title: Cá hồng bốn sọc

text:
Cá hồng bốn sọc (danh pháp: Lutjanus kasmira) là một loài cá biển thuộc chi Lutjanus trong họ Cá hồng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1775.

Từ nguyên
Từ định danh kasmira bắt nguồn từ Kasjmiri, tên thường gọi bằng tiếng Ả Rập của loài cá này ở Biển Đỏ.

Phân bố và môi trường sống
Cá hồng bốn sọc có phân bố rộng khắp vùng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ Biển Đỏ dọc theo Đông Phi trải dài về phía đông đến quần đảo Hawaii, quần đảo Line và quần đảo Pitcairn, ngược lên phía bắc đến Nam Nhật Bản và Hàn Quốc, xa về phía nam đến Úc, quần đảo Kermadec và đảo Rapa Iti.

Từ cuối thập niên 1950 đến năm 1961, hơn 3.100 cá thể loài này được đem từ quần đảo Marquises và quần đảo Société đến đảo Oahu để phục vụ cho việc đánh bắt thương mại cũng như câu cá giải trí, dần dần chúng đã tạo ra một quần thể rộng khắp Hawaii.

Cá hồng bốn sọc cũng xuất hiện dọc theo bờ biển Việt Nam, như cù lao Chàm, cù lao Câu, quần đảo An Thới, bao gồm cả quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

Cá hồng bốn sọc sống tập trung gần các rạn san hô, được quan sát ở độ sâu khoảng 3–265 m (thường thấy trong khoảng 30–150 m); cá con sống trong các thảm cỏ biển.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá hồng bốn sọc là 40 cm, thường thấy với chiều dài trung bình khoảng 25 cm. Loài này có màu vàng tươi, chuyển dần sang màu trắng ở bụng và dưới đầu. Hai bên thân có 4 sọc xanh lam óng với nhiều sọc xám nhạt ở phần thân dưới cùng. Các vây màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 13–15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 16–17.

So sánh
Phức hợp cá hồng vàng sọc xanh bao gồm các loài sau: Lutjanus bengalensis, Lutjanus coeruleolineatus, Lutjanus notatus, L. kasmira và Lutjanus quinquelineatus, sau đó mới thêm vào 2 loài nữa là Lutjanus octolineatus và Lutjanus sapphirolineatus. Phân tích tiểu đơn vị cytochrome c oxidase I của ty thể giúp xác định tính hợp lệ của từng loài trong phức hợp này.

Cá hồng bốn sọc L. kasmira dễ dàng phân biệt nhờ vào các sọc xám ở thân dưới, các tia trên của vây ngực và chóp mõm sẫm màu.

Sinh thái
Thức ăn của cá hồng bốn sọc bao gồm cá nhỏ hơn, động vật chân đầu, động vật giáp xác và động vật phù du, cũng ăn cả tảo. Chúng có thể hợp thành đàn lớn, lên đến vài trăm cá thể.

Cá hồng bốn sọc sinh sản quanh năm, đỉnh điểm là vào tháng 11 và tháng 12 ở biển Andaman. Tuổi cao nhất được ghi nhận ở cá hồng bốn sọc là 10 năm.

Ở Hawaii, người ta phát hiện một loài khuẩn Chlamydiae mới trong các cơ quan nội tạng của cá hồng bốn sọc, được đặt danh pháp là Candidatus Renichlamydia lutjani.

Cạnh tranh với loài bản địa ở Hawaii
Là một loài du nhập ở Hawaii, cá hồng bốn sọc có khả năng gây ra sự cạnh tranh với những loài bản địa, như cá phèn Mulloidichthys vanicolensis. Cả hai loài chủ yếu được tìm thấy ở gần đáy biển, nhưng khi có sự xuất hiện của cá hồng bốn sọc, M. vanicolensis bơi lên cao hơn, nhưng ngược lại, cá hồng lại không như vậy với M. vanicolensis. Điều này cho thấy, cá hồng bốn sọc có xu hướng đẩy M. vanicolensis ra xa hơn khỏi sự bảo vệ của rạn san hô, làm tăng nguy cơ cá phèn bị săn mồi hay đánh bắt. Cá hồng bốn sọc cũng có thể cạnh tranh môi trường sống với cá bướm Heniochus diphreutes và cá sơn đá Myripristis amaena.

Tuy nhiên, không có bằng chứng nào cho thấy sự phong phú của cá hồng bốn sọc làm suy giảm quần thể các loài bản địa ở Hawaii qua việc cạnh tranh nguồn thức ăn hay săn mồi những loài khác. Hơn nữa, những loài quan trọng đối với nghề cá bản địa được xác định là không phải con mồi của cá hồng bốn sọc. Do đó, lo ngại rằng loài cá hồng bốn sọc có những ảnh hưởng bất lợi đối với các loài bản địa quan trọng về mặt thương mại ở Hawaii là không có cơ sở.

Tham khảo

Xem thêm

K
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Ai Cập
Cá Pakistan
Cá Oman
Cá Yemen
Cá Mozambique
Cá Madagascar
Cá Mauritius
Cá Réunion
Cá Seychelles
Cá Ấn Độ
Cá Sri Lanka
Cá Myanmar
Cá Việt Nam
Cá Hàn Quốc
Cá Hawaii
Cá Papua New Guinea
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Vanuatu
Cá New Zealand
Động vật được mô tả năm 1775


title: Lutjanus agennes

text:
Lutjanus agennes là một loài cá trong họ Lutjanidae. Loài này sinh sống ở nước mặn châu Phi. Nó có màu đỏ.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1863


title: Lutjanus quinquelineatus

text:
Lutjanus quinquelineatus là một loài cá biển thuộc chi Lutjanus trong họ Cá hồng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1790.

Từ nguyên
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: quinque (“5”) và lineatus (“có sọc”), hàm ý đề cập đến 5 sọc dài màu xanh óng ở hai bên lườn của loài cá này.

Phân bố và môi trường sống
L. quinquelineatus có phân bố rộng rãi trên vùng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ đảo Socotra, vịnh Oman và vịnh Ba Tư trải dài về phía đông đến quần đảo Caroline và đảo Tahiti (Polynésie thuộc Pháp), ngược lên phía bắc đến Nam Nhật Bản, giới hạn phía nam đến Úc (gồm cả đảo Lord Howe). Loài này cũng xuất hiện tại vùng biển Việt Nam, bao gồm quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

L. quinquelineatus sống tập trung ở đầm phá và gần rạn san hô, độ sâu trong khoảng 2–40 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở L. quinquelineatus là 38 cm. Phần trên của đầu hơi nâu, vùng thân còn lại màu vàng tươi với 6 sọc màu xanh óng ở hai bên lườn (sọc thứ tư ngắn nhất ở dưới mắt, chỉ kéo dài đến rìa nắp mang). Một đốm đen tròn, to bằng mắt hoặc lớn hơn, nằm dưới các tia mềm trước của vây lưng, ngang với đường bên. Các vây màu vàng; vây đuôi cụt hoặc hơi lõm nhẹ.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 13–15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 16–17.

So sánh
Phức hợp cá hồng vàng sọc xanh bao gồm các loài sau: Lutjanus bengalensis, Lutjanus coeruleolineatus, Lutjanus kasmira, L. quinquelineatus và Lutjanus notatus, sau đó mới thêm vào 2 loài nữa là Lutjanus octolineatus và Lutjanus sapphirolineatus. Phân tích tiểu đơn vị cytochrome c oxidase I của ty thể giúp xác định tính hợp lệ của từng loài trong phức hợp này.

L. notatus và L. quinquelineatus lần lượt có 5 và 6 sọc xanh đều có đốm đen nhưng khác nhau về số gai và tia mềm ở vây lưng. L. coeruleolineatus tuy cũng có đốm đen nhưng có đến 7‒8 sọc xanh nhưng khá mảnh.

Sinh thái
Thức ăn của L. quinquelineatus chủ yếu là cá nhỏ hơn và động vật giáp xác, thường thấy chúng hợp thành đàn lớn khoảng 100 cá thể trở lên.

Tại Nouvelle-Calédonie, L. quinquelineatus sinh sản hầu như quanh năm, nhưng đỉnh điểm là vào mùa hè (khoảng tháng 11 đến tháng 1 năm sau). Ở đảo Okinawa, L. quinquelineatus sinh sản ước tính từ tháng 5 đến tháng 9 (đỉnh điểm là từ tháng 6 đến tháng 8), với số tuổi cao nhất được ghi nhận là 27 năm. Tuổi thọ cao nhất được biết đến ở L. quinquelineatus tính đến hiện tại là 31 năm, ghi nhận ở rạn san hô Great Barrier.

Giá trị
L. quinquelineatus là một loại cá thực phẩm có thịt ngon, được đánh giá là quan trọng trong nghề cá thủ công ở một số nơi trong khu vực phân bố của chúng. Loài này được nhắm đến trong ngành câu cá thể thao ở bờ biển Queensland (Úc), và cũng xuất hiện trong ngành buôn bán cá cảnh.

Tham khảo

Q
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Ả Rập
Cá Oman
Cá Yemen
Cá Pakistan
Cá Ấn Độ
Cá Sri Lanka
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá New Guinea
Cá Fiji
Cá Palau
Động vật được mô tả năm 1790


title: Chó sói phương Đông

text:
Chó sói phương Đông (danh pháp hai phần: Canis lycaon) là một loài chó sói thuộc chi Chó trong họ Chó. Loài này sinh sống ở Bắc Mỹ. Đây là loài bản địa phía đông Bắc Mỹ từ Pleistocene. Nó dường như có mối quan hệ gần với chó sói đỏ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật có vú Canada
L
Động vật có vú Bắc Mỹ
Chó sói


title: Lutjanus bohar

text:
Lutjanus bohar là một loài cá biển thuộc chi Lutjanus trong họ họ Cá hồng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1775.

Từ nguyên
Từ định danh bohar bắt nguồn từ tiếng Ả Rập, là tên thông thường của loài cá này ở khu vực Biển Đỏ.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
L. bohar có phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm cả phía nam Biển Đỏ. Từ Đông Phi, phạm vi của loài này trải dài về phía đông đến quần đảo Marquises, quần đảo Line và quần đảo Pitcairn, ngược lên phía bắc đến quần đảo Ryukyu, xa về phía nam đến Nam Phi và Úc (gồm cả đảo Lord Howe). L. bohar cũng được ghi nhận tại vùng biển Việt Nam.

L. bohar sống tập trung trên các rạn san hô ở độ sâu đến ít nhất là 180 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở L. bohar là 90 cm. Loài này có màu nâu đỏ sẫm với các sọc sẫm mờ. Cá con, và đôi khi là cả cá trưởng thành có hai đốm trắng bạc trên lưng. Vây ngực màu hồng với viền đen sẫm. Vào mùa sinh sản thì cá đực trở nên sẫm màu hơn, còn cá cái chuyển sang màu đỏ nhạt.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 16–17.

Sinh thái

Thức ăn của L. bohar chủ yếu là cá nhỏ hơn, nhưng cũng bao gồm nhiều loài thủy sinh không xương sống (như động vật giáp xác và ốc biển).

L. bohar còn nhỏ có khả năng bắt chước kiểu hình của nhiều loài cá thia, như Chromis ternatensis (tại Indonesia), Pycnochromis margaritifer (Fiji), Pycnochromis iomelas (Tuamotu), Pycnochromis fatuhivae (Marquises), Chromis notata, Chromis weberi và Azurina lepidolepis (đều tại Nhật Bản).

Ở bãi cạn Rowley, thông qua việc phân tích sỏi tai, người ta đã xác định tuổi của một con cá hồng Macolor macularis đạt đến 81 năm, kém hơn không đáng kể là L. bohar với tuổi đời là 79. Điều này khiến chúng trở thành những loài thọ nhất trong họ Cá hồng, cũng là những loài cá rạn san hô nhiệt đới thọ nhất được ghi nhận cho đến nay.

Các nhà khoa học cũng đã mô tả hai chi giun dẹp ký sinh mới trong họ Cryptogonimidae, tổng cộng gồm 3 loài, được phát hiện trên cơ thể của L. bohar.

Thương mại
L. bohar là một loài cá có chất lượng thị trường quan trọng ở nhiều địa phương, được bán ở dạng tươi sống và khô cá. Tuy nhiên, cá lớn từ các khu vực ở Tây Thái Bình Dương có thể gây ngộ độc ciguatera, như đã được báo cáo ở Việt Nam.

Tham khảo

B
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Ả Rập
Cá Ai Cập
Cá Mozambique
Cá Réunion
Cá Maldives
Cá Ấn Độ
Cá Bangladesh
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Nhật Bản
Cá Úc
Cá Papua New Guinea
Cá Fiji
Cá Palau
Động vật được mô tả năm 1775


title: Lutjanus gibbus

text:
{{Bảng phân loại
| name = Lutjanus gibbus
| image = Paddletail melb aquarium.jpg
| image_caption =
| image2_width = 240px
| image2_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| subclassis = Neopterygii
| infraclassis = Teleostei
| superordo = Acanthopterygii
| ordo = Perciformes
| subordo = Percoidei
| familia = Lutjanidae
| genus = Lutjanus
| species = L. gibbus| binomial = Lutjanus gibbus| range_map_width = 240px
| synonyms = Xem trong bài
| binomial_authority = (Forsskål, 1775)
| status = NE
| status_system = iucn3.1
}}Lutjanus gibbus là một loài cá thuộc chi Lutjanus'' trong họ Lutjanidae. Con đực trưởng thành dài 50 cm
Nó được tìm thấy từ Biển Đỏ và Đông Phi đảo Society, quần đảo Line, miền nam Nhật Bản và Úc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

G
Động vật được mô tả năm 1775


title: Cá hồng lang

text:
Cá hồng lang, còn gọi là cá hồng gù, danh pháp là Lutjanus sebae, là một loài cá biển thuộc chi Lutjanus trong họ Cá hồng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1816.

Từ nguyên
Từ định danh của loài được đặt theo tên của Albertus Seba, dược sĩ, nhà động vật học và lịch sử tự nhiên người Hà Lan, người đã cho xuất bản nhiều bức vẽ minh họa các sinh vật biển ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm cả loài này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Cá hồng lang có phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm cả phía nam Biển Đỏ. Từ Đông Phi, phạm vi của loài này trải dài về phía đông đến quần đảo Solomon và Nouvelle-Calédonie, ngược lên phía bắc đến tỉnh Mie (Nhật Bản), giới hạn phía nam đến Nam Phi và Úc. Cá hồng lang cũng được ghi nhận tại vùng biển Việt Nam.

Cá hồng lang sống tập trung trên các rạn san hô trên nền cát và sỏi ở độ sâu đến ít nhất là 108 m. Cá con có thể được tìm thấy ở vùng cửa sông ngập mặn hoặc hạ lưu các dòng nước ngọt.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá hồng lang là 116 cm, nhưng chiều dài lớn nhất thường bắt gặp là khoảng 60 cm.

Cá con và cá trưởng thành có dải màu đỏ sẫm từ gai lưng thứ nhất băng chéo qua mắt đến chóp mõm, dải thứ hai từ phần giữa gai lưng kéo dài xuống vây bụng, còn dải thứ ba từ gốc tia gai lưng cuối băng qua cuống đuôi dọc theo rìa dưới vây đuôi. Cá trưởng thành có kích thước lớn nhìn chung có màu hồng ửng đỏ, các dải mờ dần và tiêu biến.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 15–16; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 10; Số tia vây ở vây ngực: 17.

Sinh thái
Thức ăn của cá hồng lang là các loài cá nhỏ hơn và động vật giáp xác.

Cá trưởng thành sẽ di chuyển ra vùng nước sâu hơn, nhưng vào những tháng mùa đông, chúng sẽ tiến vào vùng nước nông hơn. Tuổi đời lớn nhất được ghi nhận ở cá hồng lang là 40 năm.

Thương mại
Cá hồng lang là loài có giá trị thương mại cao. Loài này được nuôi giống trong các lồng lưới nổi ở Pakistan, Singapore, Malaysia, Thái Lan và Philippines.

Cá hồng lang  bán trên thị trường chủ yếu là dạng tươi sống, nhưng cũng được làm khô cá.

Tham khảo

S
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Seychelles
Cá Pakistan
Cá Sri Lanka
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá Singapore
Cá Papua New Guinea
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1816


title: Lutjanus lutjanus

text:
Lutjanus lutjanus, một số tài liệu tiếng Việt ghi là cá hồng trùng, một loài cá biển thuộc chi Lutjanus trong họ Cá hồng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1790.

Từ nguyên
Từ định danh bắt nguồn từ Lutjang, tên thường gọi chung cho các loài cá hồng ở Indonesia, nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập.

