title: Niên biểu quan hệ Đại Việt – Chăm Pa

text:
Quan hệ Việt-Chăm xem như bắt đầu từ năm 968, khi Đinh Tiên Hoàng lập ra nước Đại Cồ Việt, với tư cách là quốc gia độc lập đến năm 1832, khi vua Minh Mạng xóa bỏ chế độ tự trị của người Chăm, đổi Thuận Thành trấn thành phủ Ninh Thuận và đặt quan lại cai trị trực tiếp.

Dưới thời nhà Đinh và Tiền Lê
 Năm 979, hạm đội Chiêm Thành hơn nghìn chiếc do vua Parameshvaravarman I (Bê Mi Thuế) chỉ huy, phò mã Ngô Nhật Khánh dẫn đường theo hai cửa biển Đại Ác và Tiểu Khang muốn vào đánh cướp Hoa Lư, nhưng gặp bão hầu hết các thuyền bị đắm, thuyền của vua Chiêm thoát chết trở về nước.
 Năm 982, vua Lê Đại Hành thân hành đi chinh phạt Chiêm Thành. Nguyên do trước đó vua sai Từ Mục, Ngô Tử Canh sang sứ Chiêm Thành, bị vua Chiêm bắt giam. Vua tức giận, sai đóng chiến thuyền sửa binh khí, tự làm tướng đi đánh. Vua Chiêm Parameshvaravarman I (Bê Mi Thuế) bị chém chết tại trận, quân Việt bắt sống quân Chiêm nhiều vô kể, thu nhiều vàng bạc châu báu, san phẳng kinh đô Indrapura (làng Đồng Dương, Thăng Bình, Quảng Nam ngày nay).

Dưới thời nhà Lý
 Năm 1020, vua Lý Thái Tổ sai Khai Thiên Vương Lý Phật Mã và Đào Thạc Phụ đem quân đi chinh phạt Chiêm Thành ở Bố Chính (nay thuộc các huyện Quảng Trạch, Bố Trạch, Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình), chém được tướng của Chiêm Thành là Bố Linh tại trận, quân Chiêm chết đến quá nửa.
 Năm 1039, con vua Chiêm Thành là Địa Bà Lạt và Lạc Thuẫn, Sạ Đâu, La Kế, A Thát Lạt 50 người sang quy phục Đại Cồ Việt
 Năm 1040, quan giữ trại Bố Chính của nước Chiêm Thành là Bố Linh, Bố Kha, Lan Đà Tinh đem bộ thuộc hơn trăm người sang quy phục Đại Cồ Việt.
 Năm 1043, "giặc gió sóng" (nghĩa là nhân gió sóng mà đi cướp) Chiêm Thành cướp bóc dân ven biển. Vua Lý Thái Tông sai Đào Xử Trung đi đánh, dẹp yên.
 Năm 1044, với lý do "Tiên đế mất đi, đến nay đã 16 năm rồi, mà Chiêm Thành chưa từng sai một sứ giả nào sang", vua Lý Thái Tông thân chinh đi chinh phạt ra oai với Chiêm Thành. Binh lính chưa chạm mà quân Chiêm đã tan vỡ, quan quân đuổi chém được 30 vạn thủ cấp. Tướng Quách Gia Di chém được đầu vua Chiêm là Sạ Đẩu tại trận. Đoạt được hơn 300 voi thuần, bắt sống hơn 50 nghìn quân Chiêm, số còn thì bị giết chết, xác chất đầy đồng. Vua tỏ ý cảm khái, xuống lệnh rằng: "Kẻ nào giết bậy người Chiêm Thành thì sẽ giết không tha". Sau đó vua Lý Thái Tông đem quân vào thành Phật Thệ bắt vợ cả, vợ lẽ của Sạ Đẩu và các cung nữ giỏi hát múa đem về nước. Khi đến hành điện Ly Nhân (nay là huyện Ly Nhân, Nam Hà), vua sai nội nhân thị nữ gọi Mỵ Ê là phi của Sạ Đẩu sang hầu thuyền vua. Mỵ Ê phẫn uất lấy chăn quấn vào mình nhảy xuống sông chết. Vua khen là trinh tiết, phong là Hiệp Chính Hựu Thiện phu nhân.
Năm 1068, Chăm Pa quấy nhiễu biên giới Đại Việt.
Năm 1069, Vua Lý Thánh tông thân chinh đánh Chăm Pa,, tướng Lý Thường Kiệt chỉ huy hải quân tấn công đốt phá kinh đô Vijaya. Vua Rudravarman (Chế Củ) bị bắt làm tù binh và sau đó phải đổi ba châu Địa Lý, Ma Linh và Bố Chính (3 châu này thuộc vùng Quàng Bình, Quảng Trị này nay) để lấy tự do

Dưới thời nhà Trần

Thời Đại Việt cường thịnh
 Các năm 1228, 1242 Chiêm Thành sang cống Đại Việt.
 Năm 1252, Vua Trần Thái Tông thân chính đánh Chiêm Thành, bắt được vợ của vua Chiêm Thành là Bố Da La và nhiều thần thiếp.
Nguyên do: "Chiêm Thành từ khi nhà Lý suy yếu, thường đem thuyền nhẹ đến cướp bóc dân cư ven biển. Vua lên ngôi, lấy đức vỗ về, sai sứ sang dụ, tuy họ có thường sang cống, nhưng lại đòi xin lại đất cũ, và có ý dòm ngó (nước ta). Vua giận, nên có việc thân chinh này."
 Năm 1262, 1265, 1266, 1267, 1269, 1270, Chiêm Thành sang cống Đại Việt.
 Năm 1279, Chiêm Thành sai Chế Năng, Tra Diệp sang cống. Chế Năng, Tra Diệp xin ở lại làm nội thần, vua Trần Nhân Tông không nhận
 Năm 1282, Chiêm Thành cử Bố Bà Ma Các sang dâng voi trắng. Cũng trong năm này Toa Đô đem quân, loan tin sẽ mượn đường đi đánh Chiêm Thành, nhưng thực ra là sang xâm lược Đại Việt.
 Năm 1285, Toa Đô đem 50 vạn quân từ Vân Nam qua nước Lão Qua (tức Lào ngày nay), thẳng đến Chiêm Thành, hội với quân Nguyên ở Châu Ô, Châu Lý rôi cướp châu Hoan, châu Ái, tiến đóng ở Tây Kết (xã Đông Bình, huyện Châu Giang, tỉnh Hải Hưng ngày nay), hẹn trong ba năm sẽ san phẳng Đại Việt.
 Năm 1293, 1301, Chiêm Thành sang cống Đại Việt. Cũng trong năm 1301, thượng hoàng Trần Nhân Tông vân du Chiêm Thành, hứa gả con gái là Huyền Trân công chúa cho Chế Mân, vua Champa.
 Năm 1305, Chiêm Thành cho Chế Bồ Đài sang Đại Việt dâng hiến vàng bạc, hương quý, vật lạ làm lễ vật cầu hôn. Vua Anh Tông gả công chúa Huyền Trân cho vua Chiêm Thành là Chế Mân. Chế Mân đem 2 châu Ô, Lý làm quà sính lễ.
 Năm 1307, Chế Mân chết. Nhập nội hành khiển thượng thư tả bộc xạ Trần Khắc Chung sang Chiêm Thành lừa người Chiêm cứu công chúa Huyền Trân đem về để khỏi bị hỏa thiêu theo tục lệ Chiêm Thành nhưng theo tục lệ nước Chiêm thì chỉ có vương hậu trưởng là Tapasi mới có quyền lên giàn hỏa thiêu với vua, quan niệm của người Chiêm là chỉ vương hậu trưởng mới được lên giàn hỏa thiêu cùng với vua vì đó là một vinh dự.
 Năm 1311, vua Trần Anh Tông thân chinh đi đánh Chiêm Thành, vì cho rằng vua nước Chiêm là Chế Chí phản trắc. Năm sau thì bắt được Chế Chí đem về Đại Việt, phong Chế Đà A Bà Niêm (em Chế Chí) làm Á hầu trấn giữ đất Chiêm.
 Năm 1313, Chiêm Thành bị người Xiêm xâm lược, vua Đại Việt cho quân sang cứu.
 Năm 1318, vua Trần Minh Tông sai Huệ Vũ Đại Vương Trần Quốc Chẩn đi chinh phạt Chiêm Thành. Quân Chiêm thua trận tuy nhiên tộc tướng nhà Lý là Hiếu Túc hầu Lý Tất Kiến tử trận.
 Năm 1326, Trần Minh Tông sai Huệ Túc Vương Trần Đại Niên (1306-1360) đi đánh Chiêm Thành nhưng không thắng.
 Năm 1342, vua Chiêm thành là Chế A Nan chết. Con rể là Trà Hòa Bố Đề tự lập làm vua, cho người đến Đại Việt báo tin buồn.
 Năm 1345, Phạm Nguyên Hằng sang sứ Chiêm Thành, trách hỏi về việc thiếu lễ triều cống hàng năm. Sau đó thì Chiêm Thành sai sứ sang cống, nhưng lễ vật rất sơ sài.
 Năm 1352, Chế Mỗ (con Chế A Nan) người Chiêm Thành chạy sang Đại Việt, dâng voi trắng, ngựa trắng và các cống vật xin đánh Trà Hòa Bố Để (con rể Chế A Nan) mà lập Chế Mỗ làm vua Chiêm.
 Năm 1353, Đại Việt đem đại binh đi đánh Chiêm thành để đưa Chế Mỗ về nước, nhưng gặp trở ngại trong việc tiếp tế lương thực nên phải quay về.

Khi Đại Việt suy yếu
 Năm 1361, Chiêm Thành vượt biển đánh vào cửa biển Dĩ Lý (xã Lý Hoà, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình ngày nay), bị quân Đại Việt đánh tan.
 Các năm 1362, 1365 quân Chiêm tấn công Hóa Châu.
 Năm 1366, quân Chiêm cướp phủ Lâm Bình, bị quan phủ Phạm A Song đánh bại
 Năm 1367, vua Trần Dụ Tông sai Trần Thế Hưng, Đỗ Tử Bình cầm quân đánh Chiêm Thành.
 Năm 1368, Chiêm Thành cho Mục Bà Ma sang đòi lại đất biên giới Hóa Châu. Mùa hạ, Trần Thế Hưng đem quân đến Chiêm Động (các huyện Thăng Bình, Tam Kỳ, Duy Xuyên, Quế Sơn tỉnh Quảng Nam ngày nay). Người Chiêm phục binh đánh quân Đại Việt tan vỡ. Trần Thế Hưng bị bắt.
 Năm 1371, quân Chiêm Thành từ cửa biển Đại An (huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định ngày nay) tiến thẳng đến kinh sư. Vua Trần Nghệ Tông phải đi thuyền sang Đông Ngàn lánh giặc. Quân Chiêm vào thành, đốt phá cung điện, nhà cửa, thư tịch, sổ sách, cướp phụ nữ, ngọc lụa đem về.
 Năm 1376, Chiêm Thành tấn công Hóa Châu. Cuối năm vua Trần Duệ Tông thân chinh đem 12 vạn quân đánh Chiêm bị tử trận cùng các đại tướng Đỗ Lễ, Nguyễn Nạp Hòa, hành khiển Phạm Huyền Linh. Đỗ Tử Bình chỉ huy hậu quân, không đến cứu vua nên thoát chết. Lê Quý Ly đang làm nhiệm vụ đốc quân chở lương, nghe tin vua băng, bỏ trốn về nước. Ngự Câu vương Trần Húc đầu hàng Chiêm Thành.
 Năm 1378, người Chiêm đưa Ngự Câu Vương Trần Húc, người đã đầu hàng Chiêm Thành đến cướp phủ Nghệ An, tiếm xưng vị hiệu chiêu dụ dân chúng. Quân Chiêm đánh vào sông Đại Hoàng, vua Trần Phế Đế sai Hành khiển Đỗ Tử Bình đi chống giữ. Quan quân tan vỡ. Quân Chiêm liền đánh vào kinh sư, bắt người cướp của rồi rút về. An phủ sứ Lê Giốc bị quân Chiêm bắt giết..
 Năm 1380, người Chiêm ra Nghệ An, Diễn Châu, Thanh Hóa cướp của bắt người. Thượng hoàng Trần Nghệ Tông sai Lê Quý Ly chỉ huy quân thủy, Đỗ Tử Bình chỉ huy quân bộ đi chống trả. Vua Chiêm Chế Bồng Nga thua trận rút chạỵ
 Năm 1382, Chiêm Thành tấn công Thanh Hóa. Trần Phế Đế sai Quý Ly đem quân đi chống giữ. Quý Ly đóng quân ở núi Long Đại (tức núi Hàm Rồng ở Thanh Hóa). Cho tướng coi quân Thần Khôi là Nguyễn Đa Phương giữ hàng cọc đóng ở cửa biển Thần Đầu (đã bị lấp, nay thuộc Tam Điệp, Ninh Bình.) Quân Chiêm Thành thua to, chạy tán loạn vào rừng núi.
 Năm 1383, đầu năm, triều đình Đại Việt sai Lê Quý Ly thống lĩnh thủy quân đi đánh Chiêm Thành. Thủy quân tới vùng biển Lại Bộ Nương (nay là cửa biển Nương Loan, Kỳ Anh, Hà Tĩnh) và Ô Tôn (nay là vùng biển Vĩnh Sơn, Quảng Trạch, Quảng Bình) bị sóng gió đánh hư hỏng phải đem quân về. Mùa hạ, vua Chiêm Thành là Chế Bồng Nga cùng với thủ tướng La Ngai dẫn quân đi bộ theo chân núi, từ trấn Quảng Oai (nay thuộc Ba Vì, Hà Nội) đến đóng ở sách Khổng Mục. Kinh sư kinh động, Thượng hoàng sai tướng chỉ huy quân Hoa Ngạch là Lê Mật Ôn đem quân đi chống giữ. Mật Ôn đến Tam Kỳ (nay là Quảng Oai) định bày trận chống giữ. Nhưng quân Chiêm đã mai phục từ trước, quân voi đồng loạt xông ra, quan quân Đại Việt thua chạy, Mật Ôn bị bắt sống. Thượng hoàng phải sang sông Đông Ngàn để lánh giặc.
 Năm 1389, quân Chiêm tấn công Thanh Hóa. Thượng hoàng Trần Nghệ Tông sai Lê Quý Ly đem quân đi chống giữ, Quý Ly thua trận, tướng chỉ huy quân Hữu Thánh Dực là Nguyễn Chí (có sách chép là Trần Đình Quý) bị giặc bắt sống, 70 tướng còn lại đều tử trận. Lê Quý Ly để tỳ tướng Phạm Khả Vĩnh, Nguyễn Đa Phương ở lại cầm cự với giặc, còn mình thì trốn về.
 Năm 1390, đô tướng Trần Khát Chân đại thắng quân Chiêm Thành ở Hải Triều, giết vua Chiêm Thành Chế Bồng Nga.Phó tướng La Ngai đem tàn quân về đến Chiêm Thành, chiếm nước, tự lập làm vua. Con của Bồng Nga là Chế Ma Nô Đà Nan và em là Chế Sơn Nô sợ bị giết, liền chạy sang Đại Việt. Triều đình Đại Việt phong Chế Ma Nô Đà Nan làm Hiệu chính hầu, Chế Sơn Nô làm Á hầu.
 Năm 1391, Lê Quý Ly sai viên tướng coi quân Tả Thánh Dực Hoàng Phụng Thế đem quân đi tuần đất Chiêm Thành. Người Chiêm Thành đặt mai phục. Quân của Đại Việt tan vỡ, Phụng Thế bị quân Chiêm bắt.
 Năm 1396, triều đình sai tướng chỉ huy quân Long Tiệp là Trần Tùng đi đánh Chiêm Thành, bắt được tướng nước ấy là Bố Đông đem về, ban cho họ tên là Kim Trung Liệt, chỉ huy quân Hổ Bôn.
 Năm 1397, tướng Chiêm Thành là Chế Đa Biệt cùng với em là Mộ Hoa Từ Ca Diệp sang hàng. Triều đình ban tên cho Đa Biệt là Đinh Đại Trung, phong là Kim Ngô vệ tướng quân, Ca Diệp làm Cấm vệ đô cho trấn thủ Hóa Châu để chống giữ Chiêm Thành.

