title: Pet Sounds

text:
Pet Sounds là album thứ 11 của ban nhạc rock người Mỹ, The Beach Boys. Album được phát hành ngày 16 tháng 5 năm 1966 bởi Capitol Records. Pet Sounds là một trong những album kiệt xuất nhất của lịch sử âm nhạc, một trong những album có ảnh hưởng nhất, trong đó bao gồm những ca khúc nổi tiếng, như "Wouldn't It Be Nice" và "God Only Knows". Album được thực hiện sau khi Brian Wilson dừng các tour diễn của ban nhạc để tập trung sáng tác và ghi âm. Họ chú trọng khai thác những âm thanh mới trong hòa âm, có thể kể tới tiếng chuông xe đạp, tiếng mix organ, harpsichords, flute, chó sủa, Electro-Theremin, tiếng tàu hỏa, nhạc cụ dây Hawaii, thậm chí tiếng va đập của lon Coca-Cola. Hiển nhiên guitar và keyboard vẫn là những nhạc cụ chính.

Cho dù Pet Sounds là một album quan trọng của lịch sử âm nhạc, song album chỉ đạt vị trí thứ 10 tại Billboard 200. Theo đuổi psychedelic rock, album đã có những khám phá lớn về việc sử dụng những nhạc cụ cổ điển. Đây là album xuất sắc nhất mọi thời đại trong danh sách của New Musical Express, The Times và Mojo. Năm 2003, tờ Rolling Stone xếp Pet Sounds ở vị trí số 2 trong danh sách "500 album vĩ đại nhất". Năm 2004, album đã được đưa vào danh sách thu âm quốc gia của Thư viện Quốc hội Mỹ với đề tựa "ý nghĩa văn hóa, lịch sử và thẩm mỹ".

Hoàn cảnh ra đời
Ca khúc "Sloop John B" được thu trước các ca khúc khác vài tháng, và đây chính là ca khúc đánh dấu bước ngoặt của cả album: một ca khúc mang âm hưởng truyền thống của vùng Caribe được Brian Wilson đồng ý thực hiện theo gợi ý của Al Jardine. Al đã cải tiến phần hợp âm khi đưa đoạn IV, D♭ trưởng, sang cùng đoạn thứ, B♭ thứ, trước khi tạo nên hòa âm A♭. Anh định hoàn thiện phần hòa âm sau đó cùng Brian, nhưng cũng vô cùng ngạc nhiên khi Brian cũng đã tự thực hiện một bản hòa âm riêng. Wilson làm một bản thu nháp vào ngày 12 tháng 7 năm 1965, nhưng vì không hài lòng về phần hát, anh đã để ca khúc lại và thu bản LP trực tiếp của nhóm có tên Beach Boys' Party! – câu trả lời tới hãng thu âm của ban nhạc nhằm đảm bảo The Beach Boys có một sản phẩm thu âm nhân dịp Giáng sinh 1965. Đây cũng chính là lý do khiến Pet Sounds không thể được thực hiện cho dịp Giáng sinh.

Trong quá trình thực hiện album, Brian Wilson có được biết tới sản phẩm thành công của The Beatles mang tên Rubber Soul – một album được phát hành đúng dịp Giáng sinh 1965. Ấn bản phát hành tại Anh của Rubber Soul được đáp ứng theo nhu cầu của thị trường folk rock tại Mỹ vốn rất coi trọng Bob Dylan và The Byrds. Chính nhờ album này, Wilson đã phát hiện cách đặc biệt chưa từng có mà Rubber Soul tạo dựng tên tuổi: đó là việc phát hành thành công các đĩa đơn 45 rpm hơn là tập trung cố gắng quảng bá toàn bộ bản album LP. Rất nhiều album kể từ đó cho tới hết thập niên 1960 đã chuyển sang xu thế này và dễ dàng gây áp lực cho các nhà sản xuất nhằm phát hành với số lượng lớn các đĩa đơn của mình cho công chúng. Tuy nhiên, Wilson lại tìm thấy cách Rubber Soul phá vỡ quan điểm về một sản phẩm đỉnh cao. Anh nói với người vợ của mình "Marylin, anh sẽ làm nên album vĩ đại nhất! Album vĩ đại nhất từ trước tới nay của lịch sử nhạc rock!"

Chủ đề

Tháng 1 năm 1966, Brian Wilson liên lạc với Tony Asher, một nhạc sĩ chuyên viết lời trẻ tuổi vốn cộng tác thường xuyên với các chương trình quảng cáo và từng gặp gỡ Wilson trước đây tại trường quay của Hollywood. Chưa đầy 10 ngày làm việc cùng nhau, Wilson đã cho Asher nghe qua những bản thu mình thực hiện, cũng như gửi anh một cuộn băng có bản nháp ca khúc được đặt tên "In My Childhood". Thực ra ca khúc này đã được viết lời, song Wilson không muốn đưa nó cho Asher xem – người không quan tâm lắm tới âm nhạc mà chỉ chú trọng tới phần lời. Ca khúc sau đó được đổi tên thành "You Still Believe in Me" và lần cộng tác thành công này đã dẫn tới việc Wilson tin tưởng vào Asher thực hiện nốt các công việc cùng ban nhạc.

Hầu hết các ca khúc được viết trong khoảng tháng 12 năm 1965 cho tới tháng 1 năm 1966. Tất cả đều được đồng sáng tác với Tony Asher, ngoại trừ "I Know There's an Answer" được viết cùng Terry Sachen. Mike Love tham gia sáng tác trong ca khúc nổi tiếng "Wouldn't It Be Nice" và cả "I Know There's an Answer", ngoài ra còn có "I'm Waiting for the Day" dù rằng đóng góp của anh là khá nhỏ. Đóng góp của Love trong "Wouldn't It Be Nice" chưa bao giờ được ghi rõ, nhưng trong buổi chất vấn tại tòa về bản quyền, Asher có nói rằng câu hát "Good night my baby/ Sleep tight, my baby" có lẽ được Love viết hòa âm.

Ảnh hưởng của Love với ca khúc "I Know There's an Answer" được biết tới qua việc anh không hài lòng với nhan đề gốc "Hang On to Your Ego" và cả việc anh muốn ca khúc này cần được viết lại vài chỗ. Việc viết lời cho ca khúc này khiến ban nhạc khá sôi nổi. "Tôi chợt nhận ra rằng Brian bắt đầu thử LSD và vài thứ gây nghiện khác", Love giải thích, "Thứ ma túy đang thịnh hàng lúc đó chính là LSD khi nó giúp bạn tăng cái tôi của mình, với ý tích cực... Tôi thì không quan tâm tới việc dùng chất gây nghiện, hay cần sự giải phóng nào đó để tăng cái tôi của mình lên cả." Jardine nhớ lại rằng việc đổi ca từ là quyết định của riêng Brian. "Brian có vẻ rất lo âu. Anh ấy muốn biết chúng tôi đang nghĩ gì về nó. Thực lòng mà nói, tôi không hình dung ra thế nào là cái tôi cả... Cuối cùng Brian quyết định "Quên hết đi, tôi sẽ viết lại lời. Có quá nhiều ý kiến khác nhau ở đây."" Terry Sachen, người cũng tham gia viết lời ca khúc này, chính là người quản lý lưu diễn của ban nhạc vào năm 1966.

Album bao gồm cả hai bản nhạc không lời. Một trong số đó là "Let's Go Away for Awhile", vốn được mang tên "And Then We'll Have World Peace"; còn ca khúc còn lại chính là ca khúc tiêu đề, "Pet Sounds". Cụm từ "Let's Go Away for Awhile" là một câu mà Wilson rất thích trong một vở hài kịch có tên How to Speak Hip (1959) của John Brent và Del Close. Cả hai bản nhạc này vốn được thu để làm phần nhạc nền cho các ca khúc, song dần dà tất cả đều được hoàn thiện và Wilson cho rằng cả hai tốt hơn hết là không nên có lời.

Trong những năm cuối thập kỷ 60, các nghệ sĩ thường phát hành album theo chủ đề nhằm liên kết các ca khúc với nhau, và Pet Sounds cũng đi theo xu thế này: album thực tế chính là bức chân dung âm nhạc về Brian Wilson vào thời điểm đó. Cho dù chủ đề không rõ ràng như cảm xúc trong đó, 2 người sáng tác chính là Brian Wilson và Tony Asher đều từng nhấn mạnh nhiều lần rằng bản thân album không cần phải có tính tự sự. Tuy nhiên, Wilson cũng đã bày tỏ rằng ý tưởng thực hiện album chủ đề thực tế đã chiếm ưu thế hơn hẳn cách làm cũ với việc bắt chước Wall of Sound được phổ biến bởi Phil Spector.

Thu âm

Với kế hoạch rõ ràng, Brian Wilson khẩn trương thực hiện công việc trong suốt tháng 1 và 2 của năm 1966, thu âm 6 cuốn băng cho các loại nhạc cụ mới. Khi các thành viên khác trở về từ tour diễn tại Nhật Bản và Hawaii, trước mặt họ đã là một phần tương đối của album, với âm nhạc đã được thiết kế giống với những gì họ từng khởi nghiệp. Cả Asher lẫn Wilson đều nhấn mạnh rằng đã có chút tranh cãi trong nhóm về kế hoạch, song cũng chính lúc này, niềm tin của Wilson đã thuyết phục tất cả các thành viên khác. Những bản nháp của Pet Sounds được thu âm trong suốt 4 tháng ròng, chủ yếu tại các phòng thu ở Los Angeles và họ đã mời rất nhiều nghệ sĩ khác tới hỗ trợ, trong đó có thể kể tới tay guitar nhạc jazz Barney Kessel, cây bass Carol Kaye và tay trống Hal Blaine. Brian Wilson là người hòa âm, sản xuất, sáng tác hoặc đồng sáng tất các ca khúc trong album.

Wilson đã cải tiến kỹ thuật sản xuất của mình theo năm tháng, đưa ban nhạc tới đỉnh cao nhất khi thực hiện Pet Sounds vào cuối năm 1965, đầu năm 1966. Cách thu âm của Wilson có nhiều nét gần gũi với kỹ thuật Wall of Sound nổi tiếng của tiền bối, và giờ là đối thủ lớn của anh, Phil Spector. Được trang bị chiếc máy thâu 8-băng tân tiến nhất của hãng Ampex, Brian đã tiến hành thu âm với tất cả sự cầu kỳ có thể, tận dụng tối đa các "nghệ sĩ hạng nhất" của mình – đôi khi còn được gọi là "The Wrecking Crew".

Với Pet Sounds, Wilson đã cải tiến kỹ thuật với việc thu âm trước phần nhạc nền không lời của mỗi ca khúc bằng cách chơi trực tiếp trước máy thu âm 4-băng. Kỹ thuật viên Larry Levine nhớ lại, rằng Brian đã tự tay trộn các bản thu trực tiếp bằng các băng thâu, và sau đó chuyển sản phẩm qua máy thu 8-băng. Cùng với Spector, Wilson là người tiên phong quan niệm rằng phòng thu cũng là một nhạc cụ quan trọng với việc khám phá ra nhiều tổ hợp âm thanh mới từ việc sử dụng những nhạc cụ điện và giọng hòa âm khác nhau khi kết hợp với những kỹ thuật cơ bản nhất là tạo tiếng vọng và cắt nốt lặng. Anh cũng thường thực hiện ghi đè 2 lần bass, guitar và cả keyboard, chèn lẫn với kỹ thuật cắt nốt lặng cùng nhiều nhạc cụ ít thấy khác.

Cho dù tất cả các phần hòa âm đều đã ở trong đầu của Wilson, những bản băng thâu nháp còn sót lại đã cho thấy rằng anh vẫn tiếp nhận các ý kiến từ các nhạc sĩ khác, lấy các ý kiến tham khảo hoặc gợi ý từ họ và đôi khi để sửa chữa những "lỗi" mà họ thấy là có hiệu quả hoặc có giá trị. Với việc có thể tận dụng tối đa kỹ thuật thu âm đa băng, Wilson thường xuyên trộn bản thu cuối cùng ở định dạng mono giống như Phil Spector. Có rất nhiều lý do theo kèm, một trong số đó là do anh thấy việc sử dụng mono đảm bảo việc kiểm soát âm thanh dễ dàng hơn với người nghe khi thời đó các máy phát còn khá sơ cấp cũng như chất lượng âm thanh còn chưa thực sự cao. Hơn nữa, vào thời đó, đài phát thanh và truyền hình vẫn chỉ phát mono, và hầu hết những máy phát gia đình đều được đồng bộ theo định dạng mono. Một trong những lý do cá nhân hơn là vì Wilson gần như bị điếc tai phải, có lẽ là hậu quả của việc rách màng tai vì những hành động bạo hành của người cha Murry Wilson, cho dù bản thân Brian từng nói rằng anh bị điếc bẩm sinh tai phải.

Tất cả các bản thu nháp đều được sau đó ghi đè qua máy thâu 8-băng, và cho dù hầu hết những chi tiết nhỏ nhất đều được ban nhạc thực hiện với phần hòa ca hoàn chỉnh, họ vẫn có ảnh hưởng tới nhau tới phần hát chính trong từng ca khúc. Việc chọn định dạng mono cũng khiến cho tính stereo khó được nhận thấy. Việc Wilson bị điếc 1 bên tai khiến anh không thể nhận biết được sự khác biệt của stereo, và mọi chuyện chỉ thay đổi cho tới khi các công nghệ kỹ thuật số có thể dung hòa được phần nhạc và phần lời với nhau mà vẫn đảm bảo tính stereo của bản thu. 6 trong tổng số 7 ca khúc còn lại thường được ghi cho những ca sĩ trình bày chúng, ca khúc cuối cùng được dành cho các phần hát khác, hoặc nhạc cụ và các yếu tố khác.

Quá trình hậu kỳ
Tháng 2 năm 1966, Wilson tới phòng thu để cùng ban nhạc thực hiện đĩa đơn đầu tiên của đợt thu này, "Good Vibrations". Cũng trong tháng này, anh gửi cho Capitol Records danh sách sơ bộ các ca khúc, trong đó có cả "Sloop John B" và "Good Vibrations". Chính sự kiện này đã gây nhầm lẫn lâu dài rằng "Sloop John B" được Capitol dành để làm đĩa đơn. Tuy nhiên cho tới tháng 2, ca khúc này đã được phát hành trước đó nhiều tuần lễ.

Wilson tiếp tục làm việc xuyên suốt tháng 2 và 3 của năm 1966 để hoàn thiện phần nhạc nền các ca khúc. Cả nhóm đã rất bất ngờ khi anh loại "Good Vibrations" ra khỏi album khi đề nghị cần nhiều thời gian hơn cho ca khúc này. Al Jardine nhớ lại: "Vào lúc ấy, ai cũng nghĩ rằng "Good Vibrations" sẽ là một phần của album, song Brian quyết định để nó lại. Đó là quyết định của riêng anh ấy, chúng tôi có chút thất vọng nhưng vẫn dành quyền lựa chọn tuyệt đối cho Brian."

