title: Maggie Smith

text:
Dame Margaret Natalie Smith  (sinh ngày 28 tháng 12 năm 1934) được biết đến là một trong những diễn viên ưu tú của Anh. Bà xuất hiện lần đầu tiên trên sân khấu kịch vào năm 1952 và từ đó đã có một sự nghiệp diễn xuất đồ sộ trên cả sân khấu, điện ảnh và truyền hình trong suốt 60 năm. Smith đã nhận được nhiều rất giải thưởng, trong đó có bảy giải thưởng Hàn lâm Anh quốc, hai giải Oscar, ba giải Quả cầu vàng, ba giải Emmy và một giải Tony. Bà còn là một trong số ít những nữ diễn viên nhận được cả ba giải thưởng diễn xuất danh giá: Oscar, Emmy và Tony.

Những bộ phim được đánh giá cao của bà bao gồm Othello (1965), The Prime of Miss Jean Brodie (1969), Travels with My Aunt (1972), California Suite (1978), Clash of the Titans (1981), A Room with a View (1985) và Gosford Park (2001). Bà cũng xuất hiện trong một số phim nổi tiếng như Hook (1991), hai phần của phim Sister Act cũng như loạt phim Harry Potter với vai Giáo sư Minerva McGonagall. Hiện Smith đang thủ vai chính Violet Crawley trong bộ phim Downton Abbey, bà đã nhận được một giải Quả cầu vàng và hai giải Emmy liên tiếp cho vai diễn này.

Tháng 9 năm 2012, bà đã được tôn vinh bằng giải thưởng Di sản tại liên hoan Stratford Shakespeare ở khách sạn Fairmont Royal York.

Tiểu sử
Margaret Natalie Smith được sinh ra tại Ilford, Essex, là con gái của Margaret Smith (nhũ danh Hutton), một thư ký quê ở Glasgow, và Nathaniel Smith, một nhà bệnh lý học làm việc tại trường Đại học Oxford quê ở Newcastle upon Tyne. Bà có hai người anh trai sinh đôi, Alistair và Ian. Smith theo học tại trường Trung học Oxford.

Sự nghiệp
Năm 1952, được sự giới thiệu của Oxford University Dramatic Society, Smith bắt đầu sự nghiệp của mình với vai diễn Viola tại nhà hát Oxford, sau đó tham gia bộ phim đầu tay vào năm 1956. Vai diễn chuyên nghiệp đầu tiên trên sâu khấu Broadway của bà nằm trong vở New Faces of '56. Smith làm việc tại nhà hát Hoàng gia trong những năm 1960, đáng chú ý nhất là vai Desdemona trong vở Othello, và nhận được đề cử Oscar đầu tiên cho vai diễn của mình trong bộ phim cùng tên năm 1965.

Bà xuất hiện cùng Ronnie Barker tại nhà hát Oxford trong nhiều vở kịch như The Housemaster.

Năm 1969, Smith nhận được giải Oscar cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất với vai diễn một giáo viên người Scotland trong bộ phim The Prime of Miss Jean Brodie, cũng như giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất với vai diễn Diana Barry trong bộ phim California Suite. Bà cũng cùng Michael Palin xuất hiện trong các bộ phim The Missionary và A Private Function.

Smith tham gia Sister Act vào năm 1992 và thủ vai chính trong Tea with Mussolini vào năm 1999 với vai Lady Hester.

Những vai diễn đáng chú ý khác của Smith bao gồm vai Charlotte Bartlett trong bộ phim A Room with a View do hãng Merchant Ivory sản xuất, vai Nữ công tước York trong bộ phim Richard III của Ian McKellen và vai Lila Fisher trong bộ phim Love and Pain and the Whole Damn Thing năm 1973. Nhờ sự thành công toàn cầu của loạt phim Harry Potter, bà được biết đến một cách rộng rãi với vai Giáo sư Minerva McGonagall. Trước đó bà đã từng cùng Daniel Radcliffe xuất hiện trong bộ phim David Copperfield của BBC. Smith cũng thủ vai Wendy trong bộ phim Hook về Peter Pan, và vai bà Medlock trong bộ phim The Secret Garden.

Năm 2010, bà bắt đầu tham gia phim truyền hình Downton Abbey trong vai Violet Crawley. Với vai diễn này, bà nhận được hai giải Emmy cũng như đề cử thứ chín của mình cho giải Quả cầu vàng ở hạng mục nữ diễn viên phụ trong phim truyền hình xuất sắc nhất vào năm 2012. Năm 2013, bà đã chiến thắng ở hạng mục này.

Bà đã xuất hiện trong rất nhiều vở kịch tại liên hoan Stratford Shakespeare ở Stratford, Ontario từ năm 1976 đến năm 1980, bao gồm vai nữ hoàng Elizabeth trong vở Richard III, Cleopatra, Lady Macbeth, Virginia Woolf trong vở Virginia cũng như đóng cùng Brian Bedford trong những vở kịch như Private Lives của Noël Coward, Tháng 9 năm 2012, Smith nhận được giải thưởng Di sản danh giá của liên hoan Stratford Shakespeare cho sự nghiệp của mình.

Trên sân khấu Broadway, Smith xuất hiện trong những vở kịch như The Lady in the Van và Private Lives. Bà nhận được giải Tony cho nữ diễn viên kịch xuất sắc nhất vào năm 1990 với vai một hướng dẫn viên du lịch lập dị trong vở Lettice and Lovage của Peter Shaffer. Năm 2007, bà tham gia vở The Lady from Dubuque của Edward Albee tại nhà hát Royal Haymarket.

Năm 1954, Smith xuất hiện trong chương trình truyền hình Oxford Accents của BBC do Ned Sherrin sản xuất. Bà đóng nhiều vai trong vở New Faces of 1956 tại nhà hát Ethel Barrymore từ ngày 14 tháng 6 đến ngày 22 tháng 12 năm 1956. Smith cũng tham gia vở nhạc kịch hài Share My Lettuce được dựa trên cuốn sách của Bamber Gascoigne, công diễn tại Lyric Hammersmith vào ngày 21 tháng 8 năm 1957. Sau đó vở kịch được chuyển đến nhà hát Comedy vào ngày 25 tháng 9 năm 1957 và nhà hát Garrick vào ngày 27 tháng 1 năm 1958. Các màn biểu diễn của Smith trong vở kịch này bao gồm Love's Cocktail (solo), On Train He'll Come (solo), Party Games (solo), Bubble Man (cùng với Kenneth Williams) và Menu (cùng với Kenneth Williams). Một trong những sự biểu dương đầu tiên dành cho diễn xuất của bà là đề cử giải Gương mặt mới triển vọng nhất của Viện Hàn lâm Nghệ thuật Điện ảnh và Truyền hình Anh quốc (bộ phim Nowhere To Go năm 1958). Ở Hollywood, bà được đề cử giải Quả cầu vàng cho Ngôi sao mới của năm (hạng mục nữ diễn viên) vào năm 1964 với vai diễn của mình trong bộ phim The V.I.P.s.

Năm 2012, Smith thủ vai chính Muriel trong bộ phim hài The Best Exotic Marigold Hotel, cũng như vai Jean Horton trong phim Quartet.

Smith nhận được bằng Tiến sĩ Văn học danh dự của trường Đại học Bath. cũng như hai bằng danh dự khác của trường Đại học St. Andrews vào năm 1971 và trường Đại học Cambridge vào năm 1995.

Năm 1999, Smith nhận được giải thưởng William Shakespeare do Shakespeare Theatre Company trao tặng tại Washington, DC.

Đời tư
Smith đã kết hôn hai lần. Bà kết hôn với diễn viên Robert Stephens vào ngày 29 tháng 6 năm 1967 tại Greenwich, 10 ngày sau khi đứa con đầu lòng của họ được sinh ra. Họ có với nhau hai người con trai, Chris Larkin (sinh năm 1967) và Toby Stephens (sinh năm 1969), sau đó ly hôn vào ngày 6 tháng 5 năm 1974.

Bà kết hôn với nhà soạn kịch Beverley Cross vào ngày 23 tháng 8 năm 1975 tại Guildford; ông qua đời vào ngày 20 tháng 8 năm 1998.

Năm 2007, tờ Sunday Telegraph cho biết rằng Smith được chẩn đoán là đã mắc bệnh ung thư vú, nhưng sau đó bà đã bình phục hoàn toàn.

Smith cũng đã tham gia vào nhiều hoạt động từ thiện. Tháng 9 năm 2011, bà hỗ trợ quyên góp 4.6 triệu đô la Mỹ để xây dựng lại nhà hát Court ở New Zealand sau vụ động đất Christchurch năm 2011. Tháng 7 năm 2012, bà trở thành người bảo trợ cho Hiệp hội Bệnh tăng nhãn áp Quốc tế với mong muốn hỗ trợ tổ chức này cũng như tăng nhận thức thức về bệnh tăng nhãn áp. Ngày 27 tháng 11 năm 2012, Smith quyên góp một bức tranh vẽ bàn tay của mình cho cuộc đấu giá Celebrity Paw năm 2012 để gây quỹ cho Cats Protection.

Danh sách vai diễn

Điện ảnh và truyền hình

Sân khấu kịch

 Twelfth Night, nhà hát Oxford, 1952
 He Who Gets Slapped, Clarendon Press Institute, 1952
 Cinderella, nhà hát Oxford, 1952
 Rookery Nook, nhà hát Oxford, 1953
 The Housemaster, nhà hát Oxford, 1953
 Cakes and Ale, Festival Edinburgh, 1953
 The Love of Four Colonels, nhà hát Oxford, 1953
 The Ortolan, Maxton Hall, 1954
 Don’t Listen Ladies, nhà hát Oxford, 1954
 The Government Inspector, nhà hát Oxford, 1954
 The Letter, nhà hát Oxford, 1954
 A Man About The House, nhà hát Oxford, 1954
 On the Mile, Festival Edinburgh, 1954
 Oxford Accents, Nhà hát New Watergate, London, 1954
 Theatre 1900, nhà hát Oxford, 1954
 Listen to the Wind, nhà hát Oxford, 1954
 The Magistrate, nhà hát Oxford, 1955
 The School For Scandal, nhà hát Oxford, 1955
 New Faces of '56, nhà hát Ethel Barrymore, New York, 1956
 Share My Lettuce, Nhà hát Lyric Hammersmith và Comedy, 1957
 The Stepmother, nhà hát St. Martin, 1958
 The Double Dealer, Old Vic, 1959
 As You Like It, Old Vic, 1959
 Richard II, Old Vic, 1959
 The Merry Wives of Windsor, Old Vic, 1959
 What Every Woman Knows, Old Vic, 1960
 Rhinoceros, nhà hát Strand, 1960
 Strip the Willow, lưu diễn ở Anh, 1960
 The Rehearsal, nhà hát Bristol Old Vic và Globe, 1961
 The Private Ear và The Public Eye, nhà hát Globe, 1962
 Mary, Mary, nhà hát Queen, 1963
 The Recruiting Officer, nhà hát Hoàng gia/Old Vic, 1963
 Othello, nhà hát Hoàng gia/Old Vic, 1964
 The Master Builder, nhà hát Hoàng gia/Old Vic, 1964
 Hay Fever, nhà hát Hoàng gia/Old Vic, 1964
 Much Ado About Nothing, nhà hát Hoàng gia/Old Vic, 1965
 Trelawney of the Wells, nhà hát Hoàng gia/Old Vic, 1965
 Miss Julie, nhà hát Hoàng gia/Old Vic, 1966
 Black Comedy, nhà hát Hoàng gia/Old Vic, 1966
 A Bond Honoured, nhà hát Hoàng gia/Old Vic, 1966

 The Country Wife, nhà hát Chichester Festival, 1969
 The Beaux Stratagem, nhà hát Hoàng gia/Old Vic and Ahmanson Theatre, Los Angeles, 1970
 Hedda Gabler, nhà hát Hoàng gia/Cambridge Theatre, 1970
 Design For Living, nhà hát Ahmanson, Los Angeles, 1971
 Private Lives, nhà hát Queen, 1972
 Peter Pan, London Coliseum, 1973
 Snap, nhà hát Vaudeville, 1974
 Private Lives, lưu diễn ở Mỹ và nhà hát 46th Street, New York, 1975 [đề cử giải Tony]
 The Way of the World, Stratford, Canada, 1976
 Antony and Cleopatra, Stratford, Canada, 1976
 Three Sisters, Stratford, Canada, 1976
 The Guardsman, Stratford, Canada và nhà hát Ahmanson, Los Angeles, 1976
 A Midsummer Night's Dream, Stratford, Canada và nhà hát Ahmanson, Los Angeles, 1977
 Richard III, Stratford, Canada, 1977
 As You Like It, Stratford, Canada, 1977
 Hay Fever, Stratford, Canada, 1977
 Macbeth, Stratford, Canada, 1978
 Private Lives, Stratford, Canada, 1978
 Night and Day, nhà hát Phoenix, Washington D.C. và nhà hát ANTA, New York, 1979 [đề cử giải Tony]
 Much Ado About Nothing, Stratford, Canada, 1980
 The Seagull, Stratford, Canada, 1980
 Virginia, Stratford, Canada, 1980 và nhà hát Royal Haymarket, 1981
 The Way of the World, nhà hát Chichester Festival và Royal Haymarket, 1984
 The Interpreters, nhà hát Queen, 1985
 The Infernal Machine, Lyric Hammersmith, 1986
 Coming Into Land, nhà hát Hoàng gia/Lyttelton, 1987
 Lettice and Lovage, nhà hát Globe, 1987
 Lettice and Lovage, nhà hát Ethel Barrymore, New York, 1990 [giải Tony]
 The Importance of Being Earnest, Aldwych Theatre, 1993
 Three Tall Women, nhà hát Wyndham, 1994 và 1995
 Talking Heads, nhà hát Chichester Festival và nhà hát Comedy, 1996
 A Delicate Balance, nhà hát Royal Haymarket, 1997
 The Lady in the Van, nhà hát Queen, 1999
 The Breath of Life, nhà hát Royal Haymarket, 2002
 Talking Heads, lưu diễn ở Úc, 2004
 The Lady From Dubuque, nhà hát Royal Haymarket, 2007

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết ngoài

 You have to laugh – Bài phỏng vấn của The Guardian, 20 tháng 11 năm 2004.

 Maggie Smith trên Emmys.com

Sinh năm 1934
Nhân vật còn sống
Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên xuất sắc nhất
Người giành giải BAFTA cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
Người Oxford
Người giành giải Tony
Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
Nữ diễn viên Anh thế kỷ 20
Nữ diễn viên Anh thế kỷ 21
Nữ diễn viên điện ảnh Anh
Người khỏi bệnh ung thư vú
Người giành giải BAFTA cho Nữ diễn viên xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
Người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phụ phim truyền hình xuất sắc nhất
Nữ diễn viên truyền hình Anh


title: Nguyễn Nguyên Thành

text:
Nguyễn Nguyên Thành (1825-1887), tự Uẩn Phủ, hiệu Hương Phong, là một danh sĩ Việt Nam và cũng là một trong những lãnh tụ của Phong trào Văn thân cuối thế kỷ 19.

Thân thế
Nguyễn Nguyên Thành sinh năm Ất Dậu (1825), người thôn Cẩm Ngọc, xã Đô Lương, tổng Đô Lương, huyện Lương Sơn, phủ Anh Sơn (nay là xã Đông Sơn, huyện Đô Lương), tỉnh Nghệ An.

Cha của Nguyễn Nguyên Thành là Nguyễn Hữu Tố, từng đỗ Cử nhân khoa Kỷ Mão (1819), từng làm Án sát, Bố chính hai tỉnh Sơn Tây và Hưng Yên, được bổ làm Hàn lâm trực học sĩ, mất năm Nhâm Tý (1852). Hai anh trai là Tú tài Nguyễn Nguyên Đấu và Cử nhân Nguyễn Nguyên Đốc, Nguyễn Nguyên Thành là con thứ 3. Theo sách "Quốc triều hương khoa lục" (Cao Xuân Dục chủ biên), ông còn có một người em trai là Nguyễn Đình Giác cũng đỗ Cử nhân.

Do ảnh hưởng từ cha và các anh trai, thời trẻ Nguyên Nguyên Thành đã nổi tiếng danh sĩ. Bấy giờ ở xứ Nghệ có câu: "Văn Giao, phú Tạo, thơ Thành", tức là văn hay có Nguyễn Văn Giao, phú giỏi có Hồ Sĩ Tạo, thơ đặc sắc có Nguyễn Nguyên Thành.

Sự nghiệp quan trường

Nguyễn Nguyên Thành đậu Tú tài Khoa Bính Ngọ triều vua Thiệu Trị (1846) tại trường Nghệ An, hai năm sau ông đỗ Cử nhân năm Mậu Thân 1848, ông tiếp tục thi Hội và đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa thi năm Tân Hợi, niên hiệu Tự Đức năm thứ 4 (1851), khi mới 27 tuổi.