Phân bố và môi trường sống
L. lutjanus có phân bố rộng rãi trên vùng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ vùng biển bao quanh bán đảo Ả Rập dọc theo Đông Phi trải dài về phía đông đến Samoa thuộc Mỹ và Tonga, ngược lên phía bắc đến Nam Nhật Bản, giới hạn phía nam đến Nam Phi và Úc. Loài này cũng xuất hiện tại vùng biển Việt Nam, kể cả vùng cửa sông, bao gồm quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

L. lutjanus sống gần các rạn san hô, độ sâu đến ít nhất là 96 m.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở L. lutjanus là 35 cm. Nhìn chung thì loài này có màu xám bạc, trừ vùng lưng màu nâu vàng. Hai bên lườn có một sọc dày màu vàng đến hơi nâu từ mắt thẳng đến gốc vây đuôi, phía dưới là các sọc mảnh hơn (dày bằng chiều rộng một hàng vảy cá) cùng màu, các vạch tương tự ở phía trên đường bên nhưng nằm xiên. Các vây màu vàng nhạt đến trắng.

Số gai ở vây lưng: 10–12; Số tia vây ở vây lưng: 12; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 16–17.

L. lutjanus nằm trong nhóm phức hợp cá hồng sọc vàng với 6 loài khác, là Lutjanus adetii, Lutjanus madras, Lutjanus mizenkoi, Lutjanus ophuysenii, Lutjanus vitta và Lutjanus xanthopinnis.

Sinh thái
Thức ăn của L. lutjanus bao gồm cá nhỏ hơn và động vật giáp xác, và thường hợp thành đàn lên đến vài trăm cá thể, có khi bắt gặp chúng trong đàn của những loài Lutjanus khác.

Ở vịnh Aden và ngoài khơi Đông Phi, L. lutjanus sinh sản lần lượt vào tháng 3 và tháng 11, trong khi ở vịnh Suez, loài này sinh sản từ tháng 1 đến tháng 6.

Độ tuổi lớn nhất mà L. lutjanus ước tính có thể đạt được là 11 năm.

Giá trị
L. lutjanus không phải loài được nhắm mục tiêu, chủ yếu được đánh bắt ngẫu nhiên, được bán dưới dạng tươi sống trên thị trường địa phương.

Tham khảo

L
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Ả Rập
Cá Pakistan
Cá Oman
Cá Yemen
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Seychelles
Cá Ấn Độ
Cá Sri Lanka
Cá Bangladesh
Cá Myanmar
Cá Thái Lan
Cá Campuchia
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá Papua New Guinea
Động vật được mô tả năm 1790


title: Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord

text:
Charles Maurice de Talleyrand-Périgord (1754-1838) là một nhà chính trị, một nhà ngoại giao người Pháp thời cận đại. Ông nổi lên như là một nhân vật khôn ngoan, quyền biến và có ảnh hưởng to lớn trên vũ đài chính trị nước Pháp và thế giới thời bấy giờ. Dù có một tuổi thơ bất hạnh, một chân bị què do bị ngã từ lúc nhỏ. Nhiều người cho ông là kẻ phản chủ, xảo quyệt, gió chiều nào theo chiều đấy... Nhưng qua cuộc đời phong ba của ông, ta mới có thể thấy được tài năng và những cống hiến của ông cho nước Pháp trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động. Huyền biến, cơ trí, khôn khéo, nhanh nhạy và thức thời...tất cả đã tạo nên một nhà chính trị, một nhà ngoại giao kiệt suất không bao giờ bị lật đổ, một nhân vật đầy cuốn hút và có ảnh hưởng sâu rộng trong lịch sử nước Pháp, một huyền thoại trong ngành ngoại giao thế giới.

Cuộc đời và sự nghiệp
Talleyrand sinh ngày 2 tháng 2 năm 1754 tại thành phố Paris, trong một gia đình quý tộc lâu đời của nước Pháp, tổ tiên của ông từ xa xưa đã có địa vị cao quý trong cung đình nước Pháp.

Mặc dù là con nhà quý tộc nhưng ông có một tuổi thơ sóng gió, đầy vất vả và bất hạnh.Từ nhỏ đã phải sống trong cô độc xa gia đình. Ông bị cha mẹ đưa ra ngoài ngoại ô Paris, sống với một bà vú nuôi lúc chưa đầy một tuổi. Sau đó do nghịch ngợm ông bị tai nạn gãy một chân, có lần ông bị bệnh đậu mùa cha mẹ cũng không hề tới thăm ông, sau đó ông lại gặp phải một cú sốc về tinh thần khác. Người anh cả của ông bị mắc bệnh qua đời, đáng lý ông là con thứ thì phải được hưởng quyền thừa kế địa vị con cả cũng như tài sản và tước vị của cha mẹ Nhưng cha mẹ ông đã tước đoạt quyền thừa kế đó của ông, buộc ông phải vào trường Seminary ở Saint – Sulpice học hỏi để trở thành một vị cha cố. Năm năm sống trong Viện thần học đã biến Talleyrand thành một người ít nói, trầm mặc, suốt ngày lặng lẽ mày mò đọc sách trong thư viện. Qua những cuốn sách mà ông đã đọc Talleyrand mong muốn tìm thấy trong đó những tri thức sẽ giúp ông một ngày nào đó thoát ra khỏi sự ràng buộc của gia đình quý tộc và Giáo hội Thiên Chúa đối với ông.. Có thể nói, ngay từ thời thơ ấu, Talleyrand đã phải sống xa gia đình. Cuộc đời ông từ lúc chào đời rồi đến khi trưởng thành đã thiếu thốn tình cảm của cha mẹ và những người thân. Sau này ông thành đạt trên chính trường, có thể nói là đến đỉnh cao của danh vọng, nhưng trong sâu kín tâm hồn ông vẫn mang nặng những vết thương lòng thời thơ ấu. Chính ông cũng đã ghi lại trong tập nhật ký của mình nhân ngày sinh 83 như sau: "83 năm của đời tôi đã đi qua, không để lại một kết quả nào khác hơn là mệt mỏi, trong thể xác lẫn tâm hồn, một nỗi đắng cay khi nhìn về tương lai và chán chường khi nhìn lại quá khứ".

Năm 1774, khi vừa tròn 20 tuổi và được phong danh hiệu cha cố. Cũng trong năm 1774 ông tuân theo lời dạy của cha tham dự lễ gia miện của vua Louis XVI. Sau nghi lễ, vua Louis XVI trao một nhiệm vụ tốt đẹp cho đứa cháu họ ngoại của mình là giữ chức vụ Viện trưởng tu viện Saint – Denis tại thành phố Reims.

Chiếc áo giáo sĩ
Kể từ đó, Talleyrand mới thực sự bước chân vào xã hội thượng lưu Pháp. Tháng 12 năm 1788, vua Louis XVI lại cử ông giữ chức Tổng Giám mục Autun, Nhưng Talleyrand không phải là một tín đồ ngoan đạo của Thượng đế, bởi ngay từ nhỏ, ông đã là một kẻ vô thần thích sống một cuộc sống phóng đãng và không chịu mọi sự ràng buộc. Khoác chiếc áo thụng đen của cha cố và không cần biết đến địa vị của mình, Talleyrand tha hồ ăn chơi đàng điếm tình tứ lăng nhăng với những người phụ nữ quý tộc. Không dừng lại ở đó, Talleyrand còn đến sở giao dịch để buôn bán đầu cơ, tìm đủ cách để kiếm tiền. Trong mắt mọi người, ông nổi danh là một kẻ tham lam hèn hạ. Trong khi Talleyrand đang thả sức hưởng thụ "sự ngọt ngào" của cuộc sống hoan lạc trong xã hội thượng lưu tại Paris, thì một trận bão táp cách mạng chưa từng có đã ập tới. Cơn bão này không những làm thay đổi cả nước Pháp mà cuộc đời của Talleyrand cũng vì thế mà có những bước đại nhảy vọt.

Ngày 14 tháng 7 năm 1789, nhân dân Paris đánh chiếm ngục Bastille là nơi tượng trưng cho thành luỹ thống trị của Chủ nghĩa phong kiến chuyên chế. Talleyrand dựa vào phán đoán chính trị nhạy bén của mình; ý thức được lực lượng cách mạng to lớn chắc chắn sẽ chôn vùi vương triều phong kiến hủ bại. Ông biết, nếu muốn cho mình không trở thành vật tế thần của vương triều phong kiến, thì phải nhanh chóng bỏ rơi nó, chen chân vào giai cấp tư sản mới vươn lên. Đây có thể nói là bước đột phá đầu tiên trên lĩnh vực chính trị của Talleyrand.

Mùa hè năm 1789, nước Pháp lâm vào cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Trong phiên họp giải quyết vấn đề ruộng đất của hội nghị lập hiến, với tư cách là Tổng Giám mục khu Autun, Talleyrand bắt đầu đi những nước cờ đầu tiên của mình. Talleyrand đã phát biểu một cách cởi mở tại phiên họp, phê bình dữ dội vấn đề Giáo hội đã chiếm lấy một số lớn ruộng đất mà lại không đóng thuế, lên tiếng hô hào tịch thu ruộng đất của Giáo hội để quốc gia bán đấu giá, giải quyết việc khủng hoảng tài chính. Talleyrand nhấn mạnh là việc tịch thu ruộng đất của Giáo hội không hề đụng chạm tới nguyên tắc "quyền tư hữu tài sản là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm". Vì ruộng đất của Giáo hội khác hơn tài sản riêng của cá nhân trong thế tục, vì tất cả ruộng đất đó đều thuộc về toàn thể tín đồ, cũng tức là thuộc về mọi công dân, do vậy, quốc gia có quyền thu hồi. Lời phát biểu của Talleyrand đã làm xúc động hầu hết các đại biểu tham dự hội nghị. Thế là cuối cùng nghị hội lập hiến đã thông qua nghị quyết "ruộng đất của Giáo hội sẽ do quốc gia xử lý". Bằng cách này, Talleyrand đã trở thành người anh hùng trong tâm khảm của thị dân Paris. Họ thực sự cảm động trước tinh thần tự nguyện hy sinh của ông, đến mức gọi ông là "người chăn cừu của linh hồn nhân loại". Nhưng ít ai có thể hiểu được những ý nghĩ sâu kín trong lòng Talleyrand. Kể từ đó, Talleyrand dần trở thành nhân tố nòng cốt trong hàng ngũ những người cách mạng. Ít lâu sau, Talleyrand đắc cử chức chủ tịch nghị hội lập hiến.

Nhằm mục đích thoát khỏi sự ràng buộc của giáo hội, ngày 24 tháng 8 năm 1790, nghị hội công bố "Luật giáo sĩ", quy định các giáo sĩ và Tổng Giám mục đều phải được bầu cử, xoá bỏ tiền quyên góp đầu năm và yêu cầu tất cả các tăng lữ đều phải tuyên thệ chấp hành. Giáo hoàng La Mã hết sức giận dữ, chẳng những không phê chuẩn pháp lệnh đó mà còn ban hành lệnh "khiển trách". Talleyrand vẫn tiếp tục hành động trái ngược với Giáo hoàng, lấy tư cách là giáo sĩ tham gia lễ tuyên thệ, đồng thời, ông còn đứng ra tổ chức lễ thụ chức cho các giáo sĩ dự bị. Giáo hoàng La Mã hết sức căm hận người Tổng Giám mục "cách mạng" đó, tuyên bố đuổi ông ra khỏi Giáo hội. Talleyrand từ lâu đã chán ghét chiếc áo thụng màu đen mà suốt ngày mình phải mặc, nên thừa dịp đó vào năm 1791, tuyên bố không làm giáo sĩ nữa.

Tuy nhiên một mặt vẫn đi theo cách mạng, mặt khác Talleyrand vẫn bí mật cấu kết với vua Louis XVI. Hai tháng sau ngày dân chúng Paris phát động khởi nghĩa vũ trang, bắt Louis XVI tống giam vào ngục, phe cách mạng phát hiện được một chiếc tủ bí mật nằm ẩn trong vách tường của điện Tuileries hai bản bị vong lục của Talleyrand gửi cho Louis XVI. Chỉ dựa vào bằng chứng đó cũng đủ đưa Talleyrand lên máy chém.

Cuộc sống lưu vong
Nhưng với sự nhạy cảm của mình, Talleyrand đã kịp đánh hơi thấy mối nguy hiểm nên đã trốn sang Anh sống lưu vong trước khi cuộc cách mạng nổ ra một tháng. Sau khi bị chính phủ Anh trục xuất, Talleyrand lưu lạc sang Mỹ và gây dựng được một gia tài kha khá thông qua việc buôn bán bất động sản. Tháng 7 năm 1794, nước Pháp lại xảy ra cuộc đảo chính, giai cấp tư sản lên nắm đại quyền và thành lập ra Chính phủ Đốc chính.

Về nước tham chính với cương vị Bộ trưởng Ngoại giao
Khi nghe tin, Talleyrand đã dùng tiền chạy chọt xin hồi hương và bằng những mánh khoé chính trị, ông đã leo lên chức bộ trưởng Ngoại giao trong chính phủ mới.

Sau khi Talleyrand lên nắm chức vụ, liền dốc hết sức tiến hành việc đổi mới lại bộ mặt ngoại giao của nước Pháp. Ông cho khôi phục lại các cơ quan lãnh sự ở các nơi, quy định nhiệm vụ chủ yếu của các lãnh sự là bảo vệ quyền lợi của các thương gia người Pháp và sưu tầm tin tức tình báo về thương vụ. Ông còn tổ chức bời dưỡng rất nhiều nhân tài ngoại giao phục vụ lợi ích cho nước Pháp.
Dù đã đạt được sự tin tưởng của giới chóp bu trong chính quyền mới, nhưng Talleyrand vẫn chưa hoàn toàn yên tâm. Sau những phân tích mang tính chiến lược, Talleyrand nhận ra rằng: sự thống trị của Chính phủ Đốc chính sẽ không tồn tại được lâu và tướng quân Napoléon với những chiến công hiển hách sẽ trở thành vị chúa tể duy nhất của nước Pháp trong một tương lai không xa. Điều này đã thúc đẩy Talleyrand chuyển hướng sang tiếp cận với Napoléon. Nhờ giỏi tạo mối quan hệ trong giao tiếp, Talleyrand đã nhanh chóng trở thành một bằng hữu mật giao với Napoléon, một con người có tham vọng về chính trị. Ông ta dốc hết sức mình để hiến kế cho Napoléon, trực tiếp tham gia vào những hành động cướp chính quyền của Napoléon, Ngày 9 tháng 11 năm 1799, sau khi Talleyrand tuyên bố từ chức bộ trưởng Ngoại giao của Chính phủ Đốc chính, Napoléon phát động cuộc đảo chính lật đổ Chính phủ Đốc chính: Trong cuộc chính biến này, Talleyrand đã đóng một vai trò hết sức quan trọng. Sau khi chính quyền mới được thành lập, ngay lập tức Talleyrand được Napoléon bổ nhiệm giữ chức bộ trưởng Ngoại giao.

Dưới chính thể của Napoléon

Đối với chính sách ngoại giao của nước Pháp, bản thân Talleyrand đã định sẵn cho mình một chiến lược hoàn chỉnh. Theo ý ông ta thì nước Pháp cần phải liên minh với Áo. Vì Áo là quốc gia lớn mạnh nhất trong các tiểu bang của Đức, nên có thể trở thành tấm bình phong để ngăn chặn Nga tiến sang phía tây. Do giữa Áo và Nga đều muốn có vùng hạ lưu sông Danube, vậy nếu Pháp bằng lòng ủng hộ Áo trong vấn đề này thì có thể trở thành Đồng minh của Pháp. Một việc cần phải nói, ấy là nếu đứng trên góc độ phá vỡ liên minh chống Pháp, đảm bảo sự an toàn cho nước Pháp, thì đường lối ngoại giao của Talleyrand là hoàn toàn đúng đắn. Nhưng với tham vọng chinh phục toàn thế giới của Napoléon thì đường lối ngoại giao của Talleyrand đi ngược lại với quan điểm của Napoléon. Vì điều Napoléon muốn là liên minh với Nga để đối kháng với Anh trên mặt biển và thông qua cuộc chiến tranh bành trướng, buộc các nước nhỏ như Áo và Đức phải thần phục.

Trong tình hình có sự khác nhau về đường lối ngoại giao với Napoléon, Talleyrand bỏ chủ trương riêng của mình, nghe theo mệnh lệnh của Napoléon. Một lòng thực hiện những chính sách của Napoléon. Và đó mới là một phần trong tính cách của Talleyrand, nó giúp ông luôn được lòng của các bề trên.