Dưới thời nhà Hồ
 Năm 1400, Hồ Quý Ly lật đổ nhà Trần. Ông lên ngôi hoàng đế, đặt niên hiệu là Thánh Nguyên, quốc hiệu là Đại Ngu, đổi thành họ Hồ, đem 15 vạn quân đi đánh Chiêm Thành. Do bộ binh đi đường núi, tách xa hẳn thủy quân, gặp khi nước lũ, tướng sĩ ở giữa đường hết lương thực, phải nướng cả áo giáp bằng da để ăn.
 Năm 1402, vua Hồ Hán Thương đem đại quân đi đánh Chiêm Thành. Hai bên đụng trận, tướng Đại Ngu Đinh Đại Trung và tướng Chiêm Thành Chế Tra Nan đều tử trận. Vua Chiêm Ba Đích Lại (con La Ngai) hoảng sợ, sai cậu là Bố Điền dâng đất Chiêm Động (huyện Thăng Bình, Tam Kỳ, Quế Sơn, Duy Xuyên tỉnh Quảng Nam), một voi trắng, một voi đen và các sản vật địa phương, để xin rút quân. Bố Điền tới, Quý Ly bắt ép phải dâng nộp thêm động Cổ Lũy (nay là các huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ, Quảng Ngãi).
 Năm 1403, Hồ Hán Thương sai đại tướng quân Phạm Nguyên Khôi làm tiết chế, cùng các phó tướng Hồ Vấn, Đỗ Mãn đem 20 vạn quân thủy bộ đánh Chiêm Thành. Quân Đại Ngu bao vây thành Đồ Bàn 6 tháng, không hạ được thành phải lui về nước. Chiêm Thành cầu cứu Đại Minh, Minh Thành Tổ sai 9 chiến thuyền vượt biển sang cứu. Thủy quân Đại Ngu khi rút về có gặp quân Minh giữa biển, Phạm Nguyên không giao chiến mà về nước.
 Năm 1407, vua Chiêm Thành là Ba Đích Lại đem quân đánh Đại Ngu, đánh bại các tướng Chế Ma Nô Đà Nan và Hoàng Hối Khanh. Chiêm Thành thu hồi 4 châu Thăng, Hoa, Tư, Nghĩa.

Dưới thời Hậu Lê
 Năm 1433, nhân cơ hội vua Lê Thái Tổ mất, vua Chiêm Thành là Bố Đề đưa quân vào đánh châu Hóa, bắt 6 người. Vua Lê Thái Tông sai Nhập nội tư mã Lê Liệt, Nhập nội thiếu úy Lê Khôi và Hành khiển tổng quản Lê Truất đem quân đi tuần Tân Bình, Thuận Hóa. Đại quân đến nơi thì người Chiêm đã rút.
 Năm 1434, sứ Chiêm Thành mang thư và lễ vật sang cống Đại Việt để cầu thân.
 Năm 1444, vua Chiêm Thành là Ma Ha Bí Cai lại đánh cướp châu Hóa. Thái hậu Nguyễn Thị Anh sai Nhập nội kiểm hiệu thái bảo Lê Bôi, Tổng quản Lê Khả mang 10 vạn quân đánh Chiêm Thành.
 Năm 1445, quân Chiêm Thành lại đánh châu Hó, vây thành An Dung; quân Đại Việt giữ được thành.
 Năm 1446, thái hậu Nguyễn Thị Anh sai Lê Thụ, Lê Khả, Lê Khắc Phục đem hơn 60 vạn quân đi chinh phạt Chiêm Thành. Quân Đại Việt chiếm thành Chà Bàn, bắt sống vua Chiêm là Bí Cai và các phi tần đem về nước.
 Năm 1469, Chiêm Thành vượt biển cướp phá, quấy nhiễu châu Hóa.
 Năm 1470, tháng 8, vua Chiêm Thành là Bàn La Trà Toàn đích thân đem hơn 10 vạn quân thủy bộ cùng voi ngựa đánh úp châu Hoá. Tướng trấn giữ biên thuỳ ở châu Hoá là Phạm Văn Hiển không chống cự lại, phải chạy thư cấp báo về kinh. Tháng 11, vua Lê Thánh Tông cùng thái sư Lân quận công Đinh Liệt, thái bảo Kỳ quận công Lê Niệm đem 26 vạn quân đánh Chiêm Thành. Đầu tháng 12, đại giá xuất phát từ Thiết Sơn (nay thuộc huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An), đến giữa tháng thủy quân vào đến đất Chiêm Thành, nhà vua cho dừng lại tập luyện.
 Đầu năm 1471, vua Chiêm Thành là Trà Toàn sai em là Thi Nại và 6 viên đại tướng đem 5000 quân và voi, đến quan sát trung quân nơi vua Đại Việt đóng quân. Lê Thánh Tông tự mình dẫn hơn 1.000 chiếc thuyền, hàng trăm ngàn quân ra tấn công, quân Chiêm tan vỡ, giày xéo lẫn nhau chạy về thành Chà Bàn. Đến ngày mồng 1 tháng 3 thì quân Việt hạ được thành Chà Bàn, bắt sống hơn 3 vạn người, chém hơn 4 vạn thủ cấp, bắt vua Chiêm là Trà Toàn đem về nước, thành Chà Bàn bị phá hủy hoàn toàn
 Cuối năm 1471, Lê Thánh Tông sai Lê Niệm đem 3 vạn quân đánh Chiêm Thành, bắt vua Chiêm là Trà Toại

Dưới thời Trịnh-Nguyễn
 Năm 1611, do người Chiêm Thành lấn chiếm biên ải, chúa Nguyễn Hoàng đã sai viên tướng gốc Chăm là Văn Phong đưa quân vào dẹp loạn và đặt ra phủ Phú Yên gồm hai huyện Tuy Hòa và Đồng Xuân, phong cho Văn Phong làm lưu thủ đất này.
 Năm 1631, vua Chiêm Thành Po Romê cưới Công nữ Ngọc Khoa, con gái thứ ba của chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên. Nhờ có cuộc hôn phối này mà tình giao hảo giữa hai nước được tốt đẹp, chúa Nguyễn có thể dồn sức đối phó với chúa Trịnh ở Đàng Ngoài
 Năm 1653, vua Chiêm là Bà Tranh xâm phạm biên cảnh, chúa Hiền (Nguyễn Phúc Tần) sai người đánh dẹp, người Chiêm đầu hàng. Nhân đó lấy đất từ Phú Yên vào đến sông Phan Rang đặt làm 2 phủ Thái Khương, Diên Ninh và gồm 5 huyện: Quảng Phước, Tân Định (thuộc phủ Thái Khương), Phước Điền, Vinh Xương và Hoa Châu (thuộc phủ Diên Ninh). Vùng đất này nay tỉnh Khánh Hoà.
 Năm 1692, vua Chăm tên Bà Tranh đã tấn công vào phủ Diên Ninh và dinh Bình Khang tức vùng Diên Khánh ngày nay. Chúa Nguyễn sai Nguyễn Hữu Cảnh đánh đuổi. Quân Chiêm và Việt đã giao tranh ác liệt tại Sông Lũy, quân Chiêm Thành bại trận, vua Chiêm và hoàng gia bị bắt.
 Năm 1693, chúa Nguyễn Phúc Chu cho thành lập khu tự trị Thuận Thành Trấn tại vùng đất của Chiêm Thành, chúa Chăm được gọi là Trấn Vương, là thần hạ của chúa Nguyễn.

Chấm dứt quan hệ Đại Việt-Chăm Pa
 Năm 1832, khi Lê Văn Duyệt từ trần, vua Minh Mệnh đem quân chiếm khu tự trị Thuận Thành Trấn, trừng phạt những quan chức Champa đã phục tùng Lê Văn Duyệt, xóa bỏ chế độ tự trị lập ra Ninh Thuận phủ. Quan hệ Đại Việt-Chăm Pa tới đây xem như chấm dứt.

Xem thêm
Tôn giáo của người Chăm
Lịch sử Chăm Pa
Thành Đồ Bàn
Sự suy vong của Vương quốc Chăm Pa

Chú thích

Lịch sử Chăm Pa
Q


Trăn Nam Mỹ: Săn lùng hoa lan máu hay Mãng xà Nam Mỹ: Săn lùng huyết phong lan (tựa tiếng Anh: Anacondas: The Hunt for the Blood Orchid) là một bộ phim kinh dị và viễn tưởng năm 2004 của Mỹ do đạo diễn Dwight H. Little thực hiện, nó chính là phim thứ hai trong loạt phim Anaconda, lấy bối cảnh ở đảo Borneo. Câu mở đầu (tagline) của phim là The hunters will become the hunted (dịch tiếng Việt: Những người thợ săn sẽ trở thành kẻ bị săn).

Nội dung
Một nhóm tiến sĩ từ New York dự định đến hòn đảo Borneo để tìm loại hoa quý được gọi là"hoa lan máu", nghe nói loại hoa đó có thể giúp con người tăng cường sức khỏe và tăng tuổi thọ. Nhóm tiến sĩ có tên là: Jack, Ben, Cole, Gordon, Samantha và Gail. Họ đến hòn đảo Borneo rồi thuê thuyền của hai người đàn ông Bill và Tran Wu để vào rừng.

Trong lúc đang đi trên sông thì chiếc thuyền bị rơi xuống dòng thác, chiếc thuyền bị vỡ tan. Cả nhóm đành phải đi bộ vào rừng, họ không biết nơi đây có loài trăn khổng lồ rất hung dữ. Con trăn khổng lồ đã ăn thịt Ben trước sự chứng kiến của những người kia. Bill nói rằng đó là con trăn to nhất anh ta từng thấy, cả nhóm giờ đây chỉ muốn trở về chứ không còn muốn tìm hoa lan máu nữa. Bill liền gọi cho ông bạn John Livingston để nhờ ông ta lái thuyền đến đón. Ông Livingston cũng bị con trăn khổng lồ khác giết chết, thuyền của ông ta đâm vào bờ và nổ tung.

Nghe tiếng nổ, cả nhóm chạy ra con sông, họ chỉ thấy mảnh vỡ của chiếc thuyền cùng với vài đồ vật của Livingston. Bill bảo mọi người hãy lấy những đồ vật cần thiết rồi tiếp tục đi bộ. Jack bắt được một con nhện độc và tính đem nó về New York để thí nghiệm, nhát cắn của con nhện này nỗi làm cho nạn nhân bị tê liệt như đá trong hai ngày. Sau đó cả nhóm tìm ra ngôi làng nhỏ của thổ dân, họ lấy gỗ để đóng bè vượt sông.

Gordon phát hiện Jack đang giữ một chiếc điện thoại di động mà anh ta lại giấu mọi người, Gordon tính lấy điện thoại gọi người đến giúp. Jack giải thích rằng anh ta chỉ muốn mọi người tiếp tục đi tìm hoa lan máu nên mới không cho họ thấy chiếc điện thoại, Gordon cương quyết không chịu nghe Jack giải thích. Nhân lúc Gordon không để ý, Jack thả con nhện độc ra cắn Gordon, thân thể Gordon liền bị tê liệt, sau đó con trăn khổng lồ bò đến nuốt sống Gordon. Mọi người chạy vào cứu Gordon nhưng đã muộn, Jack lợi dụng thời cơ cướp chiếc bè chèo đến chỗ hoa lan máu. Cả nhóm đi bộ tìm đường đến chỗ hoa lan máu để tìm Jack và lấy lại chiếc bè.

Tran Wu bị con trăn giết chết giữa đường, sau đó Jack cầm súng uy hiếp mọi người, anh ta buộc Samantha phải hái hoa lan máu cho anh ta. Để đến lấy hoa lan, Samantha phải bò qua khúc cây, ở dưới thì có một bầy trăn đang giao phối. Samantha ném cho Jack chiếc ba lô có chứa hoa lan, ngờ đâu con nhện độc chui ra cắn Jack, Jack bị tê liệt rồi rơi xuống ổ trăn, bầy trăn giết chết Jack. Một con trăn đưa đầu lên định giết những người còn lại, Samantha ném bình xăng vào miệng con trăn, nó cắn nát bình đựng xăng. Cole lấy pháo sáng bắn vào miệng con trăn, con trăn rơi xuống bầy của nó bị nổ tung, đúng lúc đó những tảng đá trên cao rơi xuống đè chết bầy trăn bên dưới. Sáng hôm sau; Bill, Cole, Samantha và Gail lấy chiếc bè chèo ra khỏi khu rừng hướng về Kota Bharu.

Diễn viên
Johnny Messner vai Bill Johnson
KaDee Strickland vai Samantha Rogers
Salli Richardson vai Gail Stern
Matthew Marsden vai Jack Byron
Nicholas Gonzalez vai Ben Douglas
Eugene Byrd vai Cole Burris
Morris Chestnut vai Gordon Mitchell
Karl Yune vai Tran Wu
Andy Anderson vai John Livingston

Tham khảo

Liên kết ngoài
Anaconda 2 tại Internet Movie Database
Anaconda 2 tại Allmovie
Anaconda 2 tại Box Office Mojo
Anaconda 2 tại Metacritic
Anaconda 2 tại Rotten Tomatoes
Trailer phim.

Phim năm 2004
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim kinh dị Mỹ
Phim giả tưởng Mỹ
Phim của Screen Gems
Phim tiếp nối
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim kinh dị năm 2004
Phim hành động thập niên 2000
Phim kinh dị thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở châu Á
Phim về quái vật


title: Danh sách tập truyện Doraemon bóng chày

text:
Dưới đây là danh sách tập truyện Doraemon Bóng chày.

Danh sách

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trên Website của Nhà xuất bản Kim Đồng .
Trò chơi Dorabase: Dramatic Stadium  trên Gamespot.

Doraemon bóng chày


title: Fruit Ninja

text:
Fruit Ninja (Fruit Ninja HD trên iPad và Fruit Ninja THD trên các thiết bị Android chạy Nvidia Tegra 2) (còn được biết đến ở Việt Nam với tên gọi Chém hoa quả) là một trò chơi do Halfbrick Studios phát triển tại Brisbane, Australia, được phát hành vào ngày 21 tháng 4 năm 2010 trên iPod Touch và iPhone, ngày 12 tháng 7 năm 2010 trên iPad, ngày 17 tháng 9 năm 2010 trên các thiết bị Android và ngày 22 tháng 12 năm 2010 trên Windows Phone. Sau đó, vào tháng 3 năm 2011, các phiên bản dành cho hai hệ điều hành Bada của Samsung và Symbian của Nokia cũng được phân phối trên các kênh ứng dụng của chúng. Ngay trước khi E3 2011 diễn ra, Fruit Ninja Kinect được phát hành trên hệ máy Xbox 360 vào ngày 10 tháng 8 năm 2011. Fruit Ninja cũng được phát hành cho Windows 8 vào ngày 7 tháng 6 năm 2012. Ngoài ra còn có một phiên bản arcade tên là Fruit Ninja FX. Người chơi phải chặt đôi các loại trái cây được tung lên không bằng cách trượt ngón tay trên màn hình cảm ứng của thiết bị. Trò chơi hỗ trợ các chế độ nhiều người chơi và bảng xếp hạng.

Trò chơi nhận được những phản ứng tích từ phía giới phê bình và người sử dụng; doanh số bán ra lần lượt vượt ngưỡng 3 triệu, 4 triệu và 20 triệu lượt tải về trên mọi hệ máy vào tháng 11 năm 2010, tháng 12 năm 2010 và tháng 3 năm 2011. Tháng 5 năm 2012, Fruit Ninja đạt mức 300 triệu lượt tải về và có mặt trên một phần ba tổng số điện thoại iPhone ở Mỹ. Trò chơi được đánh giá là sự kết hợp tuyệt vời giữa giá thành rẻ và lối chơi gây nghiện. Ngoài ra trò chơi còn được khen ngợi bởi sự hỗ trợ và các cập nhật từ phía nhà phát triển Halfbrick.

Lối chơi

Trong Fruit Ninja, người chơi chém các loại trái cây với một lưỡi kiếm được điều khiển thông qua màn hình cảm ứng. Khi trái cây được tung lên, người chơi trượt ngón tay qua màn hình để tạo ra một đường chém nhằm chẻ đôi chúng. Người chơi sẽ được cộng điểm thưởng nếu chẻ được nhiều trái cây trong một lần chém và có thể dùng thêm các ngón tay khác để thực hiện nhiều đường chém cùng một lúc.

Trong chế độ Classic, người chơi phải chém được tất cả số trái cây được tung lên và nếu chém trượt 3 quả thì trò chơi sẽ kết thúc. Nhưng khi đạt được số điểm là cấp số nhân của 100, người chơi sẽ được thêm một mạng (trừ khi họ chưa chém trượt quả nào). Thỉnh thoảng bom sẽ được tung lên và trò chơi cũng sẽ kết thúc nếu chúng bị chém trúng. Chế độ Zen cho phép người chơi không bị bom cản trở và có 90 giây. Còn trong chế độ Arcade thì người chơi sẽ chỉ có 60 giây nhưng được bổ sung các loại chuối cho phép nhân đôi số điểm (Double Points), tăng số quả được tung lên (Frenzy) hoặc làm trái cây chuyển động chậm lại và đóng băng thời gian trong một khoảng thời gian ngắn (Freeze). Quả lựu (Multi-slice Pomegranate) có thể được chém nhiều lần, đôi khi xuất hiện trong chế độ Classic và luôn xuất hiện khi mỗi màn chơi ở chế độ Arcade kết thúc. Bên cạnh đó còn có quả thanh long, xuất hiện trong chế độ Classic, rất hiếm khi có và có giá trị 50 điểm.

