title: Công tước

text:
Công tước hay Nữ công tước (, tiếng Anh: Duke, tiếng Pháp: Duc) là 1 tước hiệu xếp sau Hoàng đế, Quốc vương, và Đại công tước trong hệ thống tước hiệu quý tộc Châu Âu. Vợ của công tước gọi là Công tước phu nhân.

Tùy vào từng thời kì và mỗi quốc gia mà hệ thống Công tước có nhiều điểm giống nhau lẫn khác nhau.

Nguồn gốc
Tại Trung Quốc, vào thời phong kiến cổ đại Trung Quốc, tước "Công" đứng đầu trong ngũ đẳng, bao gồm: "Công, Hầu, Bá, Tử và Nam". Nguyên chữ [Tước; 爵] là một loại dụng cụ uống rượu thời nhà Chu, các chư hầu cần căn cứ 5 loại địa vị khác nhau sẽ mang một "tước" khác nhau, do vậy những Công hầu này được gọi chung là Tước vị (爵位).

Giai đoạn Tây Chu, thời kỳ mà các Thiên tử vẫn còn địa vị rất mạnh, chính quyền nhà Chu dần hình thành hệ thống chư hầu, ngoài Thiên tử mang tước Vương thì tước Công là lớn nhất. Tuy tương đối hạn chế, nhưng các Công quốc cũng phát triển rất lớn mạnh và là nền tảng trong các chư hầu, thời đầu Tây Chu có 4 nước được sơ phong làm Công, gồm Tống, Quắc, Chu và Ngu. Sang thời Xuân Thu, bắt đầu xuất hiện rất nhiều Công quốc lớn mạnh, ảnh hưởng đến thời cuộc, phải kể đến Lỗ và Trịnh. Sang thời Chiến Quốc, thời kỳ "Lễ băng Nhạc hư", Ngũ đẳng Tước chỉ còn tồn tại trên danh nghĩa, các nước tự xưng Vương.

Thời nhà Tần, triều đình theo chế độ "Nhị thập đẳng tước" (二十等爵), song trong đó không có tước Công, sau tước Vương là liền đến Hầu tước. Triều đại nhà Hán mô phỏng nhà Tần, cũng không phong tước Công vào hàng tước hiệu chính thức, chư hầu khác họ đều chỉ phong Hầu. Nếu phong tước Công, chỉ là trường hợp Nhị vương Tam khác (二王三恪) đặc thù thời nhà Chu, tức là chỉ phong các hậu duệ triều đại trước, hàm ý vỗ về trấn an. Thời Hán Thành Đế, hậu duệ nhà Chu là Chu Thừa Hưu hầu cùng hậu duệ nhà Thương là Ân Thiệu Gia hầu phong lên Công, sang thời Hán Bình Đế sửa làm Trịnh công (鄭公) cùng Tống công (宋公). Đến Đông Hán, các con trai của Hán Quang Vũ Đế cũng có tước Công, sau cũng nâng thành Vương, đến cuối thời Đông Hán mới có Tào Tháo thụ phong Ngụy công (魏公), địa vị đặc biệt ở trên các Vương.

Ngoài ra, con cháu của một số thánh nhân cũng được phong tước công, điển hình như các hậu duệ của Khổng Tử, được phong tước Diễn Thánh công và đây là tước vị phong kiến tồn tại lâu dài nhất trong lịch sử Trung Quốc, vì mãi đến năm 1935 thì chính phủ Trung Hoa Dân Quốc mới bãi bỏ tước vị này và thay vào đó gọi là "Phụng tự quan", vẫn cho hậu duệ của Khổng Tử đảm nhiệm cho đến tận ngày nay. Chức Phụng tự quan được trả lương và phân ngạch tương đương với bộ trưởng trong nội các chính phủ.

Chi tiết về tước hiệu

Đông Á
Tại các nước Trung Quốc, Việt Nam và Triều Tiên, tước vị "Công tước" luôn được đặt chỉ ngay dưới tước Vương và rất cao quý. Nhà Hán chỉ sử dụng tước vị này cho con cháu của nhà Chu (tước Trịnh công 鄭公) và nhà Thương (tước Tống công 宋公), hoặc con cháu của Khổng Tử (tước Diễn Thánh công 衍聖公). Đến khi Tào Tháo thụ phong "Ngụy công", thì chỉ có Hán Hiến Đế Lưu Hiệp từng bị giáng làm Sơn Dương công.

Đến nhà Đường lại thiết lập lại, có có các tước:
 Quốc công [國公], phong hiệu cao nhất của một tước Công, chỉ dưới Quận vương.
 Quận công [郡公], phong hiệu cao thứ 2 trong tước Công, có từ thời Tào Ngụy.
 Huyện công [縣公], phong hiệu cao thứ 3 trong tước Công, có từ thời Tào Ngụy.

Phong hiệu của từng tước vị, tùy vào quy định của mỗi triều đại hoặc mỗi quốc gia mà có khác nhau. Thông thường tước Quốc công chỉ có một phong hiệu lấy từ tên của đất phong (thường là quận), như "Phong Quốc công", "Vinh Quốc công",...

Châu Âu

Trong tiếng Latinh, tước hiệu Công tước được viết là: Dux có nghĩa là lãnh đạo, là một thuật ngữ được sử dụng dưới thời cộng hòa La Mã để đề cập đến một chỉ huy quân sự mà không có một thứ hạng chính thức (đặc biệt là một trong những nguồn gốc của Đức hoặc Celtic), và sau này nó được hiểu là người đứng đầu chỉ huy về quân sự của một tỉnh. Trong thời Trung Cổ, tước hiệu này được sử dụng đầu tiên dưới các triều đại quân chủ của Đức. Công tước là những người đứng đầu một tỉnh hay các thành phố, và sau này dưới thời quân chủ phong kiến thì đây là tước hiệu được phong cho những nhà quý tộc thân cận của vua.

Ở Vương quốc Anh và các nước Châu Âu khác, tước [Công tước; Duke] thường được trao cho các Vương tử (Prince) đã cưới vợ, nhưng không phải Vương tử nào cũng vậy. Vợ của các Công tước sẽ được trao danh hiệu [Công tước phu nhân; Duchess]. Tại Châu Âu, Công tước luôn có đất phân (là một cụm quận hay hạt), được gọi là [Duchy], và khác với cách gọi của ngôn ngữ Đông Á đem tên đất phong lên đầu, tước Duke của Châu Âu lại đem tên đất phong ở sau, xen giữa là chữ (of), ví dụ [Duke of Edinburgh], tức Công tước xứ Edinburgh.

Theo văn hóa Châu Âu, các Trữ quân tuy được định sẽ kế thừa Quốc tước (Vương) của cha, nhưng vẫn được phái đến đất phong cố định theo truyền thống cho đến khi chính thức thừa tước, đôi khi chỉ đơn giản là dành cho con trưởng. Điển hình như Công tước xứ Cornwall (Duke of Cornwall) là chức tước luôn được ban cho người con trai lớn tuổi nhất của vương thất Anh, và Công tước xứ Rothesay (Duke of Rothesay) cho Trữ quân của ngai vàng Vương quốc Scotland, tuy nhiên sau năm 1707 thì trở thành tước phong kèm theo Trữ quân của ngai vàng Anh, bên cạnh Thân vương xứ Wales. Hiện tại William, Thân vương xứ Wales vừa là Thân vương xứ Wales, vừa là Công tước xứ Rothesay. Sang thế kỷ 19, nhiều vùng đất nhỏ trong lãnh thổ nước Đức và Ý được cai trị bởi những Công tước hoặc Đại công tước. Ngày nay, ngoại lệ có công quốc Luxembourg được cai trị bởi một công tước. Công tước là tước hiệu thế tập cao nhất trong các vương triều ở Bồ Đào Nha, Scandinavia, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh.

Ngoài ra, các "Duke" cũng có thể sở hữu một công quốc tương tự các "Công tước" (Prince), ví dụ như: Công tước xứ Bourgogne, Công tước xứ Normandy và Công tước xứ Aquitane,... và họ thường là chư hầu cho các vị Quốc vương (King) hoặc thậm chí có thể độc lập.

Vấn đề giải nghĩa
Rắc rối nảy sinh khi từ Công tước thường được dùng để dịch một trong 2 từ tiếng Anh: Duke hoặc Prince. Trong trường hợp thứ 2, để tránh nhầm lẫn với Duke, người ta có thể thay bằng các từ khác như Quận công, Thân vương. Tuy nhiên, trong trường hợp Prince là quân chủ của một Principality thì có thể dùng Thân vương, Vương công, Công quốc vương cho nhất quán với tên nước.

Hiện nay ở châu Âu còn tồn tại 3 quốc gia loại Principality là Andorra, Liechtenstein và Monaco. Nguyên thủ các quốc gia này đều có tước hiệu Prince và đương nhiên được gọi là Thân vương. Theo quy định, cùng cai quản Andorra là Tổng thống Pháp và Giám mục xứ Urgel, và hai người này cùng mang tước hiệu Đồng Thân vương xứ Andorra (Co-Prince of Andorra; coprince d’Andorre).

Các Công tước nổi tiếng

Anh
Filippos của Hy Lạp và Đan Mạch, Công tước xứ Edinburgh
Vương tử William, Công tước xứ Cornwall
Quốc vương Edward VIII, Công tước xứ Windsor

Tây Ban Nha
Carlos Zurita, Công tước xứ Soria
Iñaki Urdrangarin, Công tước xứ Palma de Mallorca

Thụy Điển
Victoria của Thụy Điển, Nữ Công tước xứ Västergötland
Vương tử Carl Philip, Công tước xứ Värmland

Danh sách Công tước phu nhân

 Catherine Middleton, Công tước phu nhân xứ Cornwall
 Sophia Hellqvist, Công tước phu nhân xứ Värmland
 Alice Montagu Douglas Scott, Công tước phu nhân xứ Gloucester

Tham khảo

 Hodgkin, Thomas. Italy and her Invaders. Clarendon Press: 1895.
 Lewis, Archibald R. "The Dukes in the Regnum Francorum, A.D. 550-751." Speculum, Vol. 51, No 3 (July 1976), pp 381–410.
 Stenton, Sir Frank M. Anglo-Saxon England Third Edition. Oxford University Press: 1971.
 Thompson, E. A. The Goths in Spain. Clarendon Press: Oxford, 1969.

Tước hiệu quý tộc
Phong kiến
Công tước
Công quốc


title: HMS Ariadne (M65)

text:
HMS Ariadne (M65) là một tàu rải mìn thuộc lớp Abdiel được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Ariadne được hãng đóng tàu Alexander Stephen and Sons ở Glasgow, Scotland chế tạo; nó được đặt lườn vào ngày 10 tháng 10 năm 1941, được hạ thủy vào ngày 5 tháng 4 năm 1943 và được đưa ra hoạt động vào ngày 12 tháng 2 năm 1944.

Nhiệm vụ đầu tiên của nó là rải thủy lôi ngoài khơi bờ biển Na Uy. Ariadne cũng là một trong những con tàu tham gia chiến dịch Stonewall. Sau đó nó rời vùng biển nhà vào tháng 4 năm 1944 tham gia Đệ Thất hạm đội Hoa Kỳ hoạt động tại Mặt trận Thái Bình Dương. Trong tháng 6 năm 1944 nó đã rải 146 quả mìn ngoài khơi bờ biển phía Bắc New Guinea, và vào lúc diễn ra cuộc đổ bộ lên nhóm quần đảo Mapia vào tháng 11 năm 1944, Ariadne được sử dụng để vận chuyển binh lính Hoa Kỳ. Trong suốt giai đoạn chiến tranh, nó đã rải tổng cộng 1.352 quả mìn.

Sau khi chiến tranh kết thúc, Ariadne được sử dụng để hồi hương tù binh chiến tranh Anh từ Nhật Bản cũng như tàu chuyển thư tín dựa vào tốc độ nhanh của nó. Chiếc tàu rải mìn được đưa về lực lượng dự bị tại Sheerness, và không bao giờ hoạt động trở lại ngoại trừ một đợt chạy thử máy ngắn sau khi được tái trang bị vào giữa những năm 1950. Việc nâng cấp này bao gồm thay thế dàn pháo phòng không hạng nhẹ của nó bằng kiểu vũ khí hiện đại hơn. Cuối cùng nó bị bán cho hãng W.H. Arnott Young để tháo dỡ, và được cho kéo đến Dalmuir vào tháng 2 năm 1965. Sau đó nó được tháo dỡ tại Dalmuir và Troon vào tháng 6 năm 1965.

Tham khảo

 HMS Ariadne at Uboat.net
 History of HMS Ariadne

Lớp tàu rải mìn Abdiel
Tàu rải mìn của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu rải mìn trong Thế Chiến II


title: HMS Latona (M76)

text:
HMS Latona (M76) là một tàu rải mìn thuộc lớp Abdiel được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó có quãng đời phục vụ ngắn ngũi, bị đánh chìm chỉ không đầy sáu tháng sau khi được đưa vào hoạt động.

Latona được đặt hàng vào ngày 23 tháng 12 năm 1938 và được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng John I. Thornycroft & Company ở Woolston, Hampshire vào ngày 4 tháng 4 năm 1939. Nó được hạ thủy vào ngày 20 tháng 8 năm 1940 như một tàu rải mìn nhanh, và được đưa ra hoạt động vào ngày 4 tháng 5 năm 1941 nhưng chưa bao giờ hoạt động trong vai trò được dự định. Thay vào đó nó được sử dụng tại Địa Trung Hải để chuyển giao hàng dự trữ và tiếp liệu cho quân đội Đồng Minh trú đóng tại Tobruk và Cộng hòa Síp.

Ngay sau khi đưa vào hoạt động, Latona lên đường đi Scapa Flow để tiếp nhận hàng dự trữ đồng thời được trang bị bổ sung pháo Oerlikon 20 mm để tăng cường tự vệ chống các cuộc không kích. Hoàn tất việc chất dỡ, nó lên đường đi Địa Trung Hải vào ngày 16 tháng 5, đi qua mũi Hảo Vọng và biển Đỏ, và đi đến Alexandria vào ngày 21 tháng 6, gia nhập cùng con tàu chị em Abdiel. Ngày hôm sau chúng lên đường hỗ trợ cho các hoạt động quân sự tại khu vực Đông Địa Trung Hải. Nhiệm vụ đầu tiên của Latona là vận chuyển nhân sự thuộc Không quân Hoàng gia Anh đến Cyprus tăng cường cho lực lượng trú đóng tại đây; và sau khi hoàn thành sứ mạng, nó quay trở về Alexandria vào ngày 25 tháng 7.

Nó lại khởi hành vào tháng 8 cùng với Abdiel, HMAS Hobart, HMAS Napier và HMAS Nizam để hỗ trợ lực lượng đồn trú tại Tobruk. Chúng sau cùng đã giúp chuyển tổng cộng khoảng 6.300 binh lính đến Tobruk đồng thời cho triệt thoái khỏi đây khoảng 6.100 người. Vào ngày 25 tháng 10, các con tàu chịu đựng một đợt không kích ở về phía Bắc Bardia. Đang vận chuyển khoảng 1.000 binh lính Ba Lan, Latona bị một máy bay ném bom Junkers Ju 88 đánh trúng một quả bom vào phòng động cơ, gây ra một đám cháy lan tràn không thể kiểm soát. Các tàu khu trục Hero và Encounter tiến đến gần để trợ giúp và cứu vớt hầu hết binh lính và thủy thủ. Latona còn tiếp tục nổi được thêm hai giờ trước khi xảy ra vụ nổ hầm đạn phía sau khiến nó đắm. Có bốn sĩ quan, 16 thành viên thủy thủ đoàn cùng 7 binh sĩ thiệt mạng.

