title: Denis Mukwege

text:
Denis Mukwege (sinh ngày 1 tháng 3 năm 1955 tại Bukavu, tỉnh Nam Kivu) là bác sĩ phụ khoa và là nhà hoạt động nhân đạo người Cộng hòa Dân chủ Congo. Ông đã đoạt giải Nobel Hoà bình 2018 cho các nỗ lực chống bạo lực tình dục trong chiến tranh.

Tiểu sử
Mukwege là con thứ 3 trong số 9 người con của một mục sư Tin Lành thuộc Phong trào Ngũ Tuần. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông theo học ngành bách khoa 2 năm ở Đại học Kinshasa, sau đó chuyển sang học Y học ở Burundi từ năm 1976. Ông đậu bằng bác sĩ y khoa năm 1983, và vào làm việc ở bệnh viện Lemera, một bệnh viện vùng nông thôn phía nam Bukavu. Năm 1984, ông được nhận một học bổng sang Pháp học ngành Phụ khoa ở Đại học Angers.

Tuy có một việc làm được trả lương cao ở Pháp, nhưng năm 1989 ông trở về quê hương đảm nhận chức giám đốc bệnh viện Lemera. Mặc dù tiền lương ít ỏi, nhưng ông rất vui vì đã giúp hàng nghìn phụ nữ vô sinh được làm mẹ (có nhiều bà mẹ đã đặt tên họ Denis của ông cho con mình).

Năm 1996, xảy ra cuộc Chiến tranh Congo thứ nhất (tháng 11/1996 tới tháng 5/1997), bệnh viện Lemera đã bị hoàn toàn phá hủy. Nhiều bệnh nhân và y tá đã bị giết chết một cách tàn bạo. Denis Mukwege đã may mắn thoát hiểm một cách kỳ lạ và sang tỵ nạn ở Nairobi. Sau đó, thay vì sống ở nước ngoài, ông đã chọn trở về quê hương.

Được sự giúp đỡ của tổ chức "PingstMissionens Utvecklingssamarbete", (viết tắt là PMU = Tổ chức Hợp tác Phát triển của Phái bộ truyền giáo Phong trào Ngũ Tuần Thụy Điển), ông lập ra Bệnh viện Panzi ở Bukavu. Tại đây, ông chuyên chữa trị những phụ nữ bị hiếp dâm tập thể bởi những dân quân Rwanda.

Mukwege đã được coi là chuyên gia hàng đầu trên thế giới về cách chữa lành chấn thương nội tạng gây ra bởi việc hiếp dâm tập thể. Ông đã chữa trị nhiều nghìn phụ nữ, một số người phải chữa trị nhiều hơn một lần; có lúc ông phải làm tới 10 cuộc giải phẫu trong một ngày làm việc 18 giờ của ông. Ông đã mô tả việc các bệnh nhân đôi khi tới bệnh viện trong tình trạng trần truồng như thế nào, thường bị chảy máu và rò rỉ nước tiểu cùng phân từ những âm đạo bị rách.

Giải thưởng và Vinh dự
 "Giải Nhân quyền đặc biệt 2007" của Pháp (tháng 6 năm 2008)
 Giải Nhân quyền của Liên Hợp Quốc (New York, tháng 12 năm 2008)
 Giải Olof Palme (Thụy Điển, tháng 1 năm 2009)
 "Nhân vật châu Phi của năm" do Công ty báo Media Trust của Nigeria bầu chọn, (tháng Giêng năm 2009)
 Bắc Đẩu Bội tinh hạng Chevalier của chính phủ Pháp (tháng 2009)
 Huy chương Wallenberg của Đại học Michigan (tháng 10 năm 2010)
Tiến sĩ danh dự của phân khoa Y học Đại học Umeå Thụy Điển (2010)
 Giải Phát triển quốc tế vua Baudouin (24.5.2011)
 Giải Công dân toàn cầu Clinton về chức lãnh đạo Xã hội dân sự (New York, 22.9.2011)
 Giải Nobel Hoà bình 2018.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website của bệnh viện Panzi

Sinh năm 1955
Nhân vật còn sống
Bác sĩ Cộng hòa Dân chủ Congo
Nhà hoạt động nhân quyền
Người đoạt giải Sakharov
Nhà hoạt động nữ quyền
Nam giới theo chủ nghĩa nữ giới
Người đoạt giải Nobel Hòa bình


title: Pseudovates arizonae

text:
Pseudovates arizonae là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Hebard miêu tả năm 1935. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

A


title: Stagmatoptera praecarius

text:
Stagmatoptera praecarius là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Linnaeus miêu tả năm 1758. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Stagmomantis californica

text:
Stagmomantis californica là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Rehn and Hebard miêu tả năm 1909. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Stagmomantis


title: Stagmomantis floridensis

text:
Stagmomantis floridensis là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Davis miêu tả năm 1919. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Stagmomantis


title: Stagmomantis gracilipes

text:
Stagmomantis gracilipes là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Rehn miêu tả năm 1907. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

G


title: Stagmomantis limbata

text:
Stagmomantis limbata là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Hahn miêu tả năm 1835. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Stagmomantis


title: Stagmomantis venusta

text:
Stagmomantis venusta là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Saussure and Zehntner miêu tả năm 1894. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Stagmomantis


title: Tenodera angustipennis

text:
Tenodera angustipennis là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Saussure miêu tả năm 1869. Đây là loài du nhập của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Tenodera
Côn trùng Ấn Độ
Côn trùng Indonesia
Côn trùng Malaysia
Côn trùng Đài Loan
Côn trùng Việt Nam
Côn trùng Philippines
Động vật được mô tả năm 1869


title: Thesprotia graminis

text:
Thesprotia graminis là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Scudder miêu tả năm 1878. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

G


title: Yersiniops solitarium

text:
Yersiniops solitarium là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Scudder miêu tả năm 1896. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Yersiniops sophronica

text:
Yersiniops sophronica là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Rehn and Hebard miêu tả năm 1907. Đây là loài bản địa của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Iris oratorius

text:
Iris oratorius là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Linnaeus miêu tả năm 1758. Đây là loài bản địa của México.

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1758


title: Calci phosphat

text:
Calci phosphat là một nhóm các khoáng chất có chứa ion calci (Ca2+) vùng với các orthophosphate (PO43-), metaphosphate hoặc các pyrophosphate (P2O74-) và đôi khi có các ion hydro hoặc hydroxide .
Nó là hình thức chủ yếu của calci trong sữa bò. Nhiều phần trăm của xương được tạo thành từ hydroxyapatite, một khoáng chất calci phosphat (được gọi là khoáng chất xương). Men răng bao gồm 90% hydroxyapatite.

Hóa tính
Không giống như hầu hết các hợp chất khác, độ tan của calci phosphat trở nên thấp hơn khi nhiệt độ tăng. Do đó khi đun nóng lên thì dung dịch sẽ kết tủa.
Trong sữa, nó được tìm thấy ở nồng độ cao hơn ở độ pH bình thường bởi vì nó tồn tại ở dạng keo trong mixen liên kết với protein casein, với kẽm xitrat - gọi chung là calci phosphat keo . (...là chất tự nhiên...)

Tham khảo

Hợp chất calci
Phosphat
Tá dược


title: Trận Tương Dương (191)

text:
Trận Tương Dương (chữ Hán: 襄陽之戰; Tương Dương chi chiến) là cuộc chiến giữa 2 quân phiệt Lưu Biểu và Tôn Kiên thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Hoàn cảnh
Năm 190, các chư hầu do Viên Thiệu cầm đầu phát động chiến tranh chống quyền thần Đổng Trác với danh nghĩa cứu nhà Hán. Thái thú Trường Sa (thuộc Kinh châu) là Tôn Kiên hưởng ứng Viên Thiệu, mang quân giết chết Thứ sử Kinh châu là Vương Duệ. Đổng Trác liền cử tông thất Lưu Biểu đến trấn nhậm Kinh châu thay Vương Duệ.

Sau đó Tôn Kiên đã đánh chiếm thủ phủ Kinh châu là Nam Dương, nên Lưu Biểu không thể đến đó mà phải đến Tương Dương (thuộc Nam quận) đóng trị sở. Tôn Kiên bàn giao Nam Dương cho Viên Thuật (em Viên Thiệu, cùng tham gia liên minh đánh Đổng Trác) và tiếp tục tiến quân, đánh bại quân chủ lực của Đổng Trác, tiến vào Lạc Dương. Đổng Trác phải mang Hán Hiến Đế chạy về Trường An. Nhưng từ lúc này chư hầu chia rẽ và tan rã, quay sang đánh lẫn nhau. Anh em Viên Thiệu và Viên Thuật trở mặt; Lưu Biểu ngả theo Viên Thiệu, Tôn Kiên ngả theo Viên Thuật.

Khi Viên Thuật tiến cử Tôn Kiên làm thứ sử Dự châu, đi đánh Đổng Trác thì Viên Thiệu lại cho người phe mình là Chu Ngang làm thứ sử Dự châu (chiếm chức vị của Tôn Kiên) và đánh vào căn cứ của Kiên tại Dương Thành. Tôn Kiên tức giận mang quân trở về đánh Chu Ngang. Ngang thua trận bỏ chạy.

Lưu Biểu làm thứ sử Kinh châu giáp địa bàn với Viên Thuật. Năm 191, Viên Thuật lại sai Tôn Kiên mang quân đánh Lưu Biểu. Xung đột giữa hai bên bùng nổ.

Diễn biến
Quân Tôn Kiên từ Dự châu kéo tới Tương Dương. Lưu Biểu sai Hoàng Tổ mang quân ra địch. Hoàng Tổ mang quân sang sông Hán Thủy, đóng ở đất Phàn, đất Đặng đón đánh Tôn Kiên.

Tôn Kiên giao tranh đánh bại Hoàng Tổ. Hoàng Tổ phải vượt sông bỏ chạy, rút về thành Tương Dương cùng Lưu Biểu. Tôn Kiên sang sông đuổi theo, bao vây thành Tương Dương (thuộc Nam Quận). Lưu Biểu và Hoàng Tổ đóng cửa thành cố thủ.

Ban đêm, Hoàng Tổ theo lệnh của Lưu Biểu, bí mật ra khỏi thành thu thập quân sĩ chạy tản mát. Hoàng Tổ thu thập được một số quân, quay trở lại thành thì đụng độ với Tôn Kiên. Hai bên giao tranh một trận nữa, Hoàng Tổ lại bị Tôn Kiên đánh bại một lần nữa, phải dẫn quân bỏ chạy. Tôn Kiên mang quân đuổi theo.

Khi Hoàng Tổ chạy đến Hiệp Sơn thì Tôn Kiên đuổi kịp. Hoàng Tổ rút quân vào trú trong rừng trúc, đợi Tôn Kiên đuổi lại gần, bèn lệnh bắn ra. Bộ tướng của Hoàng Tổ nấp trong rừng trúc bắn tên trúng Tôn Kiên. Tôn Kiên vì vết thương do tên bắn mà tử trận.

Sách Anh hùng ký chép cái chết của Tôn Kiên hơi khác, theo đó người giết chết Kiên là Lã Công chứ không phải Hoàng Tổ: Tướng của Lưu Biểu là Lã Công đem quân men núi đến chỗ Tôn Kiên. Tôn Kiên đem kinh kị theo núi đánh Lã Công. Quân Lã Công ném đá xuống, trúng đầu Tôn Kiên, não lồi ra mà chết.

Hậu quả và ý nghĩa
Cái chết của Tôn Kiên khiến lực lượng quân phiệt này mất chủ tướng, suy yếu hẳn. Cháu Tôn Kiên là Tôn Bí đứng ra thống lĩnh các thuộc hạ của Tôn Kiên, chạy về Nam Dương theo Viên Thuật. Viên Thuật thôn tính hết thuộc hạ của Tôn Kiên. Con Tôn Kiên là Tôn Sách phải mang gia quyến đi lánh nạn và bản thân cũng phải đến nương nhờ Viên Thuật.

Lưu Biểu từ chỗ yếu thế, phải chống trả và phòng thủ, nhờ giết được Tôn Kiên đã bớt được mối uy hiếp lớn từ phía bắc. Viên Thuật vốn dựa vào Tôn Kiên, nghe tin Tôn Kiên chết, Thuật bị cô thế không dám xâm phạm tới vùng lãnh địa của Lưu Biểu nữa mà bỏ chạy về phía đông tới Dương châu. Hoàng Tổ lập công trong trận này, được cử sang quận Giang Hạ giữ chức Thái thú.

Sau đó quyền thần Lý Thôi ở Trường An (thay Đổng Trác chết năm 192) muốn liên kết với Lưu Biểu bèn phong ông làm Trấn nam tướng quân, Kinh châu mục, Thành Vũ hầu. Với chức Châu mục, Lưu Biểu được thừa nhận thực quyền lớn ở địa phương, không chỉ có vai trò trưởng quan trong châu nặng về danh nghĩa như chức Thứ sử trước đây. Chiến thắng Tương Dương khiến Lưu Biểu không những loại trừ được 2 quân phiệt mạnh đe dọa phía bắc, mở rộng (hay chính xác là thu hồi) địa bàn quận Nam Dương mà còn giúp ông nâng cao được địa vị.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trận Tương Dương trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung được hư cấu do một nguyên nhân khác. Tôn Kiên đi đánh Lưu Biểu không phải vì theo lệnh của Viên Thuật mà vì báo thù riêng với Lưu Biểu.

Trước đó, khi tiến vào Lạc Dương, Tôn Kiên bắt được ngọc tỷ truyền quốc nên có ý đồ làm hoàng đế, tự ý rút khỏi liên minh đánh Đổng Trác, về căn cứ lập nghiệp riêng. Viên Thiệu phát hiện Tôn Kiên có ngọc tỷ bèn viết thư cho Lưu Biểu, sai chặn đường Tôn Kiên. Lưu Biểu nghe lời Viên Thiệu bèn mang quân chặn đường. Hai bên xô xát một trận, Tôn Kiên tuy đánh lui được Lưu Biểu để thoát thân nhưng từ đó rất căm thù Lưu Biểu.

Vì vậy, Tôn Kiên quyết tâm báo thù, tự khởi binh đi đánh. Lưu Biểu thua trận co về thành cố thủ. La Quán Trung hư cấu việc Tôn Sách bắt sống được Hoàng Tổ; Tôn Kiên cầm quân vây Lưu Biểu. Đoạn kết về cái chết của Tôn Kiên được La Quán Trung dựa theo Anh hùng ký: Lưu Biểu viết thư sai Lã Công đi cầu viện Viên Thiệu. Lã Công theo kế của mưu sĩ Khoái Lương, ra khỏi thành chạy lên núi lấy cung tên và đá mai phục. Tôn Kiên tự mình dẫn ít binh lĩnh vội vàng đuổi theo lên núi, bị Lã Công cho quân lăn đá xuống. Tôn Kiên bị đá rơi trúng đầu, vỡ óc và chết. Tôn Sách mang Hoàng Tổ đổi lấy xác ông về chôn cất.

