.
 Xã Phúc Thọ, huyện Nghi Lộc, Nghệ An.


title: Phúc Tiến (định hướng)

text:
Phúc Tiến có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phúc Tiến, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội.
 Xã cũ Phúc Tiến thuộc huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Quang Tiến, thành phố Hòa Bình.


title: Phùng Chí Kiên (định hướng)

text:
Phùng Chí Kiên là một nhà cách mạng Việt Nam. Tên ông được đặt cho các địa danh sau đây:

 Phường Phùng Chí Kiên, thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn.
 Phường Phùng Chí Kiên, thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên.


title: Tỳ bà (định hướng)

text:
Tỳ bà trong tiếng Việt có thể là:
Tỳ bà là nhạc cụ truyền thống của dân tộc.
Tỳ bà là một loài cây mộc, cho trái ăn được thuộc họ Rosaceae.


title: Phùng Xá (định hướng)

text:
Phùng Xá có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phùng Xá, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Xã Phùng Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
 Xã cũ Phùng Xá thuộc huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ; nay là một phần xã Minh Tân cùng huyện.


title: Phước Hiệp (định hướng)

text:
Phước Hiệp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phước Hiệp, thành phố Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
 Xã Phước Hiệp, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Phước Hiệp, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre
 Xã Phước Hiệp, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
 Xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định


title: Phước Lộc (định hướng)

text:
Phước Lộc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phước Lộc, thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận
 Xã Phước Lộc, huyện Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Phước Lộc, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định
 Xã Phước Lộc, huyện Đạ Huoai, tỉnh Lâm Đồng
 Xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam

Xem thêm
 Phúc Lộc Thọ, thuật ngữ thường được sử dụng trong văn hóa Trung Hoa và những văn hóa chịu ảnh hưởng.
 Phúc Lộc (định hướng)


title: Phước Mỹ (định hướng)

text:
Phước Mỹ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phước Mỹ, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng
 Phường Phước Mỹ, thành phố Phan Rang – Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận
 Xã Phước Mỹ, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
 Xã Phước Mỹ, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam

Xem thêm
Mỹ Phước
Phước Mỹ Trung


title: Phước Thái (định hướng)

text:
Phước Thái có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phước Thái, huyện Long Thành, Đồng Nai.
 Xã Phước Thái, huyện Ninh Phước, Ninh Thuận.


title: Phước Thắng (định hướng)

text:
Phước Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phước Thắng, huyện Bác Ái, Ninh Thuận.
 Xã Phước Thắng, huyện Tuy Phước, Bình Định.


title: Phước Thuận (định hướng)

text:
Phước Thuận có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phước Thuận, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
 Xã Phước Thuận, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định
 Xã Phước Thuận, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận


title: Phước Tiến (định hướng)

text:
Phước Tiến có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phước Tiến, thành phố Nha Trang, Khánh Hòa.
 Xã Phước Tiến, huyện Bác Ái, Ninh Thuận.


title: Phước Vinh (định hướng)

text:
Phước Vinh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phước Vinh, huyện Ninh Phước, Ninh Thuận.
 Xã Phước Vinh, huyện Châu Thành, Tây Ninh.


title: Phước Vĩnh (định hướng)

text:
Phước Vĩnh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phước Vĩnh, thành phố Huế, Thừa Thiên Huế.
 Thị trấn Phước Vĩnh, huyện Phú Giáo, Bình Dương.
 Xã Phước Vĩnh Đông, huyện Cần Giuộc, Long An.
 Xã Phước Vĩnh Tây, huyện Cần Giuộc, Long An.


title: Phương Độ (định hướng)

text:
Phương Độ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Phương Độ, thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang.
 Xã cũ Phương Độ thuộc huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội; nay là một phần xã Sen Phương.


title: Phượng Mao (định hướng)

text:
Phượng Mao có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Phượng Mao, thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
 Xã cũ Phượng Mao, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ, nay là một phần xã Tu Vũ.


title: Quang Bình (định hướng)

text:
Quang Bình có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Quang Bình, Hà Giang.
 Xã Quang Bình, huyện Kiến Xương, Thái Bình.

Xem thêm
 Quảng Bình (định hướng)


title: Quảng Chính (định hướng)

text:
Quảng Chính có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Chính, huyện Hải Hà, Quảng Ninh.
 Xã Quảng Chính, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.


title: Quảng Hợp (định hướng)

text:
Quảng Hợp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Hợp, huyện Quảng Trạch, Quảng Bình.
 Xã Quảng Hợp, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.


title: Quảng Nghĩa (định hướng)

text:
Quảng Nghĩa có thể là:

 Xã Quảng Nghĩa, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh
 Cách gọi trước đây của địa danh Quảng Ngãi
 Thị xã cũ Quảng Nghĩa thuộc tỉnh Nghĩa Bình
 Bãi Quảng Nghĩa

Xem thêm
Quảng Ngãi (định hướng)


title: Quảng Lạc (định hướng)

text:
Quảng Lạc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Lạc, thành phố Lạng Sơn, Lạng Sơn.
 Xã Quảng Lạc, huyện Nho Quan, Ninh Bình.


title: Quang Lộc (định hướng)

text:
Quang Lộc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quang Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh.
 Xã Quang Lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa.


title: Quảng Lộc (định hướng)

text:
Quảng Lộc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Lộc, thị xã Ba Đồn, Quảng Bình.
 Xã Quảng Lộc, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.


title: Quảng Lợi (định hướng)

text:
Quảng Lợi có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Lợi, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế
 Xã cũ Quảng Lợi thuộc huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh, nay là một phần xã Quảng Tân
 Xã cũ Quảng Lợi thuộc huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, nay là một phần xã Tiên Trang.


title: Quảng Long (định hướng)

text:
Quảng Long có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Quảng Long, thị xã Ba Đồn, Quảng Bình.
 Xã Quảng Long, huyện Hải Hà, Quảng Ninh.
 Xã Quảng Long, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.

Xem thêm
 Xã Quang Long, huyện Hạ Lang, Cao Bằng.


title: Quảng Lưu (định hướng)

text:
Quảng Lưu có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Lưu, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.
 Xã Quảng Lưu, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.


title: Quảng Minh (định hướng)

text:
Quảng Minh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Minh, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
 Xã Quảng Minh, thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình.
 Xã Quảng Minh, huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh.
 Xã Quảng Minh, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.


title: Quảng Ngãi (định hướng)

text:
Quảng Ngãi là một tỉnh thuộc vùng Duyên hải Nam Trung Bộ Việt Nam. Ngoài ra, tên gọi Quảng Ngãi còn có thể chỉ:

 Thành phố Quảng Ngãi, tỉnh lỵ tỉnh Quảng Ngãi
 Xã Quảng Ngãi, huyện Cát Tiên, Lâm Đồng

Xem thêm
Thành cổ Quảng Ngãi

Quảng Nghĩa (định hướng)


title: Quang Phục (định hướng)

text:
Quang Phục có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Địa danh

Việt Nam
 Xã Quang Phục, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng.
 Xã Quang Phục, huyện Tứ Kỳ, Hải Dương.