Sau khi đỗ Đồng Tiến sĩ xuất thân, ông được bổ làm Biên tu ở Quốc sử quán, năm Nhâm Tý (1852), cha là Nguyễn Hữu Tố qua đời, ông xin cáo quan đưa linh cữu cha về quê nhà ở thôn Cẩm Ngọc an táng, mãn tang cha ông được bổ làm tri phủ Lý Nhân.

Sau khi được triều đình bổ dụng, ông làm đến bậc quan hàm Hồng lô tự thiếu khanh, sung nội các Tham biện.

Do có nhiều đóng góp cho triều đình, ông được vua Tự Đức nhiều lần ban thưởng, trong đó có nghiên đá Đoan Khê.

Vào một ngày đông, Nguyễn Nguyên Thành ốm nặng, ông được vua ban cho sâm quế và lộ phí về quê dưỡng bệnh. Ông lập một thư phòng bên cạnh núi Khải Sơn ở thôn Thuận Lạc, xã Trường Mỹ, huyện Lương Sơn (nay là xóm 8, xã Lạc Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An) đã đọc sách và dưỡng bệnh. Tuy ốm đau nhưng ông vẫn rất minh mẫn, thấu hiểu việc đời nên thường được dân làng bái thỉnh chuyện làm ăn, lối sống hàng ngày.

Năm 1856, gia đình Nguyễn Nguyên Thành đóng góp nhiều công sức cùng dân phủ Anh Sơn xây dựng Văn miếu Anh Sơn tại xã Thanh Lưu, huyện Lương Sơn, nay là khu vực xã Lưu Sơn và thị trấn Đô Lương. Văn miếu Anh Sơn gồm 4 tòa: 2 tòa có 7 gian và 2 tòa có 4 gian. Hiện nay Văn miếu Anh Sơn không còn nữa .

Thủ lĩnh nghĩa quân chống Pháp

Giữa cuối thế kỷ 19, người Pháp dùng vũ lực buộc triều đình Đại Nam ký kết các điều ước bất bình đẳng, chấp nhận quyền bảo hộ của người Pháp trên lãnh thổ Đại Nam. Chán nản thời cuộc, ông cáo quan về nghỉ vào năm 1875. Năm 1885, vua Hàm Nghi xuất bôn và hạ chiếu Cần Vương, ông mộ quân khởi nghĩa tại quê nhà cùng thời gian với Nguyễn Xuân Ôn và Lê Doãn Nhã. Dưới cờ của ông có các nghĩa sỹ: Nguyễn Nguyên Giới, Đinh Viết Kiểm (đốc vận binh lương), Võ Văn Vòng (đốc chiến), Lê Sỹ Hạnh, Lê Bá Thân (hiệp quản), Hoàng Văn Chín (tác vị), Trần Văn Sinh (Lãnh binh), Đinh Văn Ái, Phạm Đình Kiếng (suất đội), Thái Bà Đình (đốc binh)... với khoảng 300 nghĩa dũng. Ông đã chỉ huy các trận chiến đấu với định một số trận ở Đô Lương và các vùng xung quanh, sau đó phối hợp cùng với Tiến sĩ Nguyễn Xuân Ôn, Phó bảng Lê Doãn Nhã, Cử nhân Trần Quang Diệm, Cử nhân Đinh Nhật Tân... chiêu mộ nghĩa quân làm lễ tế cờ ở làng Quần Phương, Nghệ An, sau đó kéo lên đóng quân ở vùng núi huyện Yên Thành, lập căn cứ kháng chiến lâu dài. Tôn Thất Thuyết lấy danh nghĩa vua Hàm Nghi cử người tới phong Nguyễn Xuân Ôn làm An Tĩnh hiệp đốc quân vụ đại thần, có nhiệm vụ thống lĩnh nghĩa quân hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh chống Pháp. Lê Doãn Nhã được phong Phó tướng; Trần Quang Diệm, Đinh Nhật Tân, Nguyễn Nguyên Thành được cử làm Tán tướng quân vụ, cùng các thủ lĩnh được phong chức đề, đốc, hiệp quản khác như Đề Kiều, Đề Mậu, Đề Nhục, Lãnh Bảng, Lãnh Thừu, Lãnh Phương, Lãnh Tư, Đốc Nhạn, Đề Niên, Đề Vinh, Đề Thắng.

Khi nghĩa quân của Nguyễn Xuân Ôn thất bại, ông kéo quân lên vùng Cây Chanh Ngũ Võ, Hội Lâm thuộc huyện Anh Sơn bây giờ, định dựa vào thế hiểm yếu của núi rừng và phối hợp với nghĩa quân của Quản Bông đang hoạt động ở Con Cuông làm kế lâu dài.

Tại đây ông gặp Đinh Công Tráng sau khi thất bại ở Ba Đình (Thanh Hóa), Đinh Công Tráng cũng đem một số nghĩa quân vào đóng ở Vạn Thiện (Anh Sơn). Hai người mưu tính đánh địch nhưng mới ra quân đã thất bại. Hai ông tìm đường sang Thái Lan nhưng không được vì mưa to nước lũ. Trở về, Đinh Công Tráng bị địch phục kích bắn chết ở làng Trung Yên. Nguyễn Nguyên Thành định lấy vùng Môn Sơn Lục Dạ làm căn cứ. Nhưng vào một đêm, ông về đến Lãng Điên (Anh Sơn) thì bị lính Pháp ụp bắt, sau ít ngày bị giam ở nhà lao Vinh, ông đau nặng rồi qua đời (giữa tháng 11 năm 1887).

Trước tác

Vốn nổi dang giỏi thơ từ nhỏ, Nguyễn Nguyên Thành làm nhiều thơ chữ Hán và Nôm, tuy nhiên trước tác của ông hiện nay còn lại không nhiều. Chỉ còn lại bài: Tự thuật, Ký Nguyễn Đức Đạt thám hoa, Ngẫu hứng...

Dưới đây là bản dịch bài Ký Nguyễn Đức Đạt thám hoa:

I.

Núi rừng, nghe nói bác tiêu dao

Cát bụi trần ai vấy được nào

Lắm bệnh, tôi lui về ở ẩn

Ha e chỉ trích thấp hay cao.

II.

Bờ Bắc, bờ Nam cách chuyến đò

Khi li, khi hợp chục năm dư

Thú vui gò suối không ai ghét

Đào nhạo, rườm tai bậc ẩn cư.

Thờ tự

Nhà thờ ông nay ở Xóm 2 xã Đông Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Hiện vẫn còn lưu giữ được nhiêu hiện vật như Bia đá (được làm năm Mậu Tý 1880, do các học trò là phó bảng, cử nhân, tú tài phụng soạn), Kiệu, sắc phong và các đồ tế khí liên quan.

Nhà thờ tiến sĩ Nguyễn Nguyên Thành được Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An công nhận là Di tích lịch sử văn hóa.

Tên ông dự định đặt cho một con đường ngắn nối đường Hải Thượng Lãn Ông và đường Lý Tự Trọng tại phường Hà Huy Tập, thành phố Vinh nhưng nhiều ý kiến phản đối nên đã không thực hiện (đường này sau đặt là Phan Thái Ất).

Chú thích

Tham khảo
 Các nhà khoa bảng Việt Nam, Nhà xuất bản Văn hóa, 1993.

Người Nghệ An
Tiến sĩ nhà Nguyễn
Thủ lĩnh quân sự phong trào Cần Vương


title: Chùa Long Quang (Cần Thơ)

text:
Chùa Long Quang (tên chính thức là Long Quang Cổ Tự, chữ Hán: 隆光古寺) là một ngôi cổ tự bên bờ sông Bình Thủy; hiện tọa lạc tại số 155/6, khu vực Bình Chánh, phường Long Hòa, quận Bình Thủy, thành phố Cần Thơ, Việt Nam.

Lịch sử

Chùa Long Quang do Thiền sư Thiện Quyền  lập vào năm Minh Mạng thứ 5 (Giáp Thân, 1824). Lúc đầu, chùa chỉ là một am nhỏ bằng cây lá. Đến năm 1829, Thiền sư Thiện Quyền cho cải tạo lại thành một ngôi chùa bậc trung. Có thể, trong khoảng thời gian này chùa được đặt tên là Long Trường với ý nguyện cầu mong ngôi chùa được vững bền . Năm 1835, Thiền sư lại cho trùng tu chùa.

Sau khi Thiền sư Thiện Quyền qua đời, khoảng năm Kỷ Mùi (1859) có nhà sư Quảng Hiền (họ Trần) đến làm Trụ trì chùa. Lúc bấy giờ ngôi chùa đã bị hư hỏng nặng, Sư bèn vận động đồ chúng góp công của xây dựng lại chùa, đến khoảng năm 1861 thì hoàn thành và đổi tên lại là  Long Quang.

Năm Kỷ Sửu (1889), có Hòa thượng Từ Quang (pháp hiệu Ngộ Cảm), đến làm Trụ trì chùa. Ở đây, nhà sư vừa tu, vừa bốc thuốc chữa bệnh cho dân, nên được nhiều người tôn kính. Năm 1922, nhà sư Từ Quang đã cho tạc khoảng 50 pho tượng thờ bằng gỗ giáng hương. Đặc biệt hơn cả là bộ Thập Bát La Hán (mỗi tượng cao 80 cm, có tư thế ngồi khác nhau trông rất sinh động) được chạm khắc và đục đẽo từ một khối gỗ, chứ không chắp ghép từng phần. Các tác phẩm ấy đều do một thợ nhóm điêu khắc (đứng đầu là ông Tài Công Kiểm) ở Cần Thơ xưa thực hiện .

Sau khi Hòa thượng Từ Quang viên tịch (1924), học trò của Hòa thượng là nhà sư Trí Thới  lãnh nhiệm vụ Trụ trì chùa. Năm Canh Ngọ (1930), ngôi chùa đã bị xuống cấp trầm trọng, lại được sự ủng hộ của các Phật tử, nên sư Trí Thới liền cho tái thiết lại chùa, đến cuối năm 1930, thì hoàn thành. Sau lần trùng tu này, chùa có quy mô kiên cố (tường gạch, mái lợp ngói) gồm một ngôi chánh điện (3 gian) rộng rãi và một nhà khói (nhà bếp).

Trong khoảng thời gian này, nhà sư Trí Thới có mời ông Tòng Hiên (là một Văn Thân ở Quảng Ngãi chạy vào Nam lánh nạn) đến ở tại chùa, để bốc thuốc và dạy chữ cho người dân ở địa phương. Sau một thời gian hoạt động, ông Tòng Hiên bị mật thám của chính quyền thuộc Pháp nghi ngờ, nên ông phải lánh qua chùa Long Phước ở Nha Mân (nay thuộc Châu Thành, Đồng Tháp). Sau, lại bị họ phát hiện, nên ông phải trở lại chùa Long Quang lần thứ hai, và được nhà chùa bảo bọc cho đến mười năm sau ông mới trở về Quảng Ngãi.

Tháng 9 năm 1945, quân Pháp trở lại Việt Nam lần thứ hai. Ủng hộ công cuộc chống Pháp của nhân dân Việt, chùa Long Quang trở thành nơi nuôi chứa của nhiều chiến sĩ hoạt động trong nội thành. Năm 1947, hưởng ứng lời kêu gọi "Tiêu thổ để kháng chiến", Thiền sư Trí Thới hiệp cùng tăng chúng tại đây đã tháo dỡ toàn bộ chùa Long Quang để làm vật cản ngăn tàu Pháp tại Rạch Cam; đồng thời hiến hết các đồ thờ bằng đồng để đúc đầu đạn, trong đó có một đại hồng chung cổ .

Năm 1963, Thiền sư Trí Thới viên tịch. Năm sau (Giáp Thìn, 1964), thầy Thích Chơn Khánh  đến trông coi chùa. Lúc bấy giờ ngôi nhà chùa đã xuống cấp, lại được Phật tử và nhân dân trong vùng ủng hộ, nên thầy Chơn Khánh đã tiến hành xây cất lại chùa Long Quang trên nền cũ.

Khi công trình gần xong, thì bị bom đạn chiến tranh làm hư hạị nhiều nên phải làm lại, mãi đến năm Bính Ngọ (1966), ngôi chánh điện mới được xây xong. Theo tài liệu, thì trước năm 1975, trong cuộc đấu tranh chống Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa, chùa Long Quang cũng từng là nơi ở, là điểm liên lạc của nhiều cán bộ thuộc Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ở Cần Thơ.

Trụ trì chùa được gần 20 năm, năm 1983, nhà sư Thích Chơn Khánh viên tịch. Gần 10 năm sau đó, nhà chùa không có nhà sư nào đến làm chủ trì. Việc nhang đèn được một số Phật tử ở gần chùa trông coi.

Đến năm Nhâm Thân (1992), nhận được lời thỉnh cầu của các Phật tử tại địa phương, Ban trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Cần Thơ bổ nhiệm Thượng tọa Thích Bình Tâm. Tháng 12 năm 1994, các ban ngành chủ quản hiệp cùng Trụ trì và các Phật tử đã tái thiết lại ngôi chùa Long Quang với dáng vẻ như hiện nay .

Năm 2010 - 2011, ngôi chùa lại được tu sửa.

Ban đầu, các vị sư của chùa tu theo phái Lâm Tế có nguồn gốc từ Trung Quốc. Hiện nay nhà chùa đã gia nhập Giáo hội Phật giáo Việt Nam và chuyển thành hệ phái Bắc tông.

Kiến trúc

Chùa Long Quang tọa lạc trong một khuôn viên rộng khoảng 7.000 m² nằm cạnh con đường nhỏ trải nhựa và một con rạch nhỏ. Từ ngoài vào trong, có các hạng mục đáng chú ý sau:

Cổng tam quan bằng gạch với hai tầng mái ngói, đầu mái uốn công có gắn hoa văn. Bên trên nóc có gắn đôi rồng trắng ngẩng cao đầu quay ngược vào bánh xe pháp luân ở giữa. Hai cột chính có đôi hai câu liễn đối bằng chữ Hán.

Ngôi chánh điện rộng 324 m², xây theo lối kiến trúc "Thượng lầu Hạ hiên" (ảnh 2), với mái ngói và tường gạch, cà có tất cả năm cửa ra vào (trước: 2, sau: 1, bên hông: 2).

Ngay giữa trung tâm là điện thờ chính. Ở đây, bên trên có treo bức hoành phi bằng gỗ được chạm trổ tinh xảo ở giữa gắn bốn chữ Hán Đại Hùng Bảo Điện; bên dưới gắn khung bao lam cũng được chạm trổ hoa văn tinh xảo thếp vàng, hai bên cũng có gắn hai câu liễn đối bằng chữ Hán.

Điện thờ chính được đóng bằng gỗ có 2 bậc. Bậc cao kê 3 ghế thờ, tôn trí ba pho tượng Tam Thế Phật (A Di Đà, Đại Thế Chí, Quán Thế Âm) bằng gỗ cao hơn một mét tạc theo tư thế ngồi; bậc thấp tôn tượng Bồ Tát Di Lặc.

Ở phía trước bậc cao vừa kể là tượng Phật Thích Ca nhập niết-bàn, bằng gỗ dài một mét, được chạm trổ hoa văn tinh xảo. Đối diện điện thờ chính là bàn thờ Vi Đà Hộ pháp và Tiêu Diện Đại Sĩ (Ông Tiêu).

Sát vách bên phải, trên kệ dài bày trí 9 tượng La Hán, kế tiếp bàn thờ Địa Tạng Bồ Tát, phía sau là bàn thờ Ngọc Hoàng Thượng đế (hai bên có Nam Tào, Bắc Đẩu).

Sát vách bên trái, trên kệ dài bày trí 9 tượng La Hán (đối diện với 9 tượng bên phải), kế tiếp là bàn thờ Quán Thế Âm (hai bên có Thiên Tài và Đồng Tử).

Phía sau điện thờ chính là bàn thờ Hậu Tổ. Phía trên là tượng Phật Mẫu Chuẩn Đề, bên dưới có tượng Bồ Đề Đạt Ma. Chung quanh bày trí các long vị, các bức di ảnh của các cố Trụ trì chùa. Sát vách hai bên cửa sau có đặt hai bàn thờ, bên phải thờ các tượng Quan Công, Giám Trai..., bên trái thờ các tượng Diêm Vương, Long Vương và Phán quan,...

Phía sau tòa nhà chính điện là khu Tháp rộng hơn 2.000 m², có trồng nhiều hoa kiểng, cây bonsai, cây ăn trái,... Đây nơi chứa di cốt của các cố Trụ trì chùa trước đây.

Di tích Quốc gia
Ngày 21 tháng 6 năm 1993, ngôi chùa đã được công nhận là di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp quốc gia, theo Quyết định số 774/1993/QĐ-BT của Bộ Văn hóa-Thông tin .