Xem thêm
Lưu Biểu
Tôn Kiên
Hoàng Tổ

Tham khảo
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên.
 Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, tập 1-2, Nhà xuất bản Công an nhân dân.
 Trần Văn Đức (2008), Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện, Nhà xuất bản Văn học
 Trần Thọ, Tam quốc chí, Bùi Tùng Chi chú, các thiên:
 Phá lỗ tướng quân Tôn Kiên truyện
 Đổng nhị Viên Lưu truyện

Chú thích

Trận chiến thời Tam Quốc
Lịch sử Hồ Bắc


title: Vượn cáo nâu

text:
Vượn cáo nâu (danh pháp hai phần: Eulemur fulvus) là một loài vượn cáo trong họ Lemuridae. Nó được tìm thấy ở Madagascar và Mayotte.

Phân bố
Loài này sinh sống phổ biến ở phía Tây Madagascar về phía bắc của sông Betsiboka và phía đông Madagascar trong khu vực nằm giữa sông Mangoro và sông Tsaratanana, cũng như trong nội địa Madagascar kết nối các phạm vi phía Đông và phía Tây. Chúng cũng sống trên đảo Mayotte, mặc dù quần thể này được cho là do con người du nhập.

Miêu tả
Chúng có lông màu nâu, tổng chiều dài 84 đến 101 cm, bao gồm đuôi dài từ 41 đến 51 cm. Trọng lượng khoảng 2–3 kg. Lông ngắn, rậm, chủ yếu là màu nâu hoặc màu nâu xám. Mõm, mặt và chóp đầu có lông màu xám sẫm hoặc đen với các mảng lông quanh lông mày nhạt màu, và đôi mắt là màu đỏ da cam.

Khẩu phần ăn
Chế độ ăn chủ yếu trái cây, lá non, và hoa. Trong một số địa điểm nó ăn động vật không xương sống, chẳng hạn như ve sầu, nhện và cuốn chiếu. Nó cũng ăn vỏ cây, nhựa, đất và đất sét đỏ. Nó có thể chịu đựng mức độ lớn hơn của các hợp chất độc hại từ các lá cây hơn so với các loài bán hầu (Prosimii) khác.

Hình ảnh

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1796


title: Văn bản quy phạm pháp luật

text:
Văn bản quy phạm pháp luật hay còn gọi là Văn bản pháp quy là một hình thức pháp luật thành văn (Văn bản pháp) được thể hiện qua các văn bản chứa được các quy phạm pháp luật do cơ quan hoặc cá nhân có thẩm quyền ban hành để điều chỉnh các quan hệ xã hội. Theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 của Việt Nam thì Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành theo đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục quy định trong Luật này, trong đó có quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được Nhà nước bảo đảm thực hiện để điều chỉnh các quan hệ xã hội.

Đặc điểm
Văn bản quy phạm pháp luật mang những dấu hiệu cơ bản sau:

 Do cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc cá nhân có thẩm quyền ban hành.
Việc ban hành luôn luôn theo thủ tục, trình tự luật định.
Nội dung văn bản quy phạm pháp luật gồm những quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung (quy phạm pháp luật). Đó là những khuôn mẫu của hành vi mà mọi thành viên xã hội hoặc các cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức có liên quan phải xử sự theo.
Văn bản quy phạm pháp luật được Nhà nước bảo đảm thực hiện. Nhà nước sử dụng mọi biện pháp về kinh tế, chính trị, tư tưởng, đạo đức, văn hóa, pháp luật, trong đó có cả biện pháp cưỡng chế nhà nước mang tính trừng phạt, để bảo đảm thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật mà mình đã ban hành. Biện pháp cưỡng chế có tính trừng phạt chỉ được cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng khi có vi phạm pháp luật xảy ra và việc áp dụng đó cũng dựa trên cơ sở nhằm giáo dục, thuyết phục, cải tạo.
Văn bản quy phạm pháp luật được thực hiện nhiều lần trong thực tế đời sống, được áp dụng khi có sự kiện pháp lý xảy ra; được tất cả thành viên xã hội hoặc cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức có liên quan thực hiện nhiều lần cho tới khi nó bị đình chỉ hoặc bị sửa đổi hoặc bị bãi bỏ một phần hay toàn bộ bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật là sự điều chỉnh có phạm vi (giới hạn) nhất định về thời gian, không gian và đối tượng điều chỉnh.

Nhận biết
Cách nhận biết văn bản QPPL

1. Dựa vào số hiệu:

Từ năm 1996 cho đến nay, trong số hiệu văn bản QPPL có số năm ban hành. Ví dụ: 17/2008/QH12; 71/2012/NĐ-CP; 03/2013/TT-BTC, 09/2013/QĐ-UBND…

2. Dựa vào cơ quan ban hành văn bản và loại văn bản:

Lưu ý
Một số lưu ý khi sử dụng văn bản quy phạm pháp luật:

1. Hiệu lực của văn bản

a) Thời điểm có hiệu lực:
Thông thường, văn bản sẽ quy định ngày có hiệu lực của nó, nhưng một số trường hợp phải căn cứ vào Luật ban hành văn bản để xác định ngày có hiệu lực.

b)'Khoảng thời gian áp dụngThông thường, văn bản qppl có hiệu lực áp dụng trong khoảng thời gian từ ngày văn bản có hiệu lực cho đến ngày văn bản hết hiệu lực, trừ một số trường hợp:

+ Một phần nội dung của văn bản có hiệu lực trở về trước: Phần nội dung có hiệu lực trở về trước đó sẽ được áp dụng trước thời điểm văn bản có hiệu lực.

+ Hiệu lực của văn bản bị gián đoạn do bị đình chỉ thực hiện trong một khoảng thời gian

+ Văn bản đặc thù chỉ áp dụng trong một khoảng thời gian: Cho dù không có văn bản nào khác thay thế hủy bỏ các văn bản này để đưa nó về tình trạng hết hiệu lực thì hiệu lực áp dụng của nó cũng chỉ nằm trong khoảng thời gian đã được quy định.

+ Văn bản bị sửa đổi bổ sung đính chính: mặc dù tình trạng vẫn còn hiệu lực nhưng những nội dung bị sửa đổi thay thế đính chính thì không còn hiệu lực nữa. Ngày hết hiệu lực của những nội dung  trên là ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi bổ sung đính chính (hoặc quy định ngày cụ thể khác).c)'Thời điểm hết hiệu lực

Một văn bản chỉ hết hiệu lực khi có văn bản khác của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thay thế hủy bỏ bãi bỏ hoặc hết thời hạn có hiệu lực được quy định ngay tại văn bản đó.

Trong thực tế có rất nhiều trường hợp cơ quan ban hành văn bản không biết được trước đây mình đã ban hành những văn bản, quy định nào cho nên cuối văn bản thường phòng hờ một đoạn “Những quy định trước đây trái với quy định của văn bản này đều bị bãi bỏ”

Mặc dù Luật ban hành văn bản quy định rõ phải chỉ định rõ tên văn bản, điều, khoản, điểm bị thay thế sửa đổi…. Tuy nhiên thực tế áp dụng bạn phải vận dụng hết kiến thức, kinh nghiệm, sự trợ giúp từ nhiều nguồn để có thể tránh trường hợp sử dụng những nội dung cũ chưa được “chính thức” hết hiệu lực

* Nếu không nắm rõ các nguyên tắc xác định hiệu lực văn bản như trên, người sử dụng văn bản rất dễ gặp phải các rủi ro như: hành vi thực hiện sẽ không được thừa nhận, nếu có thiệt hại phát sinh sẽ phải bồi thường…

2. Phạm vi, đối tượng áp dụng

Văn bản chỉ có giá trị áp dụng trong phạm vi và đối tượng áp dụng của mình, đa số tất cả văn bản đều có quy định về nội dung này tại phần đầu văn bản. Do đó, trước khi áp dụng bất kì quy định nào trong văn bản, nên xem lại thật kỹ phần phạm vi và đối tượng áp dụng, để tránh được các rủi ro đánh tiếc.

VD: Thông tư 32/2010/TT-BLĐTBXH  về bảo hiểm thất nghiệp trong phần phạm vi áp dụng có nói:

“Đối với người đang hưởng lương hưu hằng tháng, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng có giao kết hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc với người sử dụng lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp.”

Như vậy, nếu không tham khảo kỹ nội dung này mà lấy bất kỳ quy định nào khác trong Thông tư 32 áp dụng cho đối tượng không tham gia bảo hiểm thất nghiệp thì sai hoàn toàn.

3. Lựa chọn văn bản áp dụng

Pháp luật Việt Nam còn chưa được hoàn thiện, nhiều nội dung chồng chéo lên nhau là thực tế mà không chuyên gia nào trong lĩnh vực pháp luật phủ nhận. Do đó, đương nhiên có những trường hợp có nhiều văn bản cùng điều chỉnh một vấn đề, lúc đó phải có sự cân nhắc phù hợp đề tìm ra luật áp dụng:

+ Áp dụng văn bản có giá trị pháp lý cao hơn.

+ Áp dụng văn bản mới hơn.

+ Trường hợp văn bản có giá trị pháp lý như nhau thì luật riêng ưu tiên hơn luật chung; luật nào sát với lĩnh vực của vấn đề thì ưu tiên hơn các lĩnh vực khác.

+ Đối với luật nội dung thì sự việc xảy ra vào thời gian nào thì lấy văn bản có hiệu lực vào thời điểm đó để giải quyết, còn về luật hình thức thì áp dụng văn bản có hiệu lực lúc quan hệ được đem ra giải quyết

Chú thích

Xem thêm
 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Việt Nam
 Dân luật

Luật pháp
Thuật ngữ pháp lý
Tài liệu pháp luật
Văn bản Việt Nam


title: American-180

text:
American-180 là loại súng tiểu liên khá độc đáo do Richard Casull thiết kế vào những năm 1960.

Lịch sử
Vào những năm 1960 với ý tưởng về loại vũ khí có hỏa lực mạnh, đạn nhỏ, có thể bắn trong khoảng thời gian dài trước khi phải nạp đạn lại. Richard Casull đã bắt đầu công việc thiết kế với kết quả là khẩu súng carbine Casull Model 290 sử dụng hộp đạn dạng đĩa 290 viên đạn, tuy nhiên chỉ có 80 khẩu này được chế tạo do giá thành khá đắt đỏ.

Đến đầu những năm 1970 thì Casull quyết định thu nhỏ khẩu súng lại và chuyển sang sử dụng đạn súng ngắn để trở thành súng tiểu liên. Với lựa chọn là loại đạn .22 LR (5.6×15mmR) vốn có hỏa lực thấp nhưng có lợi thế là rẻ, độ giật thấp, ít bị nảy ra khi chạm vào mục tiêu, có khả xuyên tốt và độ chính xác khá tốt. Loại súng mới cung cấp một hỏa lực lớn vì có khả năng bắn nhanh nhiều và liên tiếp vào mục tiêu trong một thời gian ngắn nhờ có độ giật thấp giúp cho độ chính xác tăng lên và số lượng đạn trong hộp đạn khá lớn. Thiết kế này ban đầu được chế tạo tại Áo sau đó xuất khẩu vào Hoa Kỳ. Sau này loại súng này được chế tạo bởi Illinois Arms Company tại Hoa Kỳ.

Một số lượng lớn các khẩu American-180 đã được các lực lượng cảnh sát và cai ngục mua hầu hết để dẹp loạn. Nó được nhanh chóng nhận thấy là cho dù loại đạn.22 LR vốn tự thân không thể xuyên các giáp chống đạn mà các đơn vị của các lực lượng này hay mặc, nhưng khi bắn với loạt dài từ loại súng này thì các giáp chống đạn sẽ bị xé toạc nếu loại súng này bị đưa nhầm người.

Thiết kế
American-180 sử dụng cơ chế nạp đạn blowback với khóa nòng mở với hai chế độ bắn phát một và tự động. Thân súng làm bằng một khối thép được gia công và báng súng làm bằng gỗ. Điểm đặc biệt của loại súng này so với các loại súng tiểu liên khác là nó sử dụng hộp đạn dạng đĩa vốn dùng cho các súng máy trong chiến tranh thế giới thứ hai. Loại hộp đạn này có thể chứa 177 viên đạn với ba lớp. Các mẫu sau này chế tạo hộp đạn bằng nhựa với 3, 4 hoặc 5 lớp có thể chứa 165, 220 hay 275 viên. Súng sử dụng loại đạn .22 LR nhưng một số khẩu được yêu cầu chế tạo sử dụng đạn .22 Short Magnum..22 Short Magnum cung cấp hỏa lực mạnh hơn.22 LR với tốc độ bắn được đẩy lên thành 1.500 viên/phút còn với.22 LR là 1.200 viên/phút. Vỏ đạn sẽ được nhả ra ở khe năm bên dưới súng.

Hệ thống nhắm tiêu chuẩn của loại súng này là điểm ruồi nhưng có thể gắn thêm hệ thống nhắm laser.

Biến thể
Mặc dù không có biến thể nào ngoài mẫu American SAR 180/275 với chỉ có chế độ bắn bán tự động. Thì có các bộ công cụ có tên AM-15 dùng để chuyển các khẩu M-16 tự động thành một loại súng có cách hoạt động giống như American-180, cũng có phiên bản của bộ công cụ này dùng cho súng tiểu liên M11/9.

Liên kết ngoài
User Manual
Modern Firearms: American-180 submachine gun
Bắn thử American-180
Bắn thử AM-15

Súng tiểu liên
Súng Áo
Súng Hoa Kỳ


title: Liêu Thái Tổ

text:
Liêu Thái Tổ () (872-926), tên là Gia Luật A Bảo Cơ (Yelü Abaoji, 耶律阿保機), phiên âm tiếng Mongol: Ambagyan, Hán danh là Gia Luật Ức (耶律亿), nhũ danh Xuyết Lý Chích (啜里只), là vị hoàng đế đầu tiên của Khiết Đan, trong lịch sử Trung Quốc.

Thuở nhỏ
Gia Luật A Bảo Cơ sinh năm 872 ở khu vực nay là Nội Mông trong một gia tộc nhiều đời là tù trưởng và thủ lĩnh quân sự (di lý cận) của bộ tộc Điệt Lạt của Khiết Đan. Đương thời, Điệt Lạt là bộ lạc lớn nhất và mạnh nhất trong số tám bộ lạc Khiết Đan liên minh; tuy nhiên, ngôi vị đại hãn nằm trong tay Diêu Liễn thị. Gia Luật A Bảo Cơ là con trai trưởng của Gia Luật Tát Lạt Đích, mẹ là Tiêu Nham Chỉ Cân.

Thủ lĩnh liên minh các bộ lạc Khiết Đan
Năm 901, Gia Luật A Bảo Cơ được lập làm thủ lĩnh quân sự (di lý cận kiêm nhiệm ư việt), không lâu sau đó thì được hội đồng bộ lạc bầu lên làm tù trưởng Điệt Lạt bộ. Ông dùng vũ lực chinh phục các địa khu Khiết Đan phụ cận, các khu của người Hán và các sắc dân khác.

Năm 903, Gia Luật A Bảo Cơ trở thành lãnh đạo quân sự của toàn thể người Khiết Đan, chỉ dưới quyền Đại hãn Khiết Đan.