Đài Loan
 Xã Quang Phục, Hoa Liên

Khác
 Triệu Quang Phục
 Việt Nam Quang Phục Hội


title: Quảng Phúc (định hướng)

text:
Quảng Phúc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Quảng Phúc, thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình
 Xã Quảng Phúc, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa

Xem thêm
 Quang Phục
 Quảng Phước


title: Quảng Thạch (định hướng)

text:
Quảng Thạch có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Thạch, huyện Quảng Trạch, Quảng Bình.
 Xã Quảng Thạch, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.


title: Quảng Thái (định hướng)

text:
Quảng Thái có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Thái, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.
 Xã Quảng Thái, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên Huế.


title: Quảng Thắng (định hướng)

text:
Quảng Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Quảng Thắng, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa
 Xã cũ Quảng Thắng thuộc huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh; nay là một phần xã Quảng Minh cùng huyện.


title: Quảng Thanh (định hướng)

text:
Quảng Thanh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Thanh, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng
 Xã Quảng Thanh, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình


title: Quảng Thịnh (định hướng)

text:
Quảng Thịnh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Quảng Thịnh, thành phố Thanh Hóa, Thanh Hóa.
 Xã Quảng Thịnh, huyện Hải Hà, Quảng Ninh.


title: Quảng Thọ (định hướng)

text:
Quảng Thọ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Quảng Thọ, thành phố Sầm Sơn, Thanh Hóa
 Phường Quảng Thọ, thị xã Ba Đồn, Quảng Bình
 Xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên Huế


title: Quảng Tiến (định hướng)

text:
Quảng Tiến có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Quảng Tiến, thành phố Sầm Sơn, Thanh Hóa.
 Xã Quảng Tiến, huyện Cư M'gar, Đắk Lắk.
 Xã Quảng Tiến, huyện Trảng Bom, Đồng Nai.
 Xã Quảng Tiến, huyện Quảng Trạch, Quảng Bình.

Xem thêm
 Quảng Tiên
 Quang Tiến


title: Quảng Trạch (định hướng)

text:
Quảng Trạch có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Quảng Trạch, Quảng Bình
 Xã Quảng Trạch, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.

Xem thêm
 Quang Trạch


title: Quảng Trường (định hướng)

text:
Quảng Trường có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Trường, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.
 Xã cũ Quảng Trường thuộc huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình; nay là một phần xã Liên Trường.

Xem thêm
 Quảng trường


title: Quảng Văn (định hướng)

text:
Quảng Văn có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quảng Văn, thị xã Ba Đồn, Quảng Bình.
 Xã Quảng Văn, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.


title: Quảng Vinh (định hướng)

text:
Quảng Vinh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Quảng Vinh, thành phố Sầm Sơn, Thanh Hóa.
 Xã Quảng Vinh, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên Huế.


title: Quế Lâm (định hướng)

text:
Quế Lâm có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Địa danh

Việt Nam
 Xã Quế Lâm, huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam.
 Xã cũ Quế Lâm thuộc huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ; nay là một phần xã Phú Lâm cùng huyện.

Singapore
 Quế Lâm, Bukit Batok

Trung Quốc
 Địa cấp thị (thành phố) Quế Lâm, địa cấp thị thuộc tỉnh Quảng Tây

Tên người
 Quế Lâm, tướng lãnh nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc

Xem thêm
 Guilin Laurent Bizanet (1755–1836), một vị tướng cách mạng cộng hòa Pháp
 Peadar Ó Guilín, một tiểu thuyết gia người Ireland


title: Quế Sơn (định hướng)

text:
Quế Sơn có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam
 Xã cũ Quế Sơn thuộc huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang; nay là một phần xã Đại Sơn cùng huyện.
 Xã cũ Quế Sơn thuộc huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An; nay là một phần xã Mường Nọc.


title: Quốc Oai (định hướng)

text:
Quốc Oai có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Quốc Oai, Hà Nội.
 Thị trấn Quốc Oai, huyện lỵ huyện Quốc Oai.
 Xã Quốc Oai, huyện Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng.


title: Quốc Tuấn (định hướng)

text:
Quốc Tuấn có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quốc Tuấn, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng
 Xã Quốc Tuấn, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
 Xã Quốc Tuấn, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương
 Xã Quốc Tuấn, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình

Xem thêm
 Trần Quốc Tuấn


title: Quý Hòa (định hướng)

text:
Quý Hòa có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quý Hòa, huyện Lạc Sơn, Hòa Bình.
 Xã Quý Hòa, huyện Bình Gia, Lạng Sơn.


title: Quyết Tiến (định hướng)

text:
Quyết Tiến có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Quyết Tiến, thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu
 Xã Quyết Tiến, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng
 Xã Quyết Tiến, huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang
 Xã cũ Quyết Tiến thuộc huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình; nay là một phần xã Lê Lợi cùng huyện.


title: Quỳnh Châu (định hướng)

text:
Quỳnh Châu có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam
 Xã Quỳnh Châu, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Xã cũ Quỳnh Châu thuộc huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình; nay là một phần xã Châu Sơn cùng huyện.

Trung Quốc
 Eo biển Quỳnh Châu: eo biển giữa bán đảo Lôi Châu và đảo Hải Nam
 Một phủ cũ thuộc tỉnh Quảng Đông dưới thời nhà Minh và nhà Thanh; nay tương ứng với tỉnh Hải Nam.


title: Quỳnh Hoa (định hướng)

text:
Quỳnh Hoa có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

Địa danh
 Xã Quỳnh Hoa, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.
 Xã Quỳnh Hoa, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình

Tên người
 Dương Quỳnh Hoa (1930–2006), nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam.
 Bùi Quỳnh Hoa (sinh năm 1998) Quán quân Siêu mẫu Việt Nam 2018.

Khác
 Quỳnh hoa


title: Quỳnh Hồng (định hướng)

text:
Quỳnh Hồng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quỳnh Hồng, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.
 Xã Quỳnh Hồng, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình.


title: Quỳnh Hưng (định hướng)

text:
Quỳnh Hưng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quỳnh Hưng, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.
 Xã Quỳnh Hưng, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình.


title: Quỳnh Lâm (định hướng)

text:
Quỳnh Lâm có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Quỳnh Lâm, thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình
 Xã Quỳnh Lâm, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Xã Quỳnh Lâm, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình

Xem thêm
Chùa Quỳnh Lâm: ngôi chùa cổ nổi tiếng ở thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, được xây dựng từ thời Lý


title: Quỳnh Minh (định hướng)

text:
Quỳnh Minh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quỳnh Minh, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Xã Quỳnh Minh, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình.


title: Quỳnh Mỹ (định hướng)

text:
Quỳnh Mỹ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quỳnh Mỹ, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.
 Xã Quỳnh Mỹ, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình.


title: Quỳnh Ngọc (định hướng)

text:
Quỳnh Ngọc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quỳnh Ngọc, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.
 Xã Quỳnh Ngọc, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình.


title: Quỳnh Thọ (định hướng)

text:
Quỳnh Thọ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quỳnh Thọ, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.
 Xã Quỳnh Thọ, huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình.


title: Quỳnh Trang (định hướng)

text:
Quỳnh Trang có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Quỳnh Trang, thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An.
 Xã Quỳnh Trang, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình.


title: Sơn Bình (định hướng)

text:
Sơn Bình có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Sơn Bình, huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
 Xã Sơn Bình, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Sơn Bình, huyện Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Sơn Bình, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang
 Xã Sơn Bình, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu

Xem thêm
Bình Sơn (định hướng)


title: Sơn Định (định hướng)

text:
Sơn Định có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Sơn Định, huyện Chợ Lách, Bến Tre.
 Xã Sơn Định, huyện Sơn Hòa, Phú Yên.


title: Sơn Giang (định hướng)

text:
Sơn Giang có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Sơn Giang, thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước
 Xã Sơn Giang, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Sơn Giang, huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên
 Xã Sơn Giang, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

Xem thêm
Giang Sơn


title: Sơn Hà (định hướng)

text:
Sơn Hà có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi
 Xã Sơn Hà, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Xã Sơn Hà, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
 Xã Sơn Hà, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai
 Xã Sơn Hà, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình
 Xã Sơn Hà, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên
 Xã Sơn Hà, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình
 Xã Sơn Hà, huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa
 Xã cũ Sơn Hà thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần xã Tân Mỹ Hà.

