title: Dãy Sidon

text:
Trong lý thuyết số, một dãy Sidon (hay tập hợp Sidon), đặt theo tên của nhà toán học Hungary Simon Sidon, là một dãy các số tự nhiên A = {a0, a1, a2, ...} sao cho các tổng của hai số bất kì trong dãy ai + aj (i ≤ j) đôi một khác nhau. Sidon đưa ra khái niệm này trong nghiên cứu của ông về chuỗi Fourier. Tổng quát hơn, một dãy g-Sidon là một dãy số tự nhiên sao cho một số tự nhiên bất kì có không quá g cách biểu diễn dưới dạng tổng hai số trong dãy.

Vấn đề chính, đặt ra bởi Sidon, là A chứa tối đa bao nhiêu phần tử nhỏ hơn hoặc bằng một giá trị x cho trước. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề này, câu hỏi cho trường hợp g tổng quát vẫn chưa được giải đáp sau gần 80 năm. Gần đây, lời giải cuối cùng đã được tìm ra  bởi J. Cilleruelo, I. Ruzsa và C. Vinuesa.

Paul Erdős và Pál Turán chứng minh số phần tử của A không quá x nhiều nhất là  và bằng một ví dụ xây dựng bởi J. Singer, họ thu được chặn dưới .

Tuy nhiên, nếu ta xét dãy Sidon vô hạn A và đặt A(x) là số phần tử nhỏ hơn hoặc bằng x, thì Erdos chứng minh rằng

nghĩa là, dãy Sidon vô hạn có mật độ thấp hơn chặn thu được ở trên cho dãy hữu hạn.

Cho chặn ở phía còn lại, Chowla và Mian nhận thấy thuật toán tham lam xây dựng được một dãy Sidon vô hạn có  với mọi x. Ajtai, Komlós, và Szemerédi xây dựng được một dãy Sidon tốt hơn với

Chặn dưới tốt nhất hiện nay là của Imre Z. Ruzsa, chỉ ra rằng tồn tại dãy Sidon có

Erdős giả thuyết rằng tồn tại tập hợp Sidon vô hạn A với . Ông cùng với Rényi chứng minh rằng tồn tại dãy a0,a1,... với một tính chất yếu hơn là với mọi số tự nhiên n tồn tại không quá c lời giải cho phương trình ai+aj=n với c là một hằng số.

Erdős còn đưa ra một giả thuyết khác là tồn tại một đa thức với hệ số nguyên sao cho giá trị của đa thức ở các số tự nhiên tạo thành một dãy Sidon vô hạn.  Cụ thể hơn, ông đưa ra câu hỏi liệu tập hợp các lũy thừa bậc 5 có là một tập hợp Sidon. Ruzsa đã chứng minh được rằng tồn tại số thực 0<c<1 sao cho tập giá trị của hàm
f(x)=x5+[cx4] là một dãy Sidon, trong đó [.] ký hiệu hàm phần nguyên.

Liên hệ với thước Golomb
Mọi tập hợp Sidon hữu hạn đều là một thước Golomb và ngược lại.

Có thể chứng minh bằng phản chứng mệnh đề trên như sau. Giả sử S là một tập hợp Sidon và không là thước Golomb. Do nó không là thước Golomb, tồn tại 4 phần tử sao cho . Do đó , mâu thuẫn với giả thuyết S là một tập hợp Sidon. Vì vậy mọi tập hợp Sidon đều là một thước Golomb. Bằng một chứng minh tương tự, mọi thước Golomb đều là một tập hợp Sidon.

Xem thêm
Tập hợp tổng

Tham khảo

Lý thuyết số
Toán học tổ hợp


title: Dap Chhuon

text:
Dap Chhuon hay còn gọi là Khem Phet, Chhuon Mochulpich hoặc Chhuon Mchoul Pech (1912–1959) là nhà dân tộc chủ nghĩa cánh hữu, thủ lĩnh du kích, tướng lĩnh kiêm tư lệnh lực lượng vũ trang địa phương Campuchia.

Thời Pháp thuộc
Chhuon sinh tại Siem Reap và lớn lên ở Prey Veng, gia nhập lực lượng dân quân Pháp thời thuộc địa với cấp bậc trung sĩ. Ông từng tham gia cuộc chiến tranh Pháp-Thái rồi bị bắt hoặc đào ngũ sang quân Thái. Năm 1943 thì Chhuon bỏ Đội Vệ binh Quốc gia Campuchia ở Bang Mealas vì bị tình nghi chiếm đoạt tiền lương. Vào giữa thập niên 1940, Chhuon được chính phủ Thái Lan hỗ trợ tổ chức các nhóm du kích chống Pháp trong khu vực Siem Reap. Tháng 8 năm 1946, Chhuon cùng một số tổ chức khác như nhóm của Hoàng thân Norodom Chantaraingsey và nhóm của cánh tả Sơn Ngọc Minh nổ súng chống quân Pháp ở Siem Reap. Chhuon trở thành lãnh tụ của Ủy ban Giải phóng Nhân dân Khmer, kết hợp nhiều thành phần kể cả phong trào kháng chiến Khmer Issarak.

Cuối năm 1949, Chhuon lại ngả theo Pháp nên được người Pháp tưởng thưởng, cho kiểm soát miền bắc Campuchia và phong chức chỉ huy "Quân đoàn Pháp-Khmer". Dưới quyền cai trị của Chhuon, Chhuon tự đắc và hung bạo nên nhóm Issarak cũng xa lánh. Trong khi đó nông dân địa phương, lại kính sợ coi Chhuon như có thần khí mặc dù thân thể gầy gò.

Vương quốc Cam Bốt
Năm 1954, sau khi Vương quốc Campuchia giành được độc lập, Chhuon một lần nữa chuyển lòng trung thành sang chính phủ mới của Hoàng thân Norodom Sihanouk; Chhuon nhân danh người lãnh đạo nhóm Issarak được Sihanouk đưa sang cùng dự Hiệp định Genève. Tháng 10 năm 1954, trong cuộc tranh cử năm 1955, Chhuon thành lập một liên minh giữa Đảng "Chiến Thắng Bắc-Đông" của ông và một vài đảng nhỏ khác (bao gồm cả Đảng Cách tân của Lon Nol). Họ tuyên bố ủng hộ chính thể quân chủ và chủ nghĩa truyền thống và cánh hữu. Liên minh này sau lại gộp vào tổ chức Sangkum Reastr Niyum của Sihanouk rồi lại dùng bạo động phá vỡ các cuộc biểu tình của đối thủ Sangkum và đe dọa cử tri.

Chống Sihanouk
Vì được Sihanouk tin cẩn, Chhuon trở thành Bộ trưởng Bộ An ninh Nội vụ cùng kiêm nhiệm Thống đốc tỉnh Siem Reap. Dù đã có thời chung lưng cùng với Việt Minh đánh Pháp, Chhuon sau có lập trường chống cộng quyết liệt. Robert McClintock, Đại sứ Mỹ tại Campuchia vào thập niên 1950 ngỏ lời ủng hộ Chhuon với hy vọng sẽ dùng Chhuon thay thế Sihanouk. Trong khi đó Sihanouk ngày càng ngả theo khối cộng sản, nhất là Hoa lục; Chhuon chống lại chính sách này nên bị truất khỏi nội các vào năm 1957. Kể từ đó Chhuon công khai ly khai với chế độ Sihanouk và bí mật gài quân ở các nơi hiểm yếu trong tỉnh Siem Reap và Kompong Thom. Thậm chí nhân viên của Chhuon len lỏi vào đội cảnh vệ ở Vương cung hầu làm nội gián.

Đầu năm 1959, trong bài diễn văn đọc tại Kampong Cham, Sihanouk nói bóng gió rằng đã phát hiện được âm mưu nhằm mục đích thủ tiêu ông, chiếm chính quyền và thay vào đó bằng một chế độ thân Mỹ nhằm chấm dứt nền trung lập của Campuchia. Sau khi đã có đủ chứng cứ, Sihanouk liền hạ lệnh bắt giữ Chhuon và đồng bọn vì tội tiến hành âm mưu đảo chính. Sihanouk cho là CIA tài trợ ("Âm mưu Dap Chhuon" hoặc vụ Âm mưu Bangkok) nhưng sự việc bại lộ. Chhuon bỏ trốn (theo một nguồn tài liệu khác cho biết), khi bị bắt chỉ mặc mỗi bộ sarong. Chhuon bị thương tích vì trúng đạn của lực lượng Sihanouk. Không lâu sau đó thì Lon Nol lúc đó là Tổng tham mưu trưởng ra lệnh thủ tiêu luôn để bịt đầu mối.