Tướng nhà Đường ở Doanh Châu là Lưu Nhân Cung đã rất am hiểu về các hoạt động quân sự của người Khiết Đan. Lưu Nhân Cung thường phái quân Đường đi cướp bóc các vùng đất của Khiết Đan, cũng như đốt đồng cỏ để khiến ngựa Khiết Đan không có thức ăn. Vào mùa đông năm 903, khi Gia Luật A Bảo Cơ phái nữ tế Thuật Luật A Bát (述律阿缽) đi đánh Sơn Hải quan của nhà Đường (đời vua Đường Chiêu Tông), con của Lưu Nhân Cung là Lưu Thủ Quang đã dùng mưu kế bắt được các chỉ huy quân Khiết Đan, đòi tiền chuộc.

Năm 905 Tấn vương Lý Khắc Dụng của nước Tấn, một trong các quân phiệt chính thời vãn Đường, gặp Gia Luật A Bảo Cơ, người Khiết Đan. Hai người thề nguyện kết làm anh em.

Ngày 27 tháng 2 năm 907, Gia Luật A Bảo Cơ sau đó được tôn làm thủ lĩnh của liên minh bộ lạc, thay thế Ngân Đức Cận khả hãn, kết thúc chín đời Diêu Liễn thị nắm giữ ngôi vị khả hãn Khiết Đan, trở thành khả hãn với nhiệm kỳ 3 năm. Ông trọng dụng người Hán và sau đó đã cải sang chế độ thế tập, tức cha truyền con nối. Cùng năm Gia Luật A Bảo Cơ trở thành đại hãn, tại Trung Nguyên, quân phiệt Chu Ôn soán ngôi nhà Đường rồi xưng đế, mở ra thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc đầy biến động. Gia Luật A Bảo Cơ trước sau trấn áp các quý tộc Khiết Đan làm loạn, chinh phục các bộ lạc Khố Mặc Hề, Thất Vi, Hiệt Kiết Tư, Trở Bốc; đồng thời khống chế khu sản xuất muối ở Mông Cổ; trên phương diện kinh tế và quân sự đều rất cường thịnh.

Cùng năm 907, vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn) xảy ra xung đột với tộc Khiết Đan của Gia Luật A Bảo Cơ vì quyết định của người Khiết Đan gần Xích Phong và Thông Liêu hiện đại, những người đã từng công nhận uy quyền tối cao của vương quốc Bột Hải từ đời vua Đại Kiền Hoảng, trở thành một phần của tộc Khiết Đan do Gia Luật A Bảo Cơ đứng đầu. Gia Luật A Bảo Cơ đưa quân Khiết Đan đi đánh chiếm lưu vực Liêu Hà thuộc Liêu Đông phủ của vương quốc Bột Hải, dẫn đến một cuộc xung đột đẫm máu kéo dài 20 năm giữa tộc Khiết Đan và vương quốc Bột Hải.

"Cựu ngũ đại sử – Khiết Đan truyện" chép rằng: Lý Tồn Úc vừa kế vị làm Tấn vương của nước Tấn vào năm 908, quân Hậu Lương của Hậu Lương Thái Tổ vây Lộ Châu. Tấn vương Lý Tồn Úc sai sứ đến Khiết Đan của Gia Luật A Bảo Cơ báo tang, hối lộ vàng lụa, cầu kỵ binh đến cứu Lộ Châu. Kỵ binh Khiết Đan đến Lộ Châu. Quân Hậu Lương rút lui.

Từ năm 908 đến năm 910, tộc Khiết Đan của thủ lĩnh Gia Luật A Bảo Cơ và vương quốc Bột Hải của vua Đại Nhân Soạn thường xuyên xảy ra giao tranh ở biên giới hai bên.

Trong phần lớn lịch sử Trung Quốc, ngôi vị hoàng đế được truyền theo chế độ thế tập; tức được truyền từ cha cho con trai cả khi người cha qua đời. Trong khi đó, mặc dù người Khiết Đan cũng kế vị dựa trên quan hệ gia đình, song yếu tố quan trọng là khả năng của người đó, toàn bộ các huynh đệ và cháu trai cũng như con trai của vị thủ lĩnh trước đều có thể kế vị hợp lệ. Những thủ lĩnh Khiết Đan chắc rằng sẽ bàn giao quyền lực cho một người họ nội sau nhiệm kỳ ba năm. Từ năm 907 đến năm 910 quyền lực của Gia Luật A Bảo Cơ không bị thách thức. Tuy nhiên, sau năm 910, khi A Bảo Cơ bỏ qua truyền thống Khiết Đan là cần giao lại ngôi vị đại hãn cho một thành viên khác trong gia tộc, quyền cai trị của ông bị thách thức trực tiếp.

Năm 911, vua Tân La Hiếu Cung Vương của Tân La đã gửi quân Tân La đi đường biển lên phía bắc, hội quân với quân đội của vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn) cùng tấn công khu vực Liêu Hà của tộc Khiết Đan (đời thủ lĩnh Gia Luật A Bảo Cơ). Cuộc chiến bất phân thắng bại và liên quân Tân La - Bột Hải đã chủ động lui quân.

Năm 912, Tấn vương Lý Tồn Úc phát động chiến dịch tấn công nước Đại Yên của vua Lưu Thủ Quang. Trong chiến dịch đó, Lý Tự Nguyên được giao nhiệm vụ tấn công vào Doanh châu, và buộc thứ sử châu này là Triệu Kính phải đầu hàng. Lưu Thủ Quang cử tướng Nguyên Hành Khâm lên phía bắc đón quân cứu viện Khiết Đan của Gia Luật A Bảo Cơ. Lý Tồn Úc cử Lý Tự Nguyên dẫn quân ngăn chặn Nguyên Hành Khâm.

Trong năm 912, các thành viên trong gia tộc của Gia Luật A Bảo Cơ, bao gồm hầu hết các em trai của ông, đã cố gắng tiến hành nổi dậy vũ trang và kêu gọi vua Đại Nhân Soạn của vương quốc Bột Hải phái quân đến tiếp ứng cho họ. Gia Luật A Bảo Cơ phát giác ra kế hoạch đó nên đã nhanh chóng dẫn quân đi đánh bại quân đội của các em trai ông. Sau đó ông cũng đánh tan quân Bột Hải (do vua Đại Nhân Soạn phái đến) ngay tại biên giới. Sau khi cuộc nổi dậy đầu tiên bị đánh bại, Gia Luật A Bảo Cơ đã tha thứ cho những người chủ mưu.

Năm 913 các thành viên trong gia tộc của Gia Luật A Bảo Cơ, bao gồm hầu hết các em trai của ông, đã cố gắng tiến hành nổi dậy vũ trang lần thứ hai và lại kêu gọi vua Đại Nhân Soạn của vương quốc Bột Hải phái quân đến tiếp ứng cho họ. Gia Luật A Bảo Cơ đã dẫn quân đi đánh bại quân đội của các em trai ông. Sau đó ông lại đánh tan quân Bột Hải (do vua Đại Nhân Soạn phái đến) ngay tại biên giới. Sau cuộc nổi dậy lần thứ hai này, chỉ có các em trai của Gia Luật A Bảo Cơ được tha, những người chủ mưu khác đều bị ông xử tử.

Cùng năm 914 thủ lĩnh Gia Luật A Bảo Cơ của tộc Khiết Đan đã phái quân tấn công Liêu Đông phủ của vương quốc Bột Hải. Vua Đại Nhân Soạn của vương quốc Bột Hải đã gấp rút cử quân Bột Hải đến giúp Liêu Đông vương phòng thủ. Nhiều cuộc chiến đấu đẫm máu giữa hai bên đã diễn ra ở Liêu Đông phủ.

Năm 915, Gia Luật A Bảo Cơ xuất binh chinh phạt người Thất Vi thắng lợi về nước, song lại bị các địch thủ chính trị ép giao lại tước vị thủ lĩnh liên minh Khiết Đan (do Gia Luật A Bảo Cơ đã làm thủ lĩnh Khiết Đan đến 3 nhiệm kỳ với 9 năm). Gia Luật A Bảo Cơ sau đó đã nổi dậy giết chết các địch thủ chính trị, thống nhất các bộ lạc Khiết Đan khác nhau lại thành một mối. Vua Đại Nhân Soạn của vương quốc Bột Hải nhân cơ hội tộc Khiết Đan vừa trải qua các cuộc chém giết đẫm máu thì phái quân Bột Hải tấn công tộc Khiết Đan. Tuy nhiên quân Bột Hải đã bị Gia Luật A Bảo Cơ đánh bại, phải lui quân.

Hoàng đế của Đại Khiết Đan quốc
Ngày 17 tháng 3 năm 916, Gia Luật A Bảo Cơ đăng cơ xưng hoàng đế, lập quốc hiệu là Khiết Đan, kiến lập Đại Khiết Đan quốc (ngày 24 tháng 2 năm 947, Liêu Thái Tông đã cải quốc hiệu thành Đại Liêu.), lập niên hiệu là Thần Sách. Gia Luật A Bảo Cơ tiến hành một số thay đổi để khiến quốc gia Khiết Đan tiến gần hơn đến mô hình quản lý nhà nước của các triều đại Trung Hoa. Ông xưng đế và đặt ra niên hiệu, xác định con trưởng là Gia Luật Bội làm người kế vị. Kế vị theo hình thức thế tập là tiêu chuẩn có từ lâu trong văn hóa Hán, song không được người Khiết Đan chấp thuận, gây ra xích mích giữa mong muốn của Gia Luật A Bảo Cơ và sự tin tưởng của thượng tầng Khiết Đan, trong đó có Hoàng hậu Thuật Luật Bình. Gia Luật A Bảo Cơ cảm nhận được khả năng quá trình kế vị có thể rơi vào khó khăn, do vậy ông buộc các thủ lĩnh Khiết Đan phải thề trung thành với Gia Luật Bội sau khi ông bổ nhiệm người con này là người kế vị. Đối với người Khiết Đan, điều này được xem là một động thái mang tính cấp tiến.

Khi hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ hỏi các tùy tùng của mình rằng nên cúng tế cho vị thần thánh nào trước tiên khi trở thành hoàng đế, tùy tùng của ông phần lớn đều tán thành cúng tế Phật. Sau khi hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ chỉ ra rằng Phật không phải là một thần thánh Trung Hoa, thái tử Gia Luật Bội đã tán thành cúng tế Khổng Tử trước tiên. Gia Luật A Bảo Cơ hài lòng với ý kiến này và đã cho xây một đền thờ Khổng Tử, sai Gia Luật Bội đến cúng tế Khổng Tử hai lần mỗi năm.

Thái tử Gia Luật Bội sau đó phụng sự như một chỉ huy tiền tuyến của hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ trong các chiến dịch chống lại người Ô Cổ (烏古) và người Đảng Hạng. Đích thân hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ dẫn quân Khiết Đan tấn công Liêu Đông phủ của vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn) vào cuối năm 916. Đến giữa năm 917 quân Khiết Đan mới lui quân.

Gia Luật A Bảo Cơ sau khi kiến quốc vẫn tiếp tục tấn công các dân tộc hay chính quyền xung quanh, Thất Vi và Khố Mạc Hề (Kumo Xi) lần lượt bị tiêu diệt trong năm 917. Sau khi tiêu diệt Thất Vi, lãnh thổ Đại Khiết Đan quốc của Gia Luật A Bảo Cơ đã bao bọc biên giới phía bắc của vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn).

Nước Tấn sớm gặp phải thách thức từ Khiết Đan ở phía bắc, Hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ của Khiết Đan để thái tử Gia Luật Bội trông nom kinh đô Lâm Hoàng (臨潢, nay thuộc Xích Phong, Nội Mông, Trung Quốc) rồi tự ông tiến hành một cuộc tiến công lớn vào Lô Long trong năm 917, bao vây U châu. Mặc dù Tấn vương Lý Tồn Úc của nước Tấn cùng các bộ tướng (Lý Tự Nguyên, Lý Tồn Thẩm, Diêm Bảo (閻寶)) sau đó đẩy lui được người Khiết Đan, song người Khiết Đan sau đó định kỳ xâm nhập Lô Long. Trong thời gian này, Thái tử Gia Luật Bội được cho là đã phác thảo một kế hoạch chinh phục vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn), nước láng giềng phía đông của Đại Khiết Đan quốc. Hoàng hậu Thuật Luật Bình của Gia Luật A Bảo Cơ cũng là một nhân vật mạnh mẽ khác thường. Thuật Luật Bình từng chỉ huy một đội quân gồm 20 vạn kị binh làm nhiệm vụ duy trì trật tự trong lúc Gia Luật A Bảo Cơ tiến hành chiến dịch quân sự ở bên ngoài. Bà ta cũng từng tự mình lãnh đạo chiến dịch quân sự.

Cùng năm 917, các em của Gia Luật A Bảo Cơ tiếp tục âm mưu làm phản lại ông, song họ đều dễ dàng bị ông đè bẹp. Vua Đại Nhân Soạn của vương quốc Bột Hải cũng nhân lúc Đại Khiết Đan quốc đang gặp nội loạn thì phái quân Bột Hải tấn công Liêu Hà của Đại Khiết Đan quốc. Gia Luật A Bảo Cơ nhanh chóng đến Liêu Hà đánh lui quân Bột Hải này.

Năm 918 Hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ của Đại Khiết Đan quốc xuất quân từ Liêu Hà đánh chiếm Liêu Đông phủ của vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn), bao bọc toàn bộ biên giới phía tây và phía bắc của vương quốc Bột Hải. Quân Khiết Đan bắt giữ nhiều tù binh Bột Hải. Liêu Đông vương của Liêu Đông phủ phải bỏ chạy về phía tây. Điều này khiến cho cả triều đình Bột Hải rơi vào cảnh hoang mang. Vua Đại Nhân Soạn đã gấp rút cử quân đến giúp Áp Lục vương phòng thủ Áp Lục phủ, giúp Trường Lĩnh vương phòng thủ Trường Lĩnh phủ, giúp Phù Dư vương phòng thủ Phù Dư phủ, giúp Mạc Hiệt vương phòng thủ Mạc Hiệt phủ và giúp Thiết Lợi vương phòng thủ Thiết Lợi phủ. Nhiều cuộc chiến đấu đẫm máu giữa Khiết Đan và Bột Hải đã diễn ra ở Áp Lục phủ, Trường Lĩnh phủ, Phù Dư phủ, Mạc Hiệt phủ và Thiết Lợi phủ.

Vua Đại Nhân Soạn đã gửi hai sứ giả đến hai quốc gia láng giềng là Tân La (đời vua Tân La Cảnh Minh Vương) và Nhật Bản (đời Thiên hoàng Daigo) để yêu cầu họ giúp đỡ vương quốc Bột Hải trong việc chống lại Đại Khiết Đan quốc, nhưng không ai đáp ứng lời đề nghị đó.

Gia Luật A Bảo Cơ thành lập thủ đô Thượng Kinh, dựa theo mô hình thủ đô Trung Hoa. Gia Luật A Bảo Cơ đã cưỡng đoạt nhân khẩu ở Trung Nguyên, thu nạp các lưu dân Hà Bắc chạy chiến loạn, cho xây thành theo phong cách Trung Nguyên để an trí họ. Đồng thời, Gia Luật A Bảo Cơ cũng bổ nhiệm sử dụng những người Hán như Hàn Diên Huy, Hàn Trí Cổ, Khang Mặc Ký và Lư Văn Tiến. Gia Luật A Bảo Cơ cho xây hoàng đô phủ Lâm Hoàng, nay thuộc Ba Lâm Tả của Nội Mông.

