title: Quý ông

text:
Gentleman (phiên âm: [ jen-tl-muhn ] ) hay cách gọi tiếng Việt: Quý ông, là một thuật ngữ đề cập đến chuẩn mực của bất kỳ người đàn ông nào "văn minh, có học thức, tế nhị và phong thái tốt."

Gentleman là một đặc quyền được chia sẻ giữa giới thượng lưu và quý tộc, các tầng lớp cấu thành của quý tộc Anh. Theo truyền thống, và nguồn gốc nghiêm ngặt của từ ngữ thì quý ông phải thuộc tầng lớp thượng lưu, tức là người có chức danh thấp nhất của Thứ bậc hoàng tộc, Quý tộc và Hiệp sĩ. Giới quý tộc đã hạ cánh hiện không còn thuộc về quý tộc, họ được quyền trưng bày thanh kiếm (hay chiếc khiên huy hiệu) và quý ông phải là chuẩn mực của gia đình.

Mặc dù, quý ông không phải là một người hoàn hảo nhưng đây được coi là dấu hiệu của địa vị xã hội và giá trị nhất định như một chỉ số về thứ hạng và sự sung túc cho nam giới.

Từ nguyên
Cụm từ gentleman là một danh từ, trong ý nghĩa tiếng Anh được tách thành (gentle + man). Từ "gentle" trong tiếng Anh mang ý nghĩa nhẹ nhàng, từ tốn, đáng yêu hoặc tốt bụng và từ "man" bao hàm ý nghĩa người đàn ông. Từ "gentle" bắt nguồn từ tiếng Pháp cổ là gentilz mang ý nghĩa "sinh ra tốt". Do đó, từ nguyên cuối cùng của gentil là gentilis trong tiếng Latinh mang ý nghĩa "thuộc cùng một gia đình, chủng tộc hoặc quốc tịch"; và trong nhiều tài liệu tiếng Anh-Latinh, nó được phiên dịch là "rộng lượng". Mối quan hệ từ nguyên gentleman cũng tồn tại đối với thuật ngữ tiếng Anh là gentry, theo nghĩa rộng hơn biểu thị giới quý tộc.

Thuật ngữ cũng song song trong tiếng Pháp gọi là gentilhomme (homme: nam giới), trong ngôn ngữ tiếng Tây Ban Nha là gentilhombre, tiếng Ý là gentiluomo và tiếng Đức là Ehrenmann hoặc Kavalier.

Theo từ điển Thiều Chửu, trong tiếng Việt gọi nôm na là Quý ông ("ông" trong tiếng gọi tôn quý nhau với nam giới).

Định nghĩa truyền thống

Thuật ngữ "gentleman" phức tạp hơn nhiều do nó không thể được định nghĩa bằng hàng loạt các quy tắc và thường tương đối mơ hồ trên các từ điển hay thông tin đại chúng, không có đường nét để khó có thể mô tả đặc điểm chính xác ràng buộc. Những điều sau đây được quy cho là cần thiết, đôi khi cũng là điều kiện tiên quyết đủ để xem xét bất kỳ người đàn ông nào có thể là một quý ông hay không:
Một người đàn ông hào hiệp, nhã nhặn, hoặc một người đáng kính.
Một cách lịch sự hay hình thức để chỉ một người đàn ông.
Một người đàn ông xuất thân danh giá gắn liền với hộ gia đình hoàng tộc.
Một người đàn ông có vị trí tốt trong xã hội, đặc biệt là một người giàu có và nhàn hạ.
Một chức danh lịch sự dành cho một thành viên nam của Hạ nghị viện hoặc Hạ viện.

Xuất thân

Vào cuối những năm 1500, giáo sĩ William Harrison, khi bản thân ông là "hình mẫu hiện đại", đã định nghĩa rằng "các quý ông là những người có chủng tộc và dòng máu đang chảy trong cơ thể họ, hoặc ít nhất là biểu hiện đức tính của họ. Điều này làm cho họ trở nên cao quý và được mọi người biết đến."

Trong bối cảnh này, nhà sử học Maurice Keen (1933-2012) mô tả hạng mục xã hội của gentleman là "thứ hạng Anh gần nhất, tương đương với thứ hạng quý tộc của Pháp." Do đó, hạng mục xã hội của quý ông (peerage) trong tiếng Anh tương ứng với tiếng Pháp gentilhomme (nhà quý tộc).

Vào thế kỷ 14, thuật ngữ quý ông bao gồm giai cấp thống trị cha truyền con nối, vốn là những người nổi dậy trong Cuộc nổi dậy của nông dân (1381), chẳng hạn như một thành ngữ nổi tiếng của những người ủng hộ linh mục John Ball, phổ biến vào thế kỷ thứ 14:

Một quý ông thường được mong đợi phải có phù hiệu (chiếc khiên đại diện cho gia tộc), người ta chấp nhận rằng chỉ một quý ông mới có phù hiệu, và vì vậy điều này được chỉ ra trong một cốt chuyện của William Shakespeare về cách "gentleman" được tạo ra:

Những quý ông tổ tiên không được biết đến là William, Công tước xứ Normandy (đối với các dân tộc Anglo-Saxon vẫn còn tồn tại, chúng ta hiện không khen ngợi, ít hơn nhiều về vấn đề người Anh) bắt đầu đến nước Anh sau cách thức này trong thời đại của chúng ta. Là người đã nghiên cứu các quy luật của vương quốc, người tuân thủ trong trường đại học, dành tâm trí của anh ta cho những cuốn sách, hoặc nghiên cứu vật lý và khoa học tự do, hay bên cạnh phòng công tác của anh ta trong phòng chỉ huy của các cuộc chiến tranh, hoặc lời khuyên tốt mà anh ta đưa ra ở nhà, nhờ đó mà khối tài sản chung của anh ta được hưởng lợi, anh ta có thể sống mà không cần lao động chân tay; và để có thể và sẽ gánh vác việc cảng, phí và sự chăm sóc của một quý ông, anh ta sẽ vì tiền mà có áo khoác và huy hiệu học được ban tặng cho anh bởi truyền lệnh quan và thứ được làm tốt đến mức rẻ tiền được gọi là bậc thầy (master), đó là danh hiệu mà dành cho những người đàn ông là với chức vị Esquire và Gentleman là danh tiếng cho một quý ông mãi mãi.
Điều đó càng làm cho ít người không chấp nhận, vì Vương tước chẳng mất gì vì điều đó trong khi quý ông phải chịu quá nhiều thuế và các khoản thanh toán công cộng từ người vợ hoặc bản thân họ là người chồng, điều mà anh ta cũng vui mừng hơn vì đã cứu danh tiếng của mình. Quý ông cũng được kêu gọi tham gia các cuộc chiến tranh (vì với chính phủ của khối thịnh vượng chung mà anh ta ít can thiệp) bất cứ giá nào khiến anh ta phải trả giá, anh ta sẽ tự dàn trận và tự trang bị cho phù hợp, và thể hiện lòng dũng cảm nam tính hơn, và tất cả các từ khóa của người đàn ông mà anh ta đại diện. Không có người đàn ông nào bị tổn thương vì điều đó ngoài chính mình, kẻ phá hoại sẽ đi trong bụi rậm rộng hơn chân mình sẽ chịu, hoặc như tục ngữ của chúng ta đã nói, bây giờ và sau đó mang một cánh buồm lớn hơn thuyền của mình có thể trụ vững.

Giáo dục

Richard Mulcaster, nhà quý tộc thuộc thời đại Elizabeth đã định nghĩa ra rằng "đặc điểm của quý ông là họ có thể đọc, viết, vẽ, hát và nói được ngoại ngữ khác. Một quý ông là một học giả và cũng hiểu biết về thần học và luật học.” Kempf đương thời của ông đã kêu gọi một "nền giáo dục về ngữ pháp, luận lý học và toán học."

Còn theo William Harrison, vào thời của Shakespeare thì ngoài những thứ khác đã có bao gồm ở trên thì những người đàn ông đó được xem là quý ông "học luật, ở trường đại học và bận rộn với sách, khoa học và nghệ thuật." Đó chính xác là tiêu chí mà trên thực tế thường không được chia sẻ bởi những giới có ảnh hưởng và có ảnh hưởng nhất ở Anh. Học bổng, kỹ năng ngôn ngữ, nghiên cứu luật pháp bị coi là "không xứng với một quý ông" và tốt nhất được coi là việc làm cho những người con trai quý tộc sinh sau, những người không có quyền thừa kế của cha và do đó phải tìm đường đi khắp thế giới ở nơi khác.

Một quan điểm tương tự cũng có thể được tìm thấy ở nhà văn người Mỹ Lewis Mumford, ông yêu cầu một "sự nuôi dạy nhân văn" từ một quý ông, nhưng lại coi kiến thức chi tiết chuyên sâu là khá tai hại. Người đàn ông lý tưởng hơn là người nói chung, là người biết nhiều điều gì đó về mọi thứ nhưng không có gì quá đáng. Trường công lập trở thành hình mẫu cho các quý ông và dịch vụ công cộng.

Hành vi

Bất kỳ hành vi nào hoặc tính cách có thể đáp ứng các tiêu chuẩn đạo đức và luân lý nhất định thường được nhắc đến như đặc điểm của một quý ông. Việc trở thành một quý ông là một hình thức thiên hướng về tính cách hơn so với phép xã giao, bởi vì mỗi người đàn ông bình thường vẫn có thể "thực hành các phép xã giao tốt".

Hành vi thể hiện một quý ông được minh họa rõ ràng trong các định nghĩa, được đưa ra trong các ấn bản của Bách khoa toàn thư Britannica. Trong lần xuất bản thứ 8 (năm 1856) thì đây vẫn là "giác quan mở rộng nhất" của thuật ngữ; "Theo phép lịch sự, danh hiệu "gentleman" thường được dành cho tất cả những người trên cấp bậc thợ thông thường khi cách cư xử của họ thể hiện một số sự sàn lọc và thông minh nhất định."

Các đặc tính của một quý ông gồm:
 Chính trực
 Trung thực
 Nhã nhặn
 Ôn hòa
 Siêng năng
 Lòng trắc ẩn
 Khiêm tốn

Thế kỷ 18 là thời kỳ của "Giáo phái lịch sự", thời kỳ mà sự tế nhị, tinh tế và nhã nhặn được đánh giá cao hơn tất cả. Dẫn theo lời của nhà văn người Anh Adam Nicolson, ông cho rằng  Theo lý tưởng của thế kỷ 18, một quý ông trên hết được mong đợi là phải dễ chịu và dễ chịu, và vì vậy, tốt hơn là người đàn ông nên nói dối thay vì nói bất cứ điều gì có thể xúc phạm ai đó.

Vào đầu thế kỷ 19, một “phiên bản nam tính” cứng rắn hơn được nghiền ngẫm nhiều, nó bắt đầu thịnh hành; vì thế, tính cách của một quý ông là một điển hình cho xu hướng này. Tính cách đó phản ánh rất nhiều tiêu chuẩn thay đổi về sự nam tính của đàn ông nước Anh, không giống như các anh hùng của thế kỷ 18 ở phương Tây với sự lịch sự quá mức và không muốn xúc phạm.

Đối với Evelyn Waugh, với tư cách là một người bạn, đã viết thư cho Nancy Mitford vào năm 1956, văn bản cung cấp không ít lời giải thích cho tất cả sự vĩ đại của nước Anh, cái mà họ gọi là “quê hương vĩ đại của chúng ta” (all our national greatness). Tuy nhiên, mặc dù đã dành cả cuộc đời của mình để nghiên cứu khái niệm này (gentleman), Waugh chưa bao giờ giải thích ý nghĩa thực sự của nó. Ông cho rằng chỉ đơn giản là biết một quý ông khi chúng ta nhìn thấy rõ cách cư xử một người.

Nicolson cũng tiếp tục mô tả về một quý ông được trích từ tác phẩm Kiêu hãnh và Định kiến của nữ nhà văn Jane Austen về sự khác biệt giữa Ngài Bingley và Ngài Darcy như sau: "Ông Bingley là một người đàn ông thuộc thế kỷ 18: đẹp trai, trẻ trung, dễ mến, thú vị, thích khiêu vũ, lịch lãm, dễ chịu, ôn hòa, không bị chi phối và không hoàn toàn kiểm soát số phận của mình. Còn Darcy thì rất ổn, cao ráo, đẹp trai, cao quý, kiêu hãnh, biết cấm đoán, bất đồng và không chịu sự kiểm soát nào ngoài số phận của mình. Darcy là một người đàn ông thuộc tuýp thế kỷ 19, bản chất là nam tính, không khoan nhượng, đen tối và gợi cảm. Và dĩ nhiên, đó là Darcy, là người mà cuốn tiểu thuyết kết thúc bằng tình yêu."

Trong một cuộc khảo sát vào năm 2008, mà tờ báo điện tử The Irish Times thực hiện, các nhà chuyên môn đã báo cáo rằng "có 80% mọi người thừa nhận rằng cách cư xử ngày càng quan trọng trong thời kỳ kinh tế thay đổi."

Hơn nữa, trong cách sử dụng tốt nhất của thuật ngữ, "gentleman" liên quan đến một tiêu chuẩn ứng xử cao cấp nhất định. Do đó, xin trích dẫn ấn bản thứ 8 một lần nữa tới "lòng tự tôn và sự trau dồi về trí tuệ thể hiện trong cách cư xử tinh tế nhưng không hạn chế." Từ "dịu dàng" (gentle), ban đầu hàm ý về một địa vị xã hội nhất định, đã có từ rất sớm để gắn liền với tiêu chuẩn cư xử mong đợi từ địa vị đó.

Trang phục

Một người đàn ông ăn mặc đẹp được định nghĩa là trang phục phải phù hợp dựa trên thời tiết, môi trường sống và phong cách riêng của họ. Ăn mặc đẹp không dựa trên vật chất của đồng tiền đối với một quý ông, mà là việc lựa chọn trang phục và phụ kiện cẩn thận dựa trên phương tiện, thời điểm và sở thích. Trang phục ảnh hưởng đến cách con người nhìn nhận bản thân. Cách ăn mặc của quý ông thể hiện rằng họ nhận ra sức mạnh khoa học của quần áo tạo nên và vai trò của trang phục trong xã hội.

Quần áo được sử dụng để thể hiện sự tôn trọng của một quý ông đối với gia chủ, văn phòng làm việc hoặc đối với người chủ trì một sự kiện; nhưng không phải để gây sốc, gợi lên sự ghen tị hoặc phô trương. Ăn mặc đẹp là một điểm đáng tự hào của một quý ông bởi nó thể hiện cá tính và gu thẩm mỹ của chính họ.