Chú thích

Liên kết ngoài

Chùa tại Cần Thơ
Di tích tại Cần Thơ
Di tích quốc gia Việt Nam


title: Ngũ hình quyền

text:
Ngũ hình quyền hay Ngũ hình (tiếng Trung Quốc: 五形; bính âm: wǔ xíng) là một thuật ngữ võ công truyền thống của Trung Hoa trên nền tảng Hình ý quyền (những võ công mô phỏng theo động tác của các loài động vật) trong đó được đặc trưng với sự mô phỏng động tác năm loài linh vật là Long (rồng), Xà (rắn), Hổ, Báo và Hạc. Đây là hệ thống quyền công quan trọng bậc nhất của các phái võ phương Nam (Nam phái) của Trung Hoa. Trong các hệ phái võ công Trung hoa ở Quảng Đông và Phúc Kiến thì hệ thống ngũ hình (05 loài vật) có sự khác biệt so với khởi thủy gồm Hổ, Hạc, Xà (giống võ công khởi thủy) và Hầu (khỉ), Đường lang (bọ ngựa) thay cho Long và Báo.

Tổng quan
Một trong những nét đặc sắc của võ thuật cổ truyền Trung Hoa dựa trên sự nghiên cứu thói quen và tư thế chiến đấu của loài vật. Trải qua nhiều thế kỷ, đặc tính của các loài vật và ngay cả côn trùng đã được mô phỏng, rút tỉa tinh hoa, tái tạo thành kỹ thuật chiến đấu cho con người. Việc nghiên cứu về tư thế chiến đấu của loài vật tác động lớn vào nền võ thuật cổ truyền Trung Hoa và thành quả có được chính là Ngũ Hình Quyền, một bộ phận chính thống trong võ công Thiếu Lâm có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của nhiều môn võ khác.

Nguyên thủy của ngũ hình quyền được bắt đầu từ Hình ý quyền của Võ phái Thiếu Lâm Hà Nam, sau đó được phát triển mạnh mẽ thông qua hệ thống ngũ hình quyền ở phái Vịnh Xuân Quyền và Hồng Gia Quyền. Ngoài ra một yếu tố liên hệ đến là bài Ngũ Cầm Hí (五禽戲), tập luyện dựa theo động tác của năm loài vật: hổ, hươu, gấu, khỉ và chim của Hoa Đà.

Ngũ Hình quyền có nguồn gốc ban đầu từ Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam vào thời nhà Nguyên do Thu Nguyệt thiền sư, là pháp danh của Bạch Ngọc Phong, sáng tác trên cơ sở phát triển của 173 chiêu thức của La Hán Thập Bát thủ (18 thế tay của phật A La Hán) để chế ra Ngũ Hình quyền gồm các bài quyền dựa theo những con thú nói trên và một bài tổng hợp của năm con thú. Sau này bộ Ngũ Hình quyền này đã truyền vào chùa Nam Thiếu Lâm ở Phúc Kiến, do vậy các phái võ miền Nam Trung Hoa có nguồn gốc từ Nam Thiếu Lâm Phúc Kiến đều có Ngũ Hình quyền, ví dụ như Vịnh Xuân quyền chẳng hạn cũng có bài Ngũ Hình quyền riêng không giống Ngũ Hình quyền của Hồng Gia quyền.

Trong các yếu tố trên thì Long quyền thuộc hỏa, lấy tâm làm chủ, luyện thần. Xà quyền thuộc hành kim, chủ phế, luyện khí (tiên thiên). Hổ quyền thuộc mộc, chủ can, luyện lực. Báo quyền hành thổ, chủ tì, luyện gân. Hạc quyền thuộc thủy, chủ thận, luyện tinh. Hệ thống ngũ hình còn gắn với triết lý Ngũ hành của Phương Đông và lấy làm căn bản trong các võ phái sau này. Con vật được nhắc đền đầu tiên trong hệ thống ngũ hình quyền cũng như hình ý quyền nói chung là hổ, là con vật được nhắc đến nhiều nhất trong các bài mô phỏng về động tác của thú, trong hình ý quyền thì hổ thuộc mạng mộc và tiêu biểu cho mùa xuân.

Hệ thống quyền

Long hình Quyền

Long Hình Quyền chú trọng vào trảo thủ (khống chế, khóa, vặn) và chưởng pháp, nổi tiếng với nhiều trảo thủ khác biệt như: Thần Long Triển Trảo; Kim Long Thí Trảo; Thần Long Nhập Hải. Mặc dù Trảo Thủ thường được sử dụng nhiều nhất trong Long Hình Quyền nhưng các đòn đánh bằng Quyền và Chưởng vẫn được lưu ý tới. Các thế Quyền đặc sắc trong Long Hình Quyền là: Long Bái Vĩ; Thanh Long Xuất Hải; Kim Long Vọng Nhật… Long hình quyền nằm trong hệ thống ngũ hình quyền cổ điển nhưng hệ thống ngũ hình quyền sau này không có sự hiện diện. Một phần bởi hình tượng con rồng là sản phẩm của trí tưởng tượng nên động tác khó hình dung để mô phỏng, mặt khác về cơ bản thì con rồng Trung Hoa là dạng rắn do đó những động tác tinh túy đã được thể hiện trong xà hình quyền

Xà hình quyền

Xà hình quyền hay còn gọi là võ rắn nhất mạnh tới sự chính xác. Khởi thủy trong tự nhiên, do thiếu tay, chân, loài rắn phải cử động bằng cách vặn bẻ ngoằn ngoèo toàn thân. Để tạo hiệu năng chiến đấu, loài rắn phải san lấp nhược điểm thiếu chân của mình bằng một số điều, chẳng hạn như: có thể cuộn mình và vươn thẳng đứng, như giống rắn hổ thường làm. Từ thế cuốn khúc này, với sự chính xác và một tốc độ nhanh, nó phóng thẳng về phía con mồi. Chính từ ngay sự xung kích và cử động bẻ vặn thân mình, rắn đã đạt tới một uy lực và sức mạnh lớn.

Cốt lõi của Xà Hình Quyền là phát triển và tăng bồi Khí lực, tức là một tinh thể cho phép tập trung và thấu chuyển uy lực vào các đòn đánh (các đòn chọc). Các thế võ từ đầu ngón tay của Xà hình quyền: Thanh Xà Xuất Động; Thủy Xà Thượng Diện. Mặc dù có vẻ mềm mại, mọi động tác của người sử dụng Xà Hình Quyền đều mau lẹ và mạnh mẽ. Khi được sử dụng bởi một cao thủ, sức mạnh của khí lực nội tại sẽ tạo nên một uy lực có thể lớn nhiều lần sức mạnh bình thường của con người.

Hổ hình quyền

Hổ là biểu tượng cho võ thuật, đặc biệt là võ thuật cổ truyền Phương Đông. Khi ngắm hoạt động của loài hổ, các nhà sư Thiếu Lâm đã thấy được sức mạnh, sự dũng cảm và uy lực của chúng và đi tới kết luận đây là con vật có giá trị vô biên với tư cách một mẫu mực để noi theo rèn luyện võ thuật. Trong tự nhiên, hồ là con vật mau lẹ và quyết liệt, kết hợp giữa sức mạnh và sự uyển chuyển, mềm mại. Động tác tấn công của hổ là động tác ép tới giống như đang bị xô bởi một cỗ xe. Sức hổ là một loại ngoại lực cương mãnh hung bạo.

Hổ Hình Quyền có điểm chủ tạo là một thể cốt mạnh mẽ, chú trọng vào xương cốt. Kỹ thuật căn bản trong Hổ Hình Quyền là hổ trảo. Các thế đánh bằng trảo thủ nổi tiếng là: Mãnh Hổ Hồi Đầu, Ngạ Hổ Khiên Dương, đặc biệt là Lão Hổ Tiển Đầu; Mãnh Hổ Thôi Sơn. Khi thực hiện Hổ Hình Quyền, võ sĩ phải cảm và nghĩ như mình là một con hổ hoang vừa rời núi. Uy lực luôn luôn đến do lòng tự hào. Đây là lúc tinh thần của con cọp hoang hiển hiện để tăng thêm uy lực phi thường cho mọi cuộc chiến đấu.

Một nhánh nhỏ trong Hổ hình quyền là Bạch Hổ Quyền được sáng tạo bởi sự phụ Lâm Đạo Thai chuyên tấn công vào hạ bộ. Đây là môn võ với đặc trưng là tấn công vào chỗ hiểm của con người, nhất là vùng bộ hạ (cơ quan sinh dục). Tương truyền, một hôm Lâm Đạo Thai đang đi du ngoạn trên ngọn núi thì trông thấy một con cọp trắng nhỏ và một con khỉ đột lớn đang giao đấu. Con cọp trắng con thất thế trước một địch thủ quá to lớn. Cuối cùng con khỉ đột chụp được con cọp và sửa soạn xé ra làm hai mảnh, thì bất đồ cọp trắng vùng dậy tát mạnh vào hạ bộ của khỉ đột. Con khỉ rú lên rồi ngã xuống chết tươi. Chứng kiến cảnh đó, Lâm Đạo Thai đã sáng tạo ra môn võ Bạch Hổ Quyền.

Báo hình quyền

Bài chi tiết: Báo hình quyền

Là môn võ được hình thành do mô phỏng động tác của loài báo, chú trọng vào sự nhanh nhẹn, tốc độ, khéo léo nhưng không kém phần cương mãnh như Hổ hình quyền. Trong hệ thống Ngũ hình quyền cổ điển, Báo hình quyền góp mặt nhưng trong hệ thống Ngũ hình quyền cách tân thì không góp mặt, một phần do cơ bản những động tác của loài báo có phần giống với loài hổ do đó để tránh trùng lắp, người ta đã chọn Hổ hình quyền.

Hạc hình quyền

Hạc hay chính xác hơn là sếu là một loài chim nổi tiếng về tuổi thọ và một dục tính dị thường. Do dục tính dị thường biểu thị một nguồn năng lực sung mãn và do tính biểu thị cho sự trường thọ. Luyện Hạc Hình Quyền là cách giúp cho võ sinh kiên thủ nội năng và tăng cường lần sức mạnh về cả hai mặt nội lực và ngoại lực hướng tới sự cân bằng, tĩnh tại và biểu hiện là sự thăng bằng trong các động tác. Tác dụng của việc luyện tập là phát triển khí lực nội tại đồng thời làm cứng chắc xương, và cơ bắp.

Hạc có bản chất trầm lặng tương tự như rắn và cũng như rắn, mọi động tác của hạc để triệt hạ hoặc chế ngự đối thủ đều chỉ dùng một lực tối thiểu. Toàn bộ kỹ thuật Hạc Hình Quyền là những động tác xoay vòng. Tất cả đều nhu nhuyễn và được thư giãn. Tuy nhiên, những động tác này sẽ bật ra một uy lực bất thần, chớp nhoáng ngay khi chạm vào mục tiêu. Nổi tiếng trong Hạc Hình Quyền là những đòn mở rộng tương tự như cánh hạc xòe ra gọi là Hạc Dực. Triết lý này tương tự như Thái cực quyền của Võ Đang.

Hầu quyền

Hầu quyền hay võ khỉ là một nhánh trong hệ thống Ngũ hình quyền cách tân, những động tác của môn võ này mô phỏng động tác của những con khỉ khi nhảy nhót, nhào lộn. Môn võ này chú trọng vào sự nhanh nhẹn và tinh quái. hầu quyền chú trọng các kỹ thuật nhảy, nhào lộn, chụp bắt làm sở trường. Hầu quyền đòi hỏi ở người sử dụng sự phối hợp nhịp nhàng của thủ pháp, cước pháp và thân pháp linh động nhẹ nhàng. Các động tác của hầu quyền đều phụ thuộc vào tính linh hoạt, nhạy cảm của đôi mắt

Đường lang quyền

Đường lang quyền hay còn gọi là võ bọ ngựa là một nhánh trong hệ thống Ngũ hình quyền cách tân. Đường lang quyền hình thành do những nhà võ thuật quan sát động tác của con bọ ngựa mà sáng tạo thành. Đường lang quyền Bắc phái là Vương Lang sáng tạo, Nam phái là do Châu Nam sáng lập tại Giang Tây. Cả hai đều nhân khi tình cờ chứng kiến cuộc tranh hùng giữa con bọ ngựa và một con dế, kết quả con dế bị mổ bụng chết. Sau nhiều năm nghiên cứu, họ đã sáng chế ra một phương thức công thủ, rập theo thủ pháp của bọ ngựa, kết hợp cùng những đòn thế của mười tám võ phái gia truyền biến chế thành một võ phái mới. Đường Lang Quyền gồm các bài quyền: Thất Tinh Đường Lang (còn gọi là La Hán Đường Lang), Lục Hợp Đường Lang (còn gọi là Mã Hầu (khỉ ngựa) Đường Lang tức Thái Cực Đường Lang).

Các võ phái

Hồng Gia quyền
Điểm nổi bật giống nhau giữa các hệ phái Thiếu Lâm Hồng Quyền do Hồng Hy Quan phát triển là hệ thống Ngũ Hình Quyền dựa trên cơ sở các động tác của Long, Xà, Hổ, Báo, Hạc tượng trưng cho Ngũ Hành (Long (Thổ) luyện Thần, Xà (Thủy) luyện Khí, Hổ (Kim) luyện Xương Cốt, Báo (Mộc) luyện Gân, Hạc (Hỏa) luyện Tinh). Cũng có một số hệ phái Hồng quyền không có hệ thống Ngũ Hình Quyền, những hệ phái Hồng quyền này rất ít và không phải là Hồng quyền tiêu biểu. Hồng Gia Quyền đặc biệt chú trọng đến việc mô phỏng động tác của loài hổ và được chọn lọc để nâng lên thành bài Hổ hình quyền.

Bài Ngũ Hình quyền của Hồng Gia quyền sau này được phát triển lên thành Thập Hình quyền (Long, Xà, Hổ, Báo, Hạc, Tượng, Mã, Sư, Hầu, Bưu), có nhiều lưu phái Hồng Gia quyền của Hồng Hy Quan đã không còn dạy bài Ngũ Hình nữa mà chỉ còn dạy bài Thập Hình. Hiện nay nhiều lưu phái Hồng Gia quyền lấy hẳn bài Thập Hình quyền làm đặc trưng quyền pháp vì trong đó đã có bài Ngũ Hình rồi. Bạch Mi quyền của Bạch Mi đạo nhân sau này cũng được sáng tác trên cơ sở Hổ hình quyền và Báo hình quyền của Ngũ Hình quyền của Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam.

Vịnh Xuân Quyền
Hệ thống ngũ hình quyền với năm con linh thú (Long, Hổ, Báo, Xà, Hạc) nằm trong chương trình luyện tập của một số dòng phái Vịnh Xuân quyền tại Hà Nội, Việt Nam như Vĩnh Xuân Nội gia quyền, Vĩnh Xuân Ngô gia Hoàng pháp và hiện cũng đã được tập luyện tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Trải qua một tiến trình lịch sử dằng dặc, hệ thống ngũ hình đã được trau truốt, tinh lọc, sửa đổi rất nhiều. Đáng chú ý là sự bổ sung của hệ thống này vào kỹ pháp các dòng phái Vịnh Xuân quyền Việt Nam. Khi nghiên cứu 6 bài quyền (Ngũ hình quyền tổng hợp, Long hình quyền, Hổ hình quyền, Báo hình quyền, Xà hình quyền, Hạc hình quyền), mặc dù đã ít nhiều có sự hòa hợp của hệ thống này so với các công phu Vịnh Xuân quyền truyền thống, người tập vẫn dễ dàng nhận ra một số khác biệt: tính đơn thế và tính chất trường quyền.

Lý giải về sự có mặt của ngũ hình quyền pháp trong Vịnh Xuân quyền Việt Nam không ngoài câu trả lời: sư tổ Tế Công là người am hiểu nhiều dòng phái võ thuật Trung Hoa, khi giảng dạy cho các môn sinh tại Việt Nam, dù vẫn nhấn mạnh công phu Vịnh Xuân, ông cũng có sự kết hợp với các dòng phái khác cho phù hợp với thể chất và năng khiếu của mỗi môn đồ. Lý giải điều đó cũng giúp ta nhận ra tại sao các dòng Vịnh Xuân tại Thành phố Hồ Chí Minh có một hệ thống bài quyền khác biệt với miền Bắc, và nhiều võ sư Vịnh Xuân quyền Việt Nam đã phát triển môn phái theo các hướng khác nhau, dù cùng xuất xứ từ tổ sư.

Theo lưu phái Vịnh Xuân quyền tại Phật Sơn, Quảng Đông và Vịnh Xuân quyền từ Diệp Vấn ở Hong Kong thì Vịnh Xuân quyền chỉ có 4 bài quyền gồm: Tiểu Niệm Đầu, Tầm Kiều, Tiêu Chỉ, và Mộc Nhân Trang có 116 chiêu thức trong đó 1/2 bài là lập lại thành ra chỉ có 58 chiêu thức trên thực tế, khác với bài Mộc Nhân Trang của Vịnh Xuân quyền Hà Nội có 108 chiêu thức.

Tương truyền rằng Nguyễn Tế Công đã du nhập hệ thống Ngũ Hình quyền từ Thiếu Lâm vào Vịnh Xuân vì Nguyễn Tế Công đã từng học qua Thiếu Lâm quyền truyền thống, nhưng trong hệ thống Ngũ Hình quyền này từ Nguyễn Tế Công cho thấy không giống Ngũ Hình quyền của Thiếu Lâm. Ngũ Hình quyền là một hệ thống quyền pháp nổi tiếng tại chùa Thiếu Lâm (Tung Sơn, Hà Nam) và tại chùa Nam Thiếu Lâm (Phúc Kiến).