Vào lễ kỷ niệm 2 năm ngày ra mắt của Fruit Ninja, Halfbrick cho ra mắt bản cập nhật với một tính năng mới gọi là Gutsu's Cart. Người chơi có thể thu thập quả khế trong các màn chơi để mua những vật phẩm có ở Gutsu's Cart, bao gồm Berry Blast (khiến quả dâu tây nổ tung khi bị chém và người chơi được cộng thêm 5 điểm), Peachy Time (chém một quả đào trong hai chế độ Zen hoặc Arcade sẽ kéo dài thời gian thêm 2 giây), Bomb Deflect (khiến bom không phát nổ khi bị chém phải và đánh bay quả bom ấy đi) và mua khế (bằng tiền thật, US$ cho máy dùng iOS và đ cho máy dùng Android). Người chơi sẽ nhận được số khế tương ứng với điểm số khi màn chơi kết thúc.

Chế độ nhiều người chơi được hỗ trợ trên các thiết bị iOS thông qua ứng dụng Game Center của Apple, cho phép lối chơi cạnh tranh cũng như các bảng xếp hạng. Trong các màn chơi nhiều người, lưỡi kiếm và trái cây của người chơi có màu đỏ, khác với màu xanh dương của đối thủ. Người chơi chỉ được chém trái cây của mình và phải tránh trái cây của đối thủ. Những loại trái cây có màu trắng có thể được chém bởi cả hai người và có giá trị 3 điểm. Phiên bản dành cho iPad của trò chơi có chất lượng đồ họa được cải tiến và cho phép hai người chơi trên cùng một thiết bị. Người chơi có thể chia sẻ điểm số của mình thông qua Open Feint, Twitter và Facebook.

Vào lễ kỷ niệm 5 năm ngày ra mắt của Fruit Ninja, Halfbrick cho ra mắt bản cập nhật mới (2.3.3), sẽ xuất hiện táo vàng và 1 phần chơi gọi là Festival. Trong phần Festival có 2 chế độ chơi là Tournament và Mini Games. Trong Tournament, người chơi sẽ phải đấu với 6 ninja (Truffles, Nobu, Mari, Han, Katsuro và Rinjin) và mất 10 quả táo vàng (nhận Golden Ember Blade sẽ được miễn phí). Người chơi chỉ được chém quả màu xanh (1 điểm, nếu đạt combo sẽ được số điểm gấp 3 lần số điểm trong phần chơi thường, nếu ninja chém vào sẽ mất 5 điểm và người chơi được 1 điểm), quả màu trắng (10 điểm), không chém quả màu đỏ (mất 5 điểm, ninja được 1 điểm) và không chém bom (mất 20 điểm). Thắng Rinjin, bạn sẽ được Golden Ember Blade (chém 1 quả được chém quả đó thêm 1 lần nữa, nếu sau 3 giây không chém thì nó sẽ tự tách ra và không có điểm). Còn trong Mini Games, có 6 kiểu chơi là Cherry Bomb, Swarm, Time Attack, Juggle, Fortune và Quick Draw. Mỗi lượt chơi một trong 6 kiểu sẽ mất 100 quả khế. Cứ chém 1 quả bom là mất 10 hoặc 20 điểm và thời gian chơi của mỗi game là 45 giây (trừ Time Attack - 20 giây). Trong phần Cherry Bomb, chém những quả sơ-ri gần bom để được 10 điểm và được Combo Blitz (+5 điểm). Chém được 1 quả nữa sẽ được Great Blitz (+10 điểm) và sau đó cứ cộng thêm 5 điểm vào Blitz (Awesome Blitz (+15), Super Blitz (+20), Hyper Blitz (+25) và cao nhất là Unbelieveable Blitz (+30)). Phần chơi này được dùng Northern Light Blade. Trong phần Swarm, người chơi phải chém quả và đẩy bom ra chỗ khác. Mỗi lượt sẽ xuất hiện 1 quả. Phần chơi này được dùng Flame Blade. Trong phần chơi Time Attack, sẽ có những quả chanh sáng (+1 giây). Cách chơi giống như chơi phần Arcade. Phần chơi này được dùng Firework Blade. Trong phần chơi Juggle, sẽ có những quả thanh long vàng. Người chơi phải chém thanh long vàng và chém quả Berry Blast để làm nổ thanh long vàng. Khi hết thời gian, những quả thanh long vàng sẽ tự động nổ. Phần chơi này được dùng Wind Blade. Trong phần chơi Fortune, sẽ xuất hiện những chiếc bình (bên trong có 3 trái cây, có cơ hội được 1 bình khác ở trong. Phần chơi này dùng Caligraphy Brush Blade. Trong phần chơi Quick Draw, sẽ xuất hiện nhiều bom và có ít quả. Phần chơi này được dùng Lightning Blade.

Phát triển và quảng bá
Trong một bài phỏng vấn với GameSpot, Phil Larsen, giám đốc marketing của Halfbrick cho biết, "Chúng tôi đã theo dõi nhiều kênh khác nhau [...] game indie, PSN, XBLA, [...] và nghiên cứu rất nhiều về các xu hướng trên iPhone để có thể tạo ra một trò chơi hiệu quả." Sau đó ông nói về quá trình lên ý tưởng cho các trò chơi mới của công ty, "Fruit Ninja cũng được xuất phát từ quá trình [đó], nhưng chúng tôi coi nó là một cái gì đó đặc biệt hơn [và] quyết định tập trung vào trò chơi." Luke Muscat, trưởng bộ phận thiết kế của trò chơi, cho biết nét độc đáo của màn hình cảm ứng cũng như lượng thời gian phát triển ngắn đã góp phần thúc đẩy Halfbrick phát triển trò chơi.

Trò chơi ban đầu được phát hành trên iPod Touch và iPhone vào ngày 21 tháng 4 năm 2010S, và sau đó là trên iPad với tên gọi Fruit Ninja HD vào ngày 12 tháng 7 năm 2010. Ngày 17 tháng 9 năm 2010, Fruit Ninja được phát hành trên các thiết bị Android. Ngày 2 tháng 11 năm 2011, chế độ Arcade với một lối chơi mới được công bố và được ra mắt sau 2 ngày. Tháng 12 năm 2010, phiên bản Lite cũng như Fruit Ninja HD được phát hành trên các thiết bị iOS. Trò chơi cũng đã được phát hành trên Windows Phone 7 vào ngày 22 tháng 12 năm 2010. Phil Larsen cho biết do đặc điểm của các ứng dụng trên iOS, họ cần có một chiến lược quảng bá khác. "Trò chơi của bạn có thể đứng đầu bảng để rồi tuột hạng chỉ trong 3 ngày. Bạn cần cho nó ra mắt vào đúng thời điểm đồng thời có những kế hoạch để duy trì nó." Ngày 21 tháng 10 năm 2011, một bản cập nhật dành cho phiên bản Android được ra mắt, bổ sung chế độ Arcade, các bảng xếp hạng và lưỡi kiếm băng. Tháng 6 năm 2011, phiên bản dành cho PC cũng đã được phát hành Ngoài ra còn có một phiên bản dựa trên bộ phim Puss in Boots.

Tháng 3 năm 2011, Halfbrick công bố phiên bản trên Facebook với tên gọi Fruit Ninja Frenzy. Đến ngày 18 tháng 11 năm 2012, phiên bản này đã có thể được chơi trên Facebook. Giữa năm 2011, phiên bản arcade của trò chơi với tên gọi Fruit Ninja FX được ra mắt. Tháng 3 năm 2012, Halfbrick công bố việc hợp tác với BlueStacks để phát hành Fruit Ninja trên hệ điều hành Microsoft Windows. Trò chơi nhận được 1 triệu lượt tải về chỉ trong 10 ngày.

Sự đón nhận

Fruit Ninja nhận được những phản hồi tích cực từ phía giới phê bình và người sử dụng. Phiên bản trên iOS bán được hơn 200,000 bản trong tháng đầu tiên. Đến tháng thứ ba hơn 1 triệu bản đã được bán. Trò chơi vượt ngưỡng 2 triệu bản vào tháng 9 năm 2010 và đạt mức 4 triệu bản vào tháng 9 năm 2010. Đến tháng 3 năm 2011 số lượt tải về trên tất cả các hệ máy vượt ngưỡng 20 triệu. Tháng 5 năm 2012, trò chơi đạt mức 300 triệu lượt tải về, đồng thời có mặt trên một phần ba tổng số điện thoại iPhone ở Mỹ. Phiên bản dành cho Windows Phone 7 trở thành ứng dụng được tải về nhiều nhất trong tuần từ 28 tháng 12 năm 2010. Trò chơi lọt vào danh sách 50 ứng dụng xuất sắc nhất trên iPhone năm 2011 của tạp chí Time. Phiên bản Xbox Live Arcade bán được hơn 739,000 bản trong năm đầu tiên.

Các nhà phê bình hầu hết đều khen ngợi yếu tố vui nhộn của Fruit Ninja. Levi Buchanan của IGN gọi trò chơi là "một niềm vui tức thì". Chris Reed của Slide to Play cho rằng trò chơi là lựa chọn hoàn hảo cho những lúc buồn chán. Jim Squires của GameZebo cảm thấy lối chơi của Fruit Ninja đơn giản nhưng dễ gây nghiện. Geoff Gibson của DIYGamer nhận xét rằng Fruit Ninja có khả năng "trở thành một hiện tượng mới trên App Store." Một số nhà phê bình khen ngợi mức giá của trò chơi cũng như sự tâm huyết của Halfbrick. James Pikover của GameZone đánh giá rằng "có lẽ điều tuyệt vời nhất chính là trò chơi còn chưa hoàn thiện" bởi những chế độ chơi sẽ được ra mắt trong tương lai. Andrew Nesvadba của App Spy cũng đánh giá cao những cập nhật liên tiếp của Halfbrick cũng như chất lượng đồ họa của trò chơi.

Hệ thống tính điểm và độ khó của trò chơi nhận được những phản ứng trái chiều. Chris Reed cảm thấy đáng lẽ nên có nhiều lựa chọn về độ khó. Andrew Nesvadba và Geoff Gibson thì cho rằng do cơ hội điểm thưởng xuất hiện một cách ngẫu nhiên, việc phá kỷ lục về điểm số trở nên khó khăn hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Developer website
 Fruit Ninja – iOS App Store
 Fruit Ninja - Google App Store
Caramel Tech Studios - Software Developer responsible for coding Half Brick Studio Games

Trò chơi trên Android
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử độc lập
Trò chơi trên iPad
Trò chơi trên iPhone
Trò chơi PlayStation Vita
Trò chơi điện tử năm 2010
Trò chơi Xbox 360

Trò chơi Xbox One

Trò chơi trên iOS


title: Côm bộng

text:
Côm bộng hay côm lá thon, côm lá đào (danh pháp hai phần: Elaeocarpus lanceifolius) là loài thực vật thuộc chi Côm (Elaeocarpus) có mặt ở Đông Nam Á.

Côm bộng chứa hợp chất Mearnsetin (là một flavonol đã O-methyl hóa).

Chú thích

Liên kết ngoài

L
Thực vật được mô tả năm 1832


title: Côm lá đào

text:
Cùng tên Côm lá đào xin xem thêm tại Côm bộng
Côm lá đào hay còn gọi côm lá prun (danh pháp khoa học: Elaeocarpus prunifolius) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Elaeocarpaceae. Loài này có ở Bangladesh và Ấn Độ. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Elaeocarpus prunifolius. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

P
Thực vật Bangladesh
Thực vật Ấn Độ
Thực vật dễ tổn thương


title: Crood

text:
Crood, hoặc Cuộc phiêu lưu của nhà Croods (tựa gốc tiếng Anh: The Croods) là một phim hoạt hình 3D thể loại hài phiêu lưu của Mỹ do hãng DreamWorks Animation sản xuất và hãng 20th Century Fox phân phối. Phim được lồng tiếng bởi các diễn viên Nicolas Cage, Ryan Reynolds, Emma Stone, Catherine Keener, Clark Duke và Cloris Leachman. Phim lấy bối cảnh thời tiền sử, khi vị trí "dẫn đầu cuộc săn" của một người đàn ông trụ cột gia đình bị đe doạ bởi sự xuất hiện của một chàng trai tài giỏi, khởi đầu bằng một phát minh mang tính cách mạng như có thể tạo ra ngọn lửa.

The Croods được biên kịch bởi Kirk DeMicco, Chris Sanders đạo diễn, Kristine Belson và Jane Hartwell sản xuất. Phim được công chiếu tại các rạp vào 22 tháng 3 năm 2013. Theo một phần của thoả thuận phân phối, đây sẽ là bộ phim đầu tiên của hãng hoạt hình DreamWorks đặt dưới sự phân phối của hãng 20th Century Fox, sau khởi điểm trước đó là bộ phim Rise of the Guardians năm 2012 do hãng Paramount Pictures phân phối.

Nội dung
Bộ phim mở màn với Eep (Emma Stone), cô gái trong một gia đình sống trong hang động thời tiền sử, kể lại cách mà gia đình cô đã vượt qua để trở thành một trong số ít những người còn sống sót, phần lớn nguyên nhân là nhờ dựa vào những quy định gắt gao của cha cô, Grug (Nicolas Cage). Khi ở trong ngôi nhà hang động của họ, Grug kể một câu chuyện với các thành viên trong gia đình, gồm vợ của ông, Ugga, cô con gái nhỏ Sandy, cậu con trai lớn Thunk và bà mẹ vợ. Câu chuyện mô phỏng một nhân vật có tính tình hiếu kì như Eep. Ông dùng câu chuyện này để cảnh báo gia đình rằng sự phiêu lưu thám hiểm và 'những thứ mới mẻ' đem lại mối đe doạ cho sự sống còn của họ. Điều này khiến cho cô bé thích phiêu lưu và đang chán nản Eep tức giận. Và khi gia đình đã ngủ say trong đêm tối, cô phớt lờ lời cảnh báo của cha và rời khỏi hang động, đi theo một ánh sáng bí hiểm trong đêm.

Trong lúc khám phá thứ ánh sáng kì lạ kia, cô gặp Guy, một chàng trai tiền sử thông minh. Cô bị mê hoặc bởi ngọn lửa mà Guy tạo ra, háo hức muốn biết nhiều hơn nữa. Cậu bé kể với cô về viễn cảnh thế giới đang sắp bị diệt vong và hối thúc phải đi ngay nhưng cô từ chối. Sau đó Guy đưa cho cô một cái kèn bằng vỏ ốc, nói rằng hãy gọi cậu khi cần giúp đỡ rồi rời đi. Grug thức dậy lúc nửa đêm, phát hiện Eep đã biến mất, điên cuồng đuổi theo tìm kiếm và đưa cô về trong sự giận dữ. Trên đường về, khi gần đến hang động, họ chứng kiến cảnh nó bị đè sập trong một trận động đất và đá lở. Cả gia đình leo lên từ trong đống đổ nát để khám phá ra một vùng đất, một thế giới mới, khác xa so với vùng núi đá khô cằn quen thuộc mà họ đã quen sống từ trước đến nay.

Khi trở nên cảnh giác với hoàn cảnh mới xung quanh, cả gia đình bị tấn công bởi những con chim lông đỏ ăn thịt theo bầy đàn. Trong lúc sợ hãi, Eep thổi tiếng kèn cầu cứu sự giúp đỡ của Guy. Nghe thấy điều này, Guy lao về phía Eep. Suy nghĩ nhanh chóng, cậu bắt đầu đánh lửa thắp lên một ngọn đuốc và giơ cao, những con chim đang lao đến sợ ánh lửa dạt hẳn về một bên và gia đình được cứu thoát. Các thành viên trong gia đình trở nên say mê ánh lửa vì họ chưa từng nhìn thấy nó trước đó bao giờ. Họ giành lấy ngọn đuốc của Guy và vô ý để lửa lan khắp nơi. Vô tình một vài quả bắp khổng lồ bị bén lửa, nổ tung tạo thành tên lửa bay thẳng trên bầu trời, tạo thành khung cảnh như một màn trình diễn pháo hoa. Sau khi bị ấn tượng với trí thông minh của Guy và khó chịu với vấn đề "ý tưởng" mà anh đưa ra, Grug nhốt Guy vào trong một khúc thân cây rỗng và mang theo, đưa cả gia đình đi về hướng ngọn núi xa theo lời đề nghị của Guy để tìm kiếm một hang động mới làm nơi trú ẩn. Guy bị buộc đi theo cùng họ và nhanh chóng nhận ra lối sống của gia đình Croods, một kiểu sống mà anh cho rằng vốn không bình thường.