Trong số anh em của Chhuon là Kem Srey, cũng là chính khách Campuchia còn Kem Penh là người có tiếng buôn bán vũ khí quốc tế. Một người em họ khác của Chhuon là Slat Peou (1929–1960) một thời là nhân viên đại sứ quán, sau là đại biểu Sangkum ở Siem Reap nhưng bị kết tội đồng lõa với Chhuon năm 1959 nên bị án tử hình.

Tham khảo

Sinh năm 1912
Mất năm 1959
Người tỉnh Xiêm Riệp
Nhân vật quân sự Campuchia
Nhân vật chống cộng Campuchia
Nhân vật chiến tranh Đông Dương
Tướng lĩnh Campuchia
Nhân vật trong Chiến tranh Đông Dương


title: Azawad

text:
Azawad (tiếng Tuareg: ;  ; ; phiên âm Tiếng Việt: A-da-oát) là một quốc gia không được công nhận rằng đã đơn phương tuyên bố độc lập tại khu vực được họ gọi là Azawad vào ngày 6 tháng 4 năm 2012, sau khi chiếm quyền kiểm soát từ tay chính phủ sau cuộc đảo chính tại nước này. Quốc gia này được tuyên bố sau một xung đột, trong đó Phong trào dân tộc giải phóng Azaward (MNLA) và các nhóm khác đẩy quân đội Mali ra khỏi lãnh thổ tuyên bố của các lãnh đạo ly khai Tuareg. Phong trào này tuyên bố các khu vực Mali Timbuktu, Kidal, Gao, cũng như một phần của khu vực Mopti, tất cả đều được quốc tế công nhận là một phần của nước Cộng hòa Mali. Khu vực lãnh thổ tuyên bố chủ quyền biên giới Azawad Mali về phía tây nam, Burkina Faso ở phía nam, Mauritanie phía tây và tây bắc, Algeria ở phía bắc, và Niger về phía đông và đông nam. Nó nằm giữa một phần của sa mạc Sahara và vùng Sahel. Cao là thành phố lớn nhất và thủ đô tạm thời.

Ngày 06 tháng 4 năm 2012, trong một tuyên bố được đưa lên trang web của mình, MNLA, kiểm soát nhiều khu vực, tuyên bố "không thể hủy bỏ" sự độc lập của Azawad từ Mali., Bilal Ag Acherif, tổng thư ký của phong trào, đã ký Tuyên bố này Azawadi độc lập, và cũng tự thiết lập MNLA là đơn vị quản lý tạm thời của Azawad cho đến khi một "thẩm quyền quốc gia" được hình thành, cùng ngày ở Gao cùng ngày. Tuyên bố này chưa được công nhận bởi một thực thể nước ngoài nào.

Xem thêm
 Danh sách quốc gia được công nhận hạn chế

Tham khảo

Đọc thêm
.

. Also available from Gallica.

Cựu quốc gia châu Phi
Quốc gia Hồi giáo
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Ả Rập
Vùng lãnh thổ tranh chấp tại châu Phi
Tuareg
Tranh chấp lãnh thổ của Mali
Cựu quốc gia không được công nhận
Chủ nghĩa ly khai ở Mali


title: Good Girl Gone Bad

text:
Good Girl Gone Bad là album phòng thu thứ ba của nghệ sĩ thu âm người Barbados Rihanna, phát hành ngày 31 tháng 5 năm 2007, bởi Def Jam Recordings và SRP Records. Trong album này, Rihanna đã cộng tác với nhiều nhà sản xuất khác nhau, bao gồm Christopher "Tricky" Stewart, Terius "Dream" Nash, Neo da Matrix, Timbaland, Carl Sturken, Evan Rogers và StarGate. Lấy cảm hứng từ album phòng thu thứ tư của Brandy Norwood Afrodisiac (2004), Good Girl Gone Bad là một album mang âm hưởng của pop, dance-pop, R&B với nhiều ảnh hưởng từ âm nhạc những năm 1980. Được mô tả là một bước đột phá trong sự nghiệp của Rihanna, nó đại diện cho sự chuyển biến từ những âm thanh Caribbean trong hai album phòng thu trước của cô, Music of the Sun (2005) và A Girl like Me (2006). Bên cạnh sự thay đổi trong âm nhạc, album cũng đánh dấu hình ảnh mới của nữ ca sĩ từ một cô gái ngây thơ đến một người có cái nhìn sắc sảo và ngoại hình gợi cảm hơn.

Good Girl Gone Bad nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao khâu sáng tác của nó cũng như định hướng âm nhạc mới của Rihanna, mặc dù một số người chỉ trích nội dung lời bài hát và tính nhất quán của nó. Album nhận được 7 đề cử giải Grammy và chiến thắng giải Hợp tác rap/hát xuất sắc nhất với đĩa đơn "Umbrella" tại lễ trao giải năm 2008. Nó ra mắt ở vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng Billboard 200 và bán được 162.000 bản trong tuần đầu phát hành. Trên thị trường quốc tế, album đạt vị trí quán quân tại Canada, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh. Tính đến nay, Good Girl Gone Bad đã bán được 7 triệu bản trên toàn thế giới.

Năm đĩa đơn đã được phát hành từ album, trong đó bao gồm hai bản hit quốc tế "Umbrella" và "Don't Stop the Music"; tạp chí Rolling Stone đã liệt kê "Umbrella" ở vị trí thứ 412 trong danh sách 500 bài hát vĩ đại nhất mọi thời đại. Để quảng bá album, Rihanna bắt tay thực hiện chuyến lưu diễn thế giới đầu tiên, Girl Good Gone Bad Tour. Năm 2008, album đã được tái phát hành dưới tên gọi Good Girl Gone Bad: Reloaded với ba bài hát mới, bao gồm những đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100 là "Take a Bow" và "Disturbia". Sau đó, nó được tiếp nối với album phối khí đầu tiên của Rihanna, Good Girl Gone Bad: The Remixes, vào tháng 1 năm 2009, trong đó bao gồm những bản phối từ Moto Blanco, Tony Moran, the Soul Seekerz và the Wideboys.

Danh sách bài hát

Chú thích
  nghĩa là sản xuất phần giọng hát
  nghĩa là đồng sản xuất
  nghĩa là nhà phối khí và hỗ trợ sản xuất

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

|-

|-
!scope="row"| Australian Albums (ARIA)
|31
|-
!scope="row"| Austrian Albums (Ö3 Austria)
|17
|-
!scope="row"|Belgian Albums (Ultratop Flanders)
|17
|-
!scope="row"|Belgian Albums (Ultratop Wallonia)
|25
|-
!scope="row"|Dutch Albums Chart
|47
|-
!scope="row"|Hungarian Albums (Mahasz)
| style="text-align:center;"|21
|-
!scope="row"|Irish Albums (IRMA)
| style="text-align:center;"|11
|-
!scope="row"|Swiss Albums (Schweizer Hitparade)
| style="text-align:center;"|8
|-
!scope="row"|UK Albums (OCC)
| style="text-align:center;"|10
|-
!scope="row"|US Billboard 200
| style="text-align:center;"|57
|-

|-

|-
!scope="row"| Australian Albums (ARIA)
|9
|-
!scope="row"| Austrian Albums (Ö3 Austria)
|47
|-
!scope="row"|Belgian Albums (Ultratop Flanders)
|30
|-
!scope="row"|Belgian Albums (Ultratop Wallonia)
|32
|-
!scope="row"|Dutch Albums (MegaCharts)
|56
|-
!scope="row"|Hungarian Albums (Mahasz)
| style="text-align:center;"|83
|-
!scope="row"|Irish Albums (IRMA)
| style="text-align:center;"|8
|-
!scope="row"|Spanish Albums (Promusicae)
| style="text-align:center;"|37
|-
!scope="row"|Swiss Albums (Schweizer Hitparade)
| style="text-align:center;"|25
|-
!scope="row"|UK Albums (OCC)
| style="text-align:center;"|6
|-
!scope="row"|US Billboard 200
| style="text-align:center;"|21
|-

|-

|-
!scope="row"|US Billboard 200
| style="text-align:center;"|70
|-

Xếp hạng mọi thời đại

Chứng nhận

|-

Xem thêm
 Danh sách album bán chạy nhất thập niên 2000 tại Anh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Good Girl Gone Bad  trên RihannaNow.com
 Good Girl Gone Bad trên Metacritic