Hầu hết cả tháng 3 và đầu tháng 4 được dành cho việc hoàn thiện nốt các phần nhạc nền và bắt đầu thu âm phần hát các ca khúc. Đây là công đoạn thể hiện rõ ràng nhất sự tỉ mỉ và chính xác của ban nhạc. Mike Love nhớ lại: "Chúng tôi làm việc và làm việc rất nhiều cho phần hòa ca, và nếu chỉ có một chút gì đó nhỏ nhất quá sắc nét, hoặc quá tẻ nhạt, nó sẽ không được chấp nhận. Chúng tôi làm đi làm lại cho tới khi nó chuẩn thì thôi. [Brian] chú trọng tới từng cảm xúc nhỏ nhất mà bạn có thể để ý tới. Mọi giọng hát cần phải được chuẩn, độ vang và cả tông cũng đều phải chuẩn. Vào nhịp cũng phải chuẩn. Âm sắc cũng phải được dùng đúng lúc theo ý của anh ấy. Và rồi ngày hôm sau anh ấy có thể sẽ vứt tất cả những gì đã làm được và bảo mọi người thực hiện lại từ đầu."

Bản nhạc không lời thứ 3 có tên "Trombone Dixie" nhưng nó vẫn còn lẫn một chút tiếng vọng cho tới tận bản chỉnh sửa CD năm 1990. Ngày 15 tháng 10 năm 1965 tới phòng thu và thực hiện hoàn chỉnh một ca khúc không lời khác là "Three Blind Mice", tuy nhiên ca khúc này lại không có chút liên quan nào tới bài đồng dao nổi tiếng cùng tên. Nó không được nằm trong album nhưng trở nên khó hiểu khi được cho vào tuyển tập The Smile Sessions của The Beach Boys vào năm 2011.

Theo nhiều nguồn khác nhau, đã có những tranh cãi giữa các thành viên của ban nhạc trong quá trình thu âm về cách mà Brian Wilson định hướng cho Pet Sounds. Một trong những vấn đề lớn nhất đó chính là tính phức tạp của nó, cũng như việc họ khá lúng túng trước việc hình dung cách trình diễn trực tiếp album này – những vấn đề mà Dennis Wilson sau này từng bộc bạch.

Bìa đĩa và tiêu đề
Ngày 15 tháng 2, ban nhạc tới thăm Vườn thú San Diego nhằm chụp hình cho bìa đĩa của album, vốn đã có tên Pet Sounds. George Jerman là nhiếp ảnh gia thực hiện những tấm hình này. Theo dòng phụ chú bìa album "Bức ảnh ghi hình The Beach Boys cho những chú dê ăn là để phục vụ album đã được đặt tên từ trước, Pet Sounds."

Nguồn gốc và ý nghĩa của cái tên Pet Sounds vẫn khá là bí ẩn. Brian Wilson nói rằng cái tên này là để "tri ân" tới Phil Spector vì hai cái tên có cùng những chữ viết tắt giống nhau. Carl Wilson sau này giải thích: "Ý tưởng của anh ấy là mỗi người đều sẽ được nghe thứ âm thanh mà mình yêu thích, vậy nên album sẽ là một tuyển tập những "pet sounds". Thực sự là rất khó để tìm ra một cái tên cho album này bởi vì chẳng ai muốn lại phải tiếp tục đặt tên kiểu Shut Down Vol. 3 nữa cả."

Mike Love cũng nói về tên của album này. "Chúng tôi cùng nhau đứng ở sảnh của một trong số những phòng thu, có lẽ là Western hoặc Columbia, và chúng tôi chưa có một cái tên cho album.", anh nhớ lại, "Chúng tôi có chụp vài hình ở vườn thú và... có vài tiếng động vật lẫn trong các bản thu, và rồi chúng tôi nghĩ, à đây là thứ âm nhạc mà chúng tôi thích, thế là tôi nói, "Sao chúng ta không đặt tên là Pet Sounds?""

Phát hành
Tới giữa tháng 4, Pet Sounds về cơ bản đã được hoàn thành và bắt đầu được quảng bá bởi Capitol. "Caroline, No" được phát hành dưới dạng đĩa đơn với phần ghi Brian Wilson là tác giả duy nhất, điều này làm dấy lên tin đồn rằng anh đang có ý định hát riêng. Đĩa đơn này có được vị trí số 32 tại Mỹ.

"Sloop John B" có được thành công vang dội, giành được vị trí số 3 tại Mỹ và số 2 tại Anh. "Wouldn't It Be Nice" có được vị trí số 8 tại Mỹ, trong khi đó "God Only Knows" có được vị trí số 2 (đĩa đơn mặt A) tại Anh, và số 39 (đĩa đơn mặt B) tại Mỹ. Bản LP cũng có mặt trong top 10 tại Mỹ, song cũng từ đây không có thêm được thành công thương mại nào đáng kể. Tại Úc, album được phát hành trong ấn bản tuyển tập The Fabulous Beach Boys của hãng Music for Pleasure.

Thành công lớn nhất của album chính là vị trí số 2 tại Anh. Thành công này có được một phần nhờ sự trợ giúp tích cực từ ngành công nghiệp âm nhạc của nước này khi họ đã thể hiện sự đón nhận nồng nhiệt với album khá lâu dài. Chính Paul McCartney cũng thường xuyên nhắc tới ảnh hưởng của Pet Sounds tới The Beatles. Bruce Johnston từng nói rằng anh đã bay tới London vào tháng 5 năm 1966 để trình diễn album này trước John Lennon và Paul McCartney. Cho dù quản lý của The Stones là Andrew Oldham đã hỗ trợ Derek Taylor tiến hành quảng bá album qua báo giấy, nhìn chung việc quảng bá tới công chúng Anh vào năm 1966 qua báo chí là thất bại.

Tuy nhiên, khác với Beach Boys' Party!, Pet Sounds không có được thành công về mặt thương mại. Bản phát hành tại Mỹ chỉ có được vị trí số 10 và điều này gây thất vọng với Wilson. Một trong những lời chê trách được dồn cho Capitol Records khi hãng không tiến hành một chiến dịch thực sự rầm rộ và hiệu quả như những sản phẩm trước của ban nhạc. Cho tới tận giữa năm 1967, album mới được nhận chứng chỉ Vàng từ RIAA. Thậm chí mãi tới năm 2000, Pet Sounds mới được nhận chứng chỉ Bạch kim.

Danh sách ca khúc

Chú thích
 Phần đóng góp của Al Jardine cho "Sloop John B" không được ghi.

Thành phần tham gia sản xuất
Hầu hết những cái tên có trong danh sách này đều được lấy từ việc nghiên cứu những bản hợp đồng, các nguồn internet và những cuốn sách viết về album này. Điều đó dẫn tới việc có thể những thông tin tại đây có thể không chính xác hoặc không chắc chắn. Hơn nữa, thông thường các bản hợp đồng cũng chỉ ghi số giờ cùng ca khúc buổi thu cộng tác chứ không chỉ rõ công việc cụ thể. Ngày tháng cụ thể của hợp đồng cũng có thể được thay đổi phụ thuộc vào việc có thể tập hợp đủ số nghệ sĩ yêu cầu hay không.

Theo Russ Waspensky, Laura Tunbridge và Brad Elliott, các thông tin khác được ghi chú thích.

The Beach Boys
 Al Jardine – hát chính, hát bè, hát nền, sắc xô.
 Bruce Johnston – hát bè, hát nền.
 Mike Love – hát chính, hát bè, hát nền.
 Brian Wilson – hát chính, hát bè, hát nền, sản xuất, hòa âm, chỉ duy dàn nhạc, organ, piano, tiếng chó sủa, tiếng còi tàu hỏa, hiệu ứng âm thanh.
 Carl Wilson – hát chính, hát bè, hát nền, guitar, guitar 12-dây.
 Dennis Wilson – hát bè, hát nền, trống.

Các nghệ sĩ khách mời

(*) không chắc chắn liệu nghệ sĩ hay nhạc cụ có tham gia thu âm album hay không

Ảnh hưởng

Đánh giá chuyên môn

Pet Sounds được giới chuyên môn cũng như các nhạc sĩ đánh giá là một trong những album vĩ đại nhất, trong đó có tạp chí Mojo và cả Paul McCartney – người từng thừa nhận album này là cảm hứng để The Beatles thực hiện album huyền thoại Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967). Cho dù không phải là một sản phẩm bán chạy của ban nhạc, Pet Sounds vẫn ngày một cho thấy ảnh hưởng của nó tới đời sống âm nhạc. Theo nhà báo Stephen Davis, đây là album đầu tiên của lịch sử được xây dựng theo quan điểm về album chủ đề. Trong bài phỏng vấn với tờ Rolling Stone vào năm 1972, Davis coi đây "còn hơn" cả một album xuất sắc của Brian Wilson và gọi đây là "chuỗi những ca khúc tình yêu gói gọn trong những chủ đề tình cảm từ một cuốn tiểu thuyết đột phá đầy liên tưởng". Bill Holdship từ Yahoo! Music đánh giá đây là một sản phẩm kinh điển và "có lẽ là sản phẩm tự tôn đầu tiên của nhạc rock... một sự suy diễn tuyệt mỹ từ sự lãng mạn của thời đại tân tiến bởi người nghệ sĩ, người có lẽ tạo ra nó để không dành cho thời đại này." Trái lại, Robert Christgau cảm nhận về Pet Sounds là "một bản thu tốt, thậm chí một totem".

Carl Wilson sau này có nói: "Nó đơn giản còn hơn cả một bản thu, nó còn mang cả ý nghĩa tâm hồn. Nó không phải để xuất hiện và thành công tại các bảng xếp hạng. Nó có ý nghĩa hơn thế nhiều."

Quan điểm từ các nhạc sĩ khác

Rất nhiều nghệ sĩ đã đều cho rằng Pet Sounds chính là một trong những điểm sáng nhất của lịch sử âm nhạc. Danh sách này bao gồm Tom Petty, Elton John, Elvis Costello, Pink Floyd, Cream, The Who và The Beatles{{#tag:ref|Nhà sản xuất George Martin nói: "Không có Pet Sounds thì cũng sẽ không có Sgt. Pepper... Pepper chỉ là thứ đối ngẫu lại với Pet Sounds|group="gc"}}. Paul McCartney thường xuyên bộc lộ niềm ngưỡng mộ với album này, cho rằng "God Only Knows" là ca khúc hay nhất mà ông từng nghe và trân trọng phong cách xây dựng giai điệu bass vô cùng đặc trưng của album. Simon Neil của nhóm Biffy Clyro thậm chí đã xăm câu hát "God only knows what I'd be without you" lên ngực để nói về người vợ Francesca khi đây là ca khúc mà 2 người nhảy với nhau lần đầu tiên. Ban nhạc tới từ Seattle, Fleet Foxes, đã từng thực hiện một album tri ân toàn bộ Pet Sounds. Trong bộ phim tài liệu năm 2005 The Devil and Daniel Johnston có cảnh ca sĩ Daniel Johnston sau khi nghe Pet Sounds đã quyết định tới cửa hàng mua toàn bộ đĩa nhạc của The Beach Boys. Bản thân anh sau đó đã thu âm lại ca khúc "God Only Knows".

Theo Thom Yorke, một phần của album OK Computer đã được Radiohead lấy cảm hứng từ Pet Sounds. Pet Sounds đã gây ảnh hưởng mạnh mẽ tới The Beatles không chỉ với Sgt. Pepper, mà ngay từ Revolver (1966). Các ca khúc của album cũng trở thành nhan đề cho rất nhiều album khác, có thể kể tới I Still Believe In You của Louise Philippe, Fantasma của Cornelius, Employment của nhóm Kaiser Chiefs, Pizzicatomania! của Pizzicato Five, Blue Suicide của Coma Cinema, Doopee Time của Yann Tomita.Pet Sounds cũng là nội dung của vô vàn những album tri ân, có thể kể tới Do It Again: A Tribute To Pet Sounds, The String Quartet Tribute to the Beach Boys' Pet Sounds, và Mojo Presents: Pet Sounds Revisited. Rất nhiều ca khúc của album đã trở thành một phần của các album tri ân các Beach Boy và Brian Wilson như Making God Smile và Smiling Pets với phần trình bày được thực hiện bởi Sixpence None the Richer, Seagull Screaming Kiss Her Kiss Her và Thurston Moore. Những nghệ sĩ khác từng hát lại toàn bộ hay một phần album còn có They Might Be Giants, David Bowie, Black Francis, Peter Thomas, Sonic Youth, Rivers Cuomo, Patrick Wolf, Tim Burgess, Saint Etienne và The Flaming Lips.

Một trong những album tri ân nổi tiếng nhất có lẽ là Punk Sounds của nhóm The Huntingtons. Một album mash-up có tên Sgt. Petsound's Lonely Hearts Club Band đã thực hiện trộn lần lượt từng ca khúc của Pet Sounds với Sgt. Pepper của The Beatles. Album được phát hành dưới nghệ danh là "The Beachles".

 Vai trò với âm nhạc psychedelic
Brian Wilson trả lời về việc đề cập tới ma túy trong "Hang On to Your Ego": "À phải, tôi có từng dùng ma túy nhiều lần, và tôi có hiểu mấy cái cảm giác đó. Tôi nghĩ chúng tới khá tự nhiên thôi." Brian sau đó bắt đầu quan tâm hơn tới triết học phương Đông và trải nghiệm psychedelic, nhấn mạnh việc để mất cái tôi, hay để cái tôi chết chính là chìa khóa cho một cuộc sống tốt đẹp hơn: "Nghiên cứu về thuyết siêu hình là cốt yếu; nhưng cuốn sách [The Act of Creation] của Koestler rõ ràng là cuốn quan trọng nhất với tôi."Koestler, Arthur. 1964. The Act of Creation, p38. Penguin Books, New York.

Trong những năm 60, Wilson từng nói về những ảnh hưởng của LSD tới quan điểm sống của anh: "Khoảng một năm trở lại đây tôi có những trải nghiệm vô cùng ý nghĩa. Tôi đã thử LSD, nguyên chất, rồi một lần khác thì ít hơn. Tôi liền ngộ ra được nhiều điều, như sự kiên nhẫn, sự đồng cảm. Tôi không thể chỉ bảo với bạn, hoặc nói rõ những gì tôi học được từ nó. Nhưng tôi cho rằng tôi đã có được rất nhiều trải nghiệm ý nghĩa."2 giảng viên âm nhạc Paul Hegarty và Martin Halliwell từng viết: "Trong Pet Sounds, ca sĩ - nhạc sĩ Brian Wilson đã sử dụng sự pha trộn triết chung của nhạc cụ, tiếng vọng, cắt nốt lặng, và cả những kỹ thuật trộn âm tân tiến nhất học được từ Phil Spector để tạo nên thứ hòa âm vô cùng phức tạp với phần hát và phần nhạc hòa quyện chặt chẽ... Nếu như Sgt. Pepper khám phá những mối liên quan giữa quá khứ và thực tại, giữa cái siêu hình và thế giới vật chất, giữa ảo mộng và thực tế trong một sản phẩm dự báo sự mở rộng tạm thời và giàu tính tự sự của những ban nhạc progressive kể từ cuối những năm 60 đầu những năm 70 thì sự riêng tư của Pet Sounds đã tự biến nó thành một sự chối từ nhẹ nhàng với văn hóa psychedelic của San Francisco những năm 1966-67. Dù vậy, thứ cảm xúc phiêu lưu của Pet Sounds vẫn liên quan trực tiếp với những trải nghiệm LSD của Brian Wilson." Đón nhận của công chúng
 Tái bản
Năm 1990, Pet Sounds được tái bản dưới dạng CD với 3 bonus track "Unreleased Backgrounds", "Hang On to Your Ego" và "Trombone Dixie" vốn chưa từng được phát hành.