Khi cuộc săn bắn tìm thức ăn thất bại, Guy cùng Eep và thú cưng bất ly thân là Belt tạo một con rối để lừa con thú gần đó vào bẫy. Sau khi bắt được con mồi, cả gia đình ngấu nghiến bữa ăn. Khi bữa ăn kết thúc, Grug kể một câu chuyện cho cả gia đình, nội dung mô phỏng lại sự kiện trong những ngày qua họ vừa trải, đề cập đến một cô gái từng rời khỏi hang động đi khám phá và đã chết. Guy liền kể một câu chuyện về chính mình, về việc phám phá một nơi mà anh gọi tên là "ngày mai".

Vào buổi sáng, cả gia đình thức giấc bên vách núi bị sụp xuống trong đêm. Tiếp tục cuộc hành trình, Guy đem đến một phát minh là "giày" cho mọi thành viên trong gia đình, đổi lấy tự do di chuyển trong cuộc hành trình cho bản thân thay vì bị vác trên vai trong khúc gỗ. Các thành viên nhà Croods bắt đầu ngưỡng mộ tài năng của cậu, trừ Grug, ông bắt đầu cảm thấy ghen tức với sự thông minh của Guy.

Sau những ý tưởng của Guy, gia đình Croods vượt qua những khó khăn và tiếp tục cuộc hành trình. Họ leo lên một cái cây lớn để dừng lại qua đêm. Mọi người quyết định đi theo con đường đến "ngày mai", nhưng không bao gồm Grug. Ngày tiếp theo, Grug trong sự tuyệt vọng vì bị mọi người phót lờ và bỏ lại đêm qua, cố chứng tỏ một vài ý tưởng của mình. Tất cả đều kết thúc trong thất bại. Grug không thể nào thuyết phục gia đình rằng trú ẩn trong một hang động vừa tìm được trên hành trình của họ là một lựa chọn đúng đắn, ông vô cùng tức giận và tấn công Guy. Trong cuộc rượt đuổi, cả hai rơi vào vũng nhựa cây và không thể tự thoát ra được, Guy kể lại rằng gia đình anh cũng từng chết như thế này. Grug sau cuộc nói chuyện trở nên có cảm tình với Guy. Sau đó cả hai tìm được đường thoát ra ngoài theo mưu kế mới nảy sinh của Guy dưới sự động viên của Grug.

Khi gần đạt đến vùng đất ánh sáng của "ngày mai", sự sụp lún diễn ra tạo một vực thẳm trước mặt. Khói bụi bốc lên không thấy ánh sáng trước mặt nữa. Mọi người quyết định quay lại hang động để trú ẩn nhưng lúc này Grug bỗng đổi ý khi cố nhìn về phía trước và thấy hy vọng ở xa. Ông ném từng thành viên trong gia đình về phía bờ bên kia. Trước khi ném người cuối cùng là Eep, không quên nói rằng ông rất yêu cô. Sụp lún diễn ra tiếp tục và khoảng cách vực thẳm bên dưới là dung nham ngày càng lớn hơn. Grug quay đầu chạy trốn đá lở trên cao đổ xuống và chui vào một hang động tối tăm. Tại đây ông đánh lên ngọn lửa và gặp được một con thú dữ cũng đang lạc lối, hiền hoà nằm cạnh ông. Lát sau, ý tưởng sinh tồn trỗi dậy, ông nghĩ ra cách dùng đàn chim đỏ ăn thịt người đưa qua bờ bên kia, trong lúc Eep đang tuyệt vọng thổi lên tiếng kèn trong nước mắt của cuộc chia ly và chần chờ không muốn bước tiếp. Grug xuất hiện cùng đàn thú ông kéo theo trong lúc trốn chạy và cả gia đình đoàn tụ vui vẻ nơi vùng đất mới, chạy dưới ánh mặt trời và bỏ lại sau lưng bóng đêm của hang động cũ, thứ một thời họ cho rằng là nơi an toàn nhất.

Nhân vật
 Grug Crood (Nicolas Cage): người đàn ông trụ cột của gia đình nhưng mang tính độc đoán và áp đặt với những luật lệ khắt khe giữ cho gia đình sinh tồn.
 Guy hay Trai (Ryan Reynolds): một chàng trai tiền sử tuy không khoẻ mạnh như các thành viên gia đình Croods nhưng thông minh và luôn có nhiều ý tưởng và phát minh, luôn đi cùng thú cưng Belt.
 Eep Crood (Emma Stone): cô con gái lớn nhất của Grug, đầy tò mò và hiếu kỳ phiêu lưu khám phá. She has a crush on Guy.
 Ugga Crood: vợ của Grug.
 Thunk Crood: em trai của Eep, một cậu bé 9 tuổi.
 Gran: mẹ vợ của Grug.
 Belt hay Nịt (Chris Sanders): thú cưng của Guy.
 Sandy Crood: con gái út của gia đình Croods, chưa biết nói.

Sản xuất
Bộ phim lúc ban đầu là do hãng Aardman Animations chế tác, như một phần trong 5 bộ phim thoả thuận với hãng DreamWorks, từng được thông báo vào năm 2005 dưới tiêu đề "Sự thức tỉnh của Crood" (Crood Awakening), như một bộ phim dạng "stop motion" (kỹ thuật chụp liên tiếp chuỗi hành động rồi ghép lại thành video), do John Cleese và Kirk DeMicco viết những kịch bản đầu tiên cho bộ phim. Cùng với sự khởi đầu của bộ phim vào năm 2007, bản quyền bộ phim đã được chuyển nhượng sang DreamWorks.

Vào tháng 3 năm 2007, Chris Sanders, đạo diễn của Lilo & Stitch, tham gia DreamWorks trong vai trò đạo diễn bộ phim, cùng với dự định viết lại kịch bản. Tháng 9 năm 2008, có tin tức rằng Sanders bận tham gia How to Train Your Dragon nên đã hoãn lại The Croods và sau đó trì trệ kế hoạch ban đầu của bộ phim hàng năm sau cho đến khi kế hoạch được lên lại vào tháng 3 năm 2012. Tựa đề cuối cùng của phim, The Croods, được tiết lộ vào tháng 5 năm 2009 cùng với đạo diễn cộng tác là Kirk DeMicco. Tháng 3 năm 2011, bộ phim tiếp tục bị trì hoãn, đẩy tiến độ lùi lại một năm nữa vào ngày 1 tháng 3 năm 2013, cuối cùng kết thúc vào 22 tháng 3, cũng ngày công chiếu chính thức.

Âm nhạc
Alan Silvestri soạn những bản nhạc chính cho phim, phiên bản điện tử được phát hành vào 15 tháng 3 năm 2013, do công ty Relativity Music Group phát hành, tiếp đó CD được ra mắt vào 26 tháng 3 năm 2013, do hãng Sony Classical phát hành. Đĩa nhạc bao gồm những bản nhạc do Owl City và Yuna thể hiện.

Phát hành
The Croods ra mắt lần đầu tại Liên hoan Phim Quốc tế Berlin lần thứ 63 vào ngày 15 tháng 3 năm 2013. Phim công chiếu tại Mỹ và các quốc gia khác từ 22 tháng 3 năm 2013.

Trò chơi điện tử
Một trò chơi điện tử dựa trên bộ phim có tên là The Croods: Prehistoric Party!, do D3 Publisher phát hành cho dòng Wii U, Wii, Nintendo 3DS và Nintendo DS vào ngày 19 tháng 3 năm 2013. Trò chơi cho phép người tham gia trở thành các nhân vật của gia đình Croood, hành trình vào chuyến phiêu lưu thông qua 20 trò chơi con.

Một trò chơi điện tử trên điện thoại có tên là The Croods phát hành vào 14 tháng 3 năm 2013 dùng cho dòng iOS và Android do hãng chế tạo Angry Birds Rovio phát hành.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Croods at Soundtrack Stream

Phim hoạt hình năm 2013
Phim 3D
Phim hoạt hình Mỹ
Phim tiếng Anh
DreamWorks Animation
Phim DreamWorks
Phim kỳ ảo thập niên 2010
Phim sử dụng công nghệ âm thanh Dolby Atmos
Phim năm 2013
Phim Mỹ
Phim hài hoạt hình
Phim hài thập niên 2010
Phim hài Mỹ
Phim hoạt hình máy tính
Phim phiêu lưu thập niên 2010
Phim phiêu lưu Mỹ
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim của 20th Century Fox
Phim và người giành giải Annie
Phim 3D năm 2013
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2010
Phim hoạt hình máy tính năm 2013
Phim hoạt hình phiêu lưu
Phim lấy bối cảnh ở thời tiền sử
Cuộc sống thời tiền sử trong văn hóa đại chúng
Tiến hóa trong văn hóa đại chúng


title: Điệp vụ Valkyrie

text:
Điệp vụ Valkyrie (tựa tiếng Anh: Valkyrie) là một bộ phim điện ảnh Mỹ năm 2008 lấy bối cảnh tại Đức Quốc Xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Nội dung phim mô tả kế hoạch ám sát Adolf Hitler và sử dụng Điệp vụ Valkyrie vào ngày 20 tháng 7 năm 1944 của các sĩ quan quân đội Đức nhằm kiểm soát đất nước. Điệp vụ Valkyrie do Bryan Singer đạo diễn cho hãng phim United Artists, với sự tham gia của Tom Cruise trong vai Đại tá Claus von Stauffenberg, một trong những người bày mưu chính, cùng với Kenneth Branagh, Bill Nighy, Eddie Izzard, Terence Stamp và Tom Wilkinson vào vai các nhân vật phụ.

Việc chọn Cruise vào vai diễn này đã dấy lên nhiều tranh luận giữa các nhà chính trị gia của Đức và các thành viên trong gia đình von Stauffenberg vì nam diễn viên có tham gia vào Khoa luận giáo. Cũng chính vì điều này, các nhà làm phim ban đầu gặp khá nhiều khó khăn trong việc tìm địa điểm quay phim tại Đức, nhưng sau đó họ cũng được cấp phép quay phim tại một số địa điểm, bao gồm tòa nhà phức hợp Bendlerblock ở Berlin. Báo chí và các nhà làm phim Đức ủng hộ bộ phim này và nội dung liên quan tới von Stauffenberg cũng tạo ra nhiều quan tâm dư luận.

Điệp vụ Valkyrie thay đổi lịch công chiếu khá nhiều lần, từ ngày 27 tháng 6 năm 2008 ban đầu, sang ngày 14 tháng 2 năm 2009. Việc đổi lịch chiếu liên tục cùng chiến dịch quảng cáo nghèo nàn của hãng United Artists khiến nhiều người lo ngại cho tình hình kinh doanh của hãng phim. Sau buổi chiếu thử thuận lợi, ngày công chiếu của Điệp vụ Valkyrie tại Bắc Mỹ được đẩy lùi đến ngày 25 tháng 12 năm 2008. Hãng United Artists thay đổi chiến lược quảng bá để giảm bớt tập trung vào hình ảnh Cruise và nhấn mạnh hơn vai trò đạo diễn của Singer. Bộ phim nhận được nhiều ý kiến trái chiều nhau tại cả Mỹ và Đức.

Nội dung

Trong Thế chiến thứ hai, Đại tá Claus von Stauffenberg đang đóng quân ở Tunisia, anh suy nghĩ về vận mệnh của nước Đức nếu còn dưới sự lãnh đạo của Adolf Hitler. Những chiếc máy bay Anh bất ngờ bay đến bắn phá Quân đoàn châu Phi của Đức. Stauffenberg đã bị thương trong cuộc không kích và được đưa về Đức Quốc Xã. Sau đó anh được Tướng quân Friedrich Olbricht tuyển chọn vào tổ chức kháng chiến Đức bí mật chống lại Hitler. Trong tổ chức còn có Tướng quân Ludwig Beck, Tiến sĩ Carl Goerdeler, và Erwin von Witzleben.

Stauffenberg đưa ra ý tưởng về chiến dịch Valkyrie, sử dụng quân đội dự bị vào chuyện khẩn cấp quốc gia để kiểm soát đất nước. Nhóm đảo chính dự định sẽ hủy bỏ đế chế phát xít sau khi ám sát Hitler. Nhận ra rằng chỉ có Tướng quân Friedrich Fromm - người chỉ huy quân dự bị - mới có thể bắt đầu chiến dịch Valkyrie, nhóm đảo chính thuyết phục ông tham gia, nhưng ông từ chối.

Stauffenberg được lệnh ám sát cả Hitler và Heinrich Himmler ở khu căn cứ Hang Sói (Wolf's Lair). Anh thuyết phục Tướng quân Erich Fellgiebel cắt đứt liên lạc ở Hang Sói sau vụ ám sát. Ngày 15 tháng 7 năm 1944, Stauffenberg đem quả bom đến cuộc họp ở Hang Sói nhưng không hành động vì Himmler vắng mặt. Trong khi đó ở thủ đô Berlin, Olbricht cho huy động quân dự bị. Stauffenberg rời đi với quả bom và quân dự bị được lệnh rút về. Fromm đe dọa sẽ bắt giữ Olbricht và Stauffenberg nếu họ dám điều khiển quân dự bị lần nữa.

Ngày 20 tháng 7 năm 1944, Stauffenberg và Trung úy Werner von Haeften quay trở lại Hang Sói. Vì thời tiết nóng nên cuộc họp được tổ chức trong căn nhà có nhiều cửa sổ mở, sẽ làm giảm sức công phá của quả bom. Stauffenberg đặt cái cặp chứa quả bom gần chỗ Hitler trước khi đi ra ngoài. Tuy nhiên một sĩ quan đã đặt cái cặp qua chỗ khác, vô tình bảo vệ Hitler khỏi vụ nổ. Khi quả bom phát nổ, Stauffenberg tin rằng Hitler đã chết và nhanh chóng bỏ đi. Trước khi cắt đứt liên lạc, Fellgiebel đã nghe tin Hitler vẫn còn sống.

Stauffenberg quay về Berlin. Với chiến dịch Valkyrie đang tiến hành, nhóm đảo chính ra lệnh bắt giữ các thủ lĩnh Đảng Quốc Xã và các sĩ quan SS. Nhiều tin đồn tiết lộ rằng Hitler vẫn còn sống, nhưng Stauffenberg cho rằng đó chỉ là lời tuyên truyền của quân SS. Từ thông tin của Thống chế Wilhelm Keitel, Fromm biết được Hitler vẫn còn sống thật sự. Fromm từ chối tham gia nhóm đảo chính nên họ buộc phải giam giữ ông.

Thiếu tá Otto Ernst Remer của quân dự bị định bắt giữ Joseph Goebbels, nhưng dừng lại khi Goebbels cho anh nghe cuộc điện thoại của Hitler. Remer nhận ra rằng quân dự bị đã bị lợi dụng. Các sĩ quan SS được thả ra và nhóm đảo chính bị bắt giữ ngay tại tòa nhà Bendlerblock. Beck tự tử và các sĩ quan khác bị đem ra xử bắn. Hành động cuối cùng trước khi chết của Stauffenberg là hét lên "Nước Đức muôn năm".