Album năm 2007
Album của Rihanna
Album sản xuất bởi Kuk Harrell
Album sản xuất bởi Stargate
Album sản xuất bởi Tricky Stewart
Album sản xuất bởi Timbaland
Album của Def Jam Recordings


title: Sông Paraná

text:
Sông Paraná (, ) nằm ở Trung-Nam của Nam Mỹ, chảy qua các quốc gia Brasil, Paraguay và Argentina với chiều dài khoảng . Đây là sông dài thứ hai tại Nam Mỹ sau sông Amazon. Tên gọi Paraná là rút ngắn của cụm từ "para rehe onáva", bắt nguồn từ tiếng Tupi và có nghĩa là "giống như biển" ("lớn như biển"). Paraná hợp lưu với sông Paraguay và sau đó rất xa về phía hạ nguồn, nó hợp với sông Uruguay để tạo thành Río de la Plata rồi đổ ra Đại Tây Dương.

Dòng chảy
Paraná được hình thành tại nơi hợp lưu của Paranaiba và Grande tại miền nam Brasil. Từ ngã ba sông này, dòng chảy thẳng theo hướng Đông Nam khoảng  trước khi đến thành phố Saltos del Guaira, Paraguay. Tại dây có thác Sete Quedas, nơi Paraná đổ xuống trên một loạt bảy thác nước nhỏ. Thác được cho là địch thủ với thác Iguazu nổi tiếng thế giới tại phía nam. Tuy vậy thác nước này đã bị ngập nước do việc xây dựng đập Itaipu bắt đầu từ năm 1984.

Xấp xỉ  tiếp theo, Paraná chảy theo hướng nam và tạo thành biên giới tự nhiên giữa Paraguay và Brasil cho đến khi hợp lưu với sông Iguazu. Ở ngay phía trên của điểm hợp lưu này, dòng sông bị chắn bởi đập Itaipu, công trình thủy điện lớn thứ hai trên thế giới sau đập Tam Hiệp tại Trung Quốc, và tạo nên một hồ chứa lớn và nông ở phía sau.

Sau khi hợp dòng với sông Iguazu, Paraná sau đó trở thành biên giới tự nhiên giữa Paraguay và Argentina. Nhìn ra sông từ Encarnación, Paraguay, là đô thị Posadas, Argentina. Sông tiếp tục chảy theo hướng nam khoảng  trước khi dần chuyển theo hướng tây kéo dài khoảng , và gặp sông Paraguay, chi lưu lớn nhất trên dòng chảy của nó. Trước khi đến điểm hpj lưu này, trên dòng chảy của sông lại có một dự án đập lớn thứ hai là đập Yaciretá, hợp tác giữa Paraguay và Argentina.

Từ nơi hợp lưu với sông Paraguay, Paraná một lần nữa chảy theo hướng nam với chiều dài  qua Argentina, và rồi lại đổi dòng chảy dần về phía đông gần thành phố Rosario và đoạn cuối cùng này kéo dài  trước khi hợp lưu với sông Uruguay để tạo nên Río de la Plata và đổ ra Đại Tây Dương. Tại đoạn hạ nguồn gần thành phố Diamante, Entre Ríos, sông chia thành nhiều nhánh và tại nên đồng bằng Paraná, một đồng bằng ngập nước rộng khoảng 60 km.

Sử dụng
Sông Paraná cùng với các chi lưu của nó tại nên một lưu vực rộng lớn chiếm phần lớn phần Trung-Nam của lục địa Nam Mỹ, về cơ bản bao gồm toàn bộ Paraguay, nhiề phần của miền nam Brazil, bắc Argentina, và bao gồm và một phần lãnh thổ Bolivia. Nếu sông Uruguay được tính là một chi lưu của Paraná, lưu vực sông sẽ bao gồm cả Uruguay. Dung tích dòng chảy đổ ra Đại Tây Dương qua Río de la Plata gần bằng dung tích của đồng bằng sông Mississippi. Trên lưu vực sông có một số thành phố lớn như São Paulo, Buenos Aires, Asunción và Brasília.

Rio Paraná cùng với các nhánh sông của nó tạo ra một lớn đầu nguồn lây lan trong suốt nhiều phần trung tâm phía nam của lục địa, về cơ bản bao gồm tất cả các Paraguay, nhiều của miền Nam Brazil, Bắc Argentina, và thậm chí đạt thành Bolivia. Nếu sông Uruguay được tính như là một nhánh của Paraná, đầu nguồn này mở rộng để bao gồm nhiều Uruguay. Khối lượng nước chảy vào Đại Tây Dương thông qua các Río de la Plata là tương đương với khối lượng tại đồng bằng sông Mississippi. Dịch vụ này đầu nguồn một số thành phố lớn, bao gồm São Paulo, Buenos Aires, Asunción và Brasilia.

Nguồn lợi thủy sản trên Paraná cùng các chi lưu là nguồn thu nhập chủ yếu của các ngư dân dọc hai bên bờ; một số laòi cá đặc biệt (như surubí và sábalo) là một ngành khai thác quan trọng để phục vụ nhu cầu nội địa hay xuất khẩu.

Phần lớn chiều dài của mình Paraná thích hợp cho tàu bè đi lại và là một tuyến đường thủy quan trọng nối giữa các thành phố nội địa của Argentina và Paraguay với đại dương, các thành phố dọc hai bờ sông có các cảng nước sâu. Việc xây dựng các đập thủy điện lớn dọc theo chiều dài của sông đã khiến các thuyền bè không còn có thể đi lên các thành phố trên thượng nguồn, nhưng hiệu quả kinh tế của các đập được xem là lớn hơn. Đập Yacyretá Dam và Itaipu trên biên giới của Paraguay đã khiến quốc gia này trở thành một nước kém phát triển xuất khẩu nhiều điện nhất thế giới. Đập Itaipu cao 195 ft và dài 57 km.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thông tin và bản đồ lưu vực sông Paraná

Sông Argentina
Sông quốc tế Nam Mỹ
Sông São Paulo (bang)
Sông Mato Grosso do Sul
Sông Paraná (bang)
Sông Paraguay
Biên giới Argentina-Paraguay
Biên giới Brasil-Paraguay
Tỉnh Alto Paraná
Sông biên giới


title: Sông Paraguay

text:
Sông Paraguay (Río Paraguay trong tiếng Tây Ban Nha, Rio Paraguai trong tiếng Bồ Đào Nha, Ysyry Paraguái trong tiếng Guarani) là một dòng sông lớn tại Trung-Nam của Nam Mỹ, chảy qua Brasil, Bolivia, Paraguay, và Argentina. Sông có chiều dài khoảng  từ đầu nguồn thuộc bang Mato Grosso của Brasil đến nơi hợp lưu với sông Paraná ở phía bắc Corrientes.

Dòng chảy
Dòng chảy của sông Paraguay bắt nguồn từ khu vực phía nam Diamantino tại bang Mato Grosso của Brasil. Sông chảy theo hướng tây nam, qua thành phố Cáceres. Sau đó sông thẳng hướng xuống phía nam, qua vùng đất nhập nước Pantanal, thành phố Corumbá, và sau đó chảy qua gần biên giới Brasil-Bolivia trong đoạn ngắn chảy qua hai bang của Brasil là Mato Grosso và Mato Grosso do Sul.

Từ thành phố Puerto Bahia Negra, Paraguay, sông tạo thành biên giới tự nhiên giữa Paraguay và Brasil, gần như chảy về phía nam trước khi hợp lưu với sông Apa.

Sông Paraguay tạo thành một đường cong dài và ít uốn khúc khi chuyển hướng nam-đông nam rồi sau đó lại chuyển thành nam-tây nam, phân chia đất nước Paraguay thành hai nửa riêng biệt: vùng Gran Chaco ở phía tây, bán khô hạn và phần lớn không có người sinh sống; còn phía đông chiếm 98% dân cư cả nước.