Lịch sử phát triển thuật ngữ

Phương Tây

Các hình thức mới của thuật ngữ "quý ông" đã được tạo ra để có thể bao gồm các vòng kết nối, theo tiêu chuẩn tương ứng của người nói, thậm chí không đáp ứng các yêu cầu của thuật ngữ quý ông. Như những quý ông mới lớn về tình yêu xứng đáng và được gọi là thương gia thành đạt, những quý ông về bản chất đơn giản hơn những mối quan hệ họ hàng, được đặc trưng bởi những phẩm chất đặc biệt. Phần lớn những người đàn ông được bổ nhiệm vào cấp bậc sĩ quan, đặc biệt là trong thời kỳ chiến tranh, những người thiếu các yêu cầu về trình độ xuất thân và giáo dục để có địa vị quý ông, đôi khi họ được gọi là quý ông tạm thời (temporary gentlemen).

Trong thời đại Victoria (1837-1901), khi ai đó được gọi là "gentleman" thì điều đó đồng nghĩa rằng họ không cần phải làm việc để kiếm tiền hoặc thực hiện bất kỳ thủ công lao động để sống và tồn tại.
Ngoài ra, loại đàn ông này được phân loại theo sở hữu đất đai của riêng họ và có thu nhập đặc biệt hậu hĩnh. Các quý ông đảm bảo rằng họ không mâu thuẫn ý kiến với người khác nhưng cố gắng duy trì danh tiếng đáng kính và dễ mến.

Với sự phát triển của thương mại và cuộc Cách mạng Công nghiệp từ năm 1700 đến năm 1900, thuật ngữ "gentleman" được mở rộng để bao gồm tất cả nam giới thuộc các tầng lớp chuyên nghiệp thành thị: luật sư, bác sĩ và thậm chí cả thương gia. Đến năm 1841, các quy tắc của câu lạc bộ quý ông mới tại Ootacamund là bao gồm: "... quý ông của Mercantile hoặc các ngành nghề khác, di chuyển trong vòng quay bình thường của xã hội Ấn Độ".

Mặc dù định nghĩa gentleman theo truyền thống của văn hóa phương Tây về một quý ông thường khá rõ ràng và khá hạn chế. Tuy nhiên, cuối thế kỷ thứ 18, khái niệm nghiêm ngặt dựa trên phân biệt giai cấp cho các quý ông bắt đầu được làm sáng tỏ. Nhà sử học Kitson Clark (1900–1975) đã "điều tra một cách tinh tế" để chỉ ra: "người Anh trở nên ít chắc chắn hơn về sự đầy đủ của những ý tưởng đơn giản về hệ thống cấp bậc sinh ra và bắt đầu bổ sung và nhầm lẫn quan niệm của một quý ông về sự ghi nhận của các phẩm chất tinh thần và đạo đức." Ngày càng có những người đàn ông nhận được sự giáo dục tốt như một quý ông, và cư xử đúng mực giống với các quý ông cũng bắt đầu được coi là "gentleman" mặc dù họ không thuộc tầng lớp thích hợp.

Từ cuối thế kỷ 19, danh hiệu quý ông bắt đầu giảm dần. Nó chỉ được nhắc đến khi một người đàn ông đặc biệt thân thiện hoặc lịch sự, đặc biệt là đối với phụ nữ. Tuy nhiên, thông thường, nó chỉ đơn giản được sử dụng như một từ đồng nghĩa với "đàn ông", như được thể hiện trong địa chỉ "Kính thưa quý vị".

Về mặt này, việc dán nhãn phân biệt ở nhà vệ sinh công cộng tại Anh với từ "Gents"; hoặc việc sử dụng từ ngữ này như câu lạc bộ của các quý ông thường là một tên gọi khoa trương; cũng có các ý đồng nghĩa cho các nhà thổ, hoặc tương tự.

Theo nghĩa gốc của nó, thuật ngữ tồn tại trong các sự kết hợp đồng tình như "gents" hoặc "gentleman".

Rộng hơn nữa, nó trở thành một phép lịch sự đối với tất cả đàn ông, như trong cụm từ "Ladies and Gentlemen". Trong thời hiện đại, các bài phát biểu hay các buổi lễ trao giải, thuật ngữ "gentleman" thường được dân chủ hóa để bao gồm bất kỳ người đàn ông nào có hành vi tốt, lịch sự hoặc lịch lãm hay thậm chí với tất cả nam giới (để chỉ các cơ sở phân biệt giữa giới tính nam và nữ; hoặc như một dấu hiệu của phép lịch sự của người nói khi xưng hô với người khác).

Á Đông

Ở Đông Á, các đặc điểm của một "quý ông" (cách nói của người Á Đông là Quân tử) dựa trên các nguyên tắc của Nho giáo, trong đó thuật ngữ Jūnzǐ (君子) biểu thị và xác định "con trai của một người cai trị", một "hoàng tử", một "người đàn ông cao quý"; và những lý tưởng xác định khái niệm "quý ông", "người đàn ông thích hợp", và "người đàn ông hoàn hảo". Về mặt khái niệm, Jūnzǐ (君子) bao gồm một chủ nghĩa tinh hoa di truyền, bắt buộc người quân tử phải có đạo đức trong các việc làm như:
tu dưỡng đạo đức bản thân;
tham gia thực hành đúng lễ nghi;
tỏ lòng hiếu thảo và trung thành với ai đó;
vun đắp tình người.

Đối lập với ý nghĩa Jūnzǐ thì Xiǎorén (小人) mang ý nghĩa "tiểu nhân" và "tiểu nhân". Như trong tiếng Anh, động từ "small" trong cách sử dụng của người Trung Hoa là "tiểu" hoặc "nhỏ" có thể biểu thị và hàm ý một người "xấu tính", "nhỏ nhen trong tâm trí và trái tim, hay "tư lợi hẹp hòi", tham lam, vật chất và bề ngoài cá nhân.

Cách sử dụng tại Vương Quốc Anh

Chức danh chính thức tại triều đình

Tại cung điện của các quốc gia thuộc chế độ quân chủ, mỗi một chức vụ điều có thể liên quan đến chức danh "Gentleman" (chức danh này sẽ được cử bởi một thành viên của quý tộc cấp thấp hoặc một thành viên danh dự phục vụ cho hoàng gia, trong khi các chức vụ cao nhất thường được dành cho quý tộc địa vị cao hơn).

Trong ngôn ngữ tiếng Anh-Anh, thuật ngữ cũng sử dụng trong lễ nghi triều đình tại Anh, Scotland (tương đương với "Lady" dành cho phụ nữ, "Page" (người mang tràng áo của vua và hoàng hậu, dành cho nam giới trẻ tuổi) bao gồm:

Cận thần (Gentleman at Arms): những quý ông phục vụ như một đội cận vệ của vua chúa trong dịp lễ nghi.
Quý ông phòng chờ (Gentleman in waiting): tương đương với Lady-in-waiting
Quý ông tại buồng ngủ (Gentleman of the bedchamber): những người phục vụ cho vua chúa trong các bữa ăn, trang phục, canh gác phòng ngủ.
Quý ông tại đền thờ (Gentleman at Chapel): những người phục vụ hợp xướng cho các lễ nghi cho hoàng gia.

Chức danh Gentleman có thể xảy ra trong hoạt động về tôn giáo chẳng hạn như Gentiluomo của Đức Tổng Giám Mục Westminster trong Giáo hội Công giáo La Mã tại Vương quốc Anh là một người hộ tống cá nhân cho Hồng y Tổng Giám Mục Westminster.

Địa chủ

Thực tế, có một trật tự khác biệt của Tầng lớp quý tộc đã hạ cánh tồn tại ở Vương quốc Anh từ rất sớm đã thường được giả định và được các cơ quan có thẩm quyền ủng hộ. Giống như hàng khanh tước, quý tộc địa chủ nhỏ được chia thành nhiều cấp bậc khác nhau, và cũng có một số vị trí vững chắc hơn những người khác.

Những Địa chủ (gentry) được hình thành từ những người có địa vị xã hội đã được Luật Bổ sung năm 1413 (Additions of 1413), công nhận là một tước vị riêng biệt. Nói chung, những người đàn ông có địa vị hoặc vị thế xã hội cao, giàu có, không cần phải làm việc kiếm sống được coi là một quý ông.

Theo cố giáo sư Freeman đề cập đến Địa chủ là một quý ông như thế này: {{quote|"Đầu thế kỷ 11, trật tự của một 'gentry' giống như giai cấp riêng biệt dường như đang hình thành như một cái gì đó mới mẻ. Vào thời sự chinh phục của nước Anh dường như đã được thiết lập đầy đủ."<ref>Bách khoa toàn thư Britannica xvii. page 540 b, 9th edition</ref>}} Tuy nhiên, Sir George Sitwell đã gợi ý rằng ý kiến này dựa trên một quan niệm sai lầm về các điều kiện của xã hội thời trung cổ và nó hoàn toàn trái ngược với các bằng chứng tài liệu.
Không phải tất cả các chủ đất đều là "gentleman" và không phải tất cả các "gentleman" đều là chủ đất. Vì thế, không có gì đáng ngạc nhiên trong một xã hội lúc bấy giờ bị ám ảnh bởi phần lớn các thứ hạng có sự phân cấp và xếp hạng giữa các quý ông.

Vào đầu thế kỷ 19, tầng lớp quý tộc địa chủ chỉ chiếm một phần nhỏ dân số. Trong khi tầng lớp khanh tướng (peerage) bao gồm khoảng 300 gia đình thì quý tộc địa chủ chỉ chiếm bao gồm: 540 Nam tước, 350 hiệp sĩ, 6.000 điền chủ và khoảng 20.000 gentleman. Nhóm này chiếm khoảng 1,5% dân số cả nước và chiếm khoảng 16% thu nhập quốc dân. Không có cấp bậc nào trong số quý tộc địa chủ này được ngồi trong Hạ viện trong Quốc hội, trong khi vinh dự đó đã được dành cho những người thuộc hàng khanh tướng.

Để gia nhập hàng ngũ quý tộc, việc đơn giản như thừa kế một điền trang là không đủ. Họ phải kế thừa (hoặc mua — nhưng nhiều hơn ở điểm đó) một mảnh đất đủ lớn để chủ sở hữu có thể cho những người nông dân nhỏ hơn thuê và thuê người khác làm thay công việc lao động chân tay trong trang trại cho mình. Giả dụ, nếu anh ta phải tự mình canh tác ruộng đất, thì anh ta là một nông dân trồng trọt. Đó chắc chắn là một người đàn ông đáng kính, nhưng không phải là một quý ông.

Nói chung, một nông dân Yeoman (cấp bậc dưới cùng của địa chủ) sở hữu từ một đến ba trăm mẫu đất và sản xuất 40 đến 50 bảng Anh cho một năm. Vì vậy, một quý ông cần nhiều hơn thế.

Tuy nhiên, với sự trỗi dậy của cuộc cách mạng công nghiệp, các yêu cầu sau đó đã được nới lỏng vào nửa cuối thế kỷ 19. Những quý ông mới được đúc tiền này không có uy tín gắn bó với những người từ “gia tộc lâu đời”, những người được thừa kế các điền trang qua nhiều thế hệ. Vào những năm 1850, khái niệm về một quý ông bắt đầu chuyển từ thu nhập quyền sở hữu đất đai sang quy tắc ứng xử.

Trong thế kỷ 21, thuật ngữ "gentry" vẫn được sử dụng, vì giai cấp địa chủ ở nước Anh vẫn tồn tại, nhưng nó ngày càng đề cập nhiều hơn đến lịch sử hơn là của cải vật chất hoặc bất động sản hiện tại trong một gia đình. Hơn nữa, sự tôn trọng vốn đã từng được hầu hết người dân Anh tự động dành cho các thành viên của tầng lớp này đã gần như hoàn toàn tiêu tan khi sự giàu có, quyền lực chính trị và ảnh hưởng xã hội của nó giảm sút, các nhân vật xã hội khác như người nổi tiếng ngày càng chiếm vị trí trong lòng công chúng.

Định nghĩa hiện đại

Ngày nay, danh hiệu “quý ông” không còn phù hợp như một biểu hiện của sự tinh tế và tính cách của một người, vì trên thực tế nó từng được quy cho những người đàn ông giàu có và chức tước chứ không dựa trên làm việc kiếm sống. Nhu cầu bắt buộc phải có nghề nghiệp và trên thực tế, việc sống một cuộc sống hoàn toàn nhàn hạ được coi là khá vô duyên. Vì thế thuật ngữ "gentleman" mang tính bình đẳng hơn nhiều cho ngày nay.

Để chỉ rằng một ai đó là quý ông có nghĩa là họ phải mong muốn đạt được nó. Sự giàu có và quyền lực không còn đủ cho định nghĩa truyền thống nữa, và đồng nghĩa với việc chúng đơn giản không phải là một phần phù hợp của định nghĩa hiện đại. Nó quan trọng bởi vì trở thành một quý ông đặt ra tiêu chuẩn cao cho nam giới. Tiền bạc và địa vị không thể mua được đẳng cấp hay sự tôn trọng.

Do đó, bất kỳ người đàn ông nào cũng có thể trở thành một quý ông trong thời đại ngày nay nếu anh ta muốn trở thành, nhưng đó không phải là một việc làm nhỏ và đó là cả một quá trình trong cuộc sống, một điều gì đó mà anh ta không ngừng phấn đấu để trở thành, hay một khát vọng đến từ việc theo đuổi sự hoàn thiện cá nhân, nhận thức về bản thân và động lực, hơn là một đích đến.

Thuật ngữ quý ông cũng được sử dụng trong Bộ luật thống nhất về tư pháp quân sự của Hoa Kỳ (gọi tắt là UCMJ - Uniform Code of Military Justice) trong điều khoản 133 đề cập đến "hành vi phù hợp với một sĩ quan và một quý ông."

Trong một số trường hợp, ý nghĩa của nó trở nên vặn vẹo thông qua những nỗ lực sai lầm để tránh xúc phạm bất kỳ ai; chẳng hạn như một bản tin về một cuộc bạo động có thể đề cập đến một “gentleman” cố gắng dùng thùng rác để phá cửa sổ và cướp một cửa hàng. Cùng đó, việc sử dụng tương tự (đặc biệt là giữa dấu ngoặc kép hoặc trong một giọng điệu thích hợp) cũng có thể là một sự mỉa mai có chủ ý.

