title: Hải Linh

text:
Hải Linh (1920-1988) là một nhạc sĩ và nhạc sư Công giáo. Ông được đánh giá là một trong "Những tên tuổi lớn của nền Thánh nhạc Việt Nam đã được đào tạo về âm nhạc và Thánh nhạc tại nước ngoài" có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của Thánh nhạc Việt Nam.

Sơ lược cuộc đời
Ông tên thật là Trần Văn Linh, sinh ngày 4 tháng 10 năm 1920, trong một gia đình Công giáo sùng đạo ở Giáo phận Phát Diệm, Ninh Bình. Ông có tên thánh là Phanxicô. Trong cuộc đời mình, ngoài 2 bút danh thường dùng là Hải Linh, Minh Đệ, ông còn dùng nhiều tên khác như Phanxico Assisi Trần Văn Đệ, Trần Văn Trị.

Thuở nhỏ, ông theo học ở trường Thử ở Trung Linh (Nam Định). Năm 16 tuổi, ông vào học ở Tiểu chủng viện Ninh Cường. Đến năm 18 tuổi, ông học tại trường Thầy Giảng (Bùi Chu) và sau đó được giữ lại để dạy Pháp văn và âm nhạc tại trường. Thời gian này, ông bắt đầu sáng tác một số bài hát đạo cũng như đời..

Ngày 1 tháng 5 năm 1951, ông theo học nhạc tại Viện Giáo nhạc thuộc Học viện Công giáo Paris (Institut Catholique de Paris), đồng thời học sáng tác tại Nhạc viện César Frenck do giáo sư Guy de Lioncourt làm giám đốc. Ông tốt nghiệp hạng ưu năm 1956 tại đây với luận án "La Couleur Vietnamienne dans le chant Grégorien"..
Năm 1956, ông trở về Việt Nam, dạy hợp ca tại Viện Quốc gia âm nhạc. Ông cũng thành lập Ca đoàn Hồn Nước nhằm thực hiện hoài bão của mình là trình tấu sống động các tác phẩm được soạn ra bằng một lối viết thoáng mỏng theo tinh thần Á Đông..

Năm 1961, ông nhận được học bổng sang nghiên cứu âm nhạc, giáo dục tại Đại học Ohio (Hoa Kỳ). Từ năm 1970 đến năm 1975, ông dạy nhạc tại Đại học Đà Lạt và tham gia Ủy ban Thánh Nhạc toàn quốc. Từ năm 1973 đến đầu năm 1975, ông làm Phân khoa trưởng của Phân khoa Âm nhạc Viện Đại học Đà Lạt..

Sau năm 1975, ông không tham gia các hoạt động âm nhạc công khai dù vẫn sáng tác và dạy nhạc trong cộng đồng Công giáo tại Việt Nam. Ông đã hướng dẫn 2 lớp ca trưởng tại nhà thờ Huyện Sỹ, đường Bùi Chu, quận 1, cho đến khi đi xuất cảnh sang Hoa Kỳ.

Ngày 8 tháng 5 năm 1986, ông xuất cảnh theo diện đoàn tụ gia đình tại New Orleans (Louisiana, Hoa Kỳ). Tại Mỹ, ông trở lại hoạt động âm nhạc trong cộng đồng người Việt tại Mỹ với việc mở các lớp Ca trưởng ở nhiều Tiểu bang khác nhau (New Orleans (LA), California, Portland (Oregon), Missouri, Texas…); đồng thời, tập luyện cho nhiều ca đoàn ở nhiều nơi khác nhau để hát trong nhiều dịp lễ.

Ông qua đời ngày 6 tháng 1 năm 1988 tại bệnh viện Fountain Valley, Los Angeles vì một cơn nhồi máu cơ tim.

Sự nghiệp âm nhạc
Nhạc sư Hải Linh được xem là một trong Những tên tuổi lớn của nền Thánh nhạc Việt Nam đã được đào tạo về âm nhạc và Thánh nhạc tại nước ngoài có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của Thánh nhạc Việt Nam. Là một trong những " tác giả sáng tác trong những ngày đầu tiên khai sinh nền Thánh nhạc Việt Nam", một số tác phẩm của ông đã được đưa vào "Tuyển tập Thánh ca Việt Nam" (quyển I), công trình chào mừng Năm Thánh 2010, kỷ niệm 50 năm thiết lập Hàng Giáo phẩm tại Việt Nam.

Đánh giá về sự nghiệp sáng tác của Nhạc sĩ Hải Linh, Linh mục An-rê Đỗ Xuân Quế, nguyên Trưởng ban Thánh nhạc Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh nhận xét:
{{cquote|
"Nhạc sĩ Hải Linh là người có thực tài và đã đem tài năng ra để phụng sự nền Thánh nhạc trong suốt đời Ông, đặc biệt trong ba thập niên 40, 50 và 60 lúc nền Thánh nhạc Việt Nam còn trong giai đoạn khai sáng. Ông là một trong những người có công đầu trong giai đoạn khai sáng ấy và đã đào tạo được một số môn đệ sáng tác ca khúc và điều khiển ca đoàn giỏi tiếp tục nối nghiệp ông".|}}.

Giáo sư Tiến sĩ Trần Văn Khê nhận xét về ông:
{{cquote|
Hải Linh đã học nhiều điều trong dân ca và đem ra áp dụng trong nhạc Công giáo, tức Thánh ca, rất thành công vì có được màu sắc dân tộc.
|||.}}

Nhạc sĩ Phạm Duy đánh giá những tác phẩm tiêu biểu của ông là những "Viên Ngọc quý giá nhất của Dân tộc Việt".

Ngoài việc sáng tác và giảng dạy âm nhạc, ông còn là một ca trưởng điêu luyện và thuần thục trong rất nhiều chương trình lớn. Tháng 7 năm 1986, tại Hội nghị Thánh nhạc Hoa Kỳ, trước khoảng 800 ca nhạc sĩ, nhạc công Hoa Kỳ, nhạc sư Hải Linh đã điều khiển Ban Hợp ca Việt Nam gồm 80 ca viên. Sau phần biểu diễn, Chủ tịch Hội nghị Thánh nhạc Hoa Kỳ, Linh mục Virgil C. Funk đã có nhận xét: ""Tôi không có một lời nào xứng đáng để ca tụng tài năng nghệ thuật của ông. Tất cả đều được đặt dưới bàn tay điêu luyện của ông…""''.

Những tác phẩm tiêu biểu
Hải Linh là một trong những người tiên phong gây dựng phong trào hợp ca của nền Thánh nhạc Việt Nam. Trong sự nghiệp âm nhạc của mình, ông đã sáng tác hơn 300 tác phẩm, với nhiều bản hợp xướng được biết đến. Nhạc phẩm "Hang Bê Lem", ông sáng tác năm 1945, được cho là một trong những tác phẩm Thánh ca "bất hủ" . Nhạc phẩm này được nhiều người biết đến do " lời nhạc gần gũi, giản dị, sáng trong và tồn mãi trong lòng mọi người" ..

Một số nhạc phẩm Công giáo được biết đến

Một số nhạc phẩm khác được biết đến

Ngoài ra, ông còn là tác giả của 3 tập tài liệu đào tạo Ca trưởng là:
 Ngũ cung (tiếng Anh).
 Couleur Grégorien dans le chant Vietnamienne (tiếng Pháp).
 Tìm hiểu nhạc Ngũ Âm.

Xem thêm
 Hang Bêlem
 Nghe những sáng tác của nhạc sĩ Hải Linh trên một trang âm nhạc

Chú thích

Liên kết ngoài
 Phỏng vấn linh mục Nguyễn Duy, Tổng Thư ký Ủy ban Thánh nhạc
 Những tác phẩm Hợp Xướng của Hải Linh.
 Video: Đêm tưởng niệm LM nhạc sư Duy Linh và nhạc sư Hải Linh
 Nhạc sư Phạm Đức Huyến với 100 khóa huấn luyện ca trưởng

Người Ninh Bình
Người Mỹ gốc Việt
Nhạc sĩ thánh ca Việt Nam
Nghệ sĩ Công giáo Việt Nam
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Nhạc trưởng Việt Nam
Nhạc sĩ Công giáo
Nhạc sĩ hải ngoại


title: Cá tầm râu tua

text:
Cá tầm tua râu hay cá tầm tàu, cá tầm hoang, cá tầm gai (danh pháp hai phần: acipenser nudiventris) là một loài cá tầm. Trước đây là phong phú trong vùng biển Đen, Caspian và Aral, phạm vi của nó hiện nay chủ yếu là sông Ural (Nga và Kazakhstan), với một quần thể có thể sót lại ở sông Rioni ở Gruzia và Safid Rud ở Iran. Dân số lành mạnh nhất ở một trong những hồ Balkhash ở Kazakhstan, bên ngoài phạm vi tự nhiên của nó, nơi mà họ được giới thiệu vào những năm 1960 cho mục đích thương mại. Người ta đã thông báo rằng loài cá này có sức sinh sản tương đối cao nhất đối với bất kỳ loài cá tầm.

Chú thích

Tham khảo

Cá tầm
Cá châu Á
Cá châu Âu
Cá Nga
Cá Iran
N


title: Anglesey

text:
Anglesey (phát âm tiếng Anh: ,  ), là một hòn đảo, và với tên Isle of Anglesey, là một hạt ở ngoài khơi bờ biển tây bắc của Wales. Có hai cây cầu bắc qua eo biển Menai, kết nối Anglesey với đảo chính: đầu tiên là cầu treo Menai, do Thomas Telford thiết kế vào năm 1826, thuộc tuyến A5; và gần đây hơn là việc tái xây dựng cầu Britannia (thay thế cây cầu cũ do Robert Stephenson thiết kế), phục cụ tuyến A55 và đường sắt North Wales Coast. Nhà sử học và tác giả John Davies cho rằng trong thế kỷ 10 đầy biến động, tên tiếng Norse của Ynys Môn, Anglesey, đã ra đời; tên gọi này sau đó được đưa vào tiếng Anh sau khi những kẻ chiếm đóng người Anglo-Norman đến và chinh phục hòn đảo trong thế kỷ 11.

Tên gọi Anglesey sau đó được sử dụng trong tiếng Anh như là tên của một hạt bao gồm cả đảo Holy và các đảo nhỏ lân cận. Khoảng một nửa cư dân Anglesey có thể nói, đọc và viết tiếng Wales cũng như tiếng Anh, và 70% có kiến thức về tiếng Wales.. Với diện tích , (675 km² nếu chỉ tính riêng đảo Anglesey, không bao gồm đảo Holy) Anglesey là đảo lớn nhất Wales, hòn đảo lớn nhất Đại Anh (Great Britain), và cũng là đảo lớn nhất tại biển Ireland, trên cả đảo Man.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Anglesey History
Visions of Britain - Anglesley through time  - Local history overview (maps, statistical trends and historical descriptions).
Valley Village Weather Station

Hạt của Wales
Đảo Wales
Khu vực chính của Wales
Hạt lịch sử của Wales
Commote của Wales
Cantref


title: Ngôi nhà trong hẻm

text:
Ngôi nhà trong hẻm là một bộ phim kinh dị Việt Nam của đạo diễn Lê Văn Kiệt thực hiện, khởi chiếu tại Việt Nam chính thức ngày 14 tháng 2 năm 2012, chiếu ra mắt ngày 10 tháng 2 năm 2012.

Nội dung
Một bi kịch xảy đến với một cặp vợ chồng trẻ. Họ mất đứa con đầu lòng vì người vợ bị sẩy thai. Sau khi họ trở về ngôi nhà của họ sau một thời gian người vợ ở bệnh viện, họ thấy có những thay đổi trong nhà. Người vợ vẫn bị dằn vặt bởi sự mất mát, và dần dần có những hành động kỳ quặc. Ngôi nhà đột nhiên bị ám ảnh bởi những thế lực không bình thường. Người chồng cố gắng giúp vợ mình qua khỏi thời gian khó khăn này để mọi chuyện trở về như cũ, nhưng dường như tất cả những cố gắng đó ngày càng trở nên kinh hoàng hơn. Anh ấy hình như thất bại trong cuộc chiến đó. Khi mọi việc trở nên tồi tệ ngoài tầm kiểm soát, anh ấy chiến đấu vì ngôi nhà của họ và giải quyết những bí ẩn của Ngôi Nhà Trong Hẻm trước khi quá muộn.

Diễn viên
Trần Bảo Sơn vai Thành
Ngô Thanh Vân vai Thảo
Bích Hằng vai bà Nga
Phan Thị Mơ vai Dung
Bùi Văn Hải vai Minh
Lê Thiện vai nữ hộ sinh
Hồng Sáp vai bà già
Thịnh Vinh vai trẻ mồ côi

Kỷ lục
Phim được đánh giá có thế mạnh về truyền thông và phát hành tốt. Trong ngày đầu công chiếu đã đạt kỷ lục phòng chiếu chưa từng có trước đây tại Việt Nam - 2,4 tỷ đồng.

Trong một phát biểu với báo chí, doanh nhân Chung Minh - giám đốc sản xuất Ngôi nhà trong hẻm thổ lộ, đây là lần đầu tiên đầu tư vào lĩnh vực điện ảnh nhưng anh rất tin vào sự thành công của Ngôi nhà trong hẻm bởi theo anh bộ phim hội đủ các yếu tố: kịch bản hay, diễn viên tài năng, ekip làm phim chuyên nghiệp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2012
Phim Việt Nam
Phim tiếng Việt
Phim kinh dị Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim tâm lý kinh dị
Phim ma
Phim kinh dị năm 2012
Phim lấy bối cảnh ở Việt Nam
Phim lấy bối cảnh ở Sài Gòn
Phim quay tại Việt Nam
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2010


title: Cá tầm trắng

text:
Cá tầm trắng (danh pháp hai phần: Acipenser transmontanus) là một loài cá tầm. Loài cá này sinh sống dọc theo bờ biển phía tây của Bắc Mỹ từ quần đảo Aleutia đến Trung California.

Nó là loài cá nước ngọt lớn nhất ở Bắc Mỹ và là loài cá tầm lớn thứ ba, sau cá tầm Beluga và cá tầm Kaluga. Cá tầm trắng được biết đến để đạt được một kích thước tối đa là 816 kg (£ 1.799) và 6,1 m (20 ft).

Cá tầm lớn nhất đánh bắt trên hồ sơ được đánh bắt trên sông Fraser, British Columbia, và nặng khoảng 498,9 kg và dài 12 feet, 4 inch (3,75 m). Con cá tầm này được đánh bắt bởi Michael Snell Salisbury, Anh, và sau đó được thả.