Từ năm 1799 đến năm 1807, trong suốt tám năm, Talleyrand đã mang nước lại cho Pháp một số lượng lớn đất đai và tiền bồi thường, đồng thời điều chỉnh bản đồ ở Châu Âu hết sức có lợi cho nước Pháp. Bù lại, Napoléon đã hết sức ca ngợi tài năng ngoại giao của Talleyrand, gọi ông là "người thông minh và tài ba nhất" trong số các đại thần của mình và thường ban thưởng trọng hậu. Sau tám năm phục vụ, Talleyrand bắt đầu mất dần niềm tin đối với Napoléon. Ông ta tiên đoán một cách tỉnh táo rằng: sớm muộn gì Napoléon cũng bị sụp đổ do mầm mống chiến tranh của ông ta gieo rắc. Vì vậy vào tháng 8 năm 1807, Talleyrand đã đưa đơn xin từ chức Ngoại giao đại thần. Mục đích của ông là muốn tách dần ra khỏi sự ảnh hưởng của Napoléon. Napoléon không có cách nào khác hơn là phải tiếp nhận đơn xin từ chức của Talleyrand, nhưng vẫn xem ông là một người trợ thủ không thể thiếu về mặt ngoại giao. Tháng 9 năm 1808, Napoléon và Sa hoàng Alexander I của Nga gặp nhau tại Erfurt và đã ra lệnh cho Talleyrand vốn đã từ chức cùng đi theo. Trong cuộc gặp gỡ này, Talleyrand đã ầm thầm bắt tay với Alexander I. Cuộc gặp gỡ tại Erfurt đã dọn đường cho Talleyrand thoát ly Napoléon. Ông ta chẳng những ra sức cung cấp văn kiện cơ mật cho khối Đồng minh chống Pháp là Nga và Áo, mà thậm chí còn bán cả tin tức tình báo về quân sự.

Tháng 3 năm 1811, Talleyrand đã mật báo cho nước Anh biết là Napoléon sẽ mở cuộc tấn công nước Nga. Một năm sau, ngày 9 tháng 5 năm 1812, Napoléon đã mở cuộc tấn công vào nước Nga. Cuối năm 1812, quân Pháp bại trận ở nước Nga và Napoléon chỉ dẫn được hơn ba vạn tàn quân bại tướng chạy trở về Pháp. Trong khi Napoléon chưa kịp ổn định tình hình thì tiếng súng đại bác của khối liên minh chống Pháp lần thứ sáu đã bắt đầu nổ ngoài biên cương của nước Pháp. Tháng 10 năm 1813, quân Pháp bị khối liên minh chống Pháp đánh bại tại ngoại ô thành phố Leipzig, nhưng Napoléon vẫn ngoan cường nuôi ảo tưởng mở một cuộc tử chiến với quân liên minh chống Pháp một lần nữa. Nhưng, dưới những ý kiến của Talleyrand liên minh chống Pháp đã không để ý đến việc Napoléon đang đánh giặc ở xa, mà nên trực tiếp xua quân tiến vào Paris.

Ngày 31 tháng 3 năm 1814, 10 vạn quân liên minh chống Pháp đã tiến vào Paris, lật đổ Napoléon. Ngay trong ngày quân đội của khối liên minh chống Pháp tiến vào Paris, Talleyrand vội vàng mời Sa hoàng Nga, quốc vương Phổ và đại biểu của Áo đến tại tư dinh của ông ta ở Paris mở một phiên họp, thảo luận về vấn đề tương lai của nước Pháp. Tại phiên họp này, Talleyrand đã ra sức chủ trương khôi phục lại vương triều Bourbons. Ông ta cố gắng làm cho Sa hoàng tin rằng, chỉ có việc vương triều Bourbons sống trở lại, thì mới có thể bảo đảm cho quyền lợi của các nước Đồng minh tại Âu châu.

Ngày 6 tháng 4, Napoléon bắt buộc phải thoái vị và bị lưu đày đến đảo Elba giữa Địa Trung Hải. Ngày 5 tháng 3, Louis XVIII trở về Paris và vương triều Bourbons chính thức sống lại. Mười ngày sau, Louis XVIII bổ nhiệm Talleyrand giữ chức ngoại giao đại thần, đồng thời cho phép ông ta vẫn giữ nguyên những chức vụ mà ông ta được Napoléon đã ban cho và được tiếp tục sở hữu vùng Benevento ở Ý. Với địa vị là bộ trưởng Ngoại giao của vương triều Bourbons, việc đầu tiên mà Talleyrand cần làm là đàm phán để ký kết hoà ước với khối liên minh chống Pháp. Ngày 30 tháng 5, Talleyrand ký được hoà ước Paris là một bản hoà ước tranh thủ nhiều quyền lợi cho nước Pháp vốn là nước bị bại trận. Căn cứ theo hoà ước này, nước Pháp vẫn có thể bảo lưu lãnh thổ của nước mình như năm 1792.

Sau khi đế quốc Napoléon bị sụp đổ, rất nhiều khu vực xuất hiện tình trạng không có thế lực thống trị. Phải "phân phối" những khu vực đó như thế nào đã trở thành một vấn đề mà các cường quốc ở Âu châu đều quan tâm. Ý đồ của nước Nga là rõ rệt nhất. Họ muốn chiếm lĩnh công quốc Warsaw mà Napoléon để lại; còn Phổ thì có ý đồ sáp nhập vương quốc Saxony vào bản đồ của mình; riêng nước Anh thì vẫn giữ nguyên tắc cân bằng truyền thống của họ, chống lại việc nước Nga có thể trở thành một quốc gia mạnh hơn; còn Áo nguyên là một liên bang lớn mạnh nhất trong các liên bang của Đức, giờ đây Phổ đã trở thành một lực lượng uy hiếp đến địa vị bá chủ của Áo, cho nên Áo không bằng lòng để cho Phổ sáp nhập Saxony vào lãnh thổ của họ để trở nên cường thịnh hơn. Bốn quốc gia nói trên đều là những quốc gia chiến thắng, cho nên họ có quyền phát ngôn mạnh nhất đối với vấn đề phải cư xử với nước Pháp như thế nào.

Ngày 1 tháng 10 năm 1814, hội nghị Viên khai mạc. Đến dự cuộc hội nghị này gồm có các nước Anh, Nga, Áo, Phổ, Pháp và một số nước nhỏ khác. Trưởng đoàn đại biểu của nước Pháp là Bộ trưởng Ngoại giao Talleyrand. Trước khi đến dự cuộc hội nghị này, Talleyrand đã có sự chuẩn bị rất chu đáo. Ông ta biết cuộc hội nghị là một sự kiện lớn tương quan tới việc sống còn của nước Pháp và chính bản thân ông ta. Nước Pháp là một nước bại trận, đối với bốn nước kia là nước yếu hơn. Talleyrand quyết tâm bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ của nước Pháp và cố hết sức bảo vệ quyền lợi cho nước này. Đồng thời, ông ta cũng cần phải giành được một sự thắng lợi to lớn trong cuộc hội nghị để củng cố địa vị trong nước của ông ta.

Talleyrand biết rõ, nước Pháp cần phải chui vào phạm vi nòng cốt của cuộc hội nghị thì mới có thể phát huy được ảnh hưởng to lớn. Với sự sáng suốt và sự lão luyện trong nghề ngoại giao, Talleyrand biết rõ mối mâu thuẫn giữa bốn nước chiến thắng, nên ông ta bắt đầu đi tìm bạn đồng minh của mình. Trước hết, ông ta mời vị đại thần ngoại giao của nước Anh là Robert Stewart Castlereagh đến Paris, hứa hẹn sẽ giúp nước Anh chống lại việc nước Nga muốn thôn tính Đại công quốc Warszawa, làm cho nước Anh và nước Pháp trở thành bạn đồng minh trong cuộc hội nghị. Đối với vấn đề Sachsen, Talleyrand gặp ngoại giao đại thần của Áo là Hoàng thân Klemens von Metternich. Ông ta nói cho ngoại giao đại thần của nước Áo, nước Pháp cũng giống như nước Áo đối với tương lai của Saxony luôn rất quan tâm và lập trường cũng hoàn toàn nhất trí với nước Áo.

Sau khi ba nước Anh, Áo, Pháp đã nhất trí với nhau về lập trường thì họ liền bí mật ký kết một điều ước phòng ngự giữa ba nước, thành lập một khối liên minh riêng để cùng chống lại Nga và Phổ là hai nước đang có nhiều tham vọng. Tối ngày 3 tháng l năm 1815, ba nước chính thức ký kết thành một khối liên minh. Một điều lý thú hơn, ấy là vị đại thần ngoại giao của nước chiến bại lại ký tên vào điều ước trên cả hai vị ngoại giao đại thần của hai nước chiến thắng. Thứ tự ký tên trong điều ước là Talleyrand, Hoàng thân Metternich, Castlereagh.

Sau khi điều ước được ký kết thì tình hình cuộc hội nghị Viên đã có một sự thay đổi đầy kịch tính. Hoàng thân Metternich và Castlereagh cương quyết yêu cầu Talleyrand phải đứng vào nhóm cốt lõi của hội nghị. Ngày 11 tháng 1, Talleyrand rốt cuộc đã chen vào được hội nghị của bốn nước chiến thắng, làm cho nước Pháp được dự cuộc hội nghị với tư cách bình đẳng với bốn nước chiến thắng. Do Alexander I tỏ ra quá ngang ngược, nên ba nước Đồng minh phải nhượng bộ đối với vấn đề đại công quốc Warsaw, nhưng riêng nước Phổ thì không thể chiếm trọn vùng Saxony. Talleyrand chẳng những lợi dụng điều ước bí mật giữa ba nước để chui vào các quốc gia nòng cốt của cuộc hội nghị Viên, mà còn lợi dụng điều ước này đế ngăn chặn sự bành trướng của Phổ. Điều đó chẳng khác nào nước Pháp từ địa vị của một nước chiến bại chuyển thành một nước chiến thắng.

Talleyrand còn đề xuất "nguyên tắc Chủ nghĩa chính thống", có tác dụng quyết định tại hội nghị Viên. Ông ta lợi dụng nguyên tắc chuyên chế của chế độ quân chủ phong kiến để bảo vệ cho giai cấp tư sản của nước Pháp. Talleyrand chỉ rõ: Các nước ở Âu châu đều khôi phục lại biên giới khi bắt đầu cuộc cách mạng Pháp năm 1792, cũng tức là nước Pháp sẽ bảo lưu lãnh thổ của mình như năm 1792. Các vương triều "chính thống" đã bị lật đổ trong cuộc cách mạng Pháp cũng như trong thời kỳ Napoléon đều nhất luạt được khôi phục. Như vậy, cũng có nghĩa là đại công quốc Warsaw và vương quốc Saxony đều nên bảo lưu, Nga và Phổ không được thôn tính một mình. Trước khi Talleyrand đề xuất "nguyên tắc Chủ nghĩa chính thống", ông ta đã thương lượng qua với Hoàng thân Metternich và Castlereagh và đã được họ đồng ý. Do vậy khi ông ta đề xuất thì đại đa số các quốc gia đều đồng ý theo như hai nước Anh và Áo.

Sau mấy tháng đấu tranh công khai hoặc âm thầm, Talleyrand đã giành được thắng lợi, nghiễm nhiên trở thành vị cứu tinh của nước Pháp. Những thoả ước đạt được đã giúp cho nước Pháp sau một năm bị chiến bại, lại đứng trở vào hàng ngũ các cường quốc, Tuy mọi việc không thể quy công toàn bộ cho cá nhân của Talleyrand, nhưng qua khả năng hiểu biết đối với những mối mâu thuẫn giữa các nước cũng như qua kỹ xảo ngoại giao khôn khéo của Talleyrand đã khiến cho mọi người đều phải khâm phục.

Giữa lúc các nước quân chủ tại Châu Âu đang bận rộn lo phân chia chiến lợi phẩm thì đầu tháng 3 năm 1815, Napoléon đã trốn thoát khỏi đảo Elba, trở lại nước Pháp và xây dựng vương triều của ông ta một lần nữa. Ngày 13 tháng 3, tám nước tham gia hội nghị đã công bố một bản tuyên ngôn chung lên án Napoléon phá rối hòa bình thế giới, là kẻ thù của nhân loại. Người ký tên đầu tiên vào bản tuyên ngôn chung này chính là Talleyrand.

Thế nhưng, Napoléon hoàn toàn không để ý tới việc Talleyrand đã làm điều đó, mà vội vàng phái người đi tìm Talleyrand để cử ông ta giữ một chức vụ trong vương triều mới của mình. Theo Napoléon, Talleyrand sẽ nhận ngay lời mời của mình, vì Napoléon đã nắm trong tay một con bài chủ, ấy là khi Napoléon tiến vào Paris, vua Louis XVIII vội vàng bỏ chạy không kịp lấy theo bản điều ước liên minh ba nước Anh – Áo– Pháp. Sau khi Napoléon phát hiện được văn kiện này, liền phái người đưa ngay đến cho Sa hoàng Alexander I, muốn dùng việc đó để ly gián giữa các nước Nga và Anh, Áo. Nhưng ý định đó của Napoléon hoàn toàn không đúng, vì Alexander I mặc dù đối với bản điều ước bí mật chống Nga đó tỏ ra hết sức tức giận, nhưng mối thù không đội trời chung giữa ông ta với Napoléon còn lớn hơn, Alexander I đã đốt bản hiệp định nói trên trước mặt Hoàng thân Metternich, ngỏ ý không quan tâm tới điều đó. Mặt khác, Talleyrand cũng dứt khoát từ chối lời mời của Napoléon.

Ngày 18 tháng 6, khối liên minh quân sự chống Pháp lần thứ Bảy đã đánh bại triệt để Napoléon tới làng Waterloo ở biên giới của nước Bỉ, khiến việc trở lại lần thứ hai của Napoléon chỉ kéo dài có "100 ngày" thì kết thúc. Louis XVIII lại ngồi lên ngai vàng của nước Pháp, đồng thời, triệu hồi Talleyrand cử ông ta làm thủ tướng.

Việc cần làm đầu tiên của nội các mới là ký kết một bản hòa ước với các nước liên minh chống Pháp. Talleyrand là người từng lặn lộn trên chiến trường ngoại giao, lại được phái đi tham gia đàm phán. Lần này ông đứng trước tình hình còn nghiêm trọng hơn cả cuộc hội nghị Viên lần trước, vì nước Pháp là một quốc gia bại trận hai lần. Cuối cùng, sự trọn vẹn lãnh thổ của nước Pháp vẫn được giữ vững. Lãnh thổ của nước Pháp vẫn được bảo lưu như năm 1790. Mặc dù diện tích có thu hẹp hơn, nhưng đối với Phổ là nước láng giềng của Pháp vẫn không giành được gì nhiều, không đủ sức tạo nên một sự uy hiếp to lớn đối với nước Pháp. Ngày 20 tháng 11, vua Louis XVIII đã ký kết vào bản "hòa ước Paris"lần thứ hai và nhờ đó nước Pháp đã được ổn định trở lại.

Đến đây thì sứ mạng của Talleyrand dường như đã hoàn thành. Vương triều Bourbons không còn cần đến vị thủ tướng từng phản bội mình nữa. Ngày 24 tháng 9 năm 1815, vua Louis XVIII lấy lý do có sự khống thống nhất ý kiến, đã tiếp nhận đơn xin từ chức của Talleyrand.Thế là Talleyrand rời khỏi sân khấu chính trị một cách bất ngờ.

Khoảng trống
Mặc dù về hưu nhưng Talleyrand vẫn theo sát những biến động của tình hình chính trị. Năm 1824, vua Louis XVIII qua đời, người kế vị là em trai của nhà vua, tức Charles Artois và xưng là Charles X. Nhà vua này so với Louis XVIII còn phản động hơn.

Sau khi Charles X lên kế vị không bao lâu thì Talleyrand nhanh nhạy đoán biết nhà vua này sẽ không được dân chúng hoan nghênh, do vậy, ông ta bắt đầu liên hệ chặt chẽ với phái tự do thuộc giai cấp tư sản để bàn bạc về tình thế. Qua đôi mắt tinh tường của Talleyrand, ông ta nhanh chóng chú ý tới công tước Orléans là Louis Philippe. Hai người tiếp xúc rất mật thiết và trở thành bạn chí thân. Ngày 27 tháng 7, nhân dân Paris đã phát động cuộc khởi nghĩa vũ trang. Ngày 29 quần chúng khởi nghĩa tấn công chiếm điện Tuileries. Đó chính là "cuộc cách mạng tháng 7" rất vang dội.