Văn hóa đại chúng
Văn học
Việc sử dụng thuật ngữ "gentleman" là một khái niệm trọng tâm trong nhiều cuốn sách của Văn học Mỹ:Lạc lối ở New York của Horatio Alger (1904).
 Fraternity: A Romance of Inspiration của Anonymous, với phần đầu trong Lá thư từ J.P. Morgan (1836)
Cuốn theo chiều gió của Margaret Mitchell (1936).
Brideshead Revisited của nhà văn người Anh Evelyn Waugh (1945).
Nhân vật hư cấu
Harry Hart trong phim điện ảnh Mật vụ Kingsman (2015)
 Jay Gatsby trong tác phẩm Gatsby vĩ đại của nhà văn F. Scott Fitzgerald
Sir Bindon Blood trong tác phẩm hư cấu Câu chuyện về Lực lượng Chiến trường Malakand được viết bởi Winston Churchill.
 John Halifax trong John Halifax, Gentleman của tác giả Dinah Craik (1856).
Edward Rochester trong Jane Eyre của tác giả Emily Bronte.
George Knightley trong tác phẩm Emma của Jane Austen.
Quý ông trong lịch sử
Beau Brummell nổi tiếng vì cách ăn mặc tinh tế về thời trang vào thế kỷ thứ 19.
Ngài Walter Raleigh, một quý ông được biết đến với những hành vi nhã nhặn.Sir Walter Raleigh: A New Biography of the Gallant Gentleman of the Elizabethan Era by Sir Rennell Rodd. The New York Times, Lưu trữ ngày 4 tháng 2 năm 1905
Ernest Shackleton, nhà thám hiểm nổi tiếng vì hành động giải cứu người.
Người nổi tiếng
Với nhiều người, khái niệm về quý ông hiện đại thường gắn liền với hình ảnh của những tài tử màn bạc hoặc thời trang.
Cary Grant
David Beckham
David Gandy
George Clooney
James Dean
Paul Newman
Tom Hiddleston

Xem thêm
Phu nhân
Bộ quy tắc hiệp sĩ
Quý tộc Anh
Tước hiệu quý tộc Âu châu

Tham khảo

Đọc thêm

 Arnold Bender: Die Engländer. Frankfurt 1983, ISBN 3-59621-905-1, S. 103–113
 Daniel Defoe: The Complete English Gentleman. Kessinger Publishing, London 1890. ISBN 978-1167009648
 Cardinal Newman. The Definition of a Gentleman from The Idea of a University, a series of lectures given in Ireland, 1852. ISBN 1537752278
 David Cody, The Gentleman Kelly, Pauline E.  (2009) Jane Austen Dictionary. Ink Well Publishing
 Brett McKay: The Art of Manliness: Classic Skills and Manners for the Modern Man. HOW Books; Illustrated Edition. 2009. ISBN 978-1600614620
John Bridges: How to Be a Gentleman Revised and Expanded: A Timely Guide to Timeless Manners (The GentleManners Series). Thomas Nelson; Revised, Expanded ed. Edition (2012). ISBN 1401604730
 The Book of the Courtier'' (1959), do Charles S. Singleton dịch: Doubleday  (1959) và Norton Critical Edition  (2002).

Liên kết ngoài

 Modern Etiquette @modernetiquette.com

Từ chỉ nam giới
Xã hội học


title: T-ara N4

text:
T-ara N4 (viết tắt của tên T-ara Brand New 4) là nhóm nhỏ của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc T-ara, trực thuộc hãng đĩa MBK Entertainment. Nhóm nhỏ gồm có 4 thành viên, Eunjung, Hyomin, Jiyeon và Areum. Nhóm ra mắt thị trường Hàn Quốc và Mỹ vào năm 2013 với album đầu tay Jeon Won Diary.

Lịch sử
Ngày 9 tháng 4 năm 2013, CCM (nay là MBK Entertainment) thông báo thành lập nhóm nhỏ mang tên 'T-ara N4'. Nhóm gồm 4 thành viên: Jiyeon, Eunjung, Hyomin và Areum. Họ cho ra mắt album mới vào ngày 29/4/2013, được sản xuất bởi Duble Sidekick. Bài hát được lấy cảm hứng từ phim cũ "Cuộc sống thôn quê", có tên là "Countryside Life" (Jeon Won Diary) và cũng là tên của album. Bài hát sẽ có những điệu nhảy hip hop sôi động. Trong chuyến lưu diễn đến Mỹ của T-ara N4 cùng với Chris Brown và thành viên mới - Dani, nhóm đã gặp rất nhiều khó khăn từ sự đón nhận của khán giả cũng như từ thái độ của Chris Brown.

Ngày 10 tháng 7 năm 2013 Areum đã tuyên bố tách khỏi T-ARA cũng như T-ARA N4 để theo đuổi sự nghiệp hát đơn. Theo thông tin, Dani sẽ thay thế vị trí của Areum. T-ARA N4 sẽ hợp tác với Chris Brown để cho ra 1 phiên bản khác của Countryside Life. Theo nhiều thông tin từ phía Popular Entertainment cho biết, T-ara N4 sẽ chính thức debut tại Mĩ vào tháng 3/2014 với album mới mang tên Miss Understood, album này sẽ có sự hỗ trợ của Chris Brown, Wiz Khalifa, Ray J và nhiều nghệ sĩ khác.

Sự nghiệp

Ra mắt mini-album Countryside Life (Jeon Won Diary)
Ngày 10 tháng 4, ảnh Ji Yeon trong nhóm nhỏ xuất hiện. Ngày 12 tháng 4, ảnh của Hyomin xuất hiện cùng với tên của nhóm nhỏ T-ara N4, viết tắt của "T-ara Brand New 4". Teaser đã xuất hiện trên Youtube, GomTV và các trang mạng khác và ngày 15/4. Ca khúc này có hai phiên bản, gồm bản Drama (phiên bản phim) và Dance (phiên bản nhảy).

Ngày 25 tháng 4, T-ara N4 tiếp tục tiết lộ teaser khác cho video "Countryside Life". Ca khúc này nằm trong album đầu tay của nhóm là "Jeon Won Diary".

Cựu thành viên

Xếp hạng

Tham khảo

Ban nhạc thành lập năm 2013
Nhóm nhạc dance Hàn Quốc
Nhóm nhạc nữ Hàn Quốc
Khởi đầu năm 2013 ở Hàn Quốc
Ban nhạc từ Seoul


title: Quần đảo Auckland

text:
Quần đảo Auckland (Maori: Motu Maha hay Maungahuka)  là một quần đảo nằm trong các quần đảo hẻo lánh của New Zealand thuộc Các hòn đảo nằm gần Nam Cực. Quần đảo này bao gồm 7 hòn đảo nhỏ là đảo Auckland, đảo Adams, đảo Enderby, đảo Disappointment, đảo Ewing, đảo Dundas, đảo Green, với một khu vực có diện tích 625 km vuông (240 sq mi). Quần đảo này nằm cách cảng Bluff của đảo Nam khoảng 465 km (290 dặm), giữa vĩ độ 50 ° 30 'đến 50 ° 55' Nam và kinh độ 165 ° 50 'và 166 ° 20' Đông. Các hòn đảo không có dân cư sinh sống. Quần đảo Auckland là một phần của vùng sinh thái quần đảo lãnh nguyên Antipodes Subantarctic.

Địa lý

Đảo Auckland là hòn đảo chính, có diện tích đất khoảng 510 km 2 (197 sq mi), với chiều dài khoảng 42 km (26 dặm). Điều đáng chú ý tại hòn đảo là các vách đá dựng đứng và địa hình gồ ghề cao đến hơn 600 m (1.969 ft). Hòn đảo cũng bao gồm các đỉnh núi cao (650 m hoặc 2,133 ft) như núi Raynal (635 m hoặc 2,083 ft), núi D'Urville (630 m hay 2.067 ft), núi Easton (610 m hay 2.001 ft), và tháp Babel (550 m hay 1.804 ft) cùng rất nhiều các hang động.

Tận phía nam của hòn đảo này nhô ra rộng tới 26 km (16 dặm). Ở đây có sự xuất hiện của các vịnh hẹp gần cửa Carnley Harbour (eo biển Adams) chia tách hòn đảo chính với đảo Adams (diện tích khoảng 100 km 2 hay 39 sq mi). Tại khu vực có các đỉnh núi thậm chí còn cao hơn như núi Dick 705 m (2,313 ft). Các vịnh hẹp là phần còn lại được tạo ra bởi miệng núi lửa đã tắt mà đảo Adams và một phần phía nam của hòn đảo chính là vành miệng núi lửa.

Nhóm này bao gồm rất nhiều hòn đảo nhỏ khác, đặc biệt là đảo Disappointment (Cách đảo chính 10 km hay 6,2 mi về phía tây bắc) và đảo Enderby (cách đảo chính 1 km hay 0,62 mi, ngoài khơi mũi phía bắc), mỗi đảo diện tích chưa tới 5 km 2 (2 sq mi).

Đảo chính của quần đảo có nhiều tính năng như là cửa hút gió, đặc biệt là tại Port Ross nằm ở phía bắc của đảo.

Hầu hết các đảo có nguồn gốc từ núi lửa, với quần đảo bị chi phối bởi hai ngọn núi lửa có lịch sử 12 triệu năm tuổi từ kỳ Miocen, sau đó bị xói mòn và chia cắt thành các đảo. Những phần còn lại là các lớp đá macma có niên đại 15-25 triệu năm tuổi với một số đá granit và hóa thạch trầm tích từ khoảng 100 triệu năm trước đây.

Tham khảo

Đọc thêm
 Wise's New Zealand Guide (4th ed.) (1969). Dunedin: H. Wise & Co. (N.Z.) Ltd.
 Appendix to the Journals of the House of Representatives of New Zealand (1863, Session III Oct-Dec) (A5)
 Island of the Lost: Shipwrecked At the Edge of the World (2007) by Joan Druett – an account of the Grafton and Invercauld wrecks
 Sub Antarctic New Zealand: A Rare Heritage by Neville Peat – the Department of Conservation guide to the islands

Liên kết ngoài

 Auckland Islands Marine Reserve (New Zealand Department of Conservation)
 High Resolution Map
 Murihiku.com
 A Map of the Islands
 Island Information
 Historical Timeline of the Auckland Islands (abandoned website, archived by the Wayback Machine.]
 Diary of a 1962–63 biological visit by E. J. Fisher
 1948 article on Auckland Islands Coleoptera by E. S. Gourlay
 Island of the Lost: Shipwrecked At the Edge of the World

Auckland

Vùng chim quan trọng New Zealand
Đảo núi lửa
Núi lửa Thế Miocen
Quần đảo New Zealand
Núi lửa New Zealand
Moriori
Quần đảo Nam Đại Dương
Đảo không người ở New Zealand
Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Đại Dương
Đảo cận Nam Cực
Châu Đại Dương Miocen
Hõm chảo dưới biển


title: UEFA Champions League 2012–13

text:
UEFA Champions League 2012–13  là giải đấu cao nhất lần thứ 58 dành cho các câu lạc bộ do UEFA tổ chức, và là mùa giải thứ 21 theo thể thức và tên gọi của UEFA Champions League.

Trận chung kết của mùa giải sẽ được tổ chức tại sân vận động Wembley ở thủ đô Luân Đôn, Anh. 2013 là năm kỉ niệm năm thứ 150 ngày ra đời của hiệp hội bóng đá Anh, tổ chức bóng đá lâu đời nhất thế giới. Đây sẽ là trận chung kết lần thứ 7 được tổ chức ở sân Wembley (tính cả sân cũ). Chelsea là đội đương kim vô địch của giải đấu nhưng không thể vượt qua được vòng bảng, qua đó trở thành đội đương kim vô địch đầu tiên của giải đấu không qua được vòng bảng.

Phân bổ đội bóng tham dự
Có tất cả 76 đội bóng tham dự mùa giải 2012–13, đến từ 52 hiệp hội bóng đá quốc gia của UEFA. Số đội bóng tham dự ở mỗi quốc gia được dựa vào bảng tính điểm xếp hạng theo bảng tính điểm của UEFA:
Hiệp hội xếp từ 1–3 có 4 đội tham dự.
Hiệp hội xếp từ vị trí 4–6 có 3 đội tham dự.
Hiệp hội xếp từ vị trí 7–15 có 2 đội tham dự.
Hiệp hội xếp từ vị trí 16-53 (trừ Liechtenstein) có 1 đội tham dự.

Đội đương kim vô địch Chelsea dù kết thúc mùa mùa giải 2011-12, tuy nằm ngoài top 4 nhưng theo luật vẫn được tham dự giải đấu.

Thể thức thi đấu
Vòng loại đầu tiên (4 đội bóng)
 4 câu lạc bộ vô địch quốc gia của các liên đoàn hạng 50-53
Vòng loại thứ hai (34 đội bóng)
 2 câu lạc bộ vượt qua vòng loại thứ nhất
 32 câu lạc bộ vô địch của các liên đoàn hạng 17-49 (trừ Liechtenstein)
Vòng loại thứ ba cho các câu lạc bộ vô địch (quốc gia) (20 đội bóng)
 17 câu lạc bộ vượt qua vòng loại thứ hai
 3 câu lạc bộ vô địch của các liên đoàn hạng 14-16
Vòng loại thứ ba cho các câu lạc bộ không vô địch (10 đội bóng)
 9 câu lạc bộ á quân của các liên đoàn hạng 7-15
 Câu lạc bộ hạng ba liên đoàn hạng 6
Vòng loại cuối cùng cho các câu lạc bộ vô địch (10 đội bóng)
 10 câu lạc bộ vượt qua vòng loại thứ ba (cho các câu lạc bộ vô địch)
Vòng loại cuối cùng cho các câu lạc bộ không vô địch quốc gia (10 đội bóng)
 5 câu lạc bộ vượt qua vòng loại thứ ba (cho các câu lạc bộ không vô địch)
 2 câu lạc bộ hạng ba của các liên đoàn hạng 4 và 5
 3 câu lạc bộ hạng tư của các liên đoàn hạng 1-3
Vòng đấu bảng (32 đội bóng)
 5 câu lạc bộ vượt qua vòng loại cuối cùng (cho các câu lạc bộ vô địch)
 5 câu lạc bộ vượt qua vòng loại cuối cùng (cho các câu lạc bộ không vô địch)
 13 câu lạc bộ vô địch của các liên đoàn hạng 1-13
 6 câu lạc bộ hạng nhì của các liên đoàn hạng 1-6
 3 câu lạc bộ hạng ba của các liên đoàn hạng 1-3

Các vòng đấu loại
Trong hệ thống Champions League mới, vòng đấu loại sẽ chia ra làm hai nhánh. Một nhánh dành cho các câu lạc bộ vô địch quốc gia và nhánh còn lại là các câu lạc bộ không phải vô địch quốc gia nhưng giành được có quyền tham dự vòng loại. Việc phân nhánh này sẽ giúp cho các câu lạc bộ vô địch quốc gia ở những liên đoàn không mạnh có nhiều cơ hội lọt vào vòng đấu bảng Champions League hơn.

Ở cả hai nhánh, những đội bị loại ở vòng loại thứ ba sẽ xuống chơi ở vòng loại trực tiếp của UEFA Europa League, còn những đội bị loại ở vòng loại cuối cùng chơi ở vòng bảng của UEFA Europa League.