Tham khảo

T
Cá thương mại
Cá Bắc Mỹ
Cá tầm


title: Cá tầm Nhật Bản

text:
{{Bảng phân loại
| name = Cá tầm Nhật Bản
| image =
| status = DD
| status_system = iucn2.3
| status_ref = <ref name="fishbase">

Cá tầm Nhật Bản (danh pháp hai phần: Acipenser multiscutatus) là một loài cá tầm bản địa ở Nhật Bản, và Tây Bắc Thái Bình Dương. Nó sinh sống ở nước ngọt, nước lợ và nước mặn. Một số nhà ngư loại học coi nó là cùng một loài như cá tầm Amur (Acipenser schrenckii)..

Tham khảo

Cá tầm
Cá Nhật Bản
M


title: Puerto Montt

text:
Puerto Montt là một thành phố cảng và khu tự quản ở miền nam Chile, nằm ở cuối phía bắc của âm thanh trong tỉnh Llanquihue, vùng Los Lagos, cự ly 1.055 km về phía nam của thủ đô, Santiago Reloncaví. Khu tự quản có diện tích 1.673 km2 và dân số 175.938 người vào năm 2002. Thành phố được bao bọc bởi Puerto Varas ở phía bắc, Cochamó phía đông và đông nam, Calbuco ở phía tây nam và Maullín và Los Muermos về phía tây. Được thành lập vào cuối năm 1853 trong các thuộc địa của Đức ở miền nam Chile, Puerto Montt sớm vượt qua thành phố lân cận do vị trí chiến lược của nó ở cuối phía nam của thung lũng miền Trung Chile là một thành phố cửa ngõ vào Chiloé quần đảo, các hồ Llanquihue và hồ Nahuel Huapi và Tây Patagonia.
Puerto Montt đã đạt được nổi tiếng và phát triển đáng kể do sự gia tăng của Chile như là nhà sản xuất cá hồi lớn thứ hai thế giới trong những năm 1990 và những năm 2000. Tuy nhiên, ngành nuôi cá hồi Chile dẫn đến cuộc khủng hoảng cuối những năm 2000 ít nhất là tạm thời tỷ lệ thất nghiệp nghiêm trọng và điểm yếu trong nền kinh tế địa phương. Di sản văn hóa của thành phố pha trộn các yếu tố văn hóa Chiloé với di sản của Đức mặc dù thành phố đã thu hút một số lượng đáng kể của những người mới đến từ tất cả các Chile hơn trong 30 năm qua do cơ hội việc làm..

Khí hậu

Chú thích

Tham khảo

Thành phố của Chile


title: Day by Day (bài hát của T-ara)

text:
{{Thông tin đĩa đơn
| Name = Day By Day
| Cover = Day by Day (Japanese ver.).png
| Artist = T-ara
| Album = Day By Day
| Released =
| Recorded = 2012
| Genre = K-pop
| Length = 3:29
| Writer = Kim Tae-hyun
| Label = Core Contents Media, LOEN Entertainment
| Producer = Cho Young-soo, Ahn Young-min
| Chronology = Đĩa đơn của T-ara tại Hàn Quốc
| Last single = "Lovey-Dovey(2012)
| This single = "Day By Day"(2012)
| Next single = "Sexy Love"(2012)
| Misc =
}}"Day By Day"' là một bài hát của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc T-ara, nằm trong EP cùng tên phát hành năm 2012. Đây là bài hát chủ đề chính trong album mà nhóm quảng bá trên các chương trình âm nhạc hàng tuần, được sáng tác bởi Kim Tae-hyun và sản xuất bởi Cho Young Soo và Ahn Young-min. Đây là một bài hát mang âm hưởng ballad với phần beat sử dụng nhạc cụ sáo, với lời bài hát nói về một cô gái khẩn thiết cầu xin chàng trai hãy mang cô theo cùng anh. Ngay sau khi phát hành, Day By Day'' đã nhanh chóng đạt hạng cao tại nhiều bảng xếp hạng âm nhạc lớn nhỏ tại Hàn Quốc. Video của bài hát chính thức phát hành ngày 03 tháng 7, với nội dung khoa học viễn tưởng vào năm 2023, với sự tham gia diễn xuất của các thành viên trong nhóm. Day By Day (Drama) gồm hai thành viên Hyomin và Park Ji-yeon diễn xuất, hợp tác cùng họ gương mặt trẻ của T-ara và là thành viên của nhóm nhỏ T-ara N4 - Dani. Về sau, sau khi ra mắt ca khúc Sexy Love, T-ara tiếp tục phát hành phần còn lại với thành viên Eun Jung (thay thế Dani trong "cô gái mù có siêu năng lực").

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Tham khảo

Bài hát năm 2012
Bài hát của T-ara
Bài hát tiếng Triều Tiên


title: Vườn sao băng (phim truyền hình 2001)

text:
Vườn sao băng () là bộ phim Đài Loan năm 2001 với các diễn viên nổi tiếng như Từ Hy Viên, Ngôn Thừa Húc, Châu Du Dân, Ngô Kiến Hào và Chu Hiếu Thiên. Phim dự theo tập truyện manga thuộc thể loại (tiếng Nhật Shōjo), , được viết bởi Yoko Kamio.

Nội dung
San Thái (Từ Hy Viên) là một cô gái xinh đẹp nhà nghèo, nghĩa khí. Cha mẹ của San Thái cố gắng dành dụm tiền cho cô vào học trong một ngôi trường dành cho cậu ấm cô chiêu của những gia đình thượng lưu. Với bản tính hay gánh vác và chống đối những chuyện bất công, ngay ngày đầu tiên đến trường San Thái đã đụng độ với bốn học sinh nam tự xưng danh là F4. Sau cuộc khai chiến của đôi bên, nhóm F4 không chịu thua vì đây là lần đầu tiên có học sinh trong trường dám chống lại họ và kế hoạch "trù dập" con nhỏ "khó ưa" San Thái bắt đầu được triển khai.

Diễn viên

Từ Hy Viên trong vai Đổng Sam Thái (董杉菜)
Ngôn Thừa Húc trong vai Đạo Minh Tự
Châu Du Dân trong vai Hoa Trạch Loại
Chu Hiếu Thiên trong vai Tây Môn
Ngô Kiến Hào trong vai Mĩ Tác
Tiền Vi Sam trong vai Đằng Đường Tĩnh
Dương Thừa Lâm trong vai Tiểu Ưu
Âu Định Hưng trong vai Trần Thanh Hòa
Diệp An Đình trong vai Lý Chân
Đổng Chí Thành trong vai bố của San Thái
Vương Nguyệt trong vai mẹ của San Thái
Từ Hoa Phượng trong vai Đạo Minh Trang (chị gái của Đạo Minh Tự)
Chân Tú Trân trong vai Đạo Minh Phong (mẹ của Đạo Minh Tự)
Đường Kì trong vai thím Ngọc
Trương Nhược Trăn trong vai Thiên Huệ
Trịnh Mĩ Đại trong vai Bách Hợp
Lâm Tổ Ân trong vai Tiểu Thuận
Kha Hoán Như trong vai Hà Nguyên Tư (Tiểu Tư)
Khang Khải trong vai bố của Hà Nguyên Tư
Lâm Bội Quân trong vai mẹ của Hà Nguyên Tư
Chung Hán Lương trong vai A Tùng
Hứa Vĩ Luân trong vai A Hương (bạn gái của A Tùng)
Lý Kiệt Thánh trong vai Trung Trạch (bạn trai cũ của Tiểu Ưu)
Thái Giai Hồng trong vai mẹ của Mĩ Tác
Trương Quốc Trụ trong vai bố của Tây Môn
Ứng Thải Linh trong vai mẹ của Tây Môn
Lam Chính Long trong vai Á Môn

Tham khảo

Liên kết ngoài
  CTS Meteor Garden official homepage

Phim Trung Quốc
Phim truyền hình Trung Quốc
Phim lãng mạn


title: Mẫn Thái hậu

text:
Mẫn Thái hậu Nguyễn thị (chữ Hán: 愍太后 阮氏, ? - 1799), là vợ thứ Thái tử Lê Duy Vĩ, mẹ Mẫn đế Lê Chiêu Thống, vị Hoàng đế cuối cùng của triều đại nhà Lê trung hưng. Bản thân bà là Hoàng thái hậu cuối cùng của triều đại này.

Thân thế
Bà được ghi là Nguyễn thị, là vợ thứ của Thái tử Lê Duy Vỹ. Lần đề cập đầu tiên về bà là khi Mẫn đế Chiêu Thống đã lên ngôi rồi, đó là năm Đinh Mùi (1787). Năm đó, Chiêu Thống tôn bà làm Hoàng thái hậu và cha làm Hựu Tông hoàng đế. Trước kia, Thái tử Duy Vĩ được lòng chúa Trịnh Doanh nên được đính hôn với Tiên Dung quận chúa nhưng chưa thành hôn thì quận chúa đã tạ thế. Sau khi khâm liệm, truy phong làm Hoàng thái tử phi.

Tháng 8 năm 1771, Lê Duy Vỹ bị Trịnh Sâm truất ngôi và tháng 12 năm đó, bị xử tội chết.

Tháng 1 năm 1783, con trai bà là Lê Duy Khiêm với cương vị là cháu trưởng, được ông nội lập làm Hoàng thái tôn, lúc 18 tuổi. Đến năm Bính Ngọ (1786), Lê Duy Khiêm  được Nguyễn Huệ đưa lên ngôi vua, lấy hiệu là Lê Chiêu Thống.

Chạy nạn
Tình hình trong nước rối ren loạn lạc. Tháng 11 năm Đinh Mùi, Chiêu Thống thứ nhất (1787), Quân Tây Sơn do Vũ Văn Nhậm chỉ huy tấn công Bắc Hà. Chiêu Thống sai Nguyễn Hữu Chỉnh đem quân chống cự, nhưng trong trận đánh lớn trên sông Thanh Quyết, bị Văn Nhậm đánh tan. Hữu Chỉnh và Hữu Du chỉ kịp đem vài trăm quân chạy về Thăng Long.

Tháng 12 năm đó, Văn Nhậm kéo quân tới Thăng Long, Chiêu Thống nghe lời Hữu Chỉnh, bỏ Thăng Long chạy đi Kinh Bắc. Sáng hôm sau, nhà vua sai hoàng đệ Duy Trù hộ tống Thái hậu, Hoàng phi Nguyễn Thị Kim, Nguyên tử và cung tần đi trước.

Lúc này, thị vệ và các bầy tôi tản mát bỏ trốn hết. Vua lại phải cho người sang nhờ Hữu Chỉnh đi hộ giá. Khi vua đến Kinh Bắc, trấn thủ là Nguyễn Cảnh Thước, vốn đã bí mật đầu hàng Tây Sơn, đóng cửa thành cáo bệnh không đón. Vua cùng Hữu Chỉnh qua đò sông Nguyệt Đức, đi theo chỉ còn sáu, bảy người, lại bị bọn vô lại cướp mất áo bào. Tình cảnh hết sức thê thảm. Khi Chiêu Thống tới huyện Yên Dũng mới được tri huyện huyện ấy giúp đỡ, xin hộ giá, rồi dần dần khôi phục lại được lực lượng ở mạn Cao Bằng, Thái Nguyên.

Cầu viện nhà Thanh
Năm Chiêu Thống thứ 2 (1788), tháng 7, Thái hậu đến Cao Bằng, các phiên tù đều đem quân đi phòng thủ, chẹn đánh. Phiên mục Bế Nguyễn Trù dẫn tướng giặc là bọn Cúc, Hoán đến đánh úp trấn doanh. Bọn đốc đồng Nguyễn Huy Túc, phiên thần Địch quận công Hoàng Ích Hiểu, tụng thần Lê Quýnh và Nguyễn Quốc Đống bảo vệ thái hậu và nguyên tử do cửa ải Thủy khẩu chạy sang Long Châu nhà Thanh. Quan châu là Trần Tốt đem việc này đề đạt lên tổng đốc và tuần phủ.

Lưỡng Quảng tổng đốc Tôn Sĩ Nghị và Quảng Tây tuần phủ Tôn Vĩnh Thanh hội hợp ở Nam Ninh. Thái hậu đưa nguyên tử đến yết kiến ở trong sân, gào khóc xin cứu viện. Bọn Sĩ Nghị tâu với vua Thanh rằng: "Tự hoàng nhà Lê đương phải bôn ba, đối với đại nghĩa, ta nên cứu viện. Vả lại, An Nam là đất cũ của Trung Quốc, sau khi khôi phục nhà Lê, ta nhân đó, đặt lính thú để đóng giữ. Thế là vừa làm cho nhà Lê được tồn tại, vừa chiếm lấy được An Nam: thật là làm một chuyến mà được hai lợi".

Vua Thanh nghe theo ý kiến của bọn Sĩ Nghị, bèn chính tay viết tờ chiếu, trong có nói: "Trẫm sẽ giải tỏ nghĩa cả với thiên hạ, nâng đỡ cương thường ở thuộc quốc. Mọi việc về Nam Giao đều phó thác cho khanh cả đấy".

Sĩ Nghị nhận được tờ chiếu ấy, bèn mưu tính làm một chuyến to: đều động quân lính bốn tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam và Quý Châu, ấn định nhật kỳ kéo sang cứu viện. Trước hết tung ra vài trăm tờ hịch để tuyên bố cho gần xa đều biết; lại Lê Quýnh và Nguyễn Quốc Đống đem tờ trát bí mật, đi đường tắt, về tâu với nhà vua.

Về lại Đại Việt
Tháng 11, năm 1788, bà trở về Đại Việt.

Khi đó, Chiêu Thống có tính hẹp hòi, khắc nghiệt. Trong họ tôn thất có người phụ nữ lấy tướng giặc, đang có mang, cũng bị nhà vua sai mổ bụng chết. Lại sai chặt chân ba người hoàng thúc, quăng ra chợ cung (chợ ở trong cung). Lòng người dần dần ngờ vực, không nhất trí.

Khi về đến Thăng Long, Thái hậu nghe biết những việc làm ngang ngược của nhà vua, chỉ thưởng hay phạt theo một chiều bằng tình cảm riêng mình yêu hay ghét, bà nổi giận nói: ''"Trải bao cay đắng, ta mới cầu xin được quân cứu viện sang đây, nước nhà phỏng chừng chịu được bao phen phá hoại bằng cách đền ơn báo oán thế này! Thôi diệt vong đến nơi rồi!".

Rồi bà gào khóc, không chịu vào cung. Bầy tôi theo hầu là Nguyễn Huy Túc, phải khuyên giải mãi, thái hậu mới thôi.