Năm 1997, box set The Pet Sounds Sessions được phát hành với bản LP mono gốc, ấn bản stereo đầu tiên cùng 3 CD thâu lại các bản thu nháp. Bản mix sau đó được phát hành vào năm 1999 dưới dạng đĩa than và CD. Bản CD này bao gồm ấn bản mono gốc với "Hang On to Your Ego" là bonus track, cùng với đó là đĩa chỉnh âm stereo.Pet Sounds Live được thu trực tiếp từ buổi diễn của Brian Wilson vào năm 2002 khi anh đã chơi lại toàn bộ album trên sân khấu trình diễn.

Ngày 26 tháng 8 năm 2006, Capitol cho phát hành ấn bản kỷ niệm 40 năm phát hành Pet Sounds. Ấn bản tuyển tập này bao gồm CD mono mix với phần chỉnh âm mới, DVD với âm thanh stereo và surround, và bộ phim tài liệu nói về quá trình thực hiện album. Những ấn phẩm phổ thông được phát hành trong hình dạng một chiếc hộp nữ trang, trong khi ấn bản deluxe thì được đóng gói trong một chiếc hộp khá sờn màu lam. 2 đĩa vinyl được tráng màu vàng và lam, trong đó đĩa vàng là bản mono mix, còn đĩa lam và bản stereo.

Ngày 2 tháng 9 năm 2008, Capitol cũng cho tái phát hành bản LP gốc với phần bìa đĩa hoàn chỉnh, theo kèm là bản mono gốc và đĩa than 180 gram.

 Tôn vinh
Năm 1995, gần 30 năm sau khi album được phát hành, tạp chí Mojo đã tập hợp các nghệ sĩ và nhà chuyên môn để cùng nhau bình chọn Pet Sounds là "Album vĩ đại nhất lịch sử". Đây cũng là album quán quân trong danh sách "100 album vĩ đại nhất" của NME. Năm 1997, album được bầu chọn ở vị trí số 33 trong số các album vĩ đại nhất qua một chương trình hợp tác giữa HMV, Channel 4, The Guardian và Classic FM. Năm 2006, tạp chí Q xếp album ở vị trí số 12 trong danh sách các album vĩ đại nhất, trong khi các nhà báo của tạp chí Spex ở Đức bình chọn đây là album xuất sắc nhất thế kỷ 20. Trong cuộc bình chọn năm 2001, kênh VH1 xếp album ở vị trí số 3. Tờ The Times cũng xếp Pet Sounds là album vĩ đại nhất mọi thời đại.Pet Sounds cũng có được vị trí số 2 trong danh sách "500 album vĩ đại nhất" của tạp chí Rolling Stone, chỉ đứng sau duy nhất album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band của The Beatles. Năm 2004, album trở thành một trong 50 bản thu được Thư viện Quốc hội Mỹ đưa vào danh sách lưu trữ thu âm quốc gia. Năm 2006, tới lượt tạp chí Time đưa album vào danh sách "100 album vĩ đại nhất". Album tạo cảm hứng cho vô vàn nghệ sĩ progressive rock khác, và sau này được tờ Classic Rock bình chọn vào danh sách "50 album xây dựng nên Prog Rock". Pet Sounds cũng giúp The Beach Boys trở thành trụ cột của nhạc rock tại California. Ban nhạc tiếp tục những ý tưởng sáng tạo, pha trộn giữa việc nhấn mạnh những giá trị và việc ghi dấu với tầng lớp trẻ tuổi của thời đại với việc liên tiếp thành công xuyên suốt 45 năm sau kể từ ngày phát hành Pet Sounds.
{|class="wikitable"
|-
!Đơn vị
!Quốc gia
!Danh hiệu
!Năm
!Thứ tự
|-
|The Times|Anh
|100 album vĩ đại nhất
|1993
|1
|-
|New Musical Express|Anh
|Top 100 album theo bình chọn độc giả
|1993
|1
|-
|Mojo
|Anh
|100 album vĩ đại nhất
|1995
|1
|-
|The Guardian
|Anh
|100 album xuất sắc nhất
|1997
|6
|-
|Channel 4
|Anh
|100 album vĩ đại nhất
|1997
|33
|-
|Giải Grammy
|Mỹ
|Grammy Hall of Fame Award
|1998
|*
|-
|Virgin
|Anh
|Top 100 Albums
|2000
|18
|-
|VH1
|Anh
|Album vĩ đại nhất
|2001
|3
|-
|BBC
|Anh
|BBC 6 Music: Album vĩ đại nhất
|2002
|11
|-
|Rolling Stone
|Mỹ
| 500 album vĩ đại nhất
|2003
|2
|-
|Jim DeRogatis
|Mỹ
|One Hundred and Ninety Eight Albums You Can't Live Without
|2003
|2
|-
|Robert Dimery
|Mỹ
|1001 Albums You Must Hear Before You Die
|2006
|*
|-
|Time
|Mỹ
|100 album vĩ đại nhất
|2006
|*
|-
|Q
|Anh
|100 album vĩ đại nhất
|2006
|12
|-
|The Observer
|Anh
|50 album thay đổi lịch sử âm nhạc
|2006
|10
|}
(*) không có thứ tự cụ thể

Trình diễn trực tiếp
Toàn bộ album đều đã từng được trình diễn trực tiếp bởi The Beach Boys và Brian Wilson. Brian Wilson từng trình diễn toàn bộ album trong tour diễn vào năm 2002 và cùng Al Jardine vào năm 2006. Năm 2013, Wilson cũng tiếp tục trình diễn album này trong tour cùng Jardine và tay guitar David Marks. Rất nhiều ca khúc của album cũng từng được trình diễn riêng lẻ bởi ban nhạc, có thể kể tới "Wouldn't It Be Nice", "Sloop John B" và "God Only Knows". Do việc vắng mặt dài hạn của Brian Wilson trong cái tour diễn, "Wouldn't It Be Nice" được rất nhiều ca sĩ đảm nhiệm hát chính, trong đó có Carl Wilson, Al Jardine và Jeff Foskett. Al Jardine, Bruce Johnston hoặc Carl Wilson cũng là những người hát phần của Brian Wilson trong các buổi trình diễn ca khúc "Sloop John B". "God Only Knows" vốn là ca khúc thương phẩm của Carl Wilson cho tới khi anh qua đời vào năm 1998, dẫn tới việc Bruce Johnston phụ trách việc hát chính ca khúc này sau đó trong các buổi trình diễn. Trong tour diễn kỷ niệm 50 năm thành lập ban nhạc, phần hát ca khúc này bởi Carl Wilson được phát qua băng ghi âm theo kèm một video tưởng nhớ tới anh. "I Just Wasn't Made For These Times" và "Pet Sounds" đều được The Beach Boys trình diễn trong tour diễn này. "Here Today" được dẫn bởi Mike Love với phần hát chính cùng Johnston.

"Caroline, No" và "You Still Believe in Me" đều được ban nhạc trình diễn nhiều lần trong suốt sự nghiệp của mình. "Caroline, No" được trình diễn suốt những năm 70, 80 và 90 với phần hát chính của Carl Wilson. "You Still Believe in Me" được trình diễn nhiều trong những năm 70, sau này được trình diễn nhiều hơn trong những năm 90 với phần hát chính bởi Al Jardine và Brian Wilson. "That's Not Me, Let's Go Away for Awhile" và "I Know There's an Answer" chỉ được trình diễn bởi Brian Wilson trong Pet Sounds tour của mình, ban nhạc chưa từng hát trực tiếp 2 ca khúc này. "Don't Talk (Put Your Head on My Shoulder)" và "I'm Waiting for the Day" đều được cả The Beach Boys lẫn Brian Wilson trình diễn trực tiếp trong suốt thập niên 70. Khi Brian rời nhóm, "Don't Talk (Put Your Head On My Shoulder)" được hát chính bởi Carl Wilson, còn "I'm Waiting for The Day" được hát chính bởi Billy Hinsche.

Nhạc sĩ Scott Mathews đã từng lập nên một dự án mang tên "Pet Sounds Live", vốn là một tour diễn vòng quanh thế giới mà anh thiết kế và chuẩn bị với đầy đủ đội hình The Beach Boys cùng Brian Wilson vào năm 1983. Tuy nhiên, chương trình không thể được thực hiện do một thành viên trong nhóm gặp những vấn đề về việc thay đổi kế hoạch cá nhân, và vì dự án đặc biệt này cần sự góp mặt của đầy đủ ban nhạc nhằm đảm bảo thành công thương mại toàn cầu. Khi rốt cuộc dự án bị đổ bể vào năm 1991, Matthews đã tự mình tiến hành dự án trình diễn của Pet Sounds mà anh cộng tác với người bạn thân, Carl Wilson. Brian cũng đã đi cùng tour diễn sau đó.

Xếp hạng
Theo Allmusic.
Album

Đĩa đơn

Đĩa đơn tại Anh

Xem thêm
 Good Vibrations
 Pet Sounds Live
 The Pet Sounds Sessions
 Danh sách đĩa nhạc của The Beach Boys

Tham khảo

Ghi chú

Thư mục

 J. DeRogatis, Milk it!: collected musings on the alternative music explosion of the 90s, ISBN 0-306-81271-1
 Jim Fusilli, Pet Sounds, Continuum International Publishing Group, 2005, ISBN 0-8264-1670-5
 Keith Badman Tony Bacon,The Beach Boys: The Definitive Diary of America's Greatest Band on Stage, Backbeat Books, 2004 ISBN 0-87930-818-4
 Ghi chú bìa album Pet Sounds, David Leaf, 1990 và 2001
 Ghi chú bìa box set The Pet Sounds Sessions, David Leaf, 1997
 Doe, Andrew, Tobler, John Brian Wilson and The Beach Boys: The Complete Guide to Their Music, Omnibus Press, 2004 ISBN 1-84449-426-8 с. 46–53
 The Nearest Faraway Place: Brian Wilson, The Beach Boys and the Southern California Experience, Timothy White, 1994
 Laura Tunbridge, The Song Cycle, Cambridge University Press, 2011, ISBN 0-521-72107-5
 J. DeRogatis, Turn On Your Mind: Four Decades of Great Psychedelic Rock, ISBN 0-634-05548-8
 The Rock Canon: Canonical Values In The Reception Of Rock Albums, ISBN 0-7546-6244-6
 Bill Martin, Listening to the future: the time of progressive rock, 1968–1978, Open Court Publishing, 1998, ISBN 0-8126-9368-X
 Peter Ames Carlin, Catch a Wave: The Rise, Fall, & Redemption of the Beach Boys' Brian Wilson, Rodale Books (New York), ISBN 9781594863202
 David Stuart Ryan, John Lennon's secret, ISBN 0-905116-08-9
 Jim DeRogatis, Kaleidoscope eyes: psychedelic rock from the 1960s to the 1990s, Fourth Estate, 1996, ISBN 1-85702-599-7

Liên kết ngoài

Album của The Beach Boys
Album năm 1966
Album chủ đề
Album của Capitol Records
Tác phẩm được vinh danh tại Đại lộ Danh vọng Grammy


title: Dodekanisa

text:
Dodecanese (, Dodekánisa, , , nghĩa là 'mười hai đảo') là một nhóm gồm 12 đảo lớn và 150 đảo nhỏ thuộc chủ quyền của Hy Lạp tại biển Aegea, trong đó 26 đảo có cư dân sinh sống. Nhóm đảo này thường được coi là cực đông của biển Crete.  Chúng thuộc nhóm đảo Nam Sporades. Các đảo có một lịch sử phong phú, và ngay cả các đảo nhỏ nhất cũng tự hào với hàng chục nhà thờ theo kiến trúc Byzantine và các lâu đài thời Trung cổ.

Đảo có lịch sử quan trọng và được biết đến nhiều nhất là Rhodes, trong cả thiên niên kỷ, toàn bộ khu vực được các thế lực trên đảo này kiểm soát. Trong số các đảo khác, Kos và Patmos cũng có lịch sử quan trọng; chín đảo lớn còn lại là Astipalea, Kalimnos, Karpathos, Kasos, Leros, Nisyros, Symi, Tilos và Kastelorizo (thực ra nằm ở phía đông của Địa Trung Hải). Các đảo khác trong chuỗi có thể kể đến là Agathonisi, Alimia, Arkoi, Chalki, Farmakonisi, Gyali, Kinaros, Lebynthos, Lipsi, Nimos, Pserimos, Saria, Syrna và Telendos.

Lịch sử

Tiền sử và và thời cổ xưa
Dodecanese có người định cư từ thời tiền sử. Trong thời kỳ Neopalatial trên đảo Crete, các hòn đảo bị Minoa hóa (tiếp xúc bắt đầu từ thiên niên kỷ thứ 2 TCN). Sau sự sụp đổ của Minoa, các đảo chịu sự quản lý của những người Hy Lạp Mycenaea từ khoảng năm 1400 TCN, cho đến khi những người Doria đến vào khoảng năm 1100 TCN. Vào thời kỳ Doria, các đảo trở nên thịnh vượng với vị thế một thực thể độc lập, phát triển một nền kinh tế và văn hóa vững mạnh trong các thế kỷ sau đó. Vào đầu thời kỳ cổ xưa, Rhodes và Kos nổi lên thành những đảo chính trong nhóm, và đến thế kỷ thứ 6 TCN, người Doria đã lập nên ba thành phố chính trên đảo Rhodes (Lindos, Kameiros và Ialyssos). Cùng với đảo Kos và các thành phố Knidos và Halicarnassos trên lục địa Tiểu Á, chúng tạo nên Hexapolis Doria.

Thời kỳ cổ đại
Sự phát triển này bị gián đoạn vào khoảng năm 499 TCN do các cuộc chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư, trong đó các hòn đảo bị người Ba Tư chiếm đóng trong một thời gian ngắn. Sau khi người Ba Tư thất bại trước người Athens vào năm 478 TCN, các thành phố gia nhập liên minh Delos do Athens thống trị. Khi chiến tranh Peloponnesus nổ ra vào năm 431 TCN, họ hầu như trung lập mặc dù vẫn là các thành viên của liên minh.