Vòng loại thứ nhất
Lễ bốc thăm vòng loại thứ nhất và vòng loại thứ hai diễn ra vào ngày 25 tháng 6 năm 2012. Lượt trận đầu tiên nhất diễn ra vào ngày 3 tháng 7 và lượt trận thứ hai diễn ra vào ngày 10 tháng 7 năm 2012.

|}

Vòng loại thứ hai
Lượt trận thứ nhất diễn ra ngày 17 và 18 tháng 7 trong khi lượt trận thứ hai diễn ra ngày 24 và 25 tháng 7 năm 2012.

|}

Vòng loại thứ ba

|-
!colspan=6|Champions Route

|-
!colspan=6|League Route

|}

Vòng bảng

Có tổng cộng 32 câu lạc bộ tham gia vòng đấu bảng. Các đội bóng được phân thành 4 nhóm, dựa trên hệ số UEFA. 32 câu lạc bộ này được bốc thăm chia thành 8 bảng 4 đội vào 26 tháng 8. Các đội bóng cùng nhóm hoặc cùng quốc gia không được xếp chung bảng.

Màu sắc dùng trong bảng:

Bảng A

|

|}

Bảng B

|

|}

Bảng C

|

|}

Bảng D

|

|}

Bảng E

|

|}

Bảng F

|

|}

Bảng G

|

|}

Bảng H

|

|}

Vòng đấu loại trực tiếp

Sơ đồ tóm tắt

Vòng 16 đội
Lễ bốc thăm vòng 16 được tổ chức vào ngày 20 tháng 12 năm 2012. Trận lượt đi các trận đấu vào các ngày 12, 13, 19 và 20 tháng 2, và trận lượt về được đấu vào các ngày 5, 6, 12 và 13 tháng 3 năm 2013.

|}

Tứ kết
Lễ bốc thăm vòng tứ kết được tổ chức vào ngày 15 tháng 3 năm 2013. Hai trận lượt đi được đấu vào ngày 2 và ngày 3 tháng 4 năm 2013, và hai trận lượt về được đấu vào ngày 9 và ngày 10 tháng 4 năm 2013.

|}

Bán kết
Lễ bốc thăm vòng bán kết và cuối cùng (để xác định đội "nhà" cho các mục đích hành chính) được tổ chức vào ngày 12 tháng 4 năm 2013. Hai trận lượt đi được đấu vào ngày 23 và ngày 24 tháng 4, và hai trận lượt về được đấu vào ngày 30 tháng 4 và ngày 01 tháng 5 năm 2013.

|}

Lượt đi

Bayern Munich v Barcelona

Borussia Dortmund v Real Madrid

Lượt về

Real Madrid v Borussia Dortmund

Borussia Dortmund thắng với tổng tỷ số 4–3.

Barcelona v Bayern Munich

Bayern Munich thắng với tổng tỷ số 7–0.

Chung kết

Trận chung kết diễn ra vào ngày 25 tháng 5 năm 2013 tại Sân vận động Wembley ở Luân Đôn, Anh.

Thống kê
Thống kê không bao gồm vòng loại và vòng play-off.

Lưu ý: Người chơi và các đội in đậm vẫn còn thi đấu.

Thành tích ghi bàn

Kiến tạo hàng đầu
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!Hạng
!Tên
!Đội
!Số kiến tạo thành bàn
!Thời gian thi đấu
|-
|1
|align=left| Zlatan Ibrahimović
|align=left| Paris Saint-Germain
|7
|793'
|-
|rowspan=4|2
|align=left| Karim Benzema
|align=left| Real Madrid
|5
|532'
|-
|align=left| Mesut Özil
|align=left| Real Madrid
|5
|722'
|-
|align=left| Ángel di María
|align=left| Real Madrid
|5
|794'
|-
|align=left| Mario Götze
|align=left| Borussia Dortmund
|5
|887'
|-
|rowspan=10|6
|align=left| Modou Sougou
|align=left| CFR Cluj
|4
|324'
|-
|align=left| Olivier Giroud
|align=left| Arsenal
|4
|383'
|-
|align=left| Wayne Rooney
|align=left| Manchester United
|4
|461'
|-
|align=left| Christian Eriksen
|align=left| Ajax
|4
|540'
|-
|align=left| Isco
|align=left| Málaga
|4
|708'
|-
|align=left| Franck Ribéry
|align=left| Bayern Munich
|4
|763'
|-
|align=left| Bastian Schweinsteiger
|align=left| Bayern Munich
|4
|848'
|-
|align=left| Selçuk İnan
|align=left| Galatasaray
|4
|900'
|-
|align=left| Xavi
|align=left| Barcelona
|4
|946'
|-
|align=left| Philipp Lahm
|align=left| Bayern Munich
|4
|977'
|}

Chú thích

Liên kết ngoài

UEFA Champions League (official website)
 Cúp Champions League 2013 sẽ về Dortmund hay Munich , VOA, 25/5/2013
 Bayern - Dortmund: Trò đùa của số phận
 Dortmund - Bayern, chung kết trong mơ để 'thoát xác'

2012-13


title: Nha Hố

text:
Nha Hố là một địa danh nằm ở khu vực hạ lưu Sông Cái Phan Rang, trên địa bàn xã Nhơn Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận. Nơi đây được biết đến với các trại thực nghiệm nông nghiệp, nghiên cứu gây giống, phát triển, bảo tồn các loại giống cây trồng - vật nuôi phù hợp với khí hậu bản địa, trong đó tiêu biểu là các giống cây nho, đặc sản của tỉnh Ninh Thuận.

Địa lý
Nha Hố nằm lệch về phía Tây xã Nhơn Sơn, cách trung tâm thành phố Phan Rang – Tháp Chàm 14 km về phía tây bắc, là một khu vực đồng bằng có ba mặt phía đông, phía tây và phía bắc giáp núi, còn phía nam giáp sông Cái Phan Rang. Địa hình đồng bằng tương đối bằng phẳng, với hướng nghiêng Bắc, Tây Bắc xuống phía Đông và Đông Nam.

Nha Hố nằm trong vùng tương đối khô hạn. Khí hậu Nha Hố là khí hậu nhiệt đới điển hình, nhiều gió, nhiều nắng, ít bão, không có sương muối. Biên độ nhiệt độ trung bình ngày nhiều năm dao động từ 11,0 - 14,9 °C, trong đó thấp nhất xảy ra vào tháng 12 với 5,7 °C, cao nhất vào tháng 8 với 20,4 °C. Do nằm trong khu vực nội chí tuyến, với nguồn bức xạ mặt trời dồi dào, nên tổng nhiệt hàng năm tại Nha Hố cũng như các vùng khác tại Ninh Thuận tương đối cao, dao động từ 9.774 - 10.180 °C. Nhiệt độ trung bình tăng dần từ tháng 01 và đạt cực đại lên tới 29,1 °C vào tháng 5, 6, sau đó giảm chậm vào tháng 7, 8. Tháng 9, nhiệt độ bắt đầu giảm nhanh và đạt cực tiểu vào tháng 01 với giá trị 24,6 °C. Mặc dù chỉ cách Phan Rang khoảng 10 km, nền nhiệt độ tối cao trung bình tháng tại Nha Hố luôn cao hơn khoảng 0,1 - 1,3 °C so với Phan Rang và cũng hình thành biến trình hai cực đại, hai cực tiểu. Cực đại đạt 37,7 °C xuất hiện vào tháng 5, 6, 8. Cực tiểu thứ nhất xảy ra vào tháng 7 đạt 37,6 °C và cực tiểu thứ hai xảy vào tháng 12 đạt 32,1 °C. Nhiệt độ tối thấp trung bình năm tại đây cũng như các vùng khác tại Ninh Thuận, dao động từ 19,0 - 21,8 °C. Độ ẩm tương đối trung bình hàng năm tại Nha Hố thường đạt từ 75 đến 80,7%, cao hơn so với Phan Rang 1% và các tháng trong năm đều cao hơn 1 đến 3%. Số ngày xuất hiện gió Tây khô nóng mạnh chiếm 11,2 - 25,6 % tổng số ngày có gió tây khô nóng, trung bình 1,7 ngày/năm.

Mặc dù có đặc điểm khí hậu khô, nhưng nhờ có hệ thống kênh thủy lợi dẫn nước từ đập Nha Trinh, được bổ sung nước từ hồ Đa Nhim dẫn qua sông Pha, vùng đất hạ lưu sông Cái Phan Rang nói chung và Nha Hố nói riêng vốn khô cằn dần trở thành các vùng đồng bằng trù phú, màu mỡ.

Quốc lộ 27 là tuyến giao thông chính trên địa bàn khu vực. Trước đây Nha Hố còn có tuyến đường sắt Phan Rang – Đà Lạt đi qua.

Nguồn gốc địa danh
Nha Hố là địa danh có nguồn gốc từ tiếng Champa. Tương truyền, vào khoảng thế kỷ 12, dưới triều đại vua Po Klong Garai của vương quốc Panduranga, nhà vua cho xây dựng đập Nha Trinh trên dòng sông Cái Phan Rang. Sau khi hoàn thành công trình này, vua mới lập nên một ngôi làng gần đó nhằm trông coi đập và đặt tên là Chahoch. Sau này, trải qua gần 900 năm, tên gọi này mới bị đọc trại lại thành Nha Hố như hiện nay.

Ngày nay, địa danh Nha Hố còn được lưu lại với tư cách đơn vị hành chính là hai thôn Nha Hố 1 và Nha Hố 2, đều thuộc địa bàn xã Nhơn Sơn.

Lịch sử vùng thực nghiệm nông nghiệp
Ngày 21 tháng 6 năm 1918, Toàn quyền Đông Dương ra Quyết định thành lập Viện Khảo cứu Khoa học Đông Dương, phục vụ công tác thực nghiệm gây giống và phát triển các loài cây phù hợp với khí hậu bản địa. Trại Nha Hố được thành lập cũng trong quyết định này, cùng với các trại Phú Hộ (Bắc Kỳ), Eakmat (Cao nguyên) và Long Định (Nam Kỳ), và là trại thực nghiệm nông nghiệp đầu tiên được thành lập ở Trung Kỳ.

Sau năm 1954, chính quyền Quốc gia Việt Nam, sau là Việt Nam Cộng hòa, đã tiếp quản các cơ sở của Viện Khảo cứu Nông-Lâm Đông Dương tại miền Nam, trong đó có cả trại Nha Hố. Ngày 25 tháng 2 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm đã ký quyết định số 539-TTP/NS sáp nhập Nha Khảo cứu Địa chất và Nông trang, và Nha Khảo cứu Lâm sản & kỹ thuật thành Nha Khảo cứu và Sưu tầm Nông-Lâm-Súc. Cũng trong năm này, Trại thực nghiệm Chăn nuôi Nha Hố được thành lập, với tổng diện tích 490 ha sử dụng làm đồng cỏ tự nhiên và phát triển đồng cỏ trồng để chăn nuôi bò. Nhiệm vụ chính của trại bao gồm cải thiện nâng cao tầm vóc bò địa phương, tạo giống bò cho sức kéo tốt, cải thiện năng suất bò thịt, cung cấp bò giống cho các trại giống và xây dựng đồng cỏ dùng cho chăn nuôi bò.

Thập niên 1960, Hoa Kỳ đã viện trợ và hỗ trợ cho việc nghiên cứu phát triển nông nghiệp cho chính quyền Việt Nam Cộng hòa, thông qua cơ quan USAID. Nha Hố và Eakmat là những trọng điểm vì nằm xa vùng chiến sự. Năm 1965, chính quyền Việt Nam Cộng hòa dời trụ sở Cơ quan nông nghiệp quốc gia về Nha Hố và đổi tên thành Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp Quốc gia Việt Nam, quản lý các trại thực nghiệm trồng trọt và chăn nuôi, mà thông dụng vẫn gọi chung là Trung tâm Nha Hố hay Trại Nha Hố. Ngày 31 tháng 10 năm 1968, Nha Khảo cứu và Sưu tầm Nông-lâm-Súc được cải tổ thành Viện Khảo cứu Nông nghiệp, quản lý trực tiếp Trung tâm Nha Hố.

Thời kỳ này, trại đã thực nghiệm và tìm ra nhiều giống cây trồng ngoại nhập thích hợp với bản địa như các giống khoai lang Okinawa 100 (đạt năng suất 15,2 tấn/ha); Hsinchu 1 (12,2 tấn/ha); Tainan 14 (12,2 tấn/ha)...; các giống lai tạo hiệu quả cao như bắp (ngô) Tainan 5, Tainan 11, Nha Hố hỗn hợp, Nha Hố sớm, Nha Hố composite 0202...; các giống cỏ dùng trong chăn nuôi bò như cỏ mật (Brachiaria distachya), cỏ lông tây (Brachiaria mutica), cỏ sả lá nhỏ (Panicum maximum), cỏ voi (''Pennisetum purpureum)...

Sau năm 1975, Trại Nha Hố chính quyền Việt Nam thống nhất tiếp quản, đổi tên thành Trung tâm kỹ thuật nông nghiệp Nam Trung Bộ, gọi tắt là Nông trang Nha Hố. Năm 1982, Trung tâm kỹ thuật nông nghiệp Nam Trung Bộ được đổi tên thành Trung tâm Nghiên cứu cây bông trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm, gọi tắt là Trung tâm Nha Hố.

Năm 1997, Xí nghiệp Giống cây trồng Nha Hố, chuyên về sản xuất và kinh doanh giống cây trồng, được tách khỏi Trung tâm nghiên cứu cây bông Nha Hố. Năm 2005, xí nghiệp được cổ phần hóa và chuyển đổi thành Công ty cổ phần giống cây trồng Nha Hố.

Năm 2001, Trung tâm Nghiên cứu cây bông đổi tên thành Viện nghiên cứu cây bông và cây có sợi. Năm 2006, đổi tên thành Viện nghiên cứu Bông và phát triển nông nghiệp Nha Hố. Mặc dù trong thời gian dài gắn việc nghiên cứu với sản xuất bông, nhưng Viện được biến đến nhiều với công tác nghiên cứu và sản xuất các giống nho bản địa như NH 01-152, NH 01-153, NH 01-138, NH 02-97, NH 02-137... góp phần quan trọng trong việc phát triển vùng trồng nho và sản xuất các sản phẩm làm từ nho ở Ninh Thuận. Bên cạnh đó, nhiều loại giống cây trồng được Viện nghiên cứu, thuần hóa, lai tạo giữa các đối tượng cây trồng có giá trị kinh tế để tạo ra giống mới có năng suất cao như táo, măng tây xanh, lúa, bắp và các cỏ chăn nuôi...

Ngoài ra, trên địa bàn Nha Hố còn có các trại sản xuất thực nghiệm trực thuộc Trung tâm Giống cây trồng vật nuôi Ninh Thuận (thành lập năm 2007) như trại Lương Cang chuyên về lúa giống, nho gốc ghép; trại Nha Hố chuyên về vật nuôi, bảo tồn quỹ gen giống bản địa. Tại trại Nha Hố còn lưu giữ những con giống cừu Phan Rang thuần chủng quý giá.