Cùng con chạy lưu vong
Khi quân nhà Thanh sang, đánh nhau với quân Tây Sơn do Hoàng đế Nguyễn Huệ chỉ huy, bị bại trận không còn manh giáp, đó là năm 1789.

Tôn Sĩ Nghị rút chạy, Lê Chiêu Thống cũng cùng đi theo. Nhà vua sai bọn Hoàng Ích Hiểu gấp về nội điện, hộ vệ Thái hậu và Nguyên tử vượt qua sông. Hoàng đệ Lê Duy Chi hộ vệ Hoàng phi Nguyễn Thị Kim và cung tần đến bến sông, thì cầu gãy, không qua sông được, phải hướng về phía tây mà chạy trốn.

Tháng 11, mùa đông, năm Kỷ Mùi (1799), Thái hậu cũng vì lo buồn, uất ức mà mất, cũng như Chiêu Thống đặt tên là Mẫn đế, thì nay tạm gọi là Mẫn Thái hậu.

Qua đời
Năm Giáp Tý (1804), niên hiệu Gia Long thứ 3, vua Thanh cho phép đưa linh cửu vua Lê, Thái hậu và nguyên tử về nước. Tháng 2, mở quan ván ra, thì thấy: vua Lê, da thịt đều tiêu cả, chỉ riêng có quả tim vẫn không nát, hãy còn rướm máu tươi đỏ như lúc sống. Ai trông thấy cũng phải xót xa, kinh ngạc. Tháng 8, đến trấn Nam Quan. Tháng 9, về đến thành Thăng Long.

Hoàng phi Nguyễn Thị Kim trước đây chạy nạn, ngầm ẩn ở vùng Kinh Bắc, khi nghe thi hài vua và Thái hậu đi qua, đến đón và hộ tống đến Thăng Long, thì uống thuốc độc đi theo.

Tham khảo
 Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục

Chủ thích

Hoàng thái hậu Việt Nam
Người Việt Nam lưu vong
Mất năm 1799


title: Ga Shin-Kiba

text:
là một nhà ga xe lửa tại Kōtō, Tokyo, Nhật Bản.

trạm cấu trúc

Tokyo Metro

Nền tảng

JR East

Nền tảng

TWR

Lịch sử

Bên cạnh
 Tokyo Metro
  Tuyến Yūrakuchō
 Ga Tatsumi （Y 23） - Ga Shin-Kiba （Y 24）
 JR East
 Tuyến Keiyō
 Commuter Rapid
 Ga Hatchōbori - Ga Shin-Kiba - Ga Soga
 Keiyo Rapid・Musashino Rapid (weekday)
 Ga Hatchōbori - Ga Shin-Kiba - Ga Maihama
 Musashino Rapid (weekend)
 Ga Hatchōbori - Ga Shin-Kiba - Ga Kasai-Rinkai-koen
 Local
 Ga Shiomi - Ga Shin-Kiba - Ga Kasai-Rinkai-koen
 TWR
 Tuyến Rinkai
 Ga Tokyo - Shinonome

Chú thích

Tham khảo

Liên kết bên ngoài

 Tokyo Metro Ga Shin-Kiba
 JR East Ga Shin-Kiba
 TWR Ga Shin-Kiba

Giao thông ở Tokyo
Ga đường sắt ở Tokyo
Nhà ga mở cửa vào 1988


title: Kim Chiu

text:
Kim Chiu (tên khai sinh: Kimberly Sue Yap Chiu, , sinh ngày 19 tháng 4 năm 1990), là một nữ diễn viên người Philippines gốc Hoa. Cô sống ở thành phố Cebu trước khi cô đi đến Manila để tham dự game show Pinoy Big Brother. Chiu là người chiến thắng đầu tiên của Pinoy Big Brother: Teen Edition. Cô cũng là một diễn viên nổi tiếng người Philippines. Hiện tại, cô đang làm việc cho hãng phim ABS-CBN. Là một ca sĩ trẻ,cô đã phát hành album đầu tay 'Gwa Ai Di'.

Sự nghiệp âm nhạc

Singles from OST Albums

• Mine (Sana Maulit Muli)

• Pusong Lito (My Girl)

• Sabihin Mo Na w/ Gerald Anderson (My Girl)

• Crazy Love "Chinese Version" (My Girl)

• My Only Hope  (My Only Hope)

Others

• Kering Keri (Rejoice TV Commercial)

• Whisper, I Love You (Close Up MV)

• Softly (Kim Chiu, Youtube)

• Bawal Lumabas (Kim Chiu, Youtube) - An allusion to 2019-20 coronavirus pandemic and ABS-CBN franchise renewal controversy |}

Music videos

Phim tham gia

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Giải thưởng

Chú thích

Liên kết ngoài
http://starmagic.abs-cbn.com/talents/profile/kim--chiu.html

Người Philippines gốc Hoa
Nữ diễn viên truyền hình Philippines
Nữ diễn viên điện ảnh Philippines
Sinh năm 1990
Nhân vật còn sống
Người Thành phố Cebu
Nữ diễn viên Cebu
Nữ diễn viên thiếu nhi Philippines
Ca sĩ thiếu nhi Philippines
Nữ ca sĩ thế kỷ 21


title: Cá tầm Đại Tây Dương

text:
Cá tầm Đại Tây Dương (danh pháp ba phần: Acipenser oxyrhynchus oxyrhynchus) thuộc họ Cá tầm. Đây là một trong một trong những loài cá cổ xưa nhất trên thế giới. Phạm vi của nó kéo dài từ New Brunswick, Canada đến bờ biển phía đông của Florida. Cá tầm Đại Tây Dương có rất nhiều khi những người định cư đầu tiên đến Mỹ, nhưng đã giảm sút do đánh bắt quá mức và ô nhiễm nước. Nó được coi là bị đe dọa, có nguy cơ tuyệt chủng và thậm chí bị tuyệt chủng trong nhiều ban đầu của nó môi trường sống. Cá có thể đạt được tuổi thọ sáu mươi năm tuổi.

Tham khảo

Cá tầm
Cá Đại Tây Dương
Cá Canada
O
Cá Bắc Mỹ
Động vật Đông Hoa Kỳ


title: Cá tầm da vàng nhợt

text:
Cá tầm da vàng nhợt (danh pháp hai phần: Scaphirhynchus albus) là một loài cá thuộc họ Cá tầm. Đây là một loài cá vây tia có nguy cơ tuyệt chủng, loài đặc hữu của vùng nước của sông Missouri và hạ lưu vực sông Mississippi của Hoa Kỳ. Được đặt tên theo màu sắc nhợt nhạt của nó, cá tầm trở da vàng nhợt liên quan chặt chẽ với cá tầm mũi xẻng tương đối phổ biến (Scaphirhyncus platorhynchus), nhưng lớn hơn nhiều, trung bình dài từ 30 đến 60 inch (760-1.500 mm) và nặng 39 kg lúc trưởng thành. Cá tầm da vàng nhợt cần 15 năm để trưởng thành và sinh sản không thường xuyên, nhưng có thể sống cho đến một thế kỷ. Là một thành viên của họ Acipenseridae có nguồn gốc trong thời kỳ kỷ Phấn trắng cách đây 70 triệu năm, cá tầm da vàng nhợt vẫn không thay đổi. Loài này được coi là một loài còn sót lại của thời đại khủng long, và đã được gọi là "một trong những con cá xấu xí nhất ở Bắc Mỹ".
Năm 1990, Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ (USFWS) đặt loài cá tầm da vàng nhợt này vào danh sách các loài có nguy cơ tuyệt chủng, bởi vì ít cá thể cá non được quan sát trong thập kỷ trước, và có rất nhiều giảm sút, loài này hiện nay hiếm khi tìm thấy trong tự nhiên. Đây là loài cá đầu tiên trong khu vực thoát nước sông Mississippi được liệt kê như loài có nguy cơ tuyệt chủng, và việc mất môi trường sống chịu trách nhiệm cho sự suy giảm số lượng loài này. Phần lớn các chi lưu cấp nước cho sông Mississippi đã được xây kênh đào và xây đập, giảm lượng sỏi và các kênh phụ di chuyển chậm là các khu vực sinh sản ưa thích của nó. Cho đến giữa thế kỷ 20, loài cá tầm này vẫn phổ biến và câu một con cá lớn trong vùng nước ngọt là một kinh nghiệm đáng làm. Loài này được coi là ngon, và trứng của nó đã được sử dụng làm trứng cá muối, mặc dù ít phổ biến hơn so với cá tầm khác.

Những nỗ lực để ngăn chặn các loài tuyệt chủng đã có thành công khiêm tốn. Cá tầm da vàng nhợt được tích cực nuôi trong hàng chục trại sản xuất giống và con non đang được thả trở lại tự nhiên mỗi năm. Để hiểu rõ hơn về hành vi cá tầm da vàng nhợt, các nhà nghiên cứu đã cấy thiết bị phát sóng GPS để theo dõi chuyển động của chúng và giúp xác định các khu vực sinh sản có thể. Cơ quan liên bang và tiểu bang đang làm việc với nhau để cải thiện môi trường sống bằng cách khôi phục các khu vực sinh sản vì điều này rất cần thiết để loài tồn tại trong tự nhiên.

Phân loại và từ nguyên

Nhà phân loại học S.A. Forbes và R. E. Richardson phân loại S. albus năm 1905, họ đặt nó trong chi Parascaphirhynchus của họ Acipenseridae. Họ hàng gần nhất của nó là cá tầm mũi xẻng (Scaphirhyncus platorhynchus), và loài cá tầm Alabama (Scaphirhynchus suttkusi) cực kỳ nguy cấp và có thể đã tuyệt chủng. Loài này thuộc phân họ Scaphirhynchinae, gồm hai chi Scaphirhynchus và Pseudoscaphirhynchus (có ba loài ở trung-tây Á).

Tên chi (Scaphirhynchus) xuất phát từ tiếng Hy Lạp nghĩa là "mõm thuổng" và tên loài (albus) trong tiếng Latin nghĩa là "trắng".

Tham khảo

Liên kết ngoài

A
Hóa thạch sống
Cá Mỹ
A
Cá tầm


title: Tá dược

text:
Tá dược là các chất không hoạt tính (dược lý hoặc sinh học) được lựa chọn để xây dựng công thức bào chế cùng với các thành phần hoạt chất khác của thuốc, nhằm mục đích xây dựng công thức bào chế thuốc. Công thức bào chế thuốc có chứa các thành phần hoạt chất có tác dụng dược lý mạnh (hoạt lực mạnh), cần phải có các chất độn hay pha loãng là một trong các vai trò của tá dược. Tính chất này cho phép thực hiện thuận tiện và chính xác phân tán thuốc (các hoạt chất) khi sản xuất một dạng bào chế. Tá dược cũng có thể ảnh hưởng tới khả năng giải phóng và hấp thu của dược chất trong cơ thể tức là ảnh hưởng đến đáp ứng lâm sàng của thuốc (các quá trình dược động học của thuốc trong cơ thể). Tá dược cũng có ích cho các quá trình sản xuất, pha chế thuốc như làm tăng độ hòa tan của thuốc, làm tăng tính chất trơn chảy của hạt thuốc (dập viên, đóng nang), tá dược còn đóng vai trò quan trọng trong độ ổn định của thuốc (dược chất, dạng bào chế) giúp thuốc đạt được tuổi thọ như mong muốn.

Các loại tá dược

Chất chống dính
Chất chống dính được sử dụng để giảm độ dính giữa các hạt thuốc và làm cho các viên thuốc không bị dính vào nhau.
Chất thường được dùng là magie stearat.

Chất kết dính
Chất kết dính giúp gắn các thành phần trong thuốc lại với nhau. Chất kết dính tạo một lực liên kết đủ mạnh giữa các hạt trong thuốc, và giúp tăng thể tích của các chất kém hoạt động trong thuốc. Chất kết dính thường dùng là:
 Saccharide và các dẫn xuất:
 Disaccharide: sucrose, lactose;
 Polysaccharide và các dẫn xuất: tinh bột, cellulose hoặc các chế phẩm của cellulose như microcrystalline cellulose và cellulose ether như hydroxypropyl cellulose (HPC);
 Đường polyol như xylitol, sorbitol, maltitol;
 Protein: gelatin;
 Polyme tổng hợp: polyvinylpyrrolidon (PVP), polyetylen glycol (PEG)...

Chất kết dính được phân loại theo mục đích sử dụng:
 Chất kết dính hòa tan được hòa tan trong một dung dịch (như nước hoặc ethanol) dùng trong thuốc dạng nước. Ví dụ gelatin, cellulose, chế phẩm cellulose, polyvinylpyrrolidon, tinh bột, sucrose và polyetylen glycol.
  Chất kết dính khô được thêm vào thuốc bột hoặc trong quy trình ép thuốc bột. Ví dụ cellulose, metyl cellulose, polyvinylpyrrolidon và polyetylen glycol.

Chất bao phủ
Vỏ bao thuốc bảo vệ thuốc khỏi sự phân hủy bởi độ ẩm, hoặc giúp cho những loại thuốc có mùi vị khó chịu dễ được nuốt hơn. Phần lớn các thuốc được bọc bởi một lớp cellulose ether hydroxypropyl metylcellulose (HPMC) không chứa đường và không chứa chất gây dị ứng. Thỉnh thoảng một vài chất khác được dùng như các loại polyme tổng hợp sơn cánh kiến, protein bắp zein hoặc các polysaccharide khác. Thuốc nang thường được bao bọc bởi gelatin.

Chất làm tan
Chất làm tan tan ra và hòa tan khi gặp nước, làm cho viên thuốc vỡ ra trong ống tiêu hóa, giải phóng các hoạt chất, giúp cho sự hấp thu.
Chúng có vai trò bảo đảm khi viên thuốc gặp nước, thuốc sẽ bị vỡ ra thành nhiều mẩu nhỏ, tăng sự hòa tan.

Ví dụ các chất làm tan:
 Các polyme mạch cầu: polyvinylpyrrolidon mạch cầu (crospovidon), natri carboxymetyl cellulose mạch cầu (croscarmellose natri).
 Tinh bột biến tính...

Chất làm đầy
Chất làm đầy làm tăng thể tích của viên thuốc, giúp cho việc sản xuất và tiêu thụ thuận tiện hơn. Do làm tăng thể tích của thuốc, nó làm cho thuốc có thể tích phù hợp giúp bệnh nhân dễ uống hơn.
Chất làm đầy tốt phải trơ về mặt hóa học, phù hợp với các thành phần khác, không hút ẩm, rẻ, kết đặc tốt, không có vị hoặc có vị dễ chịu.
Cellulose một loại chất làm đầy được dùng phổ biến trong thuốc viên và thuốc nang. Dicalci phosphat cũng thường được dùng. Một số loại dầu thực vật cũng hay được dùng trong thuốc nang.
Các chất làm đầy khác gồm có: lactose, sucrose, glucose, mannitol, sorbitol, calci cacbonat, magiê stearat.