Tham khảo

 Career of HMS Latona
 HMS Latona at Uboat.net

Lớp tàu rải mìn Abdiel
Tàu rải mìn của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu rải mìn trong Thế Chiến II
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Địa Trung Hải
Sự kiện hàng hải 1941


title: HMS Ariadne

text:
Tám tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Ariadne, theo tên Ariadne, một vị nữ thần trong Thần thoại Hy Lạp:
 Ariadne (1776) là một tàu canh gác 20 khẩu pháo hạ thủy năm 1776, tái cấu trúc năm 1792 để mang 24 khẩu pháo, và bị bán năm 1814
 Ariadne (1805) là một tàu dẫn đường được mua năm 1805, đổi tên thành HMS Dove vào năm đó và HMS Flight vào năm 1806 và bị đắm cùng năm
 Ariadne (1816) là một tàu canh gác 20 khẩu pháo hạ thủy năm 1816, cải biến thành tàu tiếp than năm 1837 và bị bán năm 1841
 Ariadne (1839) là một tàu xà-lúp chạy guồng bọc sắt hạ thủy năm 1839 và bị đắm năm 1842
 Ariadne (1859) là một tàu frigate chân vịt gỗ hạ thủy năm 1859, trở thành một phần của căn cứ HMS Vernon năm 1884, đổi tên thành HMS Actaeon năm 1905 và cuối cùng bị bán năm 1922
 Ariadne (1898) là một tàu tuần dương lớp Diadem hạ thủy năm 1898, cải biến thành một tàu rải mìn năm 1917, trúng ngư lôi và chìm cùng năm đó
 Ariadne (M65) là một tàu rải mìn lớp Abdiel hạ thủy năm 1943 và bị bán để tháo dỡ năm 1965
 Ariadne (F72) là một tàu frigate lớp Leander hạ thủy năm 1971, được bán cho Hải quân Chile năm 1992 và đổi tên thành General Baquedano, ngừng hoạt động năm 1998 và bị đánh chìm như một mục tiêu năm 2004

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: HMS Latona

text:
Bốn tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Latona, theo tên được La-tinh hóa của nhân vật Leto trong Thần thoại Hy Lạp:

 Latona (1781) là một tàu chiến tuyến hạng năm 38 khẩu pháo hạ thủy năm 1781, được sử dụng cho dịch vụ cảng từ năm 1813 và bị bán năm 1816.
 Latona (1821) là một tàu chiến tuyến hạng năm 46 khẩu pháo hạ thủy năm 1821, bị bán năm 1869 và tháo dỡ năm 1875
 Latona (1890) là một tàu tuần dương bảo vệ lớp Apollo hạ thủy năm 1890, sử dụng như một tàu rải mìn năm 1907 và bị bán năm 1920
 Latona (M76) là một tàu rải mìn lớp Abdiel hạ thủy năm 1940 và bị đánh chìm năm 1941

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: HMS Welshman (M84)

text:
HMS Welshman (M48) là một tàu rải mìn thuộc lớp Abdiel được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó từng phục vụ cùng Hạm đội Nhà, rồi được chuyển sang Hạm đội Địa Trung Hải vào giữa năm 1942 tham gia các đoàn tàu vận tải Malta cũng như phục vụ trong Chiến dịch Torch. Welshman bị mất vào ngày 1 tháng 2 năm 1943 do trúng ngư lôi của tàu ngầm Đức U-617 ngoài khơi Tobruk, với tổn thất 157 người thiệt mạng.

Lịch sử hoạt động

Hạm đội Nhà, 1941-1942
Được đưa ra hoạt động vào cuối tháng 8 năm 1941, Welshman lên đường đi Scapa Flow gia nhập Hạm đội Nhà, trước khi được phân về Hải đội Rải mìn 1 vào tháng 9. Nó tiến hành các hoạt động rải mìn tại vùng biển ngoài khơi phía Tây Scotland trước khi được cho tách ra vào tháng 12 để bố trí đến vịnh Biscay.

Vào tháng 1 năm 1942, nó vận chuyển nhân lực và hàng tiếp liệu đến Gibraltar, Freetown và Takoradi, trước khi được bố trí đến eo biển Dover vào đầu tháng 2 để rải mìn dọc theo những tuyến đường mà các thiết giáp hạm Đức Gneisenau và Scharnhorst có thể sử dụng để thoát trở về Đức. Sau một đợt tái trang bị, Welshman tiếp nối các hoạt động rải mìn tại vịnh Biscay trong tháng 4.

Lực lượng H, 1942-1943
Vào tháng 5 năm 1942, nó lên đường đi Địa Trung Hải gia nhập Lực lượng H hỗ trợ hoạt động Đoàn tàu vận tải Malta. Vào ngày 8 tháng 5, trong "Chiến dịch Bowery", ngụy trang như một tàu khu trục Pháp, Welshman khởi hành từ Gibraltar với 240 tấn hàng tiếp liệu và nhân sự của Không quân Hoàng gia Anh trên tàu. Nó bị máy bay đối phương nhìn thấy nhưng việc ngụy trang đã có tác dụng. Trên lối vào cảng Grand tại Malta vào ngày 10 tháng 5, nó gây nổ hai quả mìn bằng máy cắt dây mìn ngầm và chịu đựng ít hư hại. Nó quay trở lại Gibralta vào ngày 12 tháng 5 rồi lên đường quay trở về Anh Quốc để được sửa chữa tại xưởng tàu Yarrows ở Scotstoun. Welshman quay lại Gibraltar vào cuối tháng đó.

Ngày 11 tháng 6 Welshman khởi hành đi Malta như một phần của "Chiến dịch Harpoon" để giải vây đảo này. Nó tách khỏi đoàn tàu vận tải vào ngày hôm sau để tiến đi một mình, và sau khi dỡ hàng tiếp liệu xuống Malta vào ngày 15 tháng 6 nó gia nhập trở lại đoàn tàu vốn đang bị máy bay Đức và tàu chiến Ý tấn công nặng nề. Nó quay trở lại Malta vào ngày hôm sau với hai tàu buôn còn sống sót và các tàu hộ tống. Con tàu sau đó quay lại Gibraltar, rồi đi đến Scotstoun để sửa chữa.

Ngày 13 tháng 7 Welshman gia nhập trở lại Lực lượng H tại Gibralta, và một lần nữa đi đến Malta trong "Chiến dịch Pintpoint" tiến hành vào ngày hôm sau. Nó đi đến Malta vào ngày 16 tháng 7 và quay trở về Gibralta vào ngày 21 tháng 7, bất chấp những nỗ lực đánh chặn của tàu bè và máy bay Ý.

Trong tháng 8, nó tham gia một đoàn tàu vận tải Malta khác bị thử thách nặng nề, "Chiến dịch Pedestal". Nó đến nơi vào ngày 16 tháng 8, rồi được chuyển sang khu vực Đông Địa Trung Hải vào tháng 9. Đến tháng 10, nó thực hiện một chuyến đi khác cùng Lực lượng H đến Malta, chuyển giao máy bay trong khuôn khổ "Chiến dịch Train", rồi quay trở về Gibraltar vào ngày 2 tháng 11. Sau đó Welshman hỗ trợ cho việc đổ bộ lực lượng Đồng Minh trong khuôn khổ Chiến dịch Torch. Vào tháng 12, nó tiến hành các hoạt động rải mìn ngoài khơi Haifa.

Sang tháng 1 năm 1943, Welshman chuyên chở hàng tiếp liệu, bao gồm 150 tấn giống khoai tây đến Malta, trước khi tiến hành các hoạt động rải mìn tại eo biển Skerki, ngang qua tuyến đường triệt thoái khỏi Tunisia của phe Trục. Nó cũng tham gia vận chuyển binh lính từ Beirut đến Famagusta thuộc Cộng hòa Síp.

Bị đánh chìm
Vào ngày 1 tháng 2 năm 1943, trong khi vận chuyển tiếp liệu và nhân sự đến Tobruk, Welshman trúng phải một quả ngư lôi phóng từ tàu ngầm Đức U-617 do hạm trưởng Albrecht Brandi chỉ huy. Nó đắm hai giờ sau đó về phía Đông Tobruk ở tọa độ . Những người sống sót được các tàu khu trục Tetcott và Belvoir cứu vớt và đưa về Alexandria.

Tham khảo

Lớp tàu rải mìn Abdiel
Tàu rải mìn của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu rải mìn trong Thế Chiến II
Tàu bị tàu ngầm đánh chìm
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Địa Trung Hải
Sự cố hàng hải năm 1943


title: ĐN-2000

text:
ĐN-2000 (hay DN2000) là một lớp tàu tuần tra của Cảnh sát biển Việt Nam và Kiểm Ngư Việt Nam. Chữ ĐN chỉ đây là loại tàu tuần tra đa năng, còn 2000 chỉ lớp tàu theo lượng giãn nước. ĐN-2000 có lượng giãn nước tối đa là 2771 tấn.

Tàu do Việt Nam chế tạo trên cơ sở thiết kế lớp tàu OPV-9014 mua của hãng đóng tàu Damen (Hà Lan). Các tàu ĐN-2000 dài 90,5m, rộng 14m và độ cao mạn tàu là 7 m. Tốc độ tối đa là 21 hải lý/giờ và tầm hoạt động là 5000 hải lý thời gian hoạt động liên tục trên biển là 40 ngày đêm. Tàu có thể mang theo máy bay trực thăng và xuồng cứu hộ. Cảnh sát Biển Việt Nam dự định sử dụng các tàu ĐN-2000 vào công tác tuần tra biển và cứu hộ. Kíp tàu 30 người, kíp cứu nạn 40 người. Tàu có thể tham gia cứu hộ cứu nạn với sức chứa 120 người ăn, ngủ và kéo được tàu có lượng giãn nước 2.200 tấn.

Trang bị vũ khí gồm 2 pháo 23 mm và 2 súng 14,5 mm cùng trang thiết bị y tế, lai dắt, hậu cần… Ngoài ra, tàu 8004 còn có hai súng cứu hỏa bắn xa 150-200 mét và phun 6,6 m3/phút để dập lửa trên biển. Hệ thống kính của tàu 8004 có khả năng chống và hạn chế tối đa vòi rồng phun vào.

Tàu còn có 2 xuồng cứu sinh xuyên lửa cao tốc, chịu được nhiệt độ cao và sóng ở cấp 12, chạy bằng pin năng lượng mặt trời, mỗi chiếc có thể chở tối đa 37 người. Khi có sự cố, theo tác rất đơn giản, chỉ cần giật dây, hai xuồng cứu hộ sẽ tự trượt xuống. Bên cạnh đó, tàu còn được trang bị hệ thống thông tin liên lạc hiện đại nhất. Mọi hoạt động của tàu đều được điều khiển bằng hệ thống máy tính. Tàu có hệ thống nhận dạng các tàu trong và ngoài nước đăng ký hoạt động ở vùng biển Việt Nam. Một số phiên bản có thêm sàn đáp trực thăng, đã được thử nghiệm với trực thăng EC155 B1.

Một số nhiệm vụ nổi bật của tàu là tuần tra liên hợp nghề cá Vịnh Bắc bộ Việt Nam – Trung Quốc; đưa đoàn công tác của Bộ Quốc phòng, các bộ, ban ngành cơ quan liên quan đi thăm quân, dân các đảo, nhà giàn, khu vực Trường Sa, DK 1 và thực hiện các hoạt động đối ngoại khác của Cảnh sát biển.

Chiếc đầu tiên thuộc lớp ĐN-2000 được hạ thủy ngày 23/10/2012, được cho chạy thử và hiệu chỉnh, đến cuối năm 2013 được đưa vào biên chế chính thức. Tàu này mang số hiệu CSB 8001. CSB là viết tắt của Cảnh sát biển.

Ngày 4/10/2014 tại TP.Đà Nẵng, Tổng công ty Sông Thu, Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng đã tổ chức lễ hạ thủy tàu CSB 8002.

Ngày 27/11/2015, Nhà máy Z189, Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, Bộ Quốc phòng (Hải Phòng) vừa tổ chức lễ hạ thủy tàu mang số hiệu CSB 8004.

Ngoài CSBVN, Kiểm ngư Việt Nam cũng được biên chế 4 tàu thuộc kiểu KN-2011 vốn là biến thể của ĐN-2000 nhưng mang thiết kế mũi lưỡi rìu giúp thuận tiện hơn trong việc rẽ sóng và được trang bị thêm hangar trực thăng. Các tàu này hứa hẹn sẽ trở thành lực lượng nòng cốt của lực lượng chấp pháp Việt Nam trong công cuộc giữ gìn biển đảo của dân tộc.

Danh sách các tàu trong biên chế

Tham khảo

 "Cục Cảnh sát biển Việt Nam tiếp nhận tàu CSB 8001". Báo Quân đội nhân dân.

Liên kết ngoài
 Một số hình ảnh về chiếc CSB-8001.

Tàu của Cảnh sát biển Việt Nam
Vũ khí Việt Nam
Tàu của Kiểm ngư Việt Nam


title: Ngày chiến thắng (bài hát)

text:
"Ngày chiến thắng" () là một trong những bài hát nổi tiếng nhất của Liên Xô nói về cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Bài hát này do D. F. Tukhmanov phổ nhạc và V. G. Kharitonov viết lời, có nội dung ca ngợi ngày kỷ niệm chiến thắng của nhân dân Liên Xô trước phát xít Đức (9 tháng 5). Tuy nhiên, khác với nhiều bài hát cùng chủ đề, nó có âm điệu vui tươi và nó được sáng tác 30 năm sau khi cuộc chiến kết thúc. Theo nhà soạn nhạc lão thành V. Ya. Shainskiy thì "bài hát dường như đảo ngược thời gian. Mặc dù được viết sau chiến tranh đến 30 năm, dường như chính bài hát này đã giúp chúng ta giành được chiến thắng". Tháng 12 năm 1975, bài hát "Ngày chiến thắng" được Ủy ban phát thanh và truyền hình nhà nước Liên Xô chọn làm bài hát tiêu biểu trong năm.

Lịch sử
Nhằm kỷ niệm 30 năm ngày chiến thắng phát xít Đức, từ cuối năm 1974 đến đầu năm 1975, Nhà nước Liên Xô đã phát động cuộc thi sáng tác âm nhạc có chủ đề về Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Trong số những người tham gia cuộc thi có nhà thơ V. G. Kharitonov. Tháng 3 năm đó, Kharitonov đã tìm đến nhà soạn nhạc D. F. Tukhmanov - một đồng nghiệp lâu năm của mình - để đề nghị cùng hợp tác viết một bài ca tham dự cuộc thi. Vài ngày trước khi cuộc thi hết hạn, V. G. Kharitonov gửi phần lời ca cho D. F. Tukhmanov và trong thời gian ít ngày còn lại đó, Tukhmanov đã nhanh chóng phổ nhạc cho bài ca, còn vợ ông, nữ ca sĩ Tatyana Sashko thu âm bài hát và kịp thời gửi đến cho hội đồng giám khảo. Trong quá trình sáng tác, V. G. Kharitonov và D. F. Tukhmanov đã cố gắng đưa nhiều yếu tố cách tân vào bài hát để mang lại những đặc điểm mới lạ so với những sáng tác trước đó của họ..

Người đầu tiên viết hòa âm phối khí và trình bày bài hát này là nữ ca sĩ Liên Xô Tanhia Sashko.

Tuy nhiên, một điều không may cho bài hát. Đó là, những người trong hội đồng giám khảo chính là các văn nghệ sĩ lão thành với cảm quan âm nhạc truyền thống được định hình ngay từ thời I. V. Stalin. Họ không dễ dàng chấp nhận một bài hát với điệu nhạc mang nhiều yếu tố quá "mới" như vậy. Lời hát bị đánh giá là lãng mạn và phù phiếm, còn phần âm nhạc cũng bị dính một "điểm trừ" nặng do sử dụng nhiều kỹ thuật "đảo phách" (Syncopation). Mặc dù không phải là một bài hát để nhảy múa nhưng nó mang một số yếu tố của tango và foxtrot, hai dòng nhạc được cho là ảnh hưởng của "tư sản" và không được khuyến khích ở Liên Xô lúc đó. Thêm vào đó – mặc dù đã xác định được chỗ đứng trong lòng thính giả với những bài hát nổi tiếng như "Chuyến tàu điện cuối cùng", "Bài ca người thợ giày", "Tôi yêu nước Nga", "Thế giới này tuyệt vời làm sao" – D. F. Tukhmanov vẫn là một nhà soạn nhạc còn quá trẻ về tuổi đời và tuổi nghề, về thành tích ông cũng chỉ mới giành được giải thưởng Komsomol Moskva (giải thưởng của Đoàn thanh niên Komsomol thành phố Moskva); điều này khiến ông không được ban giám khảo đánh giá cao. Kết quả, bài hát "Ngày chiến thắng" bị lọt vào "sổ đen" của cơ quan quản lý Liên Xô và không được phát sóng trên hệ thống truyền hình cũng như truyền thanh.

Ca sĩ nổi tiếng của Liên Xô L. V. Leshchenko lại có cách nghĩ khác; ông tin tưởng rằng bài hát xứng đáng được giới thiệu rộng rãi tới công chúng. Nói là làm, trong một buổi biểu diễn của mình ở Alma-Ata cuối tháng 4 năm 1975 L. V. Leshchenko đã trình diễn công khai bài hát này trước công chúng. Yếu tố mấu chốt làm nên thành công của bài hát là D. F. Tukhmanov viết lại tổng phổ phần nhạc đệm theo tiết tấu "hành khúc" (March) thay cho tiết tấu Foxtrot) của bản nhạc đưa đi dự thi. Sau đó, trong chương trình Tia sáng xanh ngày 9 tháng 5 năm 1975, ca sĩ L. A. Smetannikov cũng đã trình bày bài hát này. Có điều, đến thời gian đó bài hát vẫn chưa gây được nhiều tiếng vang trong công chúng. Cuối cùng, vào tháng 11 cùng năm, L. V. Leshchenko một lần nữa đã trình diễn bài "Ngày chiến thắng" tại tòa nhà Hội trường Nhà nước Kremlin trong buổi biểu diễn âm nhạc nhân ngày kỷ niệm lực lượng cảnh sát nhân dân Xô Viết (MVD-SU). Sư táo bạo của L. V. Leshchenko đã làm chấn động những người quản lý âm nhạc, tuy nhiên những sự kiện sau đó đã chứng minh nhận định của ông: bài hát "Ngày chiến thắng" đã được đám đông khán thính giả hoan hô nhiệt liệt và yêu cầu ca sĩ biểu diễn lại lần nữa.