Khi chiến tranh Peloponnesus kết thúc vào năm 404 TCN, Dodecanese chủ yếu đã nằm ngoài các cuộc xung đột Aegea lớn hơn, và đã bắt đầu một giai đoạn tương đối yên bình và thịnh vượng. Năm 408 TCN, ba thành phố trên đảo Rhodes đã thống nhất thành một nhà nước, kinh thành mới được xây dựng ở cực bắc của đảo, cũng được đặt tên là Rhodes; Rhodes thống nhất sẽ thống trị khu vực trong thiên niên kỷ tới. Các đảo khác của Dodecanese cũng phát triển thành những trung tâm kinh tế và văn hóa có ý nghĩa; đáng chú ý nhất là Kos đã trở thành nơi đặt trường dược do Hippocrates thành lập.

Tuy nhiên, cuộc chiến Peloponnesus đã làm suy yếu toàn bộ sức mạnh quân sự của nền văn minh Hy Lạp và mở đường cho các cuộc xâm lược từ bên ngoài. Năm 357 TCN, các đảo bị vua Mausolus của Caria xâm chiếm, sau đó đến lượt người Ba Tư vào năm 340 TCN. Nhưng giai đoạn cai trị thứ hai của người Ba Tư cũng khá ngắn ngủi như giai đoạn đầu tiên, và các đảo nhanh chóng trở thành một phần của Vương quốc Macedonia khi Alexandros Đại đế đã xuất kích và đánh bại người Ba Tư vào năm 332 TCN.

Sau khi Alexandros mất, các đảo, và thậm chí là đảo Rhodes, bị phân chia giữa các tướng lĩnh đang tranh giành để kế nhiệm ông. Các hòn đảo hình thành nên mối quan hệ thương mại mạnh mẽ với Ptolemaios ở Ai Cập, và cùng với họ thành lập liên minh Rhodes-Ai Cập, kiểm soát thương mại trên toàn vùng Aegea trong thế kỷ 3TCN. Dẫn đầu bởi Rhodes, các đảo phát triển thành các trung tâm hàng hải, thương mại và văn hóa,: đồng tiền của Rhodes được lưu hành ở gần như khắp mọi nơi tại Địa Trung Hải, và các trường phái của các đảo về triết học, văn học và tu từ học trở nên nổi tiếng. Tượng thần Mặt Trời ở Rhodes, được xây dựng vào năm 304 TCN, có lẽ là một biểu tượng tốt nhất cho sự giàu có và quyền lực của họ.

Năm 164 TCN, Rhodes ký kết một hiệp ước với La Mã, và các đảo trở thành đồng minh của đế quốc La Mã trong khi hầu như duy trì quyền tự chủ của mình. Rhodes nhanh chóng trở thành một trung tâm giáo dục lớn cho các gia đình quý tộc La Mã và cả quần đảo (đặc biệt là Rhodes) là các đồng minh quan trọng của La Mã, họ được hưởng nhiều đặc quyền và mối quan hệ nói chung là thân thiện. Song những điều này đã biến mất vào năm 42 TCN, trong tình trạng hỗn loạn sau vụ ám sát Julius Caesar năm 44 TCN, và Gaius Cassius Longinus đã xâm lược và cướp phá các đảo. Sau đó, các đảo trở thành một phần của đế quốc La Mã. Titus chọn Rhodes là thủ phủ của Provincia Insularum, và cuối cùng các đảo hợp nhất với Crete để trở thành tỉnh thứ 18 của đế quốc La Mã.

Vào thế kỷ 1, Thánh Phaolô đã hai lần viếng thăm các đảo, và Thánh Gioan đã đến nhiều lần; họ đã thành công trong việc cải đạo Thiên Chúa cho người dân trên các đảo, khiến họ trở thành vùng đầu tiên mà Thiên Chúa giáo thống trị. Thánh Gioan cuối cùng đã cư trú cùng họ, sau bị lưu đày đến Patmos và tại đây ông đã viết Sách Khải Huyền nổi tiếng.

Thời kỳ Trung cổ
Khi đế quốc La Mã bị phân chia thành hai nửa Đông-Tây vào năm 395, các đảo trở thành một phần của đế quốc Đông La Mã (Byzantine). Hiện trạng này kéo dài trong gần một thiên niên kỷ, mặc dù cũng bị ngắt quãng do các vụ xâm lược. Trong giai đoạn này, các đảo bắt đầu tái xuất hiện như những thực thể độc lập, và thuật ngữ Dodecanese bắt đầu tồn tại từ thế kỷ thứ 8. Các vết tích từ thời kỳ Đông La Mã vẫn còn lại trên các đảo cho đến nay, đáng chú ý là hàng trăm nhà thờ từ thời kỳ các nhà nước khác nhau vẫn được bảo tồn.

Vào thế kỷ 13, trong cuộc Thập tự chinh lần thứ 4, người Ý bắt đầu xâm lược nhiều phần của Dodecanese, dưới danh nghĩa chính thức của đế quốc Nicea; Cộng hòa Venezia (Querini, Cornaro) và Cộng hòa Genova (Vignoli), mỗi gia đình chiếm giữ một số đảo trong một thời gian ngắn, trong khi thầy tu Basil Cả cai quản Patmos và Leros. Cuối cùng, đến thế kỷ 14, thời kỳ Đông La Mã đi đến hồi kết và các đảo về tay lực lượng Hiệp sĩ Cứu tế: Rhodes bị xâm chiếm vào năm 1309, và các đảo còn lại dần bị chiếm vào các thập niên kế tiếp. Các Hiệp sĩ đã biến Rhodes thành thành trì của họ, biến kinh thành thành một thành phố Trung cổ vĩ đại với một pháo đài hùng vĩ, các pháo đài và thành trì nằm rải rác tại các đảo còn lại.

Những công sự lớn này đã có thể đẩy lùi cuộc xâm lược của Sultan Ai Cập vào năm 1444 và của Mehmed II vào năm 1480. Tuy nhiên, cuối cùng thì thành Rhodes cũng rơi vào tay Suleiman Đại đế vào năm 1522, và các đảo khác bị tàn phá cùng năm. Các Hiệp sĩ còn lại chạy đến Malta.

Thời kỳ Ottoman cai trị
Các đảo có hàng trăm năm nằm dưới sự cai trị của đế chế Ottoman. Dodecanese là một phần của Vilayet của quần đảo. Cư dân các đảo được cho phép giữ lại một số đặc quyền miễn là họ chấp thuận nằm dưới quyền cai trị của Ottoman. Bằng sắc lệnh của Suleiman, họ đã phải trả một loại thuế đặc biệt để phục hồi lại tình trạng tự trị đặc biệt theo đó cấm các tướng Ottoman can thiệp vào công việc dân sự hoặc ngược đãi cư dân. Các đảm bảo, cộng với vị trí chiến lược tại ngã tư các tuyến đường vận chuyển của tàu thuyền trên Địa Trung Hải, đã cho phép các đảo phát triển thịnh vượng. Mặc dù số cư dân Hy Lạp áp đảo (chỉ Rhodes và Kos là có các cộng đồng người Thổ) có mối thiện cảm hướng đến đất nước Hy Lạp sau khi nước này tuyên bố độc lập vào năm 1822, song cư dân các đảo đã không tham gia vào Chiến tranh giành độc lập Hy Lạp, tiếp tục duy trì tình trạng của một quần đảo bán tự trị của các thương gia Hy Lạp bên trong đế chế Ottoman. Thật vậy, thế kỷ 19 là một trong những thời kỳ thịnh vượng nhất của các đảo, và có một số biệt thự còn lại trên các đảo hiện nay đã được xây từ giai đoạn này.

Thời kỳ Ý cai trị
Sau khi bùng nổ chiến tranh Ý-Thổ Nhĩ Kỳ tại Libya gần đó, quần đảo cuối cùng đã tuyên bố độc lập khỏi đế chế Ottoman vào năm 1912, tuyên bố thành lập Liên hiệp Quần đảo Dodecanese. Nhà nước non trẻ nãy bị hủy bỏ ngay lập tức bằng cuộc xâm lược của Ý, thế lực đang thèm muốn các hòn đảo, đặc biệt là pháo đài Rhodes, để kiểm soát thông tin liên lạc giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Libya. Người Ý chiếm đóng tất cả các hòn đảo của Dodecanese ngoại trừ Kastelorizo, đảo này về sau bị Pháp chiếm giữ.

Sau khi kết thúc cuộc chiến, theo Hiệp ước Lausanne lần thứ nhất, Ý duy trì sự chiếm đóng các hòn đảo theo sự bảo đảm của hiệp ước. Việc này tiếp tục cả sau khi Ý tuyên chiến với Ottoman (21 tháng 8 năm 1915) trong Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất.

Các hòn đảo trở thành những căn cứ hải quân quan trọng cho Anh và Pháp; Ý là đồng minh với cả hai quốc gia trong cuộc chiến này. Dodecanese được sử dụng làm một vùng tập hợp quân cho nhiều chiến dịch, nổi tiếng nhất là chiến dịch Gallipoli. Một số đảo nhỏ bị Anh và Pháp chiếm đóng, song Rhodes vẫn nằm trong tay người Ý.

Sau chiến tranh, thỏa thuận Tittoni – Venizelos được ký vào ngày 29 tháng 7 năm 1919 đề nghị các đảo nhỏ hợp nhất vào Hy Lạp, trong khi Ý duy trì quyền kiểm soát Rhodes. Hiệp ước tiếp tục đưa ra một trao đổi khác khi Ý được nhận Antalya ở tây nam Tiểu Á. Hy Lạp sau đó thất bại trong Chiến tranh Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ và việc thành lập nước Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại đã ngăn cản việc trao đổi này. Ý chính thức thôn tính Dodecanese với tên gọi Possedimenti Italiani dell'Egeo theo các điều khoản của Hiệp ước Lausanne. Mussolini đã bắt tay thực hiện một chương trình Ý hóa với hy vọng khiến Rhodes, một trung tâm giao thông hiện đại sẽ trở thành một điểm trọng tâm nhằm khuếch trương văn hóa Ý tại Levant. Quần đảo có cư dân nói tiếng Hy Lạp chiếm áp đảo, và thiểu số nói tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và cộng đồng thiểu số Do Thái nói tiếng Ladino. Những người nhập cư nói tiếng Ý là một cộng đồng ngôn ngữ trên danh nghĩa.

Chương trình phát xít đã có một số tác động tích cực trong nỗ lực hiện đại hóa các đảo, kết quả là đã diệt trừ sốt rét, xây dựng các bệnh viện, cống dẫn nước, một nhà máy điện để cung cấp cho thủ phủ của Rhodes với các đèn điện và thành lập Địa chính Dodecanese. Lâu đài chính của các Hiệp sĩ Thánh Gioan được xây dựng lại. Phong cách kiến trúc phát xít chủ yếu bằng bê tông đã làm suy giảm trầm trọng phong cảnh đẹp như tranh vẽ của các đảo và cũng để nhắc nhở các cư dân rằng họ đang nằm dưới quyền cai trị của Ý.

Từ năm 1936 đến 1940 Cesare Maria De Vecchi là Thống đốc của Quần đảo Aegea thuộc Ý, ông đã thúc đẩy việc sử dụng chính thức tiếng Ý và  ủng hộ quá trình Ý hóa, và điều này chỉ bị gián đoạn khi nổ ra Chiến tranh Thế giới thứ hai. Năm 1936, trong cuộc điều tra dân số quần đảo Dodecanese của Ý, số liệu về tổng dân số là 129.135 người, trong đó người Ý là 7.015 người.

Trong Chiến tranh Thế giới thứ II, Ý tham gia vào Phe Trục, và sử dụng Dodecanese làm một nơi tập hợp hải quân để xâm lược Crete vào năm 1940. Sau khi Ý đầu hàng vào tháng 9 năm 1943, các đảo nhanh chóng trở thành một chiến trường giữa Đức Quốc xã và các lực lượng Đồng Minh, bao gồm cả người Ý. Người Đức đã thắng thế trong chiến dịch Dodecanese, và mặc dù họ đã bị đuổi ra khỏi Hy Lạp đại lục vào năm 1944 thì Dodecanese vẫn bị chiếm đóng cho tới cuối cuộc chiến vào năm 1945, trong thời gian đó toàn bộ 6.000 dân Do Thái đã bị trục xuất và giết chết. Chỉ có 1.200 người Do Thái nói tiếng Ladino là còn sống sót do họ đã may mắn đào thoát được đến khu vực bờ biển gần đó của Thổ Nhĩ Kỳ.

Hậu chiến tranh thế giới thứ II
Sau chiến tranh, các đảo trở thành một khu vực bảo hộ quân sự của Anh, và gần như ngay lập tức cho phép các hoạt động dân sự, các đảo trở nên thông hiệp với Hy Lạp mặc dù có chủ quyền và sự kiểm soát quân sự riêng. Bất chấp phản đối từ Thổ Nhĩ Kỳ, chúng đã thống nhất vào Hy Lạp với Hiệp ước hòa bình với Ý vào năm 1947, chấm dứt 740 năm quần đảo bị nước ngoài cai trị.

Ngày nay, Rhodes cùng Dodecanese là các địa điểm du lịch nổi tiếng.

Hành chính
Quận Dodecanese từng là một đơn vị hành chính riêng biệt tại Hy Lạp. Do cải cách chính quyền vào năm 2011, quận bị bãi bỏ và lãnh thổ của các đảo được chia thành 4 đơn vị thuộc vùng của vùng Nam Aegea:
 Kalymnos
 Karpathos
 Kos
 Rhodes

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn
 Doumanis, Nicholas. "Italians as Good Colonizers": Speaking Subalterns and the Politics of Memory in the Dodecanese," in Ruth Ben-Ghiat and Mia Fuller, ed.s, Italian Colonialism. New York: Palgarve Macmillian. 2005. ISBN 0-312-23649-2.
 Tuccimei, Ercole. La Banca d'Italia in Africa, Foreword by Arnaldo Mauri, Laterza, Bari, 1999.

Liên kết ngoài
Dodecanese Trang chính thức của Tổ chức Du lịch Quốc gia Hy Lạp

Quần đảo Hy Lạp
Cựu thuộc địa của Ý


title: Chảy máu chất xám

text:
Chảy máu chất xám (tiếng Anh: human capital flight hoặc brain drain) là sự di cư quy mô lớn của nguồn nhân lực có kiến thức và kĩ thuật từ nước nhà qua những nước khác. Mặc dù thuật ngữ ban đầu dùng để chỉ những công nhân kĩ thuật đi qua những nước khác, ý nghĩa của nó đã mở rộng thành: "sự ra đi của những người có kiến thức hoặc có chuyên môn từ một quốc gia, khu vực kinh tế, hoặc các lĩnh vực khác, vì điều kiện sống hoặc tiền lương tốt hơn".