Hương liệu
Chất tạo mùi được dùng để làm lấn át vị khó chịu của hoạt chất và giúp cho bệnh nhân chịu uống thuốc hơn. Nó có thể có nguồn gốc tự nhiên (chiết xuất từ hoa quả) hoặc tổng hợp.

Ví dụ, để cải thiện:
 vị đắng - dùng mùi bạc hà, anh đào hoặc hồi
 vị mặn - dùng mùi đào, mơ hoặc cam thảo
 vị chua - dùng mùi quả mâm xôi hoặc cam thảo
 vị rất ngọt - dùng mùi vani

Màu thực phẩm
Chất tạo màu được dùng để làm tăng mẫu mã cho thuốc. Độ bền của màu giúp dễ phân biệt các loại thuốc.

Chất bảo quản
Các chất bảo quản thường được dùng là
 Chất chống oxy hóa như vitamin A, vitamin E, vitamin C.
 Các amino acid như cysteine và methionine
 Acid citric và natri citrat

Chất làm ngọt
Chất làm ngọt được dùng để làm cho thuốc có vị dễ chịu, nhất là các loại thuốc nhai như antacid hay thuốc nước như xirô ho. Đường cũng có thể được dùng để lấn át mùi, vị của thuốc.

Xem thêm
Dược học
Hoạt chất
Dược lý học

Tham khảo

Nghiên cứu lâm sàng
Tá dược
Công nghiệp dược phẩm
Dược lý học
Dược khoa


title: Quần đảo Eo Biển

text:
Quần đảo Eo Biển (, tiếng Norman: Îles d'la Manche, tiếng Pháp: Îles Anglo-Normandes hay Îles de la Manche) là một Lãnh địa vương quyền của Vương quyền Anh tại Eo biển Manche, ngoài khơi bờ biển Normandy của Pháp. Lãnh thổ này bao gồm 2 địa hạt riêng biệt: Guernsey và Jersey. Chúng được coi là tàn dư của Công quốc Normandie, và không phải là một phần của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và cũng không phải là Lãnh thổ hải ngoại của Anh. Hai địa hạt có tổng số cư dân vào khoảng 158.000 người và thủ phủ tương ứng của chúng là St. Peter Port và St. Helier, có dân số là 16.488 và 28.310 người. Tổng diện tích quần đảo là 194 km².

Địa lý

Các đảo có người sinh sống trong Quần đảo Eo Biển là Jersey, Guernsey, Alderney, Sark và Herm (các đảo chính); Jethou, Brecqhou (Brechou) và Lihou, ngoại trừ Jersey thì tất cả đều thuộc địa hạt Guernsey. Các đảo không có người ở gồm: the Minquiers, Écréhous, Les Dirouilles và Les Pierres de Lecq (the Paternosters), thuộc địa hạt Jersey; và Burhou cùng Casquets nằm ngoài khơi Alderney. Tổng thể, các đảo lớn hơn có hậu tố -ey, còn các đảo nhỏ hơn có hậu tố -hou; chũng được cho là bắt nguồn từ tiếng Norse Cổ tương ứng là ey và holmr.

Quần đảo Chausey nằm ở phía nam của Jersey nói chung không được liệt vào trong định nghĩa địa lý của Quần đảo Eo Biển song chúng đôi khi cũng được gọi trong tiếng Anh với cái tên 'French Channel Islands' (Quần đảo Eo Biển thuộc Pháp) xét theo tình trạng chúng thuộc chủ quyền của Pháp. Chausey có mối liên kết về lịch sử với Công quốc Normandie, song là một lãnh thổ của Pháp cùng với lục địa Normandie, và không phải là một phần của quần đảo Anh hay Quần đảo Eo Biển theo ý nghĩa chính trị.

Trong tiếng Pháp Jersey chính thức, quần đảo được gọi là 'Îles de la Manche', trong khi tại Pháp, thuật ngữ 'Îles anglo-normandes' (quần đảo Anglo-Norman) được sử dụng đề nói tới 'Quần đảo Eo Biển' Anh Quốc. Chausey được nói đến với cái tên 'Île normande' (đối lập với anglo-normande). 'Îles Normandes' và 'Archipel Normand' cũng được sử dụng,.

Sự biến động rất lớn của thủy triều đã cung cấp một môi trường phong phú cho các khu vực chịu ảnh hưởng quanh các đảo, và một số nơi đã được đưa vào Công ước Ramsar.

Các vùng nước xung quanh các hòn đảo bao gồm:
The Swinge (giữa Alderney và Burhou)
The Little Swinge (giữa Burhou và Les Nannels)
La Déroute (giữa Jersey và Sark, và Jersey và Cotentin)
Le Raz Blanchard, hay Race of Alderney (giữa Alderney và Cotentin)
The Great Russel (giữa Sark, Jéthou và Herm)
The Little Russel (giữa Guernsey, Herm và Jéthou)
Souachehouais (giữa Le Rigdon và L'Étacq, Jersey)
Le Gouliot (giữa Sark và Brecqhou)
La Percée (giữa Herm và Jéthou)

Đỉnh cao nhất của quần đảo là Les Platons tại Jersey với cao độ 143 mét (469 ft) trên mực nước biển.

Lịch sử

Bằng chứng sớm nhất về sự cư trú của loài người tại Quần đảo Eo Biển đã có niên đại từ 25.000 năm trước khi lãnh thổ vấn còn gắn liền với lục địa châu Âu. Các hòn đảo bị tách khỏi đại lục khi mực nước biển dâng lên vào thời kỳ đồ đá mới. Nhiều mộ đá và các địa điểm khảo cổ khác tồn tại và ghi chép trong lịch sử đã chứng minh sự tồn tại của một lượng cư dân lớn và được tổ chức đủ để họ có thể xây cất nên các công trình có kích thước to lớn và có sự tinh tế, như gò mộ tại La Hougue Bie tại Jersey hay statue menhir tại Guernsey.

Những nơi chôn giấu các đồng xu Armorica đã được khai quật, chúng cung cấp bằng chứng về thương mại và sự giao thiệp trong thời đồ đá. Bằng chứng về các khu định cư La Mã chỉ nằm rải rác, mặc dù rõ ràng là các hòn đảo được các quan chức và thương nhân La Mã viếng thăm. Các tên Latinh truyền thống của các hòn đảo (Caesarea của Jersey, Sarnia của Guernsey, Riduna của Alderney) có nguồn gốc (có thể nhầm lẫn) từ Hành trình Antonine. Văn hóa Gallo-La Mã đã được tiếp nhận trên một phạm vi không rõ tại các hòn đảo.

Vào thế kỷ 6, các nhà truyền giáo Ki-tô đã viếng thăm các hòn đảo. Samson of Dol, Helier, Marculf và Magloire nằm trong số các vị thánh có liên hệ với quần đảo. Mặc dù ban đầu được gộp vào trong giáo phận Dol, ngay trong thế kỷ 6 thì quần đảo đã được chuyển sang giáo phận Coutances, có lẽ là nằm dưới ảnh hưởng của Giám mục Prætextatus.

Từ lúc bắt đầu thế kỷ thứ 9, những người Norse đã xuất hiện tại vùng bờ biển. Các khu định cư của người Norse đã thành công trong các cuộc tấn công ban đầu, và từ thời kỳ này thì nhiều tên địa danh có nguồn gốc Norse đã xuất hiện, bao gồm tên gọi của các đảo hiện nay.

Quần đảo được sáp nhập vào Công quốc Normandy năm 933. Năm 1066, William II của Normandy, một chư hầu của quốc vương nước Pháp, đã xâm lược và chinh phục Anh, trở thành vua William I của England, hay còn gọi là William Nhà chinh phạt. Trong thời kỳ 1204–1214, vua John đã để mất các vùng đất Angevin tại miền bắc Pháp, bao gồm cả Normandy đại lục, cho vua Philippe II của Pháp; năm 1259 người kế vị của ông, Henry III đã chính thức từ bỏ tuyên bố và tước hiệu Công tước Normandy, song vẫn giữ lại Quần đảo Eo Biển. Từ đó, Quần đảo Eo Biển được quản lý như thuộc địa của hoàng gia, tách biệt với Vương quốc Anh và các quốc gia kế thừa của nó.

Quần đảo bị người Pháp xâm lược vào năm 1338, và họ chiếm giữ được một số lãnh thổ cho đến năm 1345. Owen của Wales đã tiến đánh Jersey và Guernsey vào năm 1372, và đến năm 1373 Bertrand du Guesclin đã bao vây Mont Orgueil.

Jersey bị người Pháp chiếm giữ trong Chiến tranh Hoa Hồng từ năm 1461 đến 1468. Năm 1483, một sắc lệnh Giáo hoàng đã quy định rằng quần đảo sẽ trung lập trong thời gian chiến tranh. Đặc quyền trung lập này cho phép người dân các đảo có thể giao thương với cả Pháp và Anh và nó được tôn trọng cho đến năm 1689 khi bị "Order in Council" bãi bỏ sau Cách mạng Vinh Quang tại Anh Quốc.

Nhiều nỗ lực khác nhau nhằm chuyển các hòn đảo từ giáo phận Coutances (đến Nantes (1400), Salisbury (1496) và Winchester (1499)) đã có tác động hạn chế cho đến khi một "Order in Council" năm 1569 chính thức đưa quần đảo vào giáo phận Winchester. Quần đảo nằm dưới quyền cai quản của Giám mục Winchester song việc quản lý không hiệu quả và chúng đã chịu sự áp đảo của những người theo thuyết Calvin và chế độ Giám mục đã không được phục hồi cho đến năm 1620 tại Jersey và năm 1663 tại Guernsey.

Trong Các cuộc chiến tranh của ba Vương quốc, Jersey là thành trì của phe Bảo hoàng, cung cấp nơi trú ẩn cho Charles, Thân vương xứ Wales vào năm 1646 và 1649–1650, trong khi phe Trưởng lão mạnh hơn tại Guernsey nói chung ủng hộ phe Nghị viện (mặc dù lâu đài Cornet vào ngày 15 tháng 12 năm 1651, thành trì bảo hoàng cuối cùng tại quần đảo Anh đã đầu hàng).

Vào Chiến tranh thế giới thứ hai, quần đảo Eo Biển bị quân Đức Quốc xã đánh chiếm vào tháng 6 năm 1940, và trở thành lãnh thổ duy nhất trên quần đảo Anh bị quân Đức chiếm lấy. Sau năm 1945, công cuộc tái thiết đã dẫn đến một sự chuyển đổi nền kinh tế của quần đảo, thu hút người nhập cư và phát triển du lịch. Các cơ quan lập quan được cải cách và các chính quyền không đảng phái đã bắt tay vào việc thực hiện các chương trình xã hội, được hỗ trợ từ nguồn thu nhập "tài chính ngoài khơi" (offshore finance), vốn phát triển nhanh chóng từ thập niên 1960. Quần đảo đã quyết định không gia nhập Cộng đồng Kinh tế châu Âu khi Anh Quốc gia nhập. Từ thập niên 1990, chính quyền quần đảo đã gặp phải thách thức khi nguồn thu từ các ngành nông nghiệp và du lịch suy giảm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chính quyền Alderney
Chính quyền Guernsey
Chính quyền Jersey
Lãnh chúa Sark
FamilyTree DNA Channel Islands Project, Y-Dna project for the Channels Islands

Thư mục
Encyclopædia Britannica Vol. 5 (1951), Encyclopædia Britannica, Inc., Chicago – London – Toronto

Quần đảo Anh
Lãnh thổ đặc biệt của Liên minh châu Âu


title: Isoleucin

text:
Isoleucine (viết tắt là Ile hoặc I) là một α-amino acid với công thức hóa học HO2CCH(NH2)CH(CH3)CH2CH3. Nó là một amino acid thiết yếu, nghĩa là cơ thể người không tự tổng hợp được và phải lấy từ thức ăn. Codon của nó là AUU, AUC và AUA.

Do có nhánh hydrocarbon, isoleucine được xếp vào nhóm amino acid kị nước. Cùng với threonine, isoleucine là một trong hai amino acid thường gặp có mạch nhánh đối xứng. Có bốn đồng phân lập thể có thể gặp của isoleucine, trong đó có hai đồng phân không đối quang của L-isoleucine. Tuy nhiên, trong thiên thiên isoleucine tồn tại dưới dạng đồng phân đối quang, acid (2S,3S)-2-amino-3-metylpentanoic.

Sinh tổng hợp
Do là một amino acid thiết yếu, isoleucine không được tổng hợp ở cơ thể động vật, do đó phải được lấy từ thức ăn, thường là protein. Ở các loài thực vật và vi sinh, nó được tổng hợp qua nhiều giai đoạn, từ axit pyruvic và alpha-cetoglutarate. Các enzym tham gia vào quá trình này gồm:
 Acetolactate synthase (hay còn được gọi là acetohydroxy acid synthase)
 Acetohydroxy acid isomeroreductase
 Dihydroxyacid dehydratase
 Valine aminotransferase

Chuyển hóa

Isoleucine vừa là một amino acid sinh đường và là một amino acid sinh ceton. Sau phản ứng chuyển amin với alpha-cetoglutarate, khung cacbon có thể được chuyển hóa thành Succinyl CoA, và được đưa vào chu trình Krebs để bị oxy hóa, hoặc chuyển thành oxaloaxetat cho sự sinh đường mới (sinh đường). Nó cũng có thể được chuyển hóa thành Acetyl CoA và được đưa vào chu trình Krebs bằng cách kết hợp với oxaloacetate để tạo thành citrate. Ở các loài động vật có vú Acetyl CoA không thể được chuyển hóa ngược lại thành cacbohydrate nhưng có thể được dùng để tổng hợp các thể ceton hoặc các acid béo (sinh ceton).

Biotin, còn được gọi là Vitamin B7 hoặc Vitamin H, là thành phần không thể thiếu trong chuyển hóa đầy đủ của isoleucine (và leucine). Nếu cơ thể thiếu biotin, isoleucine và leucine sẽ không được chuyển hóa hoàn toàn . Điều này có thể dẫn tới nhiều vấn đề sinh lý (như trương lực cơ, sự tổng hợp protein, chuyển hóa lipid và acid béo) và các vấn đề về nhận thức do sự tích tụ sản phẩm chuyển hóa của isoleucine là hydroxyisovalerate. Toan huyết isovaleric là một ví dụ về rối loạn chuyển hóa.