Diễn viên

Tom Cruise vai Đại tá Claus von Stauffenberg, một sĩ quan cấp cao của Quân đội Dự bị (Ersatzheer), tham mưu trưởng của Đại tướng Friedrich Fromm, một trong những nhân tố quan trọng trong vụ ám sát Adolf Hitler.
Kenneth Branagh vai Thiếu tướng Henning von Tresckow, sĩ quan Lục quân Đức Quốc Xã, Tham mưu trưởng Tập đoàn quân số 2, người giúp soạn thảo Chiến dịch Valkyrie (Unternehmen Walküre) cho một cuộc đảo chính chống lại Nội các Hitler.
Bill Nighy vai Trung tướng Friedrich Olbricht, Tham mưu trưởng Văn phòng Dự bị Quân đội Đức Quốc Xã (Wehrersatzamt), cha đẻ của Chiến dịch Valkyrie.
Terence Stamp vai Ludwig Beck, cựu Đại tướng quân đội Đức Quốc Xã, cựu Tổng tham mưu trưởng Bộ Tổng tư lệnh Lục quân (OKH), người được dự định sẽ trở thành Tổng thống Đức Quốc Xã nếu Chiến dịch Valkyrie thành công.
Tom Wilkinson vai Đại tướng Friedrich Fromm, Tổng tư lệnh Quân đội Dự bị.
Carice van Houten vai Nina von Stauffenberg, vợ của Đại tá Claus von Stauffenberg.
Jamie Parker vai Trung úy Werner von Haeften, sĩ quan phụ tá của Claus von Stauffenberg.
Kevin McNally vai Tiến sĩ Carl Goerdeler, cựu Thị trưởng Leipzig, người dự tính sẽ trở thành Thủ tướng Đức Quốc Xã nếu Chiến dịch Valkyrie thành công.
Thomas Kretschmann vai Thiếu tá Otto Ernst Remer, Tiểu đoàn trưởng của một đơn vị thuộc Trung đoàn Bộ binh Großdeutschland.
David Schofield vai Thống chế Erwin von Witzleben, cựu Tổng tư lệnh OB West, người dự tính sẽ trở thành Tổng tư lệnh của các lực lượng vũ trang Đức Quốc Xã nếu Chiến dịch Valkyrie thành công.
Christian Berkel vai Đại tá Albrecht Ritter Mertz von Quirnheim, Tham mưu trưởng Văn phòng Lục quân Đức Quốc Xã ở Berlin
Eddie Izzard vai Trung tướng Erich Fellgiebel, Cục trưởng Cục Thông tin-Liên lạc của Bộ Chỉ huy Tối cao Quân lực Đức, phụ trách việc liên lạc tại Hang Sói (Wolfsschanze).
Halina Reijn vai Margarethe von Oven, một thư ký làm việc tại Tổng hành dinh Cụm tập đoàn quân Trung tâm Đức Quốc Xã ở Bendlerblock.
Matthew Burton vai Trung tướng Adolf Heusinger, Tổng tham mưu trưởng Lục quân Đức Quốc Xã.
Tom Hollander vai Đại tá Heinz Brandt, thư ký của Trung tướng Adolf Heusinger, người được cho là đã gián tiếp cứu mạng Hitler nhờ việc kéo chiếc vali chứa bom vào chân bàn.
David Bamber vai Quốc trưởng Adolf Hitler
Harvey Friedman vai Tiến sĩ Joseph Goebbels, Bộ trưởng Bộ Giác ngộ quần chúng và Tuyên truyền của Đức Quốc Xã.
Kenneth Cranham vai Thống chế Wilhelm Keitel, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Tối cao Quân lực Đức.
Werner Daehn vai Thiếu tá Ernst John von Freyend, sĩ quan phụ tá của Thống chế Wilhelm Keitel.
Matthias Freihof vai Heinrich Himmler, Thống chế SS của Schutzstaffel.
Gerhard Haase-Hindenberg vai Hermann Göring, Chủ tịch Quốc hội Đức Quốc Xã, Tư lệnh Không quân Đức Quốc Xã.
Anton Algrang vai Albert Speer, Bộ trưởng Khí tài và Vũ trang Đức Quốc Xã.
Helmut Stauss vai Roland Freisler, Chủ tịch Tòa án Tối cao Đức Quốc Xã, Bộ trưởng Bộ Tư Pháp Đức Quốc Xã.
Bernard Hill vai một vị tướng Đức, cấp trên của Stauffenberg ở Mặt trận Tunisia. Dù tên ông không được đề cập trong phim, chỉ huy trưởng của Sư đoàn Panzer số 10, đơn vị của Stauffenberg ở Bắc Phi, là Thiếu tướng Friedrich Freiherr von Broich.
Philipp von Schulthess vai thư ký của Thiếu tướng Henning von Tresckow. Nhân vật này được phủ vai bởi cháu trai của Claus von Stauffenberg.
Chris Larkin vai Trung sĩ Helm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Danh sách súng trong phim.

Phim năm 2008
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim chiến tranh Mỹ
Phim chính kịch Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim giật gân Mỹ
Phim của MGM
Phim của 20th Century Fox
Phim hãng Babelsberg Studio
Phim lịch sử
Phim về Thế chiến II
Phim dựa trên sự việc có thật
Phim chính kịch dựa trên sự kiện có thật
Phim lấy bối cảnh ở hoang mạc
Phim lấy bối cảnh ở châu Phi
Phim lấy bối cảnh ở châu Âu
Phim lấy bối cảnh ở Đức
Phim lấy bối cảnh ở Berlin
Phim quay tại Đức
Phim quay tại châu Âu
Phim chính kịch thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1940
Phim lấy bối cảnh năm 1944


title: Thiên tuế

text:
Thiên tuế hay tuế lược (danh pháp hai phần: Cycas pectinata là loài thực vật phân bố ở đông bắc Ấn Độ, Nepal, Bhutan, bắc Myanmar, Hoa Nam, bắc Thái Lan, Lào và Việt Nam. Đây là loài thứ tư của chi Cycasđược đặt tên khoa học với mô tả lần đầu năm 1826. Thiên tuế cao đến  với tán rộng.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

P
Sikkim
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Bhutan
Thực vật Campuchia
Thực vật Lào
Thực vật Malaysia
Thực vật Myanmar
Thực vật Thái Lan
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Việt Nam
Thực vật Đông Nam Á
Thực vật được mô tả năm 1826
Thực vật Vân Nam


title: Hà nu

text:
Hà nu (danh pháp hai phần: Ixonanthes chinensis) là loài thực vật thuộc họ Hà nu. Cây hà nu có ở Việt Nam và Trung Quốc. Loài này đang bị đe dọa mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

C
Thực vật được mô tả năm 1850


title: Máu chó lá nhỏ

text:
Máu chó lá nhỏ  (danh pháp hai phần: Knema conferta) là loài thực vật thuộc họ Nhục đậu khấu. Loài này có ở Đông Nam Á.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

C
Thực vật Đông Nam Á
Thực vật Indonesia
Thực vật Malaysia
Thực vật Singapore


title: Cò ke (thực vật)

text:
Cò ke hay bung lai, mé, gie la, chua ke, dan ke, don sai, bố trà diệp (danh pháp hai phần: Microcos paniculata) là loài thực vật có hoa bản địa Đông Nam Á và Trung Quốc. Loài này đôi khi được thêm vào trà thảo mộc để tạo vị chua dịu. Trong đông y, cò ke dùng để chữa các bệnh tiêu hóa cũng như một số bệnh khác.

Các tên thông dụng địa phương khác
==
 Miến Điện - Myaya (မြရာ)
 Hindi - Shiral (शिरल)
 Marathi - Shirali
 Konkani(Goa)- Asali
 Tamil - Visalam
 Malayalam - Kottakka
 Kannada - Biliyabhhrangu
 Bengali - Asar
 Sinhala - Keliya (කෑලිය) /Kohu-kirilla (කොහු-කිරිල්ල)

Chú thích

Tham khảo

 S.Y. Hu, 1988 In: J. Arnold Arbor., 69(1): 79
 World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World

P
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Cò ke

text:
Cò ke có thể là:
 Cò ke, một nhạc cụ của người Mường ở Việt Nam.
 Cò ke, một loài thực vật có tên khoa học là Microcos paniculata.


title: Shershen (lớp tàu phóng lôi)

text:
Lớp tàu phóng lôi Shershen (tiếng Anh:’’ Turya class torpedo boat’’,tiếng Nga:’’Торпедные катера проекта 206’’) là tên ký hiệu của NATO cho loại tàu phóng lôi lớp T-3 do Liên Xô nghiên cứu và sản xuất vào thập niên 1960. Tên thiết kế của nó là Đề án 206 Shtorm.

Thiết kế

Tàu phóng lôi lớp Shershen được thiết kế dựa trên tàu phóng lôi thuộc Đề án 183.Nó được thiết kế lại nhằm đảm bảo có giá thành rẻ hơn và dễ bảo trì.Chúng sử dụng loại động cơ giống với các lớp tàu Osa,Mol, Bogomol, và Turya.Vỏ tàu được đóng bằng duralumin, thích hợp để tuần tra gần bờ,trong điều kiện thời tiết tốt và khi không khí ít sương mù,tầm nhìn tốt.Nó có hệ thống phòng thủ EW, mức tối thiểu để tham gia vào bất kỳ cuộc hải chiến nào.
Vũ khí chính trên tàu bao gồm bốn ống phóng ngư lôi  OTA-53-206M đặt ở hai bên có khả năng tấn công với tốc độ cao các tàu nổi và cả tàu ngầm, loại ngư lôi 53-VA cỡ 533mm có chiều dài 7,9m, nặng 2 tấn và lắp đầu nổ nặng 210 kg. Ngư lôi có độ sâu chiến đấu 6-8m, độ sâu sục sạo 12-16m, tốc độ 29 km/h, cự li bắn 11 km. Nó được điều khiển bởi hệ thống điều khiển hỏa lực OTA-53-206 .Ngư lôi Type 53-56 của Khối Warszawa có khả năng bám theo mục tiêu,tuy nhiên,phiên bản 53-65 xuất khẩu cho các nước Trung Đông (như Ai Cập, Syria, Iran, Iraq) lại chỉ có thể phóng thẳng.Mặc dù được thiết kế để mang vũ khí tấn công ra vùng nước sâu nhưng tàu lại không có Sonar còn giá mìn thì thường xuyên bị tháo ra. Ngoài ra,trên tàu còn có 2 pháo cao tốc AK-230 2 nòng 30 mm,1 đặt ở đầu và 1 đặt ở cuối tàu.4 tên lửa đất đối không tầm thấp Strela-2, NATO gọi là SA-7 Grail,phiên bản hải quân gọi là SA-N-5. Ở Việt Nam,tên lửa Strela-2 được gọi là tên lửa A-72.

Phiên bản nâng cấp của tàu phóng lôi lớp Shershen sau này là tàu phóng lôi lớp Turya (tên của Liên Xô là tàu phóng lôi lớp T-68 thuộc đề án lớp 206M Shtorm).Nó có lắp đặt sonar,là loại tàu cánh ngầm có tốc độ cao và có pháo AK-257 57 mm nhưng không có tên lửa Strela 2.Chữ M trong tên Đề án 206M Shtorm viết tắt của từ Modernizirovannyj trong tiếng Nga có nghĩa là hiện đại hóa.

Các nhà khai thác

Đề án 206
Hiện nay nhiều tàu phóng lôi lớp Shershen và cả tàu phóng lôi lớp Turya đã bị cho ngừng hoạt động do đã cũ kỹ.Các loại tàu phóng lôi trên thế giới nói chung hiện nay đã lạc hậu,chỉ đảm bảo các nhiệm vụ tuần tra bảo vệ vùng nước nông,vùng ven bờ và các cửa sông.Chúng đã được thay thế bằng các tàu hộ vệ tên lửa có tốc độ cao và hỏa lực mạnh.
 : 87 tàu đã được đóng cho Hải quân Liên Xô từ năm 1960 đến năm 1970. Chúng chủ yếu được đóng tại các xưởng đóng tàu ở Zelenodolsk và Yaroslavl.
  4 tàu
  7 tàu được viện trợ theo số hiệu 751,752,753,755,757,759,761.752 bị phá hủy sau Chiến tranh Yom Kippur.6 chiếc còn lại vẫn hoạt động.Năm 1987,751 và 753 được nâng cấp tại nhà máy đóng tàu Ismailia ở Ai Cập với hệ thống Thompson-CSF DR875 ESM được lắp đặt,các ống phóng lôi bị gỡ bỏ và thay vào đó là ống phóng BM-21 đặt ở 2 bên tàu,tên lửa SA-N-5 vẫn được giữ lại.Đến thập niên 1990 thì bị gỡ bỏ toàn bộ các thiết bị như ống phóng lôi, MRL (rốc két phóng loạt) và cả tên lửa SAM chỉ giữ lại súng pháo làm tàu tuần tra gần bờ.
  7 tàu được chuyển giao năm 1970.Chúng bị loại bỏ vào năm 1982.
  2 tàu.1 do Liên Xô tặng năm 1980 và 1 do Việt Nam tặng năm 1998.Chúng không có giá treo mìn,đều đã được nâng cấp trước khi chuyển giao.Chỉ còn 1 chiếc hoạt động.
  Có 2 tàu được Liên Xô chuyển giao năm 1979 mang số hiệu 451 và 452.Ống phóng lôi trên cả hai tàu đã bị gỡ.Ngừng hoạt động cuối thập niên 1980.
  1 tàu chuyển giao năm 1979.Cũng không có ống phóng lôi.Ngừng hoạt động năm 1989.
  18 tàu được chuyển giao.Chiếc đầu tiên được chuyển giao năm 1968 và chiếc cuối cùng vào năm 1971.Chúng hoạt động cùng các tàu tên lửa lớp Osa I và 4 chiếc đầu tiên bị ngừng hoạt động năm 1984.Đến năm 1990,vẫn còn 8 chiếc hoạt động.Chúng bị hủy bỏ hoàn toàn 8 tháng sau khi Đông Đức sụp đổ và sáp nhập và Tây Đức.
  3 tàu được chuyển giao từ năm 1978 và 1979.Các ống phóng lôi bị gỡ bỏ trước khi chuyển giao.Ngừng hoạt động năm 1993.
  1 tàu được Liên Xô tặng tháng 12 năm 1978.Vẫn còn hoạt động.
  16 tàu được chuyển giao từ năm 1973 đến 1980.5 ngừng hoạt động trong khoảng từ năm 2000 đến 2006,7 được chuyển giao cho Cảnh sát biển Việt Nam,4 còn hoạt động nhưng cũng sắp ngừng sử dụng. Có thể 1 chiếc trở thành mục tiêu cho tên lửa chống hạm Kh-31A trong một cuộc tập trận tại Biển Đông năm 2011 được phóng từ một máy bay Sukhoi Su-30MK2V của Không quân Nhân dân Việt Nam.
  14 tàu,4 được đóng tại Liên Xô,số còn lại được đóng theo giấy phép tại xí nghiệp đóng tàu Tito ở Nam Tư.2 tàu bị Croatia bắt năm 1991,1 trở thành mục tiêu giả định của hải quân Croatia năm 1994.12 chiếc khác ngừng hoạt động năm 1993.

Đề án 206E
Một phiên bản đơn giản hóa được Liên Xô thiết kế, chế tạo để xuất khẩu có tên là Đề án 206E. Tên ký hiệu của NATO là lớp Mol. Chúng được xuất khẩu cho các quốc gia ngoài khối xã hội chủ nghĩa. Một chiếc được Liên Xô giữ lại để huấn luyện cho thủy thủ đoàn nước ngoài.
 : 2 tàu.
 : 2 tàu.
 : 4 tàu.
 : 4 tàu.

Thư viện ảnh

Xem thêm
 Danh sách tàu của Hải quân Liên Xô

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Complete Ship List of all Shershen class torpedo boats
 Hải đội tàu phóng lôi lớp Shershen

Lớp tàu phóng lôi
Tàu phóng lôi của Hải quân Liên Xô
Tàu phóng lôi của Hải quân Sri Lanka
Tàu phóng lôi thời Chiến tranh Lạnh
Quan hệ Liên Xô-Nam Tư


Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Hồ Chí Minh là tổ chức thanh niên của Đảng Nhân dân Cách mạng Việt Nam, hoạt động từ 1962 đến 1976. Đây là một trong những tổ chức tiền thân của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

Lịch sử
Sau Phong trào Đồng khởi (1959 - 1960), phạm vi kiểm soát của các tổ chức thân Đảng Lao động Việt Nam được mở rộng, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời (20 tháng 12 năm 1960) đã tạo điều kiện thuận lợi cho phong trào thanh thiếu niên phát triển mạnh mẽ. Vào năm 1962, Đảng Nhân dân Cách mạng Việt Nam được thành lập và tổ chức mang tên Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Việt Nam cũng ra đời nhằm liên kết mọi hội nhóm thanh niên hoạt động manh mún dưới ngọn cờ duy nhất.

Đến năm 1973, tổ chức này được đổi tên thành Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Hồ Chí Minh nhân dịp kỷ niệm ngày sinh của lãnh tụ Hồ Chí Minh. Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Hồ Chí Minh tồn tại cho đến năm 1976 thì sáp nhập với Đoàn Thanh niên Lao động Hồ Chí Minh (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) thành Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Trụ sở ban đầu của tổ chức đặt tại khu rừng Chàng Riệc, xã Tân Lập, huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh (1962 - 1975), sau đó chuyển về Sài Gòn (1975 - 1976).

Tên gọi
 1962 - 1973: Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Việt Nam
 1973 - 1976: Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Hồ Chí Minh

Bài ca chính thức
 Lên đàng (sáng tác của Lưu Hữu Phước)

Một số nhân vật tiêu biểu
 Trần Bạch Đằng: Chủ tịch Đoàn.

Kết thúc

Sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng Cộng sản Việt Nam, tháng 12 năm 1976, Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Hồ Chí Minh hợp nhất với Đoàn Thanh niên Lao động Hồ Chí Minh thành Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

Xem thêm
 Đảng Nhân dân Cách mạng Việt Nam
 Trung ương Cục miền Nam
 Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam
 Cộng hòa miền Nam Việt Nam
 Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

Tham khảo

 Xây dựng khu kỷ niệm Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Hồ Chí Minh - Tấn Tú & Gia Bình (ThanhNien Online), ngày 24 tháng 3 năm 2008.

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
Đảng Nhân dân Cách mạng Việt Nam
Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam
Tổ chức thanh thiếu niên Việt Nam


title: Sam bông nam

text:
Dẻ tùng nam hay sam bông nam (danh pháp: Amentotaxus poilanei) là loài thực vật thuộc họ Thông đỏ.
Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng núi đá vôi ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Sam bông nam đang bị đe dọa mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

P
Thực vật đặc hữu Việt Nam
Thực vật dễ tổn thương


title: Dẻ tùng sọc nâu

text:
Dẻ tùng sọc nâu (danh pháp hai phần: Amentotaxus hatuyenensis) là loài thực vật thuộc họ Thông đỏ (họ Thanh tùng). Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng thấp ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Dẻ tùng sọc nâu đang bị đe dọa mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Hiep, N.T. 2004. Amentotaxus hatuyenensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 10 tháng 7 năm 2007.

