title: Hưng cảm

text:
Hưng cảm hay mania là một tâm trạng hứng khởi cao bất thường hoặc dễ bị kích thích, cáu kỉnh, khuấy động và/hoặc đầy năng lượng. Trong một ngữ cảnh nào đó, nó có nghĩa trái ngược với trầm cảm. Hưng cảm là một triệu chứng để chẩn đoán một số bệnh tâm thần. Mania là từ có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp "μανία" (mania), nghĩa là "điên cuồng, điên rồ" xuất phát từ động từ "μαίνομαι" (mainomai), nghĩa là "nổi giận, thịnh nộ, giận dữ".

Ngoài các bệnh nhân bị rối loạn tâm lý thì ở những người bị ngộ độc thuốc (đặc biệt là các chất kích thích như cocaine và methamphetamine), bị tác dụng phụ của thuốc (đặc biệt là các thuốc kháng viêm steroid và các thuốc chống trầm cảm SSRI) và bệnh ác tính cũng có thể xuất hiện các hành vi hưng cảm. Tuy nhiên, hưng cảm thường kết hợp với rối loạn lưỡng cực, giai đoạn hưng cảm có thể xen kẽ với các giai đoạn trầm cảm nặng. Gelder, Mayou, và Geddes (2005) cho thấy rằng việc phát hiện ra hưng cảm ở giai đoạn đầu rất quan trọng, bởi vì nếu phát hiện trễ thì bệnh nhân sẽ trở nên miễn cưỡng chấp nhận các quy trình điều trị. Tiêu chuẩn để chẩn đoán rối loạn lưỡng cực không bao gồm các giai đoạn trầm cảm, mà chỉ cần có sự xuất hiện của giai đoạn hưng cảm khi không còn trầm cảm thì đã đủ để chẩn đoán. Ngoại lệ cũng có những người không bao giờ bị trầm cảm nhưng tâm trạng cũng có những thay đổi theo chu kỳ do bị ảnh hưởng bởi những thay đổi trong chu kỳ ngủ (quá nhiều hay quá ít), nhịp sinh học, và môi trường có các yếu tố gây stress.

Hưng cảm thay đổi theo cường độ từ nhẹ (hypomania) cho tới phát triển mạnh với các tính năng tâm thần, bao gồm ảo giác, hoang tưởng (vĩ nhân), đa nghi, hành vi căng trương lực, gây hấn, và lo lắng với những suy nghĩ hoặc mưu tính mà có thể dẫn đến tự bỏ bê. Các công cụ được tiêu chuẩn hóa như Altman Self-Rating Mania Scale (ASRM) và Young Mania Rating Scale (YMRS) có thể được sử dụng để đo mức độ nghiêm trọng của hưng cảm. Bởi vì hưng cảm và hưng cảm nhẹ cũng liên đới với sự sáng tạo và tài năng nghệ thuật, cho nên nó không phải là trường hợp lưỡng cực hưng phấn rõ ràng để phải cần hoặc muốn được trợ giúp y tế, tùy theo người bệnh có thể tự chủ được hay không. Người bị hưng cảm thường có thể bị nhầm lẫn là do ma túy hoặc các chất khác làm thay đổi tâm trí.

Chú thích

Đọc thêm
 Expert Opin Pharmacother. 2001 December;2(12):1963–73.
 Schizoaffective Disorder. 2007 September Mayo Clinic. Truy cập October 1, 2007.
 Schizoaffective Disorder . 2004 May. All Psych Online: Virtual Psychology Classroom. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2007.
 Psychotic Disorders . 2004 May. All Psych Online: Virtual Psychology Classroom. Truy cập ngày 2 tháng 10 năm 2007.
 Increased concentrations and lateral asymmetry of amygdala dopamine in schizophrenia. 1983 October Nature. Retrieved ngày 2 tháng 10 năm 2007.
 Risperidone therapy in treatment refractory acute bipolar and schizoaffective mania. 1996 January Psychopharmacology Bulletin. Retrieved ngày 2 tháng 10 năm 2007.

Liên kết ngoài

Bipolar Mania Symptoms
Depression and Bipolar Support Alliance
Manic Episode Symptoms

Cảm xúc
Rối loạn lưỡng cực
Chẩn đoán tâm thần


title: From the Very Start

text:
"From the Very Start" là ca khúc được trình bày bởi nữ ca sĩ Việt Nam Vũ Hà Anh, được phát hành làm đĩa đơn thứ hai sau thành công của "Model (Take My Picture)". Sau đĩa đơn đầu tay với phong cách dance sôi động, "From the Very Start" có giai điệu pop-ballad pha R&B nhẹ nhàng, lãng mạn về tình yêu. Đây cũng là sáng tác đầu tay của cô viết cùng nhạc sĩ Antoneus Maximus. Bài hát được phát hành trên mạng vào giữa tháng 2 năm 2012 nhân dịp lễ tình nhân Valentine. Video âm nhạc đã giới thiệu một hình ảnh khác của Hà Anh dịu dàng, nữ tính hơn nhưng không kém phần gợi cảm. Cô cũng tổ chức hai buổi ký tặng đĩa cho fan và một mini show thứ 2 mang tên From the Very Start tại Hà Nội để quảng bá cho đĩa đơn này.

Thông tin bài hát
Tháng 12 năm 2011, Hà Anh thông báo sẽ phát hành một album acoustic cũng với Hồ Trung Dũng dành cho các đôi lứa yêu nhau vào ngày Valentine nhưng vì phải mua bản quyền và xin giấy phép các ca khúc nước ngoài nên bị chậm tiến độ. Thay vào đó, Hà Anh phát hành đĩa đơn "From the Very Start" để đáp ứng sự mong đợi của người hâm mộ. Ngày 16 tháng 2, bản audio đã được master của "From the Very Start" được đăng lên facebook và blog cá nhân của cô. Ngoài ra bài hát còn có phiên bản tiếng Việt và acoustic đều được tung lên mạng.

"From the Very Start" do Antoneus Maximus và Hà Anh đồng sáng tác, đây cũng là sáng tác đầu tay của cô. Phần beat nhạc được sáng tác Jimmy Hoàng Gia và nhạc sĩ Ngọc Châu đảm nhận phần hòa âm phối khí. Hà Anh kể trong một lần ở trên máy bay đi làm việc, cô đã viết một bài thơ kể về mối tình đã qua của mình. Sau đó khi ở phòng thu cùng với Antoneus, cô vô tình nghe được một beat nhạc và nhớ đến bài thơ đó, và "From the Very Start" ra đời với sự giúp đỡ của Antoneus chỉ trong 40 phút. Bài hát là một ca khúc trữ tình nhạc R&B hiện đại, tiết tấu chậm, nhấn mạnh vào giai điệu và giọng hát của Hà Anh. Ca khúc mở đầu bằng giọng nói tiếng Pháp của Henri Hubert, tiếp nối là tiếng piano chậm rãi cho đến khi giọng Hà Anh cất lên trên nền beat đậm chất hip-hop/R&B và cuối cùng kết thúc cũng bằng tiếng đàn piano. Lời bài hát được viết bằng tiếng Anh dựa trên bài thơ tình mà cô viết, mà theo lời Hà Anh thì cô đã khóc khi viết nó. Cô đã chia sẻ: "Tôi không thể uốn lượn trong câu chữ khi hát, bởi tình cảm của tôi mộc mạc như vậy, tôi cũng chẳng muốn nó yểu điệu, cũng chẳng tranh giành… Chỉ là cảm xúc của tôi thôi mà… hiểu nó, yêu nó, bạn sẽ đồng cảm với nó."

Video âm nhạc

Video "From the Very Start" được thực hiện bởi đạo diễn Việt Max, khởi quay vào ngày 14 tháng 1 và kết thức trong 3 ngày. Nhóm 84 Production tiếp tục công việc sản xuất cho video, địa điểm quay tại khu biệt thự Anna Mandara tại Đà Lạt và trang phục do Kelly Bùi thiết kế. Cuối tháng 1, những hình ảnh hậu trường, Hà Anh tình tứ bên một người mẫu nam được công bố trên facebook và các trang báo mạng. Ngày 12/2, video hậu trường hậu trường "From the Very Start" ra mắt khán giả và một tuần sau video chính thức được tung lên mạng.

Video bắt đầu là cảnh Hà Anh đang ngồi trên ghế sofa đọc bức thư để lại của người yêu, cùng lúc đó là bạn trai (Matthew Morris đóng) xách va li bước ra khỏi nhà. Cô nhìn vào chiếc đồng hồ quả quýt đang cầm trên tay và nhớ lại những khoảnh khắc tình tứ của hai người như cùng đọc sách, đi dạo, uống rượu, hôn nhau,... trong đó có cảnh quay khá nóng bỏng khi Hà Anh đang để lưng trần cho Matthew vẽ tranh. Những hình ảnh lãng mạn kết thúc là cảnh Matthew đi ra từ một chuyến tàu hỏa và Hà Anh đang đọc sách ở gần đó. Rút điện thoại từ trong túi quần nên anh vô ý làm rơi chiếc đồng hồ quả quýt ở đầu video, Hà Anh chạy ra nhặt và đưa nó cho Matthew. Hai người cười với nhau rồi đi về hai hướng nhưng vẫn ngoái lại nhìn, ám chỉ sự bắt đầu của tình yêu từ nhưng phút giây đầu tiên (from the very start).
Đạo diễn: Việt Max
Sản xuất: Vũ Hà Anh, Việt Max, Thành Đào
Diễn viên: Matthew James Morris
Thiết kế thời trang: Tú Nguyễn, Kelly Bùi
Đạo diễn hình ảnh: Sum Trần, Max Murta
Chỉnh sửa: STU
Trợ lý sản xuất: Hoàng Tùng, Boogie, Ali Đoàn
Công ty sản xuất: 84 Production

Quảng bá
Tối ngày 16 tháng 3, đêm nhạc với chủ đề From the Very Start được tổ chức tại sân khấu của phòng trà WE cũng là sự kiện buổi ra mắt bài hát mới của Hà Anh, ngoài ra cô còn song ca 2 bài cùng Hồ Trung Dũng. Ngày 30/3 và 5/4, Hà Anh tổ chức 2 buổi ký tặng "From the Very Start" nhân ngày DVD được ra mắt tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, ngoài người hâm mộ còn có các khách mời như Kelly Bùi, Antoneus Maximus, Matthew Morris, Hà Okio, Kathy Nguyễn,... Bên cạnh việc giao lưu với khán giả, cô còn biểu diễn các bài hát "Model (Take My Picture)", "From the Very Start", "Right Here Waiting for You",... theo phong cách acoustic.

Đêm ngày 6 tháng 4, minishow thứ hai của Hà Anh mang tên From the Very Start diễn ra tại Taboo Lounge Bar, Tây Hồ, đây cũng là lần đầu cô ra mắt khán giả Hà Nội với vai trò ca sĩ. Cùng 2 người bạn diễn quen thuộc Hồ Trung Dũng và Antoneus Maximus, Hà Anh biểu diễn các ca khúc cover nổi tiếng như "I Don't Wanna Miss a Thing", "Saving All My Love for You", "All That Jazz", "I Still Believe",... và kết thúc đêm diễn bằng "From the Very Start" hát cùng với khán giả. Minishow được khen ngợi kết hợp đa dạng về phong cách nhạc từ pop, R&B, dance đến blues, jazz nhưng trang phục biểu diễn của Hà Anh để lộ quá nhiều "da thịt".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 From the Very Start trên YouTube
 Hậu trường của From the Very Start trên YouTube

Bài hát năm 2012
Đĩa đơn năm 2012
Bài hát tiếng Việt


title: Julio Ricardo Cruz

text:
Julio Ricardo Cruz (sinh ngày 10 tháng 10 năm 1974) là một cầu thủ bóng đá người Argentina hiện đã giải nghệ. Anh có biệt danh là El Jardinero.

Sự nghiệp

Banfield
Julio Cruz gia nhập đội bóng quê nhà ở Argentina là Banfield năm 1993.

River Plate
Năm 1996, anh chuyển sang chơi cho câu lạc bộ River Plate vào năm 1996 sau khi gắn bó hơn 3 năm với Banfield.

Feyenoord
Năm 1997,anh chuyển sang châu Âu, gia nhập câu lạc bộ Feyenoord Rotterdam, nơi đây anh bắt đầu phát triển sự nghiệp rồi đến năm 2000 anh được chuyển đến chơi cho câu lạc bộ của Ý là Bologna.

Bologna
Tại Bologna, dưới sự dẫn dắt của Francesco Guidolin, Cruz trở thành một tiền đạo chủ chốt duy nhất của đội bóng. Dù hiệu số ghi bàn ít nhưng Cruz đã giúp Bologna giữ được vị trí thứ 7 trên bảng xếp hạng tại giải đấu Serie A mùa giải 2001-02.

Inter Milan
Năm 2003, Cruz rời Bologna chuyển đến gia nhập câu lạc bộ Inter Milan

Anh ghi bàn thắng đầu tiên của mình cho Inter trong chiến thắng 3-0 trước Arsenal F.C. tại Highbury Stadium ngày 17 Tháng 9 năm 2003 ở giải đấu Champions League. Trong một trận đấu với F.C. Porto ngày 01 tháng 11 năm 2005, anh ghi hai bàn trong ba mươi phút sau khi được thay ra bởi tiền đạo Adriano, tỉ số chung cuộc là 2-1. Tại Inter, sự nghiệp của anh ngày càng thăng tiến và trở thành một tiền đạo rất nguy hiểm với những kĩ năng tuyệt vời, ngoài ra anh còn có khả năng đá Penalty, sút phạt tốt.

Lazio
Ngày 31 Tháng 7 năm 2009, Cruz rời Inter Milan và ký hợp đồng với Lazio trên một hợp đồng hai năm, vào năm 2010 Cruz bị chấn thương nặng và anh quyết từ giã sự nghiệp bóng đá. Lazio là câu lạc bộ cuối cùng anh chơi.

Sự nghiệp Quốc tế
Cruz thi đấu cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina 22 trận và ghi được 3 bàn. Anh cũng tham gia World Cup 2006 trong trận đấu với Hà Lan và Đức. Anh ghi được bàn thắng đầu tiên trên chấm Penalty trong trận đấu Argentina thua Đức với tỉ số 4-2 tại chấm phạt đền.

Thống kê sự nghiệp câu lạc bộ

Thống kê sự nghiệp quốc tế

|-
|1997||5||0
|-
|1998||0||0
|-
|1999||2||1
|-
|2000||1||0
|-
|2001||4||0
|-
|2002||1||1
|-
|2003||0||0
|-
|2004||0||0
|-
|2005||2||1
|-
|2006||2||0
|-
|2007||0||0
|-
|2008||5||0
|-
!Tổng cộng||22||3
|}

River Plate
Primera: 2
 1996, 1997

Feyenoord
Eredivisie: 1
 1999
Johan Cruijff-schaal: 1
 1999

Inter Milan
Serie A: 4
 2005-06, 2006-07, 2007-08, 2008-09
Coppa Italia: 2
 2005, 2006
Supercoppa Italiana: 3
 2005, 2006, 2008

Lazio
Supercoppa Italiana: 1
 2009

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thống kê tại Guardian Stats Centre

Sinh năm 1974
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Argentina
Người Argentina gốc Tây Ban Nha
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Banfield
Cầu thủ bóng đá River Plate
Cầu thủ bóng đá Feyenoord Rotterdam
Cầu thủ bóng đá Bologna F.C. 1909
Cầu thủ bóng đá Inter Milan
Cầu thủ bóng đá Eredivisie
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Argentina
Cầu thủ Cúp bóng đá Nam Mỹ 1997
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ bóng đá nam Argentina ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Hà Lan
Vận động viên Argentina ở Hà Lan
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Vận động viên Argentina ở Ý
Người tỉnh Santiago del Estero
Cầu thủ Giải bóng đá vô địch quốc gia Argentina
Cầu thủ bóng đá S.S. Lazio
Công dân Tây Ban Nha nhập tịch


title: Hòa Thành, Đông Hòa

text:
Hòa Thành là một xã thuộc thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hòa Thành nằm ở phía tây bắc thị xã Đông Hòa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Tuy Hòa
Phía tây giáp huyện Tây Hòa
Phía nam giáp xã Hòa Tân Đông
Phía bắc giáp huyện Phú Hòa.

Xã Hòa Thành có diện tích 15,96 km², dân số năm 1999 là 15.346 người, mật độ dân số đạt 962 người/km².

Hành chính
Xã Hòa Thành được chia thành 6 thôn: Lộc Đông, Phú Lễ, Phước Bình Bắc, Phước Bình Nam, Phước Lộc 1, Phước Lộc 2

Lịch sử
Trước đây, Hòa Thành là một xã thuộc huyện Tuy Hòa.

Ngày 16 tháng 5 năm 2005, huyện Tuy Hòa chia tách thành hai huyện Đông Hòa và Tây Hòa. Xã Hòa Thành thuộc huyện Đông Hòa.

Ngày 1 tháng 6 năm 2020, thành lập thị xã Đông Hòa trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của huyện Đông Hòa. Xã Hòa Thành thuộc thị xã Đông Hòa như hiện nay.