Cùng năm 918, các em của Gia Luật A Bảo Cơ lại tiếp tục âm mưu làm phản lại ông, song họ đều dễ dàng bị ông đè bẹp.

Từ năm 919 đến năm 922 đã xảy nhiều cuộc chiến đấu đẫm máu giữa Đại Khiết Đan quốc (đời hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ) và vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn) ở Áp Lục phủ, Trường Lĩnh phủ, Phù Dư phủ, Mạc Hiệt phủ và Thiết Lợi phủ (5 phủ của vương quốc Bột Hải).

Năm 920 Gia Luật A Bảo Cơ sáng kiến ra đại tự Khiết Đan đồng thời thúc đẩy việc sử dụng trong cả nước Đại Khiết Đan quốc.

Năm 921 một đồng minh lớn của Tấn vương Lý Tồn Úc là Triệu vương Vương Dung đã bị con nuôi là Vương Đức Minh ám sát. Vương Đức Minh đoạt quyền kiểm soát nước Triệu và đổi tên lại thành Trương Văn Lễ. Thoạt đầu, Trương Văn Lễ giả bộ tiếp tục quy phục Tấn vương Lý Tồn Úc, song lại lo sợ rằng Lý Tồn Úc sẽ có hành động chống lại mình, vì thế Trương Văn Lễ đã bí mật thượng lượng với vua Chu Trấn của nhà Hậu Lương và hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ của Đại Khiết Đan quốc để chuẩn bị đánh nước Tấn của Lý Tồn Úc. Lý Tồn Úc ra quân đánh Triệu, Trương Văn Lễ hay tin thì kinh sợ mà chết. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của con Trương Văn Lễ là Trương Xử Cẩn (張處瑾), quân Triệu vẫn kháng cự quân Tấn.

Một đồng minh khác của nước Tấn là Nghĩa Vũ cũng xảy ra khủng hoảng. Vương Xử Trực lo ngại rằng một khi nước Tấn chinh phục được đất Triệu thì Nghĩa Vũ chắc chắn sẽ bị sáp nhập vào lãnh thổ Tấn, và do đó ông ta tán thành việc tha thứ cho Trương Văn Lễ. Khi bị Tấn vương Lý Tồn Úc khước từ đề nghị, Vương Xử Trực quyết định bí mật đàm phán với Hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ của Khiết Đan để mởì Gia Luật A Bảo Cơ xâm nhập Tấn, liên lạc thông qua con là Vương Úc (王郁)- đang là một sĩ quan Tấn ở biên giới với Khiết Đan. Vương Úc chấp thuận khi Vương Xử Trực hứa rằng sẽ cho người này thừa kế thay vì nghĩa tử Vương Đô. Tuy nhiên, quan lại Nghĩa Vũ không muốn thấy quân Khiết Đan xâm nhập, Vương Đô liền tận dụng điều này để tiến hành binh biến chống Vương Xử Trực. Vương Đô cho quản thúc Vương Xử Trực, đồ sát các hậu duệ của Vương Xử Trực tại thủ phủ Định châu (定州) của Nghĩa Vũ. Vương Đô sau đó thông báo sự việc cho Tấn vương Lý Tồn Úc. Lý Tồn Úc bổ nhiệm Vương Đô là Nghĩa Vũ lưu hậu, trên thực tế biến Nghĩa Vũ thành chư hầu của nước Tấn. Một người con của Vương Xử Trực là Vương Uy (王威) chạy thoát sang lãnh thổ Khiết Đan, và sau đó người này phụng sự dưới quyền Gia Luật A Bảo Cơ và Gia Luật Đức Quang.

Tháng 11 ÂL năm 921 thấy Tấn vương Lý Tồn Úc đang bị Trương Xử Cẩn cầm chân, nhà Hậu Lương (đời vua Chu Trấn) từ chối cứu viện Thành Đức. Tuy nhiên hoàng đế Khiết Đan là Gia Luật A Bảo Cơ chấp thuận cứu viện Trương Xử Cẩn. Gia Luật A Bảo Cơ đã đem quân xâm nhập nước Tấn (đời Tấn vương Lý Tồn Úc) do bị Vương Úc thuyết phục rằng Thành Đức (do Trương Xử Cẩn cai trị) và Nghĩa Vũ (do Vương Đô cai trị) là những vùng đất giàu có. Lý Tồn Úc cử Lý Tồn Thẩm làm Lữ Long tiết độ sứ để chống lại người Khiết Đan. Đến tháng 12 ÂL năm Tân Tị (921), Tấn vương Lý Tồn Úc để các tướng lĩnh của mình bao vây Trấn châu, đích thân đem quân đi giáp chiến với quân Khiết Đan. Lý Tồn Úc đã đánh bại quân Khiết Đan, buộc Hoàng đế Khiết Đan là Gia Luật A Bảo Cơ phải rút lui vào tháng 1 ÂL năm Nhâm Ngọ (922), quân Thành Đức của Trương Xử Cẩn mất đi đồng minh. Tháng 10 năm 922, Tấn vương Lý Tồn Úc chiếm thành Thành Đức và xử tử Trương Xử Cẩn. Lãnh thổ của Triệu rơi vào tay Tấn vương Lý Tồn Úc.

Trong năm 922, Gia Luật A Bảo Cơ đã gửi ngựa và lạc đà đến Cao Ly (đời vua Cao Ly Thái Tổ) để thể hiện tình hữu nghị.

Cuối năm 922 Gia Luật Đức Quang được hoàng đế Khiết Đan là Gia Luật A Bảo Cơ phong làm Thiên hạ Binh mã Đại nguyên soái, dẫn quân tấn công nước Tấn của Lý Tồn Úc.

Đầu mùa xuân năm 923, quân Khiết Đan dưới sự chỉ huy của Gia Luật Đức Quang đã chiếm được Bình Châu của nước Tấn (đời Tấn vương Lý Tồn Úc). Lý Tồn Úc vẫn bỏ qua quân Khiết Đan, chỉ để tâm đến nhà Hậu Lương của vua Chu Trấn. Gia Luật Đức Quang tiếp tục chỉ huy quân Khiết Đan đánh bại được Hồ Tốn của tộc Hề (Khố Mạc Hề).

Sau đó Gia Luật A Bảo Cơ cùng Gia Luật Đức Quang dẫn quân Khiết Đan đánh bại các bộ lạc Quyết Lý, Ngạc Nhĩ Đa Tư, kiểm soát hành lang Hà Tây, chiếm giữ Cam châu từ tay người Hồi Hột.

Tháng 5 năm 923, Tấn vương Lý Tồn Úc của nước Tấn xưng đế, đổi quốc hiệu thành Đại Đường, sử gọi là nhà Hậu Đường. Tuy nhiên, khi đó viễn cảnh của nhà Hậu Đường là không tích cực, phải đối mặt với các cuộc xâm nhập đều đặn của người Khiết Đan (do hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ phái đến) vào Lô Long, cùng việc An Nghĩa làm phản quy hàng nhà Hậu Lương (đời vua Chu Trấn) mới diễn ra. Nhưng Lý Tồn Úc đã phái binh đánh nhà Hậu Lương, chiếm Vận châu vào tháng 6 năm 923.

Quyền lực ngày càng tăng của Đại Khiết Đan quốc (đời hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ) ở Mãn Châu là mối đe dọa lớn nhất đối với vương quốc Bột Hải của vua Đại Nhân Soạn.

Trong năm 923, hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ nước Đại Khiết Đan quốc cùng con trai thứ hai là Gia Luật Đức Quang dẫn quân từ Liêu Đông phủ đánh chiếm Trường Lĩnh phủ và Hiển Đức phủ của vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn). Trường Lĩnh vương và Hiển Đức vương bỏ chạy về kinh đô Thượng Kinh của vương quốc Bột Hải. Sau đó hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ cùng Gia Luật Đức Quang tiếp tục dẫn quân Khiết Đan công phá kinh đô Thượng Kinh (nay là Ninh An, Hắc Long Giang, Trung Quốc) thuộc Long Tuyền phủ của vương quốc Bột Hải. Vua Đại Nhân Soạn cùng Long Tuyền vương phái quân chống cự. Cuối cùng nhờ quân dân Bột Hải kiên cường chống đỡ, hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ cùng Gia Luật Đức Quang phải cho rút quân về nước Đại Khiết Đan quốc sau nhiều tháng chiến đấu. Trường Lĩnh vương và Hiển Đức vương trở lại cai trị Trường Lĩnh phủ và Hiển Đức phủ.

Cùng năm 923, Gia Luật A Bảo Cơ cùng Gia Luật Đức Quang đại phá quân Đảng Hạng..

Tháng 11 năm 923, hoàng đế Lý Tồn Úc của nhà Hậu Đường tiêu diệt nhà Hậu Lương của vua Chu Trấn.

Mùa xuân năm 924, quân Khiết Đan của hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ tấn công Lư Long của nhà Hậu Đường, tiến sâu vào tận Ngõa Kiều quan. Hoàng đế Lý Tồn Úc của nhà Hậu Đường cử Lý Tự Nguyên dẫn quân chống lại Khiết Đan, cùng Hoắc Ngạn Uy (khi ấy đã hàng Đường) làm phó. Tuy nhiên, lực lượng Khiết Đan của hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ đã sớm rút lui, Lý Tồn Úc triệu Lý Tự Nguyên về kinh - và để lại Đoàn Ngưng - lúc này được ban tên Lý Thiệu Khâm - trấn giữ quan. Không lâu sau đó, ngày Ất Tị (7) tháng 3 năm Giáp Thân (tức là ngày 13 tháng 4 năm 924), lại nhận được tin Khiết Đan của hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ xâm phạm nhà Hậu Đường lần nữa, nhưng Lý Tự Nguyên được lệnh giữ quân ở Hưng châu để dò xét động tĩnh của Khiết Đan, trong khi Lý Tùng Kha và Lý Thiệu Bân chỉ huy kị binh trấn giữ quan ải chống lại Khiết Đan.

Cùng năm 924 vua Đại Nhân Soạn của vương quốc Bột Hải huy động quân đội, xuất quân Bột Hải đánh đuổi quân Khiết Đan của Gia Luật A Bảo Cơ ra khỏi Liêu Đông phủ, tái chiếm lại Liêu Đông phủ, đưa biên giới vương quốc Bột Hải giáp với nhà Hậu Đường (đời vua Hậu Đường Trang Tông). Những tù binh Bột Hải từng bị quân Khiết Đan bắt giữ tại Liêu Đông phủ từ năm 918 đều được quân Bột Hải thả ra. Liêu Đông vương từ phía tây quay lại cai trị Liêu Đông phủ.

Cuối năm 924, hoàng đế Lý Tồn Úc của nhà Hậu Đường trao cho Lý Tự Nguyên 37.000 quân bảo hộ Biện châu, và đề phòng sự xâm lấn của Đại Khiết Đan quốc (đời hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ). Khi Lý Tự Nguyên đi đến Hưng Đường (tức Ngụy châu trước đây), ông ta đòi 500 bộ giáp phục từ phủ khố của Hưng Đường. Tướng giữ Hưng Đường, Trương Hiến, tin Lý Tự Nguyên cần giáp phục cho quân sĩ, nên cung cấp cho ông ta mà không cần có sự đồng ý của Lý Tồn Úc. Khi Lý Tồn Úc biết chuyện, rất bất bình, nói rằng: "Trương Hiến, chẳng hỏi lệnh của trẫm, tự ý lấy áo giáp của trẫm cho Lý Tự Nguyên. Đó là ý gì?". Lý Tồn Úc sau đó đã phạt Trương Hiến một tháng bổng lộc và thu hồi toàn bộ số giáp phục vừa trao cho Lý Tự Nguyên.

Không lâu sau đó, Lý Tự Nguyên đánh bại quân Khiết Đan của hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ ở Trác châu (涿州, nay thuộc Bảo Định). Trong lúc đó, Lý Tồn Úc quyết định bố trí lại các Tiết độ sứ địa phương để phòng bị quân Khiết Đan. Lý Tồn Úc dời Lý Thiệu Bân từ Hoành Hải đến Lư Long, nhưng lại nghĩ rằng Lý Thiệu Bân tuy có năng lực nhưng không mấy danh tiếng trong lòng quân lính, vì thế dời Lý Tự Nguyên đến trấn Thành Đức. Sau khi Lý Tự Nguyên nhận được lệnh dời trấn, vì gia đình ông ta đang ở Thái Nguyên, ông ta yêu cầu rằng Lý Tùng Kha, hiện đang ở Vệ châu dời đến Thái Nguyên để chăm sóc cho gia đình ông ta. Tuy nhiên, điều này khiến Lý Tồn Úc tức giận, nói:"Lý Tự Nguyên thân là đại tướng nắm giữ trọng trấn. Hắn ta phải biết rằng cả quân đội và triều chính đều là đặc quyền của trẫm, sao dám đòi hỏi cho con trai mình!". Lý Tồn Úc giáng chức Lý Tùng Kha, khiến Lý Tự Nguyên trở nên lo lắng, và viết thư biện bạch đến Lý Tồn Úc. Tuy nhiên, khi Lý Tự Nguyên xin đến Hưng Đường để yết kiến Lý Tồn Úc, thì Lý Tồn Úc từ chối. Trong khi đó, người thân tín của Lý Tồn Úc là Quách Sùng Thao lo sợ về ý chí của Lý Tự Nguyên, bí mật đề nghị tước binh quyền, thẩm chí giết chết ông ta; Lý Tồn Úc không theo.

Cũng trong thời gian cuối năm 924, vua Đại Nhân Soạn của vương quốc Bột Hải tiếp tục phái quân Bột Hải tấn công vào lãnh thổ của Đại Khiết Đan quốc (đời hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ).

Đầu năm 925, trong lúc đại quân của vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn) đang tấn công vào lãnh thổ của Đại Khiết Đan quốc (đời hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ), một tướng của vương quốc Bột Hải tên là Thần Đức (Sindeok) đã dẫn quân đội của mình từ Nam Hải phủ của vương quốc Bột Hải đến Cao Ly quy hàng vua Cao Ly Thái Tổ.

Lúc này nước Tân La (đời vua Tân La Cảnh Ai Vương) đang bị nước Hậu Bách Tế (đời vua Chân Huyên) liên tục tấn công áp đảo. Suy nghĩ về việc tìm kiếm liên minh từ bên ngoài để chống lại Hậu Bách Tế, vua Tân La Cảnh Ai Vương đã chọn Đại Khiết Đan quốc (đời hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ) và phái sứ giả sang Đại Khiết Đan quốc để lập liên minh giữa hai nước trong đầu năm 925. Tuy nhiên Đại Khiết Đan quốc đang bị quân đội của vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn) tấn công mãnh liệt. Toàn bộ Liêu Hà và vùng phía tây Liêu Hà của Đại Khiết Đan quốc đã rơi vào tay vương quốc Bột Hải. Kinh đô Lâm Hoàng (臨潢, nay thuộc Xích Phong, Nội Mông, Trung Quốc) của Đại Khiết Đan quốc đang trong tình trạng báo động. Vua Tân La Cảnh Ai Vương liền phái một đạo quân Tân La theo đường biển đi lên phía đông bắc đánh phá Nam Hải phủ và Long Nguyên phủ của vương quốc Bột Hải và phái một đạo quân Tân La đi đường biển lên phía tây bắc hỗ trợ Đại Khiết Đan quốc chống lại quân đội của vương quốc Bột Hải đang xâm lược.