Xem thêm
 Xã Sơn Hạ, huyện Sơn Hà, Quảng Ngãi.


title: Sơn Hải (định hướng)

text:
Sơn Hải có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Sơn Hải, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang
 Xã Sơn Hải, huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang
 Xã Sơn Hải, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai
 Xã Sơn Hải, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Xã Sơn Hải, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi


title: Sơn Kỳ (định hướng)

text:
Sơn Kỳ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Sơn Kỳ, quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Sơn Kỳ, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

Xem thêm
Kỳ Sơn (định hướng)


title: Sơn Lâm (định hướng)

text:
Sơn Lâm có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Sơn Lâm, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Sơn Lâm, huyện Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa

Xem thêm
Lâm Sơn


title: Sơn Lộc (định hướng)

text:
Sơn Lộc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Sơn Lộc, thị xã Sơn Tây, Hà Nội.
 Xã Sơn Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh.
 Xã Sơn Lộc, huyện Bố Trạch, Quảng Bình.


title: Sơn Long (định hướng)

text:
Sơn Long có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Sơn Long, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh.
 Xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa, Phú Yên.
 Xã Sơn Long, huyện Sơn Tây, Quảng Ngãi


title: Sơn Phú (định hướng)

text:
Sơn Phú có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Sơn Phú, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre.
 Xã Sơn Phú, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
 Xã Sơn Phú, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.
 Xã Sơn Phú, huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang.

Xem thêm
Phú Sơn (định hướng)


title: Sơn Tân (định hướng)

text:
Sơn Tân có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Sơn Tân, huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Sơn Tân, huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi
 Xã cũ Sơn Tân thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần xã Tân Mỹ Hà.

Xem thêm
Tân Sơn (định hướng)


title: Sơn Thành (định hướng)

text:
Sơn Thành có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam
Xã Sơn Thành, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn.
 Xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
 Xã Sơn Thành, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình.
 Xã Sơn Thành, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi.
 Xã Sơn Thành Đông, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.
 Xã Sơn Thành Tây, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.

Trung Quốc
 Quận Sơn Thành, địa cấp thị Hạc Bích, tỉnh Hà Nam.


title: Sơn Thịnh (định hướng)

text:
Sơn Thịnh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Thị trấn Sơn Thịnh, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.
 Xã cũ Sơn Thịnh thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần xã An Hòa Thịnh.


title: Sơn Tinh (định hướng)

text:
Sơn Tinh có thể là:

 Sơn Tinh, một trong các vị thánh bất tử của người Việt.
 Xã Sơn Tinh, huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi.

Xem thêm
 Sơn Tình
 Sơn Tịnh


title: Sơn Trung (định hướng)

text:
Sơn Trung có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Sơn Trung, huyện Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Sơn Trung, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi

Xem thêm
Trung Sơn


title: Song An (định hướng)

text:
Song An có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Song An, thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai.
 Xã Song An, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.


title: Song Giang (định hướng)

text:
Song Giang có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam
 Xã Song Giang, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh.
 Xã cũ Song Giang thuộc huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn; nay là một phần xã Điềm He.

Trung Quốc
 Huyện Song Giang, tên đầy đủ là Huyện tự trị dân tộc Lạp Hỗ, Ngõa, Bố Lãng, Thái Song Giang (chữ Hán giản thể: 双江拉祜族佤族布朗族傣族自治县), địa cấp thị Lâm Thương, tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Vân Nam


title: Song Lộc (định hướng)

text:
Song Lộc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Song Lộc, huyện Châu Thành, Trà Vinh.
 Xã cũ Song Lộc thuộc huyện Can Lộc, Hà Tĩnh; nay là một phần xã Kim Song Trường.


title: Sông Lũy (định hướng)

text:
Sông Lũy là một con sông chảy qua các tỉnh Lâm Đồng và Bình Thuận ở miền Trung Việt Nam. Tên con sông này được đặt cho:

 Xã Sông Lũy, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận.
 Ga Sông Lũy, một nhà ga của tuyến đường sắt Thống Nhất tại huyện Bắc Bình.


title: Song Mai (định hướng)

text:
Song Mai có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Song Mai, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang.
 Xã Song Mai, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên.


title: Sông Phan (định hướng)

text:
Sông Phan có thể chỉ một trong số các con sông sau đây:

 Sông Phan (Bình Thuận): một con sông nhỏ đổ ra Biển Đông. Tên sông được đặt cho xã Sông Phan, huyện Hàm Tân
 Sông Phan (Vĩnh Phúc): một phụ lưu của sông Cà Lồ bắt nguồn từ dãy núi Tam Đảo.

Xem thêm
Phan (định hướng)


title: Sông Ray (định hướng)

text:
Sông Ray là một con chảy qua hai tỉnh Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu thuộc vùng Đông Nam Bộ Việt Nam. Tên con sông này được đặt cho:

 Xã Sông Ray, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai
 Hồ Sông Ray, một hồ nước nhân tạo nằm trên địa bàn huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai và các huyện Châu Đức, Xuyên Mộc thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.


title: Sông Trà

text:
Sông Trà có thể là:

 Tên gọi tắt của sông Trà Khúc tại Quảng Ngãi
 Xã Sông Trà, huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam
 Sông Trà: con sông chảy từ đầu bắc của kênh Chợ Gạo về hướng đông, tạo thành ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Long An và Tiền Giang rồi hợp lưu với sông Gò Công thông ra sông Vàm Cỏ; đây là một phần của tuyến đường thủy huyết mạch kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với vùng Đồng bằng sông Cửu Long.


title: Tam An (định hướng)

text:
Tam An có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

Xã Tam An, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai
Xã Tam An, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam
Xã cũ Tam An thuộc huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu; nay tương ứng với địa bàn hai xã Tam Phước và An Nhứt thuộc huyện Long Điền.


title: Tam Cường (định hướng)

text:
Tam Cường có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tam Cường, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng
 Xã cũ Tam Cường thuộc huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ; nay là một phần xã Vạn Xuân cùng huyện.


title: Tam Đa (định hướng)

text:
Tam Đa có thể là:

Địa danh
 Xã Tam Đa, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng
 Xã Tam Đa, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Tam Đa, huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên.
 Xã Tam Đa, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.

Khác
Ba ông Tam Đa (Phúc - Lộc - Thọ)


title: Tam Giang (định hướng)

text:
Tam Giang có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tam Giang, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Tam Giang, huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau
 Xã Tam Giang, huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk
 Xã Tam Giang, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam
 Xã Tam Giang Đông, huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau
 Xã Tam Giang Tây, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau

Xem thêm
Phá Tam Giang
Cầu Tam Giang


title: Tam Hợp (định hướng)

text:
Tam Hợp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tam Hợp, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
 Xã Tam Hợp, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An
 Xã Tam Hợp, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

Xem thêm
Tam Hiệp (định hướng)


title: Tam Phú (định hướng)

text:
Tam Phú có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Tam Phú, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Tam Phú, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.


title: Tam Quang (định hướng)

text:
Tam Quang có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tam Quang, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An
 Xã Tam Quang, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam
 Xã Tam Quang, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

Xem thêm
Tam Quan


title: Tam Thái (định hướng)

text:
Tam Thái có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tam Thái, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An
 Xã Tam Thái, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam.


title: Tam Tiến (định hướng)

text:
Tam Tiến có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tam Tiến, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.
 Xã Tam Tiến, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam.


title: Tân An Hội (định hướng)

text:
Tân An Hội có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tân An Hội, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh.
 Xã Tân An Hội, huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long.


title: Tân Đồng (định hướng)

text:
Tân Đồng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Tân Đồng, thành phố Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước
 Xã Tân Đồng, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái.