Chú thích

Xem thêm


title: Cao Xá, Lâm Thao

text:
Cao Xá là một xã thuộc huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Địa lý
Xã nằm trong vùng đồng bằng ven sông Hồng, thuộc vùng trọng điểm lúa của huyện Lâm Thao, có vị trí địa lý:
Phía đông thành phố Hà Nội
Phía tây giáp xã Vĩnh Lại và xã Sơn Vi
Phía bắc giáp thành phố Việt Trì.

Diện tích tự nhiên toàn xã là 1.035,037 hecta. Trong đó có 692,8 hecta đất ở, 54,42 hecta đất chưa sử dụng. Số dân toàn xã là 9.845 người tính tới năm 2015. Sản xuất nông nghiệp là nguồn sống chủ yếu, ngoài ra một số làng nghề thủ công như làm gạch ngói ở Hợp tác xã Cao Xá, làm Tương ở thôn Dục Mỹ.

Lịch sử

Thời kỳ phong kiến
Từ giữa thời Bắc thuộc lần 2, Tổng Cao Xá đã có người sinh sống ở các làng Sơn Vi, Cẩm Đội, Thụy Vân, Mạc Cả, Phù Phong. Thời 12 sứ quân, thủ lĩnh Nguyễn Khoan từ Yên Lạc, Vĩnh Phúc đến nơi này chiếm giữ, lập thêm các làng Tề Lễ, Dục Mỹ và Vĩnh Mỗ để hình thành đất Cao Xá đến ngày nay.

Thời Đinh, Tiền Lê, Tổng Cao Xá là phụ cận Thành Phong Châu. Thời Lý, Trần Tổng Cao Xá thuộc Lộ Tam Giang (Lộ: tương đương cấp tỉnh). Thời Lê - Mạc - Lê Trung Hưng, Lê - Trịnh, Tổng Cao Xá thuộc Trấn Sơn Tây. Triều Nguyễn phân chia cấp tỉnh, tổng Cao Xá thuộc huyện Sơn Vi, Phủ Lâm Thao, Tỉnh Sơn Tây. Tổng Cao Xá gồm có 8 làng: Cao Xá, Dục Mỹ, Sơn Vi, Tề Lễ, Thụy Vân, Cẩm Đội, Phù Phong, Vĩnh Mộ.

Thời kỳ thuộc Pháp
Năm 1903, thực dân Pháp thành lập tỉnh Phú Thọ thì tổng Cao Xá trực thuộc Huyện Hạc Trì tỉnh Phú Thọ. Năm 1927, tổng Cao Xá giảm bớt một làng Sơn Vi, trả về Lâm Thao. Năm 1929, tổng Cao Xá chuyển làng Cẩm Đội và làng Thụy Vân sang tổng Minh Nông (thuộc huyện Phù Ninh, phủ Vĩnh Tường).

Thời kỳ Sau Cách mạng tháng 8/1945
Sau Cách mạng tháng 8 năm 1945, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa xóa bỏ cấp tổng, mở rộng phạm vi cấp xã, xã mới Hùng Thao được thành lập trên cơ sở tổng Cao Xá với 5 thôn làng cũ là Dục Mỹ, Cao Xá, Phù Phong, Tề Lễ, Vĩnh Mộ.

Năm 1962, huyện Hạc Trì giải thể, tháng 6-1962 thành lập thành phố Việt Trì, xã Hùng Thao trở về thuộc huyện Lâm Thao.

Cuối năm 1964, thi hành quyết định 292-NV của Bộ Nội vụ về việc đổi tên một số xã của tỉnh Phú Thọ, xã Hùng Thao được đổi tên thành xã Cao Xá.

Năm 1948 Giặc pháp về phá hoại các thôn làng của xã Hùng Thao, nhân dân Hùng Thao đã lập Làng Cao Xá trở thành Làng Kháng chiến, Ngai thần của các đình của các xóm được đem lên làng Cao Xá để chạy giặc. Đình chùa và nhà dân ở các thôn làng ngoại trừ làng kháng chiến của xã Hùng Thao đều bị đốt phá. Riêng thôn Tề Lễ vì có nhà thờ Kitô nên đốt tới nhà thờ thì giặc pháp thôi không đốt nữa. Ba gia đình góc sau nhà thờ không bị đốt là nhà ông Tô Tiến Phương, nhà ông Tô Tiến Bích và nhà ông Chu Văn Thành. Tới năm 1991, các Ngai thần của các đình chuyển về từ đình Cao Xá, Một số đình chùa bị thực dân pháp đốt sau không khôi phục lại nữa bao gồm đình Dương Khê, Đình Nam Nhạc, Đình Tề Lễ.

Địa giới hành chính thời kỳ đổi mới

Sau này chia các thôn làng trong xã thành 23 khu hành chính khác nhau, trong đó từ địa giới đất đai của các làng cũ chia thành các khu hành chính mới.
Làng Dục Mỹ chia ra thành các khu hành chính: Xóm Trong, Xóm Giữa, Đầu Thành.
Làng Cao Xá chia ra thành các khu hành chính: Đông Thịnh, An Thái, An Thịnh, Trung Cường, Hậu Cường, Tân Lĩnh, Đông Lĩnh, Sơn Lĩnh.
Làng Phù Phong chia ra thành các khu hành chính: Kiến Thiết, Phong Vân A, Phong Vân B.
Làng Tề Lễ chia ra thành các khu hành chính: Tề Lễ, một phần Nam Nhạc, một phần Nguyễn Xá A, Hạ Thôn, Thị Tứ.
Làng Vĩnh Mộ được chia ra thành các khu hành chính: Một phần cũ xóm Nam nhạc, Nguyễn Xá A, toàn bộ Nguyễn Xá B, Dương Khê Đông, Dương Khê Tây, Thanh Hà.

Công trình tín ngưỡng
Tại Cao Xá, trong những năm 1965 - 1975, các nhà khảo cổ học đã phát hiện và khai quật ở bốn địa điểm nhiều công cụ sản xuất bằng đá thuộc nền văn hóa Sơn Vi cách đây hơn 1 vạn năm. Nằm trong vùng đất được coi là chiếc nôi của dân tộc Việt Nam do các Vua Hùng dựng nên, nhân dân Cao Xá cùng với cộng đồng dân tộc đấu tranh anh dũng với thiên nhiên, chống giặc ngoại xâm, lao động cần cù, sáng tạo, xây dựng quê hương. Đề thờ Quốc Công Lân Hổ và Đình, Chùa Cao Xá là những công trình văn hóa được nhà nước CHXHCN Việt Nam xếp hạng di tích lịch sử do địa phương quản lý, là niềm tự hào của người dân Cao Xá.

Các thôn trong xã đều thao đạo Phật, riêng thônTề Lễ và các thôn thuộc Cao Lĩnh (Đông Lĩnh, Sơn Lĩnh, Tân Lĩnh) có gần 100 hộ dân theo đạo Thiên Chúa.

Công trình tôn giáo, tín ngưỡng

Công trình tín ngưỡng phong kiến
Tổng Cao xá có 5 ngôi Đình lớn và 2 ngôi Đình nhỏ được các chính thể Phong kiến Việt Nam công nhận.

Đình Sơn Vi, Đình Dục Mỹ, Đình Tề Lễ, Đình Cao Xá, Đình Cẩm đội. Đình nhỏ là đình Thụy Vân và Phù Phong.

Đình Cao Xá thờ Vọng Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn và Quốc công Lân Hổ với hai vị công chúa thời Hùng Vương thứ 18 là Tiên Dung và Ngọc Hoa. Đình Dục Mỹ thờ Thành hoàng làng và thờ Vọng Quốc công Lân Hổ.

Năm 1927, Sơn Vi trả về Lâm Thao, Đình Sơn Vi thuộc Sơn Vi

Năm 1929, Cẩm Đội, Thụy Vân sang tổng Minh Nông, Đình Cẩm Đội không còn thuộc Tổng Cao Xá

Năm 1930, đình Tề Lễ bị phá dỡ cùng với chùa Tề để dựng nhà nhà đạo Thiên Chúa

Năm 1948, giặc Pháp đốt Đình Phù Phong, sau này không khôi phục nữa.

Trước năm 1954 còn có Đình Vĩnh Mộ và Đình Làng Giang. Thời HTX đã phá bỏ hai ngôi đình nay. Hiện nay Đình Vĩnh Mộ đã được khôi phục lại, nằm kế bên Chùa Diên Phúc.

Công trình văn hoá hiện nay
Đình Dục Mỹ, Chùa Vinh Quang, Lăng Lân Hổ; Đình Cao Xá, Chùa Sơn Lôi; Đình, Chùa Hạ Thôn; Nhà thờ Tề Lễ; Nhà thờ Cao Lĩnh; Đình Vĩnh Mộ, Chùa Diên Phúc; Đình Vàng, Miếu Thanh Hà, Chùa Bảo Cát, Miếu Phù Phong

Hạ Thôn thường gọi Cao Xá hạ thờ Hai vị công chúa con của Hùng Vương thứ 18 là Tiên Dung và Ngọc Hoa. Hai bà lúc đầu được thờ vọng ở Đình Cao Xá, sau này tách làng tách xóm nên Cao Xá Hạ xây đình mới để Phụng thờ riêng.

Miếu Thanh Hà: Dân gian kể lại có vị quan bị oan sai lẽ phải chết nhưng trốn thoát ra dân gian rồi trộm cắp của dân sống qua ngày. Đến xứ này bị dân đánh chết. Mãi sau này được đồng liêu triều đình minh oan tìm ra nơi táng thân. Dân xứ này từ mộ cũ dựng thành miếu thờ phụng đều đặn những mong hồn thác oan phù hộ cho dân xứ này.
Dân gian Việt Nam làng nào cũng có đìng làng là nơi họp làng, là công trình văn hoá đại diện cho một làng quê. Ngoài các công trình văn hóa hiện nay còn một số đình chùa khác không thuộc 5 đình lớn của 5 Làng từng tồn tại trong Lịch sử xã Cao Xá nhưng không còn tồn tại đến ngày nay như Đình Nam Nhạc, Đình Làng Giang, Đình Phù Phong,.... và đất thiêng đều đã cắt cho dân làng cất nhà để ở.

Làng văn hóa
Chiểu theo các thôn làng cũ của tổng Cao Xá trước đây, các làng văn hóa mới của Xã Cao Xá ngày nay gồm

Làng văn hóa Dục Mỹ gồm các khu hành chính: Đầu Thành, Xóm Giữa, Xóm Trong.
Làng văn hóa Cao Xá gồm các khu hành chính: An Thịnh, An Thái, Trung Cường, Hậu Cường, Đông Thịnh.
Làng văn hóa Cao Lĩnh gồm các khu hành chính: Tân Lĩnh, Đông Lĩnh, Sơn Lĩnh.
Làng văn Hóa Vĩnh Tề (Trên cơ sở hai làng Vĩnh Mộ, Tề Lễ) gồm bảy khu hành chính: Tề Lễ, Nguyễn Xá A, Nguyễn Xá B, Nam Nhạc, Thanh Hà, Dương Khê Đông, Dương Khê Tây.
Làng văn hóa Phù Phong gồm ba khu hành chính: Kiến Thiết, Phong Vân A, Phong Vân B.
Làng văn hoá Hạ Trang gồm hai khu hành chính Hạ thôn, Thị Tứ.

Thông tin thêm
Xã Cao Xá từng hứng trọn trận lụt lịch sử năm 1971.

Làng Vĩnh Mộ ngày xưa có một cây gạo cổ thụ ở ao đình làng Vĩnh Mộ và Vĩnh Mộ có cống 4 cửa chảy ra Sông Hồng, Cầu Sắt.

Nguồn gốc tên gọi của Làng Tề Lễ là lấy theo tên quan được triều đình nhà Đinh phong cho vị tướng ở làng này, cụ ở chức Tề Lễ Đường Thượng Quan, hằng năm rước kiệu tháng 3 đều xướng lên có hai hàng lễ. Vật phẩm tế là xôi nếp đồ từ lúa nếp cấy rẽ ở dệ Đồng Tề và gà luộc chín, gà khi mổ phải không được xước da thịt nào cả. Có Đám rước kiệu đi quanh làng. Đất của Làng Tề Lễ cũng rất lạ, lối vào làng có ba cái cầu, một cầu tre và hai cầu bện đất với đá, mưa đất trôi sụt dân lại nhồi cọc gỗ giữ cầu, cả làng như một cù lao bãi nổi vì con ngòi Tùng chạy vòng quanh, trong ngòi làm đất ở, ngoài ngòi đất trồng cấy.

Một bài báo do nhà Báo Đặng Thiện viết năm 1989, các cụ có tuổi trong làng Tề Lễ kể thì từ Thời vua Đinh dẹp 12 đường loạn mà giữ nước thì vị tướng là Hoàng Định đã bỏ tối theo sáng, rời đất Phong Châu của sứ quân Kiều Công Hãn mà tìm về Hoa Lư cùng Nguyễn Bặc theo chân mệnh Thiên Tử. Sau khi dẹp xong 12 sứ quân, triều Đinh khai quốc Đại Cồ Việt thì cụ Nguyễn Bặc nhận phong Định Quốc Công rồi làm tể tướng triều đình từ năm 968-979 còn cụ Hoàng Định thì từ chức về làm dân thường. Vua Đinh Tiên Hoàng không nỡ xa nên sau này có mời cụ về làm quan rồi sai cả Tể tướng Nguyễn Bặc mời mà cụ không về triều đình, cảm đức Trương Lương, Phạm Lãi  nên vua phong cho cụ là Tề Lễ Đường Thượng Quan, lọng, võng về theo và phong đất ở ngay trước thành cũ của Kiều Công Hãn là đất mà cụ đã chọn từ khi theo Tiên Hoàng đánh đông dẹp bắc.

Tề Lễ Đường Thượng Quan là chức quan được phong cho cụ Hoàng Định sau khi cụ từ bỏ làm quan mưu (quân sư)cho Kiều Công Hãn cát cứ Thành Phong Châu mà đi theo (Phò tá) Đinh Tiên Hoàng. Cụ Định có công rất lớn trong việc Đinh Tiên Hoàng thu phục đánh bại các sứ quân trong thời kỳ loạn 12 sứ quân, nguyên quán nghe dân đồn kể ở đất Hưng Hóa nhưng chưa hay hư thực. Khi nghỉ quân ở Ngòi Tùng, Cụ bảo Đất này tốt, dân sống hậu nên tỏ ý khi đất nước thanh bình sẽ tới ở, cũng vì lẽ đó mà đất Mạc Cả đổi thành Tề Lễ theo tên chức quan của cụ, cũng là đất được triều đình Phong thưởng. Đất làng Tề Lễ rộng vậy là do đất phong, chu vi cả đất thổ cư và đất Đồng Tề rộng bằng 1/3 tổng Cao Xá 8 làng gộp lại là vì lẽ ấy. Tề Lễ Đường Thượng Quan được nhân dân thờ trong đình Tề Lễ. Lịch sử các triều đại tuy ban cho nhiều sắc phong nhưng dân làng Tề cạy thế đất rộng, cây nhiều mà biếng học nên các văn tích dần dần mai một ít người biết đến, tuy Đình Tề Lễ có nhiều sắc phong nhưng đều không truyền ghi lại được, sau bị làng khác cướp đất không giữ được nên lại sẵn nết cũ bỏ đình bỏ chùa mà theo tây xây nhà đạo ki tô, may mà còn một số nhà không theo ki tô giáo phụng sự tổ tiên, giữ được cho danh tiếng người xưa khỏi hoạ mai một. Ngày giỗ của cụ Hoàng Định là Năm thứ 5 niên hiệu Thiên Phúc triều Tiền Lê, ngày 25 tháng 03 năm Giáp Thân 984. Nhắc lại là Tổng Cao Xá chỉ có duy nhất cụ Hoàng Định là người có công lao lớn với lịch sử buổi đầu độc lập sau thời kỳ nghìn năm giặc phương Bắc đô hộ và công lao được hết thảy triều đình phong kiến Việt Nam ghi nhân. Tương truyền Đất Đồng Tề trước thời Hậu Lê không phải nộp tô nhưng chỉ có mấy họ gốc từ khi lập Làng trong đất Làng Tề Lễ còn lại thì không được cho dân nơi khác tới ở để khỏi nhiễu đất miễn thuế quan. Nước mình có chiến tranh nhiều, họ Hoàng đơn truyền nhiều đời nên lâu dần họ cụ Hoàng Định không còn đinh nào nữa. Ân điển phong kiến đến triều Mạc là hết.

Làng Phù Phong (tên chữ: Phong - Gió, Phù - Nổi không phải là Phong - ghẻ lở) lở sông không ở được phải vào trong kè đê, Làng Tề nhường một nửa đồng Tề cho 3 khu gò, Gò Thượng,gò Hạ làm đất ở, Gò Thiện làm điền. Ngày nay Dân Phù Phong định cư tại gò Thượng gọi là Phung Thượng, Dân Phù Phong định cư tại gò Hạ gọi là Phung Hạ.

Xã Cao Xá đứng đầu bởi Đảng bộ xã Cao Xá và chính quyền địa phương trong nhiều năm liền luôn là ngọn cờ đầu của Huyện Lâm Thao.

Xã Cao Xá đã đạt danh hiệu "Xã đạt chuẩn Nông thôn mới" vào năm 2014. Đó là thành công nỗ lực rất lớn của Đảng bộ và nhân dân Cao Xá.