Kể từ đó trở đi, "Ngày chiến thắng" đã trở nên nổi tiếng vang dội và được biểu diễn trên khắp nước Nga. Ngoài, L. V. Leshchenko, nhiều ca sĩ nổi tiếng của Nga và Liên Xô như I. D. Kozbon, M. M. Magomayev, Yu. I. Bogatikov, Yu. A. Gulyaev, E. S. Pyekha và nhóm nhạc Leysya, Pesnya đã trình diễn bài hát này. Nó cũng xuất hiện đều đặn trong tất cả các ngày lễ kỷ niệm chiến thắng phát xít của Liên Xô và Nga sau đó, thường vào phần cuối của chương trình và đoạn cuối của bài hát được trình diễn trong một màn bắn pháo hoa trên Quảng trường Đỏ. Ở cấp độ quốc tế, "Ngày chiến thắng" đã được biểu diễn trên nhiều quốc ca khác nhau dưới dạng quân hành. Đặc biệt, theo báo Komsomolskaya Pravda, lãnh đạo Liên Xô L. I. Brezhnev cực kì yêu thích bài hát này, nhất là phiên bản do I. D. Kozbon thể hiện. Ông từng tiên đoán với tác giả V. G. Kharitonov rằng bài hát này sẽ tiếp tục trường tồn ngay cả sau khi tác giả của nó đã không còn trên cõi đời này nữa, và nhận định của Brezhnev đã hoàn toàn chính xác.

Theo nhà nghiên cứu Hoa Kỳ David MacFadyen, đặc điểm nổi bật cũng như nhân tố làm nên sự thành công vượt thời gian của bài hát "Ngày chiến thắng" là nó không miêu tả sự hùng tráng và dũng cảm của những người lính trẻ mà đi sâu vào khai thác tâm tư, hoài niệm của những cựu chiến binh. Sự kết hợp sâu sắc giữa niềm vui chiến thắng huy hoàng với sự mất mát đau thương không kém phần lớn lao đã khiến bài hát nhanh chóng đi vào lòng khán thính giả thuộc nhiều thế hệ khác nhau, trong khi đó bản thân cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại lại không được một bộ phận đáng kể giới trẻ Nga hiện nay biết tới hay thậm chí không phải là mối bận tâm của họ.

Lời bài hát

Tiếng Nga
День Победы, как он был от нас далёк,
Как в костре потухшем таял уголёк.
Были вёрсты, обгорелые, в пыли —
Этот день мы приближали как могли.

Điệp khúc:
Этот День Победы
Порохом пропах,
Это праздник
С сединою на висках.
Это радость
Со слезами на глазах.
День Победы!
День Победы!
День Победы!

Дни и ночи у мартеновских печей
Не смыкала наша Родина очей.
Дни и ночи битву трудную вели —
Этот день мы приближали как могли.

 Điệp khúc

Здравствуй, мама, возвратились мы не все...
Босиком бы пробежаться по росе!
Пол-Европы, прошагали, пол-Земли —
Этот день мы приближали как могли.

 Điệp khúc x 2

Chuyển tự La Tinh

Den' Pobedy, kak on byl ot nas dalyok,
Kak v kostre potukhshem tayal ugolyok.
Byli vyorsty, obgorelye, v pyli —
Etot den' my priblizhali kak mogli.

 Điệp khúc:
Etot Den' Pobedy
Porokhom propakh,
Eto prazdnik,
S sedinoyu na viskakh.
Eto radost'
So slezami na glazakh.
Den' Pobedy!
Den' Pobedy!
Den' Pobedy!

Dni i nochi u martenovskikh pechey,
Ne smykala nasha Rodina ochey.
Dni i nochi bitvu trudnuyu veli, —
Etot den' my priblizhali kak mogli.

 Điệp khúc

Zdravstvuy, mama, vozvratilis' my ne vse,
Bosikom by probezhat'sya po rose!
Pol-Yevropy proshagali, pol-Zemli —
Etot den' my priblizhali kak mogli.

 Điệp khúc x 2

Dịch sang tiếng Việt
Đoạn 1
Ngày Chiến thắng đã cách xa chúng ta,
Như những nét chì màu tan đi trong lửa đạn.
Có những dặm đường, bụi đất bị thiêu đốt.
Đó là ngày chúng ta thần tốc tiến lên.

Điệp khúc:
Ngày Chiến thắng.
Vẫn phảng phất đâu đây mùi thuốc súng.
Đó là ngày lễ,
Với những mái tóc pha sương trong các nghĩa trang.
Đó là niềm vui,
Với những giọt lệ ướt đầm trong khóe mắt.
Ngày Chiến thắng!
Ngày Chiến thắng!
Ngày Chiến thắng!

Đoạn 2
Ngày và đêm trong lửa lò nóng bỏng.
Tổ quốc không một ngày ngủ được.
Ngày và đêm của những trận đánh khó khăn.
Đó là ngày chúng ta thần tốc tiến lên.

Điệp khúc

Đoạn 3
Xin chào Mẹ. Không phải tất cả chúng con đều được trở về...
Để chân trần nhảy múa trong sương sớm!
Cuộc hành quân qua một nửa châu Âu, nửa vòng quả đất.
Đó là ngày chúng ta thần tốc tiến lên.

Điệp khúc (2 lần)

Một số bản dịch ý thơ

Lời dịch để hát bằng tiếng Việt

1.

Đã từng xa vời, đã từng như mảnh than dần tắt

Khi đống lửa tàn, Ngày Chiến thắng chúng ta chờ mong.

Qua bao đường dài bụi và nắng bỏng cháy làn da,

Ta gắng đưa về Ngày Chiến thắng chứa chan bình yên.

Điệp khúc:

Chiến thắng nay đã đến rồi!

Thấm đượm mùi thuốc súng.

Ta vào Ngày hội

Cùng màu sương trắng trên mái đầu.

Xiết bao vui mừng,

Tràn nước mắt trong niềm hạnh phúc vỡ òa.

Ôi, bao hân hoan!

Ôi, bao hân hoan!

Ngày Chiến thắng về!

2.

Đêm đêm, đêm đêm bên lò Mactanh sáng dòng thép,

Mắt không hề chợp, cả Tổ quốc vững tâm, bền gan.

Qua bao gian nan, trong cuộc chiến tàn khốc ngày đêm,

Ta gắng đưa về Ngày Chiến thắng chứa chan bình yên.

Điệp khúc:

3.

Thưa Mẹ thân yêu, giờ bọn con về ít người hơn,

Trên quê nhà lại thèm chân đất bước trên cỏ sương!

Châu Âu, địa cầu - một phần hai đậm dấu giầy con,

Khi gắng đưa về Ngày Chiến thắng tháng năm Mẹ mong.

Điệp khúc:

Bản dịch ý thơ của tác giả Bùi Minh Hồ

1-

Ngày chiến thắng với chúng ta hồi đó thật xa vời

Như hòn than lụi dần trong tro tàn lửa tắt.

Vượt qua bao dặm trường, nám bụi, da sạm nắng,

Chúng ta gắng sức mình cho ngày đó lại gần hơn.

Điệp khúc

Ngày chiến thắng đó đượm mùi thuốc súng,

Đó là ngày lễ với mái đầu điểm bạc.

Đó là niềm vui với nước mắt lưng tròng.

Ngày chiến thắng (ba lần).

2-

Dằng dặc đêm ngày bên lò mác-tanh luyện thép

Tổ quốc mẹ hiền của ta không một ngày chợp mắt.

Dằng dặc đêm ngày cùng nhau gian lao chiến đấu,

Chúng ta gắng sức mình cho ngày đó lại gần hơn.

Điệp khúc

3-

Chào mẹ, chúng con đã về nhưng không về tất cả…

Thỏa ước mơ lại được chân trần chạy trong sương sớm,

Những đôi chân vượt nửa châu Âu, nửa vòng trái đất.

Chúng ta gắng sức mình cho ngày đó lại gần hơn.

Điệp khúc

Chú thích

puskinhn.edu.vn/Thư viện bài hát Nga

Liên kết ngoài
 Tải bài hát "Ngày chiến thắng" do L. V. Leshchenko thể hiện
 Bài viết về bài hát "Ngày chiến thằng" trên báo Komsomolskaya Pravda
 Bài viết về bài hát "Ngày chiến thằng" trên báo Nezavisimaya Gazeta
 Bài viết về bài hát "Ngày chiến thắng" trên trang mạng về tác giả D. F. Tukhmanov
Bài hát "Ngày chiến thắng" do L. V. Leshchenko trình bày trong chương trình Russian TV
Bài hát "Ngày chiến thắng" do Dàn Ca múa nhạc Hồng quân trình bày năm 1986 với ca sĩ Eduard Makhimovich Labkovskiy trong phần lĩnh xướng
 Đoạn phim về phần trình diễn bài hát "Ngày chiến thắng" trên YouTube
 Bài hát Ngày chiến thắng do L. V. Léhchonko trình bày tại Almaty (Kazakhstan năm 1975) lần đầu tiên thu hút được sự ủng hộ của công chúng
 Лев Лещенко: 30 лет назад «День Победы» хотели «забраковать», «Комсомольская правда», 04.05.2005. (Lev Leshchenko. 30 năm trước đây, "Ngày chiến thắng" bị từ chối. Báo "Sự thật Comsomol" ngày 4 tháng 5 năm 2005)
 Крестный отец «Дня Победы». Его гражданский подвиг все еще не получил государственного признания, «Независимая газета», 17.05.2002. (Các tác giả của "Ngày Chiến thắng" vẫn chưa được Nhà nước ghi công. Báo "Sự thật Komsomol" ngày 17 tháng 5 năm 2002).

Bài hát Nga
Bài hát năm 1975
Bài hát Liên Xô


title: Thuật toán cực đại hóa kỳ vọng

text:
Thuật toán cực đại hóa kỳ vọng (tiếng Anh hay được gọi là EM viết tắt của Expectation-Maximization) là một kỹ thuật được dùng rộng rãi trong thống kê và học máy để giải bài toán tìm hợp lý cực đại (MLE) hoặc hậu nghiệm cực đại (MAP) của một mô hình xác suất có các biến ẩn. EM sở dĩ được gọi vậy một phần do thuật toán này bao gồm việc thực hiện liên tiếp tại mỗi vòng lặp 2 quá trình (E): tính kỳ vọng của hàm hợp lý của giá trị các ẩn biến dựa theo ước lượng đang có về các tham số của mô hình và (M): ước lượng tham số của mô hình để cực đại hóa giá trị của hàm tính được ở (E). Các giá trị tìm được ở (E) và (M) tại mỗi vòng lặp sẽ được dùng cho việc tính toán ở vòng lặp kế tiếp.

Lịch sử
Năm 1977, ba nhà khoa học máy tính Arthur Dempster, Nan Laird, and Donald Rubin viết một bài báo giới thiệu về thuật toán EM  và các tính chất và áp dụng của nó trong bài toán hợp lý cực đại trong trường hợp dữ liệu không đầy đủ (thiếu dữ liệu hoặc có chứa biến ẩn) qua đó phổ biến tên gọi trên. Dù sao, các tác giả có ghi lưu ý rằng ý tưởng trên đã xuất hiện ở một số công trình của nhiều ngành khác nhau từ trước đó.

Giới thiệu
Trong thống kê học, nếu một mô hình xác suất có chứa các biến ẩn hoặc thiếu dữ liệu thì việc tính toán ước lượng của các tham số trở nên khó khăn hoặc không thực hiện được. Thật vậy, thông thường ta cần một trong 2 đại lượng trên (biến ẩn và tham số) để ước lượng giá trị của cái còn lại.

Giải thuật EM cho ta một phương pháp giải quyết bài toán trên một lớp bài toán tương đối rộng. Nguyên lý của nó là tại mỗi bước (E) ta giả thiết rằng tham số đã biết và cố gắng ước lượng giá trị của biến ẩn này và dùng giá trị tìm được này ở bước (M) để tìm giá trị của các tham số. Ta có thể chứng minh được rằng tại mỗi vòng lặp, ta luôn tìm được kết quả tốt hơn của vòng lặp trước đó, vì thế EM luôn hội tụ về giá trị tối ưu (địa phương).

Phát biểu bài toán
Xét một mô hình thống kê bao gồm 1 tập dữ liệu quan sát được , 1 tập dữ liệu bị thiếu hoặc ẩn biến  và 1 vector tham số , cùng hàm số hợp lý (likelihood) .

Đầu tiên giải thuật EM sẽ gán  với một bộ giá trị khởi điểm. Sau đó, EM sẽ tuần tự thực hiện các vòng lặp bằng cách áp dụng tại mỗi vòng 2 bước sau:
Tại vòng lặp thứ :
 (E): Tính kỳ vọng của log hàm hợp lý (log-likelihood) của phân phối có điều kiện của  cho trước giá trị của  và ước lượng của  có được ở vòng sát trước:
(M): Ước lượng giá trị tham số để cực đại hoá đại lượng ở (E):

Thuật toán lặp lại (E) và (M) liên tiếp cho đến khi điều kiện dừng được thoả mãn.

Ứng dụng
EM được dùng rộng rãi trong thống kê, học máy, Xử lý ngôn ngữ tự nhiên v.v. Thuật toán K-Means phổ biến trong phân cụm dữ liệu có thể xem là một trường hợp riêng của EM.

Chú thích

Liên kết ngoài

Thuật toán tối ưu hóa


title: Dương Văn Đức (trung tướng)

text:
Dương Văn Đức (1925 - 2000) nguyên là một cựu tướng lĩnh của Quân đội Việt Nam Cộng hòa, cấp bậc Trung tướng. Ông xuất thân từ trường Võ bị Liên quân Viễn Đông của Chính quyền Thuộc địa Pháp mở ra tại Đông Dương, nhằm mục đích đào tạo sĩ quan người bản xứ để phục vụ cho Quân đội Pháp. Sau này chuyển sang phục vụ Quân đội Việt Nam Cộng hòa, ông là một trong số ít sĩ quan được thăng cấp tướng ở thời kỳ Đệ Nhất Cộng hòa (Thiếu tướng năm 1956). Ông cũng không được nổi bật lắm trong thời gian tại ngũ chưa đến 20 năm của mình. Tuy nhiên, ông được biết đến với vai trò chỉ huy một cuộc đảo chính bất thành nhằm lật đổ tướng Nguyễn Khánh vào trung tuần tháng 9 năm 1964.

Tiểu sử và Binh nghiệp
Ông sinh năm 1925 tại Thủ Đức, Gia Định, miền Nam Việt Nam trong một gia đình khá giả. Năm 1945, ông tốt nghiệp Trung học phổ thông chương trình Pháp tại Sài Gòn với văn bằng Tú tài toàn phần (Part II).

Quân đội thuộc địa Pháp
Đầu tháng 7 năm 1946, ông nhập ngũ vào Quân đội Pháp. Theo học khóa 1 Nguyễn Văn Thinh ở trường Võ bị Liên quân Viễn Đông tại Đà Lạt, khai giảng ngày 15 tháng 7 cùng năm. Một năm sau mãn khóa tốt nghiệp với cấp bậc Chuẩn úy. Cùng tốt nghiệp, có các sĩ quan trẻ như Nguyễn Khánh, Trần Thiện Khiêm và Lâm Văn Phát, những người về sau có những tác động quan trọng trong sự nghiệp của ông. Ra trường, ông được phục vụ trong Chi đội Nhảy dù thuộc Vệ binh Nam phần. Năm 1948, ông được thăng cấp Thiếu úy tại nhiệm. Năm 1949, ông được thăng cấp Trung úy chuyển đi làm Đại đội trưởng trong Tiểu đoàn Bộ binh thuộc Quân đội Liên hiệp Pháp.

Quân đội Quốc gia Việt Nam
Tháng 5 năm 1950, ông được thăng cấp Đại úy, được cử đi du học lớp căn bản sĩ quan Bộ binh tại trường Võ bị Saint Cyr ở Pháp trong vòng 14 tháng. Cuối năm 1951, ông được thăng cấp Thiếu tá, chuyển ngạch sang Quân đội Quốc gia và được cử theo học lớp Chỉ huy Chiến thuật tại Hà Nội. Năm 1952, ông tiếp tục được cử đi du học lớp tham mưu tại trường Tham mưu Paris, Pháp. Một năm sau về nước, ông được thăng cấp Trung tá.

Quân đội Việt Nam Cộng hòaThất thế
Tháng 2 năm 1955, ông được Thủ tướng Ngô Đình Diệm bổ nhiệm làm Chỉ huy trưởng Chiến dịch Tự do tiếp thu Cà Mau kiêm quyền Tỉnh trưởng Sóc Trăng kiêm Chỉ huy trưởng Bảo an Phân khu Sóc Trăng. Cuối tháng 5, ông được thăng cấp Đại tá Chỉ huy trưởng Chiến dịch Đinh Tiên Hoàng, tấn công Lực lượng Quân sự của Giáo phái Hoà Hảo đang kiểm soát phần lớn miền Tây Nam Bộ.