Xem thêm
Tân Đông (định hướng)
Đồng Tân (định hướng)


title: Tân Hợp (định hướng)

text:
Tân Hợp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tân Hợp, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An
 Xã Tân Hợp, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị
 Xã Tân Hợp, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
 Xã Tân Hợp, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái

Xem thêm
Tân Hiệp (định hướng)


title: Tân Hương (định hướng)

text:
Tân Hương có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam
Phường Tân Hương, thành phố Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
 Xã Tân Hương, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Tân Hương, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương
 Xã Tân Hương, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
 Xã Tân Hương, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An
 Xã Tân Hương, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang
 Xã Tân Hương, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái.

Trung Quốc
 Thành phố Tân Hương, tỉnh Hà Nam
 Huyện Tân Hương thuộc thành phố Tân Hương.


title: Tân Kim (định hướng)

text:
Tân Kim có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tân Kim, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
 Xã cũ Tân Kim thuộc huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An; nay là một phần thị trấn Cần Giuộc.

Xem thêm
Kim Tân (định hướng)


title: Tân Lang (định hướng)

text:
Tân Lang có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tân Lang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La.
 Xã cũ Tân Lang thuộc huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.


title: Tân Liên (định hướng)

text:
Tân Liên có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tân Liên, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng.
 Xã Tân Liên, huyện Cao Lộc, Lạng Sơn.
 Xã Tân Liên, huyện Hướng Hóa, Quảng Trị.


title: Tân Quới (định hướng)

text:
Tân Quới có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Thị trấn Tân Quới, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long.
 Xã Tân Quới, huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp.
 Xã Tân Quới Trung, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long.


title: Tân Thắng (định hướng)

text:
Tân Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tân Thắng, huyện Hàm Tân, Bình Thuận.
 Xã Tân Thắng, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.


title: Tân Thuận (định hướng)

text:
Tân Thuận có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tân Thuận, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận
 Xã Tân Thuận, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau
 Xã Tân Thuận, huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang
 Xã cũ Tân Thuận thuộc huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang; nay tương ứng với một phần xã Tân Hòa và một phần thị trấn Một Ngàn cùng huyện.

Xem thêm
 Khu chế xuất Tân Thuận
 Phường Tân Thuận Đông, Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh
 Phường Tân Thuận Tây, Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Tân Thuận Đông, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
 Xã Tân Thuận Tây, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp


title: Tân Thượng (định hướng)

text:
Tân Thượng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tân Thượng, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng
 Xã Tân Thượng, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.


title: Một dược (cây)

text:
Commiphora myrrha là một loài thực vật có hoa trong họ Burseraceae. Đây là loài cây chính cho nhựa thơm gọi là một dược. Đây là loài cây bản địa bán đảo Ả Rập. (Oman, Yemen) và đến châu Phi (Djibouti, Ethiopia, Somalia, đông bắc Kenya).
Đây là loài cây nhiều gai và có chiều cao lên đến . Nó mọc ở độ cao giữa  với lượng mưa hàng năm khoảng . Nó mọc tốt nhất ở đất mỏng, chủ yếu khu vực có đá vôi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
List of Chemicals Found in Commiphora myrrha (Dr. Duke's Databases)

M
Cây thuốc
Thực vật Ethiopia
Thực vật Kenya
Thực vật Somalia
Thực vật Yemen
Cây thuốc châu Á
Cây thuốc châu Phi
Thực vật Djibouti


title: Hút mật cánh vàng

text:
Hút mật cánh vàng (danh pháp khoa học Drepanorhynchus reichenowi) là một loài chim trong họ Hút mật. Có ba phân loài được công nhận. Loài này được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo, Kenya, Tanzania, và Uganda.

Mô tả
Con trống dài khoảng 23 cm còn con mái dài khoảng 15 cm, con trống có lông đuôi giữa dài. Lông rìa vàng ở cánh và đuôi là đặc điểm chính để phân biệt con trống và con mái. Bộ lông của con trống trong thời kỳ sinh sản có màu đồng đỏ kim loại dễ thấy, chủ yếu là thay thế bằng lông màu đen xỉn trong mùa không sinh sản. Các phần dưới của chim trống có màu nâu đen. Con mái có màu ô liu ở trên và màu vàng ở dưới. Chim chưa trưởng thành tương tự như con mái, ngoại trừ phần dưới của chúng là tối hơn
.

Chú thích

Tham khảo

R
R
Động vật được mô tả năm 1884
Chim châu Phi Hạ Sahara


title: Trận Mang Sơn

text:
Lạc Dương, một trong bốn Đại cố đô của lịch sử Trung Quốc nằm dưới một vùng bồn địa, dễ đánh khó giữ. Mang Sơn, (邙山) ngày nay ở phía bắc Lạc Dương, Hà Nam, Trung Quốc, có địa hình hiểm trở khó lường, dễ giữ khó đánh, trở thành một vị trí chiến lược quan trọng cần phải nắm giữ nếu muốn chiếm được trọng trấn Lạc Dương, từ đó giành quyền khống chế toàn bộ khu vực Hà Nam. Tại đây đã nổ ra nhiều trận đánh lớn:

 Trận Mang Sơn (538) giữa hai nước Đông-Tây Ngụy vào đời Nam Bắc triều.
 Trận Mang Sơn (543) giữa hai nước Đông-Tây Ngụy vào đời Nam Bắc triều.
 Trận Mang Sơn (564) giữa hai nước Bắc Tề-Bắc Chu vào đời Nam Bắc triều.
 Trận Mang Sơn (618) giữa nghĩa quân Ngõa Cương và tập đoàn quân phiệt Vương Thế Sung vào đầu đời nhà Đường.


title: Ga Đồng Hới

text:
Ga Đồng Hới là một ga chính trên tuyến đường sắt Bắc-Nam ở km thứ 522. Ga tọa lạc tại Tiểu khu 4, phường Nam Lý, Đồng Hới, Quảng Bình. Ga Đồng Hới cách ga Hà Nội 522 km về phía bắc, cách ga Vinh 192 km về phía bắc và cách ga Đông Hà 100 km về phía nam, cách ga Huế 166 km về phía nam. Nhà ga được thiết kế bởi kỹ sư Trần Văn Tấn. Nhà ga là một điểm đường sắt nối với ga Phúc Tự và ga Lệ Kỳ.

Kiến trúc
Nhà ga được thiết kế bởi lối kiến trúc hiện đại vật liệu chủ yếu làm bằng bê tông cốt thép. Các chi tiết mặt tiền nhà ga bằng lam bê tông trông đẹp và lạ mắt. Mặt tiền công trình nguyên thủy có mảng gạch ốp màu đỏ ngay vị trí lối vào nay sơn lại màu xanh làm cho công trình không còn đẹp như thiết kế ban đầu. Người thiết kế công trình này là kỹ sư Trần Văn Tấn. Ông là một kỹ sư của trường đại học bách khoa Hà Nội từ những năm 1960. Mặc dù là kỹ sư nhưng ông có niềm đam mê thiết kế kiến trúc. Nên các công trình của ông thường có tính nghệ thuật kết hợp với kỹ thuật. Đây là một công trình tiêu biểu trong loạt công trình thiết kế về nhà ga của ông.