Vai trò trong cuộc cách mạng tháng 7
Talleyrand thấy thời cơ đã chín muồi, nên hai hôm sau khi cuộc khởi nghĩa bùng nở, ông viết thư cho Louis Philippe khuyên ông ta nên đứng ra giải quyết tình hình. Louis Philippe vội vàng tới ngay Paris đứng về phía những người khởi nghĩa. Nhưng vua Charles X sau khi tuyên bố thoái vị vào ngày 30 tháng 7, đã trao ngôi vua cho đứa cháu nhỏ của ông ta là đại công Bordeaux chỉ đề cử Louis Philippe làm người giám hộ. Do vậy, Louis Philippe phải đứng trước hai sự chọn lựa: nên chăng đứng ra làm người giám hộ, hay là tự mình đứng ra làm vua? Trong khi ông ta đang hoang mang chưa thể quyết định, liền nghĩ ngay tới Talleyrand và phái người đi cầu cứu. Talleyrand kiên quyết chủ trương Louis Philippe nên trực tiếp lên ngôi vua. Ngày 9 tháng 8 năm 1830, Louis Philippe được giai cấp tư sản đại công nghiệp và tài chính đưa lên làm quốc vương. Sự thống trị nước Pháp của vương triều Bourbons đến đây thì chấm dứt.

Sự thắng lợi của cuộc cách mạng tháng 7 tại Pháp đã làm cho các vương triều ở Châu Âu đều sợ hãi, trong đó Sa hoàng Nga là Nikolaj I tỏ ra hốt hoảng nhất. Ông ta đã liên tiếp tuyên bố là cần phải dùng vũ lực để khôi phục lại vương triều Bourbons. Đồng thời, mời Phổ cùng ra quân để can thiệp vào tình hình chính trị của nước Pháp.

Nhậm chức Đại sứ tại Anh
Đứng trước tình trạng bất lợi đó, Talleyrand đã bày mưu hiến kế cho Louis Philippe. Ông ta cho rằng chỉ có cách tranh thủ được nước Anh thừa nhận chính phủ mới rồi sau đó đại liên hợp với Áo, thì mới có thể ổn định được tình hình. Louis Philippe đã tiếp nhận kiến nghị của Talleyrand. Ngày thứ sáu sau khi Anh tuyên bố thừa nhận chính phủ mới của nước Pháp thì Talleyrand được cử giữ chức đại sứ Pháp trú đóng tại Anh. Khi tin tức truyền đến Peterburg, Sa hoàng Nikolaj I cảm thấy sự liên minh giữa Anh và Pháp đã được củng cố, nên dứt bỏ ý định ra quân để can thiệp vào nước Pháp. Như vậy, Talleyrand một lần nữa lại ổn định được tình hình chính trị của nước Pháp.

Ngày 24 tháng 9 năm 1803, Talleyrand đến Luân Đôn. Ông được dân chúng của nước Anh đứng chật hai bên đường nghênh đón. Sau mười lăm năm rời khỏi chính giới, Talleyrand trở lại quan trường một cách đắc ý, nhưng đối với chức vụ đại sứ tại nước Anh, ông ta tỏ ra không mấy vừa lòng. Ông thường trực tiếp liên hệ với nhà vua chứ không thông qua bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Cơ quan ngoại giao của ông ta tại Luân Đôn trên thực tế đã trở thành Bộ Ngoại giao thực sự của nước Pháp.

Tháng 8 năm 1830, cuộc chiến tranh giành độc lập của nhân dân Bỉ – một phần thuộc Hà Lan nổ ra. Talleyrand đứng trên quyền lợi của nước Pháp, cho rằng nên giúp cho Bỉ giành độc lập, để cho nước này trở thành một quốc gia hữu nghị láng giềng và làm tấm bình phong cho Pháp ở vùng Đông bắc. Do vậy, ông ta kiến nghị triệu tập một cuộc hội nghị quốc tế tại Luân Đôn có các nước Anh, Nga, Phổ, Áo, Hà Lan, Pháp tham gia. Ngày 4 tháng 11 năm 1830, hội nghị Luân Đôn được tổ chức. Talleyrand là thành viên của đoàn đại biểu Pháp, và là một những đại biểu chủ chốt của Pháp trong các vấn đề đàm phán.

Cuộc đàm phán tại Luân Đôn tương đối gay go. Ba nước Nga, Áo, Phổ vì muốn duy trì sự cân bằng về thực lực tại lục địa Châu Âu, nên họ cần có một nước Hà Lan tương đối lớn mạnh nằm về phía Đông bắc để kiềm chế thực lực của Pháp. Chính vì vậy họ phản đối việc để cho nước Bỉ được độc lập. Talleyrand một lần nữa lại trổ tài hoạt động ở hậu trường, giành được sự ủng hộ của nước chủ nhà là Anh và sau hết đã đạt được hiệp ước có lợi cho nước Pháp. Kế đó, Talleyrand tại tiến cử Leopold I là vị hoàng thân mà ông ta ưa thích lên làm quốc vương của Bỉ. Do người vợ trước của Leopold nguyên là người chuẩn bị kế vị Nữ hoàng Anh,cho nên được Anhủng hộ. Cuối cùng, các nước lại một lần nữa đồng ý theo ý kiến của Tal1eyrand.

Ngày 21 tháng 7 năm 1831, Leopold I tuyên thệ lên ngôi tại Brussels. Ngày 15 tháng 11, đại biểu các nước ký kết tại Luân Đôn một nghị định thư bảo vệ tình trạng trung lập vĩnh viễn của Bỉ. Vấn đề Bỉ được giải quyết một cách toàn vẹn, trở thành một kiệt tác của Talleyrand lúc làm đại sứ tại Anh, đồng thời, cũng là thành tựu ngoại giao cuối cùng trong đời ông. Với tuổi 78, ông đã hoàn thành được một sự nghiệp như vậy, rõ ràng là không phải dễ. Talleyrand thậm chí còn được những kẻ thù chính trị của ông khen ngợi.

Cuối đời
Tháng 11 năm 1834, sau một thời gian làm quan lâu dài, Talleyrand rời khỏi chốn quan trường. Ngày 17 tháng 5 năm 1838, Talleyrand qua đời tại nơi cư trú của mình là Valencay tại Paris. Trước khi qua đời, Giáo hoàng La Mã đã tha thứ cho hành động phản bội đối với Giáo hội của ông, cho phép cha cố đến làm lễ cho ông trước khi lâm chung.

Talleyrand trong nghệ thuật
Trong tiểu thuyết "Bí ẩn bộ cờ Montglane" của tác giả Katherine Neville Talleyrand được coi là nhân vật hết sức lôi cuốn Ngoài ra ông còn xuất hiện trong các tác phẩm điện ảnh về lịch sử khác...

Câu nói nổi tiếng
Lời nói được trao cho người đàn ông để anh ta có thể che giấu ý nghĩ của mình.

Đen như quỷ sứ, nóng như địa ngục, tinh khiết như thiên thần, ngọt ngào như tình yêu. (câu nói cảm nhận của ông về cà phê)...

Chú thích

Thủ tướng Pháp
Ngoại trưởng Pháp
Người bị Giáo hội Công giáo Rôma phạt vạ tuyệt thông
Chính khách từ Paris


title: Lutjanus apodus

text:
Lutjanus apodus là một loài cá biển thuộc chi Lutjanus trong họ Cá hồng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1792.

Từ nguyên
Từ định danh apodus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: tiền tố a (ἀ; “không”) và podós (ποδός; “chân”), hàm ý đề cập đến việc loài cá này được mô tả từ một bức vẽ thiếu vây ngực.

Phân bố và môi trường sống
L. apodus có phân bố rộng rãi dọc Tây Đại Tây Dương, từ Bermuda và Cape Canaveral, Florida trải dài về phía nam, băng qua vịnh México (Florida Keys ngược về phía bắc đến Tampa, Florida, và từ Alabama dọc theo bờ vịnh đến bán đảo Yucatán) và khắp biển Caribe.

Ghi nhận của L. apodus ở Brasil trước đây nhiều khả năng là nhầm lẫn với Lutjanus alexandrei. Những cá thể L. apodus lang thang chưa trưởng thành thỉnh thoảng cũng bắt gặp xa về phía bắc đến vùng New England.

L. apodus trưởng thành sống trên các rạn san hô ở vùng nước trong gần bờ, thường thấy gần các san hô Acropora palmata và san hô mềm, được tìm thấy ở độ sâu ít nhất là 89 m; trong khi cá con thường xuất hiện ở nền đáy cát (có thể có cỏ biển Thalassia), nền đáy bùn đầm phá hoặc vùng rừng ngập mặn.

Tình trạng ô nhiễm ven biển, lắng bùn, tẩy trắng san hô hay biến đổi khí hậu dễ ảnh hưởng đến L. apodus, vì chúng có mối quan hệ với rừng ngập mặn và rạn san hô.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở L. apodus là 79 cm, thường bắt gặp với chiều dài trung bình khoảng 35 cm. Đầu và thân trên của màu ô liu xám phớt vàng, thân dưới và bụng nhạt màu hơn. Có 8 vạch hẹp màu nhạt hai bên thân (các vạch có thể mờ hoặc không có ở cá trưởng thành). Thường có một vạch xanh lam trên đầu bên dưới mắt, từ hàm kéo dài đến nắp mang, vạch thường đứt đoạn thành các gạch ngang và đốm. Các vây màu vàng tươi, vàng lục hoặc cam nhạt.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 14; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 8; Số tia vây ở vây ngực: 16–17; Số vảy đường bên: 40–45.

Ở Lutjanus alexandrei, loài tương đồng với L. apodus về kiểu hình nhất, thân của chúng ánh đỏ và các vây cũng màu đỏ chứ không phải vàng như L. apodus, cũng như chỉ có 6 vạch trắng (có khi mờ) thay vì 8 như L. apodus, và chênh nhau số vảy đường bên.

Sinh thái

Thức ăn
Ở Puerto Rico, thức ăn của cá con L. apodus dưới 7 cm chủ yếu là giáp xác, đặc biệt là giáp xác chân khớp và cua; ngược lại, cá trên 7 cm ăn cá nhiều hơn, nhưng cũng bổ sung một phần nhỏ các loài giáp xác. Ngoài giáp xác, chúng cũng ăn cả các loài chân đầu, chân bụng và giun nhiều tơ.

Ở Bahamas, cá con tiêu thụ nhiều ba khía Aratus và tôm gõ mõ Alpheus nhất. Cá gần trưởng thành dần chuyển sang ăn nhiều cá hơn.

Tuổi thọ
Tuổi thọ lớn nhất mà L. apodus được ghi nhận tính đến thời điểm hiện tại là 42 năm, thuộc về cá thể thu thập ở bờ biển phía đông nam bang Florida.

Giá trị
L. apodus được đánh bắt, nhưng bị nhắm mục tiêu ít hơn nhiều so với hầu hết các loài cùng loại. Chúng được xem là một loại cá thực phẩm có thịt ngon, được bán ở dạng tươi hoặc đông lạnh, tuy nhiên có thể mang độc tố ciguatera như đã được báo cáo ở quần đảo Virgin.

Tham khảo

Xem thêm

A
Cá Đại Tây Dương
Cá Mỹ
Cá México
Cá Belize
Cá Caribe
Cá Cuba
Cá Puerto Rico
Cá Jamaica
Cá Tiểu Antilles
Cá Panama
Cá Colombia
Động vật Bahamas
Động vật được mô tả năm 1792


title: Lan Khâm

text:
Lan Khâm (, ? - ?), tên tự là Hưu Minh, người Ngụy, Trung Xương, tướng lĩnh cuối đời nhà Lương trong lịch sử Trung Quốc.

Sự nghiệp
Cha ông là Lan Tử Vân, trong những năm Thiên Giám (502 – 519), nhờ quân công làm đến Vân huy tướng quân, Ký Châu thứ sử. Lan Khâm từ nhỏ quả quyết, mãnh mẽ hơn người. Theo cha bắc chinh, ban đầu thụ chức Đông cung trực các.

Năm Đại Thông đầu tiên (527), đánh Tiêu Thành của nhà Bắc Ngụy, hạ được. Sau đó, ông phá Bành Thành biệt tướng Giao Trọng, tiến đánh thành Nghĩ Sơn, phá 20 vạn quân của Đại đô đốc Lưu Chúc nhà Bắc Ngụy. Sau đó ông lại tiến đánh Lung Thành, bắt được hơn ngàn thớt ngựa.

Lan Khâm lại phá Đại tướng Sài Tập cùng Tương Thành thái thú Cao Tuyên, bọn biệt tướng Phạm Tư Niệm, Trịnh Thừa Tông. Sau đó đánh đánh Quyết Cố, Trương Long, Tử Thành, chưa nhổ được. Bành Thành thủ tướng Dương Mục nhà Bắc Ngụy sai con trai là Hiếu Ung soái khinh binh đến cứu, Khâm quay lại đánh đuổi hắn ta. Lại phá Tiếu Châu thứ sử Lưu Hải Du, quay về nhổ Quyết Cố, bắt dân trong thành. Dương Mục lại sai Đô đốc Phạm Tư Niệm, biệt tướng Tào Long Nha đưa mấy vạn quân đến cứu. Khâm giao chiến với họ, trong trận chém Long Nha, truyền đầu về kinh sư.

Khâm được làm Giả tiết, Đô đốc Hành Châu 3 quận binh, đánh dẹp người Man nổi dậy ở Quế Dương, Dương Sơn, Thủy Hưng, đến nơi lập tức bình định xong. Phong An Hoài huyện nam, thực ấp 500 hộ.

Lan Khâm lại phá người Man ở Thiên Tất, đến chiều là xong. Gặp lúc Hành Châu thứ sử Nguyên Khánh Hòa bị người Quế Dương là Nghiêm Dung vây, sai sứ cáo cấp, Khâm đến cứu, phá Dung ở La Khê, vì thế các động Trường Lạc đều được dẹp yên.

Triều đình có mật sắc cho Khâm hướng về Ngụy Hưng, đi qua Nam Trịnh, gặp lúc tướng Ngụy là Thác Bạt Thắng cướp Tương Dương, liền có sắc sai đi cứu. Được ban chức Trì tiết, Đốc Nam Lương, Nam, Bắc Tần, Sa 4 châu chư quân sự, Quang liệt tướng quân, Bình tây hiệu úy, Lương, Nam Tần 2 châu thứ sử, tăng phong 500 hộ, tiến tước làm hầu.

Lan Khâm phá Thông Sanh, bắt Hành đài Nguyên Tử Lễ, Đại tướng Tiết Tuấn, Trương Bồ Tát, Lương Châu (của Bắc Ngụy) thứ sử Nguyên La bèn hàng, Lương, Hán được yên. Tiến hiệu Trí vũ tướng quân, tăng phong 2000 hộ.

Không lâu sau ông đổi thụ Trì tiết, Đô đốc Hành, Quế 2 châu chư quân sự, Hành Châu thứ sử. Chưa đến nhận chức, Tây Ngụy sai Đô đốc Đổng Thiệu, Trương Hiến vây đánh Nam Trịnh, Lương Châu thứ sử Đỗ Hoài Dao cầu cứu. Khâm soái bộ hạ đến cứu, đại phá Thiệu, Hiến ở thành Cao Kiều, chém hơn 3000 thủ cấp. Thiệu, Hiến bỏ chạy, ông đuổi theo vào Tà Cốc, bắt giết bằng sạch. Quyền thần nhà Tây Ngụy là Vũ Văn Thái đem đến 2000 thớt ngựa, xin kết tình láng giềng. Có chiếu gia chức Tán kỵ thường thị, tiến hiệu Nhân uy tướng quân, tăng phong 500 hộ, sau đó lệnh cho ông đi nhận chức.

Ông đi qua Quảng Châu, nhân đó phá anh em Lý soái Trần Văn Triệt, bắt được họ. Đến Hành Châu, tiến hiệu Bình nam tướng quân, đổi phong Khúc Giang huyện công, tăng ấp 500 hộ. Tại châu thi hành chính sự có nhiều ân huệ, quan dân tâu xin lập bia ca tụng công đức, có chiếu cho phép. Ông được triệu về làm Tán kỵ thường thị, Tả vệ tướng quân, sau đó đổi ra làm Tán kỵ thường thị, An nam tướng quân, Quảng Châu thứ sử.

Cái chết
Vừa đến nhiệm sở (Quảng Châu), thứ sử tạm quyền là Nam An hầu Tiêu Mật sai nhà bếp bỏ thuốc vào thức ăn, Khâm trúng độc mà chết, khi ấy được 42 tuổi. Chiếu tặng Thị trung, Trung vệ tướng quân, một bộ Cổ Xuy.