Chảy máu chất xám là một hiện tượng mang tính toàn cầu, tuy xảy ra số lượng lớn ở những nước đang phát triển nhưng tại những nước phát triển cũng diễn ra hiện tượng này, gây thiệt hại đến quá trình phát triển kinh tế. Chính quyền các nước đã đề ra những chính sách nhằm kìm hãm hiện tượng này và thu hút chất xám quay về bằng nhiều biện pháp.

Nguyên nhân
Các nguyên nhân chính của lực hút chất xám ở các nước có điều kiện là:
Lương cao, mức sống cao
Nền khoa học - công nghệ cao
Môi trường học tập và làm việc tốt
Cơ chế tuyển dụng công bằng
Có chính sách ưu đãi đối với người tài.

Hiện tượng chảy máu chất xám diễn ra chủ yếu ở các nước đang phát triển còn do tác động của nhu cầu thị trường lao động thế giới: dư thừa lao động phổ thông nhưng khan hiếm nhân lực lao động trí thức cấp cao. Tình trạng này dẫn đến các chính sách cạnh tranh thu hút nhân tài chủ yếu ở châu Âu và Mỹ, bao gồm: sửa đổi luật di dân, cấp visa việc làm, đề mức lương cao, đầu tư các chế độ đãi ngộ, xây dựng các quỹ nghiên cứu hoặc quỹ học bổng,...

Một số nguyên nhân tạo lực đẩy chất xám là tình trạng lương thấp, thiết bị lỗi thời, tương lai không sáng sủa, ít lựa chọn cho các nhà khoa học nếu làm việc ở các nước sở tại, chế độ đãi ngộ kém, môi trường nghiên cứu khoa học không phù hợp, giá trị lao động thực sự chưa được đề cao. Riêng tại châu Phi còn do các yếu tố nghèo đói, chính trị bất ổn định (chiến tranh, đại loạn) và nguồn ngân sách đầu tư cho lĩnh vực khoa học kỹ thuật quá thấp (0,3 % GDP).

Một số khía cạnh cá nhân có thể kể đến như: sự tác động từ gia đình (ví dụ người thân ở nước ngoài) hoặc do sở thích cá nhân thích khám phá và muốn được cải thiện sự nghiệp,...

Hậu quả
Tình trạng chảy máu chất xám tại các quốc gia nghèo là một nguyên nhân quan trọng khiến khoảng cách giàu nghèo giữa các quốc gia ngày càng rõ rệt và gây ra những hậu quả khó lường cho các nước đang phát triển. Nguồn chất xám bị chảy máu khiến kinh phí đào tạo của quốc gia không ngừng thất thoát, đồng thời phải bỏ ra một nguồn kinh phí lớn để trả lương cho các chuyên gia nước ngoài mời về. Tại châu Phi, khoản phí này chiếm 1/3 nguồn viện trợ huy động được từ nước ngoài. Bên cạnh đó, nhiều công trình nghiên cứu khoa học không có nhân lực thực hiện, thành tựu khoa học kĩ thuật không được phổ biến và ứng dụng. Việc các nhà khoa học sang làm việc cho nước ngoài cũng tác động xấu đến người dân và các giới tri thức khác trong nước. Đây là một sự lãng phí lớn về tài sản quốc gia, làm chậm tốc độ phát triển nền kinh tế.

Chính sách kìm hãm
Trung Quốc là nước có các biện pháp ứng phó với chảy máu chất xám. Theo đối sách "Brain Loss → Brain Gain", tức là chấp nhận chảy máu chất xám ban đầu thu lại chất xám về sau, chính phủ khuyến khích học sinh du học và làm việc ở nước ngoài, thậm chí nhập quốc tịch hay kết hôn với người nước ngoài. Sau đó, nhờ bản sắc văn hóa độc đáo và tinh thần dân tộc cao của người Hoa, kết hợp với đưa ra những chính sách ưu đãi đặc biệt, chính phủ đã vận động khá thành công lực lượng trí thức, doanh nhân mang tri thức khoa học, công nghệ cao và tư bản về nước. Ngoài một số chính sách như tập trung nâng cấp hệ thống giáo dục bậc đại học, trao giải thưởng nghiên cứu khoa học hàng năm cao, Trung Quốc cũng đã đề ra các quy định về sáu loại đối tượng không được phép ra làm việc ở nước ngoài nếu không được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền, bao gồm: công chức nhà nước, chuyên gia kỹ thuật, các nhà quản lý nhân sự làm việc trong các dự án hoặc chương trình nghiên cứu lớn, những người tham gia chiến lược phát triển khu vực miền tây Trung Quốc, người làm trong các bộ phận cơ mật hoặc công tác liên quan tới pháp luật.

Châu Á và châu Phi cũng đang nỗ lực đưa ra những chính sách giảm tỉ lệ chảy máu chất xám.

Xu hướng tích cực
Nền kinh tế toàn cầu đổi mới mạnh mẽ đang tạo ra "sự lưu thông chất xám" hay "chuỗi chất xám" thay cho "chảy máu chất xám", trong đó nhân tài trở về quê hương với vốn, kỹ năng và tri thức cùng với nhiều mối quan hệ với doanh nghiệp đa quốc gia cũng như hệ thống công nghệ, đóng vai trò không nhỏ trong sự phát triển của đất nước. Một số người có trình độ cao chọn ở lại nơi điều kiện vẫn đóng góp cho quốc gia dưới hình thức gửi kiều hối về nước và hỗ trợ xây dựng quan hệ doanh nhân. Việc chảy máu chất xám sẽ gia tăng sự cạnh tranh giữa các nước đang phát triển, các doanh nghiệp công ty trong nước lẫn các tập đoàn đa quốc gia, tạo thêm nhiều ý tưởng mới cho chính sách phát triển kinh tế trong nước lẫn quốc tế.

Chảy máu chất xám theo khu vực

Châu Á

Trung Quốc
Bản báo cáo chính trị và an ninh toàn cầu năm 2007 của Viện khoa học xã hội Trung Quốc cảnh báo rằng hiện tượng chảy máu chất xám ở đất nước này đang diễn ra nghiêm trọng nhất thế giới. Dù rằng GDP Trung Quốc tăng trưởng nhanh chóng và ngày càng cởi mở hơn với phần còn lại của thế giới, Trung Quốc đã trở thành quốc gia có số người ra nước ngoài lớn nhất thế giới vào năm 2007. Từ những năm 1980 đến khoảng 2007, 2/3 số lưu học sinh Trung Quốc học tập ở nước ngoài không quay về nước làm việc, 88% sinh viên du học tại Mỹ ở lại làm việc lâu dài ít nhất là 5 năm và cống hiến nhiều công trình nghiên cứu cho Mỹ, khiến Trung Quốc rơi vào cảnh thiếu nhân tài.

Một cây viết nổi tiếng trên internet gần đây đã gây xôn xao dư luận nước này khi khẳng định: "tất cả những người Trung Quốc kiếm được hơn 120.000 nhân dân tệ (17.650 USD) một năm đều muốn di cư". Cho dù quan điểm này là phóng đại thì cũng không thể phủ nhận rằng đang có sự bùng nổ một cuộc di cư của người Trung Quốc đến các quốc gia phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ, Canada và Úc kể từ thập niên đầu tiên của thế kỷ 21. Theo các phương tiện truyền thông chính thức của Trung Quốc, 65.000 người Trung Quốc đã ổn định nhập cư hoặc được thường trú lâu dài tại Hoa Kỳ, 25.000 người tại Canada và 15.000 người tại Úc năm 2010.

Nhật Bản
Đợt chảy máu chất xám đầu tiên của Nhật diễn ra vào khoảng đầu thập niên 90, khi các công ty Hàn Quốc như Samsung và LG thu hút hàng loạt kỹ sư giỏi về lĩnh vực bán dẫn và điện lạnh, vươn lên thành những tập đoàn hùng mạnh thông qua con đường chuyển giao công nghệ. Trong khi đó, các hãng công nghệ lớn của Nhật liên tục gặp nhiều thất bại do sức cạnh tranh của các đối thủ này.

Từ năm 2007, Nhật Bản đối mặt với hiện tượng chảy máu chất xám khi nhiều nhà máy trong nước phải cắt giảm quy mô sản xuất một số mặt hàng (như khuôn đúc các linh kiện, thiết bị), khiến hàng ngàn kỹ sư sang tìm việc ở các nước lân cận như Đài Loan, Hàn Quốc và Trung Quốc. Bên cạnh việc kĩ sư Nhật có thể nhận được mức lương cao hơn trong nước khi làm việc tại các quốc gia mới nổi đang thiếu nguồn nhân lực chất xám, việc Nhật tăng tuổi lĩnh lương hưu lên 63 đến 65 trong khi tuổi nghỉ hưu của nam là 60 cũng góp phần đẩy các kĩ sư lớn tuổi sang Trung Quốc công tác. Điều này đồng nghĩa với việc Trung Quốc đang được tiếp cận với công nghệ và các kỹ năng của Nhật mà từ đó, có thể ứng dụng để sản xuất hiệu quả các mặt hàng chất lượng cao xét về dài hạn. Một giới chức Nhật Bản cho rằng các nền kinh tế mới nổi đang tự do hưởng lợi từ những gì mà Nhật đã gây dựng. Thống kê thương mại của Trung Quốc cho thấy rõ sự tiến bộ này. Tuy nhiên, việc ngăn chặn dòng kỹ sư Nhật sang Trung Quốc tìm việc được cho rằng gần như là không thể khi khi ước tính hơn 10% dân số Nhật bắt đầu đến tuổi về hưu, trong đó có nhiều kỹ sư.

Do e ngại sẽ mất lợi thế trong ngành kỹ thuật so với các quốc gia mới nổi, chính phủ Nhật đã đề ra chính sách thuyết phục các công ty trong nước đưa ra mức lương cao và nhiều cơ hội thăng tiến hơn nhằm ngăn chặn hiện tượng này. Bên cạnh đó, nhiều người lao động Nhật Bản cũng đề xuất chính phủ điều chỉnh tuổi hưu, một vấn đề được xem là cứng nhắc để họ tiếp tục làm việc.

Iran

Năm 2006, Quỹ Tiền tệ Quốc tế xếp hạng Iran "đứng hàng đầu về chảy máu chất xám trong 61 nước đang phát triển và kém phát triển (LDC)" Trong đầu thập niên 1990, hơn 150.000 người Iran di cư, và khoảng chừng 25% người Iran có trình độ trên trung học đang sống ở các nước phát triển thuộc OECD. Năm 2009, Quỹ Tiền tệ Quốc tế tường thuật rằng 150.000-180.000 người Iran di dân mỗi năm, trong đó tới 62% thuộc giới hàn lâm ưu tú, và việc di dân hàng năm tương đương với việc lỗ lã mỗi năm là $50 tỉ. Những cơ hội tốt hơn trong thị trường lao động được xem là chủ yếu của việc chảy máu chất xám trong khi một thiểu số vì muốn được tự do xã hội và chính trị.

Malaysia
Di trú đang là một hiện tượng đáng lưu tâm ở Malaysia. Hiện đang có tới hơn một triệu người Malaysia sinh sống ở nước ngoài. Việc chảy máu chất xám được cho rằng do các vấn đề điều hành của chính phủ, thiếu chính sách đãi ngộ người tài và bất bình đẳng xã hội, bao gồm chính sách ưu đãi đối với người Hồi giáo bản địa.

Theo kết quả điều tra dân số của Singapore năm 2010, tới 47% lực lượng lao động nước ngoài có học vấn tại nước này là người Malaysia, trong đó, số người gốc Hoa chiếm gần 90%. Trước tình hình tăng trưởng kinh tế giảm, chính quyền Malaysia đã nới lỏng một số chính sách để hút vốn nước ngoài, công bố chương trình chuyển đổi kinh tế và bỏ vốn đầu tư.

Việt Nam
Theo thống kê của Ngân hàng Thế giới, so với các nước lân cận như Thái Lan, Indonesia, Trung Quốc và Malaysia, Việt Nam có chỉ số phần trăm lao động trình độ cao các ngành kỹ thuật và công nghệ làm việc tại Hoa Kỳ cao nhất. Nguồn chi phí trong nước chuyển ra nước ngoài mỗi năm dành cho việc du học là 4 tỷ USD. Trong năm 2017, Việt Nam đã nhận ước tính hơn 13 tỷ USD kiều hối, và luôn nằm trong top 10 quốc gia có kiều hối lớn nhất trên toàn cầu.

Ở Việt Nam, ngoài tình trạng nguồn nhân lực trí thức chuyển sang sinh sống tại những quốc gia có điều kiện hoạt động khoa học và chế độ đãi ngộ cao hơn, còn có hiện tượng nguồn chất xám chất lượng cao trong nước bị lãng phí. Tỷ lệ nghỉ việc trong các doanh nghiệp Việt Nam đang tăng cao.

Châu Mỹ

Nam Mỹ
Các cầu thủ bóng đá giỏi nhất Nam Mỹ thường di cư sang châu Âu để có một mức lương cao hơn, nơi các giải đấu được quan tâm nhiều hơn ở những quốc gia quê hương của các danh thủ bóng đá như Brazil hoặc Argentina.

Theo một cuộc khảo sát, các nước có tỷ lệ người lao động sẵn sàng ra nước ngoài làm việc ở mức cao tại khu vực này gồm México (57%), Colombia (52%), Brasil (41%) và Peru (38%).

Hoa Kỳ
Mỹ là quốc gia thu hút nguồn chất xám chảy về cao do mức lương đưa ra thuộc hàng cao nhất và đưa ra cơ hội lớn nhất cho những nhân tài hàng đầu. Nhiều lao động công nghệ cao hàng đầu từ Ấn Độ và Trung Quốc tới Mỹ để làm việc cho các công ty sở tại. Hiện nay, khoảng 20.000 visa đang được cấp theo diện cho phép sinh viên nước ngoài tốt nghiệp đại học ở Mỹ với tấm bằng giỏi nhận được visa làm việc. Theo đánh giá của một giới chức chuyên gia, nước Mỹ duy trì được thế nổi trội như hiện nay nhờ sự đóng góp không nhỏ của nhóm kỹ sư công nghệ và sinh viên nước ngoài, mặc dù Mỹ có những chính sách hạn chế tiếp cận với nguồn nhân lực này.

Riêng về ngành y, với thế mạnh về mức lương cao và sự cách tân công nghệ, Mỹ hiện là nơi thu hút hàng đầu các bác sĩ, nhiều hơn hẳn Anh, Canada và Úc. Theo thống kê vào thời điểm đầu 2012, cứ 4 bác sĩ làm việc ở Mỹ thì có một người được đào tạo tại một trường y ở nước ngoài. Mức lương cho bác sĩ phẫu thuật tại một quốc gia đang phát triển như Zambia chỉ vào khoảng 1/10 lương tại New Jersey.