Tham khảo

Nhà ga tại Quảng Bình
Công trình xây dựng ở Quảng Bình


title: Du học

text:
Du học là việc đi học ở một quốc gia khác quốc gia hiện tại của người học đang sinh sống nhằm bổ sung thêm kiến thức, ngành nghề nhằm thỏa mãn nhu cầu học tập của bản thân hoặc theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức tài trợ. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2016 Việt Nam có 130.000 du học sinh, tập trung đông nhất ở Nhật Bản, sau đó là Úc, Hoa Kỳ, Trung Quốc. Vào năm 2020, có hơn 6,36 triệu sinh viên quốc tế, số này tăng từ 5,12 triệu vào năm 2016. Các nơi đến phổ biến nhất bao gồm Hoa Kỳ (có 957.475 sinh viên quốc tế), Vương quốc Anh (550.877 sinh viên), và Úc (458.279 sinh viên). Những quốc gia này cùng nhau chiếm 31% tổng số sinh viên quốc tế.

Định nghĩa quốc gia

Các định nghĩa về "sinh viên nước ngoài" và "sinh viên quốc tế" khác nhau tùy theo từng quốc gia dựa trên hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia.

Ở Hoa Kỳ, sinh viên quốc tế là "[n]hững cá nhân đang học tập tại Hoa Kỳ bằng visa tạm trú phi di dân cho phép học tập ở trình độ sau trung học." Các sinh viên giữ visa F1 được xem là sinh viên quốc tế.

Tại châu Âu, sinh viên từ các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu có thể tham gia vào chương trình trao đổi sinh viên gọi là Chương trình Erasmus. Chương trình này cho phép sinh viên Liên minh châu Âu học tập ở các quốc gia khác theo thỏa thuận của chính phủ.

Ở Canada, sinh viên quốc tế là "những sinh viên không phải là công dân Canada, không có tình trạng 'cư trú thường trú' và đã được chính phủ Canada ủy quyền để nhập cảnh Canada với mục đích theo học." Giấy phép học tập xác định trình độ học và thời gian học tại Canada. Trừ khi thời gian học vượt quá sáu tháng, sinh viên quốc tế không cần giấy phép học tập nếu học xong khóa học trong thời gian được phép ở lại khi nhập cảnh.

Ở Úc, sinh viên quốc tế "không phải là công dân Úc, cư dân thường trú Úc, công dân New Zealand, hoặc có thị thực cư dân thường trú Úc theo di dân nhân đạo."

Theo Viện Giáo dục Quốc tế, sinh viên quốc tế ở Nhật Bản là "[n]hững sinh viên đến từ nền kinh tế nước ngoài đang học tại các trường đại học, trường sau đại học, trường cao đẳng, trường cao đẳng kỹ thuật, trường dạy nghề chuyên nghiệp hoặc khóa học chuẩn bị đại học tại Nhật Bản và đang cư trú tại Nhật Bản với thị thực 'sinh viên trường cao đẳng'."

Các điểm đến của sinh viên quốc tế

Trong thập kỷ đầu của thế kỷ 21, di cư sinh viên đã trải qua ba biến cố quan trọng: vụ tấn công khủng bố ngày 11/9, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, và xu hướng chính trị cô lập gia tăng, như Brexit ở Vương quốc Anh và việc bầu cử Donald Trump làm Tổng thống Hoa Kỳ. Sự di chuyển của sinh viên quốc tế bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, đặc biệt là thay đổi trong chính sách cấp visa và nhập cư của các quốc gia đích, ảnh hưởng đến việc có việc làm trong và sau thời gian học. Những phát triển chính trị thường được xem xét một cách quan trọng; ví dụ, một khảo sát trước cuộc bầu cử Tổng thống 2020 tại Hoa Kỳ cho thấy có một phần tư sinh viên quốc tế tiềm năng sẽ chọn học tại nước này nếu Joseph R. Biden được bầu làm Tổng thống.

Úc có tỷ lệ sinh viên quốc tế trên đầu người cao nhất thế giới, với trung bình khoảng 26,7% trong số sinh viên các trường đại học tại đây.

Sự gia tăng phần trăm lớn nhất về số lượng sinh viên nước ngoài đã diễn ra ở New Zealand, Hàn Quốc, Hà Lan, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Ý và Ireland.

Truyền thống, Hoa Kỳ và Vương quốc Anh là lựa chọn uy tín nhất, với sự hiện diện của các trường Đại học hàng đầu như Harvard, Oxford, MIT và Cambridge. Gần đây, họ đã phải cạnh tranh với thị trường giáo dục đại học châu Á đang phát triển nhanh, đặc biệt là Trung Quốc. Trong Xếp hạng Leiden CWTS năm 2020, Trung Quốc vượt qua Hoa Kỳ về số lượng trường đại học nằm trong danh sách xếp hạng lần đầu tiên (204 so với 198). Trung Quốc cũng có hai trường Đại học hàng đầu trong Nhóm C9 (Đại học Tsinghua và Đại học Bắc Kinh) ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương và các nước mới nổi, với vị trí chung thứ 16 trên thế giới theo Xếp hạng Đại học Thế giới Times Higher Education năm 2022. Mặc dù Hoa Kỳ vẫn là điểm đến hàng đầu cho sinh viên quốc tế, nhưng có sự cạnh tranh ngày càng tăng từ một số điểm đến ở Đông Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, những nơi này muốn thu hút sinh viên quốc tế vì danh tiếng và lý do dân số.

Theo OECD, gần một phần năm sinh viên nước ngoài có thể di chuyển trong khu vực. Nhóm sinh viên này tìm kiếm giáo dục toàn cầu với giá cả địa phương được gọi là "sinh viên toàn cầu cục bộ" ("glocal" students). Nhiều "sinh viên toàn cầu cục bộ" cân nhắc học giáo dục xuyên quốc gia để có bằng cấp nước ngoài mà vẫn ở quê nhà. Với việc tăng chi phí học ở các điểm đến hàng đầu như Mỹ và Vương quốc Anh cùng với rào cản nhập cư cao hơn, nhiều sinh viên quốc tế đang tìm kiếm điểm đến khác và đòi hỏi "giá trị xứng đáng". Dự kiến số lượng sinh viên quốc tế di chuyển sẽ đạt 6,9 triệu vào năm 2030, tăng 51%, tương đương 2,3 triệu sinh viên so với năm 2015. Khả năng chi trả cho giáo dục quốc tế là vấn đề quan tâm không chỉ đối với sinh viên quốc tế mà còn đối với các trường đại học và quốc gia có ý định thu hút họ. Tính đến năm 2022, 10 quốc gia hàng đầu về số lượng sinh viên quốc tế theo Viện Nghiên cứu Quốc tế:

Châu Á

Trung Quốc
Năm 2016, Trung Quốc đứng thứ ba toàn cầu về số lượng sinh viên quốc tế, với 442.773 sinh viên. Đến năm 2018, con số này đã tăng lên 492.185 (tăng 10,49% so với năm 2017).

Số lượng sinh viên quốc tế tại Trung Quốc đã tăng liên tục từ năm 2003, không bị ảnh hưởng bởi khủng bố hay khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Thị trường sinh viên quốc tế của Trung Quốc tiếp tục mạnh mẽ và nay là điểm đến hàng đầu thế giới cho sinh viên châu Phi nói tiếng Anh.

Năm 2016, học sinh quốc tế đến Trung Quốc chủ yếu từ châu Á (60%), tiếp đến là châu Âu (16%) và châu Phi (14%). Tuy nhiên, châu Phi có tỷ lệ tăng cao nhất với 23,7% so với năm 2015–2016.