Hệ thống Ngũ Hình quyền tại chùa Nam Thiếu Lâm ở Phúc Kiến còn tồn tại sót lại trong hệ thống quyền pháp của Thiếu Lâm Hồng gia và Bạch Mi quyền rất rõ nét của Thiếu Lâm quyền còn vương lại nhưng cũng không giống hoàn toàn với Ngũ Hình quyền của Thiếu Lâm (Tung Sơn, Hà Nam).

Hệ thống ngũ hình quyền của các dòng phái Vịnh Xuân Quyền Việt Nam bao gồm 6 bài:
 Ngũ hình quyền tổng hợp: bài được chia thành 5 phần tách biệt ứng với năm con thú thiêng, bắt đầu từ các chiêu thức tay xà, tiến tới tay long, hổ, báo và kết thúc là tay hạc. Các thế tấn và bộ pháp trong bài hỗ trợ cho thủ pháp. Đây là bài quyền đặc biệt phong phú về chiêu thức, động tác. Phong thái kết hợp cả nhu nhuyễn, chậm rãi đến tốc lực, dương cương.
 Long hình quyền: Long quyền thuộc thổ, lấy tỳ làm chủ, luyện thần. đặc trưng bởi những thế chộp, vồ (cầm nã thủ), sử dụng bàn tay với các ngón tay xòe mở rộng trong những chiêu thức nhấn mạnh nguyên lý vòng tròn, các chiêu thức thường được diễn thế lặp lại 3 lần.
 Hổ hình quyền: Hổ quyền thuộc kim, chủ phế, dùng để luyện cơ bắp. Bài không có đòn chân (cước pháp). Chủ luyện đòn đấm thẳng dẫn đạo (tay hổ), đòn đánh bằng lưng bàn tay kết hợp với bật chỏ ngang. Các đòn thế thường đi theo đường thẳng, với tốc độ cao và uy lực cương mãnh không thích hợp cho nữ giới.
 Báo hình quyền: Báo quyền hành mộc, chủ can, luyện gân. Bài sử dụng tấn pháp linh hoạt, nhanh nhẹn phối hợp với những đòn tấn công chớp nhoáng bằng các khớp xương giữa của đốt ngón tay gọi là Báo Chùy (tay báo) dùng để chặn đòn đối phương hay đánh bật vào huyệt thái dương, thường sử dụng hai tay tấn công đồng thời kết hợp với cước pháp.
 Xà hình quyền: Xà quyền thuộc hành thủy, chủ thận, luyện khí (tiên thiên). Rắn không chân nên bài Xà quyền không có đòn cước. Bài chủ luyện sự nhu nhuyễn, linh hoạt của những ngón tay (tay xà) uốn éo với nguyên tắc dùng eo xoay để phát lực, thường áp dụng những thế tấn rất thấp và có những thế đánh dạng hồi mã thương rất độc thủ. Bài còn được luyện quỳ ngồi nằm trên mặt đất để trở thành bài Xà địa quyền.
 Hạc hình quyền: Hạc quyền thuộc hành hỏa, chủ tâm, dùng để luyện tinh. Bài sử dụng những đòn đánh bằng cạnh tay (tay hạc) và cổ tay gọi là Hạc Đỉnh thủ và Hạc Câu thủ hoặc mỏ hạc gọi là Hạc Trủy thủ trong những tư thế dang mở rộng cánh với những đòn đánh chỏ kết hợp với tấn chéo, tấn một chân (hạc tấn). Nhiều môn đồ Vịnh Xuân quyền đánh giá đây là bài quyền có phong cách hào sảng và đẹp nhất trong các bài ngũ hình quyền.

Xem thêm

 Tượng hình quyền

Chú thích

Thuật ngữ võ thuật
Võ thuật Trung Hoa
Khí công
Đông y


title: Bệnh viện Johns Hopkins

text:
Bệnh viện Johns Hopkins là một bệnh viện trường đại học nằm ở Baltimore, Maryland, Hoa Kỳ. Được thành lập nhờ tài trợ từ Johns Hopkins, đến nay, đây được coi là một trong những bệnh viện nổi tiếng nhất trên thế giới và năm thứ 17 liên tiếp được phân loại ở vị trí đầu tiên trong bảng xếp hạng của các bệnh viện tốt nhất tại Hoa Kỳ. Nhiều chuyên khoa y tế đã được thành lập tại đây, bao gồm phẫu thuật thần kinh với bác sĩ Harvey Cushin nội tiết với Alfred Blalock; nhi khoa và tâm thần học trẻ em với bác sĩ Leo Kanne.

Chú thích

Liên kết ngoài

Bệnh viện Hoa Kỳ
Đại học Johns Hopkins


title: Le Locle

text:
Le Locle là một đô thị trong huyện Le Locle, Canton, bang Neuchatel, Tây bắc Thụy Sĩ.

Nó nằm trên dãy núi Jura, cách không xa thành phố La Chaux-de-Fonds. Đây là thành phố nhỏ thứ ba ở Thụy Sĩ (ở Thụy Sĩ phải có hơn 10.000 người mới được coi là một thành phố).

Le Locle được biết đến như một trung tâm sản xuất đồng hồ Thụy Sĩ, khiến nó trở thành thành phố của ngành công nghiệp đồng hồ, với lịch sử có niên đại từ những năm 1600. Một số nhà sản xuất nổi tiếng như Zodiac, Tissot, Ulysse Nardin, Zenith hay Universal Genève, trước khi các công ty chuyển trụ sở tới Geneva. Lịch sử về ngành công nghiệp đồng hồ được lưu giữ trong những viện bảo tàng đồng hồ hàng đầu thế giới như bảo tàng Horlogerie du Locle, lâu đài Monts, nằm trong một trang viên quốc gia trên một ngọn đồi phía bắc của thành phố .Cách trung tâm thành phố không xa về phía Tây là một hang động dưới lòng đất, ở đó có máy nghiền ngũ cốc, xưởng cưa, khai thác dầu mỏ).

Le Locle cùng với La Chaux-de-Fonds phụ thuộc chính vào ngành công nghiệp sản xuất và xuất khẩu đồng hồ. Ngành công nghiệp làm đồng hồ đã được đưa đến Le Locle vào thế kỷ 17 bởi Daniel JeanRichard, một thợ làm đồng hồ, ông đã khuyến khích người dân trong khu vực để bắt đầu sản xuất các bộ phận đồng hồ cho ông trong mùa đông. Trong thế kỷ 20 sản xuất đồng hồ trở thành ngành công nghiệp vi cơ.

Với những giá trị về lịch sử sản xuất đồng hồ, cùng với La Chaux-de-Fonds, Le Locle đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới vào năm 2009. Khu vực được công nhận bao gồm hai thành phố nhỏ nằm gần nhau trên dãy núi Jura (ở độ cao 1.000 m (3.300 ft)). Các tòa nhà cùng xưởng sản xuất đồng hồ được xây dựng hợp lý vào đầu thế kỷ 19, sau một đám cháy khiến thành phố bị thiêu hủy, nhưng nền văn hóa sản xuất đồng hồ thì vẫn còn tồn tại từ thế kỷ 17 tới ngày nay. Quy hoạch đô thị của hai thành phố đã cung cấp quá trình chuyển đổi từ sản xuất của các nghệ nhân của một ngành công nghiệp tiểu thủ công đến tập trung nhiều nhà máy sản xuất vào thế kỷ 19, 20. Karl Marx mô tả La Chaux-de-Fonds như một "nhà máy sản xuất lớn" trong Das Kapital, ông đã phân tích phân công lao động làm đồng hồ trong ngành công nghiệp sản xuất đồng hồ ở Jura.. Cả hai là ví dụ nổi bật về mô hình mono thị trấn công nghiệp vẫn còn hoạt động và bảo quản tốt cho tới nay.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Unesco World Heritage List: Le Locle & La Chaux-de-Fonds
Le Locle website

Thành phố của bang Neuchâtel
Thành phố của Thụy Sĩ
Di sản thế giới tại Thụy Sĩ


title: Sầu

text:
Sầu hay nỗi sầu hay sầu đời, chán đời là một trạng thái tâm lý, cảm xúc của con người theo đó thể hiện một tinh thần, tâm trạng cảm xúc đi xuống một cách khá trầm trọng và toàn diện, có thể thể hiện ra sắc thái bên ngoài của khuôn mặt, điệu bộ theo kiểu trầm cảm. Người sầu đời thường có những nhìn nhận, suy nghĩ tiêu cực thế thế giới khách quan.

Người sầu đời có thể cảm thấy hoặc lần lượt trải qua những xúc cảm buồn chán, lo lắng, trống rỗng, vô vọng, cô đơn, bất lực, vô giá trị, cảm giác tội lỗi, dễ bị kích thích, tổn thương, hoặc chí ít thì bồn chồn. Họ có thể mất quan tâm đến các hoạt động mất cảm giác ngon miệng hoặc ăn quá nhiều và có thể đi kèm là mất ngủ, trầm cảm hoặc cố gắng tự tử. Mất ngủ, ngủ quá nhiều, mệt mỏi, mất năng lượng, hoặc đau nhức, rối loạn hệ tiêu hóa cũng là tác nhân đi kèm với nỗi sầu.

Sầu đời, chán nản nhất thiết phải là một rối loạn tâm thần. Đó là một phản ứng bình thường với các sự kiện nhất định cuộc sống, một triệu chứng của một số bệnh, và một tác dụng phụ của một số phương pháp điều trị y tế. Tâm trạng chán nản cũng là một tính năng chính hoặc liên quan của một số hội chứng tâm thần như trầm cảm lâm sàng.

Sầu và nỗi sầu là chủ đề được nhắc đến nhiều trong văn thơ, hội họa, nghệ thuật, ca hát hay các lĩnh vực nghệ thuật nói chung.

Chú thích

Tâm lý học bất thường
Trạng thái cảm xúc
Tâm lý học thần kinh
Chẩn đoán tâm thần
Tâm lý học


title: Jonas L.A. (nhạc phim)

text:
Jonas L.A. là album nhạc phim thứ ba của nhóm nhạc pop rock người Mỹ Jonas Brothers và cũng là album nhạc phim duy nhất của họ cho loạt phim truyền hình Jonas L.A.. Album được phát hành vào ngày 20 tháng 7 năm 2010 với nhiều lời nhận xét tích cực từ phía các nhà phê bình và đã ra mắt tại vị trí thứ 7 trên bảng xếp hạng Billboard 200.

Đĩa đơn

Đĩa đơn chính thức
"L.A. Baby (Where Dreams Are Made Of)" được phát hành trên Radio Disney vào ngày 7 tháng 5 năm 2010, đạt vị trí quán quân trên Top 30 Countdown, và trở thành đĩa đơn duy nhất từ album đạt được vị trí quán quân trên bảng xếp hạng này. Bài hát được phát hành kỹ thuật số trên iTunes vào ngày 29 tháng 6 năm 2010. "Feelin' Alive" được phát hành trên Radio Disney vào ngày 11 tháng 6 năm 2010, đạt vị trí thứ 6. Bài hát cũng đạt vị trí thứ 16 trên bảng xếp hạng Belgian UltraTop 50 của Bỉ.

Đĩa đơn quảng bá
"Chillin' in the Summetime" được phát hành trên Radio Disney vào ngày 3 tháng 7 năm 2010. "Hey You" được phát hành trên Radio Disneyvào ngày 9 tháng 7 năm 2010.

Tiếp nhận

Stephen Thomas Erlewine từ Allmusic bày tỏ: "Có lẽ họ đang chơi theo các quy tắc hơn là họ đã làm trong Lines, nhưng đó lại là một điều tốt: họ đang để cho mình hành động như những đứa trẻ, chứ không phải là những người trưởng thành, thực hiện chúng với một loạt các giai điệu pop sinh động, sôi nổi."

Danh sách bài hát

CD tặng kèm
 Video âm nhạc
 Lời bài hát
 Phim ngắn đặc biệt về Nick Jonas & China Anne McClain

Xếp hạng và chứng nhận
The soundtrack debuted at #7 on US Billboard 200 with over 32,000 copies sold in the first week. The album became the eighth entry of the band in the chart.

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Nhạc phim năm 2010
Album của Jonas Brothers
Nhạc phim truyền hình
Nhạc phim tiếng Anh


title: Villa Angarano

text:
Villa Angarano (Dinh thự Angarano) hay Villa Angarano Bianchi Michiel là một dinh thự ở Bassano del Grappa, Veneto, phía bắc Ý. Ban đầu nó được thiết kế bởi Andrea Palladio, người công bố một thiết kế trong cuốn sách I quattro libri dell'architettura.

Lịch sử
Công việc đã được bắt đầu trên thiết kế của Palladio vào những năm 1540. Một quyết định dường như đã đạt được, một ngôi nhà đã có từ trước ở giữa khu vực định xây dựng. Vì lý do tài chính, suýt chút nữa tòa nhà đã không được hoàn thành. Tuy nhiên, tòa nhà trung tâm cuối cùng đã được xây dựng lại theo một thiết kế của Baldassarre Longhena, mà không phải là theo thiết kế của Palladio.

Thiết kế ban đầu bao gồm hầm rượu, chuồng ngựa, chuồng nuôi chim bồ câu, nhà để rượu vang và các không gian tiện dụng khác. Mặc dù việc xây dựng dinh thự chỉ có đóng góp một phần của kiến trúc sư Palladio, nhưng nó vẫn được UNESCO công nhận là một di sản thế giới, một phần di sản kiến trúc của Palladio, với tên Thành phố Vicenza và các biệt thự do Palladio thiết kế ở Veneto.

Ghi chú

Xem thêm

Các biệt thự do Palladio thiết kế ở Veneto

Các tòa nhà được thiết kế bởi Andrea Palladio
Biệt thự ở Veneto
Tòa nhà Andrea Palladio


title: Yamaguchi Noboru

text:
là một tác giả light novel và kịch bản game đến từ quận Ibaraki, Nhật Bản. Ông nổi tiếng với tác phẩm light novel Zero no Tsukaima và làm việc trong studio game Front Wing.

Tháng 7, 2011, ông tiết lộ trên website của Media Factory rằng ông đang mắc bệnh ung thư giai đoạn sau, phát hiện vào tháng 2 cùng năm nhưng không được chữa trị, và gây ảnh hưởng đến công việc sáng tác 2 tập cuối của Zero no Tsukaima. Sau một cuộc phẫu thuật khác về sỏi mật, người ta thấy rằng sự phát triển của ung thư đã bị chậm lại, cho phép cuộc phẫu thuật ung thư diễn ra vào tháng 8 năm 2011. Nhưng ông tái nhập viện vào tháng 12 năm 2011, và trải qua một cuộc phẫu thuật khác vào tháng 11 năm 2012. Yamaguchi qua đời ở tuổi 41 vào ngày 4 tháng 4 năm 2013.

Tác phẩm

Light novels
Green Green
Imōto Lesson Koko wa Otome no Sono
Kakikake no Love Letter
Kaze no Kishi Hime
Potion Uri no Marea
Nibun no Ichi
Santa Claris Crisis
Sister Spring
Strike Witches
Tabitha no Bōken
Tōku 6 Mile no Kanojo
Zero no Tsukaima

Kịch bản game
Boy Meets Girl
Canaria Kono Omoi wo Uta ni Nosete
Gonna Be??
Hoshiuta
Hoshiuta: Starlight Serenade
Jiburiru - The Devil Angel
Kimi Hagu
Shiritsu Akihabara Gakuen
Sorauta
Yukiuta

Tham khảo

Liên kết ngoài
Noboru Yamaguchi's personal website

Sinh năm 1972
Mất năm 2013
Nhà văn Nhật Bản
Người Ibaraki


title: Đền thánh Thiên thần Micae

text:
Đền thánh Thánh Tổng lãnh thiên sứ Michael (tiếng Ý: Santuario di San Michele Arcangelo) còn gọi Đền thánh Monte Sant'Angelo sul Gargano hay đơn giản là Monte Gargano, là một đền thánh và linh địa Công giáo trên núi Gargano, thuộc thị trấn Monte Sant'Angelo, tỉnh Foggia, miền bắc vùng Apulia, Italia.

Đây là ngôi đền cổ nhất ở Tây Âu được cung hiến cho tổng lãnh thiên sứ Michael và đã trở thành một địa điểm hành hương quan trọng từ thời trung cổ. Các di tích lịch sử và các vùng lân cận được bảo vệ bởi vườn quốc gia Gargano.

Trong năm 2011, nó đã trở thành một phần của di sản thế giới Longobards ở Ý.

Lịch sử
Truyền thuyết về cuộc hiện ra của Tổng lãnh thiên thần tại Gargano có liên quan đến kinh nhật tụng Rôma ngày 8 tháng 4, cũng như trong truyền thuyết hoàng kim (Legenda Aurea), sách toát yếu truyền thuyết Kitô giáo được biên soạn bởi Jacobus de Voragine vào khoảng 1260-1275.