Tuy nhiên, Mỹ cũng chịu tình trạng chảy máu chất xám do ảnh hưởng của Khủng hoảng tài chính từ năm 2007, khiến một số lượng lớn chuyên gia giỏi trong lĩnh vực khoa học và công nghệ là dân nhập cư (chủ yếu là người người Trung Quốc và Ấn Độ) rời khỏi nước này. Theo thống kê cuộc thăm dò dư luận của Đại học Harvard, 72% chuyên gia Trung Quốc và 56% chuyên gia Ấn Độ đã từng đến Mỹ sau đó trở về nước vì điều kiện làm việc ở đất nước họ hấp dẫn hơn.

Mặt khác, từ sau thập niên 90, tuy các nhà khoa học và kỹ sư Mỹ đã có nhiều phát minh mới nhưng lợi ích về việc làm và kinh tế từ các phát minh đó lại chủ yếu rơi vào tay các nước khác. Một báo cáo cho biết trong thời kỳ suy thoái, các công ty Mỹ đã tăng cường đầu tư vào các nhà máy, thuê lao động mới và đầu tư nghiên cứu phát triển ở nước ngoài nhưng đồng thời cắt giảm các hoạt động này ở trong nước, góp phần tăng tỷ lệ thất nghiệp. Việc cắt giảm này một phần do chính quyền Mỹ trong thời gian dài đã không can thiệp và thông qua những chính sách hợp lý. Điều này được cho là nguyên do dẫn đến các doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất và kinh doanh ra nước ngoài. Trong khi đó, các cường quốc xuất khẩu như Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc lại thực hiện các chính sách buộc các doanh nghiệp duy trì hoạt động trong nước. Hậu quả là đầu tư cho nghiên cứu phát triển trong lĩnh vực tư nhân ở Mỹ đã giảm từ vị trí đứng đầu xuống vị trí thứ 8 trong số các nước phát triển.

Một hậu quả lâu dài khác là dù chi phí hỗ trợ nghiên cứu có được tăng cường, Mỹ vẫn gặp khó khăn trong việc biến các ý tưởng thành sản phẩm và lợi nhuận cụ thể ngay trong nước. Lý do của việc này là trong suốt thời gian dài, các doanh nghiệp đã cắt giảm việc sản xuất tại Mỹ tới mức các dây chuyền cung cấp mất sự hoàn chỉnh, thiếu lao động có kỹ năng và nhà sản xuất linh kiện để biến phát minh khoa học thành sản phẩm đưa ra thị trường.

Châu Âu

Anh
Mặc dù thành công trong việc thu hút chất xám từ các nước đang phát triển, Anh cũng gặp vấn đề chảy máu chất xám. Một cuộc điều tra của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho thấy, tình trạng này đang tiến triển ở mức trầm trọng. 1/3 trong số 3,3 triệu người Anh di cư ra nước ngoài có bằng đại học, gần 30% trong số đó nằm trong lĩnh vực y dược và giáo dục, gần 30% khác trong lĩnh vực công nghệ kỹ thuật và nghiên cứu khoa học.

Theo khảo sát năm 2011 của tập đoàn GfK, cứ 4 người Anh thì có một người mong muốn ra nước ngoài làm việc để thoát khỏi cuộc sống đắt đỏ và mức lương được cho là chưa hợp lý. 36% người có bằng cử nhân và 38% người có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ cho bày tỏ việc cân nhắc việc chuyển ra nước ngoài.

Pháp
Làn sóng chảy máu chất xám từ Pháp sang Mỹ đang tăng dần. Trong gần 3.000 công dân Pháp lấy bằng tiến sĩ ở Mỹ, có tới 70% chọn ở lại Mỹ. Tổ chức nghiên cứu độc lập Institut Montaigne ra báo cáo cho biết tỷ lệ trí thức Pháp di cư sang Mỹ đã tăng đáng kể trong vòng 30 năm, đồng thời đánh giá rất cao trình độ, tên tuổi và khả năng của những người rời Pháp. Nhiều trong số những nhà kinh tế học và sinh học giỏi nhất của Pháp hiện công tác tại Mỹ. Theo một báo cáo năm 2007, trong số 6 nhà nghiên cứu kinh tế hàng đầu của Pháp thì 4 người đã đi Mỹ.

Đức
Mặc dù chính phủ Đức và các tổ chức khoa học bỏ ra hàng triệu Euro để lôi cuốn các khoa học gia trở về, từ 1996 cho tới 2011 khoảng 4000 khoa học gia bỏ nước Đức ra đi hơn là vào nước Đức. Theo kết quả cuộc nghiên cứu của ủy ban chuyên môn về nghiên cứu và sáng tạo (Expertenkommission Forschung und Innovation (EFI)) thì lý do chính là vì hệ thống nghiên cứu ở Đức không đủ hấp dẫn để giữ các khoa học gia ở lại. Khoảng 50% các nghiên cứu gia người Đức mà đã di dân, sang sống ở Thụy Sĩ hay Hoa Kỳ.

Nga
Trong vòng 10 năm kể từ khi chủ nghĩa xã hội ở Nga tan rã, ước tính có khoảng từ 500.000 tới 800.000 chuyên gia người Nga sang các nước phương Tây lập nghiệp. Lý do chủ yếu là do lương thấp, điều kiện làm việc nghèo nàn và không có tương lai phát triển nghề nghiệp. Trong khi đó, nhiều nước phương Tây dành nhiều ưu ái cho các nhà khoa học vật lý, toán học và sinh học của Nga. Tình trạng "chảy máu chất xám" khiến Nga thiệt hại hơn 30 tỉ USD/năm.

Tháng 10 năm 2011, hàng trăm nhà khoa học Nga đã biểu tình ở thủ đô yêu cầu chính phủ thay đổi phương thức hỗ trợ nghiên cứu khoa học trước xu hướng tăng mạnh số lượng những người chuẩn bị ra đi. Một nhà khoa học phân tích rằng "100% những người trẻ khi nhận được cơ hội làm việc ở nước ngoài sẽ bỏ ra đi" do sự chênh lệch lớn về lương bổng giữa một nhà nghiên cứu mới vào nghề và một nhà nghiên cứu lâu năm, do các khoản khoản đầu tư cho nghiên cứu cơ bản quá thấp và một số quan liêu xã hội.

Chính phủ Nga đã có những chính sách như giảm thuế thu nhập, hỗ trợ nhà ở và tinh giảm các thủ tục hành chính,... cho các chuyên gia nước ngoài nhằm thu hút chất xám nhưng hiệu quả không cao. Nga đứng thứ 32 trong 35 nước là điểm đến tiềm năng cho công việc.

Châu Phi
Trong thời kỳ hậu thực dân, có khoảng 40% trí thức chuyên nghiệp của châu Phi đã rời quê hương tìm việc làm.

Ghana
Xu hướng các bác sĩ và y tá trẻ tìm kiếm mức lương cao hơn và điều kiện làm việc tốt hơn, chủ yếu ở các nước có thu nhập cao hơn ở phương Tây, đang có tác động nghiêm trọng đến lĩnh vực chăm sóc sức khỏe ở Ghana. Ghana hiện có khoảng 3.600 bác sĩ (cứ 6.700 dân thì có một bác sĩ). Điều này so sánh với một bác sĩ trên 430 người ở Hoa Kỳ. Nhiều bác sĩ và y tá được đào tạo trong nước rời đi làm việc ở các nước như Anh, Hoa Kỳ, Jamaica và Canada. Người ta ước tính rằng có tới 68% nhân viên y tế được đào tạo của đất nước đã rời đi từ năm 1993 đến năm 2000, và theo viện thống kê chính thức của Ghana, trong giai đoạn 1999-2004, 448 bác sĩ (tương đương 54%) số người được đào tạo trong giai đoạn này đã rời đi và làm việc ở nước ngoài.

Tham khảo

Tham khảo trực tuyến
 Moving Here, Staying Here: The Canadian Immigrant Experience  - "Immigration," Annual Report of the Minister of the Province of Canada for the Year 1865 at Library and Archives Canada
 Mark Regets, Research Issues in the International Migration of Highly Skilled Workers  - National Science Foundation, SRS 07-203, June 2007

Liên kết ngoài
 Mario Cervantes and Dominique Guellec, "The brain drain: Old myths, new realities"
 "Brain Drain: Brain Gain"
 How Extensive Is the Brain Drain? An article on the extent of brain drain today
 Sami Mahroum, "Europe and the Challenge of the Brain Drain"

 SciDev.net - Brain Drain
  How To Plug Europe's Brain Drain. Time Europe, accessed ngày 9 tháng 10 năm 2006

Vấn đề kinh tế

Di cư
Toàn cầu hóa văn hóa
Công nhân nước ngoài
Tuyển dụng người nước ngoài


title: Cyclades

text:
Cyclades (, ) là một nhóm đảo của Hy Lạp trong biển Aegea, ở phía đông nam của Hy Lạp đại lục; và từng là một quận của Hy Lạp. Đây là một trong sáu nhóm đảo tạo nên Quần đảo Aegea. Tên của nhóm đề cập đến việc bao quanh (κυκλάς) hòn đảo thiêng Delos. Cyclades là nơi bắt nguồn của giống mèo bản địa Hy Lạp (mèo Aegea).

Địa lý
Cyclades bao gồm khoảng 220 đảo, các đảo chính là Amorgós, Anáfē, Ándros, Antíparos, Dēlos, Eschátē, Íos, Kéa, Kímōlos, Kýthnos, Mēlos, Mýkonos, Náxos, Páros, Folégandros, Sérifos, Sífnos, Síkinos, Sýros, Tēnos, và Thēra hay Santoríni. Hầu hết các đảo nhỏ hơn đều không có người sinh sống.

Ermoupolis, trên đảo Syros, là đô thị chính và là trung tâm hành chính của quận cũ.

Các hòn đảo là đỉnh của một địa vật đồi núi chìm dưới mặt biển, ngoại trừ hai hòn đảo núi lửa là Milos và Santorini (Thera). Khí hậu các đảo thường khô và ôn hòa, nhưng với ngoại lệ Naxos có đất đại không quá màu mỡ: các nông sản bao gồm rượu vang, hoa quả, lúa mì, dầu ô liu, và thuốc lá. Khí hậu mát hơn ở các vùng cao và gần như không phải hứng chịu thời tiết lạnh giá.

Lịch sử
Văn hóa Cyclades tồn tại vào cuối thời kỳ đồ đá mới và đầu thời kỳ đồ đồng, được biết đế icacs bức tượng phẳng được khắc phẳng bằng đá cẩm thạch tráng tinh khiết trước khi văn hóa ("Minoa") thời kỳ đồ đồng giữa nổi lên tại Crete, ở phía nam: những mẫu trang trí được lấy từ các khu mai táng đã khiến thị trưởng cổ vật Cyclades trở nên phát đạt vào đầu thế kỷ 20.

Một nền văn hóa thời ký đồ đá mới riêng biệt pha trộn giữa các yếu tố Tiểu Á và Hy Lạp đại lục đã phát sinh ở phía tây Aegea trước 4000 TCN, dựa trên lúa mì (emmer wheat) và lúa mạch dại, cừu, dê, lợn, và cá ngừ có vẻ như đã bị đâm từ trên những chiếc thuyền nhỏ. Các địa điểm khai quật bao gồm Saliagos và Kephala (tại đảo Keos) với các dấu vết của việc đúc đồng, Mỗi một đảo nhỏ của Cyclades chỉ có thể cung cấp nguồn sống cho trên một nghìn người, mặc dù mô hình thuyền Cyclades Cuối cho thấy năm mươi người chèo thuyền có thể được tập hợp từ các cộng đồng phân tán, và khi nền văn hóa cung điện được tổ chức cao của Crete phát sinh, các đảo mất đi ý nghĩa quan trọng, ngoại trừ Delos, đảo vẫn giữ lại danh tiếng từ thời cổ xưa là một nơi tôn nghiêm trong suốt thời cổ đại cho đến khi Thiên Chúa giáo xuất hiện.

Hành chính
Quận Cyclades là một trong các quận của Hy Lạp. Do cải cách chính quyền vào năm 2011, quận bị bãi bỏ, và lãnh thổ trước đây của nó bị phân thành 9 đơn vị thuộc vùng của vùng Nam Aegea:
 Andros
 Kea-Kythnos
 Milos
 Mykonos
 Naxos
 Paros
 Santorini
 Syros
 Tinos

Tham khảo

Đọc thêm
J. A. MacGillivray and R. L. N. Barber, editors, The Prehistoric Cyclades (Edinburgh) 1984.
R. L. N. Barber, The Cyclades in the Bronze Age (Iowa City) 1987.
Peter Saundry, C.Michael Hogan & Steve Baum. 2011. Sea of Crete. Encyclopedia of Earth. Eds.M.Pidwirny & C.J.Cleveland. National Council for Science and Environment. Washington DC.

Liên kết ngoài

Jeremy B. Rutter, "The Prehistoric Archaeology of the Aegean"  : especially Lessons 2 and 4: chronology, history, bibliography
Cyclades The Official website of the Greek National Tourism Organisation

Quần đảo Hy Lạp
Quần đảo Aegea


title: PowerJet SaM146

text:
PowerJet SaM146 là động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt hệ số hai viền khí cao do Snecma của Pháp và NPO Saturn của Nga hợp tác sản xuất thông qua PowerJet. Snecma lo phần chế tạo và lắp đặt hệ thống điều khiển hoàn toàn bằng điện tử, các phụ kiện (hộp số, điều khiển hộp số), tổng thể động cơ và bay thử. NPO Saturn lo phần chế tạo các phần nén áp thấp, lắp đặt vào máy bay và chạy thử trên mặt đất. Hiện nay loại máy bay chính trang bị loại động cơ này là Sukhoi Superjet 100.

Thiết kế phát triển
Thiết kế của SaM146 dựa trên động cơ CFM International CFM56, CFM56 là động cơ do hãng Snecma hợp tác phát triển với các hãng General Electric tại Hoa Kỳ. Kết hợp với thiết kế động cơ Snecma M88 do chính hãng Snecma sản xuất vốn dùng cho Dassault Rafale.

Viện Nghiên cứu máy bay Gromov đã đồng ý với Snecma về việc gắn SaM146 lên các chiếc Ilyushin Il-76 để bay thử nghiệm. Việc bay thử đã bắt đầu từ năm 2007. Cơ quan An toàn hàng không châu Âu đã thông qua SaM146 vào ngày 23 tháng 6 năm 2010.

Động cơ có thể tạo ra lực đẩy từ 62 đến 77,8KN (6.200 đến 7.700 kg). Động cơ này đã được chọn để lắp trên các máy bay Sukhoi Superjet 100.

Tốc độ sản xuất của SaM146 là 5 hay 6 động cơ mỗi tháng. Dự kiến tăng lên 150 động cơ mỗi năm. Một phiên bản mới đang được phát triển dự kiến sẽ giảm trọng lượng động cơ và tăng lực đẩy lên 5%.