Ngày 5 tháng 6 năm 1955, ông chỉ huy binh sĩ tiến chiếm Cái Vồn (Vĩnh Long), phá tan đại bản doanh của tướng Năm Lửa Trần Văn Soái. Đến ngày 29 tháng 6, ông tiến quân vào núi Ba Chúc, tấn công lực lượng của tướng Ba Cụt Lê Quang Vinh, nhưng không giành được thắng lợi nhanh chóng. Cố vấn Ngô Đình Nhu sốt ruột và đề nghị Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Ngọc Thơ tìm chỉ huy khác thay thế. Ngày 29 tháng 12 năm 1955, Quốc trưởng Ngô Đình Diệm đã ra lệnh chấm dứt chiến dịch Đinh Tiên Hoàng do ông chỉ huy và cho Đại tá Dương Văn Minh thay thế.

Sự việc cách chức đột ngột này khiến ông tỏ vẻ bất bình. Để xoa dịu nên sang đầu năm 1956, ông được Quốc trưởng thăng cấp Thiếu tướng. Khi đó ông mới 31 tuổi và là một sĩ quan được lên tướng với tuổi đời trẻ nhất trong Quân đội Việt Nam Cộng hòa. Đồng thời đến giữa năm, ông được cử đi làm Đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Hàn Quốc. Tại đây ông quen và cưới vợ người Đức là nhân viên Tòa Đại sứ Cộng hòa Liên bang Đức tại Hàn Quốc. Do sự việc này nên cuối năm 1957, Tổng thống Diệm đã cách chức và triệu hồi ông về nước. Đầu năm 1958 ông được cử đi học lớp Tham mưu cao cấp ở Học viện Chỉ huy và Tham mưu Fort Leavenworth thuộc Tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ, tháng 5 mãn khóa về nước. Đầu năm 1959, ông được bổ nhiệm vào chức vụ Tổng Thư ký Thường trực Bộ Quốc phòng thay tướng Dương Văn Minh, một chức vụ không có thực quyền.

Cuối năm 1960, do đã có vấn đề cá nhân với Tổng thống Ngô Đình Diệm nên ông xin từ nhiệm chức vụ Tổng thư ký. Sau đó xin giải ngũ và xin phép sang Tây Đức thăm gia đình rồi ở luôn ở đó. Đến năm 1961, ông sang Pháp ở và làm chủ một nhà hàng kinh doanh ăn uống.
Chuyên gia đảo chính
Sau đảo chính 1 tháng 11 năm 1963, ông hồi hương và được Hội đồng Quân nhân Cách mạng chấp nhận cho tái ngũ với cấp bậc cũ là Thiếu tướng, giữ chức Tham mưu phó Kế hoạch Bộ Tổng tham mưu, Phụ tá cho tướng Lê Văn Kim. Tuy nhiên, đến cuối tháng 1 năm 1964, tham gia âm mưu đảo chính bởi các tướng Nguyễn Khánh, Trần Thiện Khiêm và Đỗ Mậu. Sau khi cuộc Chỉnh lý nội bộ thành công, ông được thăng cấp Trung tướng và được cử làm Tư lệnh Quân đoàn IV và Vùng 4 Chiến thuật thay thế Thiếu tướng Nguyễn Hữu Có. Ngày 13 tháng 9 cùng năm, ông tiếp tục tham dự một âm mưu đảo chính (còn gọi là cuộc Biểu dương Lực lượng) nhằm lật đổ tướng Nguyễn Khánh do tướng Trần Thiện Khiêm cầm đầu. Chiều ngày 14 tháng 9, sau cuộc Biểu dương Lực lượng trên đường trở về Cần Thơ, ông bị bắt giữ và bị giải giao về Bộ Tổng Tham mưu đồng thời bị giải nhiệm chức vụ Tư lệnh Quân đoàn IV. Ngay sau đó Thiếu tướng Nguyễn Văn Thiệu đang là Tham mưu trưởng Liên quân được cử thay thế. Ngày 15 tháng 10, ông bị đưa ra xét xử tại Tòa án Quân sự Mặt trận Sài Gòn cùng với những người có liên can. Tại phiên tòa, ông và đồng nhóm vẫn tuyên bố đó chỉ là cuộc Biểu dương Lực lượng chứ không phải đảo chính. Ngày 23 tháng 10, tòa tuyên bố tha bổng nhưng toàn bộ thành phần liên can phải ra trước Hội đồng Kỷ luật quân đội. Sau đó ông bị buộc phải giải ngũ. Mắc bệnh tâm thần'Đảo chính thất bại, bị tước hết quyền lực, dù vẫn được tự do, nhưng ông bị cho là đã bị chấn thương tâm lý nghiêm trọng. Trong những năm sau đó, ông thường xuyên có những biểu hiện rối loạn tâm thần, có những hành vi hoặc phát biểu bôi nhọ các tướng Thiệu - Kỳ. Đầu năm 1966, ông lại bị bắt vì cho rằng đã có những hoạt động chống lại Nội các Chiến tranh của Thiếu tướng Nguyễn Cao Kỳ nhưng sau đó lại được tha với lý do bệnh tâm thần. Những năm sau đó, ông sống trong hoàn cảnh túng thiếu, thường xuyên trong trạng thái say rượu, lang thang trên nhiều đường phố Sài Gòn, nhiều lần mắng chửi Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ở nơi công cộng.

Từ 1975 về sau
Sau ngày 30 tháng 4, ông bị Chính quyền mới đưa đi cải tạo từ Nam ra Bắc. Trong thời gian cải tạo, ông vẫn bị bệnh tâm thần và thường xuyên có những hành động cũng như phát ngôn bôi nhọ Chính quyền mới. Vì vậy, mãi đến ngày 14 tháng 9 năm 1987 ông mới được trả tự do.

Năm 2000, ông từ trần tại Thành phố Hồ Chí Minh và hưởng thọ 75 tuổi.

Gia đình và đời tư
Ông có hai người vợ:
 Chính thất: Bà Nguyễn Thị Ba (Sinh 2 trai, 1 gái): Dương Đức Hoàn, Dương Thị Kim Lan, Dương Văn Phước.
 Thứ thất: Bà Ilse Meyfarth, người Đức (sinh 2 trai, 1 gái, ly hôn năm 1969 và đưa các con trở về Tây Đức).

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Thư mục

Sinh năm 1925
Mất năm 2000
Trung tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Cựu binh Quân đội Thuộc địa Pháp
Người Sài Gòn
Tỉnh trưởng Sóc Trăng
Tín hữu Công giáo Việt Nam


title: Ralph Graf von Oriola

text:
Ralph Georg Edgar Joachim Eddo Graf von Oriola (sinh ngày 9 tháng 8 năm 1895 mất ngày 28 tháng 4 năm 1970) là trung tướng trong quân đội Đức Quốc xã và ông nhận được Hiệp sĩ Thập tự của Thập tự sắt, vì chiến đấu anh dũng trong điều kiện khó khăn và lãnh đạo quân đội xuất sắc. Ralph Graf von Oriola bị quân đội Mỹ bắt vào năm 1945 và được thả ra vào năm 1948.

Ông kết hôn hai lần, lần đầu là với Elisabeth Trampe Agner (sinh ở Leipzig, vào ngày 12 tháng 4 năm 1893) và lần thứ hai là với Edith Gertrud Müller (sinh ở Witten, Ruhr, ngày 12 tháng 6 năm 1909).

Tham khảo

Tư liệu
 Fellgiebel, Walther-Peer (2000). Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939-1945. Friedburg, Germany: Podzun-Pallas. ISBN 3-7909-0284-5.
 Scherzer, Veit (2007). Ritterkreuzträger 1939–1945 Die Inhaber des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939 von Heer, Luftwaffe, Kriegsmarine, Waffen-SS, Volkssturm sowie mit Deutschland verbündeter Streitkräfte nach den Unterlagen des Bundesarchives (in German). Jena, Germany: Scherzers Miltaer-Verlag. ISBN 978-3-938845-17-2.

Liên kết ngoài
TracesOfWar.com
Lexikon der Wehrmacht
specialcamp11

Sinh năm 1895
Mất năm 1970
Trung tướng Lục quân Đức Quốc Xã
Quân nhân Đức trong Thế chiến thứ nhất
Bá tước Đức


title: Tạ Diễm

text:
Tạ Diễm (, ? - 400), tên tự là Viện Độ, người Dương Hạ, Trần Quận , tướng lĩnh nhà Đông Tấn trong lịch sử Trung Quốc.

Công thần Phì Thủy
Diễm là con thứ của danh thần Tạ An, sau khi trưởng thành được tiếng là trung trinh tài năng, lại có phong độ và nghi biểu đẹp đẽ. Tuy ông và anh họ là Hộ quân Tạ Đạm gần nhà, nhưng không đi lại, cũng chỉ gặp gỡ vài người tài giỏi trong họ hàng.

Ban đầu Diễm được bái làm Trước tác lang, rồi chuyển làm Bí thư thừa, ít lâu sau được thăng làm Tán kỵ thường thị, Thị trung. Năm Thái Nguyên thứ 8 (383), Tiền Tần đế Phù Kiên cử đại quân nam xâm, Tạ An cho rằng ông có tài quân sự, dùng làm Phụ quốc tướng quân, nắm 8000 quân tinh nhuệ, cùng anh họ Tạ Huyền đại phá quân Tần trong trận Phì Thủy.

Năm thứ 10 (385), vì cha mất nên rời chức. Tháng 10 cùng năm, triều đình xét công phá Tần, được phong Vọng Thái công. Mãn tang, được ban chức Chinh lỗ tướng quân, Hội Kê nội sử. Năm thứ 16 (391), được triệu về làm Thượng thư hữu bộc xạ, lĩnh Thái tử chiêm sự, gia Tán kỵ thường thị, tướng quân như cũ. Gặp lúc mẹ mất, triều đình bàn luận nghi thức tang lễ. Có người bàn rằng xưa kia vợ của Giả Sung được táng theo nghi lễ của chồng, nay cũng làm như vậy. Khi ấy Vương Tuần là Bộc xạ, Tuần trước đó đã cưới con gái của Tạ Vạn, em Tuần là Mân lấy con gái của Tạ An, đều không có kết cục tốt đẹp. Tuần do căm giận mà trì hoãn đưa ra quyết định, Diễm thấy ông ta muốn làm nhục gia tộc, bèn tự làm ra xe Ôn Lương  cho tang lễ, người thời ấy chê trách việc làm này. Ngày Giáp tý tháng 5 năm thứ 21 (396), làm Thượng thư tả bộc xạ. Cuối năm, được thăng làm Hộ quân tướng quân, thêm Hữu tướng quân. Sau đó Hội Kê vương Tư Mã Đạo Tử dùng làm Tư mã, Hữu tướng quân như cũ.

Tham gia dẹp loạn
Năm Long An thứ 2 (398), Thanh Duyện 2 châu thứ sử Vương Cung liên kết với bọn Kinh Châu thứ sử Ân Trọng Kham, Dự Châu thứ sử Dữu Giai cùng Quảng Châu thứ sử Hoàn Huyền mượn danh nghĩa thảo phạt Vương Du và anh em Tư Mã Thượng Chi mà cất quân. Diễm được ban chức Giả tiết, Đô đốc tiền phong quân sự, ít lâu sau đóng quân ở cửa Tuyên Dương phòng bị. Cung bị dẹp, được thăng làm Vệ tướng quân, Từ Châu thứ sử, giả tiết.

Năm thứ 3 (399), Tôn Ân khởi nghĩa, Diễm được gia Đốc Ngô Hưng, Nghĩa Hưng 2 quận quân sự, đi dẹp Ân. Đến Nghĩa Hưng, chém đầu lĩnh nghĩa quân là Hứa Doãn Chi, đón Thái thú Ngụy Yên về quận. Ông tiến đánh đầu lĩnh Khâu Uông ở Ngô Hưng, phá được. Lại có chiếu lệnh cho Diễm cùng Phụ quốc tướng quân Lưu Lao Chi cùng dẹp Tôn Ân. Ân trốn ra hải đảo, triều đình lo lắng, lấy Diễm làm Hội Kê nội sử, Đô đốc 5 quận quân sự, quan chức như cũ.

Khinh địch hại thân
Diễm kể đến lý lịch hay thanh danh đều rất có địa vị ở đất Việt, ai cũng cho rằng ông sẽ dẹp được loạn. Khi đến quận, Diễm không an ủi quan dân, cũng không chỉnh đốn quân đội. Bộ tướng đều can rằng: "Giặc mạnh ở biển, dò xét tình hình, nên chấn hưng và biểu dương những phong tục tốt đẹp, mở ra cho bọn chúng một con đường để hối cải." Ông nói: "Phù Kiên có trăm vạn quân, còn bị đẩy vào chỗ chết ở Hoài Nam, huống hồ Tôn Ân đã ôm đầu máu chạy ra biển, nào dám quay lại! Nếu hắn lại đến, chính là trời không tha cho tên quốc tặc, nên muốn hắn nhanh chóng phải đền tội." rồi không làm theo lời họ.

Tháng 5 năm thứ 4 (400), Ân quả nhiên quay về cướp Tiếp Khẩu , vào Dư Diêu, phá Thượng Ngu, đến Hình Phổ cách huyện Sơn Âm 35 dặm về phía bắc. Diễm sai Tham quân Lưu Tuyên Chi đẩy lui nghĩa quân. Không lâu sau Ân lại đến Hình Phổ, đánh bại Thượng Đảng thái thú Trương Kiền Thạc. Nghĩa quân hăng hái tiến lên, lòng người kinh hãi, ai cũng cho rằng nên phòng bị cẩn thận, bày thủy quân ở Nam Hồ, chia quân mai phục để đợi giặc. Diễm không nghe.

Ngày Kỷ mão tháng 5 (ngày 7 tháng 7 Dương lịch), Ân đến Hội Kê. Diễm còn chưa dùng cơm, nói: "Diệt trừ bọn cướp này trước đã, ăn sau vậy!", bèn lên ngựa xông ra. Quảng vũ tướng quân Hoàn Bảo làm tiên phong, hăng hái tiến lên, giết địch rất nhiều. Nhưng Diễm lại đi vào đường đê chật hẹp, toàn quân bị dồn lại như xâu cá. Nghĩa quân ngồi trong thuyền hạm vãi tên ra, cắt đứt đài quân làm hai. Diễm đên đình Thiên Thu thì vỡ trận, đô đốc dưới quyền là Trương Mãnh nhằm vào ngựa của Diễm mà chém, ông ngã lăn ra đất, cùng hai con trai là Triệu, Tuấn bị hại. Hoàn Bảo cũng tử trận.

Diễm được tặng Thị trung, Tư không, thụy là Trung Túc. Sau này Lưu Dụ thắng trận Tả Lý, bắt được Trương Mãnh, giao cho con nhỏ của Diễm là Hỗn. Ông ta mổ lấy gan của Mãnh mà ăn sống.

Các con trai
Diễm có ba con trai: Triệu, Tuấn, Hỗn.

 Tạ Triệu từng làm Phiếu kỵ tham quân, sau khi bị giết được tặng Tán kỵ thường thị.
 Tạ Tuấn nhờ công của cha được phong Kiến Xương hầu, sau khi bị giết được tặng Tán kỵ thị lang.
 Tạ Hỗn làm đến Thượng thư tả bộc xạ, Lưu Dụ kết tội là đồng đảng với Lưu Nghị, nên bị giết.

Tham khảo
 Tấn thư, quyển 79

Chú thích

Nhân vật quân sự nhà Tấn
Người Hà Nam (Trung Quốc)
Năm sinh thiếu
Mất năm 400


title: Arthur Friedenreich

text:
Arthur Friedenreich (sinh ngày 18 tháng 7 năm 1892 - mất ngày 6 tháng 9 năm 1969) là một cầu thủ bóng đá người Brasil. Với biệt danh "Mãnh hổ", ông là một trong những cầu thủ Brasil vĩ đại đầu tiên và cũng là một trong những cầu thủ bóng đá da màu đầu tiên trên thế giới.

Cuộc đời và sự nghiệp
Arthur Friedenreich được sinh ra tại São Paulo, cha ông là Oscar Friedenreich, một thương gia người Đức nhập cư còn mẹ là Mathílde, thợ giặt là người Brasil gốc Phi, còn ông ngoại ông là một nô lệ. Friedenreich là cầu thủ da màu đầu tiên chơi bóng chuyên nghiệp tại Brasil, bởi trong thời gian này bóng đá là môn chỉ dành cho người da trắng. Ông gặp rất nhiều khó khăn bởi vấn đề phân biệt chủng tộc, và ông không được xuất hiện tại nơi có xuất hiện người da trắng, như bể bơi, sân tennis hay các buổi tiệc.

Ông khởi nghiệp chơi bóng nhờ tầm ảnh hưởng của cha mình, câu lạc bộ đầu tiên của ông là SC Germania, một câu lạc bộ bóng đá Brasil dành cho người Đức nhập cư ở São Paulo. Năm 1911 ông chuyển sang chơi cho Mackenzie College, một câu lạc bộ khác cũng ở São Paulo. Ông là vua phá lưới giải vô địch bang São Paulo mùa giải 1912 với 16 bàn.