Khoảng  sau khi chảy qua trung tâm Paraguay, nó hợp dòng với sông Pilcomayo và chảy qua thủ đô của Paraguay là Asunción, sông tạo thành biên giới tự nhiên với Argentina, chảy theo hướng tây-tây nam khoảng  trước khi hợp dòng vào sông Paraná.

Sử dụng

Sông Paraguay là sông lớn thứ hai trong bồn địa Rio de la Plata, sau sông Paraná. Lưu vực sông Paraguay trải rộng , trên một khu vực rộng lớn bao phủ miền bắc Argentina, nam Brazil, nhiều phần của Bolivia, và toàn bộ đất nước Paraguay. Không giống như nhiều con sông lớn khác của lưu vực bồn địa Rio de la Plata, sông Paraguay không có các đập thủy điện, và do vậy nó chỉ đứng sau sông Am azon về khoảng cách mà ccs tàu bè có thể đi lại sâu vào trong lục địa. Điều này khiến sông trở thành một tuyến vận chuyển và hành lang thương mại quan trọng, cung cấp một con đ]ờng để kết nối Đại Tây Dương với các nước không giáp biển là Paraguay và Bolivia. Sông chảy qua cácd thành phố quan trọng như Asunción và Concepción tại Paraguay và Formosa tại Argentina.

Ngoài thương mại, sông còn cung cấp nguồn lợi thủy sản và thủy lợi cho nông nghiệp. Sông là nguồn sống của nhiều ngư dân nghèo dọc hai bờ và phần lớn thu nhập của họ là thông qua việc bán cá tại các khu chợ địa phương, cũng như cung cấp cho chính gia đình họ. iêunayf tạo ta vấn đề cho các thành phố lớn như Asunción, nơi các nông dân nghèo đổ đến để tìm kiếm một cuộc sống dễ dàng hơn. Các trận lụt theo mùa của sông Paraguay thường khiến hàng nghìn người dân phải tìm nơi trú ẩm tạm thời cho đến khi nước rút khỏi căn nhà của họ. Sông cúng được coi là một địa điểm du lịch vì vẻ đẹp của nó.

Chú thích

Tham khảo
American University Trade and Environment data base (2004). Itaipu Dam.
American University Trade and Environment data base. (1999). Hydrovia Canal Plan and Environment.
Available online at http://www.american.edu/TED/hidrovia.htm.
Bascheck, B. and Hegglin, M. (2004). Plata/Paraná River Basin, A Case Study. Swiss Federal Insititute for Environmental Science and Technology.
Da Rosa, J. E. (1983). Economics, politics, and hydroelectric power: the Paraná River Basin. Latin American Research Review, VXVIII (3), pp. 77–107.
Elhance, A. P. (1999). Hydropolitics in the 3rd World, Conflict and Cooperation in International River Basins. Washington, D.C.: United States Institute of Peace.
Gleick, P.H., ed. Water in Crisis. A Guide to the World's Fresh Water Resources, New York: Oxford University Press, pp. 13–24.
Kulshreshtha, S.N. (1993). World Water Resources and Regional Vulnerability: Impact of Future Changes. RR-93-10, IIASA, Laxenburg, Austria.
Lammers, O., Moore, D. and Preakle, K. (1994). Considering the Hidrovia: a preliminary report on the status of the proposed Paraguay/Parana waterway project. Working Paper 3. Berkeley, California: International Rivers Network, July.
Transboundary Freshwater Dispute Database (TFDD) (2007). Oregon State University.
Available on-line at: http://www.transboundarywaters.orst.edu/
United Nations. (1978). Register of international rivers, Water Supply Management, 2 (1). New York: Pergamon Press.

Liên kết ngoài

 "Case Study of Transboundary Dispute Resolution: the La Plata basin," Aaron T. Wolf and Joshua T. Newton
 Drainage Plan Will Devastate S. American Rivers, Groups Say National Geographic News article, ngày 31 tháng 7 năm 2003

 01
Sông Argentina
Sông Mato Grosso
Sông Mato Grosso do Sul
Paraguay
Sông vùng Santa Cruz (Bolivia)
Địa mạo tỉnh Formosa
Biên giới Brasil-Paraguay
Biên giới Argentina-Paraguay
Sông quốc tế Nam Mỹ
Lưu vực sông La Plata

Phụ lưu sông Paraná
Sông biên giới


title: Sông Pilcomayo

text:
Sông Pilcomayo (tiếng Tây Ban Nha, Río Pilcomayo; tiếng Guarani Ysyry Araguay ) nằm ở miền Trung của Nam Mỹ. Sông có chiều dài , và là chi lưu phía tây dài nhất của sông Paraguay. Lưu vực sông là khoảng , và lưu lượng của sông là .

Pilcomayo khởi nguồn từ dãy Andes, giữa hai tỉnh Potosí và Oruro của Bolivia, phía đông hồ Poopó. Từ đây, dòng sông chảy theo hướng đông nam qua hai tỉnh Chuquisaca và Tarija, qua tỉnh Formosa của Argentina và bồn địa Gran Chaco của Paraguay, tạo thành biên giới tự nhiên giữa hai quốc gia trước khi đổ vào sông Paraguay gần Asunción. Vườn quốc gia Río Pilcomayo nằm sát biên giới bên phía Argentina. Ngã ba biên giới Argentina–Bolivia–Paraguay nằm trên sông Pilcomayo.

Tham khảo

Nguồn
Kerr, Graham. A Naturalist in the Gran Chaco. Cambridge: Cambridge UP, 1950.
Pilcomayo River. (2010). In Encyclopædia Britannica. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2010, from Encyclopædia Britannica Online: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/460371/Pilcomayo-River
W. H. Strosnider, F. Llanos, R.W. Nairn: LEGACY OF NEARLY 500 YEARS OF MINING IN POTOSÍ, BOLIVIA: STREAM WATER QUALITY  (pdf) - conference paper at the 2008 National Meeting of the American Society of Mining and Reclamation. New Opportunities to Apply Our Science, June 14–19, Richmond, VA.

Sông của Paraguay
Sông Argentina
Sông quốc tế Nam Mỹ
Địa mạo tỉnh Formosa
Biên giới Argentina-Paraguay
Biên giới Argentina-Bolivia
Sông vùng Chuquisaca
Sông vùng Oruro
Sông vùng Potosí
Sông vùng Tarija
Địa mạo tỉnh Salta
Phụ lưu sông Paraguay
Sông biên giới
Vùng đất Ramsar ở Argentina


title: Sông Bermejo

text:
Sông Bermejo (tiếng Tây Ban Nha, Río Bermejo) nằm ở Nam Mỹ, sông chảy từ Bolivia và hợp dòng vào sông Paraguay tại Argentina. Sông thường được gọi là Bermejo mặc dù được mang các tên gọi khác nhau suốt dòng chảy của nó, trong tiếng bản địa của thổ dân Wichí, sông được gọi là Teuco, và trong tiếng Guaraní sông được gọi là Ypitá. Tại vùng bồn địa thuộc Gran Chaco của Argentina, Bermejo tạo nên một vùng đầm lầy và phân thành hai nhánh. Nhánh phía nam là nền của sông Bermejo cũ, nay là một dòng chảy không liên tục gọi là Río Bermejito. Nhánh phía bắc nay là nhánh chính của Bermejo và được gọi là sông Teuco (Río Teuco), Bermejo Nuevo, hay sông Bermejo. Hai nhánh tái hợp dòng tại , gần Villa Río Bermejito, tạo nên Sông Hạ Bermejo.

Sông Bermejo dài  và có lưu vực rộng . Lưu lượng dòng chảy hàng năm của sông thay đổi từ  đến .

Dòng sông khởi nguồn từ một dãy núi mang tên Sierra de Santa Victoria cõ tọa độ  gần Tarija, cách vài kilomets về đông nam của Chaguaya tại Bolivia, và không xa La Quiaca, Jujuy, Argentina. Về tổng thể, sông có hướng đông nam. Tại phần cao nhất của sông, chi lưu chính là Lipeo River, và xa về phía hạ nguồn là các sông Grande de Tarija, sông Iruya, và San Francisco.

Tàu bè không thể đi lại trên dòng Bermejo. Vào cuối thế kỷ 19, rất nhiều nỗ lực đã được thực hiện nhằm có thể vận chuyển hàng hóa thương mại theo sông song đều thất bại, phần lớn là do dòng nước nông, có một lượng lớn trầm tích.