Con trai là Lan Hạ Lễ. Khi Hầu Cảnh đến Lịch Dương, Hạ Lễ soái bộ hạ đón đánh Cảnh, thua trận mà chết.

Tham khảo
 Lương thư

Chú thích

Người Hà Bắc
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Tướng nhà Lương


title: Cá hồng bạc

text:
Lutjanus argentimaculatus (danh pháp hai phần:  ) là một loài cá thuộc chi Lutjanus trong họ Lutjanidae. Loài cá này sinh sống ở Úc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1775


title: Fukurokuju

text:
là một trong Thất Phúc Thần theo thần thoại Nhật Bản. Hình ảnh của ông được du nhập từ hình ảnh Tam Đa trong thần thoại Trung Quốc. Hình ảnh của ông được liên hệ gần nhất với Thọ Tinh trong Tam Đa Trung Quốc, ông là Thần của Trí tuệ và Tuổi thọ. Tuy nhiên có sự khác biết là nếu Phước Lộc Thọ trong thần thoại Trung Hoa là ba vị thần khác nhau thì Phước Lộc Thọ trong thần thoại Nhật Bản chỉ là một thần duy nhất. Theo một vài người thì trước khi đạt được thần tánh, thần là một ẩn sĩ đời Tống và là hậu kiếp của thần Trấn Võ trong Đạo giáo. Truyền thuyết kể rằng trong lúc hiện thân là người của mình, ông là một tiên nhân, một đạo sĩ không cần ăn mà vẫn sống khỏe mạnh.

Đôi lúc, ông cũng bị nhầm lẫn với Jurōjin vị tiên mà theo như vài truyền thuyết là cháu của Fukurokuju và một vài truyền thuyết khác nói rằng sống cùng cơ thể với Fukurokuju.

Hình ảnh thường thấy nới Fukurokuju một ông lão có cái đầu hói, trán cao, với một bộ râu dài, là hiện thân của Nam Cực tinh. Trên chiếc gậy ông cầm có buộc cùng với một cuốn sách thiêng ghi thọ mệnh của mọi người trên đời. Đi cùng với thường là bạch hạc hay rùa đều là những loài vật tượng trưng cho sự trường thọ. Ông ấy cũng thường đi chung với một con hươu đen (theo truyền thuyết hươu trở nên đen khi nó sống hơn 2000 tuổi).

Thần là vị thần duy nhất trong Thất Phước Thần có khả năng hồi sanh người chết.

Xem thêm
Cửu Diên Tỳ Cổ
Thọ Lão Nhân

Japanese gods
Wisdom gods
Fortune gods


title: Cá trôi vảy nhỏ

text:
Cá trôi vảy nhỏ hay Cá duồng bay (danh pháp hai phần: Cirrhinus microlepis) là một loài cá thuộc chi Cá trôi trong họ Cá chép. Loài cá này sinh sống ở trong lưu vực các sông Chao Phraya và Mekong tại Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

M
Cá Thái Lan
Động vật được mô tả năm 1878


title: Cá trôi trắng Hora

text:
Cá trôi trắng Hora (danh pháp hai phần: Cirrhinus macrops) là một loài cá thuộc chi cá trôi trong họ Cá chép. Loài cá này sinh sống ở trong lưu vực các sông Godavari và Madras ở Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo
 Froese, Rainer, and Daniel Pauly, eds. (2006). "Cirrhinus macrops" in FishBase. April 2006 version.

M


title: Việt Nam tại Thế vận hội Mùa hè 2012

text:
Việt Nam tham dự Thế vận hội Mùa hè 2012 tại Luân Đôn từ 27 tháng 7 đến 12 tháng 8 năm 2012 với 18 vận động viện (6 nam, 12 nữ) ở 11 môn. Vận động viên Trần Lê Quốc Toàn đã giành tấm Huy chương Đồng ở bộ môn cử tạ hạng 56 kg - Nam. Đây cũng là tấm huy chương duy nhất của Đoàn thể thao Việt Nam tại Olympic 2012.

Bảng thi đấu

Điền kinh

Key
Note–Ranks given for track events are within the athlete's heat only
Q = Qualified for the next round
q = Qualified for the next round as a fastest loser or, in field events, by position without achieving the qualifying target
NR = National record
N/A = Round not applicable for the event
Bye = Athlete not required to compete in round

Nữ
Track & road events

Field events

Cầu lông

Việt Nam có duy nhất một vận động viên tham dự giải đơn nam.

Đấu kiếm
Nam

Thể dục dụng cụ
Nam

Nữ

Judo

Chèo thuyền
Nữ

Bắn súng
Việt Nam có 2 vận động viên

Nam

Nữ

Bơi lội
Nữ

Taekwondo

Cử tạ

Vật
Key:
  - Victory by Fall.

Tự do nữ

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Việt Nam tại Thế vận hội Mùa hè 2012

2012
Quốc gia tại Thế vận hội Mùa hè 2012
Thế vận


title: Gioakim

text:
{{Infobox saint
|name=Thánh Gioakim
|birth_date=Khoảng năm 50 TCN
|death_date= Năm 15
|feast_day=Ngày 26 tháng 7 (Anh giáo Hiệp hội), (nhà thờ Công giáo); ngày 9 tháng 9 (nhà thờ đông chính thống), (người công giáo Hy Lạp); Lịch, 1738 - 1913); ngày 16 tháng 8 (lịch La Mã tổng hợp, 1913-1969)
|venerated_in=Giáo hội Công giáo RômaCông giáo Đông phươngChính thống giáo Đông phươngChính thống giáo Cổ Đông phươngKhối Hiệp thông Anh giáoGiáo hội LutherHồi giáo
|image=Santi gioacchino e anna.jpg
|imagesize=275px
|caption='Thánh Gioakim và thánh Anna, cha mẹ của Maria|birth_place= Nazareth
|death_place=Jerusalem, Nazareth
|titles=Cha của Đức Trinh Nữ Maria; Người xưng tội
|beatified_date=
|beatified_place=
|beatified_by=
|canonized_date=Trước giáo đoàn (Pre-Congregation)
|canonized_place=
|canonized_by=
|attributes=Cừu non, chim bồ câu, với Saint Anne hoặc Mary
|patronage=Cha, ông bà.
Adjuntas, Puerto Rico; Dolores, Đông Samar; Fasnia (Tenerife)
|major_shrine=
|suppressed_date=
|issues=
}}
Gioakim (thường bị viết sai là Gioankim hoặc Gioan Kim'', tiếng Do Thái: יְהוֹיָקִים Yəhôyāqîm, tiếng Hy Lạp: Ἰωακείμ Iōākeím, Tiếng Anh: Joachim) là chồng của Thánh Anna và cha của Maria (mẹ của Chúa Giêsu). Theo truyền thống của những tôn giáo abraham, ông được tôn là một vị thánh. Văn bản nói về ông Gioakim và bà Anna chỉ xuất hiện trong ngụy thư Phúc Âm Giacôbê, còn trong các quyển Phúc Âm quy điển không có ghi chép gì về họ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Saint Joachim
 St. Joachim

Thánh Kitô giáo
Thánh Công giáo Rôma
Sinh năm 100 TCN
Mẹ Maria
Năm mất không rõ
Năm 100 TCN
Thánh Chính Thống giáo Đông phương


title: Hồ Thị Hoa

text:
Tá Thiên Nhân hoàng hậu (chữ Hán: 佐天仁皇后, 1791 - 29 tháng 6 năm 1807), tên thật Hồ Thị Hoa (胡氏華) hoặc Hồ Thị Thật (胡氏實), là vợ đầu của Nguyễn Thánh Tổ Minh Mạng, vị quân chủ thứ hai của triều đại nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Bà sinh ra Hiến Tổ Thiệu Trị rồi qua đời sau đó 13 ngày.

Bà chưa từng làm Hoàng hậu khi còn sống, chỉ được truy phong thụy hiệu bởi con trai bà là Hiến Tổ Thiệu Trị. Bà là người đức tốt nhưng yểu mệnh, được cha chồng Gia Long rất thương mà ra lệnh kiêng kỵ chữ Hoa trong tên bà, trở thành một câu chuyện nổi tiếng, dẫn đến việc đổi tên hàng loạt của các địa danh trong nước, cho đến tận ngày nay.

Tiểu sử
Tá Thiên Nhân Hoàng hậu xuất thân từ gia tộc họ Hồ ở Bình An, tỉnh Biên Hòa, con gái của ông Phúc Quốc công Hồ Văn Bôi, mẹ là Phúc Quốc phu nhân Hoàng Thị Lành. Đương thời nguyên danh của bà là Hoa (華).

Năm Bính Dần, Gia Long thứ 5 (1806), Gia Long và Thuận Thiên Cao Hoàng hậu tuyển con gái các quan đại thần để làm nguyên phối cho Hoàng trưởng tử Nguyễn Phúc Đảm, bà được chọn làm chính thất, tiến vào hầu ở tiềm để.

Bà là người trinh thuận, hiếu kính, được cha mẹ chồng hết mực yêu quý. Hoàng đế ban cho tên hay. Hoàng đế cho rằng tên cũ của bà chỉ là hương thơm làm nghĩa, sao bằng chữ mới có nghĩa là gồm cả quả phúc, tức là Thật (實).

Một năm sau, vào ngày 16 tháng 6, bà sinh ra Hoàng tử trưởng là Nguyễn Phúc Miên Tông, rồi 13 ngày sau bị bệnh hậu sản mà mất, khi chỉ mới 17 tuổi. Lăng táng ở núi Cư Chính, huyện Hương Thủy.

Kiêng tên húy
Vua Minh Mạng lên ngôi ban hành lệ kiêng húy bà. Chính vì vậy: những từ có tên Hoa đều phải thay đổi. Tỉnh Thanh Hoa = Thanh Hóa, chợ Đông Hoa = chợ Đông Ba (vua Đồng Khánh đổi), cầu Hoa = cầu Bông (cây cầu trên rạch Thị Nghè), làng Yên Hoa = làng Yên Phụ, hoặc đổi đọc là Huê như làng Hoa Cầu = Huê Cầu, hoa nhài = huê nhài...

Chữ Thật tên bà cũng đổi đọc là thực, như thật sự = thực sự, chân thật = chân thực...

Truy phong
Minh Mạng năm thứ 2 (1821), mùa hạ, tháng 6, sách tặng bà làm Thuận Đức Chiêu nghi (順德昭儀).

Năm thứ 7, truy tôn cha bà làm Nghiêm Vũ Tướng quân Thượng hộ quân Đô Thống, Hoàng phu nhân nhận tước Nhị phẩm phu nhân (二品夫人).

Năm thứ 17, tặng bà lên hàng Thần phi (宸妃). Sai Tiền quân Đô thống phủ Chưởng phủ sự là Phan Hữu Tâm sung làm Chánh sứ; Thượng thư bộ Lễ là Phan Huy Thức sung làm Phó sứ, cầm tờ tiết, bưng sách vàng kính đến từ đường làm lễ truy phong.

Năm thứ 19, mùa đông tháng 10, lại cho xây đền ở xã Vạn Xuân, bờ bên tây sông Hữu hộ thành rồi cho rước linh cữu về đấy.

Năm đầu Thiệu Trị (1841), tháng 3 cùng năm, Hiến Tổ Thiệu Trị đã hỏi bà nội mình là Nhân Tuyên Thái hoàng thái hậu sách phong thêm cho Hoàng tỷ, Thái hoàng thái hậu cho là phải. Lại dụ tờ ý như sau:

.

Tháng 4, ngày 16 là ngày Canh Tý, dâng tôn thụy là Tá Thiên Lệ Thánh Đoan Chính Cung Hòa Đốc Khánh Từ Huy Minh Hiền Thuận Đức Nhân hoàng hậu (佐天儷聖端正恭和篤慶慈徽明賢順德仁皇后). Sau đưa thần chủ hợp táng ở Xương Lăng (昌陵), lăng bà gọi là Hiếu Đông lăng (孝東陵), thờ tại điện Sùng Ân cùng Thánh Tổ Nhân Hoàng đế.

Cha bà là Hồ Văn Bôi được truy phong Đặc Tiến Tráng Vũ tướng quân Tả quân đô thống phủ Đô Thống, chức Thái bảo, tước hiệu Phúc Quốc công (福國公), thụy là Trung Dũng (忠勇). Mẹ bà là Hoàng Thị Lành nhận tước Nhất phẩm Phúc Quốc phu nhân (一品福國夫人), thụy là Ý Thuận (懿順), dựng đền thờ riêng ở xã Xuân Hòa, Hương Trà, lại cho dựng từ đường riêng ở quê nhà, đều gọi là Hồ tộc từ đường (胡族祠堂).

Tham khảo
 Đại Nam liệt truyện, tập 3, Chính biên Nhị thập, sách đã dẫn.

Chú thích

Sinh năm 1790
Mất năm 1807
Người Biên Hòa
Hoàng hậu nhà Nguyễn
Phi tần Minh Mạng


title: Empire Earth Mobile

text:
Empire Earth Mobile (tạm dịch: Đế quốc Địa Cầu Di động) là trò chơi chiến lược theo lượt dành cho điện thoại di động dựa trên bản gốc Empire Earth. Empire Earth Mobile được viết bằng Java và do hãng Vivendi phát triển thay vì Stainless Steel Studios (nhà sản xuất Empire Earth). Game được nhà phân phối game di động WonderPhone phát hành vào ngày 14 tháng 10 năm 2005.

Cách chơi

Empire Earth Mobile là trò chơi chiến lược theo lượt giống như tựa game Civilization nhiều hơn so với phiên bản gốc Empire Earth. Trò chơi bao gồm bốn kỷ nguyên gồm: Đồ đá, Trung Cổ, Hiện đại và Nano. Game tự tách mình ra khỏi các bản Empire Earth khác với sự vắng mặt của nông dân. Thay vào đó, một số biểu tượng nằm trên bản đồ có thể được chinh phục bởi một đơn vị lính. Khi có chúng, một công trình mới có thể được tạo ra. Tuy nhiên, chỉ có một số lượng nhất định các biểu tượng tồn tại trên bản đồ, do đó, mỗi bên đều tranh giành việc kiểm soát của họ.

Bản Mobile cung cấp cho người chơi bốn loại lính, mỗi thứ đều biến đổi và thay đổi trong những kỷ nguyên khác nhau. Người lính tiêu chuẩn có thể hữu ích cho việc xây dựng công trình mới, những đơn vị xạ chiến, đơn vị hỗ trợ hạng nặng và các đơn vị trên không. Loại thứ hai trong số bốn là chỉ xuất hiện trong những kỷ nguyên sau này.

Bản Mobile có ba chế độ chơi gồm: Adventure (phiêu lưu), Skirmish (giao tranh) và Multiplayer (chơi mạng). Chế độ phiêu lưu dẫn dắt người chơi qua 10 màn chiến dịch, bao trùm tổng cộng 2.000 năm lịch sử nhân loại. Bắt đầu vào thời Tiền sử và kết thúc vào thời Nano, tương tự như Empire Earth. Mục giao tranh bao gồm các trận chiến chơi đơn tự do, còn mục chơi mạng giới thiệu khả năng chiến đấu giữa hai người chơi.

Phát triển
Bản Mobile khi phát hành là tựa game thứ bảy mà hãng Vivendi chuyển thể và là một trong ba sản phẩm nhượng quyền thương mại lớn của năm.

Đón nhận
Empire Earth Mobile được cộng đồng điện thoại di động đánh giá tốt. IGN cho số điểm 7.4/10 và nhận xét: "Empire Earth Mobile là một trò chơi di động chậm hơn nhịp độ không thực phù hợp với mùa lượm lặt và chơi nhanh". Nhưng "nếu bạn đang tìm kiếm một trò chơi di động, thì hãy dứt khoát rõ ràng hơn, ý nói lựa game một người chơi như Tetris, Empire Earth Mobile sẽ chỉ cung cấp vài ba lối chơi vấy bẩn mà thôi". Một game thủ Mobile cho biết "Tóm lại, Empire Earth là một thú vị mới cho thể loại chiến lược " và "nó không khó để giới thiệu".