Các quốc gia gửi sinh viên đến Trung Quốc năm 2018 được liệt kê dưới đây. Các quốc gia châu Phi được nhóm lại và tạo thành một nhóm đáng kể.

Năm 2016, sinh viên quốc tế chủ yếu học tại các trung tâm lớn như Bắc Kinh (77.234, 17,44%) và Thượng Hải (59.887, 13,53%). Trong những năm gần đây, có sự phân tán và lan tỏa của sinh viên đến các tỉnh thành khác.

Trung Quốc đang theo đuổi chính sách tăng cường sức mềm toàn cầu một cách mở cửa, thông qua thuyết phục và hấp dẫn. Thu hút sinh viên quốc tế, đặc biệt là thông qua học bổng, là một phương tiện hiệu quả để gia tăng sự ảnh hưởng này.

Ấn Độ
Ấn Độ đang trở thành điểm đến mới cho sinh viên quốc tế. Trong năm học 2019-20, Ấn Độ đã đón tiếp 49.348 sinh viên đến từ 168 quốc gia, trong đó 10 quốc gia hàng đầu chiếm 63,9% tổng số sinh viên quốc tế.

Năm 2019, Ấn Độ đón hơn 47.000 sinh viên quốc tế và hướng đến mục tiêu tăng con số này lên 200.000 sinh viên vào năm 2023. Ấn Độ đặc biệt hướng tới khu vực Nam Á, Đông Nam Á, Tây Á và Châu Phi, và đã áp dụng nhiều chương trình miễn học phí và học bổng.

Iran
Năm 2018, có 55.000 sinh viên quốc tế đến Iran học. Đến năm 2021, con số này tăng gấp đôi lên hơn 130.000, trong đó một nửa học tại Đại học Azad và Payamnoor. Iran đã ký hợp đồng với lực lượng PMF của Iraq để học tại Đại học Tehran. Đến năm 2023, có sinh viên từ 15 quốc gia khác nhau như Liban, Iraq, Nga, Syria, Pakistan và các quốc gia châu Phi. Họ học các ngành như nhân văn, khoa học, luật, y học, xây dựng và kế toán.

Nhật Bản
Nhật Bản là một điểm đến ngày càng phổ biến cho sinh viên quốc tế. Nước này có khoảng 180.000 sinh viên nước ngoài học tại các cơ sở giáo dục và chính phủ đã đặt mục tiêu tăng số lượng này lên 300.000 trong những năm tới. Theo Tổ chức Dịch vụ Sinh viên Nhật Bản (JASSO), tính đến ngày 1 tháng 5 năm 2022, có 231.146 sinh viên quốc tế đang học tại Nhật Bản.

Malaysia và Singapore
Malaysia, Singapore và Ấn Độ đang trở thành điểm đến mới cho sinh viên quốc tế. Ba nước này chiếm khoảng 12% thị trường sinh viên toàn cầu với từ 250.000 đến 300.000 sinh viên đã chọn học cao học ở các quốc gia này trong khoảng thời gian 2005-2006.

Dòng chảy của sinh viên quốc tế trên cho thấy hiện tượng từ Nam đến Bắc. Theo cách này, sinh viên châu Á ưa thích học tại Hoa Kỳ.

Thống kê gần đây về di chuyển của sinh viên quốc tế có thể được tìm thấy trong:
Báo cáo Tổng cục Giáo dục Toàn cầu 2009 (GED) của UNESCO
Các Dòng chảy Quốc tế của Sinh viên Di động ở Cấp độ Cao học của UNESCO
OECD: Đẩy mạnh Con người để Tạo mới Quốc tế.

Úc và Khu vực Đại Dương
Úc đứng đầu thế giới về tỷ lệ sinh viên quốc tế trên mỗi người dân, với 775.475 sinh viên quốc tế đăng ký học tại đại học và cơ sở đào tạo nghề trong nước vào năm 2020. Năm 2019, sinh viên quốc tế chiếm trung bình 26,7% trong tổng số học sinh của các trường đại học Úc. Giáo dục quốc tế, do đó, là một trong những ngành xuất khẩu lớn nhất của nước này và ảnh hưởng mạnh mẽ đến thống kê dân số, với nhiều sinh viên quốc tế ở lại Úc sau khi tốt nghiệp, theo các loại visa kỹ năng và việc làm.

Dưới đây là danh sách 15 quốc gia và vùng lãnh thổ gửi sinh viên đến Úc vào năm 2018.

Châu Âu

Pháp và Đức
Năm 2016, Pháp là quốc gia thứ tư có số lượng sinh viên quốc tế lớn nhất trên thế giới, với 245.349 sinh viên quốc tế. Trong khoảng ba năm từ 2017 đến 2020, Pháp đã tăng số lượng sinh viên quốc tế từ 324.000 lên 358.000. Đây là một tăng trưởng đáng kể hơn 10,4%. Trong khi đó, Đức là quốc gia thứ năm có số lượng sinh viên quốc tế lớn nhất, với 244.575 sinh viên quốc tế. Trong kỳ học mùa đông năm 2017-2018, Đức đã tiếp nhận 374.583 sinh viên quốc tế từ nước ngoài theo học và Tỷ suất Tăng trưởng Hàng năm (CAGR) là 5,46%. Kể từ năm học 2016/17, số lượng sinh viên nước ngoài tham gia học tại Đức đã không ngừng tăng, từ 358.895 sinh viên năm năm trước lên đến 411.601 sinh viên năm ngoái.

Hai nước Pháp và Đức đã thiết lập cơ chế hợp tác giữa các trường đại học thông qua Đại học Pháp-Đức, cho phép sinh viên tham gia các khóa học liên quan trên cả hai bên biên giới.

Dưới đây là danh sách 10 quốc gia gửi sinh viên đến Pháp năm 2016.

Dưới đây là danh sách 10 quốc gia gửi sinh viên đến Đức năm 2015.

Vương quốc Anh
Dưới đây là danh sách 15 quốc gia và khu vực gửi sinh viên đến Vương quốc Anh trong năm học 2021/22.

Hà Lan
Đến năm 2017, có 81,000 sinh viên quốc tế học tập tại Hà Lan, chiếm 11.6% trong tổng số sinh viên cao học tại tất cả các cấp độ (bậc cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ). Trong số này, có 12,500 sinh viên (15.4%) là người Hà Lan đã học tập ở nơi khác trước đó. Hầu hết sinh viên quốc tế tại Hà Lan đến từ các nước Liên minh châu Âu (khoảng ba phần tư), trong đó phần lớn đến từ Đức. Trong số sinh viên không thuộc Liên minh châu Âu, phần lớn nhất là sinh viên Trung Quốc. Hai phần ba trong số tất cả sinh viên quốc tế đến Hà Lan để học cử nhân.

Nga
Kể từ thời kỳ Liên Xô, Nga đã trở thành một trung tâm thu hút sinh viên quốc tế, chủ yếu từ các nước đang phát triển. Năm 2019, Nga là điểm đến dẫn đầu thế giới về số lượng sinh viên quốc tế, với khoảng 300 nghìn sinh viên.

Dưới đây là danh sách 10 quốc gia gửi sinh viên đến Nga năm 2019.

Bắc Mỹ

Canada
Theo Cục Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC), vào tháng 12 năm 2019, có tổng cộng 642.480 sinh viên quốc tế, tăng 13% so với năm trước. Năm 2019, 30% sinh viên quốc tế tại Canada đến từ Ấn Độ và 25% đến từ Trung Quốc. Chiến lược Giáo dục Quốc tế (IES) mới nhất của Chính phủ Canada cho giai đoạn 2019-2024 cam kết đa dạng hóa sinh viên quốc tế và phân phối họ đồng đều hơn trên toàn quốc thay vì tập trung mạnh vào một số thành phố.