Nguồn cung cấp

Mặc dù không được tổng hợp, isoleucine được dự trữ nhiều trong cơ thể động vật. Các thực phẩm giàu isoleucine gồm trứng, đậu nành, rong biển, gà tây, gà, cừu, pho mát, cá.

Các đồng phân của isoleucine

Tổng hợp
Isoleucine có thể được tổng hợp qua nhiều bước, từ 2-bromobutane và diethylmalonate. Sự tổng hợp isoleucine được báo cáo lần đầu vào năm 1905.

Nhà học học người Đức Felix Ehrlich đã khám phá ra isoleucine trong hemoglobin vào năm 1903.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Amino acid sinh protein
Amino acid sinh đường
Amino acid sinh ceton
Amino acid mạch nhánh
Amino acid thiết yếu


title: Nguyễn Phúc Tĩnh Hảo

text:
Nguyễn Phúc Tĩnh Hảo (chữ Hán: 阮福静好; 1823– 1848), phong hiệu Diên Phúc Công chúa (延福公主), là một công chúa con vua Thiệu Trị nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Cuộc đời
Hoàng nữ Tĩnh Hảo sinh năm Minh Mạng thứ 5 (1824), là trưởng nữ, và cũng là người con đầu lòng của vua Thiệu Trị, khi ông giữ tước Trường Khánh công (长庆公). Mẹ của Tĩnh Hảo là Phủ thiếp Phạm Thị Hằng, về sau là Hoàng thái hậu Từ Dụ. Hoàng nữ Tĩnh Hảo là chị cùng mẹ với hoàng nữ Uyên Ý (mất sớm khi mới 3 tuổi) và vua Tự Đức.

Sử sách ghi lại, công chúa Tĩnh Hảo tuổi còn trẻ mà thông minh, nhàn nhã đoan tĩnh, có tính hiếu đễ. Hằng ngày, công chúa đều vào hầu cụ nội là Nhân Tuyên Hoàng thái hậu Trần Thị Đang lễ phép và kính cẩn, rất được bà Nhân Tuyên yêu dấu.

Năm Thiệu Trị thứ 6 (1846), tháng giêng, vua cho làm nhà ở ba vườn Vĩnh Ấm, Vĩnh Tú, Vĩnh Lệ để cho các công chúa Tĩnh Hảo, Nhàn Yên và Huy Nhu ở. Cũng trong tháng đó, vua gả chồng cho cả ba công chúa. Tĩnh Hảo được gả cho Phò mã Đô úy Nguyễn Văn Ninh. Phò mã Ninh nguyên quán ở huyện Bảo Hựu, Vĩnh Long, là con trai của Chưởng phủ sự Thái bảo Hoằng Trung hầu Nguyễn Văn Trọng. Công chúa Tĩnh Hảo sống với chồng rất mực yêu quý và hòa thuận.

Trong số những người em gái khác mẹ của Tĩnh Hảo, có Quy Chính Công chúa Lệ Nhàn, hoàng nữ thứ 15 của vua Thiệu Trị, hạ giá lấy Nguyễn Văn Duy, là cháu nội của Hoằng Trung hầu Nguyễn Văn Trọng.

Mùa hạ năm thứ 6, tháng 4 (âm lịch), Tĩnh Hảo được sách phong làm Diên Phúc Công chúa (延福公主). Năm đó, chỉ có duy nhất một mình bà được sách phong làm Công chúa.

Tháng giêng, năm Thiệu Trị thứ 7 (1847), vua cấp thêm lương năm cho công chúa Diên Phúc, mỗi năm được nhận 600 quan tiền và 300 phương gạo, ngang hàng với 4 bài Thái trưởng công chúa. Lương hằng năm của các công chúa, theo lệ định là 300 quan tiền và 240 phương gạo, nhưng công chúa Tĩnh Hảo lại được đặc cách như vậy phần nào thể hiện rõ sự yêu thương của vua cha dành cho bà.

Tháng 5 (âm lịch) năm thứ 7, phò mã Ninh gặp tang mẹ. Theo lệ, công chúa để tang cha mẹ chồng là 1 năm. Nhưng vì mẹ của phò mã Ninh chỉ là thứ thất của Hoằng Trung hầu, mà công chúa Diên Phúc là con gái trưởng nhà vua, có phân biệt với các thứ công chúa, nên Bộ Lễ xin cho công chúa để tang Tư thôi 5 tháng.

Công chúa Diên Phúc mất vào năm Tự Đức thứ nhất (1847), sau vua cha không lâu. Bà mất khi mới vừa 25 tuổi (tính theo tuổi mụ), được ban thụy là Đoan Nhã (端雅). Phủ thờ của công chúa Diên Phúc được dựng ở Kim Long, phủ Thừa Thiên. Công chúa cũng được thờ ở chùa Diệu Đế, nguyên trước đây là phủ Trường Khánh, nơi bà đã từng sống cùng mẹ và các em khi Thiệu Trị chưa đăng cơ.

Năm Tự Đức thứ 23 (1870), phò mã Ninh cũng qua đời.

Thơ viếng của Tự Đức
Sau này vua Tự Đức thường đi qua nhà cũ, nhớ thương người chị vắng số, mà làm 3 bài thơ viếng. Lời rằng:

Bài I

Bài II

Bài III

Năm Tự Đức thứ hai (1849), mùa xuân, vua đến nhà thờ của công chúa Diên Phúc, rót rượu tế, lại làm thơ rằng:

Bài IV

Trong văn hóa đại chúng
{| class="wikitable" style="width:100%;"
|- style="background:gold; color:black; text-align:center;"
|Năm||Tác phẩm||Diễn viên||Nhân vật'|-
| style="text-align:center;"|2020 || style="text-align:center;"|Phượng khấu|| style="text-align:center;"| Hoàng Vân Anh || style="text-align:center;"| Nguyễn Phước Tĩnh Hảo
|}

 Tham khảo
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam thực lục chính biên'', Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Sinh năm 1824
Mất năm 1847
Hoàng nữ Thiệu Trị
Công chúa nhà Nguyễn


title: Good Time (bài hát của Owl City và Carly Rae Jepsen)

text:
"Good Time" là một ca khúc của nam ca sĩ nhạc synthpop người Mỹ Owl City và nữ ca sĩ thu âm người Canada Carly Rae Jepsen trích từ album phòng thu thứ tư của Owl City, The Midsummer Station (2012). Đĩa đơn được chính thức phát hành vào 26 tháng 6 năm 2012. "Good Time" được sáng tác bởi Matt Thiessen, Brian Lee và Adam Young. Ca khúc nhận được nhiều đánh giá tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, họ nói rằng "Good Time" giống như là một "bài ca mùa hè" vậy.

Thực hiện
Adam Young thông báo trên Twitter của anh rằng anh sẽ hợp tác với Carly Rae Jepsen trong một ca khúc mới, và nói rằng anh sẽ phát hành ca khúc này vào ngày 26 tháng 6 năm 2012. Đến 20 tháng 6 năm 2012, Adam Young phát hành "Good Time" trên tài khoản SoundCloud của anh. Ca khúc được chính thức phát hành trên iTunes vào 26 tháng 6 năm 2012. "Good Time" được sáng tác bởi Matt Thiessen, Brian Lee và chính Adam Young.

Video âm nhạc
Video âm nhạc cho đĩa đơn được đạo diễn bởi Declan Whitebloom và được phát hành vào 24 tháng 7 năm 2012 trên VEVO của Owl City. Cũng vào ngày hôm đó, Adam Young nhắn trên Twitter của anh rằng: "It's always a #goodtime going camping with @CarlyRaeJepsen" (Tạm dịch: "Sẽ luôn là một #goodtime khi đi cắm trại với @CarlyRaeJepsen") kèm theo một liên kết dẫn đến video này trên YouTube. Trong video có mặt cả Jepsen và Young.

Danh sách ca khúc
Tải kĩ thuật số
"Good Time" – 3:26

Đĩa đơn CD
"Good Time" – 3:26
"Good Time" (Adam Young Remix) – 3:10

Xếp hạng

Lịch sử phát hành

Chú thích

Đĩa đơn năm 2012
Bài hát của Owl City
Bài hát của Carly Rae Jepsen
Bài hát năm 2012
Đĩa đơn của Interscope Records
Đĩa đơn quán quân tại New Zealand
Ca khúc song ca


title: CAC Boomerang

text:
CAC Boomerang là một loại máy bay tiêm kích, được thiết kế và chế tạo tại Australia giai đoạn 1942-1945. Commonwealth Aircraft Corporation sản xuất Boomerang theo số hợp đồng sản xuất CA-12, CA-13, CA-14 và CA-19, máy bay được cung cấp theo mỗi hợp đồng sau đó kết hợp các sửa đổi và cải tiến. Boomerang có vai trò quan trọng vì nó là máy bay tiêm kích đầu tiên được thiết kế và chế tạo tại Australia.

Biến thể
CA-12 (Mark I)
Phiên bản tiêm kích một chỗ, 105 chiếc.
CA-13 (Mark II)
Phiên bản cải tiến của CA-12, 95 chiếc.
CA-14
1 chiếc trang bị động cơ turbo tăng áp, không đưa vào sản xuất. Số đuôi A46-1001.
CA-14A
Mẫu thử CA-14 được sửa đổi
CA-19
Biến thể trinh sát chiến thuật, 49 chiếc. Số đuôi: A46-201 to A46-249.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Hoàng gia Australia
 Đơn vị chuyển loại phi công số 2 (10/1942–1945)
 Phi đoàn số 4 (8/1943 – 8/1945). Mật danh: QE
 Phi đoàn số 5 (11/1943 – 8/1946). Mật danh: BF
 Phi đoàn số 83 (9/1943 – 8/1945). Mật danh: MH
 Phi đoàn số 84 (4/1943 – 10/1943). Mật danh: LB
 Phi đoàn số 85 (5/1943 – 1/1945). Mật danh: SH
 Đơn vị liên lạc số 8 (2/1944 – 8/1944). Mật danh: ZA

Tính năng kỹ chiến thuật (CA-12)

The Great Book of Fighters

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 25 ft 6 in (7,77 m)
Sải cánh: 36 ft 0 in (10,97 m)
Chiều cao: 9 ft 7 in (2,92 m)
Diện tích cánh: 225 ft² (20,9 m²)
Trọng lượng rỗng: 5.373 lb (2.437 kg)
Trọng lượng có tải: 7.699 lb (3.492 kg)
Động cơ: 1 × Pratt & Whitney R-1830 Twin Wasp, 1.200 hp (895 kW)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 305 mph (265 knots, 491 km/h) tại độ cao 15.500 ft (4.730 m)
Tầm bay: 930 mi (810 nm, 1.500 km)
Trần bay: 29.000 ft (8.800 m)
Vận tốc lên cao: 2.940 ft/min (14,9 m/s)
Lực nâng của cánh: 34,2 lb/ft² (167,1 kg/m²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,16 hp/lb (256 W/kg)

Vũ khí
 2 khẩu pháo Hispano hoặc CAC 20 mm (0.787 in)
 4 khẩu súng máy M1919 Browning 0.303 in (7,7 mm)
 Có thể mang theo bom

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Caterson, Simon, "Magnificent men who built a vital flying machine", The Weekend Australian, ngày 24 tháng 4 năm 2010,
 Dennis, Peter et al. The Oxford Companion to Australian Military History.. South Melbourne, Australia: Oxford University Press, Second Edition 2008. ISBN 978-0-19-553227-2.
 Francillon, René J. The Commonwealth Boomerang, Aircraft in Profile number 178. Leatherhead, UK: Profile Publications, 1967.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Fighters, Volume One. London: Macdonald, 1960 (10th impression 1972). ISBN 0-356-01445-2.
 Luranc, Zbigniew. Commonwealth Boomerang, Skrzydła W Miniaturze 24 (in Polish). Gdańsk: Wydawnicto Avia-Press, 2000. ISSN 1234-4109.
 Pentland, Geoffrey. Commonwealth Boomerang Described. Dandenong, Victoria, Australia: Kookaburra Technical Publications, 1964.
 Pentland, Geoffrey.RAAF Camouflage & Markings, 1939–1945, Vol. 1. Dandenong, Victoria, Australia: Kookaburra Technical Publications Pty Ltd., 1980. ISBN 0-85880-036-5.
 Pentland, Geoffrey. Wirraway and Boomerang Markings. Dandenong, Victoria, Australia: Kookaburra Technical Publications, 1970. ISBN 0-85880-007-1.
 Ross, A.T. Armed and Ready: The Industrial Development and Defence of Australia 1900-1945. Wahroonga, New South Wales, Australia: Turton & Armstrong, 1995. ISBN 0-908031-63-7.
 Wilson, Stewart.  Wirraway, Boomerang & CA-15 in Australian Service. Sydney, Australia: Aerospace Publications, 1991. ISBN 0-9587978-8-9.
 Zbiegniewski, Andre R. and Jacek Nowicki. CAC Boomerang & CAC Wirraway, Wydawnicto Militaria 43 (in Polish). Warszawa: Wydawnicto Militaria, 1997. ISBN 83-86209-57-7.

Liên kết ngoài

 Australian National Aviation Museum: CAC CA-12 Boomerang  A46-25
 CAC Boomerang

Máy bay tiêm kích Australia 1940–1949
Boomerang
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Nguyễn Phúc Gia Phúc

text:
Nguyễn Phúc Gia Phúc (chữ Hán: 阮福嘉福; 1847 – 1888), phong hiệu Phục Lễ Công chúa (復禮公主), là một công chúa con vua Thiệu Trị nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Bà là vị công chúa đầy tranh cãi trong nội tộc nhà Nguyễn khi vướng vào một cuộc tình tai tiếng loạn luân với người anh cùng cha khác mẹ là Gia Hưng vương Nguyễn Phúc Hồng Hưu.

Cuộc đời

Thân thế
Hoàng nữ Gia Phúc sinh vào năm Thiệu Trị thứ 7 (1847), là con gái út của vua, mẹ là Cung nhân Hồ Thị Ý Nhi. Hồ thị nhận ân sủng chưa tròn, thì Thiệu Trị đã mất sớm, để lại hoàng nữ Gia Phúc còn chưa tròn tuổi đã mất cha.

Lúc đó, chính cung của Thiệu Trị là bà Từ Dụ thái hậu đã đem Công chúa về nuôi dưỡng trong cung từ bé. Sau này công chúa lấy chồng, bà sắm cho các đồ nữ trang y như con đẻ của mình vậy.