Núi Trường Bạch (Baekdu, Bạch Đầu trong tiếng Triều Tiên) thuộc Áp Lục phủ trong lãnh thổ vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn) đã phun trào núi lửa một cách khủng khiếp vào thế kỷ thứ X (có khả năng là trong thời gian từ đầu năm 925 đến năm 947), ngọn núi khi đó nằm ở trung tâm của vương quốc Bột Hải. Núi Trường Bạch hiện vẫn còn một trong các hõm chảo núi lửa lớn nhất thế giới là Thiên Trì. Tro tàn của vụ phun trào này có thể tìm thấy trên một khu vực rộng lớn, thậm chí là trong lớp trầm tích tại miền bắc Nhật Bản (đời Thiên hoàng Daigo). Vụ nổ đã tạo ra một số lượng rất lớn tro núi lửa, gây thiệt hại nông nghiệp và tính ổn định của xã hội Bột Hải.

Do hậu quả của thiên tai này quá lớn nên vua Đại Nhân Soạn đã cho rút toàn bộ quân đội Bột Hải ra khỏi lãnh thổ Đại Khiết Đan quốc để về khắc phục hậu quả thiên tai của vương quốc Bột Hải. Sau đó, các chiến binh Tân La đã được hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ khen thưởng nhờ công lao giúp ông đánh đuổi quân Bột Hải xâm lược. Vua Đại Nhân Soạn đã bố trí đại quân Bột Hải ở Liêu Đông phủ để ngăn quân Khiết Đan thừa cơ Bột Hải đang gặp khó khăn sau thiên tai mà tấn công.

Thái tử Gia Luật Bội của hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ khi đó 26 tuổi, là một nhà thông thái, do vậy mang nhiều nét của giới quý tộc Trung Hoa; là một chuyên gia về âm nhạc, y học, bói toán, hội họa và văn chương (bằng cả tiếng Hán và Khiết Đan). Ông ta cũng là một quân nhân có đầy đủ tài năng.

Trong khi đó, hoàng đế Lý Tồn Úc của nhà Hậu Đường lên kế hoạch tiến công Tiền Thục (đời vua Vương Diễn). Lý Tồn Úc định lấy Lý Thiệu Khâm làm tướng chỉ huy, nhưng Quách Sùng Thao không đồng tình. Khi Lý Tự Nguyên được người ta tiến cử, Quách Sùng Thao tấu rằng ông ta cần phải ở Thành Đức ở ngăn chặn quân Khiết Đan của hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ xâm lấn. Thay vào đó, Lý Tự Nguyên đề nghị hoàng trưởng tử là Lý Kế Nghiệp thống lĩnh tam quân. Lý Tồn Úc đồng tình và đến cuối năm 925, ông ta biến các kế hoạch thành hành động. Lý Kế Nghiệp được Lý Tồn Úc phong làm Tây Xuyên tứ diện hành doanh đô thống, còn Quách Sùng Thao (郭崇韜) được Lý Tồn Úc phong làm Đông bắc diện hành doanh đô chiêu thảo chế trí đẳng sứ và là người chỉ huy chiến dịch trên thực tế. Quân Hậu Đường dưới trướng Lý Kế Nghiệp và Quách Sùng Thao chinh phục Tiền Thục, buộc hoàng đế Vương Diễn đầu hàng cuối năm 925. Lãnh thổ Tiền Thục rơi vào tay nhà Hậu Đường.

Cũng trong cuối năm 925 Gia Luật A Bảo Cơ cùng thái tử Gia Luật Bội và Gia Luật Đức Quang xuất quân đi xâm lược vương quốc Bột Hải (đời vua Đại Nhân Soạn). Để tránh tuyến phòng thủ của đại quân Bột Hải ở Liêu Đông phủ, quân Khiết Đan đã đi con đường vòng đến bao vây và tấn công Phù Dư phủ của vương quốc Bột Hải.

Thành Phù Châu (nay là Khai Nguyên, Liêu Ninh, Trung Quốc) thuộc Phù Dư phủ của vương quốc Bột Hải nhanh chóng rơi vào tay quân Khiết Đan. Phù Dư vương chạy đến trọng thành Phù Dư (夫餘, nay thuộc Tứ Bình, Cát Lâm, Trung Quốc) thuộc Phù Dư phủ của vương quốc Bột Hải. Vào ngày 21 tháng 12 âm lịch năm Ất Dậu (năm 925), tức là ngày 7 tháng 1 dương lịch năm Bính Tuất (năm 926), quân Khiết Đan do Gia Luật Bội (con trưởng của Gia Luật A Bảo Cơ) và Gia Luật Đức Quang (con thứ hai của Gia Luật A Bảo Cơ) chỉ huy tiến hành bao vây trọng thành Phù Dư của vương quốc Bột Hải. Hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ đích thân chỉ huy đại quân Khiết Đan trực chỉ kinh đô Thượng Kinh (nay là Ninh An, Hắc Long Giang, Trung Quốc) thuộc Long Tuyền phủ của vương quốc Bột Hải, nhằm bắt sống kẻ thù không đội trời chung suốt 20 năm qua là vua Đại Nhân Soạn.

Từ ngày 23 tháng 12 âm lịch năm Ất Dậu (năm 925) - tức là ngày 9 tháng 1 năm Bính Tuất (năm 926) đến ngày 2 tháng 1 âm lịch năm Bích Tuất - tức là ngày 18 tháng 1 năm 926, hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ đã dẫn quân Khiết Đan lần lượt đánh chiếm 4 thành của vương quốc Bột Hải là Túc Châu (nay là Cửu Đài, Cát Lâm, Trung Quốc) thuộc Túc Châu phủ, Mạc Châu (nay là A Thành, Hắc Long Giang, Trung Quốc) thuộc Mạc Hiệt phủ, Trung Kinh (nay là Hòa Long, Cát Lâm, Trung Quốc) thuộc Hiển Đức phủ và Đồng Châu (nay là Uông Thanh, Cát Lâm, Trung Quốc) thuộc Đồng Châu phủ. Túc Châu vương, Mạc Hiệt vương, Hiển Đức vương và Đồng Châu vương đều quy hàng quân Khiết Đan. Đến ngày 3 tháng 1 âm lịch năm Bích Tuất, tức là ngày 19 tháng 1 năm 926, trọng thành Phù Dư (夫餘, nay thuộc Tứ Bình, Cát Lâm, Trung Quốc) thuộc Phù Dư phủ bị quân Khiết Đan do Gia Luật Bội và Gia Luật Đức Quang chỉ huy đánh chiếm. (Điều này được xem là dấu chấm hết cho vương quốc Bột Hải, ngay cả khi vào lúc đó Gia Luật A Bảo Cơ vẫn chưa chiếm được kinh thành Thượng Kinh thuộc Long Tuyền phủ của vương quốc Bột Hải) Phù Dư vương quy hàng quân Khiết Đan. Vậy là chỉ trong vòng 10 ngày mà 5 thành trì quan trọng nhất của vương quốc Bột Hải là Túc Châu, Mạc Châu, Trung Kinh, Đồng Châu và trọng thành Phù Dư đều bị thất thủ trước đại quân Khiết Đan.

Vua Đại Nhân Soạn khẩn trương cử 30.000 quân Bột Hải đến hỗ trợ cho một lão tướng (老相) để ngăn cản bước tiến của quân Khiết Đan. Tuy nhiên lão tướng ấy cùng 30.000 quân Bột Hải đã gục ngã trước đội kỵ binh của người Khiết Đan do hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ chỉ huy.

Sau vài tháng đánh Bột Hải, quân Khiết Đan đã tràn ngập khắp đất nước Bột Hải. Những người Khiết Đan sinh sống trên lãnh thổ vương quốc Bột Hải từ thời Bột Hải Cao Vương cũng cầm vũ khí lên hỗ trợ quân đội Khiết Đan tiêu diệt vương quốc Bột Hải này. Mười bốn phủ còn lại của vương quốc Bột Hải là Long Tuyền phủ, Long Nguyên phủ, Nam Hải phủ, Áp Lục phủ, Trường Lĩnh phủ, Liêu Đông phủ, Định Lý phủ, An Biên phủ, Súy Tân phủ, Đông Bình phủ, Thiết Lợi phủ, Hoài Viễn phủ, An Viễn phủ và Doanh Châu phủ đều bị người Khiết Đan và quân đội Khiết Đan tấn công. Kinh đô Thượng Kinh (nay là Ninh An, Hắc Long Giang, Trung Quốc) nằm trên đồng cỏ rộng lớn thuộc Long Tuyền phủ của vương quốc Bột Hải bị quân Khiết Đan bao vây vào ngày 9 tháng 1 âm lịch năm Bính Tuất, tức là ngày 25 tháng 1 dương lịch năm 926.

Ngày 14 tháng 2 âm lịch năm Bính Tuất, tức là ngày 28 tháng 2 dương lịch năm 926, kinh đô Thượng Kinh (nay là Ninh An, Hắc Long Giang, Trung Quốc) thuộc Long Tuyền phủ của vương quốc Bột Hải thất thủ trước người Khiết Đan sau 34 ngày chiến đấu. Hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ cùng thái tử Gia Luật Bội chỉ huy binh sĩ Khiết Đan tràn vào thành Thượng Kinh. Vua cuối cùng của Bột Hải là Đại Nhân Soạn (khi đó hơn 50 tuổi) cùng Long Tuyền vương và 300 văn võ bá quan Bột Hải đã đầu hàng quân Khiết Đan. Vào thời điểm thất thủ, binh lính của vương quốc Bột Hải lên tới "hàng trăm nghìn" người theo Liêu sử. Thái tử Đại Quang Hiển (khi đó hơn 30 tuổi) đã tập hợp được một đội quân hàng vạn người Bột Hải đào thoát khỏi Thượng Kinh. Cung điện của Thượng Kinh đã bị đốt cháy bởi sự cướp bóc của quân đội Khiết Đan. Toàn bộ sách vở, tài liệu, thơ ca của vương quốc Bột Hải đều bị quân Khiết Đan thiêu hủy sạch sẽ. Do đó những thông tin hiện có ngày nay về vương quốc Bột Hải đều lấy từ các sách sử của Trung Quốc, Nhật Bản, Nga và Triều Tiên - Hàn Quốc.

Mười ba đại vương cai trị 13 phủ còn lại của vương quốc Bột Hải là Long Nguyên vương, Nam Hải vương, Áp Lục vương, Trường Lĩnh vương, Liêu Đông vương, Định Lý vương, An Biên vương, Súy Tân vương, Đông Bình vương, Thiết Lợi vương, Hoài Viễn vương, An Viễn vương và Doanh Châu vương đều quy hàng đại quân Khiết Đan của hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ. Vương quốc Bột Hải bị diệt vong sau 228 năm tồn tại với 15 đời vua.

Hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ đổi tên kinh đô Thượng Kinh (nay là Ninh An, Hắc Long Giang, Trung Quốc) thành pháo đài Hốt Hãn. Đại Nhân Soạn cùng toàn bộ hoàng tộc Bột Hải bị áp giải đến Đại Khiết Đan quốc, nhiều cư dân Bột Hải cũng bị ép phải di cư đến Đại Khiết Đan quốc, trong khi nhiều người dân của vương quốc Bột Hải bao gồm nhiều quý tộc Bột Hải (khoảng 200.000 người) đã chạy trốn đến Cao Ly (đời vua Cao Ly Thái Tổ) ở phía nam. Một phần đông người Bột Hải sống trộn lẫn các bộ lạc của người Hắc Thủy Mạt Hạt và người Tungus và từ từ hình thành nên bộ tộc Nữ Chân.

Gia Luật A Bảo Cơ đã lập ra vương quốc Đông Đan trên lãnh thổ cũ của vương quốc Bột Hải, với kinh thành đặt ở Phù Dư, và lập Gia Luật Bội làm vương, tước hiệu Nhân Hoàng vương (人皇王), ứng với tước hiệu của bản thân hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ là Thiên Hoàng đế và tước hiệu của hoàng hậu của ông là Địa Hoàng hậu. Gia Luật A Bảo Cơ trao cho con thứ Gia Luật Đức Quang hiệu Nguyên soái thái tử và cho Gia Luật Đức Quang thay thế Gia Luật Bội trông nom Lâm Hoàng (臨潢, nay thuộc Xích Phong, Nội Mông, Trung Quốc), nơi mà trước đây Gia Luật Bội từng phụ trách. Gia Luật A Bảo Cơ còn tiến hành thu biên người Nữ Chân của Bột Hải ở phương nam, gọi là Thục Nữ Chân, người Nữ Chân của Bột Hải ở phương bắc là Sinh Nữ Chân. Gia Luật A Bảo Cơ luôn có ý đồ nam hạ Trung Nguyên.

Gia Luật Bội đã bước lên ngai vàng của vương quốc tại pháo đài Hốt Hãn, kinh đô Thượng Kinh của Bột Hải cũ, nay thuộc Ninh An, Hắc Long Giang, Trung Quốc. Vương quốc dùng tên Hán là Đông Đan, để tỏ lòng kính trọng với Đại Khiết Đan quốc ở phía tây.

Trong khi đó, vua Hậu Đường Minh Tông của nhà Hậu Đường tìm cách thiết lập quan hệ hữu hảo với Đại Khiết Đan quốc của Gia Luật A Bảo Cơ. Sau khi lên ngôi vào ngày 3 tháng 6 năm 926, vua Hậu Đường Minh Tông đã cử Diêu Khôn đi sứ Đại Khiết Đan quốc để thông báo cho Hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ biết về cái chết của vua Hậu Đường Trang Tông. Gia Luật A Bảo Cơ tìm cách bắt bẻ, trách cứ Diêu Khôn và hỏi tại sao Lý Tự Nguyên là thần tử mà dám cướp ngôi vua, nhưng Diêu Khôn đã đáp lại bằng cách dẫn ra quá khứ có phần tương tự của Gia Luật A Bảo Cơ, khiến ông cứng họng. Tuy nhiên, Gia Luật A Bảo Cơ lại ra yêu cách ép nhà Hậu Đường phải cắt nhượng bờ bắc Hoàng Hà cho ông. Diêu Khôn đáp rằng ông ta không có thẩm quyền làm điều đó, Gia Luật A Bảo Cơ liền bắt giam Diêu Khôn, và lại yêu cầu nhà Hậu Đường cắt nhượng ba trấn Lư Long, Thành Đức, Nghĩa Vũ cho Đại Khiết Đan quốc. Khi Diêu Khôn từ chối, Gia Luật A Bảo Cơ liền câu thúc Diêu Khôn ở mạn bắc, và hai bên không thể đi đến thỏa thuận hòa bình nào.

Thậm chí, Gia Luật A Bảo Cơ còn phái Gia Luật Đức Quang dẫn quân đi tấn công biên giới phía bắc nhà Hậu Đường. Quân Hậu Đường bại trận nhưng quân Khiết Đan rút lui khi hay tin hoàng đế Gia Luật A Bảo Cơ đã không còn khỏe nữa.