Xem thêm
Nhơn Sơn
Đập Nha Trinh

Chú thích

Kinh tế Ninh Thuận
Ninh Sơn


title: Rừng tràm Trà Sư

text:
Rừng tràm Trà Sư là một khu rừng và khu du lịch sinh thái nằm trên địa bàn ấp Văn Trà, xã Văn Giáo, thị xã Tịnh Biên, tỉnh An Giang. Đây là rừng ngập nước tiêu biểu cho vùng Tây sông Hậu, là nơi sinh sống của nhiều loài động vật và thực vật thuộc hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam.

Vị trí

Từ thị trấn Nhà Bàng thuộc huyện Tịnh Biên, đi theo đường tỉnh lộ 948 đến cầu Bưng Tiên tại Km số 6 thì rẽ trái và tiếp tục đi theo một con đường đã được trải nhựa dài khoảng 4 km là đến rừng tràm Trà Sư. Tại đây, du khách đi tắc ráng (tên gọi một phương tiện đường thủy có gắn động cơ của người miền Tây Nam Bộ) và xuồng để đi tham quan rừng tràm.

Sinh thái
Với diện tích 845 ha, phần lớn loài cây ở rừng tràm Trà Sư là tràm (trên 10 tuổi, cao 5 - 8 m). Ngoài ra, đây còn là nơi sinh sống nhiều loài động vật và thực vật. Ở đây hiện có:
 70 loài chim thuộc 13 bộ và 31 họ, trong đó có 2 loài chim quý hiếm đã được ghi trong Sách đỏ Việt Nam là giang sen (Mycteria leucocephala) và điên điển phương Đông (Anhinga melanogaster)
 11 loài thú thuộc 4 bộ và 6 họ, các bộ có số loài nhiều nhất là gặm nhấm (4 loài) và dơi (15 loài), trong đó có loài dơi chó tai ngắn quý hiếm cũng đã được ghi vào Sách đỏ Việt Nam
 25 loài bò sát và ếch nhái, gồm 2 bộ, 10 họ, trong đó có cả rắn hổ mang, rắn cạp nong
 10 loài cá xuất hiện quanh năm và 13 loài chỉ xuất hiện vào mùa lũ

Không chỉ phong phú về động vật, rừng tràm Trà Sư còn là nơi tụ họp của 140 loài thực vật thuộc 52 họ và 102 chi, trong đó có 22 loài cây gỗ, 25 loài cây bụi, 10 loài dây leo, 70 loài cỏ, 13 loài thủy sinh, 11 loài sinh cảnh, 78 loài cây thuốc và 22 loài cây cảnh,...

Theo kết quả khảo sát của BirdLife International và Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, rừng tràm Trà Sư được đánh giá là nơi có tầm quan trọng quốc tế trong công tác bảo tồn đất ngập nước tại đồng bằng sông Cửu Long. Năm 1999, cả hai tổ chức ấy đều đã đề xuất chính quyền địa phương xây dựng khu bảo vệ tại khu vực này. Ngày 27 tháng 5 năm 2003, chính quyền tỉnh An Giang đã ra quyết định phê duyệt thành lập khu bảo vệ cảnh quan rừng tràm Trà Sư, để đáp ứng nhu cầu du lịch sinh thái và phục vụ công tác nghiên cứu bảo tồn môi trường.

Nhìn chung, chính sự đa dạng và phong phú về tài nguyên khiến rừng tràm Trà Sư trở thành điểm đến lý tưởng đối với các nhà nghiên cứu và những người ham mê khám phá thiên nhiên hoang dã. Hiện ngành du lịch An Giang đang khai thác điểm tham quan du lịch sinh thái này.

Lập kỷ lục
Ngày 15 tháng 1 năm 2020, tại thành phố Long Xuyên, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Công ty Cổ phần Du lịch An Giang tổ chức lễ đón nhận kỷ lục Việt Nam cho 2 hạng mục rừng tràm Trà Sư và cây cầu tre dài nhất Việt Nam.

Khu du lịch rừng tràm Trà Sư do Công ty cổ phần Du lịch An Giang thuê lại với diện tích trên 160 ha để phát triển du lịch. Với kinh phí trên 10 tỷ đồng, Công ty xây dựng "cây cầu tre vạn bước" xuyên qua khu rừng có chiều dài hơn 10 km qua hai giai đoạn. Giai đoạn 1 có chiều dài gần 4 km, sử dụng trên 500.000 cây tre các loại, kinh phí xây dựng trên 5 tỷ đồng, được đưa vào sử dụng từ ngày 1 tháng 1. Giai đoạn 2 có chiều dài khoảng 6 km, dự kiến hoàn thành vào ngày 30 tháng 4. Năm 2019, đã có hơn 200.000 du khách đến Trà Sư và sau sự thay đổi này, dự kiến lượng khách đến An Giang tăng đột biến trong năm nay.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website chính thức: trasu.vn

Vùng sinh thái ngập nước Việt Nam
Du lịch An Giang


title: Wrong Side of Town

text:
Thị trấn bạo lực (tựa tiếng Anh: Wrong Side of Town) là một bộ phim hành động, tâm lý năm 2010 của Mỹ do David DeFalco làm đạo diễn kiêm biên kịch và sản xuất. Phim có sự tham gia của hai đô vật chuyên nghiệp Mỹ Rob Van Dam và Dave Batista, mác phim chính thức là Who wants to die first (dịch tiếng Việt: Ai muốn chết trước).

Nội dung
Do vô tình ngộ sát một thanh niên côn đồ nên Bobby Kalinowski bị tên trùm xã hội đen Seth Bordas - bố của thanh niên đó ra lệnh cho hàng chục thuộc hạ của hắn truy đuổi và thanh toán. Trước kia Bobby từng là lính Thủy quân lục chiến trong quân đội Mỹ nên giờ đây anh ta đã có sẵn võ công cao cường với tinh thần dũng cảm, anh ta sẽ cố gắng chống lại bọn xã hội đen, Bobby cũng đi nhờ Big Ronnie - một tay giang hồ khét tiếng thân thiết với mình để giúp đỡ mình đánh bại bọn xã hội đen.

Diễn viên
Rob Van Dam – Bobby Kalinowski
Dave Batista – Big Ronnie (B.R.)
Marrese Crump – Markus
Jerry Katz – Seth Bordas
Brooke Frost – Brianna
Edrick Browne – Clay Freeman
Lara Grice – Dawn Kalinowski
Ava Santana – Elise Freeman
Ja Rule – Razor
Cedric Burton – Gangster
Ross Britz – Ethan Bordas
David DeFalco - Demon
Nelson Frazier, Jr. – Animal
Randal Reeder – Trouble
Louis Herthum – Briggs
Sam Medina – Latino Gang Leader
David Jansen – Cab Driver
J. Omar Castro – Cop
Damon Lipari – Nicky
Anthony Michael Frederick – Detective Hernandez
Gabriela Ostos-Tamez – Susan
Omarion – Stash

Chú thích và tham khảo
Wrong Side of Town tại Internet Movie Database

Tham khảo

California

Phim năm 2010
Phim tiếng Anh
Phim hành động Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim hãng Grindstone Entertainment Group
Phim Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở Louisiana
Phim hành động thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles


title: With or Without You

text:
"With or Without You" là ca khúc của ban nhạc người Ireland, U2. Ca khúc nằm trong album phòng thu thứ sáu của họ, The Joshua Tree, và được phát hành dưới dạng đĩa đơn vào năm 1987. Đây trở thành đĩa đơn thành công nhất của ban nhạc tính tới thời điểm đó, và trở thành đĩa đơn quán quân đầu tiên của họ ở cả Mỹ lẫn Canada với những vị trí dẫn đầu lần lượt tại Billboard Hot 100 và RPM.

"With or Without You" đặc trưng bởi tiếng guitar của The Edge với chiếc Infinite Guitar, cùng với đó là phần giọng của Bono và phần bass đặc biệt của Adam Clayton. Ca khúc vốn đã được làm demo từ cuối năm 1985, song ban nhạc đã tiếp tục phát triển và hoàn thiện nó trong quá trình thực hiện The Joshua Tree. Cho dù được coi là ca khúc viết về tình yêu, đây lại là một ca khúc mà Bono sáng tác từ những trăn trở của anh giữa cuộc sống của một người nhạc sĩ và của một người đàn ông tự lập.

Ngay từ khi mới được phát hành, ca khúc đã nhận được rất nhiều lời nhận xét tích cực. Đây là ca khúc được trình diễn thường xuyên bởi ban nhạc, và cũng luôn được góp mặt trong các album tuyển tập cũng như các bộ phim trình diễn trực tiếp. "With or Without You" chính là ca khúc được hát lại nhiều nhất của U2. Năm 2010, tạp chí Rolling Stone xếp ca khúc ở vị trí số 132 trong danh sách "500 bài hát vĩ đại nhất".

Danh sách ca khúc

Xếp hạng

Chứng chỉ

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài
"With or Without You" lyrics and performances at U2.com

Bài hát của U2
Bài hát năm 1987
Đĩa đơn năm 1987
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Rock ballad
Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles
Bài hát năm 1986
Bài hát sản xuất bởi Daniel Lanois
Đĩa đơn quán quân RPM Top Singles


title: Hà Ban

text:
Hà Ban (sinh ngày 1 tháng 1 năm 1957) là một chính khách Việt Nam. Ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa, XI XII, Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Phó Trưởng ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 1 tháng 1 năm 1957 quê quán xã Điện Thắng Nam, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Ông từng là sinh viên khóa đầu tiên của trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng, cùng khóa với GS.TS Bùi Văn Ga, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Năm 1980, ông bắt đầu gắn bó với mảnh đất Kon Tum cho đến tháng 02 năm 2015, ông được Bộ Chính trị điều động và bổ nhiệm chức vụ Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương.
 Trước 2005: Ông lần lượt giữ các chức vụ Trưởng ban Tuyên giáo huyện Sa Thầy, Phó Chủ tịch rồi Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Sa Thầy, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Giám đốc Sở Tài chính, Chánh Văn phòng Tỉnh ủy tỉnh Kon Tum.
 Từ 2005 - 2010: Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Kon Tum khóa XIII, nhiệm kỳ 2005-2010.
 Từ 2010 - 2015: Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Kon Tum.
 Ngày 26/02/2015, Hội nghị bất thường của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Kon Tum đã công bố và trao Quyết định của Bộ Chính trị điều động ông giữ chức Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương.
 Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XII, ông tái cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương.

Gia đình
Ông xuất thân trong một gia đình nông dân có công với cách mạng tại xã Điện Thắng Nam, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Học vấn
 Học vị: Tiến sĩ Kinh tế.
 Trình độ lý luận chính trị: Cử nhân.

Khen thưởng
 Huân chương lao động hạng Nhất.

Phát biểu
"đội ngũ cán bộ của các tỉnh Tây Nguyên còn thiếu và yếu... do vậy cần tăng cường đào tạo và thu hút đội ngũ cán bộ. Đây cũng là vấn đề cốt lõi vì một Tây Nguyên phát triển bền vững..."

Chú thích

Tham khảo
 Hà Ban

Người Quảng Nam
Bí thư Tỉnh ủy Kon Tum
Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Kon Tum
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Kon Tum
Ban Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII
Tiến sĩ Kinh tế Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII
Sống tại Kon Tum
Huân chương Lao động hạng Nhất


title: Roll Over Beethoven

text:
"Roll Over Beethoven" là bản hit toàn cầu năm 1956 của Chuck Berry được phát hành bởi Chess Records với "Drifting Heart" nằm ở mặt B. Phần lời của ca khúc này là lời kêu gọi đưa rock 'n' roll và giai điệu của R&B thay thế nhạc cổ điển truyền thống. Ca khúc đã từng được hát lại bởi rất nhiều ca sĩ và được tạp chí Rolling Stone xếp hạng 97 trong danh sách "500 bài hát vĩ đại nhất".

Tham khảo

Bài hát của Chuck Berry
Đĩa đơn năm 1956
Đĩa đơn năm 1973
Bài hát năm 1956
Đĩa đơn năm 1964
Bài hát1956
Bài hát của The Beatles
Đĩa đơn của Capitol Records
Bài hát về âm nhạc
Tác phẩm được vinh danh tại Đại lộ Danh vọng Grammy


title: Mithridates III của Parthia

text:
Vua Mithridates III của Parthia (tiếng Ba Tư: مهرداد سوم) cai trị đế quốc Parthia trong khoảng từ năm 57-54 TCN. Mithridates là con trai của vua Phraates III, người đã bị ông và Orodes-anh trai ông-sát hại vào năm 57 TCN. Orodes sau đó trở thành vua của Parthia và phong cho Mithridates làm vua của Media, một nước chư hầu của Parthia. Vì sự tàn ác của ông, Orodes đã trở nên thù địch với người em trai của ông ta và lật đổ ông. Mithridates đã buộc phải chạy trốn khỏi Media và tới tỉnh Syria của La Mã. Ông đã nương náu ở chỗ Aulus Gabinius, quan tổng trấn La Mã và là thống đốc của Syria. Mithridates sau đó quay trở lại xâm lược Parthia cùng với sự hỗ trợ của Gabinius. Vị tổng trấn La Mã đã hành quân với Mithridates tới tận Euphrates, nhưng sau đó ông đã phải quay về để khôi phục lại ngai vàng cho một vị vua khác, Ptolemaios XII Auletes của Ai Cập. Mặc dù mất sự hỗ trợ của người La Mã cho mình, Mithridates đã tiến vào Lưỡng Hà và cố gắng để chinh phục Babylon. Ông đã đánh đuổi Orodes và khôi phục lại triều đại của mình trong một giai đoạn ngắn vào năm 55 trước Công nguyên, ông cũng đã đúc tiền xu ở Seleucia cho đến năm 54 TCN. Tuy nhiên, vua Mithridates sau đó đã viên tướng của Orodes, Surena, vây hãm ở Seleucia, và sau một thời gian dài kháng cự, ông đã bị quân đội của Orodes đánh bại. Mithridates đã bị bắt làm tù binh và bị Orodes hành quyết vào năm 54 TCN.

Tham khảo

 Junianus Justinus, Historiarum Philippicarum, xlii
 Dio Cassius

Vua Parthia
Năm sinh không rõ
Mất năm 54 TCN
Mất thập niên 50 TCN
Năm 54 TCN


title: Phan Thị Ràng

text:
Phan Thị Ràng (1937 - 1962) tại xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, An Giang. Bà là chiến sĩ được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Ngoài ra, bà được biết là nguyên mẫu của nhân vật "chị Sứ" trong tác phẩm Hòn Đất.

Tiểu sử
Bà Phan Thị Ràng sinh năm 1937 tại tỉnh An Giang, có tên cách mạng là Tư Phùng, sống ở xã Bình Sơn, huyện Châu Thành, tỉnh Rạch Giá (ngày nay thuộc huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang).