H
Thực vật đặc hữu Việt Nam
Thực vật được mô tả năm 1996


title: Má đào thân dài

text:
Má đào thân dài (danh pháp: Aeschynanthus longicaulis) là loài thực vật thuộc họ Tai voi, bản địa Việt Nam, Thái Lan và Malaysia. Cây này cho những cụm hoa màu cam nổi bật trên nền thân cây màu xanh đậm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

L
Thực vật được mô tả năm 1829


title: Ngày Nước Thế giới

text:
Ngày Nước Thế giới hay Ngày Nước sạch Thế giới được tổ chức vào ngày 22 tháng 3 hàng năm.

Ngày lễ quốc tế này được Liên Hợp Quốc chọn từ năm 1993 trong Nghị quyết A/RES/47/193 của Đại hội đồng.

Lịch sử
Ngày này lần đầu tiên được chính thức đề xuất trong Chương trình nghị sự 21 của Hội nghị Liên Hợp Quốc năm 1992 về Môi trường và Phát triển (UNCED) tại Rio de Janeiro, Brasil. Việc chấp hành nghị quyết bắt đầu vào năm 1993 và đã phát triển mạnh kể từ khi công chúng thể hiện sự ủng hộ đối với nó. Người ta kêu gọi công chúng không sử dụng nước một cách lãng phí cũng như tránh làm ô nhiễm nguồn nước ngọt. Những ngày hành động vì môi trường này đã trở thành một xu hướng ủng hộ phổ biến trên các mạng xã hội như Facebook.

Hoạt động

Liên Hợp Quốc và các quốc gia thành viên dành ngày này để thực hiện các khuyến cáo của Liên Hợp Quốc và thúc đẩy các hoạt động cụ thể trong quốc gia của họ liên quan đến tài nguyên nước của thế giới. Mỗi năm, một trong những cơ quan khác nhau của Liên Hợp Quốc liên quan đến các vấn đề về nước dẫn đầu trong việc thúc đẩy và điều phối các hoạt động quốc tế cho Ngày Nước Thế giới. Kể từ khi thành lập vào năm 2003, Ủy ban nước LHQ (UN-Water) có trách nhiệm lựa chọn chủ đề, thông điệp và lãnh đạo cơ quan của Liên Hợp Quốc cho Ngày Thế giới về nước.

Ngoài các nước thành viên Liên Hợp Quốc, một số các tổ chức phi chính phủ về bảo vệ nguồn nước sạch và môi trường sống của các loài động vật dưới nước đã sử dụng Ngày Thế giới về Nước như là một khoảng thời gian để tập trung sự chú ý của công chúng về các vấn đề quan trọng của nước trong thời đại.

Ví dụ, ba năm một lần kể từ năm 1997, Hội đồng Nước Thế giới đã thu hút hàng ngàn người tham gia trong Diễn đàn Nước Thế giới trong tuần lễ của Ngày Nước Thế giới. Những cơ quan tham gia và các tổ chức phi chính phủ đã nêu bật các vấn đề như một tỷ người không được tiếp cận với nước sạch để uống và vai trò của giới tính trong gia đình ảnh hưởng tới việc tiếp cận với nước sạch.

Trong năm 2003, 2006 và 2009, Liên Hợp Quốc đưa ra "Báo cáo phát triển nước thế giới" nhân dịp Ngày Nước Thế giới. Báo cáo thứ tư dự kiến sẽ được phát hành khoảng ngày 22 tháng 3 năm 2012.

Tham khảo

Xem thêm
 UNESCO
 Ngày lễ quốc tế

Liên kết ngoài
 Ngày Nước Thế giới  – Website chính thức của LHQ về Ngày Nước Thế giới
 Section on Water and Habitat – ICRC web site
 Earth Institute: World Water Day
 KnowH2O – Global water education website for students and educators
 UN-Water
 PCI  - Project Concern International (PCI), Ngày Nước Thế giới 2012
 UN Groundwater meeting marking road to World Water Day 2013

Nước sạch
Ngày lễ kỷ niệm
Nước và chính trị
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Ba
Ngày Hành động
Nước
Liên Hợp Quốc
Ngày nhận thức về sức khỏe
Công bằng xã hội
Giáo dục y tế công cộng


title: William McGregor (bóng đá)

text:
William McGregor (13 tháng 4 năm 1846 - 20 tháng 12 năm 1911) là một quản trị viên hiệp hội bóng đá trong thời đại Victoria, người được coi là người sáng lập của Liên đoàn bóng đá, lần đầu tiên tổ chức hiệp hội bóng đá vô địch thế giới. The Football League, liên đoàn này được thành lập năm 1888 theo sáng kiến của giám đốc câu lạc bộ Aston Villa, ông William McGregor. Giải đấu này bao gồm 12 câu lạc bộ thuộc miền Trung và miền Bắc nước Anh.
Sau khi chuyển từ Perthshire tới Birmingham để thành lập doanh nghiệp với nghề buôn bán vải, McGregor tham gia với câu lạc bộ bóng đá địa phương Aston Villa, mà ông đã giúp thành lập như là một trong những đội bóng hàng đầu ở Anh. Ông đã phục vụ câu lạc bộ trong hơn 20 năm ở nhiều cương vị khác nhau, bao gồm cả chủ tịch công ty, giám đốc, chủ tịch hội đồng quản trị. Vào năm 1888, cảm thấy thất vọng bởi việc hủy bỏ thường xuyên các trận đấu của Villa, McGregor đã tổ chức một cuộc họp của đại diện các câu lạc bộ hàng đầu của Anh, đã dẫn đến sự hình thành của Liên đoàn bóng đá, dành cho các câu lạc bộ thành viên một lịch thi đấu cố định đảm bảo mỗi mùa. Đây là công cụ trong quá trình chuyển đổi của bóng đá từ một trò tiêu khiển nghiệp dư đến một doanh nghiệp chuyên nghiệp.
McGregor phục vụ như là cả Chủ tịch hội đồng quản trị và chủ tịch của Liên đoàn bóng đá và cũng là chủ tịch của Hiệp hội bóng đá (FA). Ông được công nhận bởi FA chod đóng góp cho môn bóng đá một thời gian ngắn trước khi qua đời vào năm 1911, và sau khi ông qua đời đã được vinh danh bởi các cơ quan chức bóng đá địa phương và Aston Villa.

Chú thích

Tham khảo


title: Đạo luật Ủy quyền

text:
Đạo luật Ủy quyền (tiếng Đức: Ermächtigungsgesetz) là Tu chính hiến pháp 1933 khởi đầu cho quá trình Adolf Hitler trở thành nhà độc tài của Đức Quốc xã vào tháng 8 năm 1934. Reichstag của Đức đã thông qua nó cùng chữ ký của Tổng thống Paul von Hindenburg vào ngày 23 tháng 3 năm 1933. Hội nghị Reichstag chấp nhận Đạo luật Cho quyền, luật này cho Adolf Hitler có quyền độc tài theo luật pháp Đức. Đó là bước lớn thứ hai, sau khi "Nghị định gây cháy Reichstag", thông qua đó Hitler thu được quyền lực toàn thể một cách hợp pháp và bắt đầu quá trình thiết lập chế độ độc tài của mình. Tên gọi của Đạo luật nhận được từ tình trạng pháp lý của nó như một đạo luật cho phép cấp Nội các có quyền lực, trên thực tế là Thủ tướng Đức - quyền ban hành các nghị định mà không có sự tham gia của Reichstag. Đạo luật quy định rằng thời hạn hiệu lực kéo dài trong bốn năm, trừ khi gia hạn bởi Reichstag, mà đã được gia hạn hai lần.

Tên gọi chính thức của Đạo luật là Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich (Luật cứu chữa nỗi đau khổ của Nhân dân và Quốc gia)

Nội dung đạo luật
Do phần lớn các đạo luật được thông qua theo quá trình Gleichschaltung, Đạo luật Ủy quyền khá ngắn, do kết quả của Cộng hòa Weimar:

Tham khảo

Đức năm 1933


title: Tấm ván phóng dao

text:
Tấm ván phóng dao là tên tiểu thuyết đầu tay phát hành năm 2005 của nghệ sĩ, Ảo thuật gia Mạc Can.

Cốt truyện
Tiểu thuyết diễn ra ở bối cảnh lúc thực dân Pháp xâm lược Việt Nam tại một gánh "xiệc" nhỏ tên "Đoàn xiệc Nghệ Tinh". Ông Ba, nhân vật xưng "tôi", sinh ra, lớn lên và rong ruổi theo đoàn đi khắp miền Nam. Ông cũng là người đóng vai trò quan trọng trong tiết mục thành công nhất của đoàn xiếc, đó là màn "phóng dao". Mỗi khi diễn, ông đứng sau vịn tấm ván, em gái ông đứng trước để người anh hai của hai người phóng những con dao vào tấm ván, tránh để trúng bé gái ấy, trước sự hồ hởi, thót tim của khán giả. Ông Ba luôn cảm thấy thương xót cho em gái ông khi phải đứng phóng dao khi cô còn quá nhỏ, đây lại là trò nguy hiểm, nhưng không làm sao bảo cha ông dừng nó được vì nó là miếng cơm của cả gánh. Ông nhận ra rằng "Sự vô tâm bàng quan ẩn náu trong từng con người như một con vi trùng, hay con rắn nằm êm dưới lớp lá mục". Từng ngày trôi đi, số phận mỗi người cứ buông trôi theo dòng đời đến khi nó bị rẽ hướng bởi cái gì đến cũng đến, việc cô em gái bị trúng dao.

Nhân vật
 Ba
 Nhân vật chính của tiểu thuyết. Là một người lưng gù vì phải gánh miếng ván, sống cô đơn qua từng ngày với người bạn là miếng ván gánh trên vai mỗi lần diễn "phóng dao" cùng với một chú chó nhỏ còi cọc mà cậu nói nhặt được từ trong giấc mơ của mình. Ba thần tượng anh Hai của mình, nghĩ ông đẹp như một "hoàng tử".
 Hai "Hoàng tử"
 Anh trai của Ba. Người trực tiếp phóng dao vào ván. Bề ngoài trầm tính, ít nói, lạnh lùng do công việc đòi hỏi do sự tập trung cao độ. Luôn bị ức chế và phóng dao là lúc giải toả những ức chế đó. Là người luôn tìm kiếm cho mình một giấc "chiêm bao".
 Tư
 Em gái của Hai và Ba. Rất mực yêu thương gia đình, đặc biệt là người anh Ba. Cô độc suốt một đời và về già làm bạn với một con mèo ăn chay.
 Phương
 Bạn gái của Hai. Một cô gái nhà giàu nhưng có vẻ bình dân. Nết na, thuỳ mị, đảm đang và thường giúp việc gánh xiếc.
 Ông Trần, bà Trần
 Cha và mẹ của ba anh em.
 Ông Tài "say"
 "Ông hề" góp vui cho tiết mục phóng dao.

Phát hành
Tác phẩm nhanh chóng nhận được phản hồi tốt của báo chí và bạn đọc. Năm 2012, sân khấu kịch 5B chuyển thể tiểu thuyết thành kịch sân khấu. Tiểu thuyết cũng được cả hai phía BHD và Hãng phim TFS của Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh mua bản quyền để chuyển thể thành phim. Tuy nhiên, chưa bên nào đưa ra kế hoạch cụ thể.

Giải thưởng
 Giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam năm 2002-2004
 Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh năm 2005
 Giải thưởng hằng năm của Trung tâm Văn hoá Doanh nhân Việt Nam năm 2005

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang Tấm ván phóng dao tại Nhà xuất bản Trẻ

Tiểu thuyết Việt Nam


title: Reichstag

text:
Reichstag là từ trong tiếng Đức theo thuật ngữ chính trị có nghĩa là Nghị viện (hay Quốc hội) nhưng thường được hiểu là Nghị viện Vương quốc hay Nghị viện quốc gia hay Nghị viện Đế quốc. Nó được nhắc đến trong:

Các công trình
Reichstagsgebäude, từ tiếng Đức cho nhà Nghị viện, viết tắt thành Reichstag. Theo nghĩa của công trình:

Reichstag (công trình), tòa nhà ở Berlin nơi diễn ra hội nghị của Quốc hội Đức từ 1894 đến 1933 và tái tổ chức từ 1999
Vòm Reichstag, công trình mái vòm Reichstag do Norman Foster thiết kế
Nhà nghị viện Helsinki ()
Nhà nghị viện Stockholm ()

Cơ quan
Nhiều cơ quan lập pháp trong các nước sử dụng tiếng Đức có tên Reichstag, bao gồm:

 Nghị viện đế quốc (Đế quốc La Mã Thần thánh), hay Reichstag từ thế kỷ 15 và Hoftag (777-1806)
 Reichstag (Áo), Nghị viện được bầu ra đầu tiên của Áo (1848–1849)
 Reichstag (Liên bang Bắc Đức), Nghị viện đầu tiên của Đức (1860–1871)
 Reichstag (Đế quốc Đức), Nghị viện của Đế quốc Đức (1871–1918)
 Reichstag (Cộng hòa Weimar), Nghị viện của Cộng hòa Weimar (1918–1933)
 Reichstag (Đức Quốc xã), giai đoạn (1933–1945)
Nghị viện các nước bán đảo Scandinavi được gọi là Reichstag trong tiếng Đức. Xem: Riksdag (định hướng)

Sự kiện lịch sử
Hội nghị tôn giáo ở Worms (1076), Nghị viện vương quốc do Hoàng đế Henry IV tổ chức muốn phế truất Giáo hoàng Gregory VII
Nghị viện ở Worms (1521), tại đây tu sĩ Martin Luther bị kết luận là kẻ dị giáo.
Nghị viện Augsburg, những phiên họp liên quan đến Nghị viện vương quốc 1530 và 1555.
Nghị quyết hòa bình Reichstag (1917), nỗ lực không thành công của Reichstag của Đế quốc Đức nhằm kết thúc chiến tranh thế giới lần thứ nhất.
Sự kiện cháy trụ sở Reichstag (1933), sự kiện này dẫn đến đảng Phát xít lên nắm quyền.
Nghị quyết gây cháy Reichstag (1933), mệnh lệnh của tổng thống Đức Paul von Hindenburg nhằm giải quyết vụ cháy Reichstag.
Tòa án Reichstag hay Tòa án Leipzig (1933), phiên tòa xét xử sau vụ cháy Reichstag.

Xem thêm
Reichstag (Berlin U-Bahn), ga điện ngầm ở Toà nhà Reichstag
 Hai viện Bundestag và Bundesrat được coi là lưỡng viện của Reichstag ở Đức hiện nay.


title: George Pólya

text:
George Pólya (tiếng Hungary: Pólya György, 13 tháng 12 năm 1887 - ngày 07 tháng 9 năm 1985) là một nhà toán học người Do Thái Hungary. Ông là một giáo sư của toán học từ 1914 đến 1940 tại ETH Zurich và từ 1940 đến 1953 tại Đại học Stanford. Ông đã đóng góp cơ bản tổ hợp, lý thuyết số, phân tích số và lý thuyết xác suất. Ông cũng nổi tiếng với các tác phẩm về chẩn đoán và giáo dục toán học.

Ông sinh ra với tên gọi Pólya György tại Budapest, Đế quốc Áo-Hungary trong gia đình bố mẹ là người Do Thái Ashkenazi, mẹ Anna Deutsch và cha là Jakab Pólya người đã cải sang đạo Công giáo La Mã vào năm 1886. Ông là một giáo sư toán học từ 1914 đến 1940 tại ETH. Zurich ở Thụy Sĩ và từ 1940 đến 1953 tại Đại học Stanford tiếp tục làm giáo sư danh dự Standford phần còn lại của cuộc sống và sự nghiệp của mình. Ông nghiên cứu một loạt các chủ đề toán học, bao gồm hàng loạt, lý thuyết số, phân tích toán học, hình học, đại số, tổ hợp, và xác suất.

Tham khảo

Nhà toán học Hungary
Nhà toán học Mỹ
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học Thụy Sĩ
Người Budapest
Người Hungary thế kỷ 20


title: Kalinin K-7

text:
Kalinin K-7 () là một mẫu máy bay thử nghiệm hạng nặng, được thiết kế và thử nghiệm ở Liên Xô đầu thập niên 1930.