Tham khảo

Liên kết ngoài
Empire Earth Mobile trên Gamespot
Empire Earth Mobile  trên Sierra

Trò chơi di động năm 2005
Trò chơi di động
Trò chơi dựa trên lịch sử
Trò chơi chiến lược theo lượt
Trò chơi trên thiết bị di động
Trò chơi điện tử chiến thuật theo lượt
Trò chơi nền tảng Java
Empire Earth
Trò chơi điện tử năm 2005

de:Empire Earth#Empire Earth Mobile


title: Trung Quốc bản thổ

text:
Trung Quốc bản thổ () hay Mười tám tỉnh () từng là một thuật ngữ được các tác giả phương Tây sử dụng thời nhà Thanh để thể hiện một sự phân biệt giữa phần lõi và các vùng biên thùy Trung Quốc ổn định từ thời nhà Tần đến nhà Minh. Trung Quốc bản thổ không có phạm vi cố định do có nhiều thay đổi hành chính, văn hóa và ngôn ngữ trong lịch sử Trung Quốc. Có định nghĩa coi Trung Quốc bản thổ là khu vực ban đầu của nền văn minh Trung Hoa ngày nay, tức Trung Nguyên; trong khi lại có định nghĩa là gồm phạm vi "Mười tám tỉnh" (lãnh thổ nhà Minh ổn định, trước 1644) nhà Thanh. Dù Trung Nguyên hay Minh thì cũng chưa gồm Tây Tạng, Tân Cương, Nội Mông, Mãn Châu, Thanh Hải, đảo Đài Loan.

Nguồn gốc của khái niệm
Không rõ thời điểm khái niệm "Trung Quốc bản thổ" đã xuất hiện trong thế giới phương Tây là khi nào. Theo Harry Harding, khái niệm này có thể được đề cập đến từ năm 1827. Song từ năm 1795, William Winterbotham đã đưa khái niệm này vào sách của ông. Khi miêu tả đế quốc Trung Hoa dưới thời nhà Thanh, Winterbotham đã phân chia cương vực đế quốc này thành ba phần: Trung Quốc bản thổ, Tartary Trung Hoa, và các nước triều cống cho Trung Quốc. Ông đã chấp thuận các ý kiến của Du Halde và Grosier và nghi ngờ rằng tên gọi "China" xuất phát từ thời nhà Tần (và đây cũng là triều đại đã ấn định biên giới phía Bắc và mở rộng xuống phía Nam cho Trung Quốc bản thổ).

Tuy nhiên, khi đưa vào thuật ngữ Trung Quốc bản thổ, Winterbotham vẫn sử dụng hệ thống 15 tỉnh đã lỗi thời của nhà Minh, tức hệ thống mà nhà Thanh vẫn sử dụng cho đến năm 1662. Mặc dù nhà Minh cũng đã có 15 đơn vị hành chính địa phương căn bản, Winterbotham đã sử dụng các tên gọi tỉnh Giang Nam (江南), tỉnh này được gọi là Nam Trực Lệ (南直隶) vào thời nhà Minh và được đổi tên thành Giang Nam vào năm 1645, năm thứ hai sau khi nhà Thanh thay thế nhà Minh. Hệ thống 15 tỉnh đã dần được thay thế bằng hệ thống 18 tỉnh từ năm 1662 đến 1667. Việc sử dụng hệ thống 15 tỉnh và tên gọi Giang Nam đã thể hiện rằng Trung Quốc bản thổ có thể đã xuất hiện từ năm 1645 đến 1662 và khái niệm này có thể là được dùng để xác định lãnh thổ Trung Quốc của nhà Minh trước đây sau khi bị người Mãn chinh phục.

Vào thế kỷ 19, thuật ngữ "Trung Quốc bản thổ" thỉnh thoảng cũng được các quan lại Trung Hoa sử dụng khi họ giao thiệp bằng tiếng ngoại. Ví dụ, đại sứ nhà Thanh tại nước Anh Tăng Kỉ Trạch (曾紀澤) đã sử dụng nó trong một bài viết tiếng Anh mà ông xuất bản vào năm 1887.

Phạm vi
Không có phạm vi cố định cho Trung Quốc bản thổ, vì nó được sử dụng để thể hiện sự tương phản giữa vùng lõi và vùng ngoại biên của Trung Quốc trên các mặt về lịch sử, hành chính, văn hóa và ngôn ngữ.

Quan điểm lịch sử

Một cách để suy nghĩa về Trung Quốc bản thổ là tham khảo về các triều đại xưa của người Hán. Nền văn minh Trung Hoa phát triển từ một vùng gốc tại Trung Nguyên, và mở rộng ra trong vài ngàn năm, chinh phục và đồng hóa những dân tộc xung quanh, hoặc lại trở thành đối tượng bị chinh phục và bị ảnh hưởng. Một số triều đại như nhà Hán và nhà Đường thậm chí đã mở rộng lãnh thổ đến tận vùng Trung Á, trong khi các triều đại còn lại như nhà Tấn và nhà Tống thì lại bị buộc phải từ bỏ Trung Nguyên trước các đối thủ đến từ vùng Đông Bắc và Trung Á.

Nhà Minh là triều đại cuối cùng của người Hán. Triều đại này quản lý 15 đơn vị hành chính, trong đó có 13 tỉnh (布政使司, bố chính sứ ti) và hai khu vực "trực lệ". Sau khi nhà Thanh của người Mãn chinh phục Trung Hoa, triều đình nhà Thanh đã quyết định tiếp tục sử dụng hệ thống hành chính của nhà Minh để quản lý vùng đất cũ của Minh, song không áp dụng tại các lãnh địa khác của nhà Thanh là Mãn Châu, Mông Cổ, Tân Cương và Tây Tạng. 15 đơn vị hành chính từ thời Minh đã trải qua nhiều cải cách nhỏ và cuối cùng trở thành Mười tám tỉnh (一十八行省, Mười tám hành tỉnh hay 十八省 Mười tám tỉnh). Mười tám tỉnh này được các nguồn phương Tây ban đầu gọi là Trung Quốc bản thổ.

Có một số khác biệt nhỏ giữa phạm vi của Trung Quốc thời nhà Minh và phạm vi của Mưới tám tỉnh thời nhà Thanh: ví dụ, một số bộ phận của Mãn Châu trước đây đã thuộc sở hữu của tỉnh Liêu Đông nhà Minh nhưng quân Thanh đã chinh phục chúng trước phần còn lại của Trung Hoa và không đưa khu vực này vào một tỉnh nào của Trung Quốc bản thổ, tuy nhiên nó được tách ra vào năm 1885. Khác còn là Đài Loan là vùng đất mới được nhà Thanh giành được, và hòn đảo được gộp vào tỉnh Phúc Kiến, một tỉnh của Trung Quốc bản thổ. Phần phía đông của Kham thuộc Đại Tây Tạng được gộp vào Tứ Xuyên, còn nhiều nơi nay là phía bắc Myanmar được gộp vào Vân Nam.

Gần cuối thời nhà Thanh, có một nỗ lực để mở rộng hệ thống các tỉnh của Trung Quốc bản thổ ra các phần còn lại của đế quốc. Đài Loan trở thành một tỉnh riêng biệt vào năm 1885; song lại nhượng cho Nhật Bản vào năm 1895. Tân Cương được tái tổ chức thành một tỉnh vào năm 1884. Mãn Châu bị chia thành ba tỉnh Phụng Thiên, Cát Lâm và Hắc Long Giang vào năm 1907. Cũng có thảo luận về lập tỉnh tại Tây Tạng, Thanh Hải, Nội Mông và Ngoại Mông, song những đề xuất đó đã không được thực hiện, và các khu vực này nằm ngoài hệ thống tỉnh của Trung Quốc bản thổ khi nhà Thanh sụp đổ vào năm 1912.

Các tỉnh thời nhà Thanh là:

Một số nhà cách mạng tìm cách lật đổ quyền cai trị của nhà Thanh với mong muốn thiết lập ra một nhà nước độc lập bên trong giới hạn của Mười tám tỉnh, được chứng tỏ bằng lá cờ 18 sao mà họ sử dụng. Còn những người khác thì ủng hộ việc thay thế toàn bộ triều Thanh bằng một nước cộng hòa mới, được chứng tỏ bằng lá cỡ ngũ sắc mà họ sử dụng. Một số nhà cách mạng, như Trâu Dung (鄒容), đã sử dụng thuật ngữ tương đương với Trung Quốc bản thổ là Trung Quốc bản bộ (中国本部), gần tương ứng với Mười tám tỉnh. Khi nhà Thanh sụp đổ, chiếu thoái vị của hoàng đế nhà Thanh chính thức truyền lại toàn bộ đế quốc cho Trung Hoa Dân Quốc, và chính sách chính yếu của nước cộng hòa là Ngũ tộc cộng hòa, Ngũ tộc đề cập đến người Hán, Mãn, Mông Cổ, Hồi (các dân tộc theo Hồi giáo nói chung) và người Tạng. Cờ năm sọc trở thành quốc kỳ, và Trung Hoa Dân Quốc tự nhìn nhận mình là nhà nước duy nhất của cả năm khu vực dưới quyền cai quản của nhà Thanh. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, được thành lập vào năm 1949 và thay thế Trung Hoa Dân Quốc tại đại lục, vẫn tiếp tục tuyên bố ranh giới cơ bản này, với chỉ ngoại lệ chính là công nhận Mông Cổ (Ngoại Mông) và Tannu Uriankhai (nay là Cộng hòa Tuva của Nga) độc lập. Do vậy, thuật ngữ Trung Quốc bản thổ không còn được sử dụng nhiều tại Trung Quốc.

Mười tám tỉnh dưới thời nhà Thanh vẫn tồn tại, song ranh giới giữa chúng đã thay đổi chút ít. Bắc Kinh và Thiên Tân đã tách khỏi Hà Bắc (đổi tên từ Trực Lệ), Thượng Hải tách khỏi Giang Tô, Trùng Khánh tách khỏi Tứ Xuyên, Ninh Hạ tách khỏi Cam Túc, và Hải Nam tách khỏi Quảng Đông. Quảng Tây nay là một khu tự trị. Các tỉnh được thành lập vào cuối thời nhà Thanh vẫn được giữ: Tân Cương trở thành một khu tự trị, còn ba tỉnh Mãn Châu nay có ranh giới biến đổi khá lớn, trong đó Phụng Thiên được đổi tên thành Liêu Ninh.

Quan điểm dân tộc

Trung Quốc bản thổ thường được liên hệ với người Hán (tên gọi của người Hoa Hạ có từ thời nhà Hán), dân tộc chiếm đa số và có ảnh hưởng nhất tại Trung Quốc, và phạm vi của tiếng Hán, một yếu tố quan trọng giúp thống nhất người Hán.

Tuy nhiên, các khu vực của người Hán nay không tương ứng với Mười tám tỉnh thời nhà Thanh. Phần lớn vùng tây nam Trung Quốc, như nhiều khu vực tại Vân Nam, Quảng Tây và Quý Châu có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, như người Choang, người Bạch, người Thổ Gia, người Miêu, hay Bố Y. Người Hán nay chiếm đa số ở ngoài bản thổ tại Đài Loan, hầu hết Mãn Châu, phần lớn Nội Mông, nhiều phần tại Tân Cương và phân bố rải rác tại Tây Tạng, là kết quả do sự khuyến khích di cư vào cuối thời Thanh, Trung Hoa Dân Quốc và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Dân tộc Hán không hoàn toàn đồng nhất với những người nói tiếng Hán. Nhiều dân tộc phi Hán, như người Hồi và người Mãn nay chỉ sử dụng tiếng Hán song không nhận mình là người Hán. Bản thân tiếng Hán là một thực thể phức hợp, và có thể được mô tả là một hệ gồm các ngôn ngữ có quan hệ với nhau hơn là một ngôn ngữ đơn nhất nếu tiêu chí hiểu lẫn nhau được sử dụng, chính vì vậy tiếng Quan Thoại (1 loại tiếng Hán phổ thông hiện đại) được áp dụng làm ngôn ngữ chính thức của Trung Quốc từ thời nhà Minh đến nay.

Xem thêm

 Đại Trung Hoa
 Trung Nguyên
 Ngoại Mông
 Ngoại Mãn Châu
 Dân tộc Trung Hoa

Chú thích

Tham khảo
 Du Halde, Jean-Baptiste (1736). The General History of China. Containing a geographical, historical, chronological, political and physical description of the empire of China, Chinese-Tartary, Corea and Thibet..., London: J. Watts.
 Grosier, Jean-Baptiste (1788). A General Description of China. Containing the topography of the fifteen provinces which compose this vast empire, that of Tartary, the isles, and other tributary countries..., London: G.G.J. and J. Robinson.
 Darby, William (1827). Darby's Universal Gazetteer, or, A New Geographical Dictionary.... Illustrated by a... Map of the United States (p. 154),. Philadelphia: Bennett and Walton.

Liên kết ngoài
 China The Catholic Encyclopedia
 Photographic survey of Outer China

Địa lý Trung Quốc
Trung Quốc
Vùng lịch sử


title: Iquique

text:
Iquique là một thành phố ở phía bắc Chile. Đây là thủ phủ của tỉnh Iquique và vùng Tarapacá. Thành phố nằm trên bờ biển Thái Bình Dương, phía tây của sa mạc Atacama và Pampa del Tamarugal. Iquique có dân số 216.419 người theo điều tra dân số năm 2002. Đây cũng là xã chính của vùng đô thị đại Iquique.
Iquique có một trong những trung tâm miễn thuế lớn nhất cảng thương mại (hoặc Zona Franca) của Nam Mỹ và đã theo truyền thống được gọi là Zofri. Có khoảng 2,4 km vuông (0,93 sq mi) của kho hàng, chi nhánh ngân hàng, và nhà hàng.
Đồng khai thác mỏ, chủ yếu ở Quebrada Blanca, Cerro Colorado, và Doña Inés de Collahuasí, cũng là một ngành công nghiệp quan trọng ở Iquique.

Tham khảo

Thành phố của Chile


title: Pietro Parolin

text:
Pietro Parolin (sinh ngày 17 tháng 1 năm 1955) là một hồng y Công giáo người Ý, ông hiện là Hồng y Quốc vụ khanh Tòa Thánh. Trước đây, ông từng làm Sứ thần Tòa Thánh tại Venezuela. Hiện nay, ông còn đảm nhiệm các trọng trách: Chủ tịch Ủy ban Liên bộ về Các Giáo hội Đặc biệt, Chủ tịch Ủy ban liên bộ về Giáo hội ở Đông Âu, Hồng y Giám Hộ Học viện Giáo hoàng về Giáo hội và Ủy viên của Ủy ban Hồng y giám sát Viện Nghiên cứu Tôn giáo. Năm 2014, Hồng y Parolin được chọn làm Thành viên Hội đồng Hồng y Tư vấn, là hội đồng được thành lập nhằm mục đích trợ giúp Giáo hoàng cai quản Giáo hội Hoàn vũ và Cải cách giáo triều Rôma.

Tiểu sử
Hồng y Parolin sinh ngày 17 tháng 1 năm 1955 tại Schiavon, Vicenza, Ý. Sau quá trình tu học, ngày 27 tháng 4 năm 1980, ông được thụ phong linh mục bởi Giám mục Arnoldo Onisto, giám mục Giáo phận Vicenza. Tân linh mục cũng trở thành thành viên linh mục đoàn giáo phận này.

Năm 1986, linh mục Parolin về làm việc tại ngành ngoại giao của Tòa Thánh, từng làm việc tại Nigeria, México và Tây Ban Nha. Ông nói được tiếng Ý, tiếng Anh, tiếng Pháp, và tiếng Tây Ban Nha.

Ông được phong tước hiệu Đức ông cùng với chức vụ Thứ trưởng Ngoại giao của Tòa Thánh Vatican. Ông giữ chức thứ trưởng này từ ngày 30 tháng 11 năm 2002.

Ngày 17 tháng 8 năm 2009, Tòa Thánh quyết định chọn linh mục Peitro Parolin làm Tổng giám mục Hiệu tòa Aquipendium, Sứ thần Tòa Thánh tại Venezuela. Tân Tổng giám mục được tấn phong sau đó vào ngày 12 tháng 9. Chủ phong là Giáo hoàng Biển Đức XVI và hai phụ phong là Hồng y Tarcisio Pietro Evasio Bertone, S.D.B., Hồng y Quốc vụ khanh và Hồng y William Joseph Levada, Chủ tịch Uỷ ban Tòa Thánh Ecclesia Dei. Tân giám mục chọn khẩu hiệu:Chi ci separerà dall’amore di Cristo?.

Ngày 15 tháng 10 năm 2013, Tân Giáo hoàng Phanxicô chọn Tổng giám mục Parolin làm Quốc vụ khanh (Tòa Thánh). Ngày 22 tháng 2 năm 2014, Công nghị Hồng y 2014, Giáo hoàng Phanxicô vinh thăng cho Tổng giám mục Parolin tước Hồng y Nhà thờ Santi Simone e Giuda Taddeo a Torre Angela. Ngày 2 tháng 7 năm 2014, Giáo hoàng chọn Hồng y Parolin làm Thành viên Hội đồng Hồng y Tư vấn, trở thành thành viên thứ 9 của Hội đồng. Sau đó, ngày 11 tháng 10, ông đã đến nhận Nhà thờ Hiệu tòa của mình.