Một thời gian sau khi chinh phục vương quốc Bột Hải, Gia Luật A Bảo Cơ lâm bệnh. Ngày 6 tháng 9 năm 926, Gia Luật A Bảo Cơ mất ở thành Phù Dư, thọ 55 tuổi. Sau khi ông qua đời, Hoàng hậu Thuật Luật Bình của ông đã từ chối tuẫn táng cùng ông theo phong tục truyền thống của Khiết Đan, và bà ta chọn cách chặt đứt bàn tay phải để chôn theo ông. Thuật Luật Bình sau đó nắm giữ quyền lực về quân sự và dân sự, và có thể giám sát việc kế vị hoàng vị theo điều kiện của bà ta. Việc Hoàng hậu Thuật Luật Bình từ chối tử tử để tuẫn táng cùng Gia Luật A Bảo Cơ khiến phong tục lâu đời này của người Khiết Đan đã chấm dứt.

Gia đình

Phụ mẫu

 Phụ: Liêu Đức Tổ Gia Luật Tát Lạt (耶律撒剌)
 Mẫu: Tuyên Giản Hoàng hậu Tiêu Nham Chỉ Cân (萧岩只斤)

Huynh đệ

 Gia Luật Lạt Cát (耶律剌葛), tự Suất Lại (率懒)
 Gia Luật Điệt Lạt (耶律迭剌), tự Vân Độc Côn (云独昆)
 Gia Luật Dần Để Thạch (耶律寅底石), tự A Tân (阿辛)
 Gia Luật An Đoan (耶律安端), tự Ôi Ẩn, Đông Đan Quốc vương (东丹国王)
 Gia Luật Tô (耶律苏), tự Độc Côn (独昆), Nam phủ Tể tướng

Hậu phi
 Thuần Khâm Hoàng hậu Thuật Luật Bình (述律平) (Thuật Luật Nguyệt Lý Đóa, Tiêu thị)
 Cung nhân Tiêu thị (宫人萧氏)

Con
 Con trai:
Gia Luật Bội (耶律倍), mẫu Thuật Luật Bình.
 Gia Luật Đức Quang (耶律德光), mẫu Thuật Luật Bình.
 Gia Luật Lý Hồ (耶律李胡), mẫu Thuật Luật Bình.
 Gia Luật Nha Lý Quả (耶律牙里果), mẫu Tiêu thị.
 Con gái:
Gia Luật Chất Cổ (耶律质古), mẫu Thuật Luật Bình.

Ghi chú

Vua nhà Liêu
Sinh năm 872
Mất năm 926
Người Nội Mông


title: Netrium naegelii

text:
Netrium naegelii là một loài song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Netrium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Netrium obesus

text:
Netrium obesus là một loài song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Netrium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Netrium lamellosum

text:
Netrium lamellosum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Netrium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Netrium oblongum

text:
Netrium oblongum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Netrium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Netrium interruptum

text:
Netrium interruptum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Netrium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Netrium digitus

text:
Netrium digitus là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Netrium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Netrium rhomboides

text:
Netrium rhomboides là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Netrium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Penium digittus

text:
Penium digittus là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Penium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae
Loài ít quan tâm


title: Gonatozygon aculeatum

text:
Gonatozygon aculeatum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Gonatozygon.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Gonatozygon leiodermum

text:
Gonatozygon leiodermum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Gonatozygon.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Gonatozygon asperum

text:
Gonatozygon asperum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Gonatozygon.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Gonatozygon pilosum

text:
Gonatozygon pilosum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Gonatozygon.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Gonatozygon monotaenium

text:
Gonatozygon monotaenium là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Gonatozygon.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Gonatozygon kinahanii

text:
Gonatozygon kinahanii là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Gonatozygon.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Gonatozygon brebissonii

text:
Gonatozygon brebissonii là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Gonatozygon.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Genicularia spirotaenia

text:
Genicularia spirotaenia là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Genicularia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Gonatozygon elegans

text:
Gonatozygon elegans là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Gonatozygon.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Genicularia elegans

text:
Genicularia elegans là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Genicularia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Mesotaenium macrococcum

text:
Mesotaenium macrococcum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Mesotaenium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Mesotaenium mirificum

text:
Mesotaenium mirificum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Mesotaenium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Mesotaenium chlamydosporum

text:
Mesotaenium chlamydosporum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Mesotaenium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Mesotaenium endlicherianum

text:
Mesotaenium endlicherianum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Mesotaenium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Cylindrocystis splendida

text:
Cylindrocystis splendida là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Cylindrocystis.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Cylindrocystis minutissima

text:
Cylindrocystis minutissima là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Cylindrocystis.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Cylindrocystis diplospora

text:
Cylindrocystis diplospora là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Cylindrocystis.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Cylindrocystis angulatum

text:
Cylindrocystis angulatum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Cylindrocystis.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Cylindrocystis obesa

text:
Cylindrocystis obesa là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Cylindrocystis.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Cylindrocystis crassa

text:
Cylindrocystis crassa là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Cylindrocystis.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Cylindrocystis brebissonii

text:
Cylindrocystis brebissonii là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Cylindrocystis.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Palmella cylindrospora

text:
Palmella cylindrospora là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Palmella.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Cylindrocystis cylindrospora

text:
Cylindrocystis cylindrospora là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Cylindrocystis.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Roya pseudoclosterium

text:
Roya pseudoclosterium là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Roya.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Roya cambrica

text:
Roya cambrica là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Roya.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Roya anglica

text:
Roya anglica là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Roya.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Roya obtusa

text:
Roya obtusa là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Roya.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Closterium obtusum

text:
Closterium obtusum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Closterium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Spirotaenia truncata

text:
Spirotaenia truncata là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Spirotaenia trabeculata

text:
Spirotaenia trabeculata là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Spirotaenia parvula

text:
Spirotaenia parvula là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Spirotaenia obscura

text:
Spirotaenia obscura là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Spirotaenia minuta

text:
Spirotaenia minuta là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Spirotaenia endospira

text:
Spirotaenia endospira là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Spirotaenia bispiralis

text:
Spirotaenia bispiralis là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Spirotaenia condensata

text:
Spirotaenia condensata là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Spirotaenia.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Spirotaenia

text:
Spirotaenia  là một chi Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Groenbladia taylori

text:
Groenbladia taylori là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Groenbladia.

Chú thích

Tham khảo

Groenbladia


title: Groenbladia neglecta

text:
Groenbladia neglecta là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Groenbladia.

Chú thích

Tham khảo

Groenbladia


title: Spinoclosterium curvatum

text:
Spinoclosterium curvatum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Spinoclosterium.

Chú thích

Tham khảo

Spinoclosterium


title: Spinoclosterium cuspidatum

text:
Spinoclosterium cuspidatum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Spinoclosterium.

Chú thích

Tham khảo

Spinoclosterium


title: Spinoclosterium

text:
Spinoclosterium  là một chi Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae.

Chú thích

Tham khảo


title: Spinocosmarium quadridens

text:
Spinocosmarium quadridens là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Spinocosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Spinocosmarium


title: Spinocosmarium

text:
Spinocosmarium  là một chi Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae.

Chú thích

Tham khảo


title: Desmidium occidentale

text:
Desmidium occidentale là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium grevillii

text:
Desmidium grevillii là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium asymmetricum

text:
Desmidium asymmetricum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium gymnozygoforme

text:
Desmidium gymnozygoforme là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Model (Take My Picture)

text:
"Model (Take My Picture)" là ca khúc được trình bày bởi nữ ca sĩ kiêm người mẫu Việt Nam Vũ Hà Anh, được phát hành với tư cách là đĩa đơn đầu tay trong sự nghiệp ca hát của cô. Ca khúc được sáng tác bởi nhà sản xuất kiêm nhạc sĩ Antoneus Maximus, người đồng thời cũng góp giọng với vai trò là nghệ sĩ hát rap trong bài. Dù vậy, "Model (Take My Picture)" nhận được nhiều đánh giá trái chiều của khán giả lẫn những nhà phê bình, chỉ trích giọng hát yếu kém của Hà Anh nhưng khen ngợi phần sáng tác và phối khí mang phong cách nước ngoài. Video âm nhạc của bài hát được đạo diễn bởi Việt Max, miêu tả cuộc sống hào nhoáng của một người mẫu, được dàn dựng hoành tráng và chuyên nghiệp nhưng lại bị nhận xét là quá gợi cảm. Hà Anh biểu diễn lần đầu biểu diễn ca khúc trên truyền hình cùng với Antoneus Maximus tại chương trình Âm nhạc & Bước nhảy.

Thông tin bài hát
Hà Anh và ê kíp bắt đầu lên kế hoạch chuẩn bị lên kế hoạch cho đĩa đơn đầu tay vào tháng 5 năm 2011. Sau đó xuất hiện những hình chụp cô đang ở trong phòng thu cùng với Antoneus Maximus và Kathy Uyên. Antoneus là một nghệ sĩ người Mỹ gốc Việt kiêm nhà sản xuất - nhạc sĩ, đã từng hợp tác với nhiều nghệ sĩ như Cee Lo Green, apl.de.apl, KID và từng sáng tác cho bộ phim Để Mai Tính. Ngày 7 tháng 11, bản audio của "Model (Take My Picture)" xuất hiện trên mạng ngay sau khi cặp đôi Hà Anh và Hồ Trung Dũng dừng bước tại cuộc thi Cặp đôi hoàn hảo.

"Model (Take My Picture)" được sáng tác bởi Antoneus Maximus, phối khí bởi nhạc sĩ Dương Khắc Linh. Bài hát theo thể loại dance/pop có pha trộn R&B và hip-hop. Bài hát theo cấu trúc A1-B-A2-B-C-B, trong đó có Antoneus Maximus rap ở phần chuyển đoạn và một phần điệp khúc. Cách hát của Hà Anh theo lối nửa hát nửa rap (tương tự như Spice Girls trong "Wannabe") không đòi hỏi nhiều kỹ thuật, khá phù hợp với chất giọng của cô. "Model (Take My Picture)" còn sử dụng có bản quyền điệp khúc bài hát "I'm Too Sexy" của Right Said Fred làm một đoạn nhạc mẫu. Phần lời bài hát được viết hoàn toàn bằng tiếng Anh, nói về công việc và cuộc sống của một người mẫu nổi tiếng.

Video âm nhạc

Video "Model (Take My Picture)" được đạo diễn bởi Việt Max, khởi quay vào giữa tháng 9. Địa điểm quay video tại khu nghỉ dưỡng Six Senses Ninh Văn Bay, Nha Trang và toàn bộ trang phục Hà Anh mặc do Gosto thiết kế. Cuối tháng 9, website 24h.com và facebook của Hà Anh đăng những tấm hình chụp trong lúc ghi hình video, gồm cảnh Hà Anh đang tắm và tạo dáng với bikini ngoài bãi biển. Ngày 6 tháng 10, ê kíp sản xuất 84 Production đăng video hậu trường "Model (Take My Picture)" lên YouTube, trong đó Hà Anh nói về quá trình làm và những cảnh quay đầu tiên của video. Ngày 28 tháng 11, DVD "Model (Take My Picture)" chính thức phát hành dưới hình thức tặng kèm cùng tạp chí Harper's Bazaar. 84 Production đăng video lên YouTube vào ngày 29 tháng 11, tính đến nay đã có hơn 150.000 lượt xem.

Video bắt đầu là cảnh ông sếp Antoneus Maximus (big boss), là fan hâm mộ của Hà Anh gọi điện cho paparazzi Đức Hải, yêu cầu thêm hình của Hà Anh. Đức cải cầm theo một chiếc Canon bước vào xe Porsche, bật CD lên và bài hát được bắt đầu. Ở một phân cảnh khác, Hà Anh xuất hiện trong bộ jumpsuit đen, hát trên phông nền trắng với những dòng lời bài hát chạy trên đó. Tiếp đó là cảnh cô bước từ xe hơi ra để xuất hiện trong một buổi party, có cả các người mẫu Thu Hiền, Huyền Trang, Thanh Hoa,... Sau đó địa điểm chuyển sang khu Six Senses Ninh Văn Bay, Hà Anh đang mặc bộ đồ bơi trắng đi trên ca nô trên biển, trên bờ có Đức Hải và Antoneus Maximus đang chụp hình. Cảnh tiếp theo, Hà Anh bước vào bồn tắm gỗ đầy bọt, có một diễn viên nam đến tắm quàng khăn lau cho cô. Hà Anh tiếp tục mặc một bộ bikini tắm và phơi nắng trên bờ biển trước ống kính của paparazzi. Đến phần chuyển đoạn, Antoneus Maximus và Hà Anh xuất hiện xen kẽ trên nền trắng có lời bài hát cùng với những paparazzi mặc vest đen. Video tiếp tục với cảnh Hà Anh mặc những bộ váy dạ hội của Gosto bước trên sàn catwalk, sau đó là cảnh cô tạo dáng bên ban công ở khu Six Senses. Kết thúc bài hát, Antoneus chạy vào phòng riêng, copy những tấm hình đã chụp được vào máy tính, nhưng đang chạy thì bị lỗi (error loading). Video kết thúc với dòng chữ "it's me, HA ANH".

Đạo diễn: Việt Max
Sản xuất: Vũ Hà Anh, Việt Max
Đồng sản xuất: Henri Hubert, Thành Đào
Diễn viên: Đức Hải
Khách mời: Khiều Huyền Trang, Thu Hiền, Thanh Hoa, Nico Greeve, Nacho Navarro Regne
Vũ đạo: Nguyễn Ngọc Anh, Vũ Ngọc Khải
Trang điểm & làm tóc: Andy Phan
Đạo diễn hình ảnh: Sum Trần, Phong Gian
Chỉnh sửa: STU, Việt Max
Trợ lý sản xuất: Hoàng Tùng, Việt Phạm, Ali Đoàn
Công ty sản xuất: 84 Production

Quảng bá
Tối 30/11, Hà Anh tổ chức một minishow mang tên It's Me, Ha Anh tại khách sạn Park Hyatt, Sài Gòn để quáng bá cho đĩa đơn đầu tay, cũng như ra mắt hình ảnh ca sĩ của mình. Cô cho biết đã chuẩn bị và luyện tập trước 2 tháng cho buổi biểu diễn này. Show có 200 khách mời là đồng nghiệp, nhà báo, bạn bè của Hà Anh. Cô biểu diễn 8 ca khúc, trong đó có "Model (Take My Picture)" và một số ca khúc nước ngoài như "Come on Over", "Halo", "Red Blooded Woman",... Sau minishow, Hà Anh nhận được nhiều đánh giá tích cực của báo chí về phong cách đa dạng, khả năng ca hát cũng như trang phục lẫn sân khấu được đầu tư kỹ lưỡng. Nhiều người còn so sánh cô với Hồ Ngọc Hà, là một "người đẹp hát" hàng đầu hiện nay. Ngày 4 tháng 12, Hà Anh biểu diễn "Perhaps, Perhaps, Perhaps" và "Model (Take My Picture)" trong chương trình Âm nhạc & Bước nhảy. Sau ca khúc đầu song ca với Hồ Trung Dũng suôn sẻ, Hà Anh lại để lộ nhiều khuyết điểm về giọng hát khi hát solo.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Model (Take My Picture) trên YouTube
 Hậu trường của Model (Take My Picture) trên YouTube

Bài hát năm 2011
Đĩa đơn năm 2011
Bài hát tiếng Việt


title: Desmidium swartzii

text:
Desmidium swartzii là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium quadratum

text:
Desmidium quadratum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium pseudostreptonema

text:
Desmidium pseudostreptonema là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium longatum

text:
Desmidium longatum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium gracileps

text:
Desmidium gracileps là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium cylindricum

text:
Desmidium cylindricum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium coarctatum

text:
Desmidium coarctatum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium baileyi

text:
Desmidium baileyi là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium aptogonum

text:
Desmidium aptogonum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium aequale

text:
Desmidium aequale là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Desmidium.