Tính năng kỹ chiến thuật (K-7)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Airplane-Giant K-7  – translation of an article from Russian Modelist-Constructor magazine, December 1989
  – mostly fake pictures, with the only seemingly real one (of K-7?) at 0:54 in the video

K-7
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1930
Máy bay chở khách Liên Xô 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay chở khách
Máy bay bảy động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô


title: Latécoère 380

text:
Latécoère 380 là một loại tàu bay chở thư chế tạo ở Pháp năm 1928, được hãng Aéropostale sử dụng trên tuyến đường bưu phẩm tới Nam Mỹ.

Biến thể
 Latécoère 380 – phiên bản chở bưu phẩm (2 chiếc)
 Latécoère 381 – phiên bản tuần tra hàng hải (3 chiếc).

Biến thể không chế tạo
 Latécoère 382
 Latécoère 383
 Latécoère 383 bis
 Latécoère 384
 Latécoère 384 bis
 Latécoère 385
 Latécoère 386

Quốc gia sử dụng

 Aéronavale
 Escadrille 3E3 (Saint-Raphaël, 1934)
 Aéropostale

Tính năng kỹ chiến thuật (Laté 380)

Tham khảo

 aviafrance.com
 Уголок неба

Máy bay Latécoère
Máy bay thư tín Pháp 1930–1939
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay thư tín
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Pháp
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Latécoère 550

text:
Latécoère 550 là một loại thủy phi cơ 4 động cơ của Pháp, được thiết kế đầu thập niên 1930 làm máy bay ném bom/máy bay ném bom ngư lôi.

Tính năng kỹ chiến thuật (thủy phi cơ)

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

550
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Thủy phi cơ
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Pháp


title: Latécoère 582

text:
Latécoère 582 là một loại tàu bay tuần tra tầm xa của Pháp trong thập niên 1930, do hãng Latécoère thiết kế chế tạo cho Hải quân Pháp.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

582
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Pháp


title: Letov Š-6

text:
Letov Š-6 là một loại máy bay ném bom chế tạo ở Tiệp Khắc trong thập niên 1920.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Máy bay Letov
Máy bay ném bom Tiệp Khắc 1920–1929
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Letov Š-33

text:
Letov Š-33 là một mẫu thử máy bay ném bom tầm xa của Tiệp Khắc trong thập niên 1930, do Letov thiết kế chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Š-33
Máy bay ném bom Tiệp Khắc 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay cánh giữa
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Tiệp Khắc
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Cuộc rút quân khỏi Dannevirke

text:
Cuộc rút quân Dannervike là một sự kiện quân sự tại Đan Mạch trong cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai – cuộc chiến tranh đầu tiên trong quá trình thống nhất nước Đức, đã diễn ra vào đầu tháng 2 năm 1864. Mặc dù một cuộc giao tranh lớn chưa hề xảy ra khi quân đội liên minh Áo - Phổ dưới quyền chỉ huy của Thống chế Phổ Friedrich von Wrangel tấn công tuyến phòng ngự Dannervike của quân đội Đan Mạch – một hệ thống phòng thủ được người Đan Mạch hết mực tin tưởng như thể "tuyến phòng thủ Maginot" của thế kỷ 19, nhưng nguy cơ về một đợt công kích hoặc một vận động ngoặt của đối phương đã khiến cho Tổng tư lệnh quân đội Đan Mạch Christian Julius de Meza tiến hành triệt binh khỏi Dannervike vào đêm ngày 5 tháng 2 năm 1864, trong một cơn bão tuyết giữa mùa đông lạnh giá. Cuộc rút quân đã gây cho người Đan Mạch bất mãn, và dẫn đến việc de Meza bị Chính phủ Đan Mạch huyền chức.

Vào ngày 1 tháng 2 năm 1864, cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai bùng nổ. Dưới quyền Tổng tư lệnh Friedrich von Wrangel, 57.000 liên quân Áo - Phổ đã vượt qua sông Eider,, tại một số vị trí giữa Kiel và Rendsburg. Tổng tham mưu trưởng quân đội Phổ Helmuth von Moltke Lớn trước đó đã vạch ra kế hoạch đánh chiếm tuyến phòng thủ Dannervike bằng việc vượt qua sông Schlei ở Mysunde hoặc xa về phía đông để đánh bọc sườn trái của đối phương, mà không hề đánh bật quân Đan Mạch ra khỏi chiến tuyến của mình trước khi vận động ngoặt hoàn tất. Tuy nhiên, bản kế hoạch được đệ trình lên Wrangel như là một gợi ý chứ không phải là một mệnh lệnh ràng buộc. Trong ngày 1 tháng 2, với Quân đoàn I của Phổ ở bên phải và Quân đoàn II của Áo ở bên trái, liên quân Áo - Phổ đã tiến được vào lãnh thổ Schleswig từ 9 - 11 km, và buộc các tiền đồn của quân Đan Mạch phải rút lui. Vào ngày 2 tháng 2 năm 1864, Hoàng thân Friedrich Karl của Phổ chỉ huy Quân đoàn I đã tiến qua Eckernförde và Kochendorf tới Mysunde. Tại đây, ông triển khai binh lực để tiến công các pháo đài ở mạn nam sông Eider. Phía Đan Mạch đã đánh bật được cuộc tấn công của quân Phổ. Sau khi Friedrich Karl thông báo rằng các lực lượng dưới quyền của ông không thể đánh chiếm được các pháo đài của Đan Mạch, Wrangel ra lệnh cho ông dừng chân ở phía trước Mysunde trong vòng 3 ngày. Vào ngày 3 tháng 2, Quân đoàn III của Áo kéo về Dannevirke, trong khi Quân đoàn I của Phổ – vốn đã được đưa đến bằng đường sắt từ Altona – đã khởi hành từ Rendsburg đến bên sườn trái của quân Áo và cùng hành quân với họ. Lực lượng tiền vệ của Áo đã tấn công dữ dội vào một tiền đồn của Đan Mạch tại Oberselk và đẩy lùi đối phương,, và sự mãnh liệt của đợt công kích này đã khiến cho Wrangel nhào tới và ôm hơn viên chỉ huy của lữ đoàn Áo đã tấn công thắng lợi. Trong khi đó, lính tiền vệ của Quân đoàn I của Phổ đẩy bật một nhóm quân Đan Mạch ra khỏi Jagel.

Trước tình hình đó, quân Đan Mạch đã rơi vào nguy cơ bị 3 vạn quân Áo và Phổ tấn công ở trung tâm, trong khi 2 vạn rưỡi quân Phổ đã xuất hiện trên bán đảo Schwansen, sẵn sàng vượt sông Schlei. Trong ngày 4 tháng 2, quân đồng minh tiến hành thám sát, và đến ngày 5 tháng 2 năm 1864, Thống chế Wrangel đã xuống lệnh cho Hoàng thân Friedrich Karl và quân đoàn của ông này tiến xuống bán đảo, để vào ngày 6 tháng 2 sẽ vượt sông Schlei tại Arnis – gần địa điểm mà sông này đổ ra biển Baltic. Wrangel đã dự kiến sẽ phát động cuộc tấn công của mình vào các pháo đài giữa Schleswig và sông Treene vào chiều ngày 6 tháng 2, khi Quân đoàn I theo dự định sẽ tiến đánh Mysunde sau khi vượt sông Schlei tại Arnis. Nhưng, vào buổi sáng ngày 6 tháng 2, quân Đan Mạch mất tăm. Bởi vì, nhận thấy rằng chiến tuyến tại Dannevirke quá dài để phòng ngự với số quân sẵn có và một cuộc đột phá của quân đồng minh Áo - Phổ sẽ tận diệt quân đội Đan Mạch, tướng de Meza đã phát lệnh triệt binh vào đêm ngày 5 tháng 2. Ông đã cắt đường dây điện báo với Bộ Chiến tranh Đan Mạch để tránh việc mệnh lệnh của ông bị hủy bỏ. Quân Đan Mạch phải bỏ lại phần lớn các khẩu đại bác của mình tại tuyến phòng thủ Dannevirke. Đây là một cuộc rút lui khủng khiếp, do một cơn bão tuyết xảy ra trong khi trời lạnh dưới âm độ. Những người lính mệt mỏi và buốt giá của Đan Mạch phải di chuyển trong tình cảnh khó khăn, trong khi các sĩ quan thôi thúc họ tiến về phía trước. Trong trận Sankelmark đẫm máu, Lữ đoàn số 7 của Đan Mạch đã chặn đứng cuộc truy kích của quân đội Áo, và cuộc triệt thoái tiếp tục trong khi đối phương theo chân quân Đan Mạch một cách chậm rãi.

Lực lượng chủ lực của đoàn quân gồm 44.000 người dưới quyền de Meza đã kéo đến Dybbøl và Sonderborg. 10 binh sĩ Đan Mạch đã chết cóng trong cuộc hành binh và phần còn lại bị kiệt quệ hoàn toàn. Cuộc rút lui đã khiến cho chính quyền Đan Mạch giận dữ cách chức De Meza vào ngày 7 tháng 2, bất chấp quân đội Đan Mạch đang trong quá trình tổ chức cuộc phòng ngự quan trọng tại Dybbøl. De Meza chính thức bị sa thải vào ngày 28 tháng 2 và cho dù ông lại trở thành tướng vào ngày 5 tháng 8 năm 1864, ông không còn trực tiếp tham gia cuộc chiến tranh nữa. Mặt khác, có thể thấy cuộc triệt binh đã được tiến hành một cách khéo léo và một số một phần của pháo lực Đan Mạch bị bỏ lại, quân đội Đan Mạch đã đến được vị trí phòng ngự mới mà gần như là nguyên vẹn. Các nhà sử học đã kết luận rằng nếu quân đội Đan Mạch không rút lui, tuyến phòng ngự Dannevirke sẽ bị chọc thủng, và ngày cả một ủy ban do chính quyền Đan Mạch bổ nhiệm để điều tra và chứng minh các nguyên nhân mà người Đan Mạch từ bỏ Dannevirke đã hoàn toàn thức lỗi cho de Meza trong một bản báo cáo vào ngày 10 tháng 3 năm 1864, và quy trách nhiệm cho Bộ Chiến tranh vì thiếu chuẩn bị và không chú tâm.

Chú thích

Tham khảo

Xung đột năm 1864
Trận đánh liên quan tới Phổ
Trận đánh liên quan tới Áo
Trận đánh liên quan tới Đan Mạch
Các trận đánh trong Chiến tranh Schleswig lần thứ hai
Đan Mạch năm 1864


title: Friday the 13th (phim 1980)

text:
Thứ sáu ngày 13 (tựa tiếng Anh: Friday the 13th) là phim tâm lý, kinh dị Mỹ của đạo diễn Sean S. Cunningham thực hiện vào năm 1980. Đây là phim đầu tiên trong loạt phim Friday the 13th của tên sát nhân mặt nạ Jason Voorhees, loạt phim kinh dị này đã gây tiếng vang lớn vào những năm 1980.

Nội dung
Một nhóm bạn trẻ đến khu cắm trại hồ Crystal ở New Jersey để vui chơi và cắm trại.Nhưng từng thành viên trong nhóm bị bà Pamela Voohees giết đến khi chỉ còn một người là Alice.Alice đã tự vệ bằng cách giết chết bà Pamela rồi bỏ trốn và gặp phải một giấc mơ đáng sợ.Bộ phim kết thúc khi Alice tỉnh dậy trong bệnh viện.

Diễn viên
 Betsy Palmer – Pamela Voorhees
 Adrienne King – Alice Hardy
 Jeannine Taylor – Marcie Cunningham
 Robbi Morgan – Annie Phillips
 Kevin Bacon – Jack Burrel
 Harry Crosby – Bill
 Laurie Bartram – Brenda Jones
 Mark Nelson – Ned Rubinstein
 Peter Brouwer – Steve Christy
 Rex Everhart – Enos, người lái xe tải
 Ronn Carroll – Trung sĩ Tierney
 Ron Millkie – Sĩ quan Dorf
 Walt Gorney – Ralph "điên"
 Willie Adams – Barry
 Debra S. Hayes – Claudette
 Dorothy Kobs – Trudy
 Sally Anne Golden – Sandy
 Mary Rocco – Operator
 Ken L. Parker – Bác sĩ
 Ari Lehman – Jason Voorhees, con trai Pamela Voorhees

Chú thích và tham khảo
Friday the 13th tại Internet Movie Database
Friday the 13th tại AllRovi
Friday the 13th tại Box Office Mojo
Friday the 13th tại Rotten Tomatoes
Friday the 13th  tại Friday the 13th Wiki
Friday the 13th tại Horror Film Wiki

Tham khảo

Phim năm 1980
Phim tiếng Anh
Phim kinh dị Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim của Paramount Pictures
Phim của Warner Bros.
Phim Mỹ
Phim lấy bối cảnh năm 1958
Phim lấy bối cảnh năm 1979


title: A Nightmare on Elm Street (phim 2010)

text:
A Nightmare on Elm Street là phim điện ảnh kinh dị chặt chém của Mỹ năm 2010 do Samuel Bayer đạo diễn, với Wesley Strick và Eric Heisserer viết kịch bản. Phim được làm lại từ bộ phim phiên bản gốc cùng tên sản xuất vào năm 1984 với sự góp mặt của Rooney Mara, Kyle Gallner và Jackie Earle Haley - người sẽ đóng vai Freddy Krueger thay thế cho nam diễn viên Robert Englund từ đây.

Nội dung
Một nhóm bạn trẻ tại thị trấn Springwood, tiểu bang Ohio bị một người đàn ông lạ đội nón phớt màu nâu, khuôn mặt đầy vết bỏng tên Freddy Krueger ám ảnh và giết họ trong những giấc mơ với chiếc găng tay có ngón sắc bén, điều ghê gớm là ai bị giết trong giấc mơ cũng sẽ chết thật ngoài đời. Cô nàng Nancy Holbrook và anh chàng Quentin Smith quyết định hợp tác với nhau tìm hiểu về người đàn ông độc ác ấy và tìm cách tiêu diệt ông ta.

Diễn viên
Rooney Mara - Nancy Holbrook
Kyle Gallner - Quentin Smith
Jackie Earle Haley - Freddy Krueger
Katie Cassidy - Kris Fowles
Thomas Dekker - Jesse Braun
Kellan Lutz - Dean Russell
Clancy Brown - Alan Smith
Connie Britton - Tiến sĩ Gwen Holbrook, mẹ của Nancy
Lia D. Mortensen - Nora Fowles, mẹ của Kris
Christian Stolte - bố của Jesse
Julianna Damm - Kris Fowles lúc nhỏ

Tham khảo

A Nightmare on Elm Street tại Internet Movie Database
A Nightmare on Elm Street tại AllRovi
A Nightmare on Elm Street tại Box Office Mojo
A Nightmare on Elm Street tại Metacritic
A Nightmare on Elm Street tại Rotten Tomatoes
A Nightmare on Elm Street tại Elm Street Wiki

Phim năm 2010
Phim tiếng Anh
Phim làm lại
Phim kinh dị Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim tâm lý kinh dị
Phim về trả thù
Phim hãng Platinum Dunes
Phim hãng New Line Cinema
Phim kinh dị năm 2010
Phim của Warner Bros.
Phim đạo diễn đầu tay
Phim Mỹ


title: Higashide Masahiro

text:
Higashide Masahiro (Hán tự: 東出昌大, Bình giả danh: ひがしで まさひろ, Hán-Việt: Đông Xuất Xương Đại) hay Masahiro Higashide sinh ngày 1/2/1988 tại Saitama, Nhật Bản, là nam diễn viên, người mẫu Nhật Bản.

Sự nghiệp

Diễn viên

Phim truyền hình
 Renai Kentei #2 (NHK BS, 2012)
 Reset～Hontou no shiawase no mitsukekata～ (TBS, 2012)
 Kekkon Shinai (CX, 2012)
 xxxHOLiC (WOWOW, 2013)
 Gochisousan (NHK, 2013)

Phim điện ảnh
 Kirishima, Bukatsu-yamerutteyo (2012)
 The Kirishima Thing (2012)

Video âm nhạc
 Kotoba Dake Ja Tarinaikedo (But I Just Don't Have Enough Words) (SHIKATA) (2012)

Người mẫu

Quảng cáo
 Nintendo Wii
 Ezaki Glico BREO (2007-2008)
 McDonald (2008)
 Coca-Cola ZERO (2008)
 Panasonic Lumix DMC-G1 (2008)
 Kagome-Yasai Seikatsu 100 (2009)
 LunaLuna (2012)

Buổi trình diễn
 Yohji Yamamoto（PARIS）
 Zucca（PARIS）

Giải thưởng
 Spo-nichi Grand Prix Newcomer Award (The 67th Mainichi Film Awards) (2013)
 Newcomer of the Year (The 36th Japan Academy Prize) (2013)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ

Diễn viên Nhật Bản
Người Saitama
Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống


title: Hành lang MiG

text:
Hành lang MiG (tiếng Anh:MiG Alley) hay Thung lũng MiG là tên của phi công Không quân Hoa Kỳ đặt cho một vị trí địa lý nằm ở đông bắc Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, giáp biên giới với Trung Quốc,ngay sát dòng sông Áp Lục đổ ra biển Hoàng Hải. Trong suốt cuộc Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), các cuộc không chiến giữa máy bay F-86 Sabre của Không quân Hoa Kỳ-Hải quân Hoa Kỳ và Không quân Hàn Quốc với máy bay Mikoyan-Gurevich MiG-15 của Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, Không quân Liên Xô và Không quân Triều Tiên thường xảy ra tại đây nên nó có biệt danh là Hành lang MiG. Tại đây đã hình thành những cuộc không chiến có quy mô lớn đầu tiên giữa lực lượng Không quân liên minh 3 quốc gia Trung Quốc - Liên Xô - Triều Tiên và Không quân Hoa Kỳ trong thời Chiến tranh Lạnh.