Sau đó, Friedenreich chuyển qua rất nhiều câu lạc bộ khác nhau như Américano, Atlas, Paulista, Paysandu và Paulistano. Năm 1914, ông chơi bóng tại câu lạc bộ Ypiranga, và mùa giải đó ông lại đoạt vua phá lưới. Đến năm 1917, ông đã chọn được điểm dừng chân lâu dài của mình là câu lạc bộ Paulistano. Tại đây, ông là vua phá lưới của 4 trong 5 mùa bóng liên tiếp của giải vô địch bang São Paulo. Ông chơi cho Paulistano đến năm 1929, giúp câu lạc bộ này đoạt 7 chức vô địch bang São Paulo. Và trong thời kỳ này, Paulistano cũng là câu lạc bộ bóng đá Brasil đầu tiên đi du đấu tại châu Âu, và với 11 bàn thắng trong 8 trận đấu, Friedenreich có lẽ là siêu sao bóng đá đầu tiên trong lịch sử.

Khi đã ngoài 30 tuổi, Friedenreich vẫn là một sát thủ thực sự tại cấp câu lạc bộ, ông đoạt vua phá lưới từ năm 1927 đến 1929 mặc dù khi đó đã 37 tuổi - tức là 17 năm sau lần đầu tiên ông đoạt danh hiệu vua phá lưới.

Những năm cuối cùng trong sự nghiệp cầu thủ, Friedenreich chủ yếu chơi bóng cho câu lạc bộ São Paulo FC. Từ 1930 đến 1935, ông ghi được 106 bàn trong 127 trận, góp công lớn giúp câu lạc bộ vô địch toàn bang năm 1931. Ông giải nghệ vào năm 1935, khi đã 43 tuổi và có 26 năm chơi bóng đỉnh cao. Hiện nay còn rất nhiều tranh cãi về số bàn thắng mà Friedenreich ghi được, và con số được nhiều người thừa nhận là 1,329 bàn sau 1,239 trận. Tuy nhiên những người hâm mộ Pelé cho rằng ông chỉ ghi được 1.239 bàn trong 1.329 trận.

Ngày 6/9/1969, Arthur Friedenreich từ trần ở tuổi 77 sau một thời gian chống chọi với căn bệnh Alzheimer.

Sự nghiệp quốc tế

Arthur Friedenreich thi đấu trận đầu tiên cho đội tuyển quốc gia Brasil vào năm 1914 trong trận đấu giao hữu với câu lạc bộ Exeter City của Anh. Ông nhanh chóng khẳng định được mình tại đội tuyển quốc gia, và năm 1916 ông có tên trong danh sách dự Giải vô địch bóng đá Nam Mỹ đầu tiên (hiện nay là Copa América). Tại giải đấu được tổ chức ở Argentina này, Brasil đã hòa 2 trận đầu tiên với Chile và đội chủ nhà, nhưng vẫn còn cơ hội vô địch nếu đánh bại được Uruguay trong trận cuối cùng. Friedenreich đưa Brasil dẫn trước, nhưng Uruguay là đội giành chiến thắng chung cuộc 2-1 và đoạt chức vô địch.

Friedenreich tiếp tục có cơ hội thứ 2 tại Giải vô địch Nam Mỹ được tổ chức tại quê nhà năm 1919. Ông ghi 1 hat-trick trong chiến thắng mở màn 6-0 trước Chile. Và trong trận đấu quyết định gặp Uruguay - trận đấu dài nhất trong lịch sử giải đấu, trải qua 4 hiệp phụ thì Friedenreich ghi bàn thắng quyết định ở phút thứ 122, đưa ĐT Brasil đăng quang ngôi vô địch, và bản thân ông đạt Vua phá lưới với 4 bàn.

Friedenreich không được tham dự Giải vô địch Nam Mỹ năm 1921 bởi ban tổ chức không muốn sự tham dự của các cầu thủ da màu. Sau đó ông tham dự thêm 2 mùa giải nữa, vào các năm 1922 và 1925. Năm 1922, đội tuyển quốc gia Brasil một lần nữa vô địch nhưng Friedenreich không ghi bàn nào. Năm 1925, Friedenreich ghi bàn thắng mở tỉ số trong một trận cầu kinh điển với Argentina vào ngày Giáng sinh. Brasil phải chiến thắng, và họ dẫn trước 2-0 trước giờ nghỉ. Nhưng sau đó Argentina đã lội ngược dòng gỡ hòa 2-2 và đoạt chức vô địch. Cũng trong năm này, Brasil có tour thi đấu ở châu Âu và ông được người hâm mộ phong tặng danh hiệu "Vua bóng đá".

Ông không được tham dự World Cup 1930 do một mâu thuẫn nghiêm trọng giữa 2 bang Rio de Janeiro và São Paulo. Năm đó chỉ có các cầu thủ từ Rio tham dự. Còn các ngôi sao ở São Paulo như ông (khi đó đã 38 tuổi) Filó (tham dự World Cup 1934) và Feitiço không đến Uruguay.

Friedenreich thi đấu trận cuối cùng cho đội tuyển quốc gia trong trận thắng 3-2 trước Pháp không lâu sau khi World Cup kết thúc. Ông thi đấu 22 trận, ghi được 10 bàn.

Kỹ năng chơi bóng

Kỹ năng kiểm soát bóng hoàn hảo, tốc độ và sức mạnh của Friedenreich khiến cho tất cả các đối thủ của ông phải kinh ngạc dù thể hình khá mỏng cơm (ông cao 178 cm nhưng chỉ nặng khoảng 50 kg). Những phẩm chất đó đã khiến người hâm mộ đặt cho ông biệt danh "Mãnh hổ". Ngoài ra, ông là cầu thủ đầu tiên tìm cách lái đường bóng khi sút, và phát triển kỹ năng sử dụng các chuyển động thân thể để lừa hậu vệ đối phương.Và trên hết, sự nghiệp huy hoàng của Friedenreich đã mở ra cơ hội cho rất nhiều các cầu thủ da màu khác tại Brasil, đánh bại nhiều định kiến về phân biệt chủng tộc tại đất nước này.

Chú thích

Liên kết ngoài

Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Sinh năm 1892
Mất năm 1969
Cầu thủ bóng đá São Paulo FC
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil


title: Trận Levounion

text:
Trận chiến Levounion là chiến thắng quyết định đầu tiên của Đông La Mã trong cuộc phục hưng Komnenus. Ngày 29 tháng 4 năm 1091, một lực lượng xâm lược khổng lồ người Pechenegs đã bị nghiền nát bởi các lực lượng kết hợp của Đông La Mã dưới sự chỉ huy Alexios I Komnenos và lính Cuman đồng minh.

Bối cảnh

Ngày 26 tháng 8 năm 1071, đại quân Đông La Mã dưới sự chỉ huy của hoàng đế Romanos IV Diogenes đã bị các chiến bnh du mục người Thổ Seljuk đánh bại ở Manzikert, phía đông Tiểu Á. Hoàng đế ngay lập tức bị lật đổ và Michael VII Doukas lên thay đã hủy bỏ bản hiệp ước danh dự đã được ký kết bởi Romanos. Đáp trả lại, quân Thổ bắt đầu tiến vào Anatolia năm 1073 mà không gặp một sự kháng cự đáng kể nào. Hàng ngàn bộ lạc Thổ vượt qua biên giới không có người bảo vệ và tràn vào cao nguyên Anatolia. Đến năm 1080, đế quốc đã thu hẹp mất một diện tích khổng lồ: 30.000 dặm vuông (tương đương 78.000 km 2). Chỉ trong vòng hơn một thập kỷ, một nửa nhân tài vật lực của đế quốc đã bị mất, bao gồm nhiều nguồn cung ấp ngũ cốc. Trong 700 năm lịch sử của mình, Đế quốc Đông La Mã đã phải hứng chịu một cú đánh nặng nề.

Alexios I Komnenos đã chiến đấu kể từ khi mới mười bốn tuổi, đã lên ngôi vua vào ngày Chúa Phục Sinh, chủ nhật ngày 4 tháng 4, năm 1081. Theo John Julius Norwich, đây là một sự kiện có ý nghĩa vô cùng trọng đại ... lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ, đế chế đã có người đủ tài đức lên cai trị.Alexios quyết tâm khôi phục lại hào quang đã mất của đế quốc, bằng bất cứ giá nào. Khoảng những năm 1090-1091, Tiểu vương Chaka của Smyrna kêu gọi một liên minh với người Pechenegs hòng tiêu diệt hoàn toàn đế quốc Đông La Mã.

Cuộc xâm lăng của quân Pecheneg

Mùa xuân năm 1087, triều đình Đông La Mã nhận được tin cấp báo về một đội quân xâm lược khổng lồ từ phương bắc. Quân xâm lược Pechenegs tới từ phía tây bắc khu vực Biển Đen vô cùng đông đảo, được lan truyên rằng họ có tới 80.000 quân tinh nhuệ. Lợi dụng Đông La Mã đang bị kiệt quệ sau những năm nội chiến, quân Pecheneg hướng tới Constantinopolis và cướp bóc các vùng đất phía bắc Balkan trên đường đi qua. Cuộc xâm lược đã đặt ra một mối đe dọa nghiêm trọng cho hoàng đế Alexios, nhưng nhiều năm nội chiến và tình trạng trễ nải phòng bị của Đông La Mã đã không thể cung cấp đủ quân đội cho hoàng đế để đẩy lùi những kẻ xâm lược người Pecheneg. Alexios buộc phải khéo léo sử dụng ngoại giao để cứu đế quốc bên bờ vực hủy diệt. Ông kêu gọi sự giúp đỡ từ một bộ tộc du mục khác, Cumans, tham gia với ông trong cuộc chiến chống lại người Pechenegs.

Trận chiến

Trước lời đề nghị dùng vàng đổi lấy viện trợ quân sự chống lại quân Pechenegs của Alexios, các kị binh du mục Cumans vội vã tới tham gia với Alexios và quân đội của ông. Cuối mùa xuân năm 1091, các lực lượng cứu viện Cuman tiến vào lãnh thổ Đông La Mã, và quân đội liên hợp đã sẵn sàng chống lại người Pechenegs. Ngày thứ hai, 28 Tháng 4, 1091, Alexios và các đồng minh của ông tiến gần tới trại lính Pecheneg ở Levounion, gần sông Maritsa.

Các kị binh Pechenegs hoàn toàn bất ngờ. Ở một mức nào đấy, trận chiến đã diễn ra vào sáng hôm sau tại Levounion thực chất là một cuộc thảm sát. Người Pechenegs đã đưa phụ nữ và trẻ em đi với mình, và họ hoàn toàn không được chuẩn bị gì cho sự tàn khốc của cuộc tấn công. Các đội quân Cumans và Đông La Mã tràn xuống trại kẻ thù, giết tất cả mọi thứ họ gặp trên đường đi. Các kị binh Pechenegs nhanh chóng bị đánh bại và bị các đồng minh chiến thắng tàn sát dã man. Những người sống sót đã bị bắt giữ bởi quân Đông La Mã và bị đưa về phục dịch trong triều đình.

Ý nghĩa của chiến thắng

Levounion là một chiến thắng quyết định hiếm hoi mà quân Đông La Mã đạt được trong hơn nửa thế kỷ, và gỡ gạt ít nhiều cho sự thiếu thốn vinh quang quân sự của đế quốc kể sau khi hoàng đế Basileios II qua đời năm 1025. Trận chiến này đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Đông La Mã, khi mà đế quốc đã suy sụp nhanh chóng chỉ trong vòng hai mươi năm qua, và chiến thắng tại Levounion đã trở thành một tín hiệu cho thế giới biết rằng Đế quốc Đông La Mã đang từng bước phục hồi lại sức mạnh của mình. Các mối đe dọa từ người Pecheneg đã hoàn toàn bị loại bỏ, và tài sản của đế chế ở Châu Âu đã được bảo vệ an toàn. Alexios I đã chứng tỏ được mình là một vị cứu tinh của Đông La Mã trong những giờ phút cần thiết nhất, và người dân đã có tinh thần hơn trong việc sát cánh với triều đình nhằm xây dựng lại Đế quốc vừa chìm sâu trong ngoại xâm và nội chiến.

Trong những năm sau đó, Đông La Mã đi vào giai đoạn sức mạnh phục hồi đáng kể dưới thời Alexius và con cháu của ông, các hoàng đế nhà Komnenus. Quân đội Đông La Mã quay trở lại Tiểu Á, giành lại nhiều lãnh thổ đã bị mất bao gồm các khu vực ven biển màu mỡ cùng với nhiều thành phố quan trọng. Với sự phục hồi của triều đình trung ương, đế chế trở nên giàu có trong thế kỷ tiếp theo, và Constantinopolis một lần nữa lại trở thành thủ phủ của cả thế giới Kitô giáo. Bởi vậy, cuộc chiến tại Levounion trong năm 1091 đánh dấu sự khởi đầu mới của sự hồi sinh của quyền lực Đông La Mã và có ảnh hưởng kéo dài trong suốt một trăm năm, cho đến Triều đại Komnenus cáo chung vào thế kỷ thứ mười hai.

Chú thích

Nguồn

Norwich, John Julius (1997), A Short History of Byzantium, Viking, ISBN 0-679-77269-3
Haldon, John (2001), The Byzantine Wars, Tempus, ISBN 0-7524-1777-0
Angold, Michael (1997), The Byzantine Empire, 1025–1204, A Political History, Longman, ISBN 0-582-29468-1
Leon Memishoglu, Turks through History.

Nhà Komnenus
Kipchaks
Pechenegs
Alexios I Komnenus
Trận đánh liên quan tới Đế quốc Đông La Mã
Xung đột năm 1091


title: Robertino Loreti

text:
Robertino Loreti  (sinh ngày 22 Tháng 10 năm 1947 tại Roma), còn được gọi là Roberto, Robertino, hay Robertino Loretti, là một ca sĩ Ý, được biết đến chủ yếu qua các bài hát ông đã thực hiện khi còn là một thiếu niên, với giọng soprano cao.

Thời thiếu niên

Ông là con thứ tư trong một gia đình có tám người con. Gia đình ông thuộc loại nghèo, và khi ông được 10 tuổi, cha ông đã ngã bệnh và Robertino phụ giúp gia đình kiếm tiền bằng cách đưa bánh mì cho các nhà hàng. Ông rất thích hát những bài hát dân gian trên đường và giọng hát của ông được nhiều người chú ý. Sau khi được mời hát giúp vui cho một đám cưới trong một nhà hàng, Robertino được các nhà hàng khác mời cho các dịch vụ tương tự.

Năm 1960, khi Robertino hát tại Cafe Grand Italia, nơi diễn viên Neapolitan Totò và nhà sản xuất truyền hình Đan Mạch Volmer Sørensen, lúc đó đang đi nghỉ mát với vợ là ca sĩ Grethe Sønck chú ý. Họ đã tạo cơ hội cho Robertino được trình diễn trong những show trên đài truyền hình Đan Mạch. Robertino thu âm một album tại Copenhagen, và sau đó còn xuất bản vài album nữa và xuất hiện trong các bộ phim.

Sau đó

Giọng hát của ông đã thay đổi, không còn như thời thiếu niên. Loreti vẫn đi lưu diễn tại châu Âu, Mỹ, Nga và biểu diễn trong các buổi hòa nhạc, nhưng không còn nổi tiếng thế giới như thời thiếu niên.

Ông được cho là đặc biệt được biết nhiều ở Nga, nơi ông là bạn bè với các ca sĩ Azerbaijan Muslim Magomayev (chết năm 2008), Tamara Sinyavskaya và Joseph Kobzon. Nhà du hành vũ trụ Liên Xô Valentina Tereshkova đã yêu cầu được nghe một bản thu âm của ông trong khi đang du hành trong không gian. Nhà thơ Nga Yevgeny Yevtushenko đã sáng tác một bài thơ có tựa đề "Robertino Loreti".

Một số ca khúc nổi tiếng
 Jamaica
 O sole mio
 Santa lucia
 Un bacio piccolissimo
 Mama
 Torna a Surriento
 Era la donna mia

Một số đĩa hát
 1961: Jamaica
 1964: Un bacio piccolissimo
 1965: Mia cara
 1966: Bella
 1966: Un dollaro d’amore
 1967: Era la donna mia
 1968: Suona, suona violino
 1969: Le belle donne
 1969: Intorno a me mulini
 1969: Arcobaleno
 1969: Contenta tu, contento anch’io
 1970: Non siamo al mare
 1970: Ho fatto centro nel tuo cuor

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức
 Video Robertino - Ave Maria 1961
 Video Robertino Loretti - Mamma 1961

Ca sĩ thiếu nhi Ý
Sinh năm 1947
Nhân vật còn sống
Nam ca sĩ Ý


title: Kinyongia multituberculata

text:
Kinyongia multituberculata (tên tiếng Anh: Tắc kè hoa hai sừng Tây Usambara) là một loài tắc kè hoa bản địa dãy núi Usambara của Tanzania. Chiều dài trung bình của nó 18,7 cm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Chameleons
Bò sát châu Phi
Kinyongia
Động vật bò sát châu Phi


title: Tắc kè hoa châu Âu

text:
Tắc kè hoa châu Âu, con gọi là Tắc kè hoa Địa Trung Hải, tên khoa học Chamaeleo chamaeleonis, là một loài tắc kè hoa châu Âu.