Tham khảo

Sông Bolivia
Sông Argentina
Sông quốc tế Nam Mỹ


title: Sông Branco

text:
Sông Branco (nghĩa là "sông Trắng") là một chi lưu chính của Rio Negro (nghĩa là "sông Đen") ở phía bắc; sông hợp thành từ nhiều dòng suối từ dãy núi phân tách Venezuela và Guyana với Brasil. Hai chi lưu chính tại thượng nguồn của sông là Uraricoera và Takutu.

Sông Branco chảy gần như theo hướng nam và hợp lưu với Rio Negro sau khi vượt qua nhiều kênh đào và đầm phá. Sông dài  cho đến điểm hợp lưu Uraricoera. Trên sông có nhiều cù lao và rộng khoảng  tại cửa sông, trên dòng chảy của sông có nhiều thác ghềnh.

Tham khảo

 Branco River. (2009). In Encyclopædia Britannica. Truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2009, from Encyclopædia Britannica Online: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/77606/Branco-River

Phụ lưu Rio Negro (Amazon)
Sông Roraima
Sơn nguyên Guayana
Boa Vista, Roraima


title: Mèo Maine Coon

text:
Maine Coon hay mèo lông dài Mỹ là một nòi mèo nhà có đặc điểm kiểu hình đặc trưng và có kỹ năng săn mồi đáng nể. Nó là một trong những nòi mèo tự nhiên cổ xưa nhất ở Bắc Mỹ, là nòi bản địa của bang Maine và được bang này chọn là động vật đại diện cho mình.

Nguồn gốc thật sự cũng như thời gian chính xác mà mèo Maine Coon được đưa tới Hoa Kỳ chưa được biết tới rõ ràng và nhiều giả thuyết đã được đặt ra về vấn đề này. Maine Coon từng có thời thịnh vượng trong các cuộc thi mèo vào cuối thế kỷ 19, tuy nhiên đến đầu thế kỷ 20 khi các nòi mèo lông dài khác được du nhập vào Hoa Kỳ thì vị trí của Maine Coon bắt đầu tụt dốc. Vào khoảng thời gian gần đây, danh tiếng của mèo Maine Coon lại bắt đầu khởi sắc và trong thời gian hiện tại nó là một trong những nòi mèo phổ biến nhất trên thế giới.

Đặc điểm nổi bật của mèo Maine Coon là cấu trúc xương lớn, cơ thể hình chữ nhật và bộ lông dài bồng bềnh. Maine Coon có thể có nhiều màu lông khác nhau và nổi tiếng bởi trí thông minh của chúng cũng như tính tình hiền lành. Các bệnh tật như trương phình cơ tim và loạn phát triển hông được ghi nhận có tồn tại ở nòi, tuy nhiên các biện pháp y học có thể giúp làm giảm tần số của những vấn đề trên.

Lịch sử

Nguồn gốc
Nguồn gốc của nòi mèo Maine Coon cho đến nay vẫn chưa được rõ ràng. Những thông tin về xuất xứ của nòi mèo này chủ yếu là những giả thuyết cũng như các truyện kể dân gian. Một trong những truyện kể như vậy nói rằng vương hậu Pháp Maria Antonia của Áo trước khi bị xử tử đã lập kế hoạch trốn thoát với sự giúp đỡ của Thuyền trưởng Samuel Clough. Bà đem lên chiếc tàu của Clough một số vật dụng quý nhất của mình trong đó có 6 chú mèo cưng thuộc giống mèo Ankara. Mặc dù Maria Antonia của Áo đã không thể thoát khỏi cái chết, những chú mèo của bà đã du hành an toàn đến bờ biển Wiscasset, Maine; tại đây chúng lai giống với những con mèo lông ngắn địa phương và cho ra đời nòi mèo Maine Coon.

Một chuyện kể khác nói rằng khi Thuyền trưởng Charles Coon cập cảng ở New England, những chú mèo lông dài trên tàu của ông cũng "đổ bộ" lên đất liền và giao phối với những con mèo hoang địa phương. Những cá thể mèo con sinh ra được gọi là "mèo của Coon" và thế là nòi mèo Maine Coon ra đời.

Có một truyền thuyết dựa trên kiểu hình và đặc tính của Maine Coon - mặc dù xét về mặt di truyền là không thể - là việc mèo Maine Coon là sản phẩm của sự lai giống mèo nửa hoang với gấu trúc Bắc Mỹ. Thuyết này bắt nguồn từ màu lông của mèo Maine Coon: chủ yếu là màu nâu kiểu mèo khoang và chiếc đuôi với lông dài như bồng bềnh. Một giả thuyết khác là mèo Maine Coon ra đời từ sự giao phối của mèo nhà với linh miêu, thuyết này cho rằng đó là nguyên nhân của chòm lông nằm trên đỉnh tai của Maine Coon.

Giả thuyết được chấp nhận rộng rãi hiện nay là Maine Coon là sản phẩm của việc lai giống giữa mèo nhà lông ngắn địa phương với mèo lông dài do các thủy thủ người Viking mang tới vào thế kỷ 11 hoặc những thủy thủ người Anh thời cận đại (có thể bao hàm cả Thuyền trưởng Coon trong truyền thuyết) đem lại. Giả thuyết về nguồn gốc Viking được đặt ra do sự tương quan kỳ lạ giữa Maine Coon với mèo rừng mưa Na Uy - một giống mèo nhà cũng được cho là hậu duệ của những chú mèo đồng hành với các thủy thủ Viking.

Danh tiếng

Tác phẩm văn học đầu tiên nói về mèo Maine Coon xuất hiện vào năm 1861 khi một chú mèo Maine Coon lông trắng đen mang tên Thuyền trưởng Jenks của Horse Marine xuất hiện trong một tác phẩm của F.R. Pierce, người viết một chương về mèo Maine Coon trong quyển "Sách về Mèo" (The Book of the Cat - 1903) của Frances Simpson và cũng là chủ nhân của một số con mèo Maine Coon. Vào cuối thập niên, các nông dân ở Maine thường kể những câu chuyện về mèo của họ và bắt đầu tổ chức cuộc thi "Mèo Coon vô địch của bang Maine" (Maine State Champion Coon Cat) tại những kỳ hội chợ địa phương ở Skowhegan, Maine.

Vào năm 1895, chừng một tá con mèo Maine Coon xuất hiện trong một buổi trình diễn mèo ở Boston, Hoa Kỳ. Vào ngày 8 tháng 5 năm 1895, buổi biểu diễn mèo đầu tiên ở Bắc Mỹ được tổ chức ở nhà thi đấu Madison Square Garden ở Thành phố New York. Một con mèo Maine Coon cái, lông khoang màu nâu tên là Cosey của bà E. N. Barker tham dự cuộc thi và giành ngay giải Vòng cổ và huy chương bạc cùng danh hiệu "Best in Show". Giải thưởng được trao bởi quỹ của Hiệp hội người yêu mèo (Cat Fanciers' Association - CFA) với sự tài trợ từ National Capital Cat Show. Vòng cổ bạc này hiện vẫn còn được lưu trữ ở Trụ sở Trung tâm của CFA tại Thư viện kỷ niệm Jean Baker Rose.

Vào đầu thế kỷ 20, vị trí của Maine Coon dần dần đi xuống do sự cạnh tranh khốc liệt của các nòi mèo lông dài ngoại nhập như mèo Ba Tư đến từ Trung Á. Kể từ chiến thắng ở cuộc thi đấu mèo năm 1911 tại Portland, Oregon, suốt 40 năm mèo Maine Coon không giành được một giải thưởng nào và cũng ít được thấy sau đó. Sự xuống dốc của Maine Coon trở nên trầm trọng tới mức vào thập niên 1950 nòi mèo đã bị tuyên bố là tuyệt chủng, mặc dù lời tuyên bố này bị đánh giá là phóng đại và hấp tấp. Để cứu lấy nòi mèo này, Câu lạc bộ mèo Maine Trung tâm (Central Maine Cat Club - CMCC) đã được thành lập vào thập niên 1950 bởi Alta Smith và Ruby Dyer. Suốt 11 năm sau đó, CMCC đã tổ chức các cuộc thi mèo cũng như các buổi triển lãm về hình ảnh của nòi mèo và được ghi nhận là tổ chức đầu tiên thành lập nên tiêu chuẩn nòi giấy trắng mực đen cho mèo Maine Coon.