Dưới đây là danh sách 15 quốc gia và khu vực gửi sinh viên đến Canada năm 2019.

Hoa Kỳ
Mỗi năm, khoảng 750.000 sinh viên Trung Quốc và 400.000 sinh viên Ấn Độ nộp đơn vào các cơ sở giáo dục đại học ở nước ngoài. Số lượng sinh viên quốc tế mới nhập học tại các trường đại học và cao đẳng ở Mỹ trong năm học 2016-17 giảm 2,1% tương đương gần 5.000 sinh viên, đồng nghĩa với mức doanh thu tiềm năng 125 triệu USD trong năm học đầu tiên. Sự gia tăng đáng kể về sinh viên quốc tế ở Mỹ trong giai đoạn 2013–2014 chủ yếu do sinh viên đại học Trung Quốc đăng ký. Số lượng sinh viên Trung Quốc tăng lên 31% trong tổng số sinh viên quốc tế ở Mỹ, tỷ lệ tập trung cao nhất từ trước đến nay kể từ khi Viện Giáo dục Quốc tế bắt đầu thu thập dữ liệu về sinh viên quốc tế từ năm 1948. Tình hình này đang thay đổi nhanh chóng khi dự báo dân số cho thấy sự giảm mạnh trong lượng sinh viên đến từ Trung Quốc và Nga và tăng ổn định trong số sinh viên đến từ Ấn Độ và châu Phi.

Số lượng sinh viên nước ngoài tham gia giáo dục đại học (đại học hoặc cao đẳng) cũng đang gia tăng nhanh chóng khi giáo dục đại học trở thành một hợp tác toàn cầu ngày càng tăng. Trong năm học 2014–15, có 974.926 sinh viên nước ngoài đến Mỹ học tập, gần gấp đôi dân số so với năm 2005. Trong vài thập kỷ qua, sinh viên Trung Quốc đã là nhóm dân số lớn nhất trong số sinh viên quốc tế. 10 quốc gia gửi sinh viên nhiều nhất và phần trăm so với tổng số sinh viên quốc tế là: Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Ả Rập Xê Út, Canada, Brazil, Đài Loan, Nhật Bản, Việt Nam và Mexico. Tổng số sinh viên nước ngoài từ tất cả các nguồn gốc theo lĩnh vực học là: Kinh doanh/Quản lý, Kỹ thuật, Toán học và Khoa học máy tính, Khoa học xã hội, Khoa học tự nhiên và Khoa học sinh học, Nhân văn, Nghệ thuật ứng dụng, Chuyên nghiệp sức khỏe, Giáo dục và Nông nghiệp.

Top 15 quốc gia gửi sinh viên nhiều nhất và phần trăm so với tổng số sinh viên quốc tế năm học 2018-2019

Số lượng visa Mỹ được cấp cho sinh viên Trung Quốc học tại đại học Mỹ tăng 30%, từ hơn 98,000 vào năm 2009 lên gần 128,000 vào tháng 10 năm 2010, đặt Trung Quốc là nguồn gốc hàng đầu của sinh viên quốc tế, theo báo cáo "Open Doors 2010" của Đại sứ quán Mỹ tại Trung Quốc. Số lượng sinh viên Trung Quốc tăng. Tổng số học sinh nước ngoài có visa Mỹ học tại các trường đại học tăng 3% lên hơn 691,000 trong năm học 2009/2010. Sự tăng 30% trong số sinh viên Trung Quốc đăng ký là nguyên nhân chính đóng góp cho sự tăng trưởng trong năm đó, và hiện nay sinh viên Trung Quốc chiếm hơn 18% tổng số sinh viên quốc tế.

Yêu cầu
Sinh viên quốc tế thường phải tham gia các kỳ thi ngôn ngữ như Cambridge English: First, Cambridge English: Advanced, Cambridge English: Proficiency, IELTS, TOEFL, iTEP, PTE Academic, DELF hoặc DELE, trước khi nhập học. Một số sinh viên quốc tế đã có khả năng sử dụng tiếng địa phương ngay khi đến, nhưng một số khác có thể thấy khả năng ngôn ngữ của họ, mặc dù tốt trong nước, không đủ để hiểu bài giảng hoặc giao tiếp lưu loát trong các cuộc trò chuyện nhanh. Một nghiên cứu do Hiệp hội Giáo dục Quốc tế NAFSA tiến hành đã khám phá phạm vi của chương trình chuẩn bị tiếng Anh chuyên sâu do các bên thứ ba cung cấp với tín chỉ học thuật cho sinh viên quốc tế tại Hoa Kỳ. Những chương trình này được thiết kế để tuyển sinh và hỗ trợ sinh viên quốc tế cần giúp đỡ về tiếng Anh và chuẩn bị học thuật trước khi tham gia chương trình đào tạo.

Visa sinh viên
Nhìn chung, sinh viên quốc tế, những người là công dân của các quốc gia khác, cần phải có visa học sinh để xác định tình trạng pháp lý của họ khi ở trong quốc gia thứ hai. Ở Hoa Kỳ, trước khi sinh viên đến nước này, họ phải chọn một trường để tham gia để đủ điều kiện xin visa học sinh. Loại học và loại trường học mà sinh viên nước ngoài dự định tham gia sẽ quyết định liệu cần visa F-1 hay visa M-1. Mỗi ứng viên xin visa học sinh phải chứng minh khả năng tài chính để trả học phí, sách và chi phí sinh hoạt trong thời gian học tại Hoa Kỳ.

Tác động kinh tế
Nghiên cứu từ Hiệp hội Cố vấn Sinh viên Nước ngoài (NAFSA) cho thấy lợi ích kinh tế của việc tăng cường đăng ký học cao hơn quốc tế tại Hoa Kỳ. Theo phân tích cho năm học 2021-2022 của họ, gần một triệu sinh viên quốc tế đã đóng góp 33,8 tỷ đô la cho nền kinh tế Mỹ và 335,000 công việc. Điều này tương đương với tăng gần 19% so với năm trước. Sinh viên quốc tế đóng góp không chỉ về việc làm và lợi ích tài chính cho nền kinh tế. "Tăng về hoạt động kinh tế chắc chắn là tin vui, nhưng nên nhớ rằng chúng ta chỉ lấy lại được khoảng một nửa mất trong năm học trước," bà Esther D. Brimmer, Giám đốc điều hành và CEO của NAFSA nói. "Chúng ta không nên tự mãn rằng xu hướng tăng này sẽ tự động tiếp tục. Theo nghiên cứu của NAFSA, sự đa dạng quan điểm của họ đóng góp vào đổi mới công nghệ và gia tăng khả năng cạnh tranh của Mỹ trong nền kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, sinh viên quốc tế đã phải đối mặt với nghi ngờ về việc tham gia vào điệp thám kinh tế và công nghiệp.

Sức khỏe tinh thần
Sinh viên quốc tế học tại nước ngoài đối diện với sự kiện thay đổi cuộc sống có thể gây ra căng thẳng ảnh hưởng tới sức khỏe tinh thần của họ. Nhiều sinh viên báo cáo cảm giác nhớ nhà và cô đơn khi chuyển đổi ban đầu, cảm thấy cô lập và gặp khó khăn trong việc hiểu sự khác biệt văn hóa khi ở nước ngoài. Ở một số nền văn hóa, bệnh tâm thần được coi là biểu hiện của sự yếu đuối. Vì vậy, sinh viên quốc tế có thể tự tin vượt qua khó khăn một mình mà không cần sự giúp đỡ, dẫn đến sự giảm sức khỏe tinh thần.