Chú thích

Quyền bài viết dựa trên sách vở lịch sử địa phương, không theo ý riêng của tác giả bài viết.


title: Giải văn học của Hội đồng Bắc Âu

text:
Giải văn học của Hội đồng Bắc Âu là một giải thưởng dành cho những tác phẩm văn học được viết bằng một trong các ngôn ngữ của các nước Bắc Âu, đạt được "các tiêu chuẩn văn học và nghệ thuật cao".

Giải này được Hội đồng Bắc Âu thành lập từ năm 1962, nhằm thúc đẩy sự quan tâm của quần chúng tới văn học của các nước láng giềng".

Giải được trao hàng năm cho tiểu thuyết, kịch, thơ, truyện ngắn, tiểu luận hoặc thể loại khác, được xuất bản lần đầu trong vòng 4 năm vừa qua. Khoản tiền thưởng của giải là 350.000 krone Đan Mạch (tương đương 47.000 euro) (năm 2008) và là một trong các giải văn học có uy tín nhất ở Bắc Âu.

Ban giám khảo gồm 10 người do Hội đồng Bắc Âu bổ nhiệm, trong đó mỗi nước Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy và Thụy Điển đều có 2 thành viên. Các thành viên trong Ban giám khảo thường là những chuyên gia trong lãnh vực văn học của nước mình cũng như của các nước láng giềng. Ngoài các thành viên thông thường, Hội đồng Bắc Âu sẽ bổ nhiệm thêm các thành viên khác vào Ban giám khảo, nếu có các tác phẩm của Åland, Quần đảo Faroe, Greenland hoặc khu vực nói tiếng Sami được đề cử.

Ban giám khảo năm 2011
Asger Schnack (Đan Mạch)
Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson (Iceland)
Boel Westin (Thụy Điển)
Pia Ingström (Phần Lan)
Erik Bjerck Hagen (Na Uy)
Eva Ström (Thụy Điển)
Helene Uri (Na Uy)
Lilian Munk Rösing (Đan Mạch)
Jón Yngvi Jóhannsson (Iceland)
Kristina Malmio (Phần Lan)

Các người đoạt giải

Dưới đây là danh sách những người đoạt giải văn học của Hội đồng Bắc Âu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website
 Full list of nominees

Giải thưởng văn học
Bắc Âu
Hội đồng Bắc Âu


title: Người Nigeria tại Việt Nam

text:
Người Nigeria tại Việt Nam chủ yếu là kiều dân Nigeria định cư ở Việt Nam vì mục đính kinh doanh hoặc kinh tế. Họ thuộc một làn sóng di cư mới của người Nigeria tới những điểm đến phi truyền thống như Ethiopia, Ghana, và Mozambique so với những điểm đến truyền thống như Anh, Mỹ hay Lybia. Sự di cư diễn ra được cho là do tình trạng kinh tế khó khăn ở đất nước của họ, bao gồm việc thiếu điện và xã hội bất ổn, điều đầu tiên thúc đẩy sự di cư.

Kinh doanh và việc làm

Nhiều người châu Phi, bao gồm người Nigeria, làm nhân viên bán hàng trong các cửa hàng thời trang tại quận Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh. Số khác được cho là đến Việt Nam bởi những hợp đồng hấp dẫn đến từ các câu lạc bộ bóng đá Việt Nam khoảng những năm 2006 và 2007, nhưng sau đó hợp đồng của họ hết hạn và họ bị thay thế bởi các cầu thủ đến từ Brasil. Tiền lương ở Việt Nam khá thấp, chỉ khoảng 200 đô la Mỹ một tháng cho những người tốt nghiệp cao đẳng, vì thế nhiều người nhập cư cảm thấy khó sống..

Mối quan hệ cộng đồng

Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến không mấy thân thiện đối với người nhập cư Nigeria. Tháng 2/2009, chính phủ Việt Nam, liên quan đến những động thái được cho là phản đối người nhập cư Nigeria, đã áp đặt một lệnh cấm hoàn toàn người Nigeria tới Việt Nam. Lệnh áp dụng cương quyết với cả nhân viên chính phủ và doanh nhân hợp pháp. Đỉnh điểm là vụ việc một công dân Nigeria giết đồng hương của anh ta ở tp.HCM. Các viên chức Việt Nam đã triệu tập đại sứ Nigeria đến để phản đối. Những người định cư nước ngoài sống lâu năm tại Thành phố Hồ Chí Minh nhắc đến mức độ ngày càng tăng sự thù địch với người nước ngoài so với trước đây vài năm, bị dấy lên bởi các phương tiện truyền thông về tội phạm Nigeria. Những người Nigeria nhập cư phản biện rằng nhiều tội phạm đến từ các quốc gia Tây Phi khác, nhưng người dân và các phương tiện truyền thông Việt Nam đều quy kết họ là người Nigeria.

Các tổ chức cộng đồng

Vào năm 2009, theo đề xuất của những viên chức Việt Nam chịu trách nhiệm về vấn đề nhập cư, những cư dân người Nigeria đã thành lập Hiệp hội người Nigeria ở Việt Nam để cải thiện hình ảnh của người Nigeria và đại diện cho những quyền lợi thực tế của thương nhân hợp pháp Nigeria.

Xem thêm
Người Triều Tiên tại Việt Nam

Chú thích

Liên kết ngoài
Nigerian Union in Vietnam

Người Nigeria
Các dân tộc Việt Nam


title: Giải vô địch bóng đá Angola

text:
Giải vô địch bóng đá Angola (còn được gọi là Girabola) là giải đấu cao nhất của các câu lạc bộ bóng đá Angola, và được tổ chức bởi Liên đoàn bóng đá Angola.

Đội vô địch và Á quân của giải sẽ giành quyền tham dự Giải vô địch các câu lạc bộ châu Phi.

Lịch sử
Girabola được thành lập vào năm 1979, bao gồm 24 đội bóng chia làm 4 bảng. Vào năm 1980, số lượng các câu lạc bộ tham dự bị cắt giảm và chỉ có 14 đội có thứ hạng cao nhất ở mùa giải trước được tham dự giải, phiên bản này của giải được kéo dài cho đến cuối mùa giải 1990. Năm 1991 và 1992, có thêm 2 câu lạc bộ được thi đấu tại Girabola, nhưng con số này giảm xuống còn 12 đội vào năm 1993 và 1994. Năm 1995, giải đấu một lần nữa tăng lên thành 14 đội tham dự, cùng với đó là mỗi trận thắng được tính là 3 điểm, thay vì 2 điểm như trước kia. Năm 2010, số câu lạc bộ một lần nữa mở rộng lên 16 đội.

Các câu lạc bộ Girabola mùa giải 2014
Địa điểm của mỗi câu lạc bộ được để trong ngoặc.
União Sport Clube do Uíge
Primeiro de Maio
ASA
S.L. Benfica (Lubango)
Benfica de Luanda
Bravos do Maquis
Desportivo da Huíla (Huíla)
C.D. Primeiro de Agosto
Interclube (Luanda)
Kabuscorp (Luanda)
Petro de Luanda (Luanda)
Progresso do Sambizanga (Luanda)
Recreativo Caala
Recreativo Libolo
Sagrada Esperanca
Sporting Clube Petróleos de Cabinda

Danh sách các đội vô địch
Danh sách các đội vô địch bao gồm cả thời kì Angola còn là thuộc địa của Bồ Đào Nha.

thời kì thuộc địa

1957: Ferroviário de Luanda
1958: không rõ
1959: Recreativo da Catumbela
1960-64: không rõ
1965: Atlético de Luanda

1966: Atlético de Luanda
1967: Atlético de Luanda
1968: Atlético de Luanda
1969: Independente Sport Clube
1970: Independente Sport Clube

1971: Independente Sport Clube
1972: Sport Nova Lisboa e Benfica
1973: Futebol Clube do Moxico (Luena)
1974: Ferroviário de Nova Lisboa
1975: không tổ chức

Sau khi độc lập

1979: Primeiro de Agosto
1980: Primeiro de Agosto
1981: Primeiro de Agosto
1982: Petro Luanda
1983: Primeiro de Maio
1984: Petro Luanda
1985: Primeiro de Maio
1986: Petro Luanda
1987: Petro Luanda
1988: Petro Luanda
1989: Petro Luanda

1990: Petro Luanda
1991: Primeiro de Agosto
1992: Primeiro de Agosto
1993: Petro Luanda
1994: Petro Luanda
1995: Petro Luanda
1996: Primeiro de Agosto
1997: Petro Luanda
1998: Primeiro de Agosto
1999: Primeiro de Agosto
2000: Petro Luanda

2001: Petro Luanda
2002: Aviação
2003: Aviação
2004: Aviação
2005: Sagrada Esperança
2006: Primeiro de Agosto
2007: GD Interclube
2008: Petro Luanda
2009: Petro Luanda
2010: GD Interclube
2011: CRD Libolo
2012: CRD Libolo
2013: Kabuscorp

Tổng số lần vô địch

Petro Luanda: 15 lần
Primeiro de Agosto: 9 lần
Aviação: 3 lần
Primeiro de Maio: 2 lần
GD Interclube: 2 lần
CRD Libolo: 2 lần
Sagrada Esperança: 1 lần
Kabuscorp:1 lần

Vua phá lưới

Chú thích

Liên kết ngoài
Girabola.com - Cập nhật bảng xếp hạng và tin tức
Giải đấu trên trang fifa.com
Portal Futebol: Girabola

Giải đấu bóng đá tại Angola
Bóng đá tại Angola


title: Phú Hòa (phường)

text:
Phú Hòa là một phường thuộc thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, Việt Nam.

Địa lý
Phường Phú Hòa có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Thuận An
Phía tây giáp các phường Phú Cường, Chánh Nghĩa và Phú Thọ
Phía nam giáp thành phố Thuận An và phường Phú Thọ
Phía bắc giáp phường Phú Lợi.

Phường Phú Hòa có diện tích 6,57 km², dân số năm 2021 là 43.807 người, mật độ dân số đạt 6.668 người/km².

Hành chính
Phường Phú Hòa được chia thành 9 khu phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Lịch sử
Sau năm 1975, Phú Hòa là một xã thuộc huyện Châu Thành cũ.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, huyện Châu Thành giải thể, xã Phú Hòa chuyển sang trực thuộc thị xã Thủ Dầu Một.

Ngày 28 tháng 5 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định 54-CP. Theo đó, thành lập phường Phú Hòa trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Phú Hòa.

Sau khi thành lập, phường Phú Hòa có 1.503 ha diện tích tự nhiên và 15.386 người.

Ngày 10 tháng 12 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 156/2003/NĐ-CP. Theo đó:
Điều chỉnh 24 ha diện tích tự nhiên và 1.211 người của phường Phú Thọ về phường Phú Hòa quản lý
Thành lập phường Phú Lợi trên cơ sở 735 ha diện tích tự nhiên và 13.927 người của phường Phú Hòa.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, phường Phú Hòa còn lại 569 ha diện tích tự nhiên và 12.774 người.

Xã hội
 Đài Phát thanh - Truyền hình Bình Dương
 Viễn thông Bình Dương
 Trường Đại học Thủ Dầu Một (tiền thân cao đẳng sư phạm Bình Dương)
 Tổng công ty đầu tư và phát triển Becamex IDC
 Khu dân cư Phú Hòa
 Chợ Phú Hòa (chợ đầu mối cung cấp rau, củ, quả)
 Chợ Bình Điềm

Chú thích

Tham khảo


title: Cúc (định hướng)

text:
Cúc (khuy) áo, quần hay nút áo.

Động vật
Tên gọi khác của các côn trùng thuộc họ Kiến sư tử.
Phân lớp Cúc đá Ammonoidea

Thực vật
Các thực vật có hoa thuộc nhánh Cúc.
 Bộ Asterales: bộ cúc
 Họ Asteraceae: họ cúc, họ hướng dương
 Chi Chrysanthemum: chi cúc
 Cúc vàng (Chrysanthemum indicum), một loài thực vật
 Chi Coreopsis: chi cúc duyên
 Chi Helichrysum: chi cúc bất tử
 Chi Stevia: chi cúc ngọt
 Chi Spilanthes: chi cúc áo, chi nút áo
 Chi Cosmos: chi cúc chuồn, chi sao nhái
 Chi Pluchea: chi cúc tần
 Chi Zinnia: chi cúc ngũ sắc
 Chi Tagetes: chi cúc vạn thọ

Xem thêm

Trang định hướng tên khoa học


title: Ka Lăng

text:
Ka Lăng là một xã thuộc huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Địa lý

Xã Ka Lăng có diện tích 140,57 km². Dân số xã năm 2015 là 2.406 người, mật độ dân số năm 2015 đạt 17 người/km² (2.406/140,57).

Lịch sử
Thời Pháp thuộc, những năm 1920-1930 của thế kỷ 20, địa bàn 2 xã Ka Lăng và Tá Bạ ngày nay (tức xã Ka Lăng trước năm 2011) là vùng đất đai mang tên xã Ka Lang của khu Mường Te châu Quỳnh Nhai tỉnh Lai Châu xứ Bắc Kỳ Liên bang Đông Dương thuộc Pháp. Khu Mường Te (Mường Tè) khi đó gồm 6 xãː Ka Lăng (Ka Lang), Mương Te,  Núi Ka (tức Moun Ka), Ko Ka (tức Koan La San), Nio Po (tức Núi Po hay Moun Po), Pa Thang.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Ka Lăng là một xã thuộc huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, rồi cùng huyện Mường Tè tỉnh Lai Châu thuộc khu Tự trị Thái Mèo (1955-1962) và Khu tự trị Tây Bắc (1962-1975) của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sau năm 1975, Ka Lăng là một xã của huyện Mường Tè tỉnh Lai Châu Việt Nam. Thời kỳ 1945-2011, địa bàn xã Ka Lăng gồm cả phần đất xã Tá Bạ ngày nay, và tiếp giáp với Trung Quốc ở cả hai phía tây và đông.

Ngày 14 tháng 10 năm 2011, phần nửa phía đông của xã Ka Lăng được tách ra để lập xã Tá Bạ. Thời điểm đó, xã Ka Lăng còn lại diện tích 140,57 km², dân số là 2.106 người, mật độ dân số đạt 15 người/km².

Chú thích

Xem thêm

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc


title: Ma Quai

text:
Ma Quai là một xã thuộc huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Xã Ma Quai có diện tích 55,30 km², dân số năm 2011 là 3.245 người, mật độ dân số đạt 59 người/km².

Chú thích


title: Nậm Cha

text:
Nậm Cha là một xã thuộc huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Xã Nậm Cha có diện tích 61,83 km², dân số năm 2011 là 3.219 người, mật độ dân số đạt 52 người/km².

Chú thích


title: Nậm Tăm

text:
Nậm Tăm là một xã thuộc huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Xã Nậm Tăm có diện tích 106,06 km², dân số năm 2011 là 3.428 người, mật độ dân số đạt 32 người/km².

Chú thích


title: Noong Hẻo

text:
Noong Hẻo là một xã thuộc huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Xã Noong Hẻo có diện tích 63,78 km², dân số năm 2011 là 6.011 người, mật độ dân số đạt 94 người/km².

Chú thích


title: Pu Sam Cáp

text:
Pu Sam Cáp là một xã thuộc huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Xã Pu Sam Cáp có diện tích 46,88 km², dân số năm 2011 là 1.213 người, mật độ dân số đạt 26 người/km².

Chú thích


title: Mường Mít

text:
Mường Mít là một xã thuộc huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Mường Mít giáp giới (tính từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) với thị trấn Than Uyên và các xã Mường Than, Mường Cang, Pha Mu (huyện Than Uyên), các xã Tà Mít và Pắc Ta (huyện Tân Uyên).

Lịch sử hành chính
Năm 2011, 1.512,5 ha diện tích tự nhiên của xã Pha Mu được chuyển về xã Mường Mít.

Chú thích


title: Tà Hừa

text:
Tà Hừa là xã thuộc huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Tà Hừa giáp giới (tính từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) với xã Mường Kim (huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu), xã Chiềng Khay (huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La), các xã Pha Mu và Mường Cang (huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu).

Lịch sử hành chính
Năm 2011, 2.050 ha diện tích tự nhiên của xã Pha Mu được chuyển về xã Tà Hừa đồng thời 2.343,75 ha diện tích tự nhiên và 626 người của xã Tà Hừa được chuyển về xã Pha Mu.

Chú thích


title: Pha Mu

text:
Pha Mu là xã thuộc huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Pha Mu giáp giới (tính từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) với các xã Mường Cang, Tà Hừa (huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu), xã Chiềng Khay (huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La), các xã Tà Mít và Mường Mít (huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu).

Lịch sử hành chính
Năm 2011, xã Pha Mu chuyển 1.512,5 ha diện tích tự nhiên về xã Mường Mít, 1.400 ha về xã Mường Cang, 2.050 ha về xã Tà Hừa đồng thời nhận 2.343,75 ha diện tích tự nhiên và 626 người của xã Tà Hừa.