Theo truyền thuyết này, vào khoảng năm 490, Tổng lãnh thiên thần Michael đã hiện ra nhiều lần với giám muc Siponto gần một hang động, yêu cầu rằng hang động được dành riêng làm nơi thờ phượng của Kitô giáo và hứa sẽ bảo vệ thị trấn gần đó trước quân xâm lược ngoại giáo. Đây là những lần hiện ra đầu tiên của Michael ở Tây Âu.

Giáo hoàng Gelasius I (trị vì 492-496) đã cho xây dựng một đại giáo đường bao quanh nơi đó. Và nhà thờ San Giovanni ở Tumba là nơi an nghỉ cuối cùng của vua Lombard là Rothari (mất 652).

Sau này với sự chuyển cầu và trợ giúp đắc lực của tổng lãnh thiên thần Michael, hiện ra trên đỉnh núi với gươm và lửa, giữa một cơn bão vào đêm trước của cuộc chiến, người Lombard đã chiến thắng những người Hy Lạp trung thành với Đế quốc Byzantine vào ngày 8 tháng 5, năm 663. Trong lễ kỷ niệm chiến thắng đó, nhà thờ Siponto lập một ngày lễ đặc biệt vinh danh Tổng lãnh thiên thần vào ngày 8 tháng 5, sau đó lan rộng ra khắp Giáo hội Công giáo. Kể từ thời Giáo hoàng Piô V, ngày lễ đã được chính thức hóa là Apparitio S. Michaelis.

Kiến trúc

Tham khảo
Arnold, J.C. "Arcadia Becomes Jerusalem: Angelic Caverns and Shrine Conversion at Monte Gargano." Speculum vol. 75 (July 2000), pp. 567–88
N. Everett, "The Liber de apparitione S. Michaelis in Monte Gargano and the hagiography of dispossession", Analecta Bollandiana 120 (2002), 364-391. (Argues that the Liber reflects conflict between the churches of Siponto and Benevento over control of the Gargano shrine, and that the Liber dates c.663-750).

Ghi chú

Liên kết ngoài
ildiariomontanaro.it - la testata giornalistica di Monte Sant'Angelo, a cura dell'associazione culturale Obiettivo Gargano.
santuariosanmichele.it
Jacopus de Voragine, Golden Legend : Saint Michael
Selected modern bibliography
Virtual tour of the Sanctuary
Monte Sant’Angelo & the Gargano Photos

Di sản thế giới tại Ý
Kiến trúc Lombard


title: Gatchaman (phim 2013)

text:
là một bộ phim Nhật Bản được đạo diễn bởi Sato Toya dựa theo anime cùng tên. Bộ phim được phát hành vào ngày 24 tháng 8 năm 2013.

Sản xuất
Bộ phim khởi quay từ ngày 15 tháng 10 năm 2012 và kết thúc vào tháng 12 năm 2012.

Công ty sản xuất Nikkatsu công bố khoản chi phí phần trang phục của các siêu anh hùng (G-suits) vào khoảng 20 triệu Yên (tương đương 200,000 USD). Diễn viên Tori Matsuzaka, phát biểu: "Trang phục được thiết kế vừa vặn giúp năm người chúng tôi cử động dễ dàng trong những cảnh hành động mạnh mẽ và cho phép chúng tôi bay lượn thoải mái trong những cảnh bay."

Phát hành

Doanh thu phòng vé
Trong tuần đầu tiên công chiếu tại Nhật Bản, bộ phim đã thu về 115.650.690 yên từ 307 phòng chiếu, xếp vị trí thứ 6 về doanh thu trong tuần.

Diễn viên
 Matsuzaka Tori vai Eagle Ken
 Ayano Gō vai Condor Joe
 Gouriki Ayame vai Swan Jun
 Hamada Tatsuomi vai Swallow Jinpei
 Suzuki Ryohei vai Owl Ryu

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức

Phim Nhật Bản
Gatchaman
Phim siêu anh hùng
Phim năm 2013
Phim lấy bối cảnh ở châu Âu
Phim tiếng Anh
Phim tận thế
Phim lấy bối cảnh năm 2015
Phim lấy bối cảnh ở Tokyo


title: Koi☆Sento

text:
Koi☆Sento (コイ☆セント) là một OVA anime được viết và đạo diễn bởi Morita Shuhei và Sunrise thực hiện. Cốt truyện lấy bối cảnh năm 2710 khi một cậu bé tên Shinichi trong một chuyến đi dã ngoại cùng trường học đến nơi xây dựng phỏng theo thành phố Nara vào thế kỷ 21 nơi phật giáo phát triển rất mạnh cùng với công nghệ khoa học. Trong khi đi dạo thành phố thì một con hưu trắng đã đánh cắp cái túi của cậu và dẫn cậu đến gặp một cô gái lạ mặt đang bị rượt đuổi và từ đó cả hai bắt đầu tìm hiểu nhau.

Tập OVA đã phát hành tại Nhật Bản vào ngày 25 tháng 2 năm 2011. Phiên bản tiếng Anh của OVA do Sentai Filmworks giữ bản quyền phân phối tại thị trường Bắc Mỹ và Madman Entertainment thì phân phối tại Úc và New Zealand.

Sơ lược cốt truyện

Âm nhạc
Tập OVA có hai bài hát chủ đề, một mở đầu và một kết thúc. Bài hát mở đầu có tên metamorphose và bài hát kết thúc có tên Startline cả hai đều do Kotobuki Minako trình bày. Đĩa đơn chứa hai bài hát đã phát hành vào ngày 24 tháng 10 năm 2010.

Đón nhận

Liên kết ngoài
 Official Website

Anime năm 2011
Anime và manga lãng mạn
Anime và manga hài
Anime và manga khoa học viễn tưởng
Sunrise Inc.


title: Gián điệp hoàng cung

text:
Gián điệp hoàng cung hay Ám sát hoàng thượng (tên chính thức: Gabi là bộ phim truyện năm 2012 của điện ảnh Hàn Quốc dựa trên tiểu thuyết có thật (có tên là Noseoa Gabi: Cà phê Nga La Tư) về sự kiện vụ ám sát Triều Tiên Cao Tông trong lịch sử Triều Tiên và một số tình tiết được hư cấu về chủ trương nhập và phổ biến thức uống cà phê của vị hoàng đế này đối với đất nước mình. Trong phim nổi bật với hình ảnh vị vua nhâm nhi tách cà phê như một cái gì đó rất mới vào thời điểm đó, đồng thời cảnh đại sứ quán ở Nga và cảnh đầu máy hơi nước tái tạo đồ họa máy tính là một trong những cảnh đẹp.

Phim tập trung vào tình thiết kế hoạch ám sát Hoàng đế Triều Tiên đang lưu vong của các thế lực Nhật Bản với Kế hoạch mang tên Sadako với trọng trách của một người phụ nữ Triều Tiên mang quốc tịch Nhật Bản với bí danh Tanya vào vai của một Thợ pha cà phê cũng như xoay quanh câu chuyện về tình yêu của cô này. Danya - một nhân vật có thật trong lịch sử và là người thợ pha cà phê đầu tiên của triều đại Chosun.

Nội dung
Bộ phim được bắt đầu về câu chuyện của cặp tình nhân Tanya (do Kim So-yeon đóng) và Ilych (do Joo Jin-mo vào vai) vừa yêu nhau say đắm đồng thời là những cao thủ chuyên tham gia các vụ cướp những chuyến tàu hỏa chở cà phê của người Nga ở tuyến đường sắt Viễn Đông để bán lại cho chính người Nga nhằm thu lợi nhuận. Sau đó cặp tình nhân này bị truy sát và bị bắt, và số phận trớ trêu cả hai phải vô tình nhận một nhiệm vụ từ thế lực Nhật Bản và phải làm ra vẻ không quen biết nhau.

Ilych đóng vai trò là sĩ quan Nhật Bản đóng quân tại Triều Tiên để trực tiếp can dự vào tình hình nước này. Tanya thì phải đóng vai một phụ nữ có nghề pha cà phê và được cử vào Tòa Lãnh sự quán của Nga tại Triều Tiên để phục vụ cho Hoàng đế Cao Tông (Park Hee-soon thủ vai) đang lưu vong tại đây. Ở đây, sau khi Hoàng hậu Minh Thành bị ám sát bởi người Nhật và diễn ra một vụ đảo chính, Hoàng đế Cao Tông phải lưu vong vào lãnh sự quán của Nga và luôn ám ảnh với một nỗi cô đơn nhưng luôn mơ giấc mơ phục quốc.

Là người của một tổ chức gián điệp, Tanya có nhiệm vụ phải tiếp xúc ám sát Hoàng đế. Thế nhưng, sau một thời gian tiếp xúc với vị vua cô đơn, Danya lại thay đổi quyết định. Tanya lại thay đổi quyết định và tự biến mình thành kẻ bị truy giết vì phản bội tổ chức và bị tổ chức gián điệp truy sát. Sự gần gũi với vị vua đã khiến cô cảm thấy có tình cảm với vị vua buồn bã này đồng thời khâm phục tinh thần dân tộc và ý chí phục quốc của vị vua. Cô đã từ bỏ nhiều lần những cơ hội ám sát vị vua khi có thể cho chất độc vào cà phê dâng lên cho vị vua.

Vị Hoàng đế lưu vong tại chính đất nước của mình có thói quen uống cà phê và nghiện cà phê, ông tâm sự rằng: "Trẫm từ khi lưu vong đến nay, ngày nào ăn cái gì cũng thấy có vị đắng, nhưng khi uống cà phê có vị đắng thì lại cảm thấy trong đó có vị ngọt" bên cạnh đó cuộc sống hàng ngày tiếp xúc với vị vua này làm cho cô cảm thấy có cảm giác gần gũi (sau này chính Hoàng Đế nói với cô rằng ông biết tất cả về cô, biết về phụ thân của cô chính là người đã hi sinh vì ông) Điều này khiến cô thay đổi và trở thành người phò tá đắc lực cho vị vua.

Tuy nhiên sự gần gũi của cô với Hoàng đế khiến người yêu của cô là Ilych hiểu lầm rằng cô không còn yêu anh mà lại đi yêu vị vua bất tài này, anh nổi máu ghen tuông, và thay vì cộng tác một cách bất đắc dĩ với người Nhật, thì anh này lại làm tay sai đắc lực cho người Nhật trong việc tìm và tiêu diệt các tổ chức vũ trang của vua Cao Tông tổ chức bí mật tại những căn cứ địa ở làng quê gây tổn thất lớn cho ý đồ của vị vua này. Đặc biệt khi nhìn thấy ngón tay của Tanya không còn đeo chiếc nhẫn đính hôn của mình, anh ta như điên lên và lặng im không nói. Anh ta quyết định mình sẽ là người trực tiếp xâm nhập vào lãnh sự quán và ám sát Hoàng Đế.

Trước khi thực hiện mưu đồ đen tối Ilych gửi thư bí mật cho Danya yêu cầu gặp gỡ để tâm sự, khi gặp anh đã đè cô ra, xé áo cô định cưỡng hiếp, nhưng khi anh xé áo banh ngực của cô ra, anh ta thấy chiếc nhẫn đính hôn cô lồng vào sợi giây chuyền và đeo trước ngực, giấu sau lớp áo. Ilych như bừng tỉnh, anh nhận ra mình đã quá sai lầm, vì Dania vẫn còn yêu anh. Anh hối hận và thay đổi tất cả, anh xâm nhập vào Hoàng cung để gặp trực tiếp vị vua tố cáo toàn bộ kế hoạch ám sát của người Nhật, sau đó anh vội vã chạy đi để bảo vệ Dania thoát khỏi sự truy sát của tổ chức. Anh đã liều chết để đỡ đạn cho cô và chết trong tình yêu.

Bộ phim kết thúc với sự kiện vị vua Cao Tông chính thức xưng làm Hoàng Đế và phổ biến cà phê trong đất nước. Dania trở thành một nữ nhà văn viết tiểu thuyết hay đi trên những chuyến tàu mà trước đó cô cùng với người yêu đã từng tổ chức cướp cà phê.

Diễn viên
Kim So-yeon trong vai Tanya
Joo Jin-mo trong vai Ilych
Park Hee-soon trong vai Hoàng đế
Yoo Sun trong vai Sadako
Jo Deok-hyeon trong vai Seok-joo
Kim Hyun-ah trong vai nội phủ
Kim Ga-eun trong vai Geum-hee
Kim Eung-soo trong vai Miura Goro
Jo Seung-yeon trong vai Min Young-hwan
Jo Duk-je trong vai gián điệp
Kim Min-hyuk trong vai Takeda
Hong Young-geun trong vai Ryosuke
Eom Hyo-seop trong vai phụ thân của Tanya

Thông tin khác
Ban đầu, vai diễn Danya được giao cho nữ diễn viên Lee Dae Hee nhưng phút cuối, diễn viên này lại quyết định từ chối. Kim So Yeon được chọn là giải pháp thay thế cho vai nữ chính còn bỏ ngỏ. Kim So-yeon khi tham gia dự án điện ảnh gặp rất nhiều khó khăn do cô không hề biết tiếng Nga, cô đã phải học thuộc lòng hết các câu thoại bằng tiếng Nga từ trước khi phim bấm máy. Cô nhẩm học lời thoại vào bất cứ lúc nào, kể cả lúc ăn. Nhờ những nỗ lực không ngừng đó mà khả năng thể hiện lời thoại tiếng Nga của cô trong phim rất lưu loát.

Chú thích

Phim Hàn Quốc
Phim năm 2012
Phim tiếng Triều Tiên
Phim gián điệp thập niên 2010


title: Tokyo MX

text:
, viết tắt Tokyo MX (trước đây JOMX-TV) là đài truyền hình thương mại tại thủ đô Tokyo, Nhật Bản, phát sóng phục vụ riêng cho thành phố này. Đài cạnh tranh với những đài truyền hình hàng đầu của Nhật Bản như Nippon Television, TV Asahi, NHK, Tokyo Broadcasting System, TV Tokyo, và Fuji Television. Tokyo MX được thành lập vào ngày 30 tháng 4 năm 1993 và bắt đầu phát sóng vào ngày 1 tháng 11 năm 1995. Trong số những cổ đông của đài có Chính quyền thành phố Tokyo, Tokyo FM và Sony.

Tokyo MX phát sóng hội nghị báo chí của thị trưởng Tokyo mỗi tuần; họ là đài truyền hình chủ nhà của F.C. Tokyo và câu lạc bộ bóng chày Hanshin Tigers.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức
Thông tin bằng tiếng Anh

Đài truyền hình ở Nhật Bản


title: Thất vọng

text:
Thất vọng hay sự thất vọng, nỗi thất vọng, vỡ mộng là thuật ngữ mô tả cảm giác không hài lòng sau sự thất bại, đổ bể của những kỳ vọng hoặc hy vọng. Nó được biểu lộ ra bên ngoài dưới dạng nổi buồn, nỗi sầu hoặc giấu kín trong nội tâm. Thất vọng có những điểm tương tự như hối tiếc, tuy nhiên nó khác ở chỗ một người có cảm giác hối tiếc tập trung chủ yếu vào sự lựa chọn của chính họ đóng góp vào một kết quả không được như ý muốn và cảm giác tiếc nuối, trong khi một người cảm thấy thất vọng tập trung vào các kết quả có thể của chính mình hoặc của một cá nhân, tập thể khác. Sự thất vọng là một nguồn gốc của căng thẳng tâm lý và chán chường, thất vọng là một trong hai cảm xúc chính tham gia vào việc ra quyết định.

Danh ngôn
 Chúng ta sinh ra đã khóc, sống để phàn nàn và chết trong thất vọng (Thomas Fuller)
 Sự mệt mỏi thường không xuất phát từ công việc, mà từ lo lắng, thất vọng và oán trách (Dale Carnegie)
 Mỗi khi bạn phải chịu lùi bước hay thất vọng, hãy cúi đầu và đi tiếp về phía trước. (Les Brown)
 Sự thất vọng đột ngột của một hy vọng để lại vết thương mà sự thành toàn tuyệt đối cho niềm hy vọng đó cũng không bao giờ xóa bỏ hết được (Thomas Hardy)

Chú thích

Tâm lý học
Thuật ngữ
Kinh doanh
Rủi ro


title: Người yêu cũ

text:
Người yêu cũ hay người cũ (thường viết tắt tiếng Anh thông dụng là: ex) là thuật ngữ chỉ về mối quan hệ xã hội trong đó đề cập về một đối tượng với một sự liên hệ tình cảm đã chấm dứt với chủ thể được đề cập. Người yêu cũ có thể là người đã cùng với chủ thể trải qua một mối tình đầu nhưng cũng có thể là một bên trong số các cuộc tình đã trải qua.