Năm 1950, bà tham gia vào đội thiếu niên cứu quốc, đến năm 1954 bắt đầu tham gia cách mạng và đổi tên là Tư Phùng. Năm 1959, Tư Phùng được dự một lớp học dự bị đảng viên và một lớp đào tạo cô đỡ để chuẩn bị hoạt động công khai.

Năm 1960, bà được giao phụ trách thanh niên đi phá đường, đắp cản và bao vây đồn bốt phía địch từ Vàm Rầy đến Tám Ngàn tại xã Thổ Sơn, huyện Châu Thành, tỉnh Rạch Giá (nay thuộc huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang). Tháng 1 năm 1962, phía Việt Nam Cộng hòa tập trung hơn 2.000 quân đánh vào vùng căn cứ của quân cách mạng ở Ba Hòn gồm Hòn Đất, Hòn Me và Hòn Sóc. Trong thời gian kháng chiến bà vừa liên lạc giữa các đơn vị trong khu căn cứ, vừa tổ chức vận động nhân dân đấu tranh chính trị, binh vận, phối hợp với các hoạt động quân sự buộc phía Việt Nam Cộng hòa phải bỏ dở cuộc càn quét.

Đêm ngày 8 rạng sáng ngày 9 tháng 1 năm 1962, bà đã bị bắt khi đang làm nhiệm vụ. Dù bị giặc bắt và đưa ra điều kiện, kể cả nhục hình và dụ dỗ nhưng bà vẫn một lòng trung thành và cuối cùng bị giặc sát hại khi vừa bước sang tuổi 25 (1962).

Ngày 20 tháng 12 năm 1994, bà Phan Thị Ràng được nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Một cuốn tiểu thuyết, Hòn Đất của nhà văn Anh Đức đã viết dựa trên những sự kiện của cuộc đời bà. Trên tinh thần này, một vở vũ kịch, Chị Sứ, do Xuân Định đạo diễn và Hoàng Vân sáng tác nhạc, cũng đã ra đời vào năm 1968 và được công diễn nhiều năm trên sân khấu Nhà Hát Lớn Hà Nội.

Xem thêm
Tiểu thuyết Hòn Đất

Chú thích

Người Kiên Giang
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân


title: Emil von Albedyll

text:
Emil Heinrich Ludwig von Albedyll (sinh ngày 1 tháng 4 năm 1824 tại Liebenow, Pommern; mất ngày 13 tháng 6 năm 1897 tại Potsdam) là một tướng lĩnh trong quân đội Phổ.

Trong chiến dịch chống Đan Mạch năm 1848 (Chiến tranh Schleswig-Holstein), ông phục vụ như một sĩ quan cần vụ và tham gia trong các trận đánh tại Schleswig, Düppel và Fredericia. Vào năm 1858, ông được phong quân hàm Đại úy và vào năm 1862 ông gia nhập trong Khoa Nhân sự của Bộ Chiến tranh (về sau trở thành Nội các Quân sự tách rời khỏi Bộ Chiến tranh Phổ). Dưới sự chỉ đạo của Trưởng khoa Nhân sự – tướng von Manteuffel, ông đã phục vụ trong cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai vào năm 1864, tham chiến trong trận đánh tại Mysunde.

Vào năm 1866, Albedyll được thăng cấp Thượng tá và được bổ nhiệm làm sĩ quan phụ tá. Ông đã tham gia Đại bản doanh của Phổ trong cuộc Chiến tranh Bảy tuần. Sau cuộc chiến, ông lên chức Đại tá vào năm 1864, và một lần nữa tham gia Đại bản doanh trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871). Sau khi hòa bình lập lại, ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Nội các Quân sự Đức, và trên cương vị này, ông đã quyết định các chi tiết nhân sự, phục vụ và các vấn đề chỉ huy của lực lượng quân đội Phổ trong vòng 17 năm trời. Vào năm 1873, ông trở thành Thiếu tướng và Tướng dưới quyền chỉ đạo trực tiếp của Đức hoàng Wilhelm I. Vào năm 1876, ông được bổ nhiệm làm Tướng Phụ tá của Đức hoàng và trở thành Thượng tướng Kỵ binh vào năm 1886. Cuối cùng, vào năm 1888, ông được bổ nhiệm làm Tướng tư lệnh của Quân đoàn VII đóng tại Münster.

Không những được Wilhelm I tin cẩn, ông còn được lòng Hoàng đế kế ngôi là Friedrich III, và tiếp tục giữ cương vị chỉ huy sau khi Wilhelm II đăng cơ vào năm 1888. Vào năm 1891, nhân dịp kỷ niệm 50 năm phục vụ quân sự của ông, Albedyll được phong tặng Huân chương Đại bàng Đen. Vào tháng 6 năm 1893, ông nghỉ hưu. Emil von Albedyll từ trần vào ngày 13 tháng 6 năm 1897 tại Potsdam và được mai táng ở nghĩa trang Bornstedt.

Hồi ký "Thuở thiếu thời của tôi" của Đức hoàng Wilhelm II đã đánh giá ông là một người có tài năng, mạnh mẽ, học rộng và có trí nhớ tốt. Theo Wilhelm II, vị tướng thực sự đã thuộc danh sách toàn bộ quân đội, và không chỉ nắm bắt sự nghiệp của các sĩ quan của quân đội thường trực, ông còn biết về sự nghiệp của cha họ. Ngoài ra, ông đã từng bầu chọn các chức vụ chỉ huy chỉ sau một đêm trong cuộc tổng động viên năm 1870 khi Chiến tranh Pháp-Đức bùng nổ.

Chú thích

Tham khảo
 Bernhard von Poten: Albedyll, Emil von. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 45, Duncker & Humblot, Leipzig 1900, S. 726.

 Kurt von Priesdorff: Soldatisches Führertum. Hamburg 1942, Bd. 10, S. 472-478.

Liên kết ngoài
 Lebenslauf mit Bild
 Die Protokolle des Preußischen Staatsministeriums 1817–1934/38, S. 357  (PDF-Datei; 2,74 MB)

Tướng Phổ
Tướng Đức
Nhân vật trong Chiến tranh Schleswig lần thứ hai
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Schleswig lần thứ nhất
Người nhận Huân chương Đại bàng Đen
Sinh năm 1824
Mất năm 1897


title: Bổ đề

text:
Trong toán học, bổ đề là một giả thuyết đã được chứng minh hoặc chắc chắn sẽ được chứng minh dùng làm nền tảng để từ đó các nhà toán học tiếp tục nghiên cứu và đạt tới một kết quả cao hơn. Về bản chất, hầu như không có phân biệt chính thức giữa bổ đề và định lý ngoài mặt tác dụng và quy ước.

Một số bổ đề nổi tiếng

Giải tích
Bổ đề Heine-Borel
 Bổ đề Farkas
 Bổ đề Fatou
 Bổ đề Johnson–Lindenstrauss

Số học

 Bổ đề Bezout

Đại số

 Bổ đề Burnside
 Đồng nhất thức ma trận Woodbury

Tập hợp và thứ tự

 Bổ đề Zorn
 Bổ đề Sauer–Shelah

Hình học và tô-pô

 Bổ đề Sawayama
 Bổ đề Urysohn
 Bổ đề Poincaré
 Bổ đề Lebesgue

Xác suất thống kê

 Bổ đề Borel-Cantelli

Toán ứng dụng

 Bổ đề Shephard

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thuật ngữ toán học
Bổ đề


title: Legio XXX Ulpia Victrix

text:
Legio trigesima Ulpia Victrix (tiếng Latinh có nghĩa là "quân đoàn Ulpia chiến thắng thứ ba mươi") là một quân đoàn La Mã được hoàng đế Trajan thành lập vào năm 100 và để sử dụng cho các cuộc chiến tranh Dacia của ông. Quân đoàn vẫn còn hoạt động cho đến khi vùng biên giới sông Rhine bị từ bỏ vào đầu thế kỷ thứ 5. Biểu tượng của họ là các vị thần Neptune và Jupiter cùng cung Ma Kết. Ulpia là họ của Trajan, trong khi tên riêng "Victrix" có nghĩa là "chiến thắng".

Căn cứ đầu tiên của quân đoàn nằm ở tỉnh Dacia thuộc khu vực phòng tuyến sông Danube, mặc dù cũng có khả năng đó là đã có một số lính lê dương của quân đoàn tham gia vào chiến dịch Parthia của Trajan. Trong năm 122, quân đoàn đã được chuyển đến Colonia Ulpia Traiana (Xanten ngày nay) tại Hạ Germania, và họ vẫn còn lưu lại đây trong những thế kỷ tiếp theo. Nhiệm vụ chính của họ là xây dựng các công trình và tham gia vào việc giữ gìn trật tự.

Trong thế kỷ thứ 2 và đầu thế kỷ thứ 3, các đơn vị của XXX Ulpia Victrix đã được phái tới Parthia, cũng như ở Gaul, Mauretania và các tỉnh La Mã khác, do tình hình hòa bình tại Hạ Germania.

Trong cuộc nội chiến vào năm 193, XXX Ulpia Victrix đã ủng hộ Septimius Severus, người sau đó ban cho họ danh hiệu Pia Fidelis ("trung thành và trung nghĩa").

Quân đoàn đã được hoàng đế Alexander Severus sử dụng trong chiến dịch chống lại nhà Sassanid của ông vào năm 235. Gần như chắc chắn là nó đã tham gia vào các cuộc chiến tranh chống lại người Frank của Gallienus trong thập niên 250. L. Petronius Taurus Volusianus, người sau này trở thành thuộc về pháp quan thái thú vào năm 260 và thái thú thành thị vào giữa thập niên 260, đã từng là Primus Pilus của quân đoàn vào thời điểm này. Quân đoàn đã đứng về phía đế chế Gallia của Postumus (năm 260-274) và cũng không có nghi ngờ gì khi nó đã phải chịu tổn thất nặng nề sau khi Aurelianus đánh bại Tetricus I trong một trận chiến đẫm máu tại đồng bằng Catalaunian (Châlons-en-Champagne) vào năm 274.

Cùng với sự tái tổ chức lại quân đội La Mã (Constantius I Chlorus), các quân đoàn bảo vệ biên giới bị mất tầm quan trọng của họ vào tay lực lượng comitatus. Sự sụp đổ của khu vực biên giới sông Rhine sau năm 408-410 đã đặt dấu chấm hết cho lịch sử của quân đoàn.

Xem thêm
Danh sách quân đoàn La Mã
Lê dương La Mã

Tham khảo

Liên kết ngoài
 livius.org account
 Legio XXX Ulpia Traiana Victrix, Italian re-enactment group
 , 2nd Century Roman Legion based in  Ontario, Canada

Lê dương La Mã


title: Gác kiếm (phim 2002)

text:
Gác kiếm, hay còn biết với tựa đề Tịch dương thiên sứ (chữ Hán phồn thể: 夕陽天使, giản thể: 夕阳天使, bính âm: Xīyáng Tiānshĭ, tiếng Anh: So Close) là một bộ phim hành động - võ thuật - tâm lý Hồng Kông sản xuất năm 2002 của đạo diễn Nguyên Khuê (Corey Yuen) thực hiện. Ba vai chính trong phim do Thư Kỳ, Triệu Vy và Mạc Văn Úy đảm nhận. Tên tiếng Anh của phim có nguồn gốc từ bài hát "Close to You" của The Carpenters, bài hát có vai trò nổi bật trong phim.

Nội dung
Thừa hưởng hệ thống công nghệ vệ tinh bí mật mà người cha quá cố để lại, hai chị em Ái Lâm (Thư Kỳ) và Ái Quần (Triệu Vy) có những lợi thế vượt mặt đối thủ cũng như hệ thống pháp luật. Họ là những tin tặc máy tính, sát thủ và cả chuyên gia tình báo. Nhiệm vụ đầu tiên của họ là ám sát Châu Liêu (Thạch Tu) - chủ tịch của một công ty hàng đầu Trung Quốc đã được thực hiện thành công. Nhưng ngay sau đó, thanh tra cảnh sát Giang Nhật Hồng (Mạc Văn Úy) được giao điều tra vụ án mạng này, và đã có thể lùng ra tung tích của hai chị em. Cuộc rượt đuổi mèo vờn chuột trở nên càng phức tạp hơn khi Ái Lâm và Ái Quần trở thành mục tiêu của chính những kẻ đã thuê họ. Chúng muốn giết nốt cả hai chị em để không bị liên lụy tới vụ ám sát chủ tịch Châu.

Ái Quần luôn làm trợ lý giám sát máy tính tại nhà, trong khi Ái Lâm thực thi nhiệm vụ. Sự sắp xếp này khiến Ái Quần ghen tị. Cô chỉ muốn được nhận nhiệm vụ, mà không hề biết rằng Ái Lâm đang cố bảo vệ mình. Cô chỉ cho rằng Ái Lâm từ chối để cô tham gia vì cô không đủ giỏi mà thôi. Khi Ái Lâm yêu Đình (Song Seung-heon), anh họ của bạn cũ, và quyết định từ bỏ cuộc sống bí mật này để kết hôn, mối quan hệ của hai chị em trở nên rạn nứt. Ái Quần muốn tiếp tục các hợp đồng ám sát để chứng tỏ mình không thua kém gì chị mình.

Nhật Hồng lùng theo dấu vết của Ái Quần đến một tiệm bánh nơi cô mua bánh sinh nhật và hai người đã xảy ra một cuộc rượt đuổi xe điên cuồng. Ái Quần bị cảnh sát vây bắt và phải gọi chị mình, Ái Lâm trợ giúp. Cùng lúc đó, những tay sát thủ do chính kẻ đã ký hợp đồng với hai chị em trước đó cử đến, tấn công Ái Lâm tại nhà, giết chết cô và gài bẫy Nhật Hồng. Ái Quần biết mặt hung thủ thật sự sau khi xem đoạn băng được ghi lại từ vệ tinh. Cô đề nghị Nhật Hồng giúp trả thù cho cái chết của Ái Lâm, đổi lại cô sẽ giúp Nhật Hồng rửa sạch tiếng oan. Không còn lựa chọn nào khác, Nhật Hồng hợp tác với Ái Quần để trừ khử hung thủ thực sự.

Diễn viên
Thư Kỳ vai Ái Lâm
Triệu Vy vai Ái Quần
Mạc Văn Úy vai Giang Nhật Hồng
Song Seung-heon vai Đình
Vệ Chí Hào vai Tiểu Mã
Thạch Tu vai Châu Liêu
Ôn Triệu Luân vai Châu Năng
Kurata Yasuaki vai Ông xã hội đen người Nhật
Lâm Quốc Bân vai Ben
Ricardo Mamood vai Peter
Kenji Tanigaki vai Sát thủ
Cổ Cự Cơ vai Người trong thang máy

Đón nhận
Phim được đánh giá trung bình là 6.7/10 dựa trên 37 đánh giá trên Rotten Tomatoes và trung bình là 66/100 dựa trên 18 đánh giá trên Metacritic.