Hồng y Parolin cũng đảm nhận các vị trí quan trọng khác: Chủ tịch Ủy ban Liên bộ về Các Giáo hội Đặc biệt (từ ngày 31 tháng 8 năm 2013), Chủ tịch Ủy ban liên bộ về Giáo hội ở Đông Âu (từ ngày 31 tháng 8 năm 2013) Hồng y Giám Hộ Học viện Giáo hoàng về Giáo hội (từ ngày 31 tháng 8 năm 2013) và Ủy viên của Ủy ban Hồng y giám sát Viện Nghiên cứu Tôn giáo (từ ngày 15 tháng 1 năm 2014).

Ngày 28 tháng 6 năm 2018, Giáo hoàng Phanxicô bất ngờ loan báo sẽ cơ cấu lại Hồng y Đoàn, nâng số lượng Hồng y Đẳng Giám mục lên 10 vị, trong đó bổ nhiệm ông là 1 trong 4 thành viên mới của Đẳng Hồng y Giám mục và giữ nguyên Nhà thờ Hiệu tòa.

Hoạt động ngoại giao

Việt Nam
Từ năm 2007 đến năm 2012, ông nhiều lần dẫn đầu phái đoàn Tòa Thánh đến thăm Việt Nam và làm việc với chính phủ Việt Nam tại Hà Nội, cùng thảo luận với các viên chức chính phủ Việt Nam về "lộ trình" và những giai đoạn khác nhau của việc bình thường hoá liên lạc ngoại giao giữa Toà Thánh và Việt Nam. Ông đã góp phần làm mối quan hệ giữa Tòa Thánh Vatican và Việt Nam thêm tiến triển theo chiều hướng tốt đẹp.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Quan hệ giữa Venezuela và Vatican

Nhân vật còn sống
Nhà ngoại giao Tòa Thánh
Quốc vụ khanh Tòa Thánh
P
Sinh năm 1955


title: Ambrosini SAI.207

text:
Ambrosini SAI.207 là một loại máy bay tiêm kích đánh chặn hạng nhẹ, được phát triển ở Italy trong Thế chiến thứ hai. Nó trang bị 1 động cơ 750 hp Isotta-Fraschini Delta. Chỉ có 14 chiếc được chế tạo.

Phát triển
SAI.207 được phát triển từ Ambrosini SAI.7 sau khi khái niệm về máy bay tiêm kích hạng nhẹ được chứng minh với mẫu thử Ambrosini SAI.107, đây là một loại máy bay thể thao một tầng cánh. Steffanuti thiết kế máy bay với cấu trúc nhẹ và vũ trang nhẹ để có thể dùng động cơ nhẹ hơn mà không làm giảm hiệu năng của máy bay.

Mẫu thử đầu tiên hoàn thành và bay vào tháng 8 năm 1940 với tên gọi SAI.107, đây là một phát triển máy bay tiêm kích với thay đổi tối thiểu từ loại SAI.7, với kích thước giống hệt nhau, ngoài chiều dài là  và động cơ  Isotta-Fraschini Gamma. Trọng lượng mẫu thử của SAI.107 chỉ là , nó đạt vận tốc  trong các cuộc thử nghiệm diễn ra tại cơ sở nghiên cứu Guidonia và cho thấy khả năng cơ động rất tốt. SAI.107 đã gặp tai nạn và bị phá hủy, làm chết phi công lái máy bay là Arturo Ferrarin vào ngày 18 tháng 7 năm 1941.

Thêm 2 mẫu thử tiêm kích khác được chế tạo với tên gọi SAI.207, bay lần đầu vào mùa xuân năm 1941 và 1942.

Quốc gia sử dụng

Regia Aeronautica

Tính năng kỹ chiến thuật (SAI.207)
Italian Civil and Military aircraft 1930-1945

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 8,0963 m (26 ft 6,75 in)
Sải cánh: 9,004 m (29 ft 6,5 in)
Chiều cao: 2,87 m (9 ft 5 in)
Diện tích cánh: 13,90 m2 (149,6 sq ft)
Trọng lượng rỗng: 1.750 kg (3.858 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 2.415 kg (5.324 lb)
Động cơ: 1 × Isotta-Fraschini Delta

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 641 km/h; 346 kn (398 mph)
Vận tốc hành trình: 489 km/h; 264 kn (304 mph)
Tầm bay: 850 km; 459 nmi (528 mi)
Trần bay: 12.000 m (39.370 ft)
Vận tốc lên cao: 13,25 m/s (2.608 ft/min)

Vũ khí
 Súng: 2 khẩu súng máy Breda-SAFAT 12,7 mm (0.500 in)

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. World Aircraft: World War II, Volume II (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978. ISBN 0-562-00096-8.
 Cattaneo, Gianni. SAI-Ambrosini 207 e derivati (in Italian & English). Roma, Italy: La Bancarella Aeronautica, 2005.
 Emiliani, Angelo. "Il Volo e la Scaramanzia" (in Italian). Storia Militare magazine No.77, February 2000.
 Green, William. Warplanes of the Second World War, Volume Two: Fighters. London: Macdonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961.
 Lembo, Daniele I caccia SAI-Ambrosini (in Italian). Aerei nella Storia magazine No.39, December 2003.
 Taylor, Michael J. H. Jane's Encyclopedia of Aviation. London: Studio Editions, 1989.

Liên kết ngoài
http://comandosupremo.com/sai207.html

Xem thêm

Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
Máy bay Ambrosini
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Arsenal VG-33

text:
Arsenal VG-33 là một loại máy bay tiêm kích hạng nhẹ của Pháp, được phát triển vào đầu Chiến tranh thế giới II, nhưng không kịp đưa vào trang bị của không quân Pháp khi nổ tra Trận chiến nước Pháp.

Biến thể
 VG-30
 VG-31
 VG-32
 VG-33
 VG-34
 VG-36.
 VG-35
 VG-37.
 VG-38
 VG-39
 VG-39bis
 VG-40
 VG-50
 VG-60

Quốc gia sử dụng

Armee de l'Air - (19?) VG-33

Luftwaffe - (12?) VG-33

Tính năng kỹ chiến thuật (VG-33)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 8,55 m (28 ft 1 in)
Sải cánh: 10,8 m (35 ft 5 in)
Chiều cao: 3,31 m (10 ft 10 in)
Diện tích cánh: 14 m2 (150 sq ft)
Trọng lượng rỗng: 2.050 kg (4.519 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 2.655 kg (5.853 lb)
Động cơ: 1 × Hispano-Suiza 12Y-31 V-12, 641 kW (860 hp)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 558 km/h (347 mph; 301 kn)
Tầm bay: 1.200 km (746 mi; 648 nmi)
Trần bay: 11.000 m (36.089 ft)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,24 kW/kg (0,146 hp/lb)

Vũ khí
 1 khẩu pháo Hispano-Suiza HS.404 20 mm
 4 khẩu súng máy MAC 1934 7,5 mm

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Breffort, Dominique & Jouineau, André. French Aircraft from 1939 to 1942, Volume 1: from Amiot to Curtiss. Paris, France: Histoire & Collections, 2004. ISBN 2-915239-23-1.
 Brindley, John F. French Fighters of World War II, Volume One. Windsor, Berkshire, UK: Hylton Lacy Publishers Ltd., 1971. ISBN 0-85064-015-6.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Fighters, Volume One. London: Macdonald & Co.(Publishers) Ltd., 1960. ISBN 0-356-01445-2.
 Pelletier, Alain. French Fighters of World War II in Action (Aircraft Number 180). Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 2002. ISBN 0-89747-440-6.
 Weal, Elke C., Weal, John A., Barker, Richard F. Combat Aircraft of World War Two.

Liên kết ngoài

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay Arsenal de l'Aéronautique
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Avia B-135

text:
Avia B.135 (định danh của RLM Av-135) là một loại máy bay tiêm kích một tầng cánh của Tiệp Khắc. Nó là một phiên bản sản xuất của Avia B.35 được phát triển trước chiến tranh thế giới II, dựa trên mẫu thử B.35/3 nhưng có cánh kim loại mới.

Lịch sử
Mẫu thử B.135/1 thu hút sự chú ý của các sĩ quan Không quân Bungary tới thăm nhà máy Avia, một hợp đồng chế tạo 12 chiếc và 62 động cơ đã được ký, cũng như giấy phép để sản xuất thêm 50 khung thân máy bay nữa tại nhà máy DAR với tên gọi DAR 11 Lyastovitsa (tiếng Bulgary: "Лястовица"; "Chim nhạn"). Tuy nhiên, các nhà máy của DAR lại không đủ năng lực để sản xuất loại máy bay này, chỉ có 12 chiếc do Tiệp Khắc chế tạo. Sau đó chỉ có 35 động cơ được sản xuất do bị RLM ngăn cản, và không quân Bulgary được khuyến khích mua máy bay Messerschmitt Bf 109.

Quốc gia sử dụng

Không quân Bulgary

Tính năng kỹ chiến thuật (B.135)
Aircraft of the Third Reich Vol.1

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 8,5 m (27 ft 11 in)
Sải cánh: 10,85 m (35 ft 7 in)
Chiều cao: 1,6 m (5 ft 3 in)
Diện tích cánh: 17 m2 (180 sq ft)
Trọng lượng rỗng: 2.063 kg (4.548 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 2.547 kg (5.615 lb)
Động cơ: 1 × Avia (Hispano-Suiza) 12Ycrs V-12, 641 kW (860 hp)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 535 km/h (332 mph; 289 kn) trên độ cao 4.000 m (13.000 ft)
Vận tốc hành trình: 460 km/h (286 mph; 248 kn)
Tầm bay: 550 km (342 mi; 297 nmi)
Trần bay: 8.500 m (27.887 ft)
Vận tốc lên cao: 13,5 m/s (2.660 ft/min)

Vũ khí
 1 pháo MG FF 20 mm (0,79 in)
 2 khẩu súng máy ZB vz. 30 7.92 mm (0,312 in)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Bílý, Miroslav with Dénes Bernád and Pavel Kučera. Avia B-35/B-135 (in Czech/English). Praha, Czech Republic: MBI, 2003. ISBN 80-86524-03-5.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Fighters, Volume One. London: Macdonald & Co.(Publishers) Ltd., 1960. ISBN 0-356-01445-2.
 Taylor, Michael J. H. Jane's Encyclopedia of Aviation. London: Studio Editions, 1989.
 World Aircraft Information Files. London: Bright Star Publishing. (pages=File 889 Sheet 85)

Liên kết ngoài
 The Great Planes: Avia B-135 on www.tgplanes.com

Máy bay tiêm kích Tiệp Khắc 1930–1939
B-135
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Plotinus

text:
Plotinus (tiếng Hy Lạp: Πλωτῖνος) (khoảng 204/5-270) là triết gia Hy Lạp cổ đại. Có ba nguyên lý cơ bản trong hệ thống nguyên lý của ông: Nhất thể, tâm trí và linh hồn. Thầy của ông là Ammonius Saccas và ông là một người theo trường phái Plato. Phần lớn các thông tin tiểu sử của Plotinus đều đến từ lời giới thiệu của Porphyry trong tác phẩm Enneads. Các tác phẩm triết học siêu hình của Plotinus là nguồn cảm hứng trong hàng thế kỷ đối với ngoại giáo, triết học Kitô giáo, triết học Do Thái, triết học Hồi giáo, siêu hình học ngộ đạo và huyền học.

Tiểu sử
Plotinus sinh ra tại Ai Cập, có lẽ nguồn gốc của ông là người Ai Cập bản địa đã bị Hy Lạp hóa. Khi trưởng thành, ông học triết tại Alexandria và có tham vọng đến Ba Tư và Ấn Độ để theo học các nhà triết học tại các quốc gia phương Đông này. Vì lẽ đó ở tuổi 38, Plotinus tham gia quân đội La Mã tấn công Ba Tư, cuộc viễn chinh thất bại và ông phải chạy trốn về Antioch. Tuy rằng không bao giờ đặt chân đến Ấn Độ, nhưng tư tưởng của ông lại có khá nhiều điểm chung với sự giác ngộ và hợp nhất sau cùng với hữu thể tối cao của Ấn giáo. Và trong tương lai đã tạo ảnh hưởng mạnh đến các tôn giáo tại Trung Đông như Kito giáo hay Hồi giáo, đặc biệt là quá trình đề cập đến trạng thái xuất thần trong các pháp môn huyền bì của những tôn giáo này.

Quan điểm

Theo Triết gia Plotinus, "Thượng đế"(God) mà ông muốn nói tới ở đây chính là "Cái Một"(the One), là "thực tại đích thực" và đối với ông, chỉ có "thực tại đích thực" mới thực sự "tồn tại", tồn tại vĩnh cửu. Thượng đế (hay Cái Một) này không phu thuộc không gian và thời gian, không bị giới hạn bởi  hình dáng hay đặc thù nào, là "sự thống nhất tuyệt đối", không một mĩ từ nào có thể lột tả được, cũng như không một giác quan nào có thể chạm đến.

Thượng đế còn là "nguyên nhân" hay có thể hiểu là nguồn gốc của vạn vật thông qua "sự phát tỏa - emanation" (tự nhiên tỏa ra như một tất yếu). Thí dụ như: "ngọn lửa" thì tất yếu tỏa ra ánh sáng, và ánh sáng ấy càng tỏa đi xa thì càng yếu dần. Điều này ngụ ý rằng, mọi vật trong vũ trụ quan này đều bắt nguồn từ Thượng đế và được phân tầng theo quy luật của "sự phát tỏa" đó. Các vật càng gần thì càng giống với Thượng đế và thừa hưởng nhiều đặc tính ưu việt hơn. Ông đã phân tầng cho nó như sau: "Thượng đế phát tỏa ra "tinh thần", tinh thần phát tỏa ra "linh hồn"(hồn thế giới và hồn con người), linh hồn phát tỏa ra "vật chất". Như thế, vật chất là cái xa với "nguồn phát" nhất và nó nằm gần với ranh giới của sự tối tăm nhất, thiếu đi nhiều đặc tính tốt của Thượng đế nhất. Trong khi đó, Thượng đế được xem như là một cái gì đó tuyệt hảo nhất, chân-thiện-mỹ nhất. Do đó khi "vật chất"(matter) tiếp tuc phát tỏa thì sinh ra những thứ kém chất lượng nhất, đó là "sự dữ".  Vậy, Sự dữ xuất hiện trong tư tưởng của Plotinus gần như là một cái gì đó đối lập hoàn toàn với Thượng đế, nó không phải thứ chống lại Thượng đế, mà chỉ là sự thiếu vắng đi những cái ưu việt, của "Thượng đế" mà thôi. Song song với "sự phát tỏa" thì ông cũng đưa ra "tính hướng thượng" của sự vật. Các tầng thấp hơn đều hướng về cái cao hơn để chiêm ngưỡng những cái ưu việt của nguồn phát ra nó. Ví dụ như: "Linh hồn" luôn hướng lên nous (lý tính thuần túy) để chiêm ngưỡng các ý niệm vĩnh cửu về mọi sự vật (1). Ông  từng nói: "mọi hữu thể khi không chiếm hữu được Thiện Hảo thì muốn thay đổi; khi chiếm hữu được rồi, chúng muốn là điều chúng là". Do đó, khắp nơi đều có sự vươn lên tìm đến "Thượng đế".  Nghĩa là khao khát được trở về, được kết hợp mật thiết với Thượng đế để trở nên "hoàn thiện". Cái hoàn Thiện ấy chính là "sự cứu rỗi". Vậy phương thế nào giúp ta có thể hợp nhất với Thượng đế và đạt được sự cứu rỗi?