Tổng quan
Thông thường, khi mối tình tan vỡ, người ta sẽ bớt hẳn hoặc không còn liên lạc với nhau. Mọi người cho rằng thái độ lạnh nhạt, cách cư xử xa cách khi ấy chỉ làm cho kẻ trong cuộc đau lòng và nhìn chung mối quan hệ với người cũ luôn để lại những cảm xúc khó tả, việc dứt khoát cũng như quay lại với người cũ luôn là những dòng cảm xúc trái chiều được nhiều người diễn tả. Câu nói: Tình cũ không rủ cũng tới là đề cập đến tình hình này. Nhiều tính toán và câu chuyện oái oăm liên quan đến người cũ.

Sau khi chia tay, rất khó để cả hai trở lại mối quan hệ bạn bè bình thường và cũng rất hay tránh mặt nhau. Đàn ông là người rất khó quên được người yêu cũ thay vì quan điểm cho rằng phụ nữ mới là người khó quên hơn. Một khảo sát cho thấy đa số đàn ông độc thân khi được hỏi đã thú nhận rằng họ ước mình vẫn đang ở bên người cũ trong khi chỉ 1/4 số phụ nữ độc thân có xu hướng này.

Những dấu hiệu cho thấy một số đàn ông vẫn còn chưa muốn chấm dứt quan hệ với người cũ như: vẫn thường xuyên giúp đỡ, còn nhắn tin và email, đề cập đến trong các cuộc trò chuyện, mời đến các sự kiện, không hài lòng khi người yêu cũ có người mới. Ngay cả khi đã có gia đình thì việc quên hẳn người yêu cũ cùng là một vấn đề thậm chí có nhiều người ly dị thì quay lại với người cũ hay một phụ nữ còn muốn quan hệ tình dục với người cũ trước khi kết hôn.

Thời gian để quên đi một người tình cũ không có một con số chung, nó phụ thuộc hoàn toàn vào những tình cảm và kỷ niệm mà các bên trong cuộc đã có. Một số cột mốc có thể tham khảo gồm: Thời gian khoảng từ 2 tuần đối với những tình cảm chưa thật sự sâu đậm. Từ 02 đến 04 tháng dành cho những tình cảm sâu đậm, đi kèm với sự tiếc nuối và kỷ niệm khó phai. Và không xác định thời gian khi chủ thể không thể quên được.

Trong thời đại công nghệ hiện nay, với sự phổ biến của mạng xã hội facebook, nhiều khảo sát cho thấy những sự thật đáng ngạc nhiên về người yêu cũ. Trong một điều tra khảo sát, 85% đối tượng tham gia thú nhận có tìm kiếm hồ sơ cá nhân của người yêu cũ trên Facebook, gần 1/5 trong số đó vào đọc Facebook của người cũ hàng tuần. Tuy nhiên cũng có cảnh báo về hiểm họa của việc này, có tới phân nửa người dùng Facebook (tương đương với vài trăm triệu người) đang đối mặt với nguy cơ bị tổn thương tâm lý từ việc sử dụng mạng xã hội này để nắm thông tin về tình cũ, việc tiếp xúc gián tiếp với người cũ thông qua Facebook khiến cho quá trình hàn gắn vết thương lòng trở nên vất vả hơn cá biệt có những trường hợp tung ảnh phòng the của người yêu cũ lên mạng như trường hợp ở Việt Nam.

Lời khuyên

Các lời khuyên trong việc kiểm soát quan hệ với người cũ
 Người dùng nên hủy kết bạn (unfriend) trên các nền tảng mạng xã hội người yêu cũ khi kết thúc mối quan hệ
 Kiểm soát việc giao du với người cũ, giữ liên lạc ở mức tối thiểu giúp tránh được nguy cơ rơi vào việc bị tổn thương
 Nên tạm thời cắt đứt liên lạc với bạn bè chung của cả hai bên, tránh bị nghe những lời hỏi thăm về mối quan hệ cũ (dù là họ vô tình hoặc cố ý)
 Tìm một người bạn, người thân để tâm sự và chia sẻ, không nên giữ mọi chuyện trong lòng sẽ gây ra những vấn đề về tâm lý.
 Cất đi những món quà được coi như kỷ vật của cả hai. Những món này có thể bao gồm cả các kỷ vật không hữu hình như: bản nhạc cũ, quán quen xưa,...
 Đề cập về người cũ ngay trong buổi hẹn hò đầu tiên với đối tượng mới là điều tối kỵ trong tán tỉnh, tình yêu. Theo đó đối tượng mới sẽ có xu hướng nhận định là vẫn còn chưa quên, đồng thời nếu mô tả hình ảnh người yêu cũ thật lý tưởng, thì đối tượng mới sẽ đánh giá chưa sẵn sàng cho một mối quan hệ mới.
 Nếu hồi tưởng lại tình xưa khi mối tình hiện tại đang trục trặc có thể tăng nguy cơ tan vỡ cho mối tình hiện tại.
 Xác định rõ tình cảm với người cũ
 Phân tích các lý do chia tay
 Hãy tạo ra những kỉ niệm mới cùng người yêu hiện tại
 Không so sánh giữa người hiện tại và người cũ
 Không tạo bất cứ cơ hội nào để gặp lại người cũ và chấp nhận hiện tại.
 Không nên nghĩ quẩn sau khi chia tay
 Không níu kéo nếu đối phương không còn tình cảm

Chú thích

Xã hội
Tình yêu
Quan hệ cá nhân


title: Khe mang

text:
Khe mang là các khe hở trên cơ thể một động vật nối thông môi trường bên ngoài với mang của con vật đó, và các khe hở này không có bộ phận nào che đậy. Khe mang là đặc trưng của các loài cá sụn tỉ như cá mập và cá đuối. Phần lớn các loài cá này có 5 cặp khe mang, nhưng một số loài có tới 6 hay 7 cặp. Khe mang của cá mập không có nắp che đậy và được sắp thành hai dãy ở hai bên cơ thể, phía sau đầu. Rìa phía trước của khe mang có thể cử động: chúng mở ra ngoài để nước từ mang thoát ra và đóng lại để ngăn nước chảy ngược vào. Ngoài ra, phía sau mỗi mắt của cá còn tồn tại một lỗ thở có tác dụng bơm nước vào mang cho cá hô hấp, chúng đặc biệt hiện rõ ở các loài cá mập sống ở vùng đáy nước và bơi chậm. Đối với các loài cá mập bơi nhanh, hiếu động sống ở vùng biển khơi, lỗ thở thường bị tiêu giảm hoặc ít hoạt động. Các loài cá mập này không dùng lỗ thở để bơm nước mà sử dụng động tác bơi nhanh để tạo chuyển động tương đối của nước qua mang. Một số loài trong chúng hoàn toàn mất khả năng chủ động bơm nước vào mang qua lỗ thở, vì vậy chúng bắt buộc phải bơi liên tục để tạo dòng nước chảy phục vụ cho hô hấp - nói cách khác khi ngừng di chuyển những loài cá mập này sẽ chết vì ngạt thở. Một số loài cá xương cũng bắt buộc phải bơi liên tục để hô hấp như vậy. Trái với cá mập, các loài cá xương chỉ có một khe hở nối môi trường ngoài tới mang và khe này được che bởi một nắp mang.

Mang cá phát triển từ một khe mang phôi thai trong các bào thai, cơ quan này hiện nay được gọi là khe hầu vì ở các động vật bốn chân chúng không phát triển thành mang như ở cá.

Chú thích

Giải phẫu cá


title: Qua đèo Ngang

text:
Qua đèo Ngang (chữ Nôm: 過岧卬) là bài thơ nổi tiếng của Bà Huyện Thanh Quan, một nữ sĩ ở thời cận đại của lịch sử văn học Việt Nam. Với phong cách trang nhã, bài thơ "Qua đèo Ngang" cho thấy cảnh tượng Đèo Ngang thoáng đãng mà heo hút, thấp thoáng có sự sống của con người nhưng còn hoang sơ, đồng thời thể hiện nỗi nhớ nước thương nhà, nỗi buồn thầm lặng cô đơn của tác giả. Bài thơ được đưa vào Sách giáo khoa Ngữ Văn 7, tập 1 theo chương trình cũ , Ngữ văn 8, tập 1 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống và Ngữ văn 8, tập 2 bộ sách Chân trời sáng tạo theo chương trình mới của Bộ giáo dục và đào tạo Việt Nam.

Nguyên tác
Bài thơ Qua Đèo Ngang được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật.

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.Lom khom dưới núi, tiều vài chúLác đác bên sông, chợ mấy nhà.Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,Một mảnh tình riêng, ta với ta.
* Có dị bản ghi là "chợ mấy nhà" nhưng nhiều nhà nghiên cứu cho rằng không hợp lý vì ở đèo Ngang không thể có chợ. Mà nếu có chợ thì sẽ đông đúc chứ không heo hút "mấy nhà" được. Còn với chữ rợ nghĩa là vó (tiếng địa phương là rớ hay rợ hoặc nhà tạm) thì hợp lý hơn.

Xuất xứ và chủ đề
Trên đường đến Phú Xuân nhậm chức của vua Minh Mạng, bước tới Đèo Ngang lúc chiều tà, cảm xúc dâng trào lòng người, Bà Huyện Thanh Quan sáng tác bài "Qua đèo Ngang". Bài thơ tả cảnh Đèo Ngang lúc xế tà và nói lên nỗi buồn cô đơn, nỗi nhớ nhà thương nước của một người con hiến mình cho tổ quốc.

Lần đầu nữ sĩ "bước tới Đèo Ngang", đứng dưới chân con đèo "đệ nhất hùng quan" này, địa giới tự nhiên giữa hai tỉnh Hà Tĩnh - Quảng Bình, vào thời điểm "bóng xế tà", lúc mặt trời đã nằm ngang sườn núi, ánh mặt trời đã "tà", đã nghiêng, đã chênh chênh. Trời sắp tối. Âm "tà" cũng gợi buồn thấm thía. Câu 2, tả cảnh sắc: cỏ cây, lá, hoa… đá. Hai vế tiểu đối, điệp ngữ "chen", vần lưng: "đá" – "lá", vần chân: "tà" – "hoa", thơ giàu âm điệu, réo rắt như một tiếng lòng, biểu lộ sự ngạc nhiên và xúc động về cảnh sắc hoang vắng nơi Đèo Ngang 200 năm về trước.

Thể thơ
Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật.

Nhận xét

Chú thích

Sách tham khảo
Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (Quyển Hai). Quốc học tùng thư xuất bản, không ghi năm xuất bản.
Nhiều tác giả, Từ điển Văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nhiều tác giả, Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (thế kỷ 13-nửa đầu thế kỷ 19). Nhà xuất bản Văn học, 1978.

Văn học Hà Nội
Bài thơ Việt Nam


title: Các quốc gia vùng Alpes

text:
Các quốc gia vùng Alpes là những nước có lãnh thổ nằm trong vùng đồi núi của dãy Alpes. Đó là 8 nước: Đức, Thụy Sĩ, Pháp, Công quốc Monaco, Công quốc Liechtenstein, Ý, Áo và Slovenia.

Diện tích và dân số trong vùng Alpes
Quốc gia duy nhất mà hoàn toàn nằm trong vùng đồi núi Alpes là Liechtenstein, Monaco cũng gần như hoàn toàn nằm trong vùng Alpes nhưng không có những ngọn núi nào nổi bật. Cả hai công quốc này tuy nhiên có diện tích nhỏ và dân số ít.
Thụy Sĩ, Áo và Slovenia có đất đai nằm trong vùng Alpes trên 40%, đặc biệt là ở Áo phân nửa dân số sống ở vùng này (khoảng 1/3 dân số của vùng Alpes), trong khi đó Slovenia 1/3 dân số sống ở đây và Thụy Sĩ với 1/4 (1/8 dân số vùng Alpes)
 Ý và Pháp cũng là những nước có diện tích lớn ở đây: Vùng đồi núi Alpes của Áo, Ý và Pháp cộng lại chiếm khoảng 77 %, khoảng nửa số dân vùng Alpes là dân Ý và Áo, cộng thêm dân Pháp thì được 3/4. (trên 10 Mio.)
 Đức thì có ít đất và dân nhất nếu so sánh với diện tích lãnh thổ và dân số cả nước. (chưa tới 5%)

Ngoài ra dãy núi Alpes về phía đông với (dãy núi Ödenburger, vùng đồi núi Günser), còn kéo dài qua tận Hungary với khoảng 20 km² đất Alpes. Tương tự vùng Istria và vùng Karst của Croatia – cũng được xem là thuộc vùng Alpes. Tuy nhiên 2 nước này không được liệt vào những quốc gia vùng Alpes.

 Nguồn: EUR.AC/AGRALP, berggenuss.de; Bezugsdaten: Werte des Vertragsgebiets der Alpenkonvention, 10 tháng 4 năm 2008

Tham khảo

Vùng của châu Âu
Anpơ


title: Biên thành

text:
Biên thành (tiếng Trung: 邊城; bính âm Hán ngữ: Bian cheng) là tên một tiểu thuyết ngắn phát hành năm 1936 của Thẩm Tòng Văn. Tiểu thuyết được xem như kiệt tác văn học trữ tình của tác giả, được xếp vào danh sách 100 rồi danh sách 20 tác phẩm vĩ đại nhất thế kỷ XX của Trung Quốc.

Cốt truyện
Bối cảnh truyện được đặt ở thị trấn yên ả tên Trà Đồng nằm ở phía tây Hồ Nam, Trung Quốc. Tiểu thuyết xoay quanh một ông quản đò và cô cháu gái của ông tên Thuý Thuý.

Thúy Thúy, sau khi mồ côi cha mẹ, được đưa đến sống cùng ông ngoại làm nghề lái đò trên con sông đã trở thành một thiếu nữ khả ái ở tuổi 14. Người ông vui mừng khi thấy cậu cả Thiên Bảo của gia đình chủ bến đem lòng thương yêu cô Thúy Thúy nhưng nàng chẳng hề để ý tới việc cưới xin. Thực ra, trái tim nàng đã thầm lặng hướng theo cậu hai Na Tống, cho dù chàng trai đã được gia đình sắp xếp cho cuộc hôn nhân với một gia đình danh giá. Cuộc tình tay ba chưa có lối thoát thì cái chết đã cướp đi cậu cả Thiên Bảo trong một chuyến đi thuyền. Thúy Thúy bị coi là kẻ mang vận đen cho gia đình chủ bến, tình yêu của nàng và Na Tống rơi vào tuyệt vọng. Người ông quá lo lắng, đau buồn cũng sớm lìa bỏ cuộc sống trong một đêm mưa gió. Na Tống chẳng tìm ra cách giải quyết nào cho số phận tình yêu, ra đi không một lời hẹn ước. Thúy Thúy ở lại với con đò cô đơn, chờ mong người con trai có thể sẽ về mà cũng có thể chẳng bao giờ quay lại.

Nhân vật
 Ông quản đò
 Nhân vật chính của tiểu thuyết. Là một người giỏi nghề, hào sảng và phóng khoáng.
 Thuý Thuý
 Cháu gái ông quản đồ. Một cô bé xinh đẹp với làn da ngăm đen. Vì mồ côi từ nhỏ nên em phải đảm đương mọi việc từ rất sớm. Dù còn trẻ đã có thể chèo đò. Rất yêu thương ông ngoại và con chó Vàng của mình.
 Hình tượng cô gái với làn da ngăm bắt nguồn từ hình ảnh người vợ của Thẩm Tùng Văn.
 Nhuận Nhuận
 Ông quản bến đò nơi ông quản đò làm việc. Tính tình bộc trực, thành thật, thoải mái, phóng khoáng.
 Thiên Bảo
 Con trai cả của ông quản bến Nhuận Nhuận. Thầm thích Thuý Thuý từ lâu. Tính tình bộc trực, thành thật giống cha mình.
 Na Tống
 Con trai thứ của ông quản bến. Tên được đặt theo tên thần Na (vị thần trừ ôn dịch và quỷ dữ). Rất đẹp trai và giỏi ca hát.

Phát hành
Chương đầu tác phẩm bắt đầu được định kỳ từ năm 1934 và đến năm 1936, tác phẩm được in thành sách. Đến nay đã được dịch ra nhiều ngôn ngữ. Tuy nhiên, tại Trung Quốc, tác phẩm đã bị cấm phát hành từ năm 1949 đến 1979, và tại Đài Loan đến năm 1986. Khoảng thập niên 80 thế kỷ XX, tác phẩm đã được phát hành trở lại.

Năm 2005, tác phẩm lần đầu được dịch tại Việt Nam bởi Phạm Tú Châu, do Nhã Nam mua bản quyền và Nhà xuất bản Đà Nẵng phát hành. Năm 2009, sách được dịch sang tiếng Anh phát hành bởi nhà xuất bản HarperCollins dưới tên Border Town.

Đánh giá
Tác phẩm nhận được phản hồi tích cực từ các nhà phê bình. Nhà văn Nhật Bản Takashi Shizuka nhận xét: "Xem ra dưới giọng văn hết sức bình tĩnh, e rằng đã ẩn giấu sự phê phán và phản kháng sâu sắc - ít nhất cũng là sự chán ghét nền văn minh hiện đại, đó chính là chủ ý của tác phẩm.