Xem thêm
 Ông bà Smith
 Wanted
 Salt
 Tuyệt đỉnh Kungfu
 Sát Phá Lang
 Diệp Vấn

Chú thích

Liên kết ngoài
Gác kiếm tại Internet Movie Database
Gác kiếm tại Allmovie
Gác kiếm tại Rotten Tomatoes
Gác kiếm tại Metacritic
Gác kiếm tại Box Office Mojo
Gác kiếm tại HKMDB
Gác kiếm tại HongKong Cinemagic
Trailer phim.

Phim năm 2002
Phim Hồng Kông
Phim tiếng Quảng Đông
Phim hành động Hồng Kông
Phim võ thuật Hồng Kông
Phim tâm lý Hồng Kông
Phim xã hội đen
Phim hãng Columbia Pictures
Phim Columbia Pictures
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh năm 2002
Phim tiếng Anh
Phim trộm cướp
Phim hành động thập niên 2000
Phim hành động khoa học viễn tưởng
Phim của Sony Pictures Classics


title: Hòa Hiệp (diễn viên)

text:
Hòa Hiệp, tên đầy đủ là Nguyễn Hòa Hiệp (sinh ngày 1 tháng 1 năm 1982) là một nam diễn viên điện ảnh, diễn viên truyền hình, diễn viên kịch nói và đạo diễn sân khấu nổi tiếng người Việt Nam. Hòa Hiệp là một nghệ sĩ đa tài và có thực lực, được công chúng yêu mến và công nhận. Anh được khán giả biết đến với những vai trong các bộ phim như Nghề báo, Cô nàng bướng bỉnh, Cổng mặt trời, Lối sống sai lầm, Mùi ngò gai, Gia đình phép thuật, Làm Dâu, Ông trùm.

Hơn 20 năm hoạt động nghệ thuật, Hòa Hiệp đang được xét duyệt Nghệ sĩ ưu tú, anh đã đạt đuực 3 huy chương vàng, 1 huy chương bạc và rất nhiều giải thưởng khác: Thanh niên tiêu biểu thành phố, HTV Awards, Nam diễn viên thân thiện, giải Ngôi sao xanh, giải Mai Vàng...

Tiểu sử
Hòa Hiệp sinh ngày 1 tháng 1 năm 1982 tại thành phố Hồ Chí Minh. Anh từng thi đậu vào trường Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh và trường Đại học hàng hải, tuy nhiên anh lựa chọn theo học tại trường Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh.

Trong thời gian học tại trường, anh đã tham gia diễn xuất ở Nhà hát kịch Thành phố. Như lọt vào tầm mắt của nghệ sĩ Hoài Linh, Hòa Hiệp được mời tham gia tiểu phẩm hài Quả Đào Lửa rồi đi diễn khắp các tỉnh phía Nam giúp cái tên của anh đến gần hơn với công chúng. Bản thân tôi cũng vô cùng yêu thích vẻ đẹp của anh chàng này.

Bắt đầu sự nghiệp từ sớm, được dẫn dắt bởi nghệ sĩ hài Hoài Linh, Hòa Hiệp hiện tại đã là gương mặt nổi bật trong dàn diễn viên đình đám Việt Nam.

Sự nghiệp
Đến năm 2002, anh tham gia bộ phim đầu tiên là phim Vòng xoay số phận, sau đó anh được các khán giả biết đến với những vai diễn trong các bộ phim khác như Mùi ngò gai, Nghề báo, Cô nàng bướng bỉnh, Cổng mặt trời, Lối sống sai lầm, Gia đình phép thuật. Ngoài ra thì chàng diễn viên điển trai này còn tham gia trong các vở hài, kịch nói tại sân khấu kịch Hồng Vân và ca hát.

Sau thành công của vai Khanh phim Mùi ngò gai, Hòa Hiệp đắt show diễn xuất khi tham gia cùng lúc nhiều phim. Anh cho biết đây chính là thời kỳ đỉnh cao của mình và của phim truyền hình.

Năm 2006, cái tên Hòa Hiệp nổi đình nổi đám khi anh tham gia vào 3 bộ phim là Dưới cờ đại nghĩa, Mùi ngò gai và Nghề báo. Tiếp nối thành công, anh tiếp tục được mọi người yêu mến khi tham gia vào phim Nhật ký Vàng Anh 2. Liên tục đạt được những thành tựu nổi tiếng, Hòa Hiệp ngày càng có nhiều fan hâm mộ.

Để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng khán giả bởi nét điển trai của mình, Hòa Hiệp tiếp tục thăng hoa trong sự nghiệp bằng sự góp mặt Những bộ phim nổi tiếng một thời của 8x 9x có sự góp mặt của Hòa Hiệp phải kể đến là: Sóng đời (2008), Gia đình phép thuật (2009), Cổng mặt trời (2010), Lối sống sai lầm (2010),…

Năm 2013, Hòa Hiệp tham gia vào chương trình Bước nhảy hoàn vũ. Anh chứng tỏ tài năng đa dạng của mình. Từ đó đến nay, Hòa Hiệp ít tham gia đóng phim hơn, anh chuyển dần sang kịch sân khấu và làm công việc đạo diễn, dẫn chương trình, ca hát và kinh doanh.

Khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp, Hòa Hiệp dường như biến mất khỏi giới giải trí. Bởi vì anh chú tâm hơn vào kinh doanh và chỉ tham gia một số phim nhỏ cùng chương trình giải trí. Nam diễn viên hiện tại đã sở hữu cơ ngơi lớn khi chuyển hướng sang kinh doanh, mở quán trà sữa. Dù vậy, anh vẫn nhận về nhiều nhận xét tiêu cực từ những người theo dõi mình. Một số cho rằng anh hết thời nên mới đi bán trà sữa.

Hàng loạt bộ phim tên tuổi có sự xuất hiện của nam diễn viên Hòa Hiệp giúp anh gặt hái được nhiều thành công trong sự nghiệp, đặc biệt là giải thưởng Ngôi Sao Xanh 2017 trong hạng mục Nam diễn viên truyền hình được yêu thích nhất. Bản thân tôi thấy được Hòa Hiệp hoàn toàn xứng đáng với những gì anh đã cống hiến.

Không chỉ thu hút người xem trong những bộ phim truyền hình, Hòa Hiệp còn chứng tỏ khả năng đa dạng của mình khi góp mặt trong các sân khấu kịch. Từ bi tới hài, có thể nói Hòa Hiệp là một trong số ít diễn có thể đảm đương được cả hai thể loại. Chàng trai này luôn để lại trong tôi ấn tượng tốt về khả năng cũng như về ngoại hình của mình.

Hơn 20 năm hoạt động nghệ thuật, Hòa Hiệp đang được xét duyệt Nghệ sĩ ưu tú, anh đã đạt đuực 3 huy chương vàng, 1 huy chương bạc và rất nhiều giải thưởng khác: Thanh niên tiêu biểu thành phố, HTV Awards, Nam diễn viên thân thiện, giải Ngôi sao xanh, giải Mai Vàng... Và đặc biệt, anh nhận được sự yêu mến và công nhận tài năng của mình từ khán giả.

Danh sách âm nhạc

Album
 Album: Đam mê
 Album: Chuyện tình chàng mắt hí
 Album: Tình nhạt phai - Sai lầm vẫn là anh (cùng Lý Hải)
 Album: Hoa Hiếu Hạnh

MV/CD

CD Xuân quê tôi
CD Trai tài gái sắc
 CD Bông hồng cài áo
 CD Hát mãi cho nhau
 CD Ra giêng anh cưới em
 CD Mong đợi ngậm ngùi
MV Đợi (OST Cô nàng bướng bỉnh)
MV Khổ vì yêu nước
MV Về lạy Quan Âm
MV Hòa Hiệp vững bước tương lai
 MV Liên khúc Ghen vợ (cùng Ngọc Huyền)
 MV Kiếp nhân sinh (2022)
 MV: Anh chàng mắt hí

Ca khúc từng thể hiện
 Mẹ yêu ơi
 Nhớ mẹ quê nhà
 Chia tay trong mưa
 Mực tím vào hạ
 Trăng tròn tháng tư
 Về miền Tây
 Đất mẹ ầu ơ
 Tình lúa duyên trăng
 Đêm kinh hoa
 Liên khúc Tiền
 Ca dao tình mẹ
 Liên khúc Nghèo
 Liên khúc Ngựa hoang thôi
 Kiếp đỏ đen
 Chào bạn
 Tuổi trẻ tâm lành
 Và nhiều ca khúc khác

Danh sách kịch

DVD
 Em và ngôi sao
 Chuyện tình chàng mắt hí
 Táo gu gồ … À
 Hoa Hiếu Hạnh
 Và một số DVD khác

Kịch nói
Nước mắt người điên
Nỏ thần
Vô tình
Thông điệp xanh
Số đào hoa
Ma Khùng
Nhân danh công lý
Chuyện tình mùa thu
Kỳ án 292
Người vợ ma
Quả tim máu 1
Quả tim máu 2
Cưới dùm
Xóm trọ 3D
Em và ngôi sao
Trúng số
Ngôi nhà trên thuyền (vai Tình)
Mưa bóng mây (vai Khanh)
Và nhiều vở kịch khác

Hài kịch
 Quả đào lửa
 Lão hà tiện
 Trai tài gái sắc
 Fan club
 Chuyện tình chàng mắt hí
 Bí kiếp võ công
 Và nhiều vở hài khác

Danh sách phim

Truyền hình

Điện ảnh

Web Drama

Chương trình truyền hình

MC
 Ngày chủ nhật của em (HTV7)
 Vui cùng Hugo (HTV7)
 Chinh phục thời gian (HTV7)
 Nhỏ to tâm sự (VTV3)
 Chào bé yêu (HTV7)
 Chìa khóa vàng (HTV7)
 Và nhiều chương trình khác

Chương trình tham gia
 Bước nhảy hoàn vũ
 Chuyện nhỏ
 Lữ khách 24h
 Tài tiếu tuyệt
 Vitamin cười
 Kỳ án Đông Tây kim cổ
 Hội quán tiếu lâm
 Danh hài đất Việt
 Diễn viên bá đạo – Giám khảo
 Cao thủ đấu nhạc
 Có hẹn cùng HTVC
 Chung sức (2008 - 2012)
 Một trăm triệu một phút
 Bản lĩnh ngôi sao
 Vượt thành chiến
 Nhanh như chớp nhí - Mùa 1 (Tập 18 vai ông Tư Hí già gân với Ốc Thanh Vân (vai bà Hai Ốc xì tin)
 Nhanh như chớp nhí - Mùa 2 (Tập 12 với Vân Trang)
 Ký ức vui vẻ
 Khoảng khắc rực rỡ
 Truy tìm cao thủ
 Giác quan thứ 6
 Úm ba la ra chữ gì?
 Bản lĩnh ngôi sao
 Nhanh như chớp nhí
 100 triệu 1 phút
 Nghệ sĩ du ký
 Tình Bolero
 Và nhiều chương trình khác

Giám khảo

 Ông bố hoàn hảo
 Giải mã nhan sắc
 Và nhiều chương trình khác

Giải thưởng
 Nam diễn viên kịch nói được yêu thích nhất giải Mai vàng năm 2008 với vai Thắng trong vở kịch Nước mắt người điên.
 Thanh niên tiêu biểu thành phố 2009
 Huy chương vàng hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc 2010 với vai Trọng Thủy trong vở kịch Nỏ thần.
 Huy chương vàng Liên hoan sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc
 Huy chương vàng Liên hoan sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc 2022 vở Mưa bóng mây
 Huy chương bạc Liên hoan sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc
 Nam diễn viên chính truyền hình được yêu thích nhất HTV Awards 2011 với vai Vỹ trong phim Cổng mặt trời
 HTV Awards 2011: "Nghệ sĩ thân thiện"
 Giải thưởng Ngôi sao xanh cho hạng mục Nam diễn viên truyền hình được yêu thích cho vai quan xử án Trần Trung phim Trần Trung kỳ án

Chú thích

Liên kết ngoài
Hòa Hiệp tại Facebook

Sinh năm 1982
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Nghệ sĩ hài Việt Nam
Nam diễn viên sân khấu Việt Nam
Đạo diễn sân khấu Việt Nam
Người Thành phố Hồ Chí Minh
Người giành giải Mai vàng


title: Legio IV Scythica

text:
Legio Quarta Scythica (Quân đoàn Scythia thứ tư) là một quân đoàn La Mã được Marcus Antonius thành lập vào khoảng năm 42 TCN, để dành cho chiến dịch chống lại đế quốc Parthia của ông, do đó nó có một tên riêng khác, Parthica. Quân đoàn vẫn còn hoạt động ở Syria trong những năm đầu của thế kỷ thứ 5. Biểu tượng của quân đoàn là cung Ma Kết.

Nguồn gốc
Trong những năm đầu tiên sau khi được thành lập, nơi mà IV Scythica đóng quân thì lại không được biết đến một cách chắc chắn, mặc dù rất có thể nó đã tham gia vào chiến dịch chống lại người Parthia của Antonnius. Tên gọi của nó có thể cho thấy rằng nó đã chiến đấu chống lại người Scythia. Sau trận Actium và sau khi Antonius tự sát, Octavian đã chuyển IIII Scythica đến tỉnh Moesia ở khu vực Danube. Quân đoàn được báo cáo lại là đã tham gia vào các nhiệm vụ dân sự, chẳng hạn như xây dựng và trông nom các tuyến đường. Khi còn trẻ, vị hoàng đế tương lai Vespasianus đã từng phục vụ trong quân đoàn này.

Các chiến dịch ở phía đông

Trong năm 58 CN, vua Vologases I của Parthia đã tiến hành xâm lược Armenia, một vương quốc chư hầu của Roma. Nero sau đó đã ra lệnh cho Gnaeus Domitius Corbulo, viên legate mới của Cappadocia, giải quyết vấn đề này. Corbulo đã đem theo quân đoàn IIII Scythica cùng với III Gallica và VI Ferrata, ông đã đánh bại người Parthia, khôi phục lại ngai vàng Armenia cho Tigranes VI. Trong năm 62, IIII Scythica và XII Fulminata đã nằm dưới sự chỉ huy của viên legate mới là Lucius Caesennius Paetus, họ sau đó đã bị người Parthia đánh bại trong trận Rhandeia và buộc phải đầu hàng. Sau đó, quân đoàn đã phải chịu sự sỉ nhục và nó đã được chuyển đến Zeugma. Thành phố này sẽ là căn cứ của IIII Scythica trong thế kỷ tiếp theo.