Mèo Maine Coon đã bị CFA từ chối tư cách nòi tạm thời ba lần liên tiếp - một trong ba bước để CFA công nhận một nòi mèo chính thức và tư cách tham gia dự thi của nó - vì vậy điều này đã dẫn tới sự thành lập của Câu lạc bộ Maine Coon (Maine Coon Cat Club) vào năm 1973. Cuối cùng, tư cách nòi tạm thời của Maine Coon đã được CFA công nhận vào ngày 1 tháng 5 năm 1975 và tư cách tham gia cuộc thi được công nhận vào cùng ngày năm sau. Hai thập niên kế tiếp chứng kiến sự thăng tiến của mèo Maine Coon với những chiến thắng ở các giải thi đấu mèo cũng như sự tăng tiến của vị trí trên bảng xếp hạng quốc gia. Vào năm 1985, bang Maine chính thức tuyên bố Maine Coon là loài mèo đại diện cho bang này. Hiện nay, Maine Coon là nòi mèo phổ biến thứ hai tính theo số mèo con được đăng ký tại CFA. Vị trí thứ nhất thuộc về mèo Ba Tư.

Mô tả
Maine Coons là một trong những nòi mèo nhà to lớn nhất. Con đực cân nặng vào khoảng  còn khối lượng con cái dao động từ . Chiều cao của mèo trưởng thành có thể dao động trong khoảng  và chiều dài có thể lên tới  (tính cả đuôi với chiều dài có thể lên tới ). Đuôi của mèo Maine Coon khá dài, thon hình búp măng và có lông dày và dài, nhìn giống như đuôi của gấu trúc Bắc Mỹ. Cơ thể chúng khá rắn chắc và vạm vỡ, cần thiết để nâng đỡ trọng lượng lớn của chúng, và bộ ngực thì rộng. Mèo Maine Coon có cơ thể hình hộp chữ nhật và trưởng thành thể chất khá muộn: thông thường con vật chỉ đạt được kích thước tối đa khi vào khoảng 3 tới 5 tuổi trong khi các nòi mèo khác chỉ cần 1 tuổi để trưởng thành thể chất.

Vào năm 2010, Sách Kỷ lục Guinness ghi nhận một con mèo Maine Coon thuần chủng tên là "Stewie" là cá thể mèo có chiều dài lớn nhất:  tính từ đầu mũi tới chót đuôi.

Maine Coon là giống mèo có bộ lông dài hoặc trung bình, mềm và mượt - mặc dù kết cấu lông có thể thay đổi tùy con. Đầu và vai mèo có lông ngắn hơn trong khi lông bụng và sườn thì dài hơn mặt bằng chung, một số cá mèo cũng có phần lông dài mọc quanh cổ tựa như bờm sư tử. So với các nòi mèo lông dài khác thì Maine Coon không yêu cầu phải được chủ chải chuốt nhiều do chúng tự chăm sóc lấy lông của mình đồng thời lớp lông lót có mật độ không cao. Bộ lông thay đổi theo mùa, cụ thể lông mọc dày hơn vào mùa đông và mỏng đi vào mùa hè. Do kích thước lớn, móng của mèo Maine Coon cũng rất lớn và có nhiều trường hợp con vật dùng bộ móng đồ sộ của mình để bấu chặt vào tường.

Giống như nhiều nòi mèo khác, Maine Coon có thể có nhiều màu lông khác nhau. Màu lông có thể bao gồm những kiểu lai như màu sôcôla, màu hoa oải hương, màu kiểu mèo Xiêm hay màu muối tiêu, tuy nhiên tiêu chuẩn nòi không chấp nhận các kiểu màu này. Bộ lông thông dụng nhất là màu nâu kiểu mèo khoang. Tất cả các màu mắt đều được chấp nhận; tuy nhiên đối với mèo Maine Coon không có bộ lông trắng, các kiểu mắt xanh hay kiểu mỗi mắt một màu thì không được chuẩn y.

Mèo Maine Coon có một số đặc điểm thể chất giúp thích nghi trong khí hậu lạnh giá. Bộ lông dày và không thấm nước của chúng dài và bờm xờm hơn ở mặt dưới và xùng sau lưng nhằm bảo bọc chúng tốt hơn khi con vật di chuyển hoặc ngồi trên các bề mặt ướt của tuyết và băng. Chiếc đuôi dài và nhiều lông có khả năng chống chịu tốt trước sự sinking trong tuyết và có thể được cuộn quanh mặt để che gió, tuyết và cuộn thành vòng tròn sau lưng để làm một cái đệm ngồi giữ ấm trên các bề mặt lạnh của băng tuyết. Móng vuốt lớn đặc biệt đối với các cá thể Maine Coon mắc tật tật dư ngón giúp mèo di chuyển tốt hơn trên tuyết, đóng vai trò giống như những chiếc giày đi tuyết. Những chùm lông dài giữa ngón có tác dụng giữ ấm và cũng giúp cho việc di chuyển trên tuyết bằng việc cung cấp cho ngón chân có thêm những cấu trúc phụ mà không làm tăng quá nhiều khối lượng. Đôi tai mọc lông dày với những chòm lông dài mọc phía trong tai tạo thêm một lớp lông giữ ấm cho cơ quan này.

Nhiều cá thể mèo Maine Coon ở New England có đặc điểm là nhiều ngón chân hơn bình thường. Trong khi một số nguồn cho rằng từng có thời điểm đến 40% số mèo Maine Coon tại Maine mắc phải chứng dư ngón, ít có bằng chứng nào ủng hộ những thông tin như vậy. Thật ra mèo Maine Coon dư ngón rất ít khi xuất hiện trong các cuộc thi mèo vì đây là đặc điểm không được chấp nhận theo tiêu chuẩn thi. Đặc điểm dư ngón này do một gien trội nằm trên nhiễm sắc thể thường quy định và không gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng nào cho sức khỏe của con vật. Tuy nhiên đặc điểm dư ngón này hiện gần như tuyệt tích bởi chọn lọc nhân tạo vì những con mèo dư ngón sẽ bị đánh rớt trong các kì thi. Một số người gây giống và tổ chức tư nhân hiện đang cố gắng bảo tồn đặc điểm dư ngón này của Maine Coon.

Mèo Maine Coon được gọi là "người khổng lồ dịu dàng" và có trí thông minh cao hơn mặt bằng chung vì vậy chúng tương đối dễ huấn luyện. Chúng được cho là trung thành với chủ và cảnh giác cao - mặc dù không hung dữ - với người lạ, tuy nhiên khá độc lập và không có thói quen bám dính vào chủ. Chúng cũng không phải là dạng mèo dễ dãi nhưng với tính khí hiền lành thì Maine Coon không tỏ ra khó chịu với sự có mặt của các vật nuôi khác và của trẻ em. Chúng cũng là nòi mèo thích chơi giỡn, trong đó con đực tỏ ra quê kệch hơn và con cái thì chững chạc hơn, nhưng nhìn chung là dễ mến. Nhiều cá thể Maine Coon tỏ ra thích nước và một số ý kiến cho rằng đặc tính này bắt nguồn từ việc tổ tiên của chúng thường xuyên ở trên tàu trong các chuyến hải hành. Một tính cách nổi bật khác của Maine Coon là hay kêu, bao gồm việc kêu meo meo, chattering, chirping, và hay "nói chuyện" (nhất là "trả lời" lại chủ).

Sức khỏe

Số liệu về bảo hiểm vật nuôi ở Thụy Điển xếp tuổi thọ trung bình của mèo Maine Coon vào khoảng trên 12,5 năm. Mèo Maine Coon nhìn chung là một nòi khỏe mạnh và chống chịu tốt vốn đã thích nghi với môi trường và khí hậu ở những vùng như New England. Mối nguy lớn nhất về sức khỏe đối với Maine Coon là bệnh trương phình cơ tim, loại bệnh tim mạch phổ biến nhất ở mèo, bất kể là mèo nòi thuần chủng hay mèo tạp. Ở Maine Coon, chứng bệnh này được xem là một tính trạng trội quy định bởi gien trên nhiễm sắc thể thường. Mèo lớn tuổi thường dễ mắc bệnh hơn là mèo trẻ. Trương phình cơ tim là một dạng bệnh nặng dần lên và có thể dẫn đến suy tim, liệt chân sau (do tắc mạch bởi máu đông bắt nguồn từ tim), hoặc đột tử. Một đột biến đặc trưng gây ra trương phình cơ tim được nhận diện ở những con mèo Maine Coon khiến người ta phải tiến hành thử nghiệm cho đột biến này. Trong tất cả những con mèo Maine Coon được thử nghiệm với đột biến MyBPC tại Phòng thí nghiệm Di truyền Tim mạch Thú y ở Trường Dược Thú y tại Đại học bang Washington, khoảng một phần ba cá thể cho kết quả dương tính. Không phải tất cả những con mèo dương tính đều sẽ có các triệu chứng lâm sàng của bệnh và một số cá thể mèo âm tính thì có, và điều này có nghĩa là rất có khả năng trương phình cơ tim còn do một gien đột biến khác góp sức gây ra nữa.