Đồng Xuân Công chúa
Càng lớn lên, công chúa Gia Phúc càng xinh đẹp, tính tình cũng tự do phóng khoáng, hay cùng các anh giao du rất thân mật. Các hoàng tử cũng yêu quý bà, chiều chuộng người em gái năng động và hoạt bát.

Năm Tự Đức thứ 16 (1863), vua anh gả công chúa cho Phò mã Đô úy Nguyễn Lâm, người Quảng Điền, Thừa Thiên. Phò mã Lâm là con trai của Võ Hiển điện Đại học sĩ Trí dũng tướng Tráng Liệt bá Nguyễn Tri Phương. Phò mã từ nhỏ đã có ham học đọc sách, siêng năng, tính lại khiêm cung.

Năm thứ 22 (1869), bà được sách phong làm Đồng Xuân Công chúa (同春公主).

Cuộc sống vừa cưới hạnh phúc không được bao lâu, thì thế nước lúc đó đang lâm nguy. Năm 1873, quân Pháp đánh chiếm Hà Nội, Nguyễn Lâm cùng cha trúng đạn tử trận, được truy tặng hàm Thị lang bộ Binh. Công chúa Gia Phúc trở thành góa phụ khi chỉ vừa 26 tuổi.

Công chúa kịp có với phò mã Lâm 1 con trai
. Con trai là Nguyễn Tri Kiểm (阮知檢), được phong Hàn lâm viện Điển tịch, sau thăng làm Tri phủ Triệu Phong,

Phục Lễ Công chúa
Công chúa Gia Phúc ở góa khi tuổi đời còn trẻ, nhan sắc lại vẫn mặn mà. Anh trai của bà là Gia Hưng công Nguyễn Phúc Hồng Hưu, hoàng tử thứ 8 của Thiệu Trị, vì thấy bà cô độc mà nhan sắc vẫn còn trẻ, đã đối đãi thân thiết và tư thông với bà. Đại Nam thực lục ghi lại, công chúa sinh được một người con gái sau mối tình loạn luân này.

Sau khi Hàm Nghi lên ngôi (1884), Trấn Tĩnh Quận công Miên Dần (hoàng tử thứ 45 của vua Minh Mạng) đã tâu chuyện loạn dâm này lên vua. Vua hạ lệnh cho Tôn nhân phủ truy xét. Gia Hưng công bị đổi sang họ mẹ là Võ Hưu, bị cách hết tước vị, đưa đi an trí ở Lao Bảo, Quảng Trị. Còn công chúa Gia Phúc bị phế làm thứ dân, đổi tên thành Hồ Thị (Gia) Đốc (theo họ mẹ).

Năm Đồng Khánh thứ nhất (1885), vua xuống dụ cho bà Gia Đốc được phục vị công chúa, nhưng bỏ đi huy hiệu Đồng Xuân; các con của công chúa không được tập ấm Hiệu úy để cho có phân biệt. Vua tạm chuẩn cho bà chỉ được cấp nửa lương công chúa, không được vào chầu.

Đồng Khánh năm thứ 2 (1887), bà được cải phong thành Phục Lễ Công chúa (復禮公主), với ý nghĩa là "quay về với lễ nghĩa". Lời dụ rằng: “Gia Đốc đã được nửa đời người mà vẫn chưa thuần, trước kia mắc lỗi, kể thì lại nói gì, duy nghĩ công đức Hiến Tổ ta, mà y là con gái còn ở trong bụng, trẫm có lòng nào đâu; vậy chính hiệu trước đã đình, nên đổi hiệu khác, để tỏ nhắc nhở, bèn đổi phong là Phục Lễ công chúa”.

Đồng Khánh năm thứ 3 (1888), công chúa Gia Phúc qua đời, thọ 42 tuổi, được ban thụy là Mỹ Thục (美淑). Trước khi chết, chúa có trối lại là muốn được táng tại quê chồng là xã Chất Long, tỉnh Thừa Thiên (nay thuộc địa phận xã Phong Chương, huyện Phong Điền, Thừa Thiên Huế) cùng với phò mã Lâm, vua chuẩn cho. Vua lại chuẩn cho từ nay trở về sau, các công chúa mà tình nguyện về chôn ở quê chồng, cũng theo đó mà làm.

Tham khảo
 Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), Nguyễn Phúc Tộc thế phả , Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam liệt truyện Chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
 Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), Đại Nam thực lục Chính biên, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục
 Lưỡng Kim Thành (2014), Chuyện các bà hoàng bà chúa triều Nguyễn, Nhà xuất bản Thuận Hóa

Chú thích

Sinh năm 1847
Mất năm 1888
Hoàng nữ Thiệu Trị
Công chúa nhà Nguyễn


title: Caudron C.710

text:
Caudron C.710 là một loại máy bay tiêm kích hạng nhẹ được Caudron-Renault phát triển cho Không quân Pháp ngay trước Chiến tranh thế giới II. Một phiên bản là C.714, đã được sản xuất và trang bị cho các đơn vị của không quân Ba Lan lưu vong tại Pháp sau khi Ba Lan bị xâm lược năm 1939. Một số lượng nhỏ cũng được cung cấp cho Phần Lan.

Quốc gia sử dụng

Không quân Phần Lan

Armée de l'Air

Không quân Ba Lan lưu vong

Tính năng kỹ chiến thuật (Caudron C.714)
The Complete Book of Fighters

Đặc điểm riêng

Tổ lái: 1
Chiều dài: 8,63 m (28 ft 3⅞ in)
Sải cánh: 8,97 m (29 ft 5⅛ in)
Chiều cao: 2,87 m (9 ft 5 in)
Diện tích cánh: 12,5 m² (135 ft²)
Trọng lượng rỗng: 1.395 kg (3.075 lb)
Trọng lượng có tải: 1.880 kg (4.145 lb)
Động cơ: 1 × Renault 12R 03, 373 kW (500 hp)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 460 km/h (249 kn, 286 mph) tại độ cao 5.000 m (16.400 ft)
Tầm bay: 900 km (486 nmi, 559 mi)
Trần bay: 4.000 m (13.120 ft)

Vũ khí
 4 khẩu súng máy MAC 1934 7,5 mm

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo. The Rand McNally Encyclopedia of Military Aircraft, 1914-1980. San Diego, California: The Military Press, 1983. ISBN 0-517-41021-4.
 Belcarz, Bartłomiej. GC 1/145 in France 1940. Sandomierz, Poland/Redbourn, UK: Mushroom Model Publications, 2002. ISBN 83-917178-1-X.
 Belcarz, Bartłomiej. Morane MS 406C1, Caudron Cyclone CR 714C1, Bloch MB 151/152 (Polskie Skrzydła 2) (in Polish). Sandomierz, Poland: Stratus, 2004. ISBN 83-89450-21-6. (This book recounts the use of the CR.714 by Polish Pilots of the Armée de l'Air.)
 Breffort, Dominique and André Jouineau. French Aircraft from 1939 to 1942, Volume 1: from Amiot to Curtiss. Paris: Histoire & Collections, 2004. ISBN 2-915239-23-1.
 Brindley, John F. French Fighters of World War Two, Volume One. Windsor, UK; Hylton Lacy Publishers Ltd., 1971. ISBN 0-85064-015-6.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Fighters, Volume One. London: Macdonald & Co.(Publishers) Ltd., 1960. ISBN 0-356-01445-2.
 Green, William and Gordon Swanborough. The Complete Book of Fighters. New York: Smithmark, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
 Gretzyngier, Robert and Wojtek Matusiak. Polish Aces of World War II. Oxford: Osprey Publishing., 1998. ISBN 1-85532-726-0.
 Keskinen, Kalevi, Kari Stenman and Klaus Niska. Suomen Ilmavoinen Historia 4: Morane-Saulnier M.S. 406/Caudron C.714 (in Finnish). Helsinki, Finland: Tietoteos, 1975. ISBN 951-9035-19-2.
 Pelletier, Alain. French Fighters of World War II in Action (Aircraft Number 180). Carrollton, TX: Squadron/Signal Publications, Inc., 2002. ISBN 0-89747-440-6.

Liên kết ngoài
 Photo gallery of Finnish Caudron C.714
 replica of Caudron Cyclone (dead link)

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
C.714
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Cuộc tấn công của Lữ đoàn Kỵ binh nhẹ (thơ)

text:
"Cuộc tấn công của Lữ đoàn Kỵ binh nhẹ" là một truyện thơ do Alfred, Huân tước Tennyson viết vào năm 1854, về cuộc tấn công của Lữ đoàn Kỵ binh nhẹ tại trận Balaclava cuộc Chiến tranh Krym. Khi ông sáng tác bài thơ này, Tennyson là thi sĩ Hoàng gia Anh.

Đây được xem là kiệt tác của Tennyson, đồng thời là bài thơ quen thuộc nhất của ông trong mắt độc giả nói tiếng Anh. Tác phẩm này đã khiến cho 673 người lính của Lữ đoàn Kỵ binh nhẹ Anh, cũng như cuộc tấn công của họ vào quân Nga - cuộc tàn sát nổi tiếng nhất trong Chiến tranh Krym - trở thành bất tử. Qua truyện thơ này, Tennyson đã vẽ nên một bức tranh về sự hy sinh của hàng trăm người ưu tú trong cuộc tiến công vô nghĩa và uổng phí do những chỉ huy ngu xuẩn gây ra.

Chú thích

Liên kết ngoài

Manuscript in Tennyson's handwriting Archive.org Link
"The Charge of the Light Brigade" poem

Thơ Alfred Tennyson
Thơ 1854
Truyện thơ
Hư cấu về Chiến tranh Krym


title: Million Dollar Quartet

text:
"Million Dollar Quartet" (tiếng Việt: "Bộ tứ triệu đô") là tên gọi cho nhóm nhạc thu âm vào ngày thứ ba, 4 tháng 12 năm 1956 tại Sun Studio ở Memphis, Tennessee, Mỹ. Bộ tứ bao gồm những giọng ca xuất sắc nhất thế giới vào thời điểm đó, chính là Elvis Presley, Jerry Lee Lewis, Carl Perkins, và Johnny Cash. Đây có thể được coi là siêu ban nhạc đầu tiên của lịch sử.

Ngày hôm đó, Carl Perkins đang trong phòng thu để thực hiện 2 ca khúc "Matchbox" và "Your True Love". Hai người anh của Carl là Jay và Clayton đã mang Jerry Lee Lewis để chơi piano và W.S. Holland để chơi trống. Nhà sản xuất Sam Phillips là người chịu trách nhiệm chính cho buổi thu. Johnny Cash cũng tình cờ có mặt trong phòng thu trong khi The King (biệt danh của Presley) đang đi tham quan nơi đó. 4 nghệ sĩ cùng tập hợp bên nhau quanh chiếc piano một cách rất tự nhiên. Phillips quyết định mở loa nhằm thu hút các báo địa phương tới viết bài và chụp ảnh. "Khi các chàng trai bắt đầu cất tiếng hát, tôi đã nghĩ rằng nhất định phải ghi âm chúng lại. Tôi nói với Jack Clement (kỹ thuật viên) mở các máy thâu, kể cả khi xung quanh họ không có một chiếc micro nào cả."

Cuộc gặp mặt lịch sử đó được đặt tên là "Million Dollar Quartet" theo nhà báo Bob Johnson trong bài viết xuất hiện vào sáng ngày hôm sau, ám chỉ giá trị của bản thu có thể quy đổi một khi chúng được phát hành. Tuy nhiên, chúng chỉ được phát hành sau cái chết của Elvis. Vì cuộc gặp gỡ khá bất ngờ và không có sự chuẩn bị, chất lượng bản thu nhìn chung là không tốt.

Các ca khúc được ghi lại là những bài hát truyền thống, nhạc Phúc âm, folk, nhạc đồng quê và một số điệu rock and roll của Elvis, Jerry Lee Lewis, Chuck Berry hay Little Richard.

Năm 2009, một vở nhạc kịch cùng tên lấy cảm hứng từ sự kiện lịch sử này được đạo diễn Eric Schaeffer trình diễn tại Nhà hát Apollo ở Chicago. Sau đó nó cũng được trình diễn tại Broadway vào năm 2010.

Có một số nguồn thông tin cho rằng Johnny Cash thực tế đã rời khỏi phòng thu trước khi Sam Phillips bật máy thu âm, song chính Cash đã thừa nhận trong cuốn tự truyện vào năm 1997 rằng mọi người có thể nghe thấy rõ giọng ông trong các đoạn hòa âm khi ông đã buộc phải sắc hơn nhiều so với bình thường

Nghệ sĩ tham gia
 Elvis Presley: hát, guitar, piano.
 Jerry Lee Lewis: hát, guitar, piano.
 Carl Perkins: hát, guitar
 Johnny Cash: hát.
 Jay Perkins: guitar.
 Clayton Perkins: bass.
 W.S. Holland: trống.

Danh sách ca khúc

Không lời - 1:44
"Love Me Tender" - Không lời (Presley/Matson) - 1:02
"Jingle Bells" - Không lời (bản gốc) – 1:57
"White Christmas" - Không lời (Berlin)- 2:05
"Reconsider Baby"(Fulsom) - 2:45
"Don't Be Cruel" (Presley/Blackwell) - 2:20
Don't Be Cruel" (Presley/Blackwell) - 2:20
"Paralyzed" (Presley/Blackwell) - 3:00
"Don't Be Cruel" (Presley/Blackwell) - 0:36
"There's No Place Like Home" (Payne/Bishop) - 3:36
"When The Saints Go Marchin´ In" (bản gốc) - 2:18
"Softly And Tenderly" (bản gốc) - 2:42
"When God Dips His Love In My Heart" (bản gốc) - 0:23
"Just A Little Talk With Jesus" (Derricks) - 4:09
"Jesus Walked That Lonesome Valley" (bản gốc) - 3:28
"I Shall Not Be Moved" (bản gốc) - 3:49
"Peace In The Valley" (Dorsey) - 1:33
"Down By The Riverside" (bản gốc) - 2:26
"I´m With A Crowd But So Alone" (Tubb/Story) - 1:16
"Farther Along" (bản gốc) - 2:08
"Blessed Jesus (Hold My Hand)" (bản gốc) - 1:26
"On The Jericho Road" (bản gốc) - 0:52
"I Just Can't Make It By Myself" (Brewster) - 1:04
"Little Cabin Home On The Hill" (Monroe/Flatt) - 0:46
"Summertime Is Past And Gone" (Monroe) - 0:14
"I Hear A Sweet Voice Calling" (Monroe) - 0:36
"Sweetheart You Done Me Wrong" (Monroe) - 0:28
"Keeper Of The Key" (Carl hát chính) (Stewart/Howard/Devine/Guynes) - 2:08
"Crazy Arms" (Mooney/Seals) - 0:17
"Don't Forbid Me" (Singleton) - 1:19
"Too Much Monkey Business" (Berry) - 0:05
"Brown Eyed Handsome Man" (Berry) - 1:14
"Out Of Sight, Out Of Mind" (Hunter/Otis) - 0:37
"Brown Eyed Handsome Man" (Berry) - 1:53
"Don't Forbid Me" (Singleton) - 0:50
"You Belong To My Heart" (Gilbert/Lara) - 1:10
"Is It So Strange" (Young) - 1:21
"That's When Your Heartaches Begin" (Hill/Fisher/Raskin) - 4:58
"Brown Eyed Handsome Man" (Berry) - 0:17
"Rip It Up" (Blackwell/Marascalco) - 0:23
"I´m Gonna Bid My Blues Goodbye" (Snow) - 0:55
"Crazy Arms" (Mooney/Seals) - 3:36
"That's My Desire" (Loveday/Kresa) - 2:02
"End of the Road" (Lewis) - 1:44
"Black Bottom Stomp" (Joseph) - 1:11
"You’re The Only Star In My Blue Heaven" (Autry) - 1:12
"Elvis Says Goodbye" - 0:40

Trong ngoặc đơn là người viết ca khúc.