Chú thích


title: Tìm kiếm tài năng: Vietnam's Got Talent (mùa 1)

text:
Tìm kiếm tài năng: Vietnam's Got Talent là một chương trình truyền hình thực tế, tại đó mọi người ở mọi lứa tuổi biểu diễn khả năng của mình về ca hát, múa, ảo thuật, bi-hài kịch, võ thuật, biểu diễn với những vũ khí/công cụ nguy hiểm và các thể loại khác để giành giải thưởng cao nhất là 400 triệu đồng.

Chương trình được phát sóng sau khi đã được mua bản quyền từ loạt chương trình Got Talent do Simon Cowell sáng lập tại Anh quốc. Các giám khảo của chương trình là nghệ sĩ Thành Lộc, Thúy Hạnh và nhạc sĩ Huy Tuấn. Vị trí thứ tư trên bàn giám khảo là dành cho một giám khảo khách mời.

Mùa thi đầu tiên của chương trình đã được khởi chiếu từ ngày 18 tháng 12 năm 2011 trên Đài Truyền hình Việt Nam cùng với MTV Việt Nam. Các tập của mùa thi thứ nhất được phát sóng vào lúc 21:00 (UTC+7) các ngày chủ nhật từ 18 tháng 12 năm 2011, và vào lúc 20:00 từ ngày 29 tháng 1 năm 2012 đến 6 tháng 5 năm 2012. Các vòng thi bán kết được truyền hình trực tiếp trên VTV3 và buổi công bố kết quả của đêm đó sẽ được phát sóng vào ngày thứ ba kế tiếp trên VTV2. Chương trình được sản xuất bởi Đài Truyền hình Việt Nam và BHD, và cũng được phát sóng trên MTV Việt Nam.

Quy trình
Sau vòng loại toàn quốc và vòng sơ loại, có tất cả 360 tiết mục được chọn ra bởi nhà sản xuất. Tại vòng loại sân khấu, 140 tiết mục sẽ được chọn ra bởi ba ý kiến "Đồng ý" của ba giám khảo. Từ vòng loại sân khấu, ba giám khảo hội ý và đưa ra 49 tiết mục hay nhất để đưa vào 7 vòng bán kết. Mỗi vòng bán kết sẽ chọn ra 2 tiết mục để đưa vào vòng chung kết, tổng cộng 14 tiết mục. Trong số đó, 4 tiết mục xuất sắc nhất sẽ đi tiếp vào Gala chung kết.

Vòng loại
Danh sách sau đây bao gồm những tỉnh, thành phố tổ chức tuyển loại toàn quốc. Sau khi vòng sơ loại đã kết thúc tại 8 tỉnh, thành phố lớn, nhà sản xuất tiếp tục mở rộng thời gian với vòng loại "Cơ hội vàng" cho các thí sinh tại những tỉnh, thành mà chương trình chưa đến trong vòng loại đầu.

Sau vòng loại toàn quốc, vòng loại sân khấu diễn ra với 140 tiết mục hay nhất.

Ứng viên vòng bán kết
Ngày 26 tháng 2, 49 tiết mục đi tiếp vào vòng bán kết đã được công bố, trong số tổng cộng 143 tiết mục được thể hiện tại vòng loại sân khấu.

Bán kết

Bán kết 1
Phát sóng: 4 tháng 3 năm 2012
Công bố kết quả: 6 tháng 3 năm 2012
Nghệ sĩ khách mời: Thu Minh

Bán kết 2
Phát sóng: 11 tháng 3 năm 2012
Công bố kết quả: 13 tháng 3 năm 2012
Nghệ sĩ khách mời: Anh Khang & Suboi

Bán kết 3
Phát sóng: 18 tháng 3 năm 2012
Công bố kết quả: 20 tháng 3 năm 2012
Nghệ sĩ khách mời: P.A.K Band

Bán kết 4
Phát sóng: 25 tháng 3 năm 2012
Công bố kết quả: 27 tháng 3 năm 2012
Nghệ sĩ khách mời: Hà Okio

Bán kết 5
Phát sóng: 1 tháng 4 năm 2012
Công bố kết quả: 3 tháng 4 năm 2012
Nghệ sĩ khách mời: Nhóm 365

Bán kết 6
Phát sóng: 8 tháng 4 năm 2012
Công bố kết quả: 10 tháng 4 năm 2012
Nghệ sĩ khách mời: Hiền Thục

Bán kết 7
Phát sóng: 15 tháng 4 năm 2012
Công bố kết quả: 17 tháng 4 năm 2012
Nghệ sĩ khách mời: Thanh Bùi

Chung kết

Chung kết 1
Phát sóng: 22 tháng 4 năm 2012
Công bố kết quả: Đêm Gala, 6 tháng 5 năm 2012

Chung kết 2
Phát sóng: 29 tháng 4 năm 2012
Công bố kết quả: Đêm Gala, 6 tháng 5 năm 2012

Gala Chung kết
Gala Chung kết diễn ra vào ngày 6 tháng 5 năm 2012 tại sân khấu Lan Anh, thành phố Hồ Chí Minh và đã được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV3.

Tạm dừng ghi hình, phát sóng
Theo kế hoạch ban đầu thì tập tiếp theo của chương trình được phát sóng vào ngày 22/1/2012. Tuy nhiên, do trùng với thời điểm hoà sóng VTV để phát sóng các chương trình đón giao thừa Nhâm Thìn, nên tập này đã bị hoãn lại 7 ngày (tức ngày 29/1/2012).

Tiền sử tham gia các cuộc thi khác của các thí sinh
 Vũ Song Vũ tham gia cuộc thi Giọng hát Việt nhí 2013 và lọt vào Top 9 hay top 3 đội HLV Thanh Bùi.
 Nguyễn Ngọc Gia Bảo tham gia cuộc thi Giọng hát Việt 2012 dừng chân vòng đối đầu đội HLV Thu Minh.
 Nguyễn Hoàng Anh tham gia cuộc thi Giọng hát Việt nhí 2014 đạt vị trí Á quân đội HLV Hồ Hoài Anh & Lưu Hương Giang.
 Nguyễn Lê Nguyên tham gia cuộc thi Giọng hát Việt nhí 2013 và lọt vào Top 15 hay top 5 đội HLV Hiền Thục.
 Trần Thái Sơn từng lọt Top 24 cuộc thi Vietnam Idol 2010.
 Nguyễn Xuân Lân tham gia cuộc thi Giọng hát Việt 2013 dừng chân vòng đo ván đội HLV Hồng Nhung. Tham gia cuộc thi Tôi là người chiến thắng 2014 nhưng sớm bị loại, tham gia Bài hát hay nhất đội HLV Lê Minh Sơn, dừng chân vòng tranh đấu.
 Nguyễn Thị Thanh Trúc từng là quán quân Đồ Rê Mí 2010.
 Song Linh tham gia cuộc thi Thử thách cùng Bước nhảy 2015 (Song Linh lọt top 18, Gia Linh lọt top 10).
 Nguyễn Trường Giang tham gia cuộc thi Thử thách cùng Bước nhảy 2012 & Got to Dance - Vũ điệu đam mê 2013.
 Dương Mạnh Hòa tham gia cuộc thi Thử thách cùng Bước nhảy 2012.
 Nguyễn Đăng Quân tham gia cuộc thi Thử thách cùng bước nhảy 2016 và là quán quân của mùa đó.
 Nguyễn Đặng Đăng Khoa tham gia cuộc thi Bước nhảy hoàn vũ nhí 2014 lọt vào top 12 hay top 4 đội HLV Ốc Thanh Vân & Quang Đăng.
 Y Kroc tham gia cuộc thi Giọng hát Việt 2013 dừng chân vòng đối đầu đội HLV Hồng Nhung.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Danh sách các chương trình phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam

 Trang Facebook của chương trình Tìm kiếm Tài năng Việt Nam

Vietnam's Got Talent
Truyền hình Việt Nam năm 2011
Truyền hình Việt Nam năm 2012
Loạt chương trình Got Talent


title: Đức Mẹ hiện ra

text:
Đức Mẹ hiện ra là từ để chỉ những sự kiện mà Đức Mẹ Maria được tin là đã xuất hiện tại một địa điểm nào đó, được Giáo hội Công giáo Rôma công nhận công khai sau khi đã điều tra, nghiên cứu kỹ càng; hoặc không đưa ra bình luận gì về phản đối hay công nhận. Các cuộc hiện ra này được đặt theo tên địa phương phát xuất sự kiện và hầu như tất cả những nơi này đều trở thành trung tâm hành hương lớn của người Công giáo.

Đặc điểm
Thuật ngữ "Đức Mẹ hiện ra" được sử dụng trong các hiện tượng khác nhau xảy ra liên quan đến sự xuất hiện của Maria. Đa phần, các cuộc hiện ra của Đức Mẹ chỉ có một vài người chứng kiến, nhưng trường hợp tại Zeitoun và Assiut có tới hàng ngàn người tuyên bố đã nhìn thấy Đức Mẹ trong một khoảng thời gian.

Trong một số cuộc hiện ra, ví dụ như Đức Mẹ Lộ Đức hoặc Đức Mẹ Fatima, người chứng kiến (thị nhân) đã báo cáo lại toàn bộ sự kiện với tư cách là người hiện diện tại hiện trường. Ban đầu, thị nhân - là các trẻ em - không nói rằng họ đã thấy Đức Mẹ Maria, nhưng nhìn thấy một "phụ nữ" thường xuyên (nhưng không phải mọi lúc) mặc áo trắng và được nói chuyện với người phụ nữ này. Trong những trường hợp này, thị nhân báo cáo những trải nghiệm về sự tương tác giữa họ với hình ảnh và lời nói của một người phụ nữ xuất hiện tại khu vực có cuộc hiện ra. Vì thế, các cuộc hiện ra kiểu này thường kèm theo một "thông điệp", hoặc "sứ điệp". Ngoài ra, một số cuộc hiện ra chỉ mang hình ảnh chứ không có lời nói, hoặc không có sự tương tác trò chuyện với thị nhân.

Sự tiếp xúc vật lý (như nắm tay, ôm, xoa đầu...) hầu như không có trong các cuộc hiện ra của Đức Mẹ, khác với một vài trường hợp về sự tương tác với Chúa Giêsu. Trường hợp hiếm hoi trong một cuộc hiện ra của Đức Mẹ là có một hiện tượng vật lý khó hiểu xảy ra, nổi tiếng nhất là hình ảnh của Đức Mẹ Guadalupe được in một cách kỳ diệu trên chiếc áo khoác của Thánh Juan Diego.

Các cuộc hiện ra được Tòa Thánh công nhận

Đức Mẹ Guadalupe (México)

Cuộc hiện ra của Đức Mẹ tại Guadalupe năm 1531 với sự chứng kiến của Thánh Juan Diego. Ông nói rằng mình đã được thị kiến Trinh Nữ Maria lúc rạng đông. Trong cuộc hiện ra đó, Đức Mẹ đã chỉ dẫn cho ông xây dựng một tu viện trên đồi Tepeyac ở México. Ông được tường thuật lại thì tổng giám mục địa phương khi ấy là Juan Zumarraga đòi phải có bằng chứng về điều này. Juan Diego đem một bó hoa hồng Castilian được Đức Mẹ xếp trong khăn choàng của ông đến gặp tổng giám mục. Tổng giám mục và mọi người có mặt đều sửng sốt trước những đóa hồng thơm ngát khi Juan Diego mở khăn choàng ra và có hình vẽ một người phụ nữ với nước da hơi sẫm được in trên khăn. Trong những năm qua, Đức Mẹ Guadalupe đã trở thành một biểu tượng của đức tin Công giáo ở Mexico và cộng đồng người Mexico.

Đức Mẹ Laus (Saint-Étienne-le-Laus, Pháp)

Những cuộc hiện ra của Đức Mẹ tại Laus từ năm 1664 đến 1718 ở Saint-Étienne-le-Laus, Pháp với sự chứng kiến của Benoite Rencurel - một mục đồng nhỏ tuổi. Cuộc hiện ra đã được công nhận ở cấp giáo phận vào ngày 18 tháng 9 năm 1665 và được Tòa Thánh công nhận vào ngày 5 tháng 5 năm 2008. Đây là sự kiện Đức Mẹ hiện ra đầu tiên được Tòa Thánh công nhận trong thế kỷ 21. Hiện nay, khu vực xảy ra hiện tượng đã đón nhận hơn 120.000 khách hành hương mỗi năm.

Đức Mẹ Mề Đay Huyền Nhiệm (Paris, Pháp)

Đức Mẹ Mề Đay Huyền Nhiệm được cho là đã hiện ra với Thánh Catherine Laboure vào năm 1830 tại tu viện Rue du Bac, Paris. Bà kể rằng trong một đêm ở tại nhà nguyện, Maria hiện ra với bà và hướng dẫn bà làm chiếc mề đay (medal) huyền nhiệm. Đức Mẹ nói thêm rằng: "Tất cả những ai mang tấm mề đay này sẽ nhận được những ân sủng tuyệt vời". Mất đến hai năm để điều tra, linh mục có thẩm quyền cuối cùng đã thông tin cho vị tổng giám mục địa phương. Cuối cùng, tấm mề đay đã được gọi tên chính thức là Mề Đay Huyền Nhiệm. Mặt trước của mề đay là hình ảnh mô tả Đức Mẹ khi hiện ra với Catherine Laboure; mặt sau là một biểu tượng gồm chữ cái M và một cây thập giá đan xen vào nhau. Biểu tượng này cũng được Giáo hoàng Gioan Phaolô II cách điệu thành huy hiệu giáo hoàng của ông: một cây thánh giá đơn giản với một M nằm dưới, bên phải, có nghĩa là Maria đứng dưới chân cây thập giá khi Chúa Giêsu bị đóng đinh.

Đức Mẹ La Salette (La Salette, Pháp)

Những cuộc hiện ra của Đức Mẹ tại La Salette, Pháp vào năm 1846 với sự chứng kiến của hai mục đồng là Mélanie Calvat và Maximin Giraud mà kết quả là có rất nhiều phép lạ chữa lành bệnh được báo cáo. Giáo hội Công giáo Rôma đã điều tra các trường hợp đó, và về cơ bản thì họ tuyên bố là đáng tin cậy. Tuy nhiên, vẫn còn có một số tranh cãi về những cuộc hiện ra này.

Đức Mẹ Lộ Đức (gần thị trấn Lộ Đức, Pháp)

Năm 1858, Bernadette Soubirous là một cô gái chăn cừu 14 tuổi, sống gần thị trấn Lộ Đức (Lourdes), Pháp. Một ngày nọ, cô đã báo cáo rằng mình đã có một thị kiến với một người phụ nữ xinh đẹp, mà trong những thị kiến về sau người phụ nữ này tự xưng với Bernadette mình là "Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội". Tổng cộng, Bernadette có 18 lần thị kiến. Đức Mẹ cầm một tràng chuỗi Mân Côi và dẫn Bernadette đến một nơi có dòng nước ngầm vọt lên cho cô uống (về sau nguồn nước này đã được ghi nhận là chữa được mọi bệnh tật). Đức Mẹ cũng yêu cầu các linh mục địa phương xây dựng một nhà nguyện tại khu vực này và dẫn rước thánh về đó. Cuối cùng, một số nhà nguyện và nhà thờ được xây dựng tại Lộ Đức và trở thành địa điểm hành hương lớn của Giáo hội Công giáo Rôma.

Đức Mẹ Knock

Các cuộc hiện ra của Đức Mẹ không có tuyên bố của Tòa Thánh

Đức Mẹ La Vang (Quảng Trị, Việt Nam)

Trong thời kì đạo Công giáo bị bắt bớ ở Việt Nam dưới triều đại Cảnh Thịnh hoàng đế vào năm 1798, một số tín hữu đã phải tìm nơi trú ẩn. Họ lên vùng rừng núi La Vang để trú ẩn. Nơi rừng thiêng nước độc, hoàn cảnh ngặt nghèo, thiếu ăn, bệnh tật, sợ hãi quan quân, sợ thú dữ, các tín hữu chỉ biết một lòng tin cậy phó thác vào Thiên Chúa và Đức Mẹ. Họ thường tụ tập nhau dưới gốc cây đa cổ thụ, cùng nhau cầu nguyện, an ủi và giúp đỡ nhau.

Một hôm đang khi cùng nhau lần chuỗi Mân Côi kính Đức Mẹ, bỗng họ nhìn thấy Maria, tay bồng Chúa Hài Đồng Giêsu, có hai thiên thần cầm đèn chầu hai bên. Mẹ bày tỏ lòng nhân từ, âu yếm, và an ủi giáo dân vui lòng chịu khó. Mẹ dạy hái một loại lá cây có sẵn chung quanh đó (lá vằng), đem nấu nước uống sẽ lành các chứng bệnh. Mẹ lại ban lời hứa: "Mẹ đã nhận lời các con kêu xin. Từ nay về sau, hễ ai chạy đến cầu khẩn Mẹ tại chốn này, Mẹ sẽ nhận lời ban ơn theo ý nguyện".