Chú thích

Tham khảo

Desmidium


title: Desmidium

text:
Desmidium  là một chi Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae.

Chú thích

Tham khảo


title: Bambusina delicatissima

text:
Bambusina delicatissima là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Bambusina.

Chú thích

Tham khảo

Bambusina


title: Bambusina moniliformis

text:
Bambusina moniliformis là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Bambusina.

Chú thích

Tham khảo

Bambusina


title: Didymoprium borreri

text:
Didymoprium borreri là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Didymoprium.

Chú thích

Tham khảo

Didymoprium


title: PT-85

text:
PT-85 (hay còn gọi là Type 85/M-1985) là một xe tăng hạng nhẹ do Bắc Triều Tiên sản xuất. Nó là một xe tăng lội nước có tính năng tương tự như PT-76. Khung gầm của PT-85 dựa trên xe bọc thép VTT-323 (M-1973) cũng do Cộng hòa Dân Chủ Nhân dân Triều Tiên sản xuất dựa trên xe bọc thép Type-63 của Trung Quốc, tháp pháo của nó là tháp pháo của xe PT-76, đây có thể coi là 1 biến thể của PT-76 nhưng có vài đặc điểm với xe tăng K-63 của Trung Quốc.

Xe tăng PT-85 sử dụng nòng pháo 85 mm thay vì 76 mm như của PT-76 nên được gọi là PT-85. Phương Tây gọi nó là xe tăng hạng nhẹ M-1985 vì nó được sản xuất từ năm 1985.

Thông số kỹ thuật của xe
 Nặng: 20 tấn
 Rộng: 3,1 m
 Cao: 2,8 m
 Tổ lái: 4 người
 Bọc giáp: 30 mm
 Độ dốc leo: 38 độ
 Tốc độ tối đa: 60 km/h trên bộ, 10 km/h dưới nước
 Tầm hoạt động: 500 km

Vũ khí:
 Pháo 85 mm
 Tên lửa chống tăng ATGM 9M14 Malyutka (AT-3 Sagger)
 1 Súng máy đồng trục 7,62 mm và một súng máy 14,5 mm

Chú thích

Tham khảo
 Xe tăng PT-85 từ FAS
 PT-85 từ Security.org

Xe tăng hạng nhẹ
Xe tăng bơi
Xe tăng Triều Tiên
Xe tăng thời Chiến tranh Lạnh


title: Bambusina brebissonii

text:
Bambusina brebissonii là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Bambusina.

Chú thích

Tham khảo

Bambusina


title: Bambusina

text:
Bambusina  là một chi Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae.

Chú thích

Tham khảo


title: Actinotaenium trachypolum

text:
Actinotaenium trachypolum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Actinotaenium.

Chú thích

Tham khảo

Actinotaenium


title: Actinotaenium subtile

text:
Actinotaenium subtile là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Actinotaenium.

Chú thích

Tham khảo

Actinotaenium


title: Closterium setaceum

text:
Closterium setaceum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Closterium.

Chú thích

Tham khảo

Closterium


title: Closterium dianae

text:
Closterium dianae là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Closterium.

Chú thích

Tham khảo

Closterium


title: Closterium kuetzingii

text:
Closterium kuetzingii là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Closterium.

Chú thích

Tham khảo

Closterium


title: Closterium parvulum

text:
Closterium parvulum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Closterium.

Chú thích

Tham khảo

Closterium


title: Closterium tumidum

text:
Closterium tumidum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Closterium.

Chú thích

Tham khảo

Closterium


title: Closterium arcuarium

text:
Closterium arcuarium là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Closterium.

Chú thích

Tham khảo

Closterium


title: Closterium malinvernianiforme

text:
Closterium malinvernianiforme là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Closterium.

Chú thích

Tham khảo

Closterium


title: Cosmarium angulosum

text:
Cosmarium angulosum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium bioculatum

text:
Cosmarium bioculatum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Phân loài
 C. bioculatum var. bioculatum
 C. bioculatum var. depressum
 C. bioculatum var. excavatum

Chú thích

Tham khảo

B


title: Cosmarium blytti

text:
Cosmarium blytti là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Phân loài
 C. blytti var. bipunctatum
 C. blytti var. blytti
 C. blytti var. hoffii
 C. blytti var. novaesylvae

Chú thích

Tham khảo

B


title: Cosmarium connatum

text:
Cosmarium connatum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Natri ethyl xanthat

text:
Natri ethyl xanthat (SEX = Sodium ethyl xanthate trong tiếng Anh) là một hợp chất lưu huỳnh hữu cơ với công thức hóa học CH3CH2OCS2Na. Nó là một chất bột màu vàng nhạt, bị thủy phân tạo ra các sản phẩm nặng mùi. Natri ethyl xanthat chủ yếu được dùng trong công nghiệp khai khoáng như là một thuốc tuyển.

Sản xuất
Natri ethyl xanthat được điều chế bằng phản ứng của rượu với cacbon đisulfide:
CH3CH2OH + NaOH  +  CS2   →  CH3CH2OCS2Na + H2O

Tính chất
Natri ethyl xanthat tương đối ổn định ở pH cao và nhanh chóng thủy phân ở pH < 9 tại 25 ℃. Nó là một base tiếp hợp của một axit mạnh chưa rõ với pKa bằng 1,6 và pKb ước khoảng 12,4 đối với một base tiếp hợp. Natri ethyl xanthat dễ dàng hấp phụ trên bề mặt của các sulfide rắn.

Phân hủy trong nước
Tốc độ phân hủy natri ethyl xanthat trong nước tăng lên khi pH giảm xuống và/hoặc nhiệt độ tăng lên. Người ta cho rằng nó phân hủy theo một trong ba cách sau:
Phân li thành axit xanthic và sau đó thành cacbon đisulfide và rượu.
C2H5OCS2Na + H2O → C2H5OCS2H + NaOH
C2H5OCS2H → CS2 + C2H5OH

oxy hóa thành đixanthogen.
4C2H5OCS2– + 2H2O + O2 → 2(C2H5OCS2)2 + 4OH–

Phân hủy thủy phân
6C2H5OCS2– + 3H2O → 6C2H5OH + CO32– + 3CS2 + 2CS32–

Hai phản ứng đầu là phụ và cần điều kiện môi trường axit. Phản ứng thứ ba diễn ra trong môi trường trung hòa hay kiềm (pH > 7) và tự gia tốc, do nó được xúc tác bằng rượu tạo ra như là một sản phẩm. Tốc độ của nó tăng lên theo nồng độ của các chất phản ứng và với sự tăng lên của nhiệt độ, từ 1,1%/ngày ở 20 ℃ tới 4,6%/ngày ở 40 ℃ đối với dung dịch 10% ở pH = 10. Giảm pH từ 10 tới 6,5 làm tăng tốc độ phân hủy từ 1,1%/ngày tới 16%/ngày. Sự phân hủy cũng được gia tốc bởi sự có mặt của các kim loại như đồng, sắt, chì, kẽm, có vai trò như một chất xúc tác.

Ứng dụng
Natri ethyl xanthat chủ yếu dùng trong công nghiệp khai khoáng làm thuốc tuyển để phục hồi các kim loại như đồng, niken, bạc hay vàng, cũng như các dạng sulfide hay oxit kim loại rắn từ bùn quặng. Ứng dụng này được Cornelius H.  Keller đề xuất năm 1925. Các ứng dụng khác bao gồm: làm thuốc gây rụng lá cây, thuốc diệt cỏ và phụ gia cho vào cao su để chống lại tác động của oxy và ozon.

An toàn
Natri ethyl xanthat có độc tính vừa phải theo đường miệng và đường da đối với động vật và kích thích mắt cũng như da. Nó đặc biệt độc hại đối với thủy sinh vật và vì thế việc thải nó ra môi trường bị kiểm soát chặt. Liều gây tử vong trung bình (chuột bạch đực, miệng, dung dịch 10% ở pH ≈ 11) là 730 mg/kg trọng lượng cơ thể, với tử vong chủ yếu diễn ra trong ngày đầu tiên. Các cơ quan chịu ảnh hưởng nhiều nhất là hệ thần kinh trung ương, gan và lá lách.

Tham khảo

Thư viện tài liệu
Priority existing chemical Report No. 5 Sodium Ethyl Xanthate , National Industrial Chemicals Notification and Assessment Scheme , Dep. of Health and Ageing, Australian Government (1995) ISBN 0-644-35283-3
Priority Existing Chemical. Secondary Notification Assessment Report No. 5S Sodium Ethyl Xanthate , National Industrial Chemicals Notification and Assessment Scheme, Dep. of Health and Ageing, Australian Government,  (February 2000) ISBN 0-642-42198-6

Hợp chất natri
Hợp chất hữu cơ
Hợp chất lưu huỳnh hữu cơ
Công nghệ luyện kim


title: Cosmarium contractum

text:
Cosmarium contractum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Các phân loài

 Cosmarium contractum var. papillatum
 Cosmarium contractum var. minutum
 Cosmarium contractum var. incrassatum
 Cosmarium contractum var. ellipsoideum
 Cosmarium contractum var. contractum

Chú thích

Tham khảo

C


title: Cosmarium galeritum

text:
Cosmarium galeritum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium granatum

text:
Cosmarium granatum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium nitidulum

text:
Cosmarium nitidulum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Cosmarium anisochondrum

text:
Cosmarium anisochondrum là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Arthrodesmus extensus

text:
Arthrodesmus extensus là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Arthrodesmus.

Chú thích

Tham khảo

Arthrodesmus


title: Cosmarium majae

text:
Cosmarium majae là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Mesotaenium caldariorum

text:
Mesotaenium caldariorum là một loài Song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Mesotaenium.

Chú thích

Tham khảo

Mesotaeniaceae


title: Michael Bloomberg

text:
Michael Rubens Bloomberg (sinh 14 tháng 2 năm 1942) là doanh nhân, tác gia, chính trị gia và nhà hoạt động xã hội người Mỹ. Ông từng giữ chức thị trưởng Thành phố New York (2002-2013). Với khối tài sản 55 tỷ đô la Mỹ vào 2019, ông là người giàu thứ 7 ở Hoa Kỳ. Ông sáng lập và sở hữu 88% Bloomberg L.P., một công ty truyền thông về tin tức tài chính và dịch vụ thông tin.

Trước đây ông từng là đảng viên Đảng Dân chủ nhưng chuyển sang Đảng Cộng hòa vào năm 2001 rồi thắng cử chức thị trưởng và nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2005. Ông rời Đảng Cộng hòa vào năm 2007 rồi tranh cử nhiệm kỳ thứ ba vào năm 2009 như một chính trị gia độc lập. Ông thường được nhắc thường xuyên rằng có khả năng ông sẽ tranh cử tổng thống năm 2008 như một ứng cử viên độc lập.

Chú thích

Liên kết ngoài

mikebloomberg.com, Bloomberg's official website
nyc.gov/mayor, official mayoral website
Michael Bloomberg, City Mayors' Mayor of the Month for August 2012
Profile at Bloomberg Businessweek
#23 Michael Bloomberg at Forbes list of 2010 world's billionaires

Issue positions and quotes at On The Issues

Michael Bloomberg  collected news and commentary] at the New York Daily News

Michael Bloomberg collected news and commentary] at Newsday

Biography at the Encyclopaedia Britannica

Sinh năm 1942
Nhân vật còn sống
Phi công Mỹ
Tỷ phú Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học Johns Hopkins
Doanh nhân Mỹ thế kỷ 20
Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Chính khách Mỹ thế kỷ 21
Nhà văn Mỹ thế kỷ 21
Người viết hồi ký Mỹ
Doanh nhân Mỹ thế kỷ 21
Doanh nhân công nghệ thông tin
Nhà văn Thành phố New York
Người sáng lập công ty Mỹ
Nam nhà văn Mỹ thế kỷ 20


title: Cosmarium regnesi

text:
Cosmarium regnesi là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: Spirogyra punctata

text:
Spirogyra punctata là một loài Song tinh tảo trong họ Zygnemataceae, thuộc chi Spirogyra.

Chú thích

Tham khảo

Zygnemataceae


title: 4-Methyl-2-pentanol

text:
4-Methyl-2-pentanol hay methyl isobutyl cacbinol (MIBC) là một hợp chất hữu cơ được sử dụng chủ yếu làm thuốc tạo bọt trong tuyển khoáng. Nó cũng được sử dụng làm dung môi trong tổng hợp hữu cơ và trong sản xuất dầu phanh  cũng như là tiền chất của một số chất hóa dẻo.

Ghi chú

Rượu
Công nghệ luyện kim
Alcohol


title: Oberpfaffenhofen

text:
Oberpfaffenhofen là một làng trong xã Weßling thuộc huyện Starnberg, Bayern, Đức. Nó nằm cách trung tâm thành phố Munich 20 km.

Tại đây có trụ sở chính của Cơ quan hàng không vũ trụ Đức (Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt, DLR) và nó trở nên nổi tiếng vào năm 1983 khi nhà du hành vũ trụ đầu tiên của Tây Đức, nhà vật lý học Ulf Merbold bay vào vũ trụ bằng tàu con thoi trong phi vụ tới trạm Spacelab. Các phi vụ này có sự tham gia của Trung tâm điều hành không gian Đức (German Space Operations Center - GSOC) nằm ở Oberpfaffenhofen.

Trung tâm nghiên cứu của DLR ở Oberpfaffenhofen bao gồm Trung tâm điều khiển mô-đun Columbus và cũng là đóng góp của DLR trong Cơ quan không gian châu Âu và EADS Astrium, cũng như các viện Fraunhofer và các viện nghiên cứu khoa học khác.

Tại Oberpfaffenhofen cũng có các nhà máy công nghiệp (gồm Dornier Luftfahrt GmbH, một chi nhánh của hãng sản xuất máy bay Fairchild Dornier). Hãng này và DLR cùng nhau chia sẻ hoạt động sân bay tại đây.

Tham khảo

During the occupation of Germany the airport was designated Oberpfaffenhofen Air Force Depot which also served as the maintenance depot for the aircraft that were utilized during the Berlin Airlift of 1948-49.