Plotinus cho rằng, để vươn tới sự hợp nhất này, người ta phải phát triển lần lượt các đức hạnh tri thức và đạo đức. Thân xác và thế giới vật chất không phải là xấu, nên không cần phải loại bỏ nó. Sự thấu hiểu cơ bản ở đây chính là không để cho các sự vật, vật chất lôi kéo linh hồn lìa bỏ các mục tiêu cao hơn của nó.  Thế nên có thể nói rằng sự khước từ thế giới được coi như phương tiện để giúp linh hồn vươn lên tới hoạt động của tri thức. Hay nói cách khác, để được cứu rỗi chúng ta cần phải làm một hành trình trở về với nguồn cội của chân – thiện – mĩ là chính Thượng đế. Và hành trình này được khởi đi từ việc ép mình vào kỉ luật để biết tư duy nghiêm túc và đúng đắn. Chính tư duy đúng đắn ấy nâng con người lên khỏi tính cá thể của mình và hòa nhập vào trật tự của vũ trụ mang con người đến gần với Thượng đế hơn để rồi đạt đến đỉnh cao của việc hợp nhất với Thượng đế qua sự xuất thần. Sự xuất thần này là kết quả tột bực của hành vi ngay thẳng, tư duy đúng đắn và sự làm chủ các tình cảm (hỷ, nộ, ái, ố, cụ, dục, bi). Theo ông, để đạt được sự hợp nhất này đòi hỏi mỗi linh hồn cần có nhiều cuộc nhập xác. Cuối cùng linh hồn được tinh luyện và thanh lọc trong tình yêu và có khả năng trao hiến mình hoàn toàn. Như thế, điều chính yếu trong triết học của Plotinus là một phương pháp thực hành, để đạt được thực tại thế giới "khả niệm" rồi đạt đến Thượng đế 2. Quả thật, hệ thống triết lý của ông không còn để giải thích một thực tại nữa mà đã trở thành một lối sống.

Thật thế, học thuyết của ông đã có một tầm ảnh hưởng rộng lớn trên các tôn giáo và con người thời ấy. Xét theo phương diện xã hội, tư tưởng của ông giúp cho con người ta không còn bám víu vào thế giới vật chất nhưng hướng đến điều thiện,để tìm được hạnh phúc trong sự kết hợp tròn đầy với Thượng đế. Khi đó họ thực sự nhận được bình an trong tâm hồn nhờ giũ bỏ tất cả những vướng bận trần tục. Cụ thể, triết học của ông đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến cả hệ thống triết học thời Trung Cổ. Có rất nhiều người đã tìm đến ông để thụ giáo, các gia đình quý tộc đã gửi con cái đến học với ông rất đông. Còn được vua Gallien tin cậy và hy vọng triết học của công giúp canh tân các tôn giáo (ngoại giáo) 3.

Tham khảo

Thư mục
 Phê bình bằng tiếng Hi Lạp
  Émile Bréhier, Plotin: Ennéades, Collection Budé, 1924–1938.
  Paul Henry và Hans-Rudolf Schwyzer (eds.), Editio maior (3 tập), Paris, Desclée de Brouwer, 1951–1973.
  Paul Henry và Hans-Rudolf Schwyzer (eds.), Editio minor, Oxford, Oxford Classical Text, 1964–1982.

 Chuyển ngữ tiếng Anh
 Plotinus. The Enneads (dịch bởi Stephen MacKenna), London, Medici Society, 1917–1930.
 A. H. Armstrong, Plotinus. Enneads (với văn bản Hi Lạp), Loeb Classical Library, 7 tập, 1966–1988.
 Thomas Taylor, Collected Writings of Plotinus, Frome, Prometheus Trust, 1994.  (nội dung bằng khoảng 1/2 của Enneads)

 Lexica
 J. H. Sleeman và G. Pollet, Lexicon Plotinianum, Leiden, 1980.
 Roberto Radice (ed.), Lexicon II: Plotinus, Milan, Biblia, 2004. (ebook của Roberto Bombacigno)

 The Life of Plotinus của Porphyry
 Porphyry, "On the Life of Plotinus and the Arrangement of his Works" in Mark Edwards (ed.), Neoplatonic Saints: The Lives of Plotinus and Proclus by their Students, Liverpool, Liverpool University Press, 2000.

 Biên tập chuyển ngữ, với chú thích
 Kevin Corrigan, Reading Plotinus: A Practical Introduction to Neoplatonism, West Lafayette, Purdue University Press, 2005.
 John M. Dillon và Lloyd P. Gerson, Neoplatonic Philosophy: Introductory Readings, Hackett, 2004.

 Diễn giải
 Erik Emilsson, Plotinus, New York: Routledge, 2017.
 Kevin Corrigan, Reading Plotinus. A Practical Introduction to Neoplatonism, Purdue University Press, 1995.
 Lloyd P. Gerson, Plotinus, New York, Routledge, 1994.
 LLoyd P. Gerson (ed.), The Cambridge Companion to Plotinus, Cambridge, 1996.
 Dominic J. O'Meara, Plotinus. An Introduction to the Enneads, Oxford, Clarendon Press, 1993. (Reprinted 2005)
 John M. Rist, Plotinus. The Road to Reality, Cambridge, Cambridge University Press, 1967.

 Phê bình bằng tiếng Anh
 Cinzia Arruzza, Plotinus: Ennead II.5, On What Is Potentially and What Actually, The Enneads of Plotinus Series chỉnh sửa bởi John M. Dillon và Andrew Smith, Parmenides Publishing, 2015,
 Michael Atkinson, Plotinus: Ennead V.1, On the Three Principal Hypostases, Oxford, 1983.
 Kevin Corrigan, Plotinus' Theory of Matter-Evil: Plato, Aristotle, and Alexander of Aphrodisias (II.4, II.5, III.6, I.8), Leiden, 1996.
 John N. Deck, Nature, Contemplation and the One: A Study in the Philosophy of Plotinus, University of Toronto Press, 1967; Paul Brunton Philosophical Foundation, 1991.
 John M. Dillon, H.J. Blumenthal, Plotinus: Ennead IV.3-4.29, "Problems Concerning the Soul, The Enneads of Plotinus Series chỉnh sửa bởi John M. Dillon và Andrew Smith, Parmenides Publishing, 2015,
 Eyjólfur K. Emilsson, Steven K. Strange, Plotinus: Ennead VI.4 & VI.5: On the Presence of Being, One and the Same, Everywhere as a Whole, The Enneads of Plotinus Series chỉnh sửa bởi John M. Dillon và Andrew Smith, Parmenides Publishing, 2015,
 Barrie Fleet, Plotinus: Ennead III.6, On the Impassivity of the Bodiless, Oxford, 1995.
 Barrie Fleet, Plotinus: Ennead IV.8, On the Descent of the Soul into Bodies, The Enneads of Plotinus Series chỉnh sửa bởi John M. Dillon và Andrew Smith, Parmenides Publishing, 2012.
 Lloyd P. Gerson, Plotinus: Ennead V.5, That the Intelligibles are not External to the Intellect, and on the Good, The Enneads of Plotinus Series chỉnh sửa bởi John M. Dillon và Andrew Smith, Parmenides Publishing, 2013,
 Gary M. Gurtler, SJ, Plotinus: Ennead IV.4.30-45 & IV.5, "Problems Concerning the Soul, The Enneads of Plotinus Series chỉnh sửa bởi John M. Dillon và Andrew Smith, Parmenides Publishing, 2015,
 W. Helleman-Elgersma, Soul-Sisters. A Commentary on Enneads IV, 3 (27), 1–8 of Plotinus, Amsterdam, 1980.
 James Luchte, Early Greek Thought: Before the Dawn. London: Bloomsbury Publishing, 2011. .
 Kieran McGroarty, Plotinus on Eudaimonia: A Commentary on Ennead I.4, Oxford, 2006.
 P. A. Meijer, Plotinus on the Good or the One (VI.9), Amsterdam, 1992.
 H. Oosthout, Modes of Knowledge and the Transcendental: An Introduction to Plotinus Ennead V.3, Amsterdam, 1991.
 J. Wilberding, Plotinus' Cosmology. A study of Ennead II. 1 (40), Oxford, 2006.
 A. M. Wolters, Plotinus on Eros (eNN. III.5), Amsterdam, 1972.

 Sách của chủ nghĩa tân-Plato
 Robert M. Berchman, From Philo to Origen: Middle Platonism in Transition, Chico, Scholars Press, 1984.
 Frederick Copleston, A History of Philosophy: Vol. 1, Part 2.
 P. Merlan, "Greek Philosophy from Plato to Plotinus" in A. H. Armstrong (ed.), The Cambridge History of Later Greek and Early Medieval Philosophy, Cambridge, 1967.
 Pauliina Remes, Neoplatonism (Ancient Philosophies), University of California Press, 2008.
 Thomas Taylor, The fragments that remain of the lost writings of Proclus, surnamed the Platonic successor, London, 1825. (Selene Books tái bản, 1987. )
 Richard T. Wallis, Neoplatonism and Gnosticism, University of Oklahoma, 1984.  và

 Nghiên cứu về công trình của Plotinus
 R. B. Harris (ed.), Neoplatonism and Indian Thought, Albany, 1982.
 Giannis Stamatellos, Plotinus and the Presocratics. A Philosophical Study of Presocratic Influences in Plotinus' Enneads, Albany, 2008.
 N. Joseph Torchia, Plotinus, Tolma, and the Descent of Being, New York, Peter Lang, 1993.
 Antonia Tripolitis, The Doctrine of the Soul in the thought of Plotinus and Origen, Libra Publishers, 1978.
 M. F. Wagner (ed.), Neoplatonism and Nature. Studies in Plotinus' Enneads, Albany, 2002.

Liên kết ngoài

 Văn bản Enneads
 Greek original (page scans of Adolf Kirchhoff's 1856 Teubner edition) với tiếng Anh (hoàn chỉnh) và tiếng Pháp (từng phần).

 Chuyển ngữ tiếng Anh trực tuyến
 The Internet Classics Archive of MIT The Six Enneads, chuyển ngữ bởi Stephen MacKenna và B.S. Page.
 On the Intelligible Beauty, translated by Thomas Taylor Ennead V viii(see also the Catalog of other books which include Porphyry, Plotinus' biographer - TTS Catalog).
 Philosophy Archive: An Essay on the Beautiful, chuyển ngữ bởi Thomas Taylor, 1917
 On the First Good and the Other Goods, Ennead 1.7 chuyển ngữ bởi Eric S. Fallick, 2011
 On Dialectic, Ennead 1.3 chuyển ngữ bởi Eric S. Fallick, 2015

 Bách khoa toàn thư

 Tiểu sử
 In English, bởi Richard Dufour.
 In French bởi Pierre Thillet.
 Plotinus' Criticism of Aristotle's Categories (Enneads VI, 1-3) với ghi chú.

Sinh năm 205
Mất năm 270
Nhà triết học Hy Lạp
Người ăn chay


title: Parmenides

text:
Parmenides thành Elea (tiếng Hy Lạp cổ đại: Παρμενίδης ὁ Ἐλεάτης; sinh và mất đầu thế kỷ 5 TCN) là một triết gia Hy Lạp cổ đại, ông sinh tại Elea, một thành phố của Hy Lạp ở bờ biển phía nam của Ý. Ông là người đã sáng lập ra trường phái Elea. Tác phẩm duy nhất được biết đến của ông là một bài thơ, tựa đề Bàn về tự nhiên, hiện chỉ còn một phần bài thơ tồn tại cho đến ngày nay. Trong bài thơ này, Parmenides nêu ra hai quan điểm về thực tại. Trong "Con đường của chân lý" ("the way of truth"), ông giải thích thực tại là đơn nhất, thay đổi không thể xảy ra, sự tồn tại là vĩnh viễn, đồng nhất, cần thiết và không thay đổi. Trong "Con đường luận lý" ("the way of opinion"), ông giải thích hình dạng của thế giới, trong đó các chức năng cảm giác dẫn đến những nhận thức sai lầm và lừa dối. Những ý tưởng này đã có ảnh hưởng sâu sắc đối với triết học phương Tây, nổi bật nhất có lẽ là ảnh hưởng lên Plato.

Tiểu sử
Parmenides xuất thân trong một gia đình danh giá ở miền Nam nước Ý và là học trò của Xenophanes. Ông là một trong những nhà cầm quyền ở Elea, tôn sùng pháp luật. Hàng ngày ông bắt công dân của thành phố này phải thề tuân theo pháp luật.

Những nghiên cứu

Suy nghĩ về tồn tại
Dựa vào tư tưởng của các nhà triết học tiền bối, Parmenides đưa ra ba quan điểm về chủ yếu về tồn tại và bình luận về chúng.
 Có tồn tại và không tồn tại (quan điểm của trường phái Pythagoras).
 Tồn tại và không tồn tại đồng nhất với nhau (quan điểm của Heraclitus).
 Chỉ có tồn tại, không có không tồn tại.
Parmenides cho rằng hai quan niệm đầu tiên cho thấy sự không nhất nguyên về lập trường triết học. Thậm chí, ông còn gọi Heraclitus là nhà triết học "hai đầu". Parmenides viết:

Còn đối với quan điểm thứ ba, Parmenides tỏ rõ sự đồng tình. Theo nhà triết học cổ đại này, tất cả các sự vật được ta nhận định được vì chúng có tồn tại. Chúng ta không thể hình dung sự không tồn tại, không hình dụng được là không có. Đây là đoạn thơ của Parmenides nói về sự tồn tại

Đoan thơ trên có thể được diễn giải như sau: Tồn tại là cái duy nhất, bất biến và đồng nhất vì thế giới không có cái gì nằm ngoài sự tồn tại. Giới hạn cuối cùng của tồn tại, giống giới hạn của một quả địa cầu, tất cả các điểm trên đường tròn đều cách tâm những khoảng bằng nhau. Bởi tồn tại là cái duy nhất nên nó không cần sự cứu cánh. Tồn tại là chính bản thân nó nên không thể xuất hiện vì không có chỗ để xuất hiện. Nó cũng không xuất hiện từ hư vô bởi bản thân hư vô là không có. Nó cũng không thể xuất hiện từ tồn tại khác vì chỉ có một sự tồn tại. Tồn tại không phải là cái hiện có chứ không phải là cái đã có và cái sẽ cố. Với phần diễn giải trên, có thể nêu lên ba đặc điểm của sự tồn tại như sau:
 Duy nhất, bất biến, đồng nhất.
 Tư bản thân, không sinh ra, không mất đi
 Quy định sự hiện hữu của những thứ khác.
Quan niệm về tồn tại của Parmenides mang tính siêu hinh, nhưng nó lại là đóng góp lớn của ông. Ông phê phán các bậc tiền bối của mình đã chọn nhiều thứ vật chất cụ thể làm khởi nguyên của thế giới một cách tùy tiện, làm "mất đi tính chất thông thái của triết học", tạo ra những tranh luận không càn thiết. Tồn tại, với Parmenides, đã trở thành một phạm trù triết học khái quát. Đó thực sự là nền móng của tư duy. Có lẽ câu nói của chính người thầy Xenophanes sẽ là câu nói phù hợp với trường hợp này: "Để trở thành người thông thái thì trước hết phải biết lựa chọn các biểu hiện của thông thái."

Tiền bối của hiện tượng học
Parmenides đã đưa ra một luận điểm nổi tiếng là "Tư duy và cái tư duy là một. Tư duy và tồn tại là đồng nhất." Theo ông, tồn tại không chỉ thuần túy là vật chất và tinh thần. Đó còn là việc con người tư duy về cái gì đó. Vì vậy, không có tư duy thuần túy, tư duy phi tồn tại và không có tồn tại không được tư duy bởi con người. Có thể thấy ở đây Parmenides là người nhận thấy quan hệ không tách rời giữa chủ thể và khách thể khi nhận thức theo quan điểm duy tâm chủ quan. Chính vì vậy, các nhà hiện tượng học coi ông là vị tiền bối.

Không gian và thời gian
Đối với Parmenides, không gian có giới hạn và bất biến bởi vì nó chứa tồn tại mà cái tồn tại này không lớn lên hay nhỏ đi ("không thể lớn lên một chút nào và cũng không thể nhỏ đi một chút nào"). Còn thời gian thì lại là cái ngưng đọng, không xuất hiện hay mất đi nhưng lại vô hạn.

Nhận thức của con người
Xuất phát từ nhận thức về tồn tại, Parmenides chia triết học thành hai dạng phù hợp với ý kiến và trí tuệ.
 Triết học phù hợp với ý kiến: Con người nhận thức thế giới trong sự biến đổi không ngừng nhưng không thể nhận thức được bản chất của nó.
 Triết học phù hợp với trí tuệ: Con người nắm được bản chất của thế giới, hiểu về nó và đạt tới chân lý.

Tác phẩm
Tác phẩm tiêu biểu nhất của Parnemides là Về tự nhiên.

Đánh giá
 Socrates: "Parmenides là một nhà tư tưởng sâu sắc thật sự bất thường".
 Georg Wilhelm Friedrich Hegel: "Ông (tức Parmenides) là người đặt nền móng cho chủ nghĩa duy lý ở phương Tây".

Tham khảo

Sinh năm 510 TCN
Mất năm 450 TCN
Nhà triết học Hy Lạp
Nhà triết học Hy Lạp cổ đại
Năm 450 TCN
Mất thập niên 450 TCN
Năm 510 TCN