Ngoài ra, tác phẩm còn được nghi vấn là lời hồi đáp của Thẩm Tùng Văn dành cho tiểu thuyết đoạt giải Pulitzer năm 1932 của Pearl Buck, The Good Earth.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tiểu thuyết Trung Quốc
Tiểu thuyết năm 1936


title: Vườn quốc gia Quần đảo Channel

text:
Vườn quốc gia quần đảo Channel là một vườn quốc gia gồm 5 trong số 8 hòn đảo của quần đảo Channel, ngoài khơi bờ biển của tiểu bang California (thuộc Thái Bình Dương), Hoa Kỳ. Mặc dù các đảo gần bờ đông dân cư miền Nam California, nhưng sự cô lập bởi biển cả đã khiến khu vực này kém phát triển. Khu bảo tồn rộng 249.561 mẫu Anh (100.994 ha), trong đó 79.019 ha (31.978 ha) thuộc sở hữu của chính phủ liên bang. Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên sở hữu và quản lý 76% của đảo Santa Cruz, hòn đảo lớn nhất trong vườn quốc gia.

Vườn quốc gia là nơi có nhiều tài nguyên thiên nhiên và văn hóa quan trọng. Nó đã được chỉ định một Đài tưởng niệm Quốc gia Hoa Kỳ vào ngày 26 tháng 4 năm 1938, một khu dự trữ sinh quyển quốc gia vào năm 1976 và trở thành vườn quốc gia vào ngày 5 tháng 3 năm 1980.

Địa lý
Các đảo trong vườn quốc gia nằm dọc theo bờ biển miền Nam California từ điểm Conception gần Santa Barbara đến San Pedro, một khu phố của Los Angeles.
Vườn quốc gia bao gồm diện tích 249.354 mẫu Anh (100.910 ha), một nửa trong số đó là biển, còn lại bao gồm các đảo:
San Miguel 9.325 mẫu Anh (3.774 ha)
 Santa Rosa 52.794 mẫu Anh (21.365 ha)
 Anacapa 699 mẫu Anh (283 ha)
 Santa Barbara 639 mẫu Anh (259 ha)
 Santa Cruz 60.645 mẫu Anh (24.542 ha) 76% thuộc sở hữu của tiểu bang, 24% của vườn quốc gia.

Động thực vật
Hơn 2.000 loài động thực vật được tìm thấy trong vườn quốc gia. Tuy nhiên chỉ có ba loài động vật có vú là loài đặc hữu của đảo, một trong số đó là chuột nai (Peromyscus maniculatus), chồn hôi đốm, cáo đảo. Sceloporus occidentalis becki  cũng là loài đặc hữu của quần đảo Channel. động vật khác trong vườn quốc gia bao gồm Aphelocoma insularis, hải cẩu cảng, sư tử biển California, Xantusia riversiana, cú lợn, ưng Mỹ, sơn ca bờ biển, chiền chiện miền tây và bồ nông nâu California. Trong đó có 145 loài không tìm thấy ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Sinh vật biển đa dạng từ vi sinh vật phù du đến các loài to lớn có nguy cơ tuyệt chủng như cá voi xanh. Các đảo cũng là những địa điểm khảo cổ văn hóa có niên đại hơn 10.000 năm.

Hình ảnh

Xem thêm
 Quần đảo Channel
 Danh sách các vườn quốc gia tại Hoa Kỳ

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official site: Channel Islands National Park
 Channel Islands National Park Visitor's Guide
 NPS Public domain pictures of park

Channel
IUCN Loại II


title: Hoàng Xuân Vinh

text:
Hoàng Xuân Vinh (sinh 6 tháng 10 năm 1974 tại thị xã Sơn Tây, Hà Nội) là một vận động viên bắn súng của Việt Nam. Nhờ thành tích huy chương vàng ở nội dung 10m súng ngắn hơi nam tại Thế vận hội Mùa hè 2016, anh trở thành vận động viên thể thao Việt Nam đầu tiên và duy nhất tính đến nay giành được huy chương vàng tại đấu trường Thế vận hội.

Từ SEA Games 21 cho đến SEA Games 28, không một kỳ SEA Games nào anh không đoạt huy chương.

Trong kỳ Thế vận hội Mùa hè 2012 tổ chức tại Luân Đôn, tại nội dung 10m súng ngắn hơi nam, anh về thứ 9 còn tại nội dung 50m súng ngắn nam tự chọn, anh lại đáng tiếc để mất huy chương đồng với 0,1 điểm trước người giành Huy chương đồng Olympic nội dung này là Vương Trí Vĩ và chấp nhận đứng vị trí thứ 4.

Nhưng ngay sau đó, vào cuối năm 2012, anh vô địch châu Á. Và đến đầu năm 2013, anh vô địch thế giới, đều ở nội dung 10m súng ngắn hơi. Vì hai lần liên tiếp giành chức vô địch đấu trường châu lục và thế giới nên anh là người đầu tiên đã đem về những chức vô địch thế giới và châu Á đầu tiên cho các xạ thủ bắn súng của Việt Nam.

Tại Thế vận hội Mùa hè 2016 tổ chức tại Rio de Janeiro, Brasil, anh là người mang về tấm huy chương vàng đầu tiên cho đoàn thể thao Việt Nam tại một kỳ Thế vận hội với nội dung 10m súng ngắn hơi nam với tổng điểm 202,5 điểm, thiết lập kỷ lục Olympic mới và cũng là kỷ lục đầu tiên cho nội dung 10m súng ngắn hơi nam (nội dung này trước đó chưa có kỷ lục được thiết lập vì Liên đoàn bắn súng quốc tế (ISSF) áp dụng thể thức mới từ năm 2013). Ở nội dung 50m súng ngắn, Hoàng Xuân Vinh cũng giành vé vào loạt bắn chung kết và đạt huy chương bạc với thành tích 191.3 điểm.

Hoàng Xuân Vinh được bình chọn là "Vận động viên tiêu biểu" năm 2016 của thể thao Việt Nam. Do có những thành tích đóng góp vào sự nghiệp thể thao nước nhà, anh được phong cấp bậc quân hàm đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam.

Xuất thân và học vấn
Hoàng Xuân Vinh sinh tại thị xã Sơn Tây, quê bà ngoại. Bố của Vinh là bộ đội Quảng Trị tập kết, mẹ cậu là công nhân. Mẹ mất sớm khi mới ba tuổi, Vinh theo cha và em mới hơn một tuổi về Hà Nội sống trong một căn nhà nhỏ trên phố Thụy Khuê. Cảnh nhà nghèo, khó khăn, bố Vinh đã không lo được nhiều cho hai anh em.

Về Hà Nội, Vinh được người mẹ kế chăm sóc nhưng cũng chẳng được bao lâu. Lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn, hai lần mất mẹ nên khi học hết cấp ba cậu vẫn là cậu bé "cao chưa nổi mét sáu".

Học hết cấp ba, Vinh tình nguyện nhập ngũ. Anh vào Trường Sĩ quan Công binh ở Sông Bé, trong đó có một năm rưỡi học tập và huấn luyện tại Trường Sĩ quan Lục quân 2.

Sự nghiệp

Bắt đầu theo bắn súng chuyên nghiệp
Khác với phần lớn các xạ thủ, Hoàng Xuân Vinh theo nghiệp bắn súng chuyên nghiệp khá muộn. Năm 1994, sau khi tốt nghiệp Trường Sĩ quan Công binh, anh về làm việc tại Lữ đoàn 239 Công binh tại Thường Tín, Hà Tây. Trong quân đội, việc phải biết sử dụng súng gần như là điều bắt buộc. Hoàng Xuân Vinh được cử đi tham dự các giải phong trào và thường mang thành tích tốt về cho đơn vị.

Năm 1998, tại giải bắn súng toàn quân đội, Vinh giành vị trí quán quân. Vì vậy,
năm 1999, Câu lạc bộ Quân đội xin Vinh về. Anh được gọi vào đội tuyển quốc gia khi đã 26 tuổi và chính thức chia tay chức vụ sĩ quan chỉ huy
Cùng năm, Hoàng Xuân Vinh giành huy chương đầu tiên trong sự nghiệp VĐV thể thao chuyên nghiệp, đó là HCĐ đồng đội năm 1999 ở Cúp quốc gia nội dung súng ngắn hơi nam tổ chức tại Hải Phòng. Sang năm 2000, Vinh đã đoạt HCV và phá kỷ lục quốc gia môn súng ngắn hơi 10 m nam với 580 điểm và trở thành tuyển thủ quốc gia.
Sáu kỳ SEA Games liên tiếp kể từ năm 2001 cho đến 2011, không năm nào Vinh không đoạt ít nhất một huy chương vàng.

Các Đại hội Thể thao Đông Nam Á
Năm 2001, Hoàng Xuân Vinh đoạt huy chương vàng đồng đội đầu tiên tại SEA Games 21. SEA Games 22 tại Việt Nam, anh đoạt một huy chương vàng cũng nội dung đồng đội súng ngắn hơi nam. SEA Games 24 tại Thái Lan, anh đoạt hai huy chương vàng cá nhân và một huy chương vàng đồng đội ở nội dung súng ngắn 10m hơi nam và súng ngắn 25m ổ quay. Anh trở thành xạ thủ xuất sắc nhất đội bắn súng Việt Nam tại SEA Games 24 khi giành được ba huy chương vàng, dẫn đầu thành tích cá nhân.

Năm 2011, tại SEA Games 26, anh giành 1 huy chương vàng tại nội dung súng ngắn hơi 10m Nam, 1 huy chương vàng nội dung súng ngắn ổ quay 25m  và một huy chương bạc.

Trong Đại hội thể thao Đông Nam Á 2017. Hoàng Xuân Vinh đã thất bại khi vừa bước tới phát súng thứ 14.

Các Đại hội thể thao châu Á
Hoàng Xuân Vinh khoác áo đội tuyển tham dự Đại hội thể thao châu Á (ASIAD) từ năm 2006. Tại ASIAD 2006 anh cùng đồng đội giành một huy chương đồng đồng đội nội dung 10m súng ngắn nam.

Tại ASIAD 16, khi tham dự nội dung 25m súng ngắn ổ quay, ở loạt bắn 10 viên đầu tiên, anh bắn được 97 điểm, chỉ thiếu 3 điểm là đạt điểm số tuyệt đối. Sang 2 loạt tiếp theo, thành tích của anh còn tốt hơn khi được 99 điểm. Với kết quả này, Vinh đạt 872 điểm loạt bắn chậm, dẫn đầu bảng xếp hạng.

Sang loạt bắn nhanh, Vinh tiếp tục xuất phát ấn tượng với tổng điểm là 99 điểm ở 10 viên đầu tiên. Đến loạt bắn 10 viên tiếp theo, anh bắt đầu mất bình tĩnh khi chỉ được 97 điểm và có đến hai điểm 8 ở loạt bắn 10 viên cuối cùng trước khi đến viên thứ 10 quyết định. Thế nhưng anh vẫn hơn đối thủ xếp sau 4 điểm. Bất ngờ đã xảy ra, trong khi các đối thủ ghi những điểm 10 quan trọng, Vinh vừa nâng tay lên chưa kịp ngắm thì một tiếng nổ chát chúa vang lên. Không phải là do súng hỏng, mà do Vinh đã mất bình tĩnh, bóp cò sai mục tiêu. Kết quả, từ vị trí quán quân, Vinh phải nhận vị trí 13 chung cuộc. Và sau đó anh cùng đồng đội trắng tay huy chương đồng đội.

Thế vận hội Mùa hè 2012
Hoàng Xuân Vinh giành vé tham dự Thế vận hội Mùa hè 2012 tại Giải vô địch châu Á 2012 ở Qatar. Tại giải đấu này anh xếp thứ tư ở nội dung 10m súng ngắn hơi nam. Do ba vận động viên xếp trên đều đã có vé tham dự Thế vận hội từ những cuộc thi đấu trước nên Hoàng Xuân Vinh giành vé và là vận động viên bắn súng đầu tiên của Việt Nam giành quyền dự Thế vận hội bằng cách vượt qua vòng loại.

Tại London, Hoàng Xuân Vinh tham dự hai nội dung 10m súng ngắn hơi và 50m súng ngắn tự chọn. Tại nội dung 10m súng ngắn hơi, anh đạt 582 điểm ở vòng loại, chỉ kém 1 điểm để được vào vòng chung kết.

Ở nội dung 50m súng ngắn tự chọn, Hoàng Xuân Vinh xếp thứ tư vòng loại với 563 điểm và là một trong tám xạ thủ lọt vào vòng chung kết. Tiến vào lượt bắn chung kết tranh huy chương, anh còn thuộc nhóm có khả năng lấy huy chương sau khi bắn các loạt 3, 6, 7, 8 đều đạt trên 10 điểm. Tuy nhiên, bất ngờ đã xảy ra ở loạt bắn thứ 9 khi Vinh chỉ cần bắn được điểm 8 là sẽ có huy chương nhưng xạ thủ người Hà Nội chỉ bắn được 7,3 điểm. Do đó dù loạt bắn cuối cùng đạt 10,2 điểm để kết thúc lượt bắn chung kết với số điểm là 95,5 điểm và tổng điểm chung cuộc 658,5 điểm, Hoàng Xuân Vinh vẫn kém huy chương đồng Vương Trí Vĩ 0,1 điểm.

Vì đoàn Việt Nam không có tấm huy chương nào tại kỳ Olympic này, nên thất bại của anh ở nội dung 50m súng ngắn tự chọn gây ra nhiều tiếc nuối.

Giải vô địch bắn súng hơi châu Á 2012
Giải đấu được tổ chức vào tháng 12 năm 2012 tại Trung Quốc. Hoàng Xuân Vinh tham dự nội dung 10m súng ngắn hơi nam. Ở loạt bắn tiêu chuẩn, Xuân Vinh giành được 583 điểm. Đến loạt bắn chung kết, anh thi đấu xuất sắc, đạt 100,3 điểm và giành huy chương vàng cá nhân với tổng điểm 683,3. Anh cũng góp phần đem về tấm huy chương đồng đồng đội cho đội Việt Nam ở nội dung này. Đây là tấm huy chương vàng châu Á đầu tiên của các xạ thủ Việt Nam.

Cúp bắn súng thế giới 2013
Tại Cúp bắn súng thế giới - ISSF World Cup 2013 tổ chức ở Hàn Quốc (từ ngày 4 đến 9-4-2013), Hoàng Xuân Vinh tham dự nội dung 10m súng ngắn hơi nam. Đối thủ chính của anh ở giải này vẫn là người hơn Vinh 0,1 điểm ở Thế vận hội Mùa hè 2012, Vương Trí Vĩ. Ở vòng loại, Hoàng Xuân Vinh và Vương bám đuổi nhau quyết liệt về điểm số và xạ thủ người Việt Nam đã xếp nhì với thành tích 583 điểm.

Tại chung kết, Xuân Vinh và Vương vẫn là hai xạ thủ so kè nhau từng điểm số. Hoàng Xuân Vinh lần này đã thi đấu tập trung, không bắn hụt như những lần chung kết quan trọng khác. Kết quả loạt chung kết anh đạt 200,8 điểm, hơn Vương Trí Vĩ 0,7 điểm để đoạt huy chương vàng đầu tiên cho bắn súng Việt Nam trên đấu trường thế giới.

Thế vận hội Mùa hè 2016
Tại Thế vận hội Mùa hè 2016 tổ chức tại Rio de Janeiro, Brasil, anh là người mang về tấm huy chương vàng đầu tiên cho đoàn thể thao Việt Nam với nội dung 10m súng ngắn hơi nam sau khi đánh bại vận động viên Felipe Almeida Wu của nước chủ nhà Brasil. Thành tích 202,5 điểm ở loạt đấu chung kết của Xuân Vinh nhỉnh hơn 0,4 điểm so với thành tích của Felipe Almeida và đồng thời thiết lập kỷ lục Olympic đầu tiên cho nội dung chung kết 10m súng ngắn hơi nam kể từ khi Liên đoàn bắn súng quốc tế - ISSF thay đổi thể thức thi đấu đối với nội dung này từ ngày 1-1-2013. Kỷ lục thế giới ở nội dung chung kết 10m súng ngắn hơi nam hiện là 206 điểm do vận động viên người Hàn Quốc Jin Jong-oh thiết lập tại Cúp bắn súng thế giới - ISSF World Cup 2015, người chỉ xếp hạng 5 tại Thế vận hội lần này.