Cơ quan An toàn hàng không châu Âu cũng đã thông qua mẫu SaM146-1S18 vào tháng 2 năm 2012, mẫu này tăng lực đẩy lên 3%, tăng trọng lượng cất cánh tối đa của máy bay và giúp mở rộng phạm vi bay lên 4.578 km với đầy hành khách và hành lý của các máy bay 100 chỗ ngồi.

Liên kết ngoài

 PowerJet SaM146 product page
 PowerJet press kit – Aero India 2009 – February 11 - 15, 2009 (pdf)
 Sam146 Fan Stress Characteristics Optimization by IOSO (pdf, 120Kb)
 Sam146 Fan Efficiency Optimization by IOSO (pdf, 220Kb)
 The Powerjet chairman speaks about SaM146

Động cơ máy bay
Động cơ tuốc bin phản lực cánh quạt


title: Bệnh lý học

text:
Bệnh lý học là môn nghiên cứu và chẩn đoán chính xác về bệnh. Bệnh lý học cân nhắc về bốn yếu tố của bệnh: nguyên nhân, cơ chế hình thành (bệnh sinh), sự thay đổi cấu trúc các tế bào(thay đổi về hình thái học) và hậu quả của những thay đổi này (triệu chứng lâm sàng).

Bệnh lý học được chia nhỏ thành những phân ngành khác dựa vào hệ cơ quan được nghiên cứu (bệnh lý da liễu) hay hướng xét nghiệm (bệnh học pháp y và xác định nguyên nhân tử vong).

Lịch sử bệnh lý học
Khởi điểm bệnh lý học có thể coi như có từ thời đại mà con người bắt đầu biết kiểm tra xác chết. Việc khám nghiệm tử thi dẫn đến việc phẫu tích xác nhằm tìm ra nguyên nhân cái chết.
Vào thời gian đó, loài người đã nhận biết phân biệt được những thứ ngày nay chúng ta gọi là viêm, sưng bướu, nóng sốt và nhiều biểu hiện khác.

Bệnh lý học bắt đầu phát triển thành một môn học vào thế kỷ thứ XIX thông qua các giáo sư và các bác sĩ nghiên cứu về bệnh lý học. Họ gọi nó là "giải phẫu học bệnh lý" ("pathological anatomy") hay giải phẫu bệnh ("morbid anatomy").
Tuy nhiên, bệnh lý học không được công nhận như là một môn của y học cho đến tận cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Trong thế kỷ XIX, các thầy thuốc nhận ra rằng các mầm gây bệnh, hay các vi khuẩn (loại gây bệnh, như là các loại vi khuẩn, virút, nấm, amip, mốc, các sinh vật nguyên sinh và prion) tồn tại và có khả năng sinh sản và nhân lên,...

Chuyên môn

Bệnh học giải phẫu

Bệnh học lâm sàng

Bệnh da liễu học

Bệnh huyết học

Bệnh học răng hàm mặt

Bệnh học pháp y

Bệnh học phân tử

Tham khảo

Liên kết ngoài
 American Society for Investigative Pathology (ASIP)
 Pathpedia online pathology resource: Trang web bệnh lý học toàn diện với số lượng dữ liệu lớn.
 College of American Pathologists
 humpath.com (Atlas Bệnh lý học người)
 Intersociety Council for Pathology Training (ICPI)
 Pathological Society of Great Britain and Ireland
 Hội các nhà bệnh lý học hoàng gia Anh
 Royal College of Pathologists of Australasia (Australia & Oceania)
 Viện Bệnh lý học Mỹ và Canada
 WebPath: The Internet Pathology Laboratory for Medical Education
 Atlases: High Resolution Pathology Images
 pathologybook.info  Tài liệu sách toàn diện nhất về thông tin bệnh lý học
 pushglass: Tìm kiếm hình ảnh bệnh học

Chuyên ngành y khoa
Bệnh lý học
Sinh học
Nhánh sinh học


title: 2S19 Msta

text:
Msta (mã GRAU: 2S19, tiếng Nga: Мста, Мста-С, 2С19, định danh theo NATO: M1990) là hệ thống lựu pháo tự hành bọc thép do Liên Xô và sau này là Nga phát triển và chế tạo. Nó bắt đầu được đưa vào sử dụng từ năm 1989 để dần thay thế 2S3 Akatsiya.

2S19 Msta do Viện thiết kế UZTM phát triển dựa trên khung gầm của xe tăng T-80 và động cơ diesel của xe tăng T-72 V-84MS 840 mã lực. Pháo có cỡ nòng 152,4 mm bắn được tất cả các loại đạn 152 mm tiêu chuẩn gồm cả đạn pháo có điều khiển bằng laser Krasnopol, cơ số đạn 50 viên, nạp đạn tự động. Tháp pháo được bổ sung thêm súng máy phòng không 12,7 mm NSVT với cơ số 300 viên đạn. Tháp pháo được trang bị hệ thống phòng xạ - sinh - hóa, hệ thống ngắm bắn đồng bộ gồm các thiết bị hiển thị biểu tượng số hóa, bộ kính ngắm đồng bộ dự phòng 1P22, bộ kính ngắm 1P23 dùng cho trực xạ, và bộ thiết bị thu tín hiệu định vị, dẫn đường vệ tinh. Từ năm 2008, Lục quân Nga đặt hàng chế tạo loại 2S19 Msta có hệ thống kiểm soát bắn tự động.

Phát triển
Các Msta là một pháo hiện đại được thiết kế để triển khai hoặc như là một khẩu súng kéo bằng xe không bọc thép, hoặc được trang bị với xe bọc thép pháo tự hành. Phiên bản pháo kéo được định danh là Msta-B (chỉ số GRAU 2A65), trong khi phiên bản tự hành là Msta-S (còn được gọi là chỉ số GRAU 2S19).

Sự phát triển của 2S19 Msta bắt đầu vào năm 1980 với tên dự án Ferma. Nguyên mẫu được gọi là Ob'yekt 316. Thiết bị tiêu chuẩn của 2S19 bao gồm hệ thống đặt bán tự động 1P22, bộ nạp tự động, hệ thống bảo vệ NBC, thiết bị quan sát ban đêm thụ động cho người lái, bộ lội, lưỡi dozer, máy tạo khói và máy phóng khói 81mm, hệ thống liên lạc 1V116 và máy phát điện 16 kW AP-18D. Năm 2008, các lực lượng vũ trang Nga đã đặt hàng một mô hình cải tiến với hệ thống điều khiển hỏa lực tự động.

Khẩu pháo 2A64 của 2S19 Msta có thể bắn các loại đạn sau, trong số các loại khác: HE (24,7 km), HEAT-FS, HE-BB (28,9 km), HERA (36 km), khói, hóa chất, hạt nhân chiến thuật, chiếu sáng và hàng hóa (ICM).[ nghiên cứu ban đầu? ] Vòng tròn Krasn Krasnopol (hướng dẫn của hệ thống 9K25) được điều khiển bằng laser cũng có thể được ra mắt, cũng như "Krasnopol-M tựa ngắn hơn phù hợp với bộ nạp tự động.

Sử dụng hoạt động
Pháo tự hành 2S19 Msta được Quân đội Nga sử dụng để thực hiện các cuộc tấn công bằng pháo chống lại quân ly khai Chechen trong Chiến tranh Chechen lần thứ hai.

Các khẩu 2S19 Msta cũng đã được sử dụng trong Chiến tranh ở Donbass bởi Quân đội Ukraine cũng như phe ly khai thân Nga đã bắt giữ một cỗ máy trong cuộc xung đột.

Các nước sử dụng
Bản đồ các toán tử 2S19 Msta màu xanh lam với các toán tử cũ màu đỏ

Hiện tại sử dụng

  - 18
  - 12
  - 12
 - 1
  - Khoảng 730 phục vụ và hơn 270 lưu trữ vào năm 2019. 550 2S19 và 2S19M1, 108 2S19M2 năm 2014. 42 2S19M2 theo đơn đặt hàng từ 2016. Giao hàng của Msta-SMs đang được tiến hành và hàng chục đã được giao.
  - 40
  - 57.
  - Nhận được một số lượng chưa được tiết lộ của Msta-S.

Nga gần đây đã cung cấp chiếc Howitzer Msta-S 155mm cho nước ngoài, đặc biệt là ở Trung Đông. Một cuộc biểu tình đã được tổ chức bởi Rosoboronexport vào năm 2020, cơ quan đầu mối của nước này về xuất khẩu vũ khí, cho các đại diện từ các quốc gia Trung Đông khác nhau.

Các nhà khai thác cũ

Thông số kỹ thuật
Thông số kỹ thuật Msta-S được cung cấp bởi nhà sản xuất

 Phạm vi:
 29 km (18 mi) đạn trích khí đáy
 36 km (22 mi) đạn gắn rốc-két tăng tầm
 Tốc độ bắn: 6-8 phát mỗi phút
 Độ nâng nòng pháo: -4 ° đến + 68 °
 Di chuyển vũ khí: 360°
 Thời gian triển khai: 22 phút
 Dự trữ đạn trong xe: 50 viên đạn 152mm

Các biến thể

 Lựu pháo 152 mm 2A65 'Msta-B' - phiên bản xe kéo của cùng một khẩu pháo.
 1K17 Szhatie - một phương tiện laser tự hành có chức năng vô hiệu hóa các hệ thống quang điện tử trên tên lửa của đối phương; sử dụng khung gầm và tháp pháo Msta-S.
 2S19M1 (2000) - Phiên bản cải tiến với hệ thống đặt tự động và Glonass.
 2S19M2 hoặc 2S33 "Msta-SM2" (2013) - Phiên bản cải tiến hiện đang được sản xuất, được trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực tự động mới giúp tăng tốc độ bắn. Bản đồ điện tử kỹ thuật số hiện có sẵn giúp tăng tốc đáng kể định hướng địa hình trong điều kiện địa lý khó khăn và cho phép thực hiện các nhiệm vụ bắn nhanh hơn và hiệu quả hơn.
 2S19M1-155 (2006) - Phiên bản xuất khẩu 155mm của 2S19M1, được trang bị pháo 155mm L/52 với tầm bắn hơn 40 km.
 2S27 "Msta-K" - Biến thể có bánh xe (K = kolyosnij), dựa trên khung gầm xe tải 8x8. Có một số nguyên mẫu khác nhau, bao gồm một mẫu dựa trên KrAZ-ChR-3130 và hai mẫu dựa trên Ural-5323 (có và không có tháp pháo).
 2S30 "Iset" - Phiên bản cải tiến, chỉ nguyên mẫu.
 2S35 'Koalitsiya-SV' - thế hệ pháo lựu tư hành 152mm mới, kế tiếp 2S19 Msta do Nga phát triển gần dây.

Xe tương tự

 Hệ thống pháo binh Archer
 AS-90
 AHS Krab
 Panzerhaubitze 2000
 Loại pháo tự hành loại 99 155 mm
 Sấm sét K-9 (K-9 Thunder)
 Bão T-155 (T-155 Fırtına)
 M109 Paladin
 PLZ-45
 PLZ-05
 2S3 Akatsiya: bị Msta-S bổ sung và thay thế
 2S35 Koalitsiya-SV: được phát triển để thay thế cho Msta

Chú thích

Liên kết ngoài

2S19 152-mm Self-Propelled Howitzer
152-mm Self-propelled Howitzer 2S19 "MSTA-S"
Arms Systems Page

Lựu pháo tự hành
Lựu pháo Liên Xô
Lựu pháo Nga
Pháo tự hành thời sau Chiến tranh Lạnh
Pháo 152 mm
Pháo tự hành Nga


title: Động vật ăn tạp

text:
Động vật ăn tạp là loài lấy năng lượng để nuôi dưỡng sự sống từ nguồn thức ăn của cả thực vật và động vật. Đây là loài động vật rình mò cơ hội, thức ăn của chúng không phải chuyên biệt là động vật hay thực vật. Rất nhiều loài ăn tạp phải phụ thuộc vào sự kết hợp cả thức ăn động vật và thực vật để đảm bảo sức khỏe và khả năng sinh sản. Thông thường, động vật ăn thịt cũng có khả năng kết hợp các nguồn thực phẩm như tảo, nấm và vi khuẩn vào chế độ ăn của chúng.

Những loài động vật ăn tạp đến từ nhiều nguồn gốc khác nhau thường phát triển độc lập các khả năng tiêu dùng tinh vi. Ví dụ, chó phát triển từ các sinh vật ăn thịt chủ yếu (Carnivora) trong khi lợn phát triển từ các sinh vật ăn cỏ chủ yếu (Artiodactyla). Điều này có nghĩa là các đặc tính vật lý thường không phải là các chỉ số đáng tin cậy về việc liệu một con vật có khả năng thu được năng lượng và chất dinh dưỡng từ cả vật chất của thực vật và động vật. Do sự đa dạng của các sinh vật hoàn toàn không liên quan phát triển độc lập năng lực để có được năng lượng và chất dinh dưỡng từ cả vật liệu thực vật và động vật, không thể khái quát hóa các đặc điểm giải phẫu của tất cả các loài ăn tạp trên thực tế.

Sự đa dạng của các động vật khác nhau được xếp loại như động vật ăn tạp có thể được đưa vào các loại khác tùy thuộc vào hành vi cho ăn của chúng. Những loài ăn côn trùng bao gồm sói và đười ươi, những loài động vật ăn côn trùng bao gồm chim ưng và chlamyphorus truncatus, loài ăn tạp bao gồm chim lớn và người. (Điều này là do chế độ ăn uống trung bình của con người chủ yếu bao gồm ngũ cốc, gạo, ngô và lúa mì, chiếm 2/3 lượng thức ăn của con người).

Tất cả các loài động vật này đều là động vật ăn tạp, nhưng vẫn nằm trong những hốc đặc biệt về hành vi ăn uống và thức ăn ưa thích. Là động vật ăn thịt mang lại cho những động vật này nhiều an ninh lương thực hơn trong những thời điểm căng thẳng hoặc làm cho có thể sống trong những môi trường không phù hợp hơn.

Xem thêm
 Động vật ăn thịt
 Động vật ăn cỏ

Tham khảo

Tạp
Tập tính học


title: Living Tribunal

text:
The Living Tribunal (Toà án Sống) là một nhân vật hư cấu xuất hiện trong các tác phẩm của Marvel Comics. Nhân vật này xuất hiện lần đầu tiên Strange Tales #157 June 1967 (chỉ thoáng qua, xuất hiện đầy đủ trong kỳ tiếp theo) và được sáng tạo bởi Stan Lee, Marie Severin và Herb Trimpe.

Lịch sử xuất bản
The Living Tribunal xuất hiện lần đầu tiên trong "The Sands of Death", Strange Tales #157 - 163 (6-12/1967), buộc Doctor Strange trong một thời gian hạn chế phải chứng minh rằng Trái Đất xứng đáng để tồn tại. Được tạo ra như là một sức mạnh tối cao trong vũ trụ Marvel, nhân vật này xuất hiện rải rác trong nhiều sự kiện khác nhau, bao gồm What If #32 (4/1982); Rom #41 (4/1983) and Secret Wars II #6 (12/1985). The Living Tribunal tiết lộ manh mối về mục đích và bản chất của mình trong Silver Surfer vol. 3, #31 (12/1989).