Đức Mẹ Trà Kiệu (Quảng Nam, Việt Nam)

Ngày 1/9/1885, lính Văn Thân kéo đến vây làng Trà Kiệu định tàn sát người Công Giáo vì cho là các tín hữu đã tiếp tay với Pháp xâm chiếm Việt Nam. Phía Văn Thân mạnh hơn nhiều với 4000 quân lính được trang bị vũ khí đầy đủ và súng thần công. Trong khi họ đạo chỉ có 400 thanh niên vũ khí thô sơ xông ra chiến đấu với khẩu hiệu ‘Giêsu-Maria-Giuse’, còn người già và trẻ em tập trung dưới chân tượng Đức Mẹ cầu nguyện. Phía Văn Thân tập trung hỏa lực bắn phá Thánh đường nhưng không thể nào trúng và chính viên chỉ huy thú nhận rằng đã nhìn thấy:

‘Nhiều em nhỏ áo đỏ áo trắng, tay cầm gươm từ trên không bay xuống hỗ trợ giáo dân do một Bà rất xinh đẹp đứng trên nóc nhà thờ chỉ huy’. Nên sau 20 ngày đêm chiến đấu lính Văn Thân phải tháo chạy và giáo dân chiếm lại đồi Bửu Châu nơi Văn Thân đặt bộ chỉ huy.

Năm 1898 giáo dân xây ngôi Thánh đường trên đồi Bửu Châu dâng kính Đức Mẹ mang tước hiệu Đức Bà Phù Hộ Các Giáo Hữu. Ngày 31/5/71 Đức Giám Mục Phêrô Maria Phạm Ngọc Chi đã chọn Trà Kiệu làm Trung Tâm Thánh Mẫu của Giáo Phận Đà Nẵng và 3 năm một lần Đại hội hành hương được tổ chức. Năm 2013 Đại Hội long trọng diễn ra trong 3 ngày 29,30, 31/5 Mừng kính 128 năm Mẹ hiện ra và kỷ niệm 50 năm thành lập Giáo Phận.

Tham khảo

H
Đ
Đ
Đức Mẹ hiện ra
Hiện tượng huyền bí
Phép lạ
Thuật ngữ Kitô giáo
Thánh Mẫu học Công giáo


title: Tân Hưng, Lạng Giang

text:
Tân Hưng là một xã nằm ở phía đông của huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

Địa lý
Trung tâm xã Tân Hưng cách thị trấn Vôi khoảng 5 km. Giáp với các xã Hương Sơn, Bảo Sơn, Xương Lâm, Yên Mỹ.

Xã có địa hình mang đặc trưng của vùng núi trung du, gồm các đồi núi thấp xen kẽ với đồng bằng.

Kinh tế
Kinh tế chính của vùng là nông, lâm nghiệp.

Giao thông
Xã Tân Hưng có đường tỉnh lộ 295 chạy qua.

Tham khảo


title: Lản Nhì Thàng

text:
Lản Nhì Thàng là một xã thuộc huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Địa lý
Phía đông giáp các xã Thèn Sin, huyện Tam Đường và xã Sùng Phài, thành phố Lai Châu; Tây giáp các xã Ma Quai và Phìn Hồ, huyện Sìn Hồ; Nam giáp xã Sùng Phài, thành phố Lai Châu; Bắc giáp xã Mường So, huyện Phong Thổ.

Lịch sử
Tháng 1 năm 2002, xã Lản Nhì Thàng chuyển từ huyện Phong Thổ về huyện Tam Đường mới thành lập.

Tháng 12 năm 2006, xã Lản Nhì Thàng lại được chuyển từ huyện Tam Đường về huyện Phong Thổ (mới).

Chú thích


title: Ivanhoe

text:
Ivanhoe (phát âm tiếng Việt như là Ai-van-hô) là một cuốn tiểu thuyết hư cấu lịch sử của nhà văn Walter Scott xuất bản vào năm 1820, truyện kể về một hiệp sĩ thời Trung Cổ của nước Anh.

Nội dung
Ivanhoe là tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Scott. Tác giả đã dựa vào một bi kịch cũ, ít giá trị, là Runnamede của Logan nhưng thay đổi hẳn cốt truyện và lồng vào một chủ đề mới. Câu chuyện xảy ra vào khoảng thế kỉ XII, dưới triều vua Richard đệ nhất, tóm tắt như sau: Cedric là một hào trưởng, dòng dõi quý tộc Saxon nước Anh, ông rất căm thù quân xâm lược Norman, và mưu đồ khôi phục đất nước. Ông có người con trai là Ivanhoe theo Richard đệ nhất dự cuộc Thập Tự Chinh thứ ba tại Palestine.

Tuy vua Richard thuộc dòng dõi Norman nhưng là người công bằng yêu nước. Từ Palestine, Richard và Ivanhoe bí mật về nước, cải trang dự hội võ, đánh thắng bọn hiệp sĩ, tay chân của Hoàng tử John - em Richard đang cầm quyền nhiếp chính nhưng phản bội anh và thông đồng với ngoại quốc hại Richard, mưu việc chiếm ngôi. Ivanhoe bị thương nặng, được Rebecca, một thiếu nữ Do Thái xinh đẹp, con một người Do Thái giàu có là Isaac cứu chữa. Sau đó tay chân của John bắt cóc Cedric, Isaac và Rebecca để cưỡng bức nàng và bắt cả bọn nộp tiền chuộc. Ivanhoe và người yêu là Rowenna cũng bị bắt. Tất cả bị giam vào một lâu đài kiên cố, tay chân của Hoàng tử John.

Ở ngoài, Richard cùng bọn lục lâm người Saxon, vì lòng yêu nước và yêu chuộng công lí, tổ chức công phá lâu đài đề giải phóng họ. Nhưng Rebecca bị một tên hiệp sĩ Norman là de Bois-Guilbert phá vòng vây mang nhốt tại một tu viện. Việc tiết lộ, tên giáo trưởng buộc tội nàng có tà thuật mê hoặc giáo sĩ, định bắt thiêu sống trên giàn lửa. Mặc dù đang ốm, Ivanhoe vẫn hi sinh thân mình để chiến đấu cứu Rebecca. De Bois-Guilbert chết một cách kì lạ, Rebecca thoát nạn và bè đảng phản quốc của John bị tiêu diệt.

Tham khảo

Văn học kị sĩ
Tiểu thuyết năm 1820
Tiểu thuyết thế kỷ 19
Tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh được chuyển thể thành phim
Tiểu thuyết được chuyển thể thành opera


title: Burn It Down (bài hát của Linkin Park)

text:
"Burn It Down" là một bài hát của ban nhạc rock người Mỹ Linkin Park. Bài hát đã được phát sóng trên các đài phát thanh, cũng như phát hành bản tải xuống kỹ thuật số, vào ngày 16 tháng 4 năm 2012, dưới dạng là đĩa đơn chính và ca khúc thứ 3 trong album phòng thu thứ 5 của họ, Living Things. Bài hát được sáng tác bởi ban nhạc và được sản xuất bởi ca sĩ Mike Shinoda và Rick Rubin, người đã từng đồng sản xuất các album phòng thu của ban nhạc là Minutes to Midnight (2007) và A Thousand Suns (2010). Một MV cho ca khúc này đã ra đời và được đạo diễn bởi tay đẩy đĩa của Linkin Park là Joe Hahn. Tính đến ngày 4 tháng 8 năm 2017, "Burn It Down" đã bán được hơn 2 triệu bản tại Hoa Kỳ, trở thành đĩa đơn thứ 8 của họ được chứng nhận 2 lần bạch kim bởi RIAA.

Hoàn cảnh

Tựa gốc bài hát là "Buried at Sea" và được thu âm vào tháng 2 năm 2012, theo nhiều cảnh của LPTV (cảnh hậu trường) được phát hành vào tháng 4 và tháng 5 năm 2012. Ca sĩ chính Chester Bennington đã nói về bài hát trong một cuộc phỏng vấn với MTV, rằng điều làm cho bài hát trở nên thú vị là "nguồn năng lượng thực sự dồi dào và những giai điệu electro thực sự mạnh mẽ cùng những phần hook đã tạo nên sự khác biệt cho bài hát này, đó là lý do tại sao chúng tôi chọn nó làm đĩa đơn đầu tiên của mình."  Mike Shinoda, rapper và nhà sản xuất của ban nhạc, cho rằng ý nghĩa của bài hát có thể rộng mở với nhiều cách hiểu, ví dụ như "những việc con người ta hay làm trong văn hóa đại chúng, ở đó ta có thể tôn sùng ai đó trở thành nhân vật vĩ đại kế tiếp rồi sau đó ta lại chỉ muốn hủy hoại họ, và chúng ta đã từng trải qua điều đó, vì vậy tôi nghĩ rằng có rất nhiều năng lượng cá nhân được dùng để kết nối câu chuyện đó."  Trong một cuộc phỏng vấn với The Huffington Post, Shinoda nói rõ rằng lời giải thích của anh về "Burn It Down" là dựa trên kinh nghiệm cá nhân của ban nhạc.

Phát hành và quảng bá
Vào ngày 28 tháng 3 năm 2012, Shinoda xác nhận rằng đĩa đơn đầu tiên cho Living Things sẽ là "Burn It Down". Vào ngày 5 tháng 4 năm 2012, ban nhạc đã phát hành một loạt các câu đố tại trang web chính thức của ban nhạc để mở khóa các đoạn trích nhỏ thuộc bài hát. Câu đố cuối cùng được hoàn thành vào ngày 11 tháng 4 năm 2012, tiết lộ ảnh bìa. Một trò chơi khác đã được phát hành, trong đó các đoạn trích của bài hát đã được công bố. Bản nghe trước 30 giây của bài hát đã được phát hành bởi đài phát thanh SONiC 102.9. Bài hát đã được công bố trên nhiều đài phát thanh nhạc rock hiện đại. Ban nhạc đã hợp tác với đội Lotus F1 để tạo ra một ứng dụng iPad đua xe âm nhạc mang tên Linkin Park GP, trong đó người chơi lái một chiếc Lotus E20 và tương tác với môi trường để tạo ra một bản phối lại của "Burn It Down". Linkin Park GP được phát hành vào ngày 24 tháng 5 năm 2012. Vào ngày 4 tháng 9 năm 2012, "Burn It Down", cùng với "Breaking the Habit", "Shadow of the Day" và "New Divide", được phát hành trong "Linkin Park Pack 02", một gói nội dung có thể tải xuống cho trò chơi điện tử nhịp điệu âm nhạc, Rock Band 3.

Giới phê bình đón nhận
"Burn It Down" nhìn chung nhận được đánh giá tích cực từ nhiều nhà phê bình chuyên nghiệp. Những lời khen ngợi dành cho giọng hát của Bennington, trong khi những lời chỉ trích lại nhắm vào ca từ của bài hát. Nick Catucci từ Rolling Stone đã miêu tả những khổ hát của Bennington là "đẹp nhất từ trước đến nay" của ông, và kết luận rằng bài hát "cho phép người nghe chỉ cần nhún nhảy suốt đêm". Anh tin rằng bài hát là một trong những đĩa đơn hay nhất của ban nhạc. Rick Florino từ Artistdirect ca ngợi "Burn It Down" là "một trong những bài hát bùng cháy nhất năm 2012," đánh giá bài hát với 5 sao hoàn hảo. Anne Erickson từ Loudwire ca ngợi giọng hát của Bennington và Shinoda, nhận xét rằng bài hát "được đóng gói bằng những nhịp điệu, đoạn riff và rap nhẹ nhàng, đặt trong một bầu không khí nhạc electronic rộng lớn."  AOL Radio đã liệt kê "Burn It Down" là bài hát rock hay nhất và bài hát alternative hay thứ 2 của năm 2012, định nghĩa "Burn It Down" là "ví dụ hoàn hảo về cách Linkin Park đã có thể duy trì sự hợp thời và trở thành một trong những ban nhạc rock nổi tiếng nhất ngày nay."

Andrew Unterberger từ Popdust cảm thấy trái chiều với bài hát, khen ngợi giọng hát của Bennington, trong khi chỉ trích đoạn rap của Shinoda và lời bài hát. Tim Grierson từ About.com cho rằng bài hát "mê hoặc đôi tai... nhưng các câu từ gần như không có vẻ quyến rũ."  Genevieve Koski và Steven Hyden từ The AV Club đều có thái độ tiêu cực đối với "Burn It Down", trong đó Koski nói rằng bài hát "khuếch đại sự tầm thường của nó với việc tự quan trọng bản thân" và "dường như đang cạnh tranh cho một giải thưởng lời bài hát mơ hồ nhất."  Jeff Sorensen, viết cho tờ The Huffington Post, cho rằng nội dung câu từ của bài hát "giống như họ đang lật từ điển và đưa những đoạn guitar riff buồn tẻ vào đó".

Video âm nhạc
Video âm nhạc được đạo diễn bởi Joe Hahn, tay đẩy đĩa của ban nhạc. Quá trình quay video bắt đầu vào ngày 28 tháng 3 năm 2012.  Warner Bros. Records đã thông báo rằng một video có lời cũng sẽ ra mắt vào ngày 15 tháng 4. Nó đã được phát hành trên YouTube. Bennington đã mô tả bối cảnh của video âm nhạc là một "pod điện tử, có đầy đủ dây và cáp", cũng như nói rằng video có nhiều hiệu ứng hình ảnh. Bennington cũng đề cập sự giống nhau của video với các buổi biểu diễn trực tiếp của họ, nói rằng "chúng tôi thực sự đang cố gắng truyền tải lại những yếu tố khi trình diễn trực tiếp nhiều nhất có thể."  Bennington cho rằng Hahn đã thúc đẩy nhóm thực hiện video - "Và, vì bất cứ lý do gì, tôi thường bị tệ nhất. Tôi gần như chết đuối, tôi đã bị ném tất cả thứ bột này vào mặt... Tôi đã đổ mồ hôi như điên. Nó rất dữ dội."  "Burn It Down" đã được sử dụng trong đoạn giới thiệu quảng cáo cho NBA Playoffs 2012 trên TNT, bao gồm các bản xem trước của video âm nhạc. Video âm nhạc ra mắt vào ngày 24 tháng 5 năm 2012 trên MTV. Video âm nhạc đã được đề cử cho Giải Video âm nhạc MTV 2012 ở hai hạng mục Video nhạc rock xuất sắc nhất và Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất. Video đạt vị trí thứ 5 trong top 50 video hàng đầu của VH1 Ấn Độ năm 2012. Video của "Burn It Down" cũng được Fuse xếp hạng 11 trong số 40 Video âm nhạc hàng đầu của năm 2012.

Tính đến tháng 2 năm 2021, bài hát đã có 300 triệu lượt xem trên YouTube.

Đón nhận
Video âm nhạc của "Burn It Down" đã nhận được sự tán thưởng của giới phê bình. Perri Tomkiewicz từ Billboard ca ngợi video âm nhạc của "Burn It Down" là "đơn giản nhưng nổi bật... [nó] thể hiện những nhạc tố electronic mới của nhóm mà không từ bỏ cội nguồn nhạc rock nổi loạn và lâu đời của họ."  Mark Graham từ VH1 đã so sánh video này với video âm nhạc trước đó của ban nhạc cho bài "Waiting for the End", cũng như "sự kết hợp không thể phủ nhận giữa hữu cơ và máy móc hiện diện trong bối cảnh mà ban nhạc biểu diễn" như của bộ phim Alien. James Montgomery từ MTV nhận thấy rằng ban nhạc đã "bị thúc đẩy đến giới hạn tuyệt đối... đến mức, khi ban nhạc bùng cháy vào lúc kết thúc, bạn không thể không tự hỏi liệu họ có phải đã tự phát cháy hay không."  Marc Hogan từ Spin cho rằng video "là một buổi trình diễn trực tiếp đầy cảm xúc kèm theo hiệu ứng hình ảnh rực lửa."  Chad Childers từ Loudwire mô tả video là "một phần trình diễn không theo tiêu chuẩn, với các thành viên ban nhạc trong một căn phòng ngột ngạt dường như tràn ngập ánh sáng và năng lượng."  David Greenwald từ MTV cũng lặp lại những nhận xét tương tự, gọi đây là "sản phẩm công nghiệp, đen tối hơn, với các hiệu ứng đặc biệt đậm chất khoa học viễn tưởng và dùng bảng màu toàn màu đen giống như của phim Matrix."

Doanh số thương mại
"Burn It Down" ra mắt ở vị trí thứ 30 trên US Billboard Hot 100, đạt được 115.000 lượt tải xuống trong tuần đầu tiên. Bài hát rơi xuống vị trí thứ 62 vào tuần sau trên US Billboard Hot 100. Nó ở trên bảng xếp hạng trong 23 tuần. Bài hát đã ra mắt ở vị trí thứ 11 trên bảng xếp hạng US Billboard Hot Digital Songs trong tuần đầu tiên, và ra mắt ở vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng Rock Songs. Bài hát đạt vị trí số 1 trên bảng xếp hạng "Alternative Songs" của Mỹ cũng như trên bảng xếp hạng các bài hát rock của Mỹ và bảng xếp hạng các bài hát rock chính thống của Mỹ, để trở thành bài hát thứ 2 của họ sau "New Divide" làm được như vậy. Bài hát đã đạt mốc bán hàng triệu bản tại Mỹ vào tháng 12 năm 2012, và tính đến tháng 6 năm 2014, nó đã bán được 1.297.000 bản tại Mỹ.

Tại Ba Lan, "Burn It Down" cũng đạt vị trí số 1 và ở Đức, nó đạt vị trí thứ 2, trở thành bài hát thành công nhất của họ tại các quốc gia này. Đây cũng là đĩa đơn đầu tiên của họ lọt vào bảng xếp hạng tại Pháp kể từ khi "Shadow of the Day" đạt vị trí thứ 20.