Trong diễn biến của loạt đấu chung kết 10m súng ngắn hơi, kịch tính được đẩy lên đỉnh điểm ở hai loạt đạn cuối khi chỉ còn là cuộc đấu tay đôi tranh huy chương vàng giữa Xuân Vinh và Felipe Almeida sau khi các đối thủ khác đều bị cắt loại trực tiếp. Trước lượt bắn áp chót, tổng điểm của Xuân Vinh là 182,6 trong khi tổng điểm của Felipe Almeida là 181,8. Ở lượt áp chót, Xuân Vinh bắn không tốt khi chỉ đạt 9,2 điểm so với 10,2 điểm của đối thủ và bị tụt xuống vị trí thứ 2 với 0,2 điểm ít hơn. Ở lượt bắn quyết định, tưởng chừng Xuân Vinh lại một lần nữa cay đắng về nhì khi Felipe Almeida nhanh chóng thực hiện tốt loạt đạn cuối với 10,1 điểm và nhận được tiếng hò reo cổ vũ của khán giả nhà, Xuân Vinh tập trung vào mục tiêu rất lâu và rồi xuất thần ghi đến 10,7 điểm khi đưa viên đạn găm rất sát vùng tâm bia và qua đó vươn lên giành huy chương vàng trong tiếng vỗ tay thán phục của chính đối thủ nước chủ nhà. Xạ thủ Hoàng Xuân Vinh đã không giấu nổi những giọt nước mắt hạnh phúc.

Tấm huy chương vàng 10m súng ngắn hơi mà Xuân Vinh giành được tại Thế vận hội Mùa hè 2016 mang ý nghĩa lịch sử đối với thể thao trong nước vì đây là tấm huy chương vàng đầu tiên của Việt Nam tại một kỳ Thế vận hội.

Sau đó, vào ngày 10 tháng 8, anh đã giành tiếp tấm huy chương bạc nội dung 50m súng ngắn nam, với số điểm 191.3. Xếp sau Jin Jong-oh của Hàn Quốc (đạt 193.7 điểm).

Vinh danh, đời tư

Năm 2000, Hoàng Xuân Vinh đã lập gia đình với Phan Hương Giang. Hai vợ chồng có một con gái và một con trai. Dù là một xạ thủ nhưng anh lại bị cận nặng. Thần tượng của Xuân Vinh là Trần Oanh, xạ thủ lừng lẫy một thời của bắn súng Việt Nam.

Do có những thành tích đóng góp vào sự nghiệp thể thao nước nhà, năm 2012, anh được thăng quân hàm đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam Cũng trong năm này, Hoàng Xuân Vinh xếp thứ ba trong danh sách 10 vận động viên tiêu biểu của Việt Nam. Năm 2013, anh tiếp tục đứng thứ ba trong danh sách bình chọn Mười vận động viên tiêu biểu. Với tấm huy chương vàng đầu tiên của thể thao viện nam cùng tấm huy chương bạc tại Thế vận hội Rio 2016, Hoàng Xuân Vinh được bình chọn là "Vận động viên tiêu biểu" của thể thao Việt Nam năm 2016 với 2.020 điểm.

Câu nói

Xem thêm
ASIAD 16
Việt Nam tại Đại hội Thể thao châu Á 2010
Việt Nam tại Thế vận hội Mùa hè 2012
Việt Nam tại Thế vận hội Mùa hè 2016
Trần Oanh

Chú thích

Liên kết ngoài

Xạ thủ Hoàng Xuân Vinh lần đầu đạt chuẩn Olympic

Người Sơn Tây
Vận động viên người Hà Nội
Vận động viên bắn súng Việt Nam
Vận động viên Việt Nam tham gia Thế vận hội
Vận động viên Thế vận hội Mùa hè
Binh chủng Công binh, Quân đội nhân dân Việt Nam
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2016
Huy chương Thế vận hội của Việt Nam


title: Quốc gia Nghĩa tử

text:
Quốc gia nghĩa tử là tên gọi nhóm các em vị thành niên mà phụ huynh là quân nhân trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa đã chết trận trong cuộc chiến Việt Nam sau được chính phủ chiếu cố giúp đỡ. Trọng tâm của chính phủ là trợ giúp việc giáo dục các em trong hệ thống trường Quốc gia nghĩa tử.

Lịch sử
Từ thời Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam, Tổng thống Ngô Đình Diệm đã có ý giúp đỡ các cô nhi, con cái của tử sĩ và thương phế binh trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa và cho đó là một trong những quốc sách với nhà nước nhận vai trò nuôi dạy các em cho đến tuổi 18. Năm 1962 Nha Xã hội đệ trình thông qua Bộ Quốc phòng để lập ra một tổ chức đảm nhiệm vai trò này, theo mẫu Office des Pupilles de la Nation của Pháp.

Năm 1963 chính phủ lập cơ sở đầu tiên mang tên Viện Quốc gia Nghĩa tử ở Sài Gòn. Việc xây dựng có đóng góp của các thành phần dân sự qua Ủy ban vận động xây cất Quốc gia Nghĩa tử trong đó kiến trúc sư Trương Đức Nguyên thiết kế và nhà thầu Trần Ngọc Trình đảm nhận mà không lấy thù lao. Công trình xây cất tiến hành đến Tháng Chín 1963 thì khánh thành Viện Quốc gia Nghĩa tử trên đường Võ Tánh gần Ngã tư Bảy Hiền, thuộc Tân Sơn Hòa, tỉnh Gia Định.

Bác sĩ Trương Khuê Quan được bổ nhiệm làm Viện trưởng Viện Giáo dục Quốc gia Nghĩa tử. Niên học đầu tiên (1963-1964) có khoảng 500 học sinh ghi danh theo học tại trường Quốc gia Nghĩa tử.

Thời gian đầu, Quốc gia Nghĩa tử áp dụng chương trình giáo dục phổ thông. Đến năm 1966 xây thêm trường Kỹ thuật Quốc gia Nghĩa tử để khai giảng năm 1966-1967 với chủ ý đào tạo kỹ năng thực dụng. Sang năm 1968 thì lại cải tiến, áp dụng chương trình giáo dục tổng hợp cho một trường. Theo chương trình đó thì thay vì chia các lớp trung học thành Đệ nhất cấp và Đệ nhị cấp thì gom cả hai lại. Ngoài ra thay vì chia thành bốn ban như các trường trung học khác, trường Quốc gia Nghĩa tử tổng hợp chia thành tám ban:
Ban A: Khoa học (giống như bên trung học phổ thông)
Ban B: Toán
Ban C: Sinh ngữ
Ban D: Cổ ngữ
Ban E: Doanh thương tổng quát
Ban F: Công kỹ nghệ
Ban G: Kinh tế gia đình
Ban H: Canh nông

Mỗi kỳ nghỉ hè thì các nhà giáo được gửi đi sinh hoạt trại hè ở Trường Thiếu sinh quân Vũng Tàu.

Mô hình trường sở Quốc gia Nghĩa tử sau được trải rộng thành một hệ thống trường học tại nhiều tỉnh thành như Huế (1967), Đà Nẵng (1968), Biên Hòa (1969), Cần Thơ (1971). Một số trường có cả cơ sở để học sinh tá túc nội trú. Tổng cộng là bảy cơ sở giáo dục (5 trường theo chương trình phổ thông, 1 trường kỹ thuật, 1 trường theo chương trình tổng hợp) với gần 400 giáo sư và tổng số trên 10.000 học sinh từ bậc tiểu học đến trung học, trong số đó có 800 học sinh nội trú (500 nữ Sinh và 300 nam sinh). Một số được cấp học bổng đi du học sau khi tốt nghiệp trung học đệ nhị cấp (Tú tài II) với điểm ưu, bình hoặc bình thứ. Chính phủ Hoa Kỳ qua chường trình USAID đài thọ cho số học sinh này du học ở đại học Mỹ. Hơn 90% hoàn tất học trình và về nước phục vụ.

Hành chánh
Từ năm 1963 đến năm 1967, Trường Quốc gia Nghĩa tử thuộc Quốc gia Nghĩa tử Cuộc, một bộ phận của Bộ Quốc phòng.

Sang thời Đệ Nhị Cộng hòa Việt Nam, Trường Quốc gia Nghĩa tử chuyển sang Bộ Cựu chiến binh mới thành lập. Tuy phụ thuộc Bộ Cựu chiến binh nhưng chương trình học của trường do Bộ Quốc gia Giáo dục soạn thảo và chứng nhận. Hệ thống trường này hoạt động như một cơ quan tự trị, có ngân sách riêng, dưới quyền của một Hội đồng Quản trị gồm đại diện của Bộ Cựu chiến binh (kiêm nhiệm chủ tịch), Bộ Quốc gia Giáo dục, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chánh, Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp.

Tham khảo

Thư mục

 Võ Kim Sơn. "Personal Reflections on the Educational System". The Republic of Vietnam, 1955-1975. Ithaca, NY: Cornell University Press, 2019. Tr 105-116

Liên kết

Kỷ yếu 50 năm Quốc gia Nghĩa tử

Giáo dục Việt Nam Cộng hòa
Cơ sở giáo dục thời Việt Nam Cộng hòa


title: Tiêu Chính Đức

text:
Tiêu Chính Đức (, ?- 549), tên tự Công Hòa (公和), là một thân vương của triều Lương trong lịch sử Trung Quốc. Trong một thời gian ngắn, ông đã yêu cầu hoàng vị của triều Lương.

Xuất thân
Không rõ Tiêu Chính Đức sinh vào thời điểm nào, ông là con trai thứ ba của Tiêu Hoành (蕭宏)- khi đó là một viên quan nhỏ trong triều đình Nam Tề. Tiêu Hoành là đệ của các tướng Tiêu Ý và Tiêu Diễn. Do ban đầu không có con trai, Tiêu Diễn đã nhận Tiêu Chính Đức làm con nuôi.

Tuy nhiên, vào năm 501, khi Tiêu Diễn tham gia vào một cuộc nội chiến chống lại hoàng đế Tiêu Bảo Quyển của Nam Tề, một người thiếp của Tiêu Diễn là Đinh Lệnh Quang (丁令光) đã hạ sinh một người con trai là Tiêu Thống. Mặc dù vậy, sau khi Tiêu Diễn lật đổ Tiêu Bảo Quyển và mở đầu triều Lương, Tiêu Chính Đức đã hy vọng mình sẽ trở thành hoàng thái tử. Tuy nhiên, Lương Vũ Đế đã thay đổi lựa chọn và đưa Tiêu Chính Đức về lại dòng Tiêu Hoành, chỉ sách phong Tiêu Chính Đức làm Tây Phong hầu, thực ấp 500 hộ.

Chạy sang Bắc Ngụy
Tiêu Chính Đức không bằng lòng với việc chỉ có tước hầu, bực tức trước thay đổi lựa chọn hoàng thái tử. Vào năm 522 theo Tư trị thông giám; (Lương thư ghi năm 525), Tiêu Chính Dức chạy sang triều Bắc Ngụy kình địch, tuyên bố mình là hoàng thái tử bị phế truất của Lương, và tìm kiếm hỗ trợ về quân sự. Một viên quan Bắc Ngụy là Tiêu Bảo Dần, em trai Tiêu Bảo Quyển- thay vào đó lại đề xuất giết chết Tiêu Chính Đức. Triều đình Bắc Ngụy mặc dù không giết Tiêu Chính Đức, song đã không đối đãi một cách tôn trọng với Tiêu Chính Đức. Tiêu Chính Đức cho rằng bản thân gặp hiểm nguy nên đã giết một cậu bé và bảo rằng đó là người của ông, rồi đem chôn cất cậu bé ở cách xa kinh thành Lạc Dương của Bắc Ngụy. Vào năm 523, Tiêu Chính Đức chạy về Lương. Vũ Đế chẳng những không trừng phạt mà trên thực tế đã phục chức tước cho Tiêu Chính Đức.

Phụng sự Lương
Tuy nhiên, sau khi trở về Lương, Tiêu Chính Đức đã không ăn năn vì hành động của mình, thay vào đó lại đi tập hợp đám du côn, thường dẫn đầu chúng trong các vụ cướp. Năm 525, Tiêu Chính Đức trở thành tướng dưới quyền chỉ huy của Dự Chương quận vương Tiêu Tông- hoàng nhi của Lương Vũ Đế, trấn thủ Bành Thành. Do nghĩ mình thực ra là con trai của Tiêu Bảo Quyển, Tiêu Thống đã đào thoát sang Bắc Ngụy trong chiến dịch, quân đội của Tiêu Thống cũng sụp đổ. Tiêu Chính Đức bỏ rơi quân lính và chạy về kinh thành Kiến Khang. Do các tội từng phạm phải trước đây và do hành động bỏ rơi quân lính, Lương Vũ Đế đã tước bỏ các tước vị và chức vụ của Tiêu Chính Đức và cho đưa ông đi lưu đày tại Lâm Hải. Tuy nhiên, khi Tiêu Chính Đức còn chưa đặt chân đến Lâm Hải, Lương Vũ Đế đã phái người đến ban lệnh ân xá và phục tước cho Tiêu Chính Đức.

Hoàng thái tử Tiêu Thống qua đời vào năm 531, Lương Vũ Đế lập một hoàng tử khác là Tiêu Cương làm hoàng thái tử, bỏ qua ba nhi tử của Tiêu Thống là Tiêu Hoan (蕭歡), Tiêu Dự (蕭譽), và Tiếu Sát song phong họ làm phiên vương ở ba quận lớn. Lúc này, Tiêu Chính Đức bợ đỡ sủng thần Chu Dị của Lương Vũ Đế, vì thế Chu Dị đã nhắc nhở Lương Vũ Đế rằng Tiêu Chính Đức trước đây đã từng là nhi tử của Lương Vũ Đế, song nay chỉ là một hầu tước. Do đó, Lương Vũ Đế đã sách phong Tiêu Chính Đức là Lâm Hạ vương.

Trong loạn Hầu Cảnh

Tuy nhiên, Tiêu Chính Đức vẫn không hài lòng. Khi tướng Hầu Cảnh nổi dậy vào mùa thu năm 548, Hầu Cảnh biết Tiêu Chính Đức có thái độ bất mãn nên đã bí mật thương thảo với Tiêu Chính Đức, hứa sẽ đưa ông làm hoàng đế. Sau đó, khi Hầu Cảnh sắp tiến đến bờ bắc Trường Giang, Lương Vũ Đế đã phái Tiêu Chính Đức đem quân đi phòng thủ ở bờ nam, Tiêu Chính Đức thay vào đó lại bí mật phái mấy chục thuyền lớn đi giúp quân Hầu Cảnh vượt Trường Giang, sau đó Tiêu Chính Đức quay sang chống Lương Vũ Đế và hợp quân với Hầu Cảnh.

Sau khi Hầu Cảnh bao vây Kiến Khang và chiếm được thành ngoại, buộc lực lượng trung thành với Lương Vũ Đế phải rút vào Đài thành (tức hoàng cung), Tiêu Chính Đức đã xưng đế. Tiêu Chính Đức lập thế tử của mình là Tiêu Kiến Lý (蕭見理) làm hoàng thái tử, và gả một nhi nữ cho Hầu Cảnh, tuy nhiên Tiêu Kiến Lý ngay sau đó đã qua đời trong một cuộc đột kích. Tiêu Chính Đức cũng hiệp nghị với Hầu Cảnh rằng đến khi Đài thành thất thủ, Lương Vũ Đế và Tiêu Cương sẽ không được tha. Vào mùa xuân năm 549, khi Hầu Cảnh tiến hành dàn xếp hòa bình với Lương Vũ Đế và Tiêu Cương trong một thời gian ngắn, Tiêu Chính Đức đã lên tiếng phản đối, và Hầu Cảnh sau đó cũng không thực thi theo các điều khoản hòa bình. Tuy nhiên, khi Đài thành thất thủ, Hầu Cảnh đã ngăn chặn Tiêu Chính Đức giết chết Lương Vũ Đế và Tiêu Cương. Thay vào đó, Hầu Cảnh biến Lương Vũ Đế thành một quân cờ của mình và giáng Tiêu Chính Đức làm Lâm Hạ vương, song cũng trao cho Tiêu Chính Đức chức vụ "thị trung", "đại tư mã". Tiêu Chính Đức trở nên chán nản, và đến khi gặp Lương Vũ Đế, Tiêu Chính Đức đã khóc lóc thảm thiết. Lương Vũ Đế đáp lại: "Ngươi hãy khóc nữa đi, song chẳng phải đã quá muộn để ngươi hối hận rồi sao?".

Tiêu Chính Đức bực bội trước việc Hầu Cảnh bội ước, và sau đó ông đã bí mật gửi thư cho đường huynh đệ là Bà Dương vương Tiêu Phạm (蕭範), thỉnh cầu Tiêu Phạm đến cứu viện Kiến Khang. Thư tín bị quân của Hầu Cảnh chặn được, vào mùa hè năm 549, Hầu Cảnh đã giả chiếu ra lệnh sát hại Tiêu Chính Đức.

Gia đình
Tiêu Chính Đức và em gái là Trường Lạc công chúa tư thông, vì sợ tiếng xấu loạn luân lan ra nên đã trói một thị nữ và đeo thêm đồ trang sức bằng vàng ngọc vào người này rồi tiến hành phóng hỏa đốt nhà, giả bộ là Trường Lạc công chúa bị lửa thiêu chết. Sau đó, Trường Lạc công chúa trở thành "Liễu phu nhân", sinh ra hai nhi tử.

Tham khảo

 Lương thư, quyển 55.
 Nam sử, quyển 51.
 Tư trị thông giám, các quyển 149, 150, 155, 161, 162.

Vua nhà Lương
Năm sinh thiếu
Mất năm 549
Sinh thế kỷ 5