Loài này có thân dài từ 20–40 cm, con cái lớn hơn con đực. Chúng có thể thay đổi màu sa theo nhiệt độ và ánh sáng và biểu lộ cảm xúc của nó.

Phân loài
Có 4 phân loài:
Chamaeleo chamaeleon chamaeleon
Chamaeleo chamaeleon musae
Chamaeleo chamaeleon orientalis
Chamaeleo chamaeleon rectricrista

Phân bố
Tại châu Âu: Nam bộ Hy Lạp (các đảo Aegea, Crete, Chios, Samos), Malta, phía Nam Bồ Đào Nha, phía Nam Tây Ban Nha, Cộng hòa Síp. Tại Bắc Phi và Trung Đông: Maroc, Algérie, Tunisia, Libya, Ai Cập, Israel, Palestine, Jordan, Tây Sahara, Ả Rập Xê Út, Yemen, Liban, Syria, Iraq, Iran.

Chú thích

Hình ảnh

Tham khảo

 Boettger, 1880: Die Reptilien und Amphibien von Syrien, Palaestina und Cypern. Bericht über Senckenbergische Naturforschende Gesellschaft, ,  (texte intégral).
 Linnaeus, 1758: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, ed. 10 (texte intégral).
 Parker, 1938: Reptiles and amphibians of the southern Hejaz. Annals and Magazine of Natural History, ser. 11, , .
 Steindachner, 1901 "1900": Expedition S. M. Schiff Pola in das Rothe Meer. Bericht über die herpetologischen Aufsammlungen. Denkschriften Akademie der Wissenschaften in Wien, Mathematisch-Naturwissenschaftliche Klasse, ,  (texte intégral).
 M. Rogner: Echsen. Ulmer Verlag, ISBN 3-8001-7248-8
 G. Diesner, J. Reichholf: Steinbachs Naturführer, Lurche und Kriechtiere. Mosaik Verlag, 1996, München, ISBN 3-576-10697-9
 A. Kwet: Reptilien und Amphibien Europas. Franckh-Kosmos Verlag, 2005, ISBN 3-440-10237-8

C
C
S
F
Động vật được mô tả năm 1758


title: Kỳ đà khổng lồ

text:
Kỳ đà khổng lồ hay còn gọi là Nhông Úc (danh pháp hai phần: Varanus giganteus) là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1845. Đây là loài bản địa Úc và là thằn lằn lớn thứ tư trên Trái Đất, sau rồng Komodo, varanus salvadorii và kỳ đà hoa. Tìm thấy phía tây của Great Dividing Range ở các khu vực khô cằn của Úc, chúng không phải là một loài thường thấy do chúng nhút nhát và ở xa khu vực sinh sống của con người.

Chúng có thể dài đến 2,5 m mặc dù độ dài trung bình khoảng 1,75 đến 2 m và nặng tới 15 kg (33 lb) - Trọng lượng tối đa có thể được hơn 20 kg (44 lb).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Kỳ đà "khủng" trèo cột điện vồ bắt thỏ

Động vật bò sát Úc
G
Động vật được mô tả năm 1845


title: Danh sách đội tuyển futsal nam quốc gia

text:
Đây là danh sách đội tuyển futsal nam quốc gia trên thế giới

Thành viên FIFA hiện tại

Hiện nay có 147 đội tuyển futsal nam quốc gia là thành viên của Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA), cơ quan quản lý bóng đá trên thế giới, thông qua các liên đoàn bóng đá quốc gia của họ. Họ có đủ điều kiện để tham dự Giải vô địch bóng đá trong nhà thế giới và trận đấu giữa họ được công nhận là trận đấu quốc tế chính thức. Dựa trên kết quả trận đấu, Bảng xếp hạng futsal thế giới, cập nhật hàng tuần, so sánh sức mạnh tương đối của các đội tuyển quốc gia.
Mỗi đội tuyển quốc gia cũng thuộc một trong sáu liên đoàn, theo khu vực lục địa của họ:
 châu Á - Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC)
 châu Phi - Confédération Africaine de Football (CAF)
 Bắc và Trung Mĩ và Caribe - Liên đoàn bóng đá Bắc, Trung Mĩ và Caribe (CONCACAF)
 Nam Mĩ - Confederación Sudamericana de Fútbol (CONMEBOL)
 châu Đại Dương - Liên đoàn bóng đá châu Đại Dương (OFC)
 châu Âu - Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA)
Dưới đây là danh sách của đội tuyển bóng đá quốc gia theo liên đoàn châu lục. Một số đội tuyển quốc gia là thành viên chính thức của liên đoàn châu lục, nhưng lại không phải là thành viên của FIFA.

AFC (Châu Á)
Do kích thước địa lý của khu vực châu Á, AFC được chia thành năm tiểu liên đoàn:
Liên đoàn bóng đá Tây Á (WAFF) -đại diện cho các quốc gia ở cực tây của lục địa, WAFF có sáu thành viên.
Liên đoàn bóng đá Đông Á (EAFF) - đại diện cho các quốc gia vùng "Viễn Đông".
Hiệp hội bóng đá Trung Á (CAFA) - đại diện cho các quốc gia ở Trung Á và tiểu lục địa Ấn Độ.
Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á (AFF) - đại diện cho các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, cộng với Úc
Liên đoàn bóng đá Nam Á (SAFF) - đại diện cho các quốc gia từ Nam Á

1: Cựu thành viên OFC (Tham gia AFC năm 2006)
2: Tên gọi chính thức của Trung Hoa Dân quốc (Đài Loan); thành viên OFC 1975-1989
3: Tên chính thức được sử dụng bởi FIFA và AFC; tên chính thức được sử dụng bởi EAFF là "Hồng Kông, Trung Quốc" và "Ma Cao, Trung Quốc"
4: Iran là thành viên của hai tiểu liên đoàn (WAFF và CESAFA).

CAF (Châu Phi)

CONCACAF (Bắc và Trung Mĩ và Caribe)

CONMEBOL (Nam Mĩ)

OFC (Châu Đại Dương)

UEFA (Châu Âu)

Đội không là thành viên của FIFA

Xem thêm
Bảng mã FIFA

Tham khảo


title: Hướng Trung Phát

text:
Hướng Trung Phát (, 1880 - 1931) là một trong những lãnh đạo cấp cao đầu tiên của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Tổng Bí thư thứ III của Đảng.

Hướng Trung Phát sinh vào năm 1880, trong một gia đình nghèo ở Thượng Hải. Năm 14 tuổi, ông học việc trong một nhà máy sản xuất vũ khí ở Vũ Hán. Sau đó vài năm, Hướng Trung Phát được bầu làm lãnh đạo công đoàn nhà máy. Năm 1921, Hướng Trung Phát gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Tại Đại hội lần thứ sáu Đảng Cộng sản Trung Quốc họp từ ngày 18 tháng 6 đến ngày 11 tháng 7 năm 1928, tại Moskva, Liên Xô. Hướng Trung Phát được bầu làm Tổng Bí thư. Tuy nhiên sau đó Lý Lập Tam vào Bộ Chính trị là người nắm thực quyền lãnh đạo Đảng cho đến tháng 9 năm 1930.

Năm 1931, do không chịu nổi sự tra tấn của mật vụ Quốc dân đảng, Cố Thuận Chương, một ủy viên Bộ Chính trị phụ trách an ninh, tình báo đã khai ra Hướng Trung Phát. Hướng Trung Phát bị bắt và xử tử vào ngày 24/6/1931.

Chú thích

Tham khảo
Mao: The Unknown Story, Jung Chang và Jon Halliday, 2005, New York.
Red Star Over China, Edgar Snow, Pelican edition 1972
Vạn lý Trường chinh, Nguyễn Vạn Lý
Trung Quốc của Mao Trạch Đông, tiến sĩ Ralf Berhorst, GEO EPOCHE xuất bản, Phan Ba dịch

Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc
Sinh năm 1879
Người Thượng Hải


title: Kỳ đà cây đốm

text:
Kỳ đà Timor hay Kỳ đà cây đốm (danh pháp khoa học: Varanus timorensis) là một loài kỳ đà bản địa đảo đông và đông Timor.
Kỳ đà Timor nói chung là một màu xanh lá cây đậm hoặc gần như đen, với đốm màu vàng nhẹ dọc theo lưng và màu vàng rơm nhẹ ở mặt dưới của nó. Chúng có một mũi nhọn, thị lực rất tốt, thính lực rất tốt, hàm răng sắc nhọn, và một cái đuôi dài. Chúng cũng có móng vuốt dài và sắc nhọn thích hợp để leo. Loài này phát triển đến chiều dài 61–68 cm, và cân nặng khoảng 100 đến 350 gram.
Kỳ đà Timor là thằn lằn sống trên cây, ban ngày. Chế độ ăn uống của chúng bao gồm nhiều loại thức ăn khác nhau, bao gồm: côn trùng, bọ cạp, loài gặm nhấm nhỏ, và các loài bò sát khác, chẳng hạn như tắc kè và rắn nhỏ. Mùa sinh sản diễn ra từ tháng 12 - tháng 3, và mỗi tổ đẻ đến 11 quả trứng và ấp trứng từ 3-4 tháng, tùy thuộc vào nhiệt độ trung bình. Con non dài khoảng 5 inch, nhưng phát triển nhanh chóng.
Kỳ đà Timor được tìm thấy ở Indonesia, đặc biệt là các đảo Timor, Savu và Rote, và ở Đông Timor.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật Đông Timor
Động vật được mô tả năm 1831
T
Động vật bò sát Indonesia


title: Tống Vi tử

text:
Tống Vi tử (chữ Hán: 宋微子), tính Tử (子), thị Tống (宋), tên là Khải (啟), còn được gọi là Vi tử (微子), Tống Vi tử Khải (宋微子啟), Vi tử Khải (微子啟), là vị vua đầu tiên của nước Tống – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Tử Khải vốn là con lớn của Đế Ất nhà Thương. Ông có một người em là Thụ (Đế Tân), nhưng mẹ ông xuất thân không sang nên Tân được vua cha chọn làm người kế vị. Chính sự thời Đế Ất đã suy, đến khi Thụ lên ngôi càng suy hơn. Thụ chỉ hưởng lạc, ham tửu sắc. Vi tử nhiều lần can gián nhưng Thụ không nghe. Do Thụ tàn ác nên dù được ban thuỵ là Đế Tân nhưng nhà Chu còn đặt thêm thuỵ là Trụ.

Khoảng giữa thế kỷ 11 TCN, con Tây bá Cơ Xương – một chư hầu của nhà Ân – là Cơ Phát tập hợp chư hầu nổi dậy diệt nhà Thương, lập ra nhà Chu, tức là Chu Vũ Vương. Chu Vũ Vương phong đất cho các em, người trong họ và công thần làm chư hầu.

Chu Vũ Vương biết lòng người còn nhớ nhà Ân, nên phong cho Vũ Canh – một người con khác của Trụ - tiếp tục cai trị đất Ân. Các vùng xung quanh nhà Ân còn chưa hoàn toàn thần phục nhà Chu, nên Chu Vũ Vương chia làm ba khu vực: phía bắc Triều Ca đến đất Bội phong cho em trai là Hoắc Thúc Xử (霍叔處); phía đông Triều Ca là đất Vệ phong cho là Quản Thúc Tiên, phía tây Triều Ca là đất Dung phong cho Sái Thúc Độ. Tử Khải được Chu Vũ Vương phong tại đất Triều Tiên.

Trên danh nghĩa, ba người em của Chu Vũ vương có trách nhiệm giúp đỡ Vũ Canh nhưng trên thực tế, Chu Vũ Vương dùng họ để giám sát, kiềm chế ông, vì vậy sử gọi họ là "Tam giám".

Kết cục
Chu Vũ Vương lên ngôi chỉ ít năm sau thì qua đời. Thái tử Tụng còn nhỏ lên nối ngôi, tức là Chu Thành Vương. Chu Công Đán được Chu Vũ Vương uỷ thác phụ chính cho cháu.

Vũ Canh ở đất Ân nhân cơ hội nhà Chu mới dựng nên định khôi phục nhà Ân. Do sự thuyết phục của Vũ Canh, cả ba người em của Chu Vũ vương là Quản Thúc Tiên, Hoắc Thúc Xử và Sái Thúc Độ đều đồng tình chống lại Chu Công Đán và Chu Thành Vương. Chu Công mang quân đi đông chinh. Sau 3 năm, Chu Công Đán đánh bại được quân của Vũ Canh. Vũ Canh và Quản Thúc Tiên bị Chu Công giết chết; Hoắc Thúc Xử và Sái Thúc Độ bị bắt đi đày.

Chu Công Đán bèn cải phong cho Vi tử Khải từ đất Triều Tiên xa xôi về đất Ân cũ, gọi là nước Tống, để giữ hương hỏa nhà Ân. Ông trở thành vị vua đầu tiên nước Tống – chư hầu nhà Chu từ năm 1113 TCN.

Sau này không rõ Vi tử Khải mất năm nào. Em ông là Tử Diễn lên nối ngôi, tức là Tống Vi trọng.

Xem thêm
Vũ Canh
Chu Vũ Vương
Chu Công
Đế Tân
Tống Vi Trọng

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
Ân bản kỷ
Chu bản kỷ
 Tống Vi Tử thế gia

Chú thích

Vua nước Tống
Nhân vật Phong thần diễn nghĩa
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Gewehr 43

text:
Gewehr 43, hay tên khác là Karabiner 43, G43, K43, Gew 43, Kar 43 là một loại súng trường, súng trường bán tự động của quân đội Đức Quốc xã, nó chỉ được sử dụng duy nhất trong thế chiến hai bởi quân đội Đức. Nó được nhà máy Walther thiết kế ra, sự ra đời của nó nhằm lấy lại sự cân bằng cho quân đội Đức bởi vì 2 quân đội Mỹ và Liên Xô - 2 kẻ thù chính của quân Đức có súng trường bán tự động là M1 Garand, M1 Carbine (Mỹ) hay SVT-40 (Liên Xô). Các loại súng có chế độ bắn bán tự động, tính chính xác khá cao. Còn quân Đức thì chỉ có súng trường Karabiner 98k lên đạn từng viên bắn rất chậm (Kar 98k chỉ có tốc độ bắn 15 phát/phút. Còn M1 Garand là 80 phát/phút, M1 Carbine là 95-105 phát/phút, SVT-40 là 85-97 phát/phút)
Súng được tổ thiết kế của hãng vũ khí Đức là Walther nghiên cứu thiết kế dựa trên khẩu Gewehr 41 (Gewehr 41 do hãng Mauser nghiên cứu thiết kế từ trước đó). Hãng Walther sửa lại cơ chế trích khí, từ trích khí đầu nòng của Gewehr 41 sang trích khí ngắn mà các kĩ sư hãng này học được từ mẫu SVT-40 (do đối thủ Liên Xô chế tạo).

Mặc dù nước Đức trước kia đã có súng trường bán tự động Gewehr 41 nhưng tính chính xác của nó rất thấp. Đã thế, cơ chế trích khí đầu nòng của khẩu Gewehr 41 lại quá nhanh bị bụi bẩn và làm cho súng bị kẹt và loại băng đạn 10 viên của súng không thể tháo rời (Xạ thủ phải nạp 2 kẹp đạn 5 viên của Karabiner 98k vào băng đạn). Gewehr 43 được chế tạo để thay thế cho Gewehr 41. Gewehr 43 là khẩu súng trường duy nhất được sản xuất và sử dụng rộng rãi bởi Đức quốc xã trong chiến tranh thế giới thứ hai. Bên cạnh chức năng là một khẩu súng trường chiến đấu bán tự động ra thì nó còn là một khẩu súng bắn tỉa bán tự động khá tuyệt vời. Nó và Karabiner 98k là 2 khẩu súng bắn tỉa của Đức Quốc Xã trong thế chiến 2.

Chú thích và tham khảo
Gewehr 43 tại Modern Firearms.
Gewehr 43 tại Internet Movie Firearms Database

Tham khảo

Súng Đức
Súng trường
Súng trường chiến đấu
Súng trường bán tự động
Súng dùng đạn 7.92x57mm Mauser
Vũ khí thời Thế chiến thứ hai


title: Tử Khải

text:
Tử Khải có thể là một trong các vị vua nước Tống - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc:
 Tống Vi tử, vua đầu tiên nước Tống
 Tống công Khải, vua thứ 29 nước Tống, cai trị thời gian ngắn trong năm 469 TCN


title: Tống Vi trọng

text:
Tống Vi trọng (chữ Hán: 宋微仲), nguyên tên là Tử Diễn (子衍), là vị vua thứ hai của nước Tống – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tử Diễn vốn là con thứ hai của Đế Ất nhà Thương (Ân) và là em của Vi tử Khải – vua đầu tiên nước Tống. Sau khi Tử Khải qua đời, Tử Diễn lên nối ngôi, tức là Tống Vi Trọng.

Sử ký không ghi chép sự kiện xảy ra liên quan tới nước Tống trong thời gian ông làm vua.

Sau này không rõ Tống Vi Trọng mất năm nào. Con ông là Tử Kê lên nối ngôi, tức là Tống công Kê.