Danh sách ca khúc

Xếp hạng và chứng nhận

Bảng xếp hạng tuần

Bảng xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

!scope="col" colspan="3"| Streaming
|-

Tham khảo

Bài hát năm 2012
Đĩa đơn quán quân tại Ba Lan
Đĩa đơn của Warner Bros. Records
Bài hát sáng tác bởi Mike Shinoda
Bài hát sản xuất bởi Rick Rubin
Đĩa đơn năm 2012
Bài hát của Linkin Park
Sử dụng Certification Table Entry cho United States
Sử dụng Certification Table Entry cho United Kingdom
Bài hát electronic rock


title: Trương Xuân Hoa

text:
Trương Xuân Hoa (chữ Hán: 張春華; 189 - 247) là nguyên phối thê tử của Tư Mã Ý, là quyền thần nổi tiếng Tào Ngụy thời Tam quốc trong lịch sử Trung Quốc. Bà là mẹ của 3 người con trai và một con gái, trong đó có hai người con nổi tiếng và tài năng nhất là Tư Mã Sư và Tư Mã Chiêu. Cháu nội bà là Tấn Vũ Đế Tư Mã Viêm, con trai Tư Mã Chiêu, người lập nên triều đại nhà Tấn.

Bà nổi tiếng nhờ sự khôn ngoan và khả năng chính trị, cũng như sự tàn nhẫn khi cần thiết. Bà chưa bao giờ làm Hoàng hậu khi còn sống. Sau khi cháu trai nội của bà là Tấn Vũ Đế lên ngôi đã truy phong bà là Tuyên Mục hoàng hậu (宣穆皇后).

Cuộc đời
Trương Xuân Hoa là con gái của Trương Uông (張汪), mẹ là họ Sơn, cô của Sơn Đào, một trong Trúc lâm thất hiền.

Tư Mã Ý ban đầu từ chối phục vụ Tào Tháo, nói dối rằng ông bị ốm để ở nhà. Một ngày, khi Tư Mã Ý đang hong khô cuốn sách của ông dưới mặt trời, bất ngờ đã có một trận mưa như trút. Tư Mã Ý ngay lập tức lao ra ngoài để lấy cuốn sách của ông, và đã bị nhìn thấy bởi người giúp việc. Người giúp việc biết rằng Tư Mã Ý đã khỏi bệnh từ lâu và nói lại với Trương Xuân Hoa. Trương Xuân Hoa lo lắng rằng nếu người giúp việc tiết lộ tin tức ra ngoài, cả nhà sẽ gặp nguy, vì vậy bà đã sát hại người giúp việc để bịt miệng. Bà tự chuẩn bị bữa ăn cho gia đình kể từ đó, và Tư Mã Ý đã rất ấn tượng vì điều này.

Vào những năm cuối đời, Tư Mã Ý sủng ái Bách phu nhân - người sinh ra con út của Tư Mã Ý là Tư Mã Luân. Bách phu nhân nhan sắc tươi đẹp, rất được lòng Tư Mã Ý khiến ông sủng ái và thờ ơ với Trương Xuân Hoa. Một lần, Tư mã Ý ốm nặng, Trương Xuân Hoa đến thăm thì Tư mã Ý nói: "Lão bà bà, trông bà thật gớm ghiếc! Sao còn đến thăm ta làm gì?!". Trương Xuân Hoa tức giận và muốn tuyệt thực, làm cả hai người con là Tư Mã Sư và Tư Mã Chiêu cũng thương mẹ mà làm theo. Tư Mã Ý mới hốt hoảng giảng hòa với bà, nhưng nói với người khác rằng: "Ta chẳng quan tâm lão bà già kia chết hay không, ta chỉ lo hai đứa con trai có chuyện gì thì khốn!".

Năm 247, phu nhân Trương Xuân Hoa qua đời ở tuổi 59. Tư Mã Ý giả vờ đau buồn sâu sắc vì cái chết của bà và thỉnh cầu sự cho phép của Tào Phương để ông từ quan, với lý do rằng ông quá đau buồn sau cái chết của vợ. Tư Mã Ý ở nhà 2 năm, cho đến khi ông bất ngờ tước quyền nhiếp chính của Tào Sảng trong một cuộc đảo chính.

Hậu duệ
 Tư Mã Sư, tự Tử Nguyên.
 Tư Mã Chiêu, tự Tử Thượng.
 Tư Mã Cán, tự Tử Lương.
 Nam Dương công chúa, không rõ tên thật.

Tham khảo
 Tấn thư - Liệt truyện

Chú thích

Sinh năm 189
Mất năm 247
Người Tào Ngụy
Nữ giới Tam Quốc


title: Trúc lâm thất hiền

text:
Trúc lâm thất hiền (chữ Hán: 竹林七賢) là tên dân gian gọi nhóm bảy học giả, nhà văn và nhạc sĩ theo trường phái Đạo giáo sống trong rừng trúc đầu thời nhà Tấn.

Vào thời nhà Tư mã thành lập Tây Tấn, chủ trương chuộng Nho giáo, 7 vị học giả này cảm thấy mình không phù hợp bèn bỏ đi lên rừng trúc sống ẩn dật, tiêu dao tự tại, đàn hát uống rượu vui vẻ. Chủ trương của họ tuy không phải là giống nhau hoàn toàn, nhưng đều có xu hướng chung là chỉ trích phê bình những điểm gian trá và hèn hạ của thói quan liêu trong triều đình Tây Tấn. Nơi tụ họp của họ được cho là ở Sơn Dương, Tiêu Tác, tỉnh Hà Nam ngày nay.

Danh sách Thất hiền
 Nguyễn Tịch (阮籍; 210-263), tự Tự Tông (嗣宗), người Trần Lưu (nay là Khai Phong, Hà Nam), từng làm chức Bộ binh giáo úy, nên còn gọi là Nguyễn bộ binh (阮步兵).
 Kê Khang (嵇康; 223-263), tự Thúc Dạ (叔夜), người quận Tiếu (nay là Tuy Khê, An Huy), từng làm quan chức Trung tán đại phu, nên còn gọi là Kê trung tán (嵇中散).
 Lưu Linh (刘伶; 221-300), tự Bá Luân (伯伦), người Phái quốc (nay là huyện Túc, An Huy).
 Sơn Đào (山涛; 205-283), tự Cự Nguyên (巨源), người huyện Hoài, quận Hà Nội (nay là Vũ Trắc, Hà Nam).
 Hướng Tú (向秀), tự Tử Kỳ (子期), người huyện Hoài, quận Hà Nội, cùng quê với Sơn Đào.
 Vương Nhung (王戎; 234-305), tự Tuấn Trùng (濬沖), tiểu tự A Nhung (阿戎), người Lâm Nghi, Lang Tà (nay là Lâm Nghi, Sơn Đông), Tây Tấn đại thần, làm quan tới Tư đồ, phong An Phong hầu (安豐侯), nên còn gọi Vương An Phong (王安豐).
 Nguyễn Hàm (阮咸), tự Trọng Dung (仲容), người Trần Lưu, cháu của Nguyễn Tịch, làm quan tới chức Thái thú Thủy Bình, nên còn gọi là Nguyễn Thủy Bình (阮始平). Ông là người phát minh ra đàn nguyễn, tổ tiên của đàn nguyệt.

Tham khảo

Homosexuality and Civilization by Louis Crompton
Chinese Civilization and Bureaucracy by Etienne Balazs
A New Chinese Tomb Discovery: The Earliest Representation of a Famous Literary Theme in Artibus Asiae, 1961 - Alexander Coburn Soper
Neo-Taoism and the 'Seven Sages of the Bamboo Grove' in Chinese Painting in Artibus Asiae, 1974 - Ellen Johnston Laing

Đạo giáo
Văn hóa Trung Hoa


title: C-pop

text:
C-pop, viết tắt của cụm từ Chinese pop (; Hán-Việt: Trung văn lưu hành âm nhạc) hay còn gọi là nhạc pop Hoa ngữ, nhạc pop tiếng Hoa hay nhạc pop tiếng Trung, là một nền âm nhạc hiện đại của Trung Quốc (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa), Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc) cũng như Hồng Kông xuất hiện vào thập niên 1920, đôi khi C-pop cũng được nói một cách khó hiểu, bởi vì từ "C-pop" cũng được sử dụng ở cả hai quốc gia này và người Hoa thường gọi C-pop bằng nhiều từ như: "nhạc Tàu", "nhạc Quảng Đông" (Cantopop), "nhạc Quan thoại" (Mandopop), "nhạc Hoa", "nhạc Hồng Kông" (HK-pop),... Ở Việt Nam, C-pop thường được gọi bằng hai cái tên "nhạc Hoa" và "C-pop".

Hiện tại có ba nhánh chính trong C-pop, đó là: Cantopop (tiếng Quảng Đông), Mandopop (tiếng Hoa phổ thông) và nhạc pop tiếng Mân Nam (hay tiếng Phúc Kiến). Khoảng cách giữa Cantopop và Mandopop đang được thu hẹp dần trong những năm của thế kỉ 21. Nhạc pop tiếng Đài Loan, mặc dù có nguồn gốc từ dòng nhạc enka của Nhật Bản, nay đã được tái hòa nhập với C-pop đồng thời thu hẹp xu hướng phát triển theo hơi hướng Mandopop.

Đặc biệt, cơn sốt phim truyền hình Hồng Kông vào những năm 1980 - 1990 và sự bùng nổ của dòng phim thần tượng Đài Loan trong thập niên 2000 đã kéo theo sự phổ biến dòng nhạc tình cảm kiểu C-pop (bao gồm cả Mandopop và Cantopop) tại khu vực Đông và Đông Nam Á.

Tại Trung Quốc đại lục, dòng nhạc đại chúng (hay quần chúng) ban đầu là công cụ truyền bá cho Cách mạng Văn hóa và tư tưởng Mao Trạch Đông; tuy nhiên, trải qua những thay đổi về văn hóa và chính trị rộng khắp đất nước trong suốt 50 năm qua, nó đã mất dần đi rất nhiều ý nghĩa về mặt chính trị, và nay tiến gần hơn với những tương đồng về mặt phong cách với các dòng nhạc Mandopop Đài Loan, Cantopop, K-pop và J-pop, lần lượt của Đài Loan, Hồng Kông, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Lịch sử

Từ năm 1920 đến năm 1949, "âm nhạc đại chúng Trung Hoa" được dùng để miêu tả tất cả những dòng nhạc đương đại hát bằng phương ngữ tiếng Hoa ở Thượng Hải. Một tên tuổi quan trọng là Lê Cẩm Huy. Buck Clayton là người đã đem ảnh hưởng nhạc jazz của Mỹ tới Trung Quốc và thứ nhạc này đã trở nên phổ biến tại các khu vui chơi của những hộp đêm và vũ trường ở các thành phố lớn trong những năm 1920. Một số đài phát thanh tư nhân đã phát những bài nhạc tiếng Hoa theo phong cách của thế kỉ 20 từ đầu năm 1920 đến 1950.

Trong khoảng thời gian Nhật Bản xâm chiếm Mãn Châu và nội chiến Trung Quốc, nhạc pop được xem như là một "phân tâm cánh tả". Sau chiến tranh Trung-Nhật và Chiến tranh thế giới lần thứ hai, C-pop đã được tiếp thị, sản xuất và kinh doanh trong một khu vực rộng lớn hơn. Đảng Cộng sản Trung Quốc lập nên nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 1949. Một trong những hành động đầu tiên của họ là gán mác "nhạc vàng" (loại màu có liên quan đến nội dung đồi truỵ) cho thể loại nhạc này. Ngành công nghiệp nhạc pop Thượng Hải sau đó đã đưa nhạc pop tới Hồng Kông và trong những năm 1970 phát triển nên thể loại nhạc Cantopop. Quốc Dân Đảng khi chuyển đến Đài Loan đã hạn chế tiếng Phúc Kiến Đài Loan bản địa từ thập niên 1950 đến cuối những năm 1980. Kết quả là Mandopop đã trở thành thể loại âm nhạc thống trị tại Đài Loan.

Trong tháng 2 năm 2008, công cụ tìm kiếm hàng đầu của Trung Quốc đại lục là Baidu.com đã bị các tập đoàn công nghiệp địa phương đâm đơn kiện về việc cung cấp nghe, phát và tải nhạc không có sự đồng ý cho phép. Tình trạng vi phạm bản quyền vẫn tiếp tục tồn tại ở Trung Quốc nhưng Google đã công bố một thoả thuận hợp tác cung cấp nghe nhạc miễn phí và các bản sao chép nhạc chính thống. Tương lai của C-pop ở Trung Quốc đại lục đang nổi lên chậm rãi. Tuy nhiên, việc ngăn cấm chương trình cực kỳ phổ biến Super Girl vào các năm 2008 và 2012 của chính phủ Trung Quốc vẫn là một tranh cãi rất lớn cho thị trường Trung Quốc đại lục.

Các nhánh chính trong C-pop

So sánh Cantopop và Mandopop

Xét về điểm khác biệt giữa hai nhóm này là lời ca của Mandopop và Cantopop khác nhau hoàn toàn về ý nghĩa, nhưng điểm chung là cùng một nhạc đệm. Có một số ca sĩ của Hồng Kông như Lưu Đức Hoa hoặc Quách Phú Thành, Lê Minh, Vương Kiệt, Trịnh Tú Văn,... có những ca khúc hát bằng tiếng Quan thoại thì họ cũng thể hiện luôn những bài đó bằng tiếng Quảng Đông, phụ thuộc vào người viết lời bài hát chứ không phải người viết nhạc (tác khúc) (ví dụ như Lưu Đức Hoa với 2 bài là "Nếu em là truyền thuyết của anh" hát tiếng Quan thoại, còn "Duyên đã tận" thì hát bằng tiếng Quảng Đông, hoặc dịch lời Việt là Tình nhạt phai thì bản gốc tiếng Quan thoại là "Duyên kiếp sau" còn bản tiếng Quảng Đông là "Những tháng ngày bên nhau"), hay cũng có trường hợp mà bản Quan thoại do một ca sĩ này hát mà bản Quảng Đông lại là một ca sĩ khác (lấy ví dụ điển hình là bài "Tìm một từ để thay thế" do Thái Chánh Tiêu hát tiếng Quan thoại, trong khi Đàm Vịnh Lân hát bài này bằng tiếng Quảng Đông với tên gọi "Chia tay trong nước mắt", "Mưa tuyết" của Trần Tuệ Nhàn bằng tiếng Quảng Đông trong khi đó Trác Y Đình hát bằng tiếng Quan thoại là "Bướm bay đầy trời").

Các nghệ sĩ tiêu biểu

Xem thêm

 Mandopop
 Mandopop Đài Loan
 Cantopop
 Nhạc pop tiếng Đài Loan
 Cảng Đài
 Làn sóng Hoa ngữ
 Làn sóng Đài Loan
 Phim truyền hình Trung Quốc
 Phim truyền hình Đài Loan
 Phim truyền hình Hồng Kông

Chú thích

Liên kết ngoài
 Điểm mặt dàn "sao" Hoa ngữ đã từng đến Việt Nam
 Điểm mặt các nghệ sĩ C-Pop đoạt giải thưởng đặc biệt của MTV Asia Awards
 Danh sách các show trao giải nhạc Hoa ngữ tại Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông và Singapore
 5 boyband thần tượng Đài Loan đình đám nhất thập niên 2001 - 2010
 Bình chọn "5 girlgroup thần tượng Hoa ngữ có ảnh hưởng nhất thập niên 2001 - 2010"
 Top 30 ca khúc nhạc Hoa hay nhất thập niên 2001 - 2010
 Bình chọn Top 3 boyband thần tượng là "huyền thoại" của showbiz Đài Loan từ thập niên 1990 đến nay

Âm nhạc Đài Loan
Âm nhạc Trung Quốc
Âm nhạc Hồng Kông

Văn hóa đại chúng Trung Quốc
Văn hóa đại chúng Đài Loan
Văn hóa đại chúng Hồng Kông
Văn hóa trẻ Trung Quốc
Văn hóa trẻ Đài Loan


title: Địa lý Đức

text:
Đức là một quốc gia tại Trung Âu, trải dài từ dãy Alpen, qua đồng bằng Bắc Âu đến biển Bắc và biển Baltic. Đức là quốc gia có dân số đông thứ hai và diện tích lớn thứ 7 châu Âu. Lãnh thổ của Đức rộng , trong đó bao gồm  diện tích đất và  mặt nước.

Đức có các đỉnh núi cao trên dãy Alpen, trong đó có đỉnh cao nhất: Zugspitze có cao độ  ở phía nam đến bờ biển Bắc (Nordsee) ở Tây Bắc và biển Baltic (Ostsee) ở Đông Bắc. Vùng núi rừng nằm ở trung bộ nước Đức và vùng đất thấp ở phía bắc (điểm thấp nhất: Neuendorf-Sachsenbande ở  dưới mức nước biển), một số sông chính của châu Âu chảy qua nước Đức La Rhine, Danube và Elbe.

Đức có biên giới với 9 quốc gia châu Âu, chỉ xếp thứ hai sau Nga: Đan Mạch ở phía bắc, Ba Lan và Cộng hòa Séc ở phía đông, Áo và Thụy Sĩ ở phía nam, Pháp ở phía tây nam và Bỉ, Luxembourg và Hà Lan ở phía tây.