Sau khi xuất hiện ngắn với vai trò quan sát viên trong Guardians of the Galaxy #16 (9/1991) và Quasar #26 (9/1991), nhân vật này đã có vai trò quan trọng hơn trong Infinity Gauntlet #1 - 6 (6-12/1991) và Warlock and the Infinity Watch #1 (2/1992). Vai trò của The Living Tribunal cuối cùng được mở rộng trong She-Hulk vol. 2, #12 (11/2006).

Tiểu sử hư cấu
The Living Tribunal gần như là một thực thể toàn năng giám sát và duy trì sự cân bằng của thực tại vốn tạo nên đa vũ trụ Marvel, bao gồm vũ trụ chính và các vũ trụ song song.

Nhân vật này xuất hiện lần đầu tiên trước mặt Doctor Strange, thông báo ý định của mình để tiêu diệt Trái Đất vì nó ẩn chứa cái ác. Strange đã thuyết phục được the Living Tribunal rằng cái tốt cũng tồn tại và Trái Đất được cứu thoát. The Living Tribunal xuất hiện trở lại trước Rom; xuất hiện trong một thời gian ngắn cùng với phần còn lại của các thần vũ trụ khi thảo luận với thực thể Beyonder; và tiết lộ với cựu sứ giả của Galactus (Silver Surfer) ba gương mặt của mình đại diện cho "Công bằng"; "Báo thù" và "Tất yếu". Mặt thứ tư của nó được để trống, khi thực thể tuyên bố bằng nó có thể đại diện cho thực thể vũ trụ Stranger. Nó cũng là nhân chứng cho chiến thắng của anh hùng Quasar - hành động như hiện thân của thực thể vũ trụ Infinity - đánh bại Maelstrom, hiện thân của thực thể vũ trụ Oblivion.

Quyền năng
The Living Tribunal đạt được sức mạnh gần như vô hạn và kiểm soát tuyệt đối tất cả các vũ trụ Marvel, và có thể vô hiệu hoá Infinity Gems khá dễ khi chúng tập hợp,, dù vậy, nó vẫn được xem là bầy tôi của một thực thể còn cao hơn gọi là The One Above All.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Living Tribunal trên Marvel.com
 Doctor Strange; Living Tribunal

Nhân vật đa nhân cách hư cấu
Thực thể vũ trụ Marvel
Thực thể vũ trụ trong truyện tranh Marvel


title: Jöns Jacob Berzelius

text:
Jöns Jacob Berzelius (20 tháng 8 năm 1779 - 7 tháng 8 năm 1848) là một nhà hóa học người Thụy Điển. Ông là người đã đặt ra danh pháp hóa học, bao gồm các ký hiệu hóa học được sử dụng trong công thức hóa học cho tới ngày nay. Cùng với John Dalton, Antoine Lavoisier, và Robert Boyle được coi là cha đẻ của hóa học hiện đại. Ông bắt đầu sự nghiệp là một nhà vật lý tuy nhiên những nghiên cứu của ông về hóa lý đã đóng góp những thành tựu quan trọng cho ngành hóa học. Ông đã giành được nhiều thành tựu trong nửa sau sự nghiệp khi làm thư ký của Viện Hàn lâm Thụy Điển. Berzelius được coi là cha đẻ của hóa học Thụy Điển.

Tham khảo

Sinh năm 1779
Mất năm 1848
Nhà hóa học Thụy Điển
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Người phát hiện ra nguyên tố hóa học
Quý tộc Thụy Điển


title: Đền Vân Luông

text:
Đền Vân Luông là một đền thuộc xã Vân Phú, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Đây là di tích lịch sử quốc gia thờ Hùng Vương, thuộc quần thể di tích Đền Hùng. Đền nằm cách di tích đền Hùng khoảng 4 km.

Chú thích

Đền tại Việt Nam
Hùng Vương
Văn hóa Phú Thọ


title: Bierutów

text:
Bierutów là một thị trấn thuộc Oleśnicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 9 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011 dân số của thị trấn là 5018 người và mật độ 600 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Bogatynia

text:
Bogatynia là một thị trấn thuộc Zgorzelecki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 60 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011 dân số của thị trấn là 18591 người và mật độ 310 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Zgorzelecki


title: Boguszów-Gorce

text:
Boguszów-Gorce là một thị trấn thuộc Wałbrzyski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 27 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011 dân số của thị trấn là 16064 người và mật độ 595 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Wałbrzyski
Thành phố ở Silesia


title: Bolesławiec

text:
Bolesławiec là một thị trấn thuộc Bolesławiecki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 24 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011 dân số của thị trấn là 39832 người và mật độ 1690 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Bolesławiecki
Thành phố ở Silesia


title: Bolków

text:
Bolków là một thị trấn thuộc Jaworski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 7 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011 dân số của thị trấn là 5295 người và mật độ 689 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Jaworski
Thành phố ở Silesia


title: Brzeg Dolny

text:
Brzeg Dolny là một thị trấn thuộc Wołowski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 17 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 12652 người và mật độ 736 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Bystrzyca Kłodzka

text:
Bystrzyca Kłodzka là một thị trấn thuộc Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 12 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 10298 người và mật độ 959 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Chocianów

text:
Chocianów là một thị trấn thuộc Polkowicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 9 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 8096 người và mật độ 900 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Chojnów

text:
Chojnów là một thị trấn thuộc Legnicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 5 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 14328 người và mật độ 2693 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Duszniki-Zdrój

text:
Duszniki-Zdrój là một thị trấn thuộc Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 22 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 4860 người và mật độ 218 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Dzierżoniów

text:
Dzierżoniów là một thị trấn thuộc Dzierżoniowski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 20 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 33943 người và mật độ 1691 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia
Dzierżoniowski


title: Głuszyca

text:
Głuszyca là một thị trấn thuộc huyện Wałbrzyski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 16 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 6768 người và mật độ 418 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia
Wałbrzyski


title: Góra

text:
Góra là một thị trấn thuộc huyện Górowski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 14 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 12364 người và mật độ 906 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Gryfów Śląski

text:
Gryfów Śląski là một thị trấn thuộc huyện Lwówecki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 7 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 6811 người và mật độ 1027 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Jawor

text:
Jawor là một thị trấn thuộc huyện Jaworski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 19 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 23773 người và mật độ 1265 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia
Jaworski


title: Jaworzyna Śląska

text:
Jaworzyna Śląska là một thị trấn thuộc huyện Świdnicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 5 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5145 người và mật độ 1185 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Jedlina-Zdrój

text:
Jedlina-Zdrój là một thị trấn thuộc huyện Wałbrzyski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 17 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5057 người và mật độ 290 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia
Wałbrzyski


title: Jelcz-Laskowice

text:
Jelcz-Laskowice là một thị trấn thuộc hạt Oława, tỉnh Silesian Hạ, phía tây nam Ba Lan. Thị trấn nằm trên sông Odra (Oder), cách Oława khoảng 12 km về phía bắc và cách thủ đô Wrocław khoảng 24 km về phía đông nam. Thị trấn có diện tích 17,06 km². Tính từ năm 2016, dân số của thị trấn là 15.860 người với mật độ 901 người/km².

Lịch sử

Thị trấn được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1987 dưới dạng một liên minh các đô thị cũ của Jelcz và Laskowice. Thị trấn còn được biết đến với một trong những nhà máy sản xuất xe buýt lớn nhất Ba Lan, thuộc sở hữu của Công ty Jelcz S.A. Tuy nhiên, hiện nay công ty này đã bị phá sản.

Jelcz được biết đến với cái tên là Jalche từ năm 1245, khi Giáo hoàng Innocent IV trao nó cho Tổng giáo phận Wrocław. Năm 1277, Công tước Bolesław II the Bald của Legnica và cháu trai của ông là Công tước Henryk IV Probus của Wrocław bị bắt. Cháu trai của Bolesław, Công tước Bolesław III của Legnica đã xây dựng một toà lâu trên một hòn đảo ở sông Oder vào khoảng năm 1331. Mặt khác, làng Laskowice được thành lập vào năm 1293 bởi Công tước xứ Wrocław.

Giữa năm 1943 và 1945, thôn Miłoszyce gần đó là địa điểm tập trung của trại Gross-Rosen, nơi những người lao động bị buộc phải chế tạo pháo phản lực 145 mm cho Berthawerke, một chi nhánh của Công ty Krupp. Nơi thử nghiệm những loại pháo này nằm ở phía đông của làng Nowy Dwór. Chúng được kéo trên đường ray từ Berthakrupp via Laskowice, Piekary đến Nowy Dwór. Kể từ năm 1945, Liên Xô đã cho xây dựng hơn 160 loại đường sắt khác nhau ở đây.

Năm 1945, thị trấn trở thành một phần của Ba Lan theo Hội nghị Potsdam. Năm 1949, Bộ Quốc phòng Ba Lan bắt đầu sản xuất Xe sửa chữa di động và Xe cứu thương cho mục đích quân sự trong thị trấn.

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Jelenia Góra

text:
Jelenia Góra là một thị trấn thuộc huyện Jelenia Góra, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 109 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 84023 người và mật độ 769 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia
Huyện thành phố của Ba Lan


title: Karpacz

text:
Karpacz là một thị trấn thuộc huyện Jeleniogórski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 39 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 4932 người và mật độ 130 người/km².

Tham khảo
 www.karpacz.net

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Kąty Wrocławskie

text:
Kąty Wrocławskie là một thị trấn thuộc huyện Wrocławski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 8 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5678 người và mật độ 659 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Kłodzko

text:
Kłodzko là một thị trấn thuộc huyện Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 25 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 27709 người và mật độ 1115 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Bohemia
Thành phố ở Silesia


title: Kowary

text:
Kowary là một thị trấn thuộc huyện Jeleniogórski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 37 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 11497 người và mật độ 307 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Kudowa-Zdrój

text:
Kudowa-Zdrój là một thị trấn thuộc huyện Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 34 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 10112 người và mật độ 298 người/km².

Tham khảo
 www.kudowazdroj.pl

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Lądek-Zdrój

text:
Lądek-Zdrój là một thị trấn thuộc huyện Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 20 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5917 người và mật độ 291 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Leśna

text:
Leśna là một thị trấn thuộc huyện Lubański, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 8 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 4562 người và mật độ 533 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Lubań

text:
Lubań là một thị trấn thuộc huyện Lubański, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 16 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 21562 người và mật độ 1338 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Lubawka

text:
Lubawka là một thị trấn thuộc huyện Kamiennogórski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 22 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 6277 người và mật độ 280 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Lubin

text:
Lubin là một thị trấn thuộc huyện Lubiński, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 41 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 74045 người và mật độ 1816 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Lubomierz

text:
Lubomierz là một thị trấn thuộc huyện Lwówecki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 8 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 1838 người và mật độ 228 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Lwówek Śląski

text:
Lwówek Śląski là một thị trấn thuộc huyện Lwówecki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 17 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 9299 người và mật độ 558 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Mieroszów

text:
Mieroszów là một thị trấn thuộc huyện Wałbrzyski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 10 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 4421 người và mật độ 429 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Międzybórz

text:
Międzybórz là một thị trấn thuộc huyện Oleśnicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 6 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 2388 người và mật độ 373 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Międzylesie

text:
Międzylesie là một thị trấn thuộc huyện Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 14 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 2740 người và mật độ 191 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Milicz

text:
Milicz là một thị trấn thuộc huyện Milicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 14 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 11887 người và mật độ 881 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Mirsk

text:
Mirsk là một thị trấn thuộc huyện Lwówecki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 15 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 4111 người và mật độ 280 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Niemcza

text:
Niemcza là một thị trấn thuộc huyện Dzierżoniowski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 20 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 3085 người và mật độ 156 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia
Dzierżoniowski


title: Nowogrodziec

text:
Nowogrodziec là một thị trấn thuộc huyện Bolesławiecki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 16 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 4025 người và mật độ 250 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Bolesławiecki
Thành phố ở Silesia

it:Nowogrodziec


title: Oborniki Śląskie

text:
Oborniki Śląskie là một thị trấn thuộc huyện Trzebnicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 15 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 8577 người và mật độ 593 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Olszyna

text:
Olszyna là một thị trấn thuộc huyện Lubański, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 20 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 4643 người và mật độ 229 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Piechowice

text:
Piechowice là một thị trấn thuộc huyện Jeleniogórski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 43 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 6489 người và mật độ 150 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia


title: Pieńsk

text:
Pieńsk là một thị trấn thuộc huyện Zgorzelecki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 10 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5764 người và mật độ 581 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Thành phố ở Silesia
Zgorzelecki


title: Pieszyce

text:
Pieszyce là một thị trấn thuộc huyện Dzierżoniowski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 64 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 9342 người và mật độ 147 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Piława Górna

text:
Piława Górna là một thị trấn thuộc huyện Dzierżoniowski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 21 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 6758 người và mật độ 323 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Polanica-Zdrój

text:
Polanica-Zdrój là một thị trấn thuộc huyện Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 17 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 6827 người và mật độ 396 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Polkowice

text:
Polkowice là một thị trấn thuộc huyện Polkowicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 24 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 22210 người và mật độ 936 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Prochowice

text:
Prochowice là một thị trấn thuộc huyện Legnicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 10 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 3746 người và mật độ 380 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie

it:Prochowice


title: Prusice

text:
Prusice là một thị trấn thuộc huyện Trzebnicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 11 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 2185 người và mật độ 200 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Przemków

text:
Przemków là một thị trấn thuộc huyện Polkowicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 6 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 6372 người và mật độ 1033 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Radków

text:
Radków là một thị trấn thuộc huyện Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 15 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 2414 người và mật độ 161 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Siechnice

text:
Siechnice là một thị trấn thuộc huyện Wrocławski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 16 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 4403 người và mật độ 282 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Sobótka

text:
Sobótka là một thị trấn thuộc huyện Wrocławski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 32 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 6924 người và mật độ 215 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Stronie Śląskie

text:
Stronie Śląskie là một thị trấn thuộc huyện Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 2 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 6034 người và mật độ 2535 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Strzegom

text:
Strzegom là một thị trấn thuộc huyện Świdnicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 20 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 16517 người và mật độ 806 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Strzelin

text:
Strzelin là một thị trấn thuộc huyện Strzeliński, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 10 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 12113 người và mật độ 1171 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Syców

text:
Syców là một thị trấn thuộc huyện Oleśnicki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 17 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 10627 người và mật độ 623 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie


title: Szczawno-Zdrój

text:
Szczawno-Zdrój là một thị trấn thuộc huyện Wałbrzyski, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 15 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5598 người và mật độ 380 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie
Wałbrzyski


title: Szczytna

text:
Szczytna là một thị trấn thuộc huyện Kłodzki, tỉnh Dolnośląskie ở miền tây nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 80 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 5185 người và mật độ 65 người/km².

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Dolnośląskie