Xem thêm
Tống Vi Tử Khải
Đế Tân
Tống công Kê

Tham khảo

Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tống Vi Tử thế gia

Vua nước Tống
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Nhân vật Phong thần diễn nghĩa


title: Tống công Kê

text:
Tống công Kê (chữ Hán: 宋公稽), nguyên tên là Tử Kê (子稽), là vị vua thứ ba của nước Tống – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tử Kê là con của Tống Vi Trọng – vua thứ 2 nước Tống. Sau khi Vi Trọng mất, Tử Kê lên nối ngôi, tức là Tống công Kê

Sử ký không ghi chép sự kiện xảy ra liên quan tới nước Tống trong thời gian ông làm vua.

Sau này không rõ Tống công Kê mất năm nào. Con ông là Tử Thân lên nối ngôi, tức là Tống Đinh công.

Xem thêm
Tống Đinh công
Tống Vi Trọng

Tham khảo

Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tống Vi Tử thế gia

Vua nước Tống
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Sáu người đi khắp thế gian

text:
Sáu người đi khắp thế gian (tựa tiếng Anh: The Drifters) là tiểu thuyết của nhà văn James Michener, người từng đạt giải Pulitzer, xuất bản năm 1971 bởi nhà xuất bản Random House. Tác phẩm kể về sáu người trẻ từ nhiều nguồn gốc khác nhau, gặp nhau và phiêu lưu cùng nhau xuyên qua nhiều vùng của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Maroc và Mozambique. Câu chuyện được kể thông qua quan sát của người kể chuyện, George Fairbanks, một nhà phân tích đầu tư cho công ty giả tưởng World Mutual Bank ở Thụy Sĩ. Fairbanks hầu như có liên hệ với từng nhân vật theo một cách nào đó và những nhân vật này dường như được thể hiện qua ông ta xuyên suốt tác phẩm bằng cách này hay cách khác.

James Albert Michener (1907 – 1997), nhà văn nổi tiếng người Mỹ với trên 40 đầu sách. Ông từng học và giảng dạy ở nhiều trường đại học, có hơn 30 học vị tiến sĩ danh dự về nhân văn, luật, thần học, khoa học, đã từng đoạt giải Pulitzer năm 1948.

Sáu người đi khắp thế gian từng suốt sáu tháng liền nằm trong danh sách những tác phẩm bán chạy nhất New York; và trở thành cuốn sách được đông đảo bạn đọc yêu thích không chỉ ở Mỹ mà còn trên phạm vi toàn thế giới.

Tác phẩm được coi như một bách khoa thư kết hợp súng ống và hoa hồng, tình yêu và tình dục, tôn giáo và nghệ thuật, du hành và ma túy, những bản ballad và tiếng kêu thầm xé ruột. Những nhân vật trong sách là những con người đã thất vọng vì xã hội và đang nỗ lực xây dựng thế giới của riêng họ ở một miền đất khác, như những kẻ bỏ xứ ra đi.

Một bản tiếng Việt do Nguyễn Thị Bạch Tuyết dịch do Nhà xuất bản Văn học phát hành năm 2011, Công ty Văn hóa & Truyền thông Nhã Nam giữ bản quyền tiếng Việt.

Nội dung
Bối cảnh của tiểu thuyết là thế giới những năm 1960 hỗn loạn đã xô đẩy những nhân vật gặp gỡ nhau. Mỗi nhân vật là một mảnh đời, một số phận riêng nhưng tất cả đều đang trốn chạy cuộc sống hiện tại.

Joe, một sinh viên trốn tránh lệnh quân dịch. Britta chạy trốn cuộc sống tù túng, chật hẹp ở Na Uy. Monica muốn rời xa cái bóng của người cha, một nhà ngoại giao người Anh thất bại tại Vwarda (một quốc gia châu Phi hư cấu). Cato chạy trốn cuộc chiến vì nạn phân biệt chủng tộc có vẻ đang thắng thế tại Philadelphia. Yigal muốn thoát khỏi sự giằng xé tâm can khi phải lựa chọn giữa hai quốc tịch Mỹ và Israel. Còn Gretchen muốn chạy trốn vết thương lòng từ vụ lạm dụng tình dục khi bị cảnh sát bắt giữ sau Hội nghị Quốc gia Dân chủ tại Chicago. Tất cả đều tình cờ gặp nhau tại Torremolinos.

Địa điểm

Giả tưởng

 Cộng hòa Vwarda
 Đèo Qarash
 Nhà thờ Zambela Game

 Alamo ở Torremolinos
 Quán rượu Vasca ở Pamplona
 Ngân hàng World Mutual ở Thụy Sĩ

Thực

 Torremolinos, Tây Ban Nha
 Pamplona, Tây Ban Nha
 Silves, Bồ Đào Nha
 Alte, Bồ Đào Nha
 Algarve, Bồ Đào Nha

 Đảo Mozambique, Mozambique
 Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ
 Philadelphia, Pennsylvania, Hoa Kỳ
 Marrakech, Morocco

Sự kiện thực
 Chiến tranh Việt Nam
 Hội nghị Quốc gia Dân chủ 1968 (1968 Democratic National Convention) và những hoạt động liên quan
 Chiến tranh Sáu ngày

Nhân vật

Chính

 Joe
 Britta
 Monica
 Cato

 Yigal
 Gretchen
 George Fairbanks
 Harvey Holt

Phụ

 Reverend Claypool Jackson
 Jemail
 Sir Charles Braham
 Jean Victor
 Big Loomis

 Clive
 Mr. Melnikoff
 Mr. Clifton
 Hajj
 Akbar Muhammad

Tham khảo

Tiểu thuyết năm 1971
Tiểu thuyết phiêu lưu
Tiểu thuyết Mỹ
Tiểu thuyết lịch sử


title: PIECE ~Kioku no Kakera~

text:
là movie đầu tiên trong project TOEI HERO NEXT, với sự xuất hiện của 2 diễn viên chính trong Kamen Rider OOO, Shu Watanabe và Ryosuke Miura, cũng như Rin Asuka từ Kamen Rider W.

Cốt truyện
, một phóng viên tự do (do Watanabe thủ vai) và , một tay săn ảnh có 5 nhân cách (Miura thủ vai) phải hợp tác điều tra những "vụ án Megalopolis Gorgon", trong đó những nạn nhân bị hoá đá và chết.

Diễn viên
Ryosuke Miura: Rei
Shu Watanabe: Tomoki Chino
Rin Asuka: Gomi Haruka
Hitomi Hasebe: Kitamura Futaba
Kazue Itô: Shiomura Rika
Mantarô Koichi: Tsudahigashi Jirou
Kazuyuki Matsuzawa: Kariya Aoni
Moeka Nozaki: Himemiya Arisa
Makiko Ozawa: Shirakawa Momoko

Âm nhạc

Thể hiện: Miura Ryousuke
Lời: EMI K. Lynn
Sáng tác: Narumi Kazuto
Cải biên: Itou Shun

Tham khảo

Liên kết ngoài

Website chính thức

PIECE ~Kioku no Kakera~  tại movie.goo.ne.jp
PIECE ~Kioku no Kakera~  tại woman.excite.co.jp


title: The Band

text:
The Band là ban nhạc roots rock người Canada-Mỹ với thành phần ban đầu bao gồm Rick Danko (bass, double bass, fiddle, trombone, hát), Levon Helm (trống, mandolin, guitar, hát), Garth Hudson (keyboard, saxophone, trumpet), Richard Manuel (piano, trống, baritone saxophone, hát) và Robbie Robertson (guitar, hát). Trong những năm 1958-1963, họ còn có thêm ca sĩ rockabilly Ronnie Hawkins là thành viên không thường trực.

Năm 1964, họ chia tay Hawkins và cùng phát hành một số đĩa đơn dưới tên Levon and the Hawks và Canadian Squires. Ngay năm sau, Bob Dylan tuyển họ cho tour diễn vòng quanh nước Mỹ năm 1965, rồi tour diễn vòng quanh thế giới năm 1966. Sau năm 1966, ban nhạc tiếp tục cộng tác với Dylan ở Saugerties, New York, cùng nhau thu âm một số tác phẩm không chính thức để sau này trở thành The Basement Tapes – thứ làm nền cho album đầu tay năm 1968 của họ Music from Big Pink. Vì luôn là một "ban nhạc" với nhiều thủ lĩnh khác nhau, Helm nghĩ tốt hơn cả là cái tên "The Band" trở thành tên gọi chung. Họ chính thức đi trình diễn với cái tên này từ năm 1970, từ đó họ phát hành 10 album phòng thu. Dylan vẫn cộng tác lâu dài với ban nhạc, điển hình là tour diễn năm 1974.

The Band tuyên bố dừng những tour diễn vào năm 1976 và họ chỉ tổ chức những buổi diễn quy mô nhỏ cùng các nghệ sĩ nổi tiếng. Một trong số đó đã được đạo diễn lừng danh Martin Scorsese quay lại vào năm 1978 và trở thành bộ phim tài liệu bất tử, The Last Waltz. Họ tiếp tục đi tour vào năm 1983 mà không có tay guitar Robbie Robertson khi ông đã chuyển sang sự nghiệp solo thành công với các nhà sản xuất âm nhạc ở Hollywood. Họ biểu diễn tại Queen Elizabeth Theatre ở Vancouver với sự tham gia của 4 nghệ sĩ nữa, và buổi diễn trở thành 2 bộ phim The Band Reunion và The Band is Back. Trong một buổi diễn năm 1986, Richard Manuel tự vẫn; tuy nhiên, họ vẫn tiếp tục đi tour cho tới khi Rick Danko qua đời vào năm 1999, và ban nhạc cùng thống nhất tới giải tán. Levon Helm được chẩn đoán ung thư vòm họng vào năm 1998, và dù rất cố gắng điều trị, ông vẫn không thể lấy lại được chất giọng vốn có của mình. Ông vẫn tiếp tục các buổi trình diễn và ra mắt một vài album thành công trước khi qua đời vào năm 2012.

Ban nhạc có tên trong Đại sảnh Danh vọng Âm nhạc Canada vào năm 1989 và Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll vào năm 1994. Năm 2004, tạp chí Rolling Stone xếp The Band ở vị trí số 50 trong danh sách "100 nghệ sĩ vĩ đại nhất" và tới năm 2008, họ được trao Giải Grammy Thành tựu trọn đời. Năm 2004, ca khúc nổi tiếng nhất của họ, "The Weight", được xếp ở vị trí số 41 trong danh sách "500 bài hát vĩ đại nhất" cũng của tạp chí trên.

Danh sách đĩa nhạc

 Music from Big Pink (1968)
 The Band (1969)
 Stage Fright (1970)
 Cahoots (1971)
 Moondog Matinee (1973)
 Northern Lights – Southern Cross (1975)
 Islands (1977)
 Jericho (1993)
 High on the Hog (1996)
 Jubilation (1998)

Cùng Bob Dylan
Planet Waves (1974)
The Basement Tapes (1975)

Tham khảo

Ghi chú

Thư mục

 Barney Hoskyns, Across the Great Divide: The Band and America, ISBN 1-56282-836-3
 Michael Gray, The Bob Dylan Encyclopedia, ISBN 0-8264-6933-7
 Greil Marcus, Invisible Republic: Bob Dylan's Basement Tapes, ISBN 0-8050-5842-7
 Stephen Davis & Levon Helm, This Wheel's on Fire ISBN 1-55652-405-6
 Kevin J. Bochynski, "The Band" trong Popular Musicians của Steve Hochman, ISBN 0893569879, Salem Press: Pasadena, Calif., 1999, trang 61–64.

Liên kết ngoài

The Band – A Musical History, official site from Capitol Records

The Band
Bob Dylan
Ban nhạc Mỹ
Ban nhạc Canada
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll
Ban nhạc thập niên 1960
Ban nhạc thập niên 1970
Người đoạt giải Grammy Thành tựu trọn đời
Nghệ sĩ của Capitol Records
Nghệ sĩ của Warner Bros. Records
Khởi đầu năm 1964 ở Ontario


title: Airspeed Envoy

text:
Airspeed AS.6 Envoy là một loại máy bay vận tải hai động cơ hạng nhẹ của Anh, do hãng Airspeed Ltd. thiết kế chế tạo vào thập niên 1930.

Biến thể

Airspeed Ltd, Portsmouth
AS.6 Envoy I
AS.6A Envoy I
AS.6D Envoy II
AS.6E Envoy III
AS.6G
AS.6H Envoy
AS.6J Envoy III
AS.6JC Envoy
AS.6JM Envoy
AS.6K Envoy III
AS.8 Viceroy
Airspeed LXM
Mitsubishi Hinazuru-type Passenger Transport

Quốc gia sử dụng

Ansett Airlines

Không quân Nhà nước Độc lập Croatia

ČSA

Không quân Phần Lan

Luftwaffe

Japan Air Transport

Manchukuo National Airways

South African Airways
Không quân Nam Phi

Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha từ LAPE

Không quân Tây Ban Nha

North Eastern Airways
Olley Air Service
Private Charter Ltd
Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (AS.6J Series III)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Howson, Gerald. "Contraband Wings of the Spanish Civil War...Britain's Clandestine Contribution". Air Enthusiast 10, July-September 1979, các trang 68–78.
 Jackson, A. J. British Civil Aircraft since 1919: Volume 1 (2nd ed.). London: Putnam, 1973. ISBN 0-370-10006-9.
 Ketley, Barry and Mark Rolfe. Luftwaffe Fledglings 1935-1945: Luftwaffe Training Units and their Aircraft. Aldershot, UK: Hikoki Publications, 1996. ISBN 978-0-9519899-2-0.
 Shores, Christopher F. et al. Above the Trenches: A Complete Record of the Fighter Aces and Units of the British Empire Air Forces 1915-1920. London: Grub Street, 1990. ISBN 978-0-948817-19-9.
 Taylor, H. A. Airspeed Aircraft since 1931. London: Putnam Publishing, 1970, các trang 69–70. ISBN 0-370-00110-9.

Liên kết ngoài

Flight article of 1934 on Envoy

Envoy
Máy bay thông dụng dân sự Anh 1930–1939
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: AVIA FL.3

text:
Avia FL.3 (còn gọi là Lombardi FL.3) là một loại máy bay thông dụng hai chỗ của Ý do hãng Anonima Vercellese Industria Aeronautica (AVIA) thiết kế và chế tạo.

Biến thể
Avia FL.3
Lombardi FL.3
Meteor FL.53
Meteor FL.53BM

Meteor FL.54
Meteor FL.55
Meteor FL.55BM
Meteor FL.55CM
Meteor Super
Meteor Bis

Quốc gia sử dụng

Zrakoplovstvo Nezavisne Države Hrvatske

Không quân Tiệp Khắc (sau chiến tranh)

Luftwaffe

Regia Aeronautica

Tính năng kỹ chiến thuật (FL.3)

Xem thêm

Tham khảo

 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985), 1985, Orbis Publishing, Page 2380

Liên kết ngoài
 World Aircraft Directory

Photo gallery on airliners.net

Máy bay thông dụng dân sự Italy 1930–1939
Máy bay Lombardi
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Barkley-Grow T8P-1

text:
Barkley-Grow T8P-1 là một loại máy bay chở khách được phát triển ở Hoa Kỳ ngay trước Chiến tranh thế giới II.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Gerritmas, Joop and Hazewinkel Harm. "The Barkley-Grow T8P-1." AAHS Journal 50 (4), 2005.
 Taylor, J.H. Jane's Encyclopedia of Aviation. London: Studio Editions, 1989, p. 121. ISBN 0-517-10316-8.
 Wegg, John. General Dynamics Aircraft and their Predecessors. London: Putnam, 1990. ISBN 0-85177-833-X.
 World Aircraft Information Files (File 890 Sheet 02). London: Bright Star Publishing.

Liên kết ngoài
 Calgary Aero Space Museum 2006

Xem thêm

T8P-1
Máy bay chở khách Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay vận tải
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới


title: Beechcraft Model 17 Staggerwing

text:
Beechcraft Model 17 Staggerwing là một loại máy bay hai tầng cánh của Hoa Kỳ, bay lần đầu năm 1932.

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia Úc

Không quân Bolivia/Fuerza Aérea Boliviana

NAB – Navegação Aérea Brasileira
Không quân Brazil/Força Aérea Brasileira
Hải quân Brazil/Marinha do Brasil

Không quân Cộng hòa Trung Hoa

Quân đoàn Hàng không Lục quân Cuba

Chính phủ Ethiopia

Không quân Phần Lan/Ilmavoimat

Không quân Honduras/Fuerza Aérea Hondureña

Không quân Hải quân Hà Lan/Marine Luchtvaart Dienst

Không quân Hoàng gia New Zealand

Không quân Peru/Fuerza Aérea del Perú

Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Không quân Hoàng gia
Hải quân Hoàng gia

Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ
Không quân Lục quân Hoa Kỳ
Hải quân Hoa Kỳ
Tuần tra Hàng không Dân sự

Không quân Uruguay/Fuerza Aérea Uruguaya

Tính năng kỹ chiến thuật (Beech Model D17S)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

Liên kết ngoài

 The Staggerwing Museum Foundation

0017
Máy bay thông dụng dân sự Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Máy bay dân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay vận tải
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Minh Tuyền

text:
Minh Tuyền (1916 - 2001), tên thật là Hoàng Chí Trị (trong tập Hương sắc Yên Hòa ghi là Hoàng Trí Trị); là nhà thơ Việt Nam thời tiền chiến. Theo tài liệu, thì ông chính là một "cây bút thi sử" của tạp chí Tri tân, đồng thời là "Thi chủ", là "đại biểu" của trường phái thơ triết học ở Việt Nam thời bấy giờ.