Đặc biệt ở sinh viên quốc tế từ Trung Quốc, có hai triệu chứng phổ biến: 45% gặp trạng thái trầm cảm và 29% gặp tình trạng lo âu. Nguyên nhân gây lo âu cho sinh viên quốc tế bao gồm áp lực học tập, khó khăn tài chính, thích nghi với văn hóa mới, thiếu bạn bè và cảm giác cô đơn. Sinh viên quốc tế thường dựa vào bạn bè để hỗ trợ trong quá trình chuyển đổi hơn là giáo viên hoặc người lớn. Nếu sinh viên không thể kết bạn trong môi trường mới, họ sẽ gặp khó khăn hơn trong quá trình chuyển đổi. Trong đại dịch COVID-19, nhiều sinh viên quốc tế học trực tuyến và phải vượt qua sự chênh lệch múi giờ, dẫn đến gián đoạn giấc ngủ, cô đơn và tăng triệu chứng sức khỏe tinh thần.

Các rào cản về ngôn ngữ và giao tiếp đã được nhận thấy làm tăng thêm lo âu và căng thẳng cho sinh viên. Sinh viên quốc tế gặp phải sự phân biệt về ngôn ngữ, gây thêm vấn đề tâm lý. Tuy chưa có bằng chứng thuyết phục cho rằng phân biệt ngôn ngữ tạo ra nguy cơ lớn hơn so với phân biệt người nước ngoài, nhưng vẫn chưa có kết quả rõ ràng cho việc phân biệt về ngôn ngữ có đóng vai trò quan trọng hơn so với việc phân biệt đơn giản dựa trên người nước ngoài.

Vì sinh viên quốc tế hiếm khi tận dụng tư vấn cá nhân của trường, và thường gặp khó khăn khi tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp, tiếp cận theo nhóm có thể hiệu quả hơn. Tổ chức các hoạt động nhóm như hội thảo hợp tác và nhóm trao đổi văn hóa có thể tạo cảm giác một cộng đồng trong số sinh viên.

Ngoài ra, cần tăng cường nhận thức và tiếp cận tài liệu về tâm lý và dịch vụ tư vấn. Ngoài ra, cần đào tạo trước các công nhân xã hội, giảng viên và nhân viên học thuật để họ cung cấp sự hỗ trợ thích hợp cho sinh viên.

Học ở Nước ngoài
Học ở nước ngoài là việc sinh viên tìm kiếm cơ hội học tập ở một quốc gia khác ngoài quê hương. Điều này bao gồm cả học sinh tiểu học, trung học và đại học. Nghiên cứu năm 2012 cho thấy số lượng sinh viên học ở nước ngoài chiếm khoảng 9,4% trong tổng số sinh viên đăng ký ở các trường đại học tại Hoa Kỳ và đây là một phần của nền kinh tế trải nghiệm.

Học ở nước ngoài là chương trình có giá trị dành cho sinh viên quốc tế để mở rộng kiến thức và hiểu biết về văn hóa khác. Giáo dục quốc tế không chỉ giúp cải thiện kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp mà còn khuyến khích phát triển góc nhìn đa dạng và hiểu biết về đa văn hóa trong học tập, từ đó củng cố sự phát triển học vấn và lợi ích cho tương lai công việc. Những yếu tố chính xác định chất lượng kết quả học tập quốc tế là quá trình giao dịch (giữa điều kiện môi trường và sinh viên quốc tế), chất lượng môi trường và hành vi thích nghi của sinh viên.

Khái niệm thích nghi
Trong nghiên cứu về cách sinh viên quốc tế ứng phó, khái niệm về việc thích nghi với môi trường làm việc ở nước ngoài và cách thực hiện nó đã được thảo luận phổ biến về phương pháp.

Chú thích

Học tập
Giáo dục
Ngoại giao


title: M&M's

text:
M&M's (được đặt theo họ của Forrest Mars, Sr., & Bruce Murrie của Công ty Hershey) là một loại "kẹo viên nhiều màu" do Mars, Incorporated sản xuất. Trên một mặt của lớp vỏ kẹo luôn có chữ "m" in thường. M&M's bắt nguồn từ Mỹ năm 1941 và ngày nay được bày bán tại hơn 100 quốc gia. Kẹo M&M có nhiều màu sắc khác nhau, một số màu được thay đổi sau một số năm.

Chú thích

Liên kết ngoài

Kẹo


title: Xã 1, Quận Rooks, Kansas

text:
Xã 1 () là một xã thuộc quận Rooks, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 242 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Rooks, Kansas


title: Xã 2, Quận Harper, Kansas

text:
Xã 2 () là một xã thuộc quận Harper, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 115 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Harper, Kansas


title: Xã 2, Quận Morris, Kansas

text:
Xã 2 () là một xã thuộc quận Morris, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 720 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Morris, Kansas


title: Xã 2, Quận Rooks, Kansas

text:
Xã 2 () là một xã thuộc quận Rooks, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 379 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Rooks, Kansas


title: Xã 3, Quận Harper, Kansas

text:
Xã 3 () là một xã thuộc quận Harper, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 300 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Harper, Kansas


title: Xã 3, Quận Morris, Kansas

text:
Xã 3 () là một xã thuộc quận Morris, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 446 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Morris, Kansas


title: Xã 3, Quận Rooks, Kansas

text:
Xã 3 () là một xã thuộc quận Rooks, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.212 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Rooks, Kansas


title: Xã 4, Quận Harper, Kansas

text:
Xã 4 () là một xã thuộc quận Harper, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 220 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Harper, Kansas


title: Xã 4, Quận Morris, Kansas

text:
Xã 4 () là một xã thuộc quận Morris, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 236 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Morris, Kansas


title: Xã 4, Quận Rooks, Kansas

text:
Xã 4 () là một xã thuộc quận Rooks, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 33 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Rooks, Kansas


title: Xã 5, Quận Harper, Kansas

text:
Xã 5 () là một xã thuộc quận Harper, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 412 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Harper, Kansas


title: Xã 5, Quận Morris, Kansas

text:
Xã 5 () là một xã thuộc quận Morris, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 784 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Morris, Kansas


title: Xã 5, Quận Rooks, Kansas

text:
Xã 5 () là một xã thuộc quận Rooks, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 59 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Rooks, Kansas


title: Xã 6, Quận Harper, Kansas

text:
Xã 6 () là một xã thuộc quận Harper, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 282 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Harper, Kansas


title: Xã 6, Quận Morris, Kansas

text:
Xã 6 () là một xã thuộc quận Morris, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 102 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Morris, Kansas


title: Xã 6, Quận Pratt, Kansas

text:
Xã 6 () là một xã thuộc quận Pratt, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 530 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Pratt, Kansas


title: Xã 6, Quận Rooks, Kansas

text:
Xã 6 () là một xã thuộc quận Rooks, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 75 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Rooks, Kansas


title: Xã 7, Quận Morris, Kansas

text:
Xã 7 () là một xã thuộc quận Morris, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 262 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Morris, Kansas


title: Xã 7, Quận Pratt, Kansas

text:
Xã 7 () là một xã thuộc quận Pratt, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 314 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Pratt, Kansas


title: Xã 7, Quận Rooks, Kansas

text:
Xã 7 () là một xã thuộc quận Rooks, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 185 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Rooks, Kansas


title: Xã 8, Quận Morris, Kansas

text:
Xã 8 () là một xã thuộc quận Morris, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 206 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Morris, Kansas


title: Xã 8, Quận Pratt, Kansas

text:
Xã 8 () là một xã thuộc quận Pratt, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 133 người.

Tham khảo

Xem thêm
 American FactFinder

Xã của Kansas
Quận Pratt, Kansas