Cuộc đối đầu giữa MiG-15 và F-86

Máy bay MiG thâm nhập

Khi Triều Tiên phát động cuộc chiến chống Hàn Quốc từ ngày 25 tháng 6 năm 1950, khi đó, họ sở hữu 1 lực lượng không quân lạc hậu với toàn máy bay từ thời Thế chiến thứ hai như Yakovlev Yak-9 và Lavochkin La-9 cùng với những phi công kém kinh nghiệm. Khi Không quân Hoa Kỳ,Hải quân Hoa Kỳ và Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ tham gia chiến đấu thì lực lượng này ngày càng vơi dần do trong Chiến tranh Triều Tiên các loại khu trục cơ cánh quạt F-51 Mustang, F4U Corsair và loại phi cơ sử dụng trên tàu sân bay là Supermarine Seafire, khu trục cơ F-80 và F9F Panther xuất hiện làm chủ bầu trời, áp đảo các phi cơ cánh quạt của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên như Yakovlev Yak-9 và Lavochkin La-9.

Trong vòng vài tháng, máy bay F-80 Shooting Star và Republic F-84 Thunderjet của Không quân Mỹ đã làm chủ bầu trời bán đảo Triều Tiên, tạo cơ hội cho oanh tạc cơ B-29 Superfortress hoạt động. Cùng lúc đó, Triều đang nhận được sự hậu thuẫn từ phía Trung Quốc và Liên Xô nhằm phản công chiếm lại toàn bộ bán đảo.Đến tháng 10 năm 1950, Triều dân thất thế, lúc này Liên Xô đã đồng ý giúp Triều Tiên xây dựng lực lượng không quân tiên tiến, cung cấp cho Triều Tiên những máy bay Mikoyan-Gurevich MiG-15 và bổ sung thêm cho Trung Quốc loại máy bay này và cả đào tạo phi công cho cả hai nước.

Tháng 11 năm 1950, hàng trăm máy bay Mikoyan-Gurevich MiG-15 của Trung Quốc, Liên Xô, Triều Tiên tập trung ở căn cứ không quân An Tùng, tỉnh Mãn Châu, Trung Quốc. Căn cứ này nằm ngay sát biên giới Trung-Triều, gần dòng sông Áp Lục. Các máy bay của lực lượng Liên quân Hoa Kỳ thì tập trung ở sân bay K-13 tại Suwon và K-14 tại Kimpo, Hàn Quốc. Sau này 2 sân bay K-13 và K-14 trở thành căn cứ của F-86 Sabre.

Khi chiếc Mikoyan-Gurevich MiG-15 Xô Viết được đưa vào hoạt động tại Triều Tiên vào tháng 11 năm 1950, nó vượt hơn tất cả những máy bay đang hoạt động trong các lực lượng thuộc Liên Hợp Quốc. Cuộc không chiến đầu tiên xảy ra ngày 1 tháng 11 năm 1950 khi 8 chiếc MiG-15 của Xô Viết đánh chặn 15 chiếc P-51 Mustang của Mỹ và trung úy phi công Liên Xô Fiodor Chizh đã bắn hạ phi công Aaron Abercrombie. Vài ngày sau,trung úy phi công Semyon Jominich (hay còn được đanh vần là Khominich) của Liên Xô đã trở thành phi công đầu tiên trên thế giới bắn hạ máy bay phản lực khi anh tiêu diệt chiếc F-80C của phi công Hoa Kỳ Frank Van Sickle trong 1 cuộc hỗn chiến giữa 10 chiếc F-80C và 3 MiG-15.

Ngày 9 tháng 10 năm 1950, Liên Xô phải chịu thiệt hại đầu tiên khi trung úy phi công Mỹ William T. Amen bắn hạ đại úy phi công Mijael Grachev.. Giữa tháng 11 năm 1950, máy bay Mỹ ném bom lên đất Trung Quốc và đã buộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc phải tham chiến trực tiếp.

Thứ 5 ngày 12 tháng 4 năm 1951 được gọi là ngày thứ năm đen đủi của phi công Mỹ khi 3 phi đội MiG-15 (2 phi đội của Liên Xô,1 phi đội của TQ,30 chiếc) tấn công 3 phi đội ném bom B-29 Superfortress (36 chiếc) cùng với 100 máy bay F-80 Shooting Star và F-84 Thunderjet đi bảo vệ. 12 chiếc B-29 bị bắn rơi trong khi không có chiếc MiG nào của Liên Xô và Trung Quốc bị hạ. Các phi vụ của Mỹ bị dừng lại trong khoảng ba tháng sau đó, buộc các lực lượng Hoa Kỳ phải thay đổi chiến thuật ban đêm trong các nhóm nhỏ.

Nhưng ưu thế này không có được bao lâu khi tháng 12 năm 1950, Không quân Hoa Kỳ bắt đầu sử dụng phi cơ F-86 Sabre tại Triều Tiên, đặc biệt là phiên bản F-86F được đưa vào hoạt động vào năm 1953. Chúng có hỏa lực dày đặc hơn, tốc độ xấp xỉ các chiếc Mikoyan-Gurevich MiG-15 của Liên Xô nên nhiều cuộc không chiến dữ dội xảy ra giữa 2 phe suốt 2 năm giao tranh. Nhiều lần, F-86 còn tấn công sang cả biên giới Trung Quốc, áp sát sân bay An Tùng, gây nhiều cuộc "siêu hỗn chiến trên không" với hàng chục, hàng trăm máy bay quần thảo bên nhau trên bầu trời của Hành lang MiG.

Sự hiện diện của Sabrejet
Chiếc F-86 Sabre được Không quân Hoa Kỳ đưa vào phục vụ từ năm 1949. Tháng 12 năm 1950, Không quân Hoa Kỳ bắt đầu sử dụng phi cơ F-86 Sabre tại Triều Tiên. Các phi cơ MiG có thể bay cao hơn, 50.000 ft so với 42.000 ft (12.800 mét) của phi cơ đồng minh, cho thấy lợi thế rõ ràng lúc khởi đầu của không chiến của MiG. Trong lúc bay đường trường thì tốc độ tối đa của chúng bằng nhau - khoảng 660 dặm Anh một giờ (1.060 km/giờ). Phi cơ MiG có thể vượt lên cao tốt hơn; phi cơ Sabre có thao tác bay tốt hơn và có thể chúi xuống dưới tốt hơn. Về mặt vũ khí, phi cơ MiG mang hai khẩu pháo 23 mm và một đại bác 37 mm, so với phi cơ Sabre có sáu khẩu súng máy nòng cỡ 0,5 inch (12,7 mm). Các khẩu súng máy nòng cỡ 0,5 inch của Mỹ có thể bắn ra nhiều đạn hơn, trong khi pháo của MiG-15 có thể bắn ra các phát đạn uy lực hơn. Bảo trì là một vấn đề đối với phi cơ Sabre, và phần lớn phi cơ của Liên hiệp quốc đã bị giữ dưới mặt đất để sửa chữa trong suốt cuộc chiến.

Nhiều phi công Hoa Kỳ là những cựu binh Thế Chiến II nhiều kinh nghiệm trong khi các phi công Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và Trung Quốc thường thiếu kinh nghiệm, là nguyên do đưa đến những chiến thắng của chiếc F-86. Cho dù những kết quả thực tế như thế nào, rõ ràng là các phi công F-86 không thể có nhiều chiến thắng như vậy trên các phi công Xô Viết lái MiG-15 được huấn luyện kỹ càng hơn. Lúc đầu các phi công Xô Viết lái phần lớn những chiếc MiG-15 tham chiến tại Triều Tiên, nhưng số phi công Triều Tiên và Trung Quốc ngày càng tích cực hoạt động hơn khi chiến tranh tiếp diễn. Xô Viết và đồng minh của họ thỉnh thoảng hay tranh chấp ưu thế trên không tại "Hành lang MiG", một khu vực gần cửa sông Áp Lục (biên giới giữa Triều Tiên và Trung Quốc) nơi mà các cuộc không chiến ác liệt nhất đã diễn ra. Cánh ổn định ngang di động toàn bộ của phiên bản F-86E đã giúp cho chiếc Sabre có ưu thế quan trọng trên chiếc MiG-15. Cho dù trái ngược với các quy luật tiếp chiến, các đơn vị F-86 thường gây chiến trên không phận các căn cứ của MiG tại "khu ẩn náu" Mãn Châu.

Những nhu cầu cân bằng trong hoạt động chiến đấu cùng với nhu cầu duy trì một cấu trúc lực lượng thỏa đáng tại Tây Âu đã dẫn đến việc chuyển đổi Không đoàn Tiêm kích Đánh chặn 51 từ kiểu máy bay F-80 sang kiểu F-86 vào tháng 12 năm 1951. Hai không đoàn tiêm kích-ném bom 8 và 18 cũng chuyển đổi sang kiểu máy bay F-86F vào mùa Xuân năm 1953. Phi đội 2 Không quân Nam Phi cũng sử dụng F-86 và hoạt động nổi bật trong Phi đoàn Tiêm kích Ném bom 18.

Kết quả

Trong số các nhân tố khác tạo ra lợi thế của các phản lực cơ F-86 là chất lượng ống ngắm radar tốt hơn của các phản lực cơ F-86 (dẫn đến việc gắn các hệ thống cảnh báo radar lần đầu tiên trên các máy bay tiêm kích MiG), các mặt số dễ nhìn hơn trong phòng lái, hệ thống điều khiển và giữ thăng bằng lúc bay tốt hơn, và sự đưa vào sử dụng bộ đồ bay chống gia tốc. Trong khi đó, MiG-15 có ưu thế ở trần bay cao hơn và leo cao tốt hơn nên có thể tham chiến với lợi thế về vị trí, đồng thời MiG-15 cũng dễ bảo trì hơn nên có thể hoạt động với cường độ cao hơn.

Các phi công F-86 của Hoa Kỳ cho là họ đã bắn rơi 792 phi cơ MiG-15 và 108 phi cơ khác trong khi chỉ mất 78 phi cơ Sabres, một tỉ lệ vượt xa 10:1. Báo cáo chính thức sau chiến tranh của Không quân Hoa Kỳ đã ước tính lại để loại bỏ bớt các tuyên bố phóng đại của phi công Mỹ, và báo cáo này đưa ra con số tiêu diệt được 379 chiếc MiG trong khi mất 103 chiếc F-86 Sabre đưa đến một tỉ lệ thắng:thua chỉ gần bằng 3,7:1. Nghiên cứu hiện đại năm 2005 do Dorr, Lake, và Thompson thực hiện cho biết tỷ lệ thắng:thua lại giảm hơn nữa, thực sự chỉ gần bằng 2:1 Một nghiên cứ năm 2008 của RAND dựa trên các số liệu công bố gần đây đã kết luận rằng tỷ lệ thắng:thua thực tế cho F-86 chỉ đạt khoảng 1,8:1, và có khả năng là chỉ đạt 1,3:1 khi chống lại MiG do các phi công Liên Xô điều khiển (các phi công Triều Tiên, Trung Quốc nhìn chung là có trình độ thấp hơn phi công Liên Xô)

Liên Xô tuyên bố họ đã 1.097 bắn hạ máy bay Liên quân và 335 MiG bị mất vào thời gian đó. Con số mất mát chính thức của Trung Hoa là 231 phi cơ bị bắn rơi trong các cuộc chiến đấu không đối không (224 chiếc trong số đó là MiG-15) và 168 mất mát khác. Con số mất mát của không quân Triều Tiên không được tiết lộ. Ước tính là Triều Tiên mất khoảng 200 phi cơ trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, và thêm 70 phi cơ sau khi Trung Hoa can thiệp. Liên Xô công bố bắn hạ 650 máy bay F-86, và Trung Hoa tuyên bố là hạ thêm 211 phi cơ F-86 nữa trong không chiến - có lẽ đây là sự thổi phồng. Theo một công bố của Hoa Kỳ vừa qua, con số phi cơ F-86 từng có mặt tại Bán đảo Triều Tiên suốt cuộc chiến tổng cộng chỉ có 674 và tổng số phi cơ F-86 mất vì nhiều lý do là khoảng 250 chiếc.

Dù sao thì việc Hoa Kỳ so sánh trực tiếp các mất mát của phi cơ F-86 Sabre và MiG-15 có lẽ là không hợp lý, vì 3 nguyên nhân:
Các mục tiêu chính yếu của MiG-15 và F-86 là khác nhau. Mục tiêu chính của các phi cơ MiG-15 là săn đuổi oanh tạc cơ hạng nặng B-29 Superfortress, trong khi mục tiêu chính của các phi cơ F-86 Sabre là săn đuổi MiG-15 (có nghĩa là khi không chiến, F-86 sẽ tìm cách tấn công MiG-15, trong khi MiG-15 thường sẽ tìm cách né tránh F-86 để tấn công những chiếc B-29). Nói cách khác là các trận đấu giữa F-86 và MiG-15 thường chỉ diễn ra khi MiG-15 đã bị F-86 bám đuổi khiến phi công MiG-15 phải ngoặt lại để tự vệ, còn nếu không thì phi công MiG-15 sẽ không tìm cách tiêu diệt F-86.
Cách tính tổn thất của Mỹ có phần mập mờ: những máy bay Mỹ bị trúng đạn của MiG-15 nhưng không rơi tại chỗ mà rơi trên đường quay về thì sẽ được Mỹ tính là rơi do "tai nạn" hoặc vì "nguyên nhân khác", cách tính này đã làm giảm bớt số máy bay bị MiG bắn hạ so với thực tế.
Ngoài ra, cách so sánh của Mỹ cũng không tính đến số lượng các loại máy bay khác bị bắn rơi bởi MiG-15, gồm hàng trăm chiếc F-80 Shooting Star, F-84 Thunderjet, B-29 Superfortress và một số loại máy bay khác (cần nhớ rằng B-29 mới là mục tiêu chính của MiG-15 và loại máy bay ném bom hạng nặng này còn đắt gấp 4 lần so với F-86, chưa kể mỗi B-29 rơi thì có tới 10 phi công thiệt mạng). Việc so sánh thiệt hại của MiG-15 chỉ với loại F-86 Sabre đã "giấu đi" hàng trăm máy bay khác khác do MiG-15 bắn rơi, tạo ra một ấn tượng giả về tỷ lệ tổn thất giữa 2 bên.

Phi công Ace

Ách (Ace) là danh hiệu cho các phi công quân sự bắn hạ được từ 5 máy bay của đối phương trở lên từ Chiến tranh thế giới thứ nhất. Các cuộc chiến ở Hành lang MiG đã cho ra rất nhiều phi công như vậy bao gồm 67 phi công Liên Xô, 40 phi công Mỹ và 7 phi công Trung Quốc.

Đứng đầu bảng là phi công Liên Xô đại tá Nikolai Sutyagin, ông đã bắn rơi 21 máy bay đối phương (bao gồm 3 F-86, 1 F-84 và 1 Gloster Meteor) trong vòng chưa đầy 7 tháng. Người thứ hai là thiếu tá Yevgeni G. Pepelyayev với 19 chiến công. Đứng đầu tốp các Ace của Hoa Kỳ là phi công đại úy Joseph C. McConnell với 16 chiến công, ông từng là phi công lái máy bay ném bom B-24 Liberator trong Thế chiến thứ Hai, chết năm 1954 trong 1 tai nạn. Còn phi công đứng đầu bảng người Trung Quốc là Châu Bảo Tùng với 9 chiến công.

Chú thích

Liên kết ngoài
 "Korean War Aces" website.
 "The B-29 in MiG Alley," by Bud Farrell
 "In Korea, We Whipped the Russian Air Force," by Richard K. Kolb, VFW magazine, August 1999.

 "Soviet Air Force in Korea: statistics"
 "Russian Aces over Korea".
 "Korean War Database".
 "MiG Alley USA".

Chiến tranh Lạnh
Chiến tranh Triều Tiên
Xung đột thập niên 1950


title: Nguyễn Thường

text:
Nguyễn Thường là một tên người Việt. Một số nhân vật nổi bật cùng tên này như:
 Nguyễn Thường, Phó bảng khoa thi Kỷ Sửu - 1829.
 Một bút danh của nhạc sĩ Phạm Mạnh Cương.