Tiểu sử
Ông sinh năm 1916 tại làng Cót; nay thuộc phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.

Chưa biết nhiều về thân thế và quãng đời cầm bút của ông. Chỉ biết ông có bằng tú tài và từng làm thư ký tại Phủ Toàn quyền Đông Dương tại Hà Nội trước 1945. Ông vốn say mê văn chương, đặc biệt là thơ, và có mối thâm tình với nhà nghiên cứu Hoa Bằng (Hoàng Thúc Trâm), vì ông là em họ, là đồng hương, và là một cây bút trên tạp chí Tri tân (Hà Nội) do Hoa Bằng làm Chủ bút...Về sau (1944), cũng chính Hoa Bằng là người viết lời tựa cho tập thơ Phấn đấu của ông.

Năm 1943, Minh Tuyền cho đăng bài "Triết thi" (Poédie philosophique) và cho đăng trường ca Tạo hóa và Nhân loại (cả hai đều đăng trên báo Tri tân) làm theo lối thơ ấy. Tuy không "may mắn sinh tồn", nhưng đây là "một trường thơ lạ, là một sáng kiến lớn lao, đánh dấu một hướng đi di biệt" .

Năm 1965, tại Sài Gòn, GS.Phạm Thế Ngũ đã trích giới thiệu một số đoạn trong trường ca vừa kể trong cuốn Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (quyển 3), đồng thời xếp thơ ông vào khuynh hướng "thơ triết" trong tiến trình phát triển của văn học Việt ở giai đoạn 1940-1945.

Năm 1968, nhiều đoạn trong trường ca Tạo hóa và Nhân loại của ông lại được giới thiệu trong Việt Nam thi nhân tiền chiến (quyển trung) xuất bản tại Sài Gòn.

Ngoài những sáng tác theo lối triết học, Minh Tuyền còn là "cây bút thi sử" của tạp chí Tri tân .

Sau năm 1975, ông có nhiều năm vào sống ở Sài Gòn và gặp gỡ nhiều văn nghệ sĩ trong đó có GS.Phạm Thế Ngũ,và được một gia đình yêu thơ trao lại nguyên bản tập thơ "Phấn đấu" xuất bản năm 1944 ở Hà Nội,nhờ dó Ông đã hiệu đính lại trường ca "Tạo hóa và Nhân loại".
Năm 1981, ông xuất bản tập thơ "Tranh đấu" (Nhà xuất bản Đồng Nai) và biên soạn lại tập thơ "Một tiếng tơ" gồm các bài thơ sáng tác rải rác trong những năm từ 1929 đến 1942. Ngoài ra, ông cũng hoàn thành tập thơ "Quê Hương" viết về Làng Cót (Yên hòa - Hà nội).

Năm 2001, ông mất tại quê nhà, hưởng thọ 85 tuổi.

Tác phẩm
Tác phẩm của Minh Tuyền đã xuất bản có:
Phấn đấu: tập thơ, xuất bản tháng 8 năm 1944 tại Hà Nội.
Tranh đấu: tập thơ, Nhà xuất bản Đồng Nai, 1981.
Ngoài ra, ông còn có một số bài viết và thơ đăng báo. Đáng chú ý có:
Triết thi: bài viết đăng trên tạp chí Tri tân số 118, ra ngày 28 tháng 10 năm 1943.
Tạo hóa và Nhân loại: trường ca dài hơn 600 câu thơ, đã đăng tạp chí Tri tân, 1943.
Trần Bình Trọng: dài 220 câu thơ,đăng trên tạp chí Tri tân năm 1942, trong Việt Nam thi nhân tiền chiến (quyển trung, xuất bản tại Sài Gòn năm 1968) có in lại đầy đủ bài này.
Hát Giang trường lệ: dài 150 câu thơ,đăng trên tạp chí Tri tân năm 1942.
Năm 1992, trong tập "Thơ mới 1932-1945, tác giả và tác phẩm" do Lại Nguyên Ân và Ý Nhi biên soạn, có chọn in 5 bài thơ của Minh Tuyền từng đăng tạp chí Tri tân, đó là các bài: "Hồn mộng", "Hát Giang trường lệ", "Sóng Bạch Đằng", "Chơi thuyền", "Hy vọng".
Năm 2000, truyện "Lòng sương phụ" và bài bút ký "Thăm trại thanh niên Tương Mai" đăng trên tạp chí Tri tân năm 1942 của ông cũng được đưa vào tập "Truyện và ký - Tạp chí Tri tân, 1941-1945" (trang 47 và 220) do Hội Nhà văn Việt Nam xuất bản.
Năm 2009, trong tập thơ chọn lọc chào mừng nghìn năm Thăng Long - Hà nội "Tràng An một thủa" (Nhà xuất bản Hội nhà văn Việt Nam), Gia Dũng cũng đã tuyển chọn bài thơ dài "Hát Giang trường lệ" của Minh Tuyền.
Ngoài ra, thân thế và một số bài thơ của nhà thơ Minh Tuyền cũng đã được giới thiệu trong tập thơ Hương sắc Yên Hòa ở quê hương ông...

Quan niệm về triết thi
Tạp chí Tri tân số 118, ra ngày 28 tháng 10 năm 1943 có đăng bài Triết thi của Minh Tuyền. Trích một đoạn:
Triết thi, hay là thơ triết học, là một thể thơ có mục đích phô diễn những quan niệm về tạo hóa, về vũ trụ, về thời gian, về nhân sinh...
...Hiển nhiên là trong kho tàng thi ca nước ta, ai cũng có thể lượm lặt được rất nhiều câu thơ có nghĩa lý vừa thâm trầm, vừa cao siêu, khi đọc lên rất du dương, nhuần thấm; thuộc về phạm vi tâm lý, hoặc luân lý, hoặc tôn giáo, hoặc xã hội; nhưng đấy chỉ là những mầm mống thưa thớt, tản mát...Những kinh, kệ, những bài giáo huấn viết bằng văn vần hoặc để truyền giáo, hoặc để dạy luân lý không thể liệt vào triết thi được nếu không có tính cách tổng quan và phổ biến của triết học, và không có đối tượng của siêu hình học...

Có người nói: "Giữa lúc văn xuôi còn lúng túng, lộn xộn trong biên soạn sách triết học, Triết thi ra đời, tất nhiên là sớm quá, khó mà đạt được mục đích". Câu nói đó không phải không có lý. Nó càng hữu lý khi triết thi rơi vào tay những người xưa nay chỉ quen đọc thơ trữ tình ủy mị, có những vần thơ êm như gió, nhẹ như mây, để được khoái tai, để giải trí, để ru hồn. Gặp triết thi họ đọc một vài câu đầu họ đã muốn vứt đi cho rồi...
...(Tuy nhiên), người viết triết thi nhận thấy rằng: Trong cái trạng thái triết học hiện thời của văn học nước ta, triết thi cần phải được chú ý đến, được rèn luyện nhiều tay, được xuất hiện bất cứ thời kỳ nào của triết học, và chúng ta chỉ nên e muộn chớ không nên lo sớm quá, còn thi gia và nhà xuất bản thì chẳng nên quan tâm thắng bại, chỉ nên chú trọng vào chỗ sốt sắng, chỗ tận tâm, chỗ hy sinh của cách sử dụng cây bút. Vì chỉ có bại của cá nhân nọ đến cá nhân kia, của thế hệ nọ đến thế hệ kia, mới nảy ra cái thành công rực rỡ vẫn mơ màng ngóng đợi...

Nhận xét
Trích đánh giá của:
Nhà nghiên cứu Hoa Bằng (Hoàng Thúc Trâm):
Tác giả là người ở cái thế hệ tân học, phải chịu chung những điều kiện sinh hoạt của xã hội thực tại, nhưng tác giả đã chọn được một con đường để đi riêng trên thi đàn. Nẩy một phản động lực trước cái phong trào thơ ủy mị, Minh Tuyền mải miết đi tìm những vần hùng tráng để hoặc ca tụng những cuộc chiến thắng, hoặc than tức những khúc bại trận trên trang Việt sử ngàn thu...Đẫm màu lịch sử, tác giả nhen trầm trong lò để do đó tỏa ra mùi hương ngạt ngào trên bàn thờ Tổ quốc... Tác giả còn có những bước táo bạo và "mạo hiểm": dám xông vào con đường gian lao, côi quạnh, tìm những bần thơ triết lý bao gồm quan niệm về Tạo hóa, về Vũ trụ, về Nhân sinh... Và, một đôi khi lại hăng hái nhuộm thơ bằng màu sắc khoa học. Nói tóm lại, tác giả "Phấn đấu" đã kéo thơ đi theo con đường "vị nhân sinh" để nâng nghệ thuật lên đỉnh cao lý tưởng (trích bài tựa viết cho tập thơ Phấn đấu).

GS. Phạm Thế Ngũ:
Khác với nhóm Xuân Thu chủ trương trục xuất lý trí và suy luận ra khỏi thơ, một phái khác muốn dùng thơ để đạo đạt những suy tư triết lý, tạo ra một khuynh hướng khác: khuynh hướng thơ triết, mà đại biểu là Minh Tuyền.
...Lối thơ triết này đưa chúng ta rời xa cái giọng đạo tình lãng mạn "anh anh, em em, thương thương, nhớ nhớ" lải nhải trong bảy tám năm của phong trào thơ mới. Nó ứng đáp với một nhu cầu của thời đại, như cầu suy tư và tìm đường...

Nguyễn Tấn Long và Nguyễn Hữu Trọng:
Đây là một trường thơ lạ, mối lối thơ tuy không may mắn sinh tồn trong thời tiền chiến, nhưng phải kể là một sáng kiến lớn lao, đánh dấu một hướng đi di biệt mà nền thi ca đất nước không thể bỏ qua, và người yêu thơ không thể không biết đến...
...Nếu phái lãng mạn được nhiều thi nhân phụ họa và chiếm được nhiệt tình của tuổi trẻ…thì phái thơ Triết học thật là vắng vẻ, tịch mịch. Một giáo phái, một giáo chủ! Triết thi chết ngay sau mười tiếng chào đời. Nó thất bại, nguyên nhân không vì ở chỗ thấp kém của nó, mà chính ở chỗ cao viễn của nó...Bản tính thi sĩ vốn đa cảm đa sầu, nên thơ của họ là sự hòa hợp giữa rung động và tâm tình mà tạo ra nhạc và lời. Triết thi lại là sự phối hợp của nhạc và trí, nên nó vấp phải cái "ngược chiều của tình cảm"...Cho nên triết thi xa cách đại chúng, hay đại chúng hững hờ triết thi cũng thế...

Thơ Minh Tuyền (trích)
Bài trường ca Tạo hóa và Nhân loại dài trên 600 câu thơ mới (mỗi câu 8 chữ, vần gieo biển đổi, gồm 11 đoạn). Đại ý nói lên những suy nghĩ của tác giả về kiếp người: sinh trong lòng tạo hóa, song nhận sứ mệnh chinh phục tạo hóa. Một cuộc chinh phục gian nan cao cả và thành công được phần nào là nhờ ở khối óc, ở ý thức...Theo GS. Phạm Thế Ngũ, toàn bài "tuy nhiều khi khúc mắc gò ép, nhưng cũng có lắm đoạn giàu âm điệu phấn chấn, ý tứ tân kỳ". Dưới đây là đoạn 1 của bài trường ca ấy.

Thi sĩ mô tả giờ chết của con voi Ma-mút (Mammouth) ở kỷ băng hà:
{|valign="top| Rừng rậm khoác sương the yên giấc ngủ,
Ánh trăng thanh len lỏi xuống âm u.Mơ theo suối, trông giăng nằm ủ rũ
Như lặng chờ hơi thở gió vi vu,Một lão thú sù sì lông đen nhánh,
Cặp ngà to cong vắt, tuyết sương pha,Bốn chân quỵ, vòi lìa, sờ sỏi lạnh
Với rêu trơn, đá rạn nẩy chồi hoa,Muốn nhỏm dậy tới dòng suối quạnh,
Hút nước trong, tắm mát tấm can tràng
|………………………………………….
Buồn bã quá, lim dim đôi mắt híp,Để vòi yên, thõng xuống mé phương khê,
Không nhúc nhích, thú ta nằm thiêm thiếp,Giải đuôi dài, khẽ thở, đuổi hôn mê
…………………………………………Lão Ma-mút lắc lư tai quạt vá,
Rồi nghiêng nhìn trời thẳm – khấn cao siêu !Ôi thê thảm ! lệ sương rơi tầm tã,
Giống tàn theo bóng trăng tàn, tàn theo ….

|}
Bài Trần Bình Trọng dài 220 câu thơ mới, mỗi câu 8 chữ, vần gieo biến đổi. Trích đoạn tướng Trần Bình Trọng đã khảng khái trả lời khi nghe Thoát Hoan dụ hàng.

Sách tham khảo
Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học giản ước tân biên (quyển 3). Quốc học tùng thư xuất bản, Sài Gòn, 1965.
Nguyễn Tấn Long - Nguyễn Hữu Trọng, Việt Nam thi nhân tiền chiến (quyển trung). Nhà xuất bản Sống Mới, Sài Gòn, 1968.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Hoàng Thư Ngân, "Có một nhà thơ tiền chiến đất Thăng Long" - Nguoihanoi.com.vn / 24.02.2011.
  Hoàng Thư Ngân - "Việt Nam có Triết thi?" - Phongdiep.net 2010.
 Hoàng Thư Ngân - "Một gương mặt đặc biệt trên thi đàn Việt nam những năm 1940-1945". Gốc: Phongdiep.net 2010.
  Hoàng Thư Ngân - "Trả lại tên cho một nhà thơ tiền chiến đất Thăng long" - Phongdiep.net 2010.
 "Hồi âm về nhà thơ tiền chiến Minh Tuyền" - Phongdiep.net 2010.

Nhà thơ Việt Nam thời Pháp thuộc
Nhà thơ tiền chiến
Sinh năm 1916
Mất năm 2001
Người Hà Nội


title: Eid al-Adha

text:
Eid al-Adha ( , , "lễ tế sinh, lễ hiến sinh), cũng gọi là Id-ul-Zuha, là một dịp lễ kéo dài 3 ngày được người Hồi giáo trên toàn thế giới tổ chức nhằm tôn vinh việc ʾIbrāhīm (Abraham) đã sẵn lòng vâng lời Thượng đế mà hiến tế con trai Ismā'īl (Ishmael), trước khi Thượng đế can thiệp để cấp cho ông ta một con cừu làm vật hiến tế thay thế.

Eid al-Adha là dịp lễ sau trong hai dịp lễ Eid của người Hồi giáo Sunni và Shia. Nền tảng của lễ Eid al-Adha đến từ tiết thứ 196 của sura (thiên) 2 (Al-Baqara) trong kinh Quran. Từ "Eid" xuất hiện trong Sura al-Mai'da  của kinh Qur'an, nghĩa là 'lễ trọng thể'. 3 ngày và 2 đêm của lễ Eid al-Adha được tổ chức hàng năm vào các ngày thứ 10, 11 và 12 của tháng 12 theo lịch Hồi giáo, tức tháng Dhu al-Hijjah (). Theo Lịch Gregory được sử dụng rộng rãi trên thế giới, các ngày này thay đổi theo từng năm, tiến lên khoảng 11 ngày so với năm trước đó.

Giống như Eid ul-Fitr, Eid al-Adha bắt đầu với một lời cầu nguyện Sunnah gồm hai Raka'ah (đơn vị) tiếp theo là một bài thuyết pháp (khuṭbah). Lễ kỉ niệm Eid al-Adha bắt đầu sau Hajj, cuộc hành hương thường niên đến thánh địa Mecca ở Ả Rập Xê Út của người Hồi giáo trên toàn thế giới. Dịp lễ này cách xấp xỉ 70 ngày (2 tháng & 10 ngày) sau khi kết thúc tháng Ramadan, tức lễ Eid-ul-Fitr. Các nghi lễ được thực hiện cho đến lúc mặt trời lặn vào ngày 12 của tháng Dhu al-Hijjah. Việc tế sinh Eid có thể được thực hiện cho đến khi mặt trời lặn vào ngày thứ 13.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Eid Al Adha 2020
 Moon Sighting Eid Al-Adha
 Moonsightings for different regions or their following after some other region
 Eid ul Adha
 Hadiths on Hajj and Qurbani
 Eid al-Adha (Feast of the Sacrifice)
 The Feast of Sacrifice
 The Festival of Sacrifice
 Articles on background, performance and significance of Hajj
 Hadith on Eid al-Adha from Sahih Al-Bukhari
 Hadith About Eid ul Adha
 Eid in Dubai - Eid al Adha 2012 - Dubai Calendar

Abraham
Hajj
Lễ hội Hồi giáo