Một bệnh phổ biến khác là teo cơ cột sống, cũng là bệnh di truyền với hậu quả gây ra là sự suy giảm về số lượng của các tế bào thần kinh ở tủy sống có chứng năng điều khiển các cơ ở thân và chi. Triệu chứng thường được thấy khi mèo được 3-4 tháng tuổi và hậu quả gây ra là teo cơ, muscle weakness và giảm tuổi thọ. Gien gây ra teo cơ cột sống có thể được phát hiện qua một thử nghiệm.

Loạn phát triển hông là một bệnh về rối loạn khớp hông có thể gây ra tàn tật ở chi cũng như viêm khớp. Thường những con mèo đực của các giống mèo to và to xương tỉ như mèo Ba Tư và Maine Coon là bệnh nhân của chứng này. Chứng này ở mèo cũng tương tự như ở chó nhưng do kích thước và cân nặng nhỏ hơn nên mèo cũng ít bị bệnh hơn là chó. Kết quả chụng X-quang của Quỹ chỉnh hình động vật (Orthopedic Foundation for Animals - OFA) từ năm 1974 đến 2011 cho thấy 24,3% số mèo Maine Coon trong dữ liệu của họ mắc chứng loạn phát triển hông. Maine Coon cũng là nòi mèo duy nhất nằm trong danh sách này của OFA.

Bệnh thận đa u nang cũng là một bệnh nặng dần lên với tiến triển chậm tồn tại ở mèo Maine Coon; trước đây bệnh này được cho rằng chỉ xuất hiện ở mèo Ba Tư hay các nòi liên quan. Triệu chứng thường xuất hiện ở mèo 7 tuổi và hậu quả của bệnh thì không thể khắc phục được. Thận đa u nang thường dẫn tới suy thận và là bệnh di truyền, vì vậy sàng lọc và kiểm tra, thử nghiệm cẩn thận là phương pháp duy nhất để ngăn ngừa loại bệnh này.

Chú thích

Tham khảo
 Bass, Sharyn P. (1983). This Is the Maine Coon Cat. Neptune City, New Jersey: T.F.H. Publications. ISBN 0-87666-867-8.
 Hayman, Tracey K. (2001). Maine Coon Cat. Dorking, England: Interpret Publishing. ISBN 1-84286-011-9
 Hornidge, Marilis (2002). That Yankee Cat: The Maine Coon. Gardiner, Maine: Tilbury House. ISBN 0-88448-243-X.

Liên kết ngoài

 Cat Fanciers' Association Maine Coon Cat Breed Council
 Maine Coon Breeders and Fanciers Association
 United Maine Coon Cat Association
 http://www.stewiecat.com Mymains Stewart Gilligan, 2010 Guinness World Record holder for "World's Longest Domestic Cat" at 48.5 inches.

Maine culture
Cat breeds originating in the United States
Giống mèo
Văn hóa Maine


title: Biển Đông Siberia

text:
Biển Đông Siberia là một vùng biển ở Bắc Băng Dương. Nó nằm giữa mũi Bắc Cực về phía bắc, eo biển Siberia về phía nam, quần đảo Tân Siberia về phía tây và mũi Billings về phía đông. Biển này giáp biển Laptev về phía tây và biển Chukotka về phía đông.

Vùng biển này là một trong những vùng biển ít được nghiên cứu nhất ở khu vực Bắc Cực

Thành phố và cảng lớn nhất là Pevek.

Tham khảo

Biển Nga
Địa lý Siberia
Thủy vực vùng Krasnoyarsk
Biển rìa lục địa Bắc Băng Dương
Thủy vực Khu tự trị Chukotka
Thủy vực Cộng hòa Sakha


title: Phong trào Dân tộc Giải phóng Azaward

text:
Phong trào Dân tộc Giải phóng Azaward hoặc các phong trào Azawad Quốc gia Giải phóng ( (Tamasheq:  , , ; MNLA), formerly National Movement of Azawad (; MNA), trước đây là Phong trào quốc gia Azawad  (; MNA) là một tổ chức chính trị và quân sự có trụ sở tại Azawad. Phong trào của người Tuareg, và một số người trong số họ được cho là đã từng chiến đấu trong quân đội Libya, trong cuộc nội chiến Libya 2011 (mặc dù các chiến binh Tuareg MNLA khác cũng ở phía Hội đồng chuyển tiếp quốc gia) và trả lại cho Mali sau khi cuộc nội chiến Libya 2011. Phong trào này được thành lập vào tháng 10 năm 2011 và đã tuyên bố rằng bao gồm các dân tộc Sahara khác. Chính phủ Mali đã cáo buộc phong trào này có liên kết với Al-Qaeda ở Maghreb Hồi giáo. Tuy nhiên, MNLA từ chối tuyên bố. 01 tháng 4, MNLA, cùng với Ansar Dine, kiểm soát của hầu như tất cả các miền bắc Mali, bao gồm ba thành phố lớn nhất Kidal, Gao và Timbuktu. Ngày 06 tháng 4, MNLA đơn phương tuyên bố Azawad độc lập từ Mali.

Chú thích

Tham khảo

Azawad
Phong trào du kích
Tổ chức du kích
Chủ nghĩa thế tục


title: Hellinsia discors

text:
Hellinsia discors là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Guyana. Con trưởng thành có sải cánh dài 12–13 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 1-3 trong năm. Các cánh trước là màu trắng son, với một vài rải rác màu nâu đậm và đốm đen. Các cánh sau có màu hơi xám tối.

Chú thích

Tham khảo

Hellinsia
Động vật đặc hữu Guyana
Côn trùng Nam Mỹ


title: Cirrochroa aoris

text:
Cirrochroa aoris là một loài bướm giáp trong Họ Bướm giáp. Loài này sinh sống ở các khu vực rừng Nam Á và Đông Nam Á nhiệt đới.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Cirrochroa
Động vật được mô tả năm 1847
Bướm tại Ấn Độ


title: Tiên Du (định hướng)

text:
Tiên Du có thể là:

Việt Nam
 Huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Tiên Du, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ

Trung Quốc
 Huyện Tiên Du, Địa cấp thị Phủ Điền, tỉnh Phúc Kiến


title: Cirrochroa thais

text:
Cirrochroa thais là một loài bướm giáp trong Họ Bướm giáp. Loài này sinh sống ở các khu vực rừng Nam Á và Đông Nam Á nhiệt đới.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Cirrochroa
Động vật được mô tả năm 1787
Bướm tại Ấn Độ


title: Vũ Sư Thước

text:
Vũ Sư Thước (武師鑠, ?-1580) là đại thần có công giúp nhà Lê trung hưng thời chiến tranh Lê-Mạc trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
Vũ Sư Thước người làng Du Trường, huyện Thuần Lộc (nay là huyện Hậu Lộc), tỉnh Thanh Hóa.

Khi nhà Lê bắt đầu được dựng lại chống nhà Mạc, Vũ Sư Thước theo giúp. Vì lập nhiều công lao, ông được phong làm Triều quận công.

Năm 1555, tướng phụ chính nhà Mạc là Mạc Kính Điển mang quân vào đánh Thanh Hóa. Vũ Sư Thước cùng các tướng mang quân ra đón đánh ở sông Biện Hạ. Tướng Mạc là Thọ Xuân hầu thua trận nhảy xuống sông, bị Vũ Sư Thước bắt sống cùng 10 tỳ tướng. Mạc Kính Điển phải rút quân.