Khu vực
Đức nằm ở Tây và Trung Âu, giáp với Đan Mạch ở phía bắc, Ba Lan và Cộng hòa Séc ở phía đông, Áo và Thụy Sĩ ở phía nam, Pháp và Luxembourg ở tây nam, Bỉ và Hà Lan ở tây bắc. Hầu như nằm giữa 47° và 55° vĩ Bắc (đỉnh của Sylt nằm ở phía bắc 55°), và từ 5° đến 16° kinh Đông. Diện tích là , trong đó gồm  diện tích mặt đất và  mặt nước. Đức là quốc gia có diện tích lớn thứ 7 tại châu Âu và lớn thứ 62 trên thế giới.

Điểm cực

 Cực bắc: List, Sylt, Schleswig-Holstein
 Điểm cực bắc trên đại lục Đức: Aventoft, Schleswig-Holstein
 Điểm cực nam: Haldenwanger Eck, Oberstdorf, Bayern
 Điểm cực tây: Isenbruch, Selfkant, Nordrhein-Westfalen
 Điểm cực đông: Deschka, Neißeaue, Sachsen
 Điểm thấp nhất: Wilstermarsch 3,53 m dưới mực nước biển
 Điểm cao nhất: Zugspitze (tại Alpen Bayern, 2.962 m

Chủ quyền biển
 Thềm lục địa sâu 200 m hay độ sâu khai thác
 Vùng đặc quyền kinh tế: . Vùng đặc quyền kinh tế chính xác dựa vào hiệp định với các nước láng giềng.
 Lãnh hải:

Đặc điểm địa lý

Một phần ba phía bắc đất nước nằm trên đồng bằng Bắc Âu, với địa hình bằng phẳng và có các dòng sông chảy theo hướng bắc như Elbe, Ems, Weser, Oder. Các vùng đất ngập nước và đầm lầy nằm gần biên giới với Hà Lan và dọc theo bờ biển Friesland. Vùng Mecklenburg có nhiều hồ được tạo thành từ các sông bằng có niên đại từ thời kỳ băng hà cuối.

Về phía nam, vùng trung bộ nước Đức có địa hình gồ ghề và các dãy núi, một số trong đó hình thành dãy núi lửa hoạt động từ thời cổ đại. Thung lũng Rhine cắt qua phần phía tây của khu vực này. Vùng cao trung tâm tiếp tục kéo dài về phía đông và bắc xa đến tận Saale và hòa với dãy núi Ore trên biên giới với Cộng hòa Séc. Khu vực vùng cao bao gồm Eifel, Hunsrück và Rừng Pfalz phía tây của Rhine, Vùng đồi Taunus ở phía bắc Frankfurt, khối núi Vogelsberg, Rhön, và Rừng Thüringer. Phía nam Berlin, phần đông-trung của đất nước giốn với vùng thấp ở phía bắc hơn, với đất cát và các vùng đất ngập nước như tại Spreewald.

Địa mạo nam bộ nước Đức được xác định với các vùng đồi tuyến tính và các dãy núi như như hai dãy cổ là Schwäbische Alb và Fränkische Alb (từ nguồn sông Donau ở tây nam Baden-Württemberg, nam Stuttgart, qua Schwaben đến Mittelfranken và tới thung lũng Main) và Rừng Bayern dọc theo biên giới giữa Bayern và Cộng hòa Séc. Alpen ở biên giới phía nam là một dãy núi núi, song địa hình tại Đức tương đối thấp hơn (tại đông nam Schwaben và Thượng Bayern) so với ở Áo và Thụy Sĩ. Rừng Đen, nằm trên biên giới tây nam với Pháp, phân tách Rhine với thượng nguồn Donau trên sườn núi phía đông.

Khí hậu

Nước Đức có khí hậu ôn đới và đại dương, với mùa đông mát, u ám và ẩm và đến mùa hè thỉnh thỏang có luồng gió phơn ấm thổi từ phương nam. Phần lớn nước Đức nằm trong vùng khí hậu mát/ôn hòa trong đó gió tây ẩm chiếm ưu thế. Ở tây bắc và bắc, khí hậu mang tính đại dương rất cao và có mưa quanh năm. Mùa đông tương đối êm dịu và mùa hè tương đối mát mẻ. Ở phía đông, khí hậu mang đặc tính lục địa rõ rệt hơn; mùa đông có thể rất lạnh và kéo dài, mùa hè có thể rất ấm áp và thường có một khoảng thời gian khô hạn.

Phần trung tâm và phía nam có khí hậu chuyển tiếp và tùy thuộc vào vị trí, có thể chủ yếu mang tính đại dương hay lục địa. Mùa đông khá êm dịu và mùa hè có xu hướng mát mẻ, mặc dù nhiệt độ tối đa có thể lên tới  trong vài ngày do ảnh hưởng của các dãy sóng nhiệt. Những ấm sáp nhất nước Đức nằm ở vùng tây nam. Mùa hè ở vùng này có thể nóng với nhiều ngày có nhiệt độ trên . Đôi khi nhiệt độ tối thấp không xuống dưới , tương đối hiếm tại các khu vực khác.

Sử dụng đất

Đức có diện tích 357.021 km², trong đó 4.750 km² dùng để làm thủy lợi và 7.798 km² là diện tích mặt nước, hồ lớn nhất đất nước là Bodensee (tổng diện tích 536 km², với 62% bờ hồ thuộc Đức), Müritz (117 km²) và Chiemsee (80 km²). Phần lớn diện tích nước Đức là đất trồng (33%) hay đất rừng và rừng (31%). Chỉ 15% là đồng cỏ thường xuyên.

Đức có 2.389 km bờ biển, và chiều dài đường biên là 3.621 km (theo chiều kim đồng hồ từ phía bắc: Đan Mạch 68 km, Ba Lan 456 km, Cộng hòa Séc 646 km, Áo 784 km, Thụy Sĩ 334 km, Pháp 451 km, Luxembourg 138 km, Bỉ 167 km, Hà Lan 577 km).

Sông

Các con sông chính tại Đức là:
 Rhine (Rhein trong tiếng Đức) với phần nằm trên lãnh thổ Đức là 865 km (các chi lưu chính là Neckar, Main và Moselle (Mosel));
 Elbe với phần nằm trên lãnh thổ Đức là 727 km và,
 Danube (Donau) với phần nằm trên lãnh thổ Đức là 687 km.

Một số con sông quan trọng khác là Isar ở đông nam, Main ở trung bộ, Neckar ở tây nam, và Weser ở phía bắc.

Môi trường

Phát thải từ việc đốt than và các ngành công nghiệp đã khiến không khí bị ô nhiễm; mưa axít, kết quả của việc phát thải lưu huỳnh điôxit, đã làm tổn hại đến các cánh rừng; ô nhiễm ở biển Baltic bắt nguồn từ nước thải thô và nước thải công nghiệp từ các côn sông ở miền đông nước Đức; để xử lý chất thải nguy hại; chính quyền đã thông báo ý định chấm dứt việc sử dụng năng lượng hạt nhân để sản xuất điện năng; chính quyền cũng làm việc để đáp ừng các cam kết của EU trong việc xác định các khu bảo tồn thiên nhiên phù hợp với môi trường sống của các loài thực vật, động vật.

Động thực vật

Xét về Địa lý thực vật, Đức nằm giữa các tỉnh châu Âu Đại Tây Dương và Trung Âu trong vùng Quanh miệng của Vương quốc Phương bắc. Lãnh thổ Đức có thể chia thành hai vùng sinh thái: Rừng hỗ tạp vùng núi châu Âu-Đại Tây Dương và Thềm lục địa Đại dương Đông Bắc-Đại Tây Dương. Phần lớn nước Đức là đất trồng (33%) hay đất rừng (31%). Chỉ 15% là các đồng cỏ lâu dài.

Các loài thực vật và động vật thường tương đồng với khu vực Trung Âu. Sồi, và các loài cây rụng lá theo mùa khác chiếm một phần ba diện tích rừng; diện tích cây lá kim đang gia tăng do kết quả của việc trồng rừng. Các cây vân sam và linh sam chiếm ưu thế ở khu vực đồi núi, trong khi thông và thông rụng lá mọc ở những vùng đất cát. Có nhiều loài dương xỉ, hoa, nấm và rêu. Cá có nhiều trong các con sông và ở biển Bắc. Các loài động vật hoang dã gồm hươu nai, lợn rừng, cừu hoang, cáo, lửng, thỏ, và một số lượng nhỏ hải ly. Nhiều loài chim qua nước Đức vào mùa xuân và mùa thu.

Các vườn quốc gia tại Đức bao gồm các vườn quốc gia biển Wadden, vườn quốc gia Jasmund, Vườn quốc gia khu vực phá Tây Pomerania, Vườn quốc gia Unteres Odertal, Vườn quốc gia Harz, Vườn quốc gia Müritz, vườn quốc gia Saxon Thụy Sĩ và Vườn quốc gia rừng Bayern.

Đức có nhiều sở thú, các công viên động vật hoang dã, và các vườn chim. Trên 400 sở thú và vườn động vật đã đăng ký đang hoạt động tại Đức, được cho là lớn hơn bất kì quốc gia nào trên thế giới. Vườn Động vật Berlin là sở thú lâu đới nhất tại Đức và hiện là nơi trưng bày bộ sưu tập toàn diện nhất về các loài trên thế giới.

Địa lý Nhân khẩu

Nhân khẩu

Với ước tính 81,8 triệu người vào tháng 1 năm 2010, Đức là quốc gia đông dân nhất Liên minh châu Âu và là nước đông dân thứ 15 trên thế giới. Mật độ dân số của Đức là 229,4 người/km². Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc liệt Đức là nước có số người nhập cư cao thứ ba toàn cầu, khoảng 20% dân số Đức không có hộ chiếu Đức hoặc là hậu duệ của những người nhập cư.

Hành chính
Đức bao gồm 16 bang được gọi là Länder.
Mỗi bang đều có hiến pháp riêng của mình và phần lớn được tự trị về mặt tổ chức nội bộ. Có sự khác biệt về diện tích và dân số, đặc biệt là giữa các bang thành phố (Stadtstaaten) và các bang có lãnh thổ lớn (Flächenländer). Để phục vụ cho mục đích hành chính, 5 bang là Baden-Württemberg, Bayern, Hessen, Nordrhein-Westfalen và Sachsen, có tổng cộng 22 khu hành chính (Regierungsbezirke). Đến năm 2009, Đức được chia thành 403 Kreise ở cấp khu tự quản, trong đó có 301 huyện và 102 quận.

 (1) Tiểu bang Berlin và Hamburg chỉ bao gồm thành phố cùng tên; Bremen cũng được xem là bang thành phố mặc dầu còn thành phố Bremerhaven cũng thuộc về bang Bremen.
 (2) Thời điểm: 31 tháng 12 năm 2004.

Đô thị hóa
Đức có một số thành phố lớn; trong dó, đông dân nhất là: Berlin, Hamburg, München, Köln, Frankfurt, và Stuttgart. Khu thành phố lớn nhất là vùng Rhine-Ruhr (12 triệu dân), bao gồm Düsseldorf (thủ phủ Nordrhein-Westfalen), Köln, Essen, Dortmund, Duisburg, và Bochum.

<noinclude>

Xem thêm

Địa lý châu Âu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kostenlose Deutschland-Karten
 Geoberg.de: Geologie Deutschlands – Fotografien geologischer Objekte aus Deutschland
 mineralienatlas.de: Reiches Erz aus dem Harz
 Deutscher Klimaatlas


title: Địa lý Hy Lạp

text:
Hy Lạp là một quốc gia nằm ở Đông Nam Âu, tại cực nam của bán đảo Balkan. Hy Lạp bị bao quanh bởi Bulgaria, Cộng hòa Macedonia và Albania ở phía bắc; phía tây là biển Ionia; phía nam là Địa Trung Hải và phía đông là biển Aegea và Thổ Nhĩ Kỳ. Quốc gia nằm gần như giữa 35°00′ và 42°00′ độ vĩ Bắc và từ 19°00′ đến 28°30′ độ kinh Đông. Do vậy, đất nước có sự biến đối khí hậu đáng kể. Hy Lạp gồm có một phần lãnh thổ lớn nằm trên đại lục; Peloponnesus, một bán đảo nối với mũi phía nam của đại lục qua eo đất Corinth; và khoảng 3.000 đảo, bao gồm Crete, Rhodes, Corfu, Dodecanese và Cyclades. Theo CIA World Factbook, Hy Lạp có  bờ biển

80% lãnh thổ Hy Lạp là đồi núi, và đất nước này cũng là một trong các nước miền núi nhất của châu Âu. Pindus, một chuỗi các dãy núi nằm dọc theo phần trung tâm của đất nước và chạy theo hướng tây bắc-đông nam, với điểm cao nhất đạt 2637 m. Phần mở rộng của dãy núi kéo dài qua Peloponnese và xuống biển Aegea, tạo thành nhiều hòn đảo của quần đảo Aegea bao gồm Crete, và hợp với dãy núi Taurus ở miền nam Thổ Nhĩ Kỳ. Trung và Tây Hy Lạp gồm các đỉnh núi cao và dốc đứng, bị chia cắt bởi những hẻm núi và cảnh quan karst khác, như Metéora và hẻm núi Vikos - đèo Vikos là một trong những đèo lớn nhất thế giới và sâu thứ ba sau Barranca del Cobre tại México và Grand Canyon tại Hoa Kỳ, chúi theo chiều thẳng đứng tới 1.100 mét.

Núi Olympus là đỉnh cao nhất tại Hy Lạp và có cao độ 2.919 m mét trên mực nước biển. Dãy núi Rhodope tạo thành biên giới tự nhiên giữa Hy Lạp và Bulgaria; khu vực này có cánh rừng dày và rộng lớn. Các đồng bằng nằm ở phía đông Thessaly, ở trung Macedonia và tại Thrace. Tây Hy Lạp nhiều hồ và vùng đất ngập nước.

Khí hậu
Khí hậu Hy Lạp gồm ba loại hình:
 Khí hậu Địa Trung Hải có đặc điểm là mùa đông êm dịu và ẩm, mùa hè nóng và khô. Nhiệt độ hiếm khi lên mức quá cao, mặc dù vào mùa mưa, đôi khi cũng có tuyết tại Athens, Cyclades hay Crete.
 Khí hậu núi cao chủ yếu ở Tây Hy Lạp Epirus, Trung Hy Lạp, Thessaly, Tây Macedonia cùng như phần trung tâm của Peloponnese như Achaea, Arkadia và nhiều phần của Lakonia nơi có các dãy núi cao.
 Ôn đới tồn tại ở Trung và Đông Macedonia cũng như ở Thrace tại một số nơi như Komotini, Xanthi và miền bắc Evros; với mùa đông lạnh và ẩm ướt, mùa hè nóng và khô.

Các vùng ngoại ô phía nam của Athens có khí hậu Địa Trung Hải, trong khi các vùng ngoại ô phía bắc có khí hậu ôn đới.

Đặc điểm địa lý
Hy Lạp nằm ở Nam Âu, giáp biển Ionia, và Địa Trung Hải, giữa Albania và Thổ Nhĩ Kỳ. Quốc gia này nằm trên vị trí chiến lược chi phối biển Aegea. Đây là một quốc gia bán đảo, và có khoảng 3.000 hòn đảo. Hy Lạp có tổng diện tích là 131 940 km² Trong đó, diện tích đất là 130 800 km², mặt nước nội địa (hồ và sông) là 1 140 km². Đường biên của Hy Lạp dài 1.228 km, giáp với Albania 282 km, Cộng hòa Macedonia 228 km, Bulgaria 494 km, Thổ Nhĩ Kỳ 206 km

Đại lục

Đại lục Hy Lạp tạo thành phần cực nam của bán đảo Balkan, ở phía bắc, nó bao gồm nhiều phần của các vùng lịch sử Macedonia và Thrace, xa hơn nữa về phía nam, nó thu hẹp thành "bán đảo Hy Lạp" bao gồm các khu vực lịch sử Ipiros, Thessaly, Achaea, Boeotia và Attica, và gồm một bán đảo riêng biệt là Peloponnese, bao gồm các lãnh thổ lịch sử Sparta, Corinth và Argos, bao quanh phần trung tâm bán đảo là Arcadia.

Dãy núi chính của Hy Lạp là Olympus, tách biệt Thessaly khỏi Macedonia. Đỉnh cao nhất lên tới 2.919 m trên mực nước biển, và là đỉnh cao thứ hai tại bán đảo Balkan sau đỉnh Musala tại núi Rila.

Quần đảo

Crete
Crete là đảo lớn nhất của Hy Lạp và lớn thứ hai ở phía đông Địa Trung Hải (sau Síp). Hòn đảo có hình thuôn dài: kéo dài 260 km từ đông sàg tây và 60 km ở nơi rộng nhất, mặc dù hòn đảo khá hẹp ở một số điểm, như khu vực gần Ierapetra, nơi đảo chỉ rộng 12 km. Crete có diện tích 8.336 km², vời đường bờ biển dài 1046 km; ở phía bắc đảo là biển Crete; ở phía nam là biển Libya; ở phía tây là biển Myrtoan, và về phía đông là biển Karpathion. Đảo nằm cách đại lục Hy Lạp xấp xỉ 160 km.