Trong năm Tứ hoàng đế (năm 69 CN), quân đoàn cũng như phần còn lại của quân đội phía Đông đã đứng về phía Vespasianus ngay lập tức. Mặc dù đã chứng minh lòng trung thành của mình, IIII Scythica lại không tham gia vào các trận chiến bởi vì nó không được coi là một quân đoàn tinh nhuệ.

Từ thế kỉ thứ 2 trở đi
IIII Scythica đã tham gia vào tất cả các chiến dịch chống lại đế quốc Parthia trong thế kỉ thứ 2. Từ năm 181 tới năm 183 CN, viên tướng chỉ huy của các quân đoàn phía đông là Septimius Severus, người sau này sẽ trở thành hoàng đế dựa vào sức mạnh từ các quân đoàn của mình.

Quân đoàn biến mất khỏi các ghi chép sau năm 219 CN, khi chỉ huy của họ, Gellius Maximus, nổi dậy chống lại hoàng đế Elagabalus và tự mình xưng là hoàng đế, chỉ để bị đánh bại bởi Elagabalus. Tuy nhiên, theo Notitia Dignitatum, trong những năm đầu của thế kỷ thứ 5, IIII Scythica vẫn còn có mặt tại Syria và nó đóng quân ở Sura.

Xem thêm
Danh sách các quân đoàn La Mã

Chú thích

Liên kết ngoài
livius.org account of Legio IV Scythica

Lê dương La Mã


title: Gioan Baotixita Trần Hữu Đức

text:
Gioan Baotixita Trần Hữu Đức (1891 – 1971) là một Giám mục Công giáo của Việt Nam. Ông nguyên là Giám mục chính tòa tiên khởi của Giáo phận Vinh từ năm 1960 đến năm 1971. Khẩu hiệu Giám mục của ông là "Hãy Dọn Đường Chúa".

Thời kỳ linh mục Tổng quản Đại giám cũng như Giám quản Tông Tòa Địa phận Vinh, linh mục Trần Hữu Đức nổi tiếng với các hoạt động khác nhau như cố gắng khai mở Tiểu chủng viện Địa phận, thành lập phong trào Liên đoàn Giáo phận, đảm nhiệm vai trò cố Vấn. Tiến hành xuất bản báo Tiến hành và tạp chí Xây dưng. Trong thời kỳ hậu cách mạng tháng Tám, linh mục Trần Hữu Đức ủng hộ chính quyền Việt Nam kháng chiến, xây dựng Tổ quốc.

Thân thế và tu tập
Giám mục Gioan Baotixita Trần Hữu Đức sinh ngày 22 hoặc 24 tháng 6 năm 1891 tại Thổ Hoàng, Phước Tân (nay thuộc xã Điền Mỹ, huyện Hương Khê), tỉnh Hà Tĩnh, thuộc Giáo phận Vinh (nay khu vực này thuộc Giáo phận Hà Tĩnh). Thân phụ là ông Trần Hùng, nguyên quán giáo xứ Thọ Ninh, phủ Đức Thọ (nay thuộc xã Liên Minh, huyện Đức Thọ), tỉnh Hà Tĩnh đã theo tổ tiên nhập cư tại giáo xứ Thổ Hoàng từ ba đời. Ông Trần Hùng từng trợ giúp linh mục Nguyễn Hoàng – Lễ Bộ Tả Tham Tri ở Huế, dưới triều vua Đồng Khánh. Tại đây, ông Trần Hùng kết hôn với bà Thị Nhiều, người Quảng Nam.

Ông Trần Hùng và vợ có tất cả bốn người con, một người con trai qua đời từ nhỏ. Giám mục Trần Hữu Đức là là người con thứ ba trong gia đình, tên gốc gia đình gọi là Gioan Baotixita Long. Sau khi linh mục Nguyễn Hoàng hồi hưu, gia đình giám mục Đức trở về Hà Tĩnh ở thời gian ngắn tại Thổ Hoàng sau đó sang định cư tại Thổ Vương.

Năm cậu bé Trần Hữu Đức lên 10 tuổi, cha ông qua đời. Năm 12 tuổi (1903), cậu quyết định đi theo con đường tu trì, đến làm nghĩa tử linh mục Liên, một vị linh mục thông minh và đạo đức. Sau thời gian ngắn học tập với linh mục Liên, chị cả cậu bé Đức cũng qua đời. năm 1908, cậu bé được cho nhập học tại chủng viện Xã Đoài và đổi tên là Gioan Baotixita Đức. Trong thời gian học tập với Chủng sinh Đức có tư chất thông minh và siêng năng học tập, cậu đứng đầu tất cả các niên khóa tại trường.

Chủng sinh Trần Hữu Đức tốt nghiệp chủng viện năm 1914 và được bổ nhiệm làm trợ tá linh mục Nhàn trong công việc giảng dạy cho các tân tòng tại giáo họ Thanh Bích thuộc giáo xứ Đông Tháp. Sau ba năm trợ giúp linh mục Nhàn, năm 1917, chủng sinh Trần Hữu Đức được bổ nhiệm làm giáo sư Đại Chủng viện.

Năm 1920, chúng sinh Trần Hữu Đức cùng với chủng sinh Phaolô Trần Đình Nhiên cử đi học trường Penang bảy năm. Trong thời gian này, mẹ và em gái chủng sinh Đức qua đời. Với sự ra đi này, gia đình 6 người của chủng sinh Trần Hữu Đức chỉ còn mỗi ông còn sống.

Chúng sinh Trần Hữu Đức theo học ở trường Penang bảy năm và nổi tiếng là một chủng sinh giỏi. Ngày 15 tháng 8 năm 1925, chủng sinh Đức chính thức nhập hàng giáo sỹ và chỉ trong khoảng thời gian rất ngắn là một năm, chủng sinh Đức lãnh nhận bốn chức nhỏ trong hàng giáo sĩ. Ngày 15 tháng 8 năm 1926, chủng sinh Trần Hữu Đức nhận chức phụ phó tế rồi tiến đến chức phó tế vào ngày 8 tháng 9 cùng năm. Vì thời gian du học đã kết thúc, chủng sinh Trần Hữu Đức trở về quê hương.

Linh mục
Sau khi trở về Việt Nam, Phó tế Gioan Baotixita Trần Hữu Đức được truyền chức linh mục ngày 2 tháng 4 năm 1927 tại nhà thờ chính tòa Xã Đoài, Giáo phận Vinh. Vị chủ phong cử hành nghi thức truyền chức là Đại diện Tông Tòa Địa phận Vinh André Léonce Joseph Eloy Bắc. Sau khi thụ phong linh mục, linh mục Đức được bổ nhiệm làm Giáo sư dạy Latinh, Pháp Văn, Lịch sử Giáo hội trong Tiểu Chủng viện Xã Đoài Nghệ An. Năm 1939, giám mục Địa phận cử ông làm linh mục Chính xứ Giáo xứ Kẻ Gai. Năm 1942, giám mục Địa phận lại thuyên chuyển linh mục Đức làm linh mục Chánh xứ Giáo xứ Vạn Lộc.

Tại Việt Nam, cuộc cách mạng tháng Tám bùng nổ làm chuyển biến đến tình hình chính trị cũng như tôn giáo. Nhận thấy sự đổi mới này, Giám mục Đại diện Tông Tòa Vinh là Giám mục Eloy Bắc quyết định yêu cầu linh mục Tổng đại diện kiêm Trưởng hạt Xã Đoài là linh mục Châu họp Hội đồng Linh mục Địa phận. Cuộc họp diễn ra vào ngày 27 tháng 7 năm 1945. Tại cuộc họp này, linh mục Châu chọn linh mục Trần Hữu Đức làm Tổng quản Đại giám, chuyên lo về nội trị và ngoại giao. Theo linh mục Lê Ngọc Bích, trước đó, sau khi cách mạng thành công, có phái đoàn chính quyền xã Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An đến Tòa giám mục, chủng viện và giải thích cho các giáo sĩ, tu sĩ và chủng sinh biết về hoàn cảnh mới, đồng thời đề nghị các giáo sĩ Pháp trao lại quyền quản lý địa phận cho giáo sĩ Việt Nam. Sau đó một hai ngày, các giáo sĩ Pháp bị đưa đi tập trung tại Nhà xứ Cầu Rầm (thành phố Vinh). Giữa hoàn cảnh này, các giáo sĩ Địa phận họp tại Xã Đoài ngày 27 tháng 8 năm 1945 và bầu chọn linh mục Trần Hữu Đức làm Tổng quản. Theo linh mục Trương Bá Cần, việc bầu chọn này không được giáo sĩ Pháp công nhận và cũng không bị bác bỏ; trong khi chức danh "Tổng quản" không hề có trong Giáo luật Công giáo.

Giữa tình thế khó khăn của Địa phậm, giám mục André Léonce Joseph Eloy Bắc qua đời sau 46 năm cai quản Địa phận. Trong thời gian giữ nhiệm vụ Tổng quản, linh mục Gioan Baotixia Trần Hữu Đức gặp rất nhiều khó khăn. Chính ông quyết định vận động thành lập Liên Đoàn Giáo phận nhà ngày 3 tháng 6 năm 1946 và nhậm chức Tối cao Cố vấn. Liên đoàn có nền tảng chắc chắn, phá triển mạnh dưới thời linh mục Trần Hữu Đức. Ngoài ra, linh mục Đức cũng cho xuất bản tờ báo Tiến Hành, tạp chí Xây dựng. Trong thời kỳ làm Giám quản, linh mục Trần Hữu Đức ra sức tìm cách mở lại trường Tiểu chủng viện. Trước đó, tiểu chủng viện bị đóng cửa từ ngày 1 tháng 5 năm 1946. Sau hơn hai năm, từ ngày 29 tháng 5 năm 1948, Tiểu chủng viện đón các chủng sinh về tiếp tục tu học.

Linh mục Trần Hữu Đức bảy tỏ quan điểm rất ủng hộ chính quyền trong công cuộc kháng chiến, xây dựng Tổ quốc.

Tòa giám mục Địa phận trống tòa trong 5 năm sau cái chết của Giám mục Bắc. Nhận thấy các đóng góp tích cực của linh mục Trần Hữu Đức, ngày 19 tháng 7 năm 1950, Thánh Bộ Truyền giáo tại Rôma quyết định bổ nhiệm linh mục này làm Giám quản Tông Tòa Địa phận Vinh. Tin tức bổ nhiệm đến Địa phận sau đó vào ngày 4 tháng 11 Tin vui ấy đến với Địa phận ngày 4 tháng 11 năm 1950. Trở thành Giám quản Địa phận, ngày 21 tháng 2 năm 1951, linh mục Trần Hữu Đức cho mở lại trường Thần học sau hơn bốn năm bị đóng cửa. Sau khi tái khai mở, cuối tháng 3 năm 1951, đã có 7 tân linh mục truyền chức tại Thanh Hóa. Tân giám quản quyết định cải tổ hàng giáo phẩm, cải tổ các Phước viện,.. và công bố bản “Đường lối Hiện thời Của Người Công giáo”.

Giám mục Vinh
Ngày 14 tháng 6 năm 1951, Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Gioan Baotixita Trần Hữu Đức, hiện đang là linh mục Giám quản Tông tòa giáo phận Vinh, làm Giám mục Hiệu tòa Nicietane, Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Vinh. Tòa Khâm Mạng Huế trao đến tay Giám mục Trần Hữu Đức quyết định bổ nhiệm này sau đó vào ngày 19 tháng 8 cùng năm. Nhận được tin bổ nhiệm, tân giám mục Trần Hữu Đức lo lắng, nhiều lần định từ chối nhưng nhiều linh mục địa phận khuyên nhủ

Lễ tấn phong Giám mục cho Tân giám mục được tổ chức vào ngày 16 tháng 9 năm 1951 tại nhà thờ chính tòa Giáo phận Thanh Hóa. Chủ phong giám mục cho ông là Giám mục Louis-Christian-Marie de Cooman Hành, giám mục Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Thanh Hóa.

Năm 1954, sau khi các bên ký hiệp định Genève, phong trào di cư nổi lên mạnh mẽ. Tại Địa phận Vinh, một số giáo dân từ Quỳnh Lưu khởi đầu cho chuyến di cư này, sau đó tiếp theo là các giáo dân tại Phủ Diễn, Vinh, Nam Đàn, Cửa Lò, Xã Đoài, Hà Tĩnh và Quảng Bình. Ngoài số giáo dân di cư lên đến 50.000 người, nhiều chủng sinh, linh mục cũng di cư. Giám đốc Đại chủng viện Xã Đoài là linh mục Trần Thanh Ngoạn cũng quyết định di cư. Giám mục Trần Hữu Đức mất tinh thần trước sự kiện này.

Ngày 24 tháng 11 năm 1960, cùng với việc thành lập hàng giáo phẩm Việt Nam, Giám mục Trần Hữu Đức được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám mục chính tòa Tiên khởi của Giáo phận Vinh. và ông giữ chức vụ này cho đến khi qua đời vào ngày 5 tháng 1 năm 1971. Ông là vị giám mục chính tòa giáo phận Vinh đầu tiên xuất thân từ chính giáo phận này.

Chiến tranh Việt Nam ngày càng ác liệt, quân Mỹ can thiệp và oanh tạc miền Bắc, trong đó có giáo phận Vinh từ năm 1966 đến năm 1972. Các cơ sở của giáo phận như nhà thờ chính tòa, các cơ sở của giáo phận, Đại chủng viện, Tiểu chủng viện, Trường tập, bệnh viện đều biến thành đống đổ nát, các hòm thánh tích cũng chịu chung số phận. Đặc biệt, ngày 24 tháng 3 năm 1969, nhiều giáo dân, tu sỹ, giáo sỹ, linh mục và cả Giám mục Phó Phaolô Nguyễn Đình Nhiên thiệt mạng.

Tông truyền
Giám mục Gioan Baotixita Trần Hữu Đức được tấn phong giám mục năm 1951, thời Giáo hoàng Piô XII, bởi:
 Giám mục Chủ phong: Giám mục Đại diện Tông Tòa Hạt Đại diện Tông Tòa Thanh Hóa Louis-Christian-Marie de Cooman Hành.

Giám mục Gioan Baotixita Trần Hữu Đức là Giám mục Chủ phong cho giám mục:
 Năm 1963, Giám mục Phaolô Trần Đình Nhiên, cố giám mục Phó Giáo phận Vinh.

Tóm tắt chức vụ

Thứ tự bổ nhiệm - tấn phong giám mục

Xem thêm
 Giáo phận Vinh

Ghi chú

Sách tham khảo

Liên kết ngoài
 Giám mục của Giáo phận Vinh
 Đức Cha Gioan B. Trần Hữu Đức Nguyên Giám mục Giáo phận Vinh

Giám mục Công giáo người Việt
Người Hà Tĩnh
Sinh năm 1891
Mất năm 1971
Người họ Trần tại Việt Nam