Liên kết ngoài
 Million Dollar Quartet: official website of the stage production

Tham khảo

Thư mục
 Elvis Presley - The Million Dollar Quartet (RCA CD # 2023-2-R), ghi chép của Colin Escott tại chương trình Showtime Music, Toronto.

Elvis Presley
Johnny Cash
Carl Perkins
Jerry Lee Lewis
Ban nhạc Mỹ
Ban nhạc thập niên 1950


title: Leucin

text:
Leucine (viết tắt là Leu hoặc L) là một α-amino acid mạch nhánh với công thức hóa học HO2CCH(NH2)CH2CH(CH3)2. Leucine được xếp vào loại amino acid kị nước do có nhánh isobutyl. Nó được mã hóa bởi sáu codon (UUA, UUG, CUU, CUC, CUA, CUG) và là một thành phần quan trọng trong các tiểu đơn vị của ferritin, astacin và các protein đệm khác. Leucine là một loại amino acid thiết yếu, nghĩa là cơ thể không thể tự tổng hợp được mà phải lấy từ thức ăn.

Sinh tổng hợp

Do là một amino acid thiết yếu, leucine không được tổng hợp ở cơ thể động vật, do đó phải được lấy từ thức ăn, thường là protein. Ở các loài thực vật và vi sinh, nó được tổng hợp qua từ axit pyruvic bởi các enzym sau:
 Acetolactate synthase
 Acetohydroxy acid isomeroreductase
 Dihydroxyacid dehydratase
 α-Isopropylmalate synthase
 α-Isopropylmalate isomerase
 Leucine aminotransferase

Sự tổng hợp amino acid kị nước valine cũng bao gồm phần đầu của con đường tổng hợp trên.

Sinh học
Leucine được tiêu dùng ở gan, mô mỡ, và mô cơ. Tại mô mỡ và mô cơ, leucine được dùng để tổng hợp các sterol, và sự tiêu dùng leucine ở mô mỡ và mô cơ cộng lại nhiều gấp bảy lần ở gan.

Leucine là loại amino acid duy nhất có khả năng điều hòa sự tổng hợp protein của cơ. Với vai trò là phần bổ sung trong chế độ ăn kiêng, leucine được phát hiện là có khả năng làm giảm sự thoái hoái mô cơ bằng tách làm tăng sự tổng hợp các protein của cơ ở những con chuột thí nghiệm già. Mặc dù là một trong ba amino acid mạch nhánh quan trọng trong chế độ ăn bổ sung của các vận động viên, leucine nhận được sự quan tâm nhiều hơn do nó là chất xúc tác cho sự tăng trưởng của cơ. Các công ty thực phẩm bổ sung đã từng khuyến nghị tỉ lệ lý tưởng đối với leucine, isoleucine và valine là 2:1:1; nhưng với các bằng chứng cho thấy leucine là amino acid quan trọng nhất trong việc rèn luyện cơ bắp, leucine đã được biết đến nhiều hơn do là thành phần cơ bản trong các thực phẩm bổ sung chế độ ăn kiêng.

Leucine hoạt hóa mạnh enzym điều hòa sự tăng trưởng tế bào là mammalian target of rapamycin kinase(mTOR kinase). Truyền dịch chứa leucine vào não của chuột thí nghiệm đã được chứng minh là làm giảm lượng thức ăn đưa vào và cân nặng qua con đường chuyển hóa mTOR.

Ngộ độc leucine, trong bệnh mất bù Maple Syrup Urine Disease (MSUD), gây mê sảng và tổn thương thần kinh, và có thể đe dọa đến tính mạng.

Trong thực phẩm

Đồng phân

Tính chất hóa học
Leucine là một amino acid mạch nhánh do nó chứa nhánh bên isobutyl.

Phụ gia
Với vai trò là chất phụ gia thực phẩm, L-Leucine có số E là E641 và được xếp là một loại chất điều vị.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nguồn leucine trong thức ăn
Leucine ngăn ngừa sự thoái hóa mô cơ ở chuột thí nghiệm
Leucine giúp điều hòa khẩu vị ở chuột thí nghiệm

Amino acid sinh protein
Amino acid sinh ceton
Amino acid mạch nhánh
Amino acid thiết yếu


title: Ngôn ngữ kịch bản

text:
Ngôn ngữ kịch bản () là ngôn ngữ lập trình cho môi trường thời gian chạy đặc biệt tự động hóa thực thi các tác vụ; các tác vụ thay thế có thể được thực thi từng cái một bởi người điều hành. Ngôn ngữ kịch bản thường được diễn giải (thay vì biên dịch).

Nguyên thủy của ngôn ngữ kịch bản thường là các tác vụ cơ bản hoặc các lệnh gọi API và ngôn ngữ cho phép chúng được kết hợp thành nhiều chương trình hơn. Các môi trường có thể được tự động hóa thông qua tập lệnh bao gồm các ứng dụng phần mềm, trang web trong trình duyệt web, sử dụng shell của hệ điều hành, hệ thống nhúng, cũng như nhiều trò chơi. Một ngôn ngữ kịch bản có thể được xem như một ngôn ngữ dành riêng cho miền cho một môi trường cụ thể; trong trường hợp kịch bản một ứng dụng, nó còn được gọi là ngôn ngữ mở rộng. Ngôn ngữ kịch bản đôi khi cũng được gọi là ngôn ngữ lập trình cấp cao, vì chúng hoạt động ở mức độ trừu tượng cao hoặc là ngôn ngữ điều khiển, đặc biệt đối với ngôn ngữ kiểm soát công việc trên máy tính lớn.

Thuật ngữ "ngôn ngữ kịch bản" cũng được sử dụng một cách lỏng lẻo để chỉ các ngôn ngữ có mục đích chung cấp cao, như Perl, PowerShell, Python và Tcl với thuật ngữ "tập lệnh" thường được sử dụng cho các chương trình nhỏ (lên đến vài nghìn dòng mã) trong các ngôn ngữ đó hoặc trong các ngôn ngữ dành riêng cho tên miền như ngôn ngữ xử lý văn bản sed và AWK. Một số ngôn ngữ này ban đầu được phát triển để sử dụng trong một môi trường cụ thể và sau đó được phát triển thành ngôn ngữ dành riêng cho miền di động hoặc mục đích chung. Ngược lại, nhiều ngôn ngữ có mục đích chung có phương ngữ được sử dụng làm ngôn ngữ kịch bản. Bài viết này thảo luận về các ngôn ngữ kịch bản theo nghĩa hẹp của các ngôn ngữ cho một môi trường cụ thể.

Phổ của các ngôn ngữ kịch bản bao gồm từ các ngôn ngữ rất nhỏ và có tính đặc hiệu miền cao đến các ngôn ngữ lập trình có mục đích chung được sử dụng để viết kịch bản. Các ví dụ tiêu chuẩn về ngôn ngữ kịch bản cho các môi trường cụ thể bao gồm: Bash cho các hệ điều hành giống Unix hoặc Unix; ECMAScript (JavaScript) dành cho trình duyệt web; Visual Basic cho ứng dụng, cho các ứng dụng Microsoft Office. Lua là một ngôn ngữ được thiết kế và sử dụng rộng rãi như một ngôn ngữ mở rộng. Python là ngôn ngữ có mục đích chung cũng thường được sử dụng làm ngôn ngữ mở rộng, trong khi ECMAScript vẫn chủ yếu là ngôn ngữ kịch bản cho các trình duyệt web, nhưng cũng được sử dụng làm ngôn ngữ cho mục đích chung. Phương ngữ Lisp của Emacs (dành cho trình soạn thảo Emacs) và phương ngữ Visual Basic cho ứng dụng của Visual Basic là các ví dụ về phương ngữ ngôn ngữ kịch bản của các ngôn ngữ có mục đích chung. Một số hệ thống trò chơi, đáng chú ý là thế giới ảo Second Life và nhượng quyền thương mại mô phỏng Railroad của Trainz đã được mở rộng về chức năng bằng các phần mở rộng kịch bản (Linden Scripting Language và TrainzScript). Trong các trò chơi khác như Wesnoth, sự đa dạng của các trò chơi thực tế do người chơi chơi là các kịch bản được viết bởi người dùng khác.

Đặc điểm
Các ngôn ngữ kịch bản điển hình được dự định sẽ rất nhanh để học và viết, dưới dạng các tệp mã nguồn ngắn hoặc tương tác trong một vòng lặp in (REPL, vỏ ngôn ngữ). Điều này thường bao hàm cú pháp và ngữ nghĩa tương đối đơn giản; thông thường, một "tập lệnh" (mã được viết bằng ngôn ngữ kịch bản) được thực thi từ đầu đến cuối, dưới dạng "tập lệnh", không có điểm nhập rõ ràng.

Ví dụ, việc mô tả Java là ngôn ngữ kịch bản là không phổ biến vì cú pháp dài và quy tắc về các lớp tồn tại trong các tệp nào và không thể thực thi trực tiếp Java, vì các tệp nguồn chỉ có thể chứa các định nghĩa phải được gọi bên ngoài bởi một ứng dụng máy chủ hoặc trình khởi chạy ứng dụng.

Một ngôn ngữ kịch bản thường được diễn giải từ mã nguồn hoặc mã byte.  Ngược lại, môi trường phần mềm mà các tập lệnh được viết thường được viết bằng ngôn ngữ được biên dịch và phân phối ở dạng mã máy.

Các ngôn ngữ kịch bản có thể được thiết kế để người dùng cuối của chương trình Phát triển người dùng cuối của chương trình có thể chỉ dành cho các nhà phát triển, vì vậy họ có thể viết các phần của chương trình bằng ngôn ngữ kịch bản. Các ngôn ngữ script thường sử dụng sự trừu tượng hóa, một dạng ẩn thông tin, để cung cấp cho người dùng các chi tiết về các loại biến nội bộ, lưu trữ dữ liệu và quản lý bộ nhớ.

Các tập lệnh thường được tạo hoặc sửa đổi bởi người thực thi chúng,  nhưng chúng cũng thường được phân phối, chẳng hạn như khi một phần lớn các trò chơi được viết bằng ngôn ngữ kịch bản.

Lịch sử
Các máy tính máy tính lớn đầu tiên (vào những năm 1950) không tương tác, thay vào đó sử dụng xử lý hàng loạt. Ngôn ngữ kiểm soát công việc của IBM (JCL) là nguyên mẫu ngôn ngữ được sử dụng để kiểm soát xử lý hàng loạt.

Các shell tương tác đầu tiên được phát triển vào những năm 1960 để cho phép hoạt động từ xa các hệ thống chia sẻ lần đầu tiên và các shell shell được sử dụng này, điều khiển các chương trình máy tính chạy trong chương trình máy tính, shell. Calvin Mooers trong ngôn ngữ TRAC của anh ta thường được ghi nhận là đã phát minh ra sự thay thế lệnh, khả năng nhúng các lệnh trong các tập lệnh mà khi diễn giải sẽ chèn một chuỗi ký tự vào tập lệnh.  Multics gọi các chức năng hoạt động này.  Louis Pouzin đã viết một bộ xử lý ban đầu cho các tập lệnh được gọi là RUNCOM cho CTSS vào khoảng năm 1964. Stuart Madnick tại MIT đã viết một ngôn ngữ kịch bản cho CP / CMS của IBM vào năm 1966. Ban đầu ông gọi bộ xử lý này là EXEC.  Multics bao gồm một nhánh của CTSS RUNCOM, còn được gọi là RUNCOM.  EXEC cuối cùng đã được thay thế bởi EXEC 2 và REXX.

Các ngôn ngữ như Tcl và Lua được thiết kế đặc biệt như các ngôn ngữ kịch bản có mục đích chung có thể được nhúng trong bất kỳ ứng dụng nào. Các ngôn ngữ khác như Visual Basic for Application (VBA) cung cấp tích hợp mạnh mẽ với các phương tiện tự động hóa của một hệ thống cơ bản. Việc nhúng các ngôn ngữ script đa mục đích như vậy thay vì phát triển ngôn ngữ mới cho mỗi ứng dụng cũng mang lại lợi ích rõ ràng, giúp nhà phát triển ứng dụng cần mã hóa trình dịch ngôn ngữ từ đầu và cho phép người dùng áp dụng các kỹ năng học được ở nơi khác.

Một số phần mềm kết hợp một số ngôn ngữ kịch bản khác nhau. Các trình duyệt web hiện đại thường cung cấp một ngôn ngữ để viết các phần mở rộng cho chính trình duyệt và một số ngôn ngữ nhúng tiêu chuẩn để kiểm soát trình duyệt, bao gồm JavaScript (một phương ngữ của ECMAScript) hoặc XUL.

Các loại
Viết kịch bản thường tương phản với lập trình hệ thống, như trong phân đôi của Ousterhout hoặc " lập trình trong lớn và lập trình trong nhỏ ". Theo quan điểm này, kịch bản đặc biệt là mã keo, kết nối các thành phần phần mềm và một ngôn ngữ chuyên dùng cho mục đích này là ngôn ngữ keo. Pipelines và shell scripting là những ví dụ điển hình của ngôn ngữ keo và Perl ban đầu được phát triển để hoàn thành vai trò tương tự. Phát triển web có thể được coi là việc sử dụng các ngôn ngữ keo, giao thoa giữa cơ sở dữ liệu và máy chủ web. Nhưng nếu một lượng lớn logic được viết bằng script, thì nó được đặc trưng tốt hơn như đơn giản là một thành phần phần mềm khác, không phải là "keo".