Crete có một dãy núi chạy từ đông sang tây, tạo thành ba tiểu dãy núi riêng biệt:
Dãy Trắng hay Lefka Ori (2.452 m);
Dãy Idi (Psiloritis () 2.456 m);
Dãy Dikti (2.148 m);

Hòn đảo có các cao nguyên màu mỡ, như Lasithi, Omalos và Nidha; các hang động như Diktaion và Idaion; các hẻm núi như Samaria. Khu bảo tồn của hẻm núi Samaria là nơi sinh sống của kri-kri, trong khi các dãy núi và hẻm núi của Crete là nơi lánh nạn cho loài kền kền Lammergeier (Gypaetus barbatus). Có một số con sông tại Crete.

Quần đảo Ionia

Quần đảo Ionia bao gồm bảy hòn đảo. Sáu hòn đảo phía bắc nằm ven bờ của Hy Lạp, trên biển Ionia. Hòn đảo cuối cùng, Kythira, nằm ngoài khơi cực nam của Peloponnesus, phần phía nam của đại lục Hy Lạp. Kythira không phải là một phần của quần đảo Ionia (Ionioi Nisoi), đảo thuộc vùng Attica. Tuy nhiên, quần đảo Ionia không tương ứng với vùng lịch sử Ionia, nay thuộc phía tây Thổ Nhĩ Kỳ.

Aegea

Các hòn đảo trong biển Aegea, nằm giữa địa lục Hy Lạp ở phía tây và bắc và Anatolia ở phía đông; đảo Crete giới hạn biển ở phía nam. Tên cổ đại của biển Aegea theo truyền thống được phân làm bảy nhóm, từ bắc xuống nam:

Quần đảo Đông Bắc Aegea
Sporades
Euboea
Quần đảo Argo-Saronic
Cyclades
Dodecanese (Nam Sporades)
Crete

Hình ảnh

Xem thêm
Địa lý châu Âu

Tham khảo
A Geological Companion to Greece and the Aegean by Michael and Reynold Higgins, Cornell University Press, 1996


title: Camellia pubipetala

text:
Camellia pubipetala Camellia pubipetala (danh pháp hai phần:  ) là một loài thực vật thuộc chi Trà. Đây là loài bản địa Trung Quốc. Nó bị đe dọa mất môi trường sống.

Tham khảo

P
Thực vật Trung Quốc
Thực vật dễ tổn thương


title: Lê Hoằng Mưu

text:
Lê Hoằng Mưu (1879-1941) có sách ghi là Lê Hoàng Mưu, bút hiệu Mộng Huê Lầu (đảo các mẫu tự họ tên); là nhà văn, nhà báo Việt Nam trong những năm đầu của thế kỷ 20.

Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh năm Kỷ Mão (1879) trong một gia đình làm nông khá giả tại làng Cái Cối, tổng Bảo Hựu, tỉnh Bến Tre (nay xã Mỹ Thạnh An, thị xã Bến Tre, tỉnh Bến Tre).

Cha ông là Lê Văn Dinh, nguyên là thông ngôn ở Đề hình. Ban đầu, ông học ở Bến Tre, sau học ở Sài Gòn, rồi gia nhập làng văn, làng báo ở Sài Gòn cho đến cuối đời.

Ông nổi tiếng trong làng báo Sài Gòn từ những năm 1910-1915, và là một trong số các cây bút tiểu thuyết thuộc giai đoạn phôi thai ở Nam Kỳ. Năm 1921, khi tờ Nam Trung nhật báo sáp nhập với tờ Lục tỉnh tân văn, ông được cử làm Chủ bút cho đến 1930, thì bị buộc thôi chức vì tờ báo có khuynh hướng yêu nước bài Pháp. Cùng năm này, ông cùng Võ Thành Út sáng lập tờ Long Giang độc lập (xuất bản mỗi tuần 3 số) do Lưu Công Châu làm chủ bút. Đến năm 1931, tờ báo bị nhà cầm quyền ra lệnh đình bản một thời gian, sau được tục bản cho đến ngày 11 tháng 5 năm 1934 thì bị đình bản hẳn. Ngoài ra, ông là trợ bút của các tờ Điện Tín, Thần chung, Đuốc nhà Nam...

Năm Tân Tỵ (1941), ông mất tại Sài Gòn, thọ 62 tuổi.

Tác phẩm
Các tác phẩm của Lê Hoằng Mưu dưới đây, phần lớn đều đã được đăng tải nhiều kỳ trên các báo, trước khi in thành sách.
Hà Hương phong nguyệt (tiểu thuyết đầu tay, đăng trên báo Nông cổ mín đàm từ ngày 20 tháng 7 năm 1912 với nhan đề Truyện nàng Hà Hương, đến năm 1914 được nhà in Saigonnaise L. Royer xuất bản thành 6 quyển với tên là Hà Hương phong nguyệt).
Ba gái cầu chồng (đăng báo năm 1915)
Tô Huệ Nhi ngoại sử (1920)
 Oán hồng quần hay Phùng Kim Huê ngoại sử (6 quyển, nhà in L’ Union, 1920)
Oan kia theo mãi tức Ba mươi hai đêm Hồ Cảnh Tiên tự thuật (nhà in J. Viết, Sài Gòn, 1922)
Đầu tóc mượn (nhà in L’ Union, 1926)
Đêm rốt của người tội tử hình (4 quyển, nhà in Lưu Đức Phương, Sài Gòn 1929),
Truyện người bán ngọc (4 quyển, nhà in Lưu Đức Phương, Sài Gòn, 1931)...

Và một số bài viết trên các báo ở Sài Gòn …

Đánh giá
Tác giả Nguyễn Liên Phong trong Điếu cổ hạ kim thi tập (1915) đã ca ngợi Lê Hoàng Mưu như sau:
Khen bấy thầy Mưu dạng mỹ miều,Có khoa ngôn ngữ nết không kiêu.
Điển Tòa thuở nọ công siêng nhọc,Nông Cổ ngày nay bút dệt thêu.
Tuổi hãy xuân xanh khuôn phép đủ,Phước nhờ đầu bạc đắp vun nhiều.
Từ đây báo quán thêm khong ngợi,Rảng rảng như chuông cả tiếng kêu.

Đánh giá về sự nghiệp văn chương của ông, trong Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam có đoạn:
Lê Hoằng Mưu là một nhà báo kỳ cựu, một nhà văn tiên phong miền Nam, đương thời còn nổi tiếng hơn cả Trương Duy Toản, Nguyễn Chánh Sắt... Tiểu thuyết của ông hồi đó "viết ra thiệt nhiều và đều bán chạy như tôm tươi giữa chợ buổi sớm... Ông đã có cái vinh dự tối cao của kẻ đàn anh ăn bước trước mà lại có tài hoa lỗi lạc", như Lãng Tử viết trên báo Phụ nữ Tân văn.

Và trong Từ điển văn học (bộ mới):
Lê Hoằng Mưu là nhà văn đi trước thời đại, là một ngòi bút viết tiểu thuyết khá độc đáo. Chịu ảnh hưởng của cả hai luồng văn chương Trung Hoa và Âu Mỹ thuở ấy, nhưng ông tìm được cho mình một hướng đi chủ động: không bị chủ đề đạo lý hoàn toàn chi phối, mà từ rất sớm đã biết khơi sâu vào mặt trái của đời sống, dựng lên những cốt truyện khác thường,...lựa chọn những mẫu người có thể nói là "tai tiếng" làm đối tượng cho tác phẩm. Chẳng hạn như cốt truyện "Hà Hương phong nguyệt"...
Về nghệ thuật, có một bước tiến ngày càng rõ trong bút pháp viết truyện của Lê Hoẳng Mưu. Từ cách viết chương hồi ảnh hưởng của tiểu thuyết Trung Quốc trong "Tô Huệ Nhi ngoại sử" đến cách viết ngả hẳn sang kết cấu tiểu thuyết phương Tây trong "Người bán ngọc"...Có thể nói Lê Hoằng Mưu là một trường hợp độc xuất trong dòng tiểu thuyết quốc ngữ miền Nam trong vài chục năm đầu của thế kỷ 20, biết phá bỏ những thói quen và bứt nhanh lên khỏi truyền thống. đồng thời có cái nhìn sắc bén vào xã hội thành thị Việt Nam trong buổi giao thời...Ông đã tạo dựng được một vị trí hiếm nhà văn đương thời nào sánh kịp. như tuần báo Mai năm 1939 nhận xét: "Buổi ấy ông là người có "tài sắc" nên tiếng tăm nổi dậy như cồn. Lời văn cũng như lý luận đã lôi cuốn, hấp dẫn, chinh phục tất cả xứ Nam Kỳ và cả thế hệ thanh niên hồi đó".
Nguồn tham khảo
Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Lê Hoằng Mưu" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam'', mục từ: "Lê Hoàng Mưu". Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1992.
Bài viết về "Lê Hoằng Mưu" trên website tỉnh Bến Tre  .
Võ Văn Nhơn, "Lê Hoằng Mưu-Nhà văn của những thử nghiệm táo bạo đầu thế kỷ XX" .

Chú thích

Nhà báo Việt Nam
Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc
Người Bến Tre
Sinh năm 1879
Mất năm 1941


title: Camellia granthamiana

text:
Camellia granthamiana (danh pháp hai phần: Camellia granthamiana (tiếng Trung Quốc: 葛 量 洪 茶)) là một loài thực vật thuộc chi Trà. Đây là loài bản địa Trung Quốc. Nó bị đe dọa mất môi trường sống. Đây là loài quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng của Chi Trà, lần đầu tiên được phát hiện ở Hồng Kông vào năm 1955.

Sự phân bố của loài này được giới hạn ở cả Hồng Kông và Trung Quốc đại lục. Chỉ có một cá thể của các loài đã được tìm thấy tại thời điểm đó khi nó được phát hiện. Một số ít nhiều hoang dã được tìm thấy trong Ma On Shan và cũng ở Quảng Đông (bao gồm Thâm Quyến).

Nó được phát hiện lần đầu tiên trong khe núi Tai Mo Shan vào năm 1955 bởi AFCD. Nó được đặt tên để vinh danh của Thống đốc lúc đó của Hồng Kông, Sir Alexander Grantham.
Rừng cây bụi núi Tai Mo Shan ở trên thung lũng Shing Mun đã được xác định như là một địa điểm ưa thích khoa học đặc biệt (SSSI) vào năm 1975 là rừng hỗ trợ này loài quý hiếm và các loài khác, Camellia waldenae, Amentotaxus argotaenia và nhiều loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

G
Thực vật Hồng Kông
Thực vật Trung Quốc
Thực vật được mô tả năm 1956


title: Chè gân

text:
Chè gân (danh pháp hai phần: Camellia euphlebia) là một loài thực vật thuộc chi Chè. Đây là loài bản địa Trung Quốc và Việt Nam. Chúng đang bị đe dọa mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

E
Thực vật dễ tổn thương


title: Chè Crapnell

text:
Chè Crapnell () (danh pháp hai phần: Camellia crapnelliana) là một loài thực vật thuộc chi Chè. Đây là loài bản địa Hồng Kông. Năm 1903, loài Camellia crapnelliana đã được sưu tầm và mô tả bởi W. J. Tutcher từ núi Parker (Bách Giá Sơn), Hong Kong; lúc đó chỉ có một cây được tìm thấy.

Camellia crapnelliana là cây gỗ nhỏ, cao 5-7 mét với lá dày bóng như da và các hoa đơn độc mọc ở đầu cành.

Ngoài Hồng Kông, loài này cũng phân bố ở Mau Ping (Mao Bình) trên đỉnh Ma On Shan (Mã An Sơn). Nó cũng phân bố tại Quảng Tây, Phúc Kiến, Chiết Giang ở Trung Quốc.

Dầu hạt có thể ăn được. Loài này đã được du nhập vào Nhật Bản vào năm 1968. Chỉ có một số nhỏ các cây đã được trồng ở Nhật Bản bởi vì việc ghép vào Camellia japonica hay Camellia sasanqua thì khó.

Hình ảnh

Liên kết ngoài

 IUCN Red List of Threatened Species: Camellia crapnelliana - Crapnell's Camellia

Tham khảo

C
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật Hồng Kông
Thực vật Trung Quốc


title: Agnus scythicus

text:
Cây cừu (tiếng Latin: Agnus scythicus hoặc Planta Tartarica Barometz) là một động vật hình cây huyền thoại của Trung Á, được tin là có quả là con cừu. Cừu kết nối với cây bằng một dây rốn và ăn thực vật ở vùng đất xung quanh cây. Khi hết thực vật thì cả cây và cừu đều chết.

Mặc dù hình ảnh cây cừu này bắt nguồn từ suy nghĩ của con người thời Trung cổ nhằm giải thích cho sự tồn tại của sợi bông nhưng cơ sở của huyền thoại lại là một loài cây có thật được gọi là Cẩu tích (Cibotium barometz, một loài cây dương xỉ thuộc chi Cibotium). Cây này có nhiều tên gọi khác nhau như cừu Scythia, Borometz, Barometz hay Borametz; trong đó, ba cách gọi cuối đều là cách viết khác nhau với ý nghĩa địa phương là "cừu". "Con cừu" được tạo ra bằng cách cắt bỏ lá dương xỉ khỏi một đoạn ngắn trên phần thân rễ phủ đầy lông mịn như len của cây. Sau khi lật ngược thân rễ lên thì cái cây ban đầu trông giống một cách lạ thường với một con cừu len có chân là các cuống lá bị cắt đứt. Bảo tàng Vườn (Garden Museum) ở Luân Đôn, Anh có trưng bày một mẫu vật này.

Chú thích

Tham khảo

Cây huyền thoại


title: Đồng bằng Bắc Âu

text:
Đồng bằng Bắc Âu ( hay , ) là một vùng địa mạo tại châu Âu. Nó bao gồm các đồng bằng thấp giữa vùng đồi núi ở phía nam và biển Bắc cùng biển Baltic ở phía bắc. Hai biển này bị bán đảo Jutland phân tách. Đồng bằng Bắc Âu nối với đồng bằng Đông Âu và tạo thành đồng bằng châu Âu.

Vị trí địa lý
Đồng bằng có độ cao từ 0 đến 200 m. Mặc dù hầu như toàn bộ được sử dụng làm đất nông nghiệp, khu vực cũng có các đầm lầy, vùng cây thạch nam và hồ. Ven bờ của biển Bắc là biển Wadden, một khu vực có thủy triều lớn. Bên bờ biển Baltic, có phá Szczecin, phá Vistula và phá Curonian, là các phá nước ngọt lớn.

Vị trí giới hạn
Đồng bằng Bắc Âu nằm trên lãnh thổ của các quốc gia Bỉ, Hà Lan, Đức, Đan Mạch, và Ba Lan; nó cũng chạm tới Cộng hòa Séc và phần tây nam của Thụy Điển. Nhiều phần ở miền đông nước Anh cũng có thể được quy thuộc đồng bằng này; do chúng có chung đặc điểm có cao độ thấp và từng được nối với đại lục châu Âu trong thời kỳ băng hà cuối

Sông
Các lưu vực sông lớn, từ tây sang đông, gồm: Rhine, Ems, Weser, Elbe, Oder, và Vistula.

Bỉ và Hà Lan
Về mặt lịch sử, đặc biệt là trong thời Trung Cổ và Cận đại, phần phía tây được gọi là Vùng đất Thấp.

Cộng hòa Séc
Một phần rất nhỏ ở cực nam của đồng bằng Bắc Âu được gọi là "Các vùng đất thấp Silesia" chạy trong lãnh thổ Cộng hòa Séc.

Đức

Phần thuộc nước Đức của đồng bằng Bắc Âu được gọi là đồng bằng Bắc Đức. Phần lớn đồng bằng Bắc Đức nằm dưới 100 mét so với mực nước biển. Ở bờ biển Bắc, đồng bằng rất bằng phẳng và chủ yếu được bao phủ bằng đầm lầy và can tích. Quần đảo Đông Friesland và quần đảo Bắc Friesland được coi là những phần mở rộng của đồng bằng Bắc Đức và bị chia tách khỏi đại lục bởi các trận lụt vào thời Trung cổ.

Toàn bộ các bang Schleswig-Holstein, Hamburg, Bremen, Mecklenburg-Vorpommern, Brandenburg và Berlin, cùng như phần lớn Hạ Sachsen, Sachsen-Anhalt, Sachsen và Nordrhein-Westfalen nằm trong khu vực đồng bằng Bắc Đức.

Ba Lan
Phần đồng bằng Bắc Âu thuộc địa phận Ba Lan ngày nay cũng được gọi là "đồng bằng Ba Lan" ( hay Nizina Polska) và trải dài từ biển Baltic ở phía bắc tới Sudety và Karpat ở phía nam.

Anh
Phần mở rộng của đồng bằng tới Anh gồm chủ yếu là các vùng đất bằng phẳng ở Đông Anglia, The Fens và Lincolnshire, nơi cảnh quan tương tự như tại Hà Lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Các phá Baltic

Địa mạo châu Âu
Đồng bằng châu Âu
Tỉnh địa lý tự nhiên

da:Nordeuropæiske Lavland
ja:北ヨーロッパ平野
sv:Nordtyska låglandet
zh:北德平原