Liên kết ngoài

Starnberg (huyện)


title: Anhanguera piscator

text:
{{Bảng phân loại
| name = Anhanguera
| image = Anhanguera piscator.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Hộp sọ phục dựng
| fossil_range = đầu kỷ Phấn Trắng,
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Reptilia
| unranked_ordo   =† Pterosauria
| familia              = Ornithocheiridae
| subfamilia              = Anhanguerinae
| genus                = Anhanguera
| species = A. piscator
| binomial            = 'Anhanguera piscator | binomial_authority  = Campos & Kellner, 1985
| synonyms =
 Coloborhynchus piscator (Campos & Kellner, 1985)
}}Anhanguera piscator  (nghĩa là "quỷ già bắt cá") là một loài trong chi thằn lằn có cánh Anhanguera, xuất hiện từ đầu kỷ Phấn trắng, tại nơi ngày nay là Brazil cách nay 112 triệu năm. Loài Thằn lằn có cánh này là liên quan chặt chẽ đến Ornithocheirus, và thuộc họ Ornithocheiridae trong phân họ riêng của mình, Anhanguerinae. A. piscator cũng từng bị đặt trong chi Coloborhynchus dưới tên Coloborhynchus piscator hay đồng nghĩa của Coloborhynchus robustus. Anhanguera piscator là động vật ăn cá với sải cánh khoảng 4.5 m (15 ft).

Chú thích

Tham khảo

 Campos, D. A., and Kellner, A. W. A. (1985). "Panorama of the Flying Reptiles Study in Brazil and South America (Pterosauria/ Pterodactyloidea/ Anhangueridae)." Anais da Academia Brasileira de Ciências, 57(4):141–142 & 453-466.
 T. Rodrigues and A. W. A. Kellner. (2008). Review of the pterodactyloid pterosaur Coloborhynchus. Zitteliana B'' 28:219-228.

P
Thằn lằn bay kỷ Phấn Trắng
Động vật được mô tả năm 1985


title: Yuan

text:
Yuan (chữ Hán: 袁, Hán-Việt là nguyên hoặc viên) có thể là
 Yuan Trung Quốc: để chỉ đơn vị tiền tệ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Nhân dân tệ) và của Đài Loan (Tân Đài tệ)
 Nguyên
 Nhà Nguyên và Bắc Nguyên
 Viên (họ)
 Các Hội đồng Quốc gia tại Trung Hoa Dân Quốc, trong đó có Hội đồng Điều hành Quốc gia (Hành chính viện, tức là Chính phủ), Hội đồng Lập pháp (Lập pháp viện, tương đương Quốc hội) gồm 113 nghị sĩ, Hội đồng Tư pháp (Tư pháp viện) gồm 15 thẩm phán và cũng là Tòa án Hiến pháp, Giám sát viện, Khảo thí viện.
 Sông Nguyên
 Nguyên Giang (sông Hồng)


title: Endre Szemerédi

text:
Endre Szemerédi (sinh ngày 21 tháng 8 năm 1940) là nhà toán học người Hungary. Ông nghiên cứu trong các lĩnh vực toán tổ hợp và lý thuyết khoa học máy tính. Hiện ông là giáo sư khoa học máy tính tại trường đại học Rutgers từ năm 1986. Ông từng làm việc tại đại học Stanford (1974), đại học McGill (1980), đại học Nam Carolina (1981–1983) và đại học Chicago (1985–1986). Szemerédi sinh tại Budapest, ông học tại đại học Eötvös Loránd ở Budapest và nhận bằng tiến sĩ từ đại học Quốc gia Moskva. Người hướng dẫn luận án của ông là nhà toán học Israel Gelfand.

Các nghiên cứu
Endre Szemerédi đã công bố trên 200 bài báo khoa học trong lĩnh vực toán rời rạc, lý thuyết khoa học máy tính, thuật toán tổ hợp và hình học rời rạc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang cá nhân ở Viện Toán học Alfréd Rényi

Sinh năm 1940
Người đoạt giải Abel
Nhà toán học Hungary
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học thế kỷ 21
Nhà khoa học máy tính Mỹ
Nhà toán học Mỹ
Nhân vật còn sống


title: Amadou Toumani Touré

text:
Amadou Toumani Touré (4 tháng 11 năm 1948 – 10 tháng 11 năm 2020) là một chính trị gia Mali, Tổng thống Mali giai đoạn 2002-2012. Ông đã lật đổ Tổng thống Moussa Traore trong một cuộc đảo chính quân sự tháng 3 năm 1991 và chủ trì một sự chuyển tiếp kéo dài một năm bầu cử đa đảng, ông đã trao quyền lực cho chính quyền dân sự vào tháng 6 năm 1992. Mười năm sau, sau khi xuất ngũ, ông tham gia vào chính trường với tư cách dân sự và đắc cử tổng thống trong cuộc bầu cử năm 2002 với một liên minh rộng rãi hỗ trợ. Ông dễ dàng tái đắc cử trong năm 2007 cho một nhiệm kỳ thứ hai và cuối cùng. Nhiều tháng trước khi hết nhiệm kỳ tổng thống, các thành viên bất mãn của quân đội Mali, bị gán là "những kẻ phản loạn", đã tiến hành một cuộc đảo chính loại bỏ Touré quyền và buộc ông trốn.

Tiểu sử
Amadou Toumani Touré sinh ngày 4 tháng 11 năm 1948 ở Mopti, nơi ông học tiểu học. Giữa năm 1966 và 1969, ông đã học trường trung học chuẩn Badalabougou ở Bamako để trở thành một giáo viên. Cuối cùng, ông gia nhập quân ngũ và tham dự các trường Cao đẳng liên quân sự Kati. Là một thành viên của Quân đoàn Parachute, ông đã thăng hàm nhanh chóng thông qua nhiều cấp bậc và sau khi rất nhiều các khóa đào tạo ở Liên Xô và Pháp, ông trở thành chỉ huy của biệt kích nhảy dù vào năm 1984.

Ông qua đời tại Thổ Nhĩ Kỳ vào 10 tháng 11 năm 2020 ở tuổi 72.

Sự nghiệp chính trị và quân sự
Vào tháng 3 năm 1991, sau khi cuộc đàn áp bạo lực các cuộc biểu tình chống chính phủ biến thành một cuộc cách mạng quần chúng chống lại 23 năm cai trị của quân đội, các lực lượng vũ trang đã từ chối nổ súng vào người dân Malian và Touré - người đứng đầu lực lượng bảo vệ tổng thống - đã bắt giữ Tổng thống Moussa Traoré.[3] Được mọi người biết đến với tên viết tắt ATT, Đại tá Touré (khi đó là ông) trở thành lãnh đạo của Ủy ban Chuyển tiếp vì Phúc lợi Nhân dân và là người đứng đầu nhà nước trong suốt các nỗ lực của ủy ban nhằm chuyển đổi chính phủ của đất nước sang chế độ dân chủ.[4] Ông chủ trì hội nghị quốc gia từ ngày 29 tháng 7 đến ngày 13 tháng 8 năm 1991 soạn thảo Hiến pháp Mali và lên lịch tổ chức các cuộc bầu cử lập pháp và tổng thống năm 1992. Sau khi biết kết quả bầu cử, Touré đã trao quyền cho tổng thống mới đắc cử, Alpha. Oumar Konaré.ư Sau khi tự nguyện từ chức, ông có biệt danh "Người lính của nền dân chủ."[6]

Tham khảo

Tổng thống Mali


title: Cú lông đốm

text:
Cú lông đốm (danh pháp hai phần: Strix occidentalis) là một loài cú trong học nhà cú thuộc phân loài trong bộ Cú thực thụ. Loài cú này phân bố ở vùng Tây Nam của nước Mỹ. Loài cú lông đốm có mắt đen, lông màu sẫm với những đốm trắng trên đầu và cổ, những vằn trứng ở ngực. Loài này hiện đang bị đe dọa vì nạn chặt phá rừng là mất môi trường sinh sống cũng như sự cạnh tranh quyết liệt của loài cú lông sọc. Trong vòng 25 năm, số lượng cú lông đốm vẫn tiếp tục giảm tới 40%.

Bảo tồn
Cú lông đốm được Mỹ đưa vào danh sách những động vật cần được bảo vệ từ năm 1990. Chính quyền Mỹ đã ban hành nhiều quy định nhằm hạn chế hoạt động khai thác gỗ trong những rừng quốc gia để bảo vệ cú lông đốm. Hàng loạt khu rừng có cú lông đốm, với tổng diện tích tới 4,5 triệu hecta, thuộc bang Washington, Oregon và California đã biến thành rừng cấm. Thậm chí họ còn đưa ra dự thảo quy định cho phép các công ty đốn bớt cây để ngăn chặn nguy cơ cháy rừng và cho phép người dân bắn cú lông sọc để giảm áp lực cạnh tranh đối với cú lông đốm. Tuy nhiên những quy định này gây ra tranh cãi trong giới nghiên cứu động vật cũng như những người dân ở nước này.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Read Congressional Research Service (CRS) Reports regarding the Spotted Owl
CBS News: Blasting Some Owls To Save Others? Government Proposes Selectively Killing Cousins Of Threatened Spotted Owls To Protect The Species
B.C.'s spotted owl near extinction Science advisory team recommends capturing and breeding remaining owls in British Columbia
Spotted Owl videos on the Internet Bird Collection
Spotted Owl photo gallery VIREO

O
Chim Canada
Chim Mỹ
Chim México
Động vật được mô tả năm 1860


title: Agave franzosinii

text:
Agave franzosinii là một loài thực vật thuộc họ Agavaceae. Agave franzosinii được tìm thấy trong tự nhiên ở Mexico. Người ta đã trồng loại cây này tại vườn thực vật hoàng gia Anh ở Kew, nơi nó được bổ sung vào bộ sưu tập thực vật năm 1973. Loài cây Agave franzosinii trước khi nở hoa tăng trưởng nhanh gấp 4 lần bình thường. Mỗi tuần, loài cây này lại cao thêm gần 0,9 m, cho đến khi nó cao bằng một ngôi nhà. Chỉ một thời gian ngắn sau khi nở hoa, nó đã chết.
Loài cây này thường được gọi là "loài cây thế kỷ" vì các nhà khoa học từng cho rằng, phải mất 100 năm cây mới ra hoa một lần.
Agave franzosinii ưa thích khu vực đất đầy nắng và nó có thể chịu được nhiệt độ xuống đến -6,6 °C. Nó phát triển tốt nhất trong cát và đất cát, sạn, cá, đất mùn, đất cát đất sét khô. Cây này chịu được hạn.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

F


title: Các vụ nổ súng tại Midi-Pyrénées 2012

text:
Các vụ nổ súng tại Midi-Pyrénées 2012 là một loạt ba vụ tấn công súng nhắm mục tiêu quân Pháp và dân thường Do Thái, trong các thành phố của Montauban và Toulouse trong vùng Midi-Pyrénées của Pháp. Tổng số đã có bảy người thiệt mạng, cộng với thủ phạm và năm người khác bị thương, ba trọng thương. Cảnh sát xác định thủ phạm là Hồi giáo ở Pháp 23 tuổi tên là Mohammed Merah, kẻ đã tuyên bố quan hệ với nhóm chiến binh Hồi giáo al-Qaeda, mặc dù mối quan hệ này đang gây tranh cãi. Trong một trận vây ráp vào ngày 22 tháng 3, thủ phạm đã bị bắn và giết chết bởi các đơn vị chiến thuật đặc biệt hoạt động của cảnh sát pháp RAID..
Cuộc tấn công đầu tiên xảy ra vào ngày 11 tháng 3, khi một người lính dù Pháp, Master Sergeant Imad Ibn-Ziaten, cũng là một tín đồ Hồi giáo Pháp, đã bị bắn chết bên ngoài một phòng tập thể dục tại Toulouse. Vụ thứ hai xảy ra vào ngày 15 tháng 3, trong đó có hai binh sĩ mặc đồng phục, hạ sĩ Abel Chennouf, và binh nhì Mohamed Legouad, đã thiệt mạng và một người bị thương nặng trong một trung tâm mua sắm ở Montauban. Ngày 19 tháng 3, một cuộc tấn công tiếp tục xảy ra tại trường Hatorah Ozar ngày của người Do Thái, nơi bốn người (trong đó có ba trẻ em) đã thiệt mạng. Tay súng chạy trốn trên một chiếc xe gắn máy.

Sau các vụ nổ súng, chính phủ Pháp đã tăng Vigipirate, cảnh báo khủng bố của Pháp, trong vùng Midi-Pyrénées, và một vài tỉnh xung quanh, lên mức cao nhất Nhiều chính phủ trên khắp thế giới lên án các cuộc tấn công..

Tham khảo

Pháp năm 2012
Thảm sát tại trường học
Thảm sát ở Pháp


title: Staurodesmus

text:
Staurodesmus  là một chi Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae.

Chú thích

Tham khảo


title: Cosmarium pyramidatum

text:
Cosmarium pyramidatum var. canadense là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

Chú thích

Tham khảo

Cosmarium


title: 2S1 Gvozdika

text:
2S1 Gvozdika (tiếng Nga: 2С1 "« Гвоздика "," Hoa cẩm chướng '), cũng được gọi là SU-122 trong biên chế của Việt Nam, là một loại lựu pháo tự hành của Liên Xô dựa trên cơ sở xe tăng hạng nhẹ PT-76 nhưng thay vào đó là pháo 2A18 122mm, thật ra khung gầm của 2S1 lại là xe bọc thép chở quân MT-LB, chỉ có kết cấu thiết kế của 2S1 dựa trên xe tăng PT-76 mà thôi. Nó được Cục Tên lửa và Pháo binh thuộc Bộ quốc phòng Liên Xô (GRAU) đặt tên là 2S1 Gvozdika.

Sản xuất
Phiên bản 2S1 đầu tiên ra đời năm 1969. Nó trang bị tại Liên Xô năm 1970 và nước đầu tiên ngoài Liên Xô sử dụng 2S1 là Ba Lan, nó gia nhập quân đội Ba Lan năm 1974. Quân đội Mỹ và NATO gọi nó là pháo M1974. Các mẫu pháo M1974 vẫn được các nước Bungari, Ba Lan và Nga sản xuất.

Lịch sử và tính năng
Nguyên mẫu của nó được hoàn thành năm 1969 và được trang bị cho Quân đội Liên Xô vào năm 1970. 2S1 được các nước trong khối xã hội chủ nghĩa tiếp nhận vào năm 1974.Do có khung gầm dựa trên loại xe bọc thép lội nước MT-LB nên 2S1 cũng có thể lội nước với tốc độ chậm 4,5 km/h.

Với pháo 122mm nó có nhiệm vụ tiêu diệt và chế áp lực lượng cơ động, các hỏa điểm của bộ binh, phá hủy các loại công sự dã chiến, vượt qua các bãi mìn, các chướng ngại vật (hàng rào thép gai), đấu lại các loại pháo, súng cối và phương tiện bọc thép của đối phương.

Các quốc gia sử dụng

Các quốc gia còn sử dụng
 145

 - 81

 - 5

 - 246

 - 506

 - 10

 - 20

 - 72

 48

 -110

 - 10

 - 533

 - 72

 - 49

 - 400

 - 622

 - 638

 - 6

Các nước từng sử dụng

Các cuộc xung đột
 Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất
 Chiến tranh Nam Ossetia 2008
 Chiến tranh vùng Vịnh (lần 1-2)
 Chiến tranh Kosovo
 Chiến tranh Chechnya lần thứ hai
 Nội chiến Libya (2011)

Chú thích

Lựu pháo Liên Xô
Pháo 122 mm
Pháo tự hành xung kích
Pháo tự hành thời Chiến tranh Lạnh
Pháo tự hành Nga