Ngôn ngữ keo đặc biệt hữu ích cho việc viết và duy trì:

 các lệnh tùy chỉnh cho một shell lệnh;
 các chương trình nhỏ hơn các chương trình được thực hiện tốt hơn trong một ngôn ngữ được biên dịch;
 Các chương trình "trình bao bọc" cho các tệp thực thi, như một tệp bó di chuyển hoặc thao tác các tệp và thực hiện các thao tác khác với hệ điều hành trước hoặc sau khi chạy một ứng dụng như trình xử lý văn bản, bảng tính, cơ sở dữ liệu, trình biên dịch, trình biên dịch,...;
 kịch bản có thể thay đổi;
 Phát triển ứng dụng nhanh chóng của một giải pháp cuối cùng được thực hiện bằng ngôn ngữ khác, thường được biên soạn.

Ví dụ ngôn ngữ keo:

 AppleScript
 ColdFusion
 DCL
 Lisp phổ biến có thể nhúng
 ecl
 Erlang
 JCL
 CoffeeScript
 Julia
 JScript và JavaScript
 Lua
 m4
 Pascal hiện đại
 Perl (5 và 6)
 PHP
 PowerShell
 Pure
 Python
 Rebol
 Red
 Rexx
 Ruby
 Scheme
 Tcl
 Các kịch bản Unix Shell (ksh, csh, bash, sh và những thứ khác)
 VBScript
 Work Flow Language
 XSLT

Các ngôn ngữ macro tiếp xúc với hệ điều hành hoặc các thành phần ứng dụng có thể đóng vai trò là ngôn ngữ keo. Chúng bao gồm Visual Basic cho Ứng dụng, WordBasic, LotusScript, CorelScript, Hummingbird Basic, QuickScript, SaxBasic và WinWrap Basic. Các công cụ khác như AWK cũng có thể được coi là ngôn ngữ keo, như bất kỳ ngôn ngữ nào được triển khai bởi công cụ Windows Script Host (VBScript, JScript và VBA theo mặc định trong Windows và các công cụ của bên thứ ba bao gồm triển khai Rexx, Perl, Tcl, Python, XSLT, Ruby, Pascal hiện đại, Delphi và C). Phần lớn các ứng dụng có thể truy cập và sử dụng các thành phần hệ điều hành thông qua các mô hình đối tượng hoặc các chức năng của chính nó.

Các thiết bị khác như máy tính lập trình cũng có thể có ngôn ngữ keo; các hệ điều hành của các thiết bị PDA như Windows CE có thể có sẵn các công cụ macro của bên thứ ba hoặc bên thứ ba kết hợp các ứng dụng lại với nhau, ngoài việc triển khai các ngôn ngữ keo thông thường, bao gồm Windows NT, MS-DOS và một số shell Unix, Rexx, Modern Pascal, PHP và Perl. Tùy thuộc vào phiên bản HĐH, WSH và các công cụ tập lệnh mặc định (VBScript và JScript) có sẵn.

Máy tính lập trình có thể được lập trình bằng ngôn ngữ keo theo ba cách. Ví dụ, Texas -TI TI-92, theo mặc định của nhà máy có thể được lập trình bằng ngôn ngữ tập lệnh. Việc đưa vào ngôn ngữ kịch bản và keo dán Lua trong loạt máy tính TI-NSpire có thể được coi là sự kế thừa cho điều này. Các ngôn ngữ lập trình cấp cao chính trên tàu của hầu hết các máy tính vẽ đồ thị (thường là các biến thể cơ bản, đôi khi là các dẫn xuất Lisp và các dẫn xuất C khác thường) trong nhiều trường hợp có thể kết dính các chức năng của máy tính với nhau như đồ thị, danh sách, ma trận,... Việc triển khai của bên thứ ba phiên bản Cơ bản toàn diện hơn có thể gần hơn với các biến thể được liệt kê là ngôn ngữ keo trong bài viết này có sẵn và cố gắng triển khai Perl, Rexx hoặc các hệ điều hành khác nhau trên máy tính vẽ đồ thị TI và HP cũng được đề cập. Trình biên dịch chéo C dựa trên PC cho một số máy TI và HP được sử dụng cùng với các công cụ chuyển đổi giữa C và Perl, Rexx, AWK, cũng như các tập lệnh shell sang Perl, Modern Pascal, VBScript sang và từ Perl để viết chương trình bằng ngôn ngữ keo để thực hiện cuối cùng (dưới dạng chương trình đã biên dịch) trên máy tính.

Ngôn ngữ và trình điều khiển công việc
Một lớp lớn các ngôn ngữ kịch bản đã phát triển từ việc tự động hóa kiểm soát công việc, liên quan đến việc bắt đầu và kiểm soát hành vi của các chương trình hệ thống. (Theo nghĩa này, người ta có thể nghĩ các shell là hậu duệ của JCL của IBM hoặc Ngôn ngữ kiểm soát công việc, được sử dụng cho chính xác mục đích này.) Nhiều trình thông dịch của các ngôn ngữ này nhân đôi như các trình thông dịch dòng lệnh như shell Unix hoặc MS-DOS COMMAND.COM. Những người khác, chẳng hạn như AppleScript cung cấp việc sử dụng các lệnh giống như tiếng Anh để xây dựng các tập lệnh.

GUI scripting
Với sự ra đời của giao diện người dùng đồ họa, một loại ngôn ngữ kịch bản chuyên dụng đã xuất hiện để điều khiển máy tính. Các ngôn ngữ này tương tác với cùng một cửa sổ đồ họa, menu, nút, và như vậy, một người dùng sẽ làm. Họ làm điều này bằng cách mô phỏng hành động của người dùng. Các ngôn ngữ này thường được sử dụng để tự động hóa hành động của người dùng. Các ngôn ngữ như vậy cũng được gọi là "macro" khi điều khiển thông qua các lần nhấn phím mô phỏng hoặc nhấp chuột, cũng như chạm hoặc nhấn vào màn hình kích hoạt cảm ứng.

Về nguyên tắc, các ngôn ngữ này có thể được sử dụng để kiểm soát bất kỳ ứng dụng GUI nào; nhưng, trong thực tế việc sử dụng của họ bị hạn chế vì việc sử dụng của họ cần sự hỗ trợ từ ứng dụng và từ hệ điều hành. Có một vài ngoại lệ cho giới hạn này. Một số ngôn ngữ kịch bản GUI dựa trên việc nhận dạng các đối tượng đồ họa từ pixel màn hình hiển thị của chúng. Các ngôn ngữ kịch bản GUI này không phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ hệ điều hành hoặc ứng dụng.

Ngôn ngữ dành riêng cho ứng dụng
Các ngôn ngữ dành riêng cho ứng dụng có thể được phân chia thành nhiều loại khác nhau, tức là ngôn ngữ ứng dụng dựa trên độc lập (có thể thực thi) hoặc ngôn ngữ dành riêng cho ứng dụng nội bộ (postcript, xml, gscript như một số tập lệnh được phân phối rộng rãi, tương ứng được Adobe, MS và Google triển khai) một ngôn ngữ kịch bản thành ngữ phù hợp với nhu cầu của người dùng ứng dụng. Tương tự như vậy, nhiều hệ thống trò chơi máy tính sử dụng ngôn ngữ kịch bản tùy chỉnh để thể hiện hành động được lập trình của các nhân vật không phải người chơi và môi trường trò chơi. Các ngôn ngữ thuộc loại này được thiết kế cho một ứng dụng duy nhất; và, mặc dù chúng có thể rất giống với một ngôn ngữ có mục đích chung cụ thể (ví dụ QuakeC, được mô phỏng theo C), chúng có các tính năng tùy chỉnh để phân biệt chúng. Emacs Lisp, trong khi một phương ngữ đầy đủ và có khả năng của Lisp, chứa nhiều tính năng đặc biệt giúp nó hữu ích nhất cho việc mở rộng các chức năng chỉnh sửa của Emacs. Một ngôn ngữ kịch bản dành riêng cho ứng dụng có thể được xem như một ngôn ngữ lập trình dành riêng cho miền dành riêng cho một ứng dụng.

Mở rộng / ngôn ngữ nhúng
Một số ngôn ngữ đã được thiết kế cho mục đích thay thế các ngôn ngữ kịch bản dành riêng cho ứng dụng bằng cách có thể nhúng trong các chương trình ứng dụng. Lập trình viên ứng dụng (làm việc bằng ngôn ngữ C hoặc hệ thống khác) bao gồm "hook" trong đó ngôn ngữ script có thể điều khiển ứng dụng. Các ngôn ngữ này có thể tương đương về mặt kỹ thuật với ngôn ngữ mở rộng dành riêng cho ứng dụng nhưng khi ứng dụng nhúng ngôn ngữ "chung", người dùng có lợi thế là có thể chuyển các kỹ năng từ ứng dụng sang ứng dụng. Một cách khác chung hơn chỉ đơn giản là cung cấp một thư viện (thường là thư viện C) mà ngôn ngữ có mục đích chung có thể sử dụng để kiểm soát ứng dụng mà không cần sửa đổi ngôn ngữ cho tên miền cụ thể.

JavaScript bắt đầu và chủ yếu vẫn là ngôn ngữ để viết kịch bản bên trong các trình duyệt web; tuy nhiên, việc chuẩn hóa ngôn ngữ dưới dạng ECMAScript đã khiến nó trở nên phổ biến như một ngôn ngữ có thể nhúng mục đích chung. Cụ thể, SpiderMonkey triển khai Mozilla được nhúng trong một số môi trường như Yahoo! Công cụ phụ tùng. Các ứng dụng khác nhúng các triển khai ECMAScript bao gồm các sản phẩm Adobe Adobe Flash (ActionScript) và Adobe Acrobat (để tạo tập tin PDF).

Tcl được tạo ra như một ngôn ngữ mở rộng nhưng đã được sử dụng thường xuyên hơn như một ngôn ngữ có mục đích chung trong các vai trò tương tự như Python, Perl và Ruby. Mặt khác, Rexx ban đầu được tạo ra như một ngôn ngữ kiểm soát công việc, nhưng được sử dụng rộng rãi như một ngôn ngữ mở rộng cũng như ngôn ngữ có mục đích chung. Perl là một ngôn ngữ có mục đích chung, nhưng có phương ngữ Oraperl (1990), bao gồm một nhị phân Perl 4 với Giao diện cuộc gọi của Oracle được biên dịch. Tuy nhiên, điều này đã được thay thế bởi một thư viện (mô-đun Perl), DBD:: Oracle.

Các ứng dụng phức tạp và hướng theo nhiệm vụ khác có thể kết hợp và hiển thị ngôn ngữ lập trình nhúng để cho phép người dùng của họ kiểm soát nhiều hơn và cung cấp cho họ nhiều chức năng hơn có thể có sẵn thông qua giao diện người dùng, bất kể tinh vi đến mức nào. Ví dụ: các công cụ tác giả Autodesk Maya 3D nhúng ngôn ngữ kịch bản MEL hoặc Blender sử dụng Python để điền vào vai trò này.

Một số loại ứng dụng khác cần thêm tính năng nhanh hơn hoặc chu trình điều chỉnh và chạy (ví dụ: công cụ trò chơi) cũng sử dụng ngôn ngữ nhúng. Trong quá trình phát triển, điều này cho phép chúng tạo ra các tính năng nguyên mẫu nhanh hơn và điều chỉnh tự do hơn mà không cần người dùng phải có kiến thức sâu sắc về hoạt động bên trong của ứng dụng hoặc xây dựng lại sau mỗi lần điều chỉnh (có thể mất một khoảng thời gian đáng kể). Các ngôn ngữ kịch bản được sử dụng cho mục đích này bao gồm từ Lua và Python phổ biến hơn và nổi tiếng hơn đến các ngôn ngữ ít được biết đến hơn như AngelScript và Squirrel.

Tham khảo

Mẫu hình lập trình


title: Quần đảo Scilly

text:
Quần đảo Scilly (, ;  hay Enesek Syllan) nằm ở ngoài khơi đỉnh tây nam của bán đảo Cornwall trên đảo Anh.

Từ năm 1890, Quần đảo đã có một cơ quan quản lý địa phương riêng biệt với Cornwall, song một số ban ngành thì vẫn chung với Cornwall và quần đảo vẫn là một phần của hạt nghi lễ Cornwall; chính quyền quần đảo không có vị thế là hội đồng hạt kể từ khi thông qua Sắc lệnh quần đảo Scilly vào năm 1930. Hội đồng nay được gọi là Hội đồng quần đảo Scilly. Công tước Cornwall sở hữu hầu hết đất đai tại quần đảo. Du lịch đóng một vai trò chính trong kinh tế địa phương, cùng với nông nghiệp.

Quần đảo Scilly gồm năm hòn đảo có người sinh sống và một số đảo đá khác nhỏ hơn (tổng số là khoảng 140) nằm cách 45 km (28 mi) ngoài khơi Land's End. Tất cả các đảo đều bao gồm đá hoa cương có niên đại từ đầu kỷ Permi.

Vị trí của quần đảo khiến nó có các mặt tương phản rất lớn, biển bao quanh khiến các đảo hiếm khi có sương giá hay tuyết, cho phép các nông dân địa phương trồng hoa trước những người ở đảo chính. Sản phẩm nông nghiệp chính là thủy tiên. Tiếp xúc với gió từ Đại Tây Dương khiến cho các cơn gió mạnh vào mùa đông thường xuyên thổi vào các đảo.

Là một phần trong chiến dịch quảng bá 2002, tổ chức bảo tồn thực vật Plantlife đã chọn Armeria maritima làm "hạt hoa" của quần đảo.

Các đảo quan trọng:

(1)  có người định cư cho đến năm 1855

Tham khảo

Đọc thêm
Woodley, George (1822) A View of the Present State of the Scilly Islands: exhibiting their vast importance to the British empire, the improvements of which they are susceptible, and a particular account of the means lately adopted for the amelioration of the condition of the inhabitants, by the establishment and extension of their fisheries. 344 p. London: Rivington

Liên kết ngoài

Isles of Scilly Tourist Information Centre Website
Travel website about the Scilly Isles
Isles of Scilly Area of Outstanding Natural Beauty Website
Council of the Isles of Scilly

Cornwall Record Office Online Catalogue for Scilly

 Images of the Isles of Scilly  at the National Monuments Record, English Heritage

Scilly
Huyện chính quyền địa phương của South West England
Vùng cấp hai Liên minh châu Âu