Năm 1559, tổng chỉ huy quân đội nhà Lê trung hưng là Trịnh Kiểm mang quân đi đánh Bắc triều, Vũ Sư Thước cùng Lại Thế Khanh chia nhau giữ cửa biển. Quân Mạc vượt biển vào đánh, hai tướng cùng nhau lui về giữ An Trường. Sau đó có viện binh của Nguyễn Hữu Liêu, các tướng hợp sức đánh lui quân Mạc.

Năm 1570, Trịnh Kiểm mất, hai con là Trịnh Cối và Trịnh Tùng tranh quyền. Lúc đó Vũ Sư Thước đang ở dưới quyền Trịnh Cối, giữ cửa biển Linh Trường, Hội Triều. Mạc Kính Điển khởi 10 vạn đại quân vào đánh. Trịnh Cối không chống nổi, muốn hàng Mạc. Vũ Sư Thước khuyên Trịnh Cối nên cầu viện Trịnh Tùng, nhưng vì anh em đang hiềm khích nên Trịnh Cối không nghe, cùng Lại Thế Mỹ ra hàng Mạc. Vũ Sư Thước buộc phải theo hàng.

Ít lâu sau, ông viết thư về cho Lê Anh Tông tỏ ý muốn trở về. Lê Anh Tông bèn cất quân ra đánh. Nhân lúc buổi đêm Vũ Sư Thước mang quân bản bộ 500 người trốn sang trại quân Lê. Lê Anh Tông thu nhận và sai ông đi dụ binh cũ trong huyện, được hơn 1000 người, đánh thắng quân Mạc ở Lôi Tân.

Sang thời Lê Thế Tông, Vũ Sư Thước được thăng làm Thái phó. Năm 1580, Mạc Kính Điển mang quân vào đánh Thanh Hóa, ông cùng Nguyễn Hữu Liêu làm tiên phong đón đánh ở làng Đông Lý huyện Yên Định. Ông mang quân đánh úp quân Mạc. Quân Mạc thua trận phải rút lui.

Ít lâu sau Vũ Sư Thước qua đời, không rõ năm đó ông bao nhiêu tuổi.

Xem thêm
 Trịnh Cối
 Trịnh Tùng
 Lại Thế Khanh

Tham khảo
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Võ tướng nhà Lê trung hưng
Người Thanh Hóa
Năm sinh thiếu
Mất năm 1580
Công tước nhà Lê trung hưng


title: Ngành Giun đầu gai

text:
Ngành Giun đầu gai (danh pháp khoa học: Acanthocephala) (tiếng Hy Lạp , , gai + , , đầu) là một ngành gồm các loài giun ký sinh, đặc trưng bởi sự hiện diện của giác bám với các ngạnh để đâm và bám chắc vào thành ruột của vật chủ. Giun đầu gai thường có chu kỳ sống phức tạp, liên quan đến một số động vật chủ, bao gồm động vật không xương sống, cá, động vật lưỡng cư, chim, và động vật có vú. Có khoảng 1.420 loài đã được mô tả.

Giun đầu gai đã từng được cho là một ngành riêng biệt. Phân tích bộ gen gần đây đã chỉ ra rằng chúng có nguồn gốc từ, và nên được xem là các dạng luân trùng biến đổi nhiều

Xem thêm
 Phân loại giới Động vật

Tham khảo

Động vật ký sinh


title: Inachus (chi cua)

text:
Inachus là một chi cua trong họ Inachidae, có các loài sau:
Inachus aguiarii Brito Capello, 1876
Inachus angolensis Capart, 1951
Inachus biceps Manning & Holthuis, 1981
Inachus communissimus Rizza, 1839
Inachus complectens (Rathbun, 1911)
Inachus dorsettensis (Pennant, 1777)
Inachus grallator Manning & Holthuis, 1981
Inachus guentheri (Miers, 1879)
Inachus leptochirus Leach, 1817
Inachus mauritanicus Lucas, 1846
Inachus nanus Manning & Holthuis, 1981
Inachus phalangium (Fabricius, 1775)
Inachus thoracicus Roux, 1830

Chú thích

Tham khảo

Inachidae


title: Cu li thon lông xám

text:
Cu li thon xám (danh pháp hai phần: Loris lydekkerianus) là một loài linh trưởng trong họ Cu li. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ và Sri Lanka. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới và rừng khô cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới. Nó bị đe dọa bởi mất môi trường sống.

Phân loại
Loài này đã từng được xem là phân loài Loris tardigradus lydekkerianus nhưng Loris tardigradus hiện nay được coi là một loài riêng biệt được tìm thấy ở Sri Lanka. Loài này đã được chia thành nhiều phân loài tách biệt về mặt địa lý.

Phân loài Ấn Độ bao gồm:
Cu li thon Malabar, Loris lydekkerianus malabaricus - được tìm thấy ở Tây Ghats của Ấn Độ
Cu li thon Mysore, Loris lydekkerianus lydekkerianus - được tìm thấy ở vùng đồng bằng phía nam của Mysore và Tamil Nadu mở rộng vào Đông Ghats.
Phân loài Sri Lanka bao gồm:
Cu li thon xám Sri Lanka, Cu li thon phương bắc, Loris lydekkerianus nordicus
Cu li thon cao nguyên, Loris lydekkerianus grandis

Tập tính

Giống như các loài cu li khác, loài này hoạt động về đêm và chỉ ra khỏi nơi ở vào lúc hoàng hôn. Chúng chủ yếu ăn côn trùng. Ở miền đông nam Ấn Độ, phân loài guyên biến chủng thường được tìm thấy trong các khu rừng keo, me hay rừng cây bụi gần khu vực canh tác . Các con đực chiếm giữ lãnh thổ rộng lớn hơn so với các con cái. Chúng thường sống đơn độc hoặc hiếm khi sống cặp với nhau. Tuy nhiên, chúng có thể ngủ theo từng nhóm lên đến 6 cá thể gồm cả con non mới đẻ gần đây hoặc lâu hơn. Chúng giao tiếp với một dải các âm thanh và cũng sử dụng nước tiểu và mùi hương để đánh dấu lãnh thổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.loris-conservation.org/database/subspecies/index.htm
 http://www.theprimata.com/loris_tardigradus.html
 http://www.arkive.org/slender-lorises/loris-tardigradus-and-loris-lydekkerianus/

Động vật có vú Ấn Độ
Động vật có vú Sri Lanka
L
Động vật được mô tả năm 1908


title: Chauen

text:
Chauen, Xauen hay Chefchauen (, ), là một khu tự quản và thành phố ở Maroc, thủ phủ tỉnh Chauen. Thành phố tọa lạc ở tây bắc quốc gia, ở chân đồi của Rif gần Tetouan, trong khu vực của Tangier Tetouan.
Thành phố có 35.709 cư dân (2004).

Tham khảo

Thành phố Maroc
Khởi đầu năm 1471


title: Gà tre

text:
Gà tre (chính xác là "gà che" theo tiếng Khmer là មាន់ចែ "moan-chae") là một giống gà bản địa đã từng khá phổ biến tại khu vực miền Nam Việt Nam, đặc biệt là Tây Nam Bộ. Là giống gà có trọng lượng khá nhỏ, trước đây chúng thường được nuôi làm cảnh. Tuy nhiên giống gà này dường như chưa được giới khoa học nghiên cứu một cách nghiêm túc, chưa thấy có tư liệu chính thức nào viết về loài này. Tên gọi của nó là "Gà Che" ("Bi-che" theo cách gọi của người Khmer, về sau, khi giống gà này phổ biến khắp Việt Nam, ngươì Việt ta lại tưởng cái tên "Che" là do dân miền Tây Nam Bộ phát âm sai nên sửa lại là Gà Tre.

Ngoại hình

Trọng lượng
Có thể nói đây là giống gà nhỏ nhất Việt Nam nếu không tính đến các giống gà cảnh ngoại nhập. Gà mái có trọng lượng từ 400 gam đến 600 gam, gà trống nặng từ 500 gam đến 800 gram nhưng trọng lượng lý tưởng nhất là từ 600 gam đổ lại đối với gà trống, cá biệt một vài cá thể trống chỉ nặng 400 gram mà thôi.

Đặc điểm ngoại hình
Màu lông của gà tre hiện nay rất đa dạng về màu sắc nhưng có thể đó là sản phẩm của sự lai tạo với các giống gà khác. Căn cứ vào sự thống kê không chính thức các ý kiến của những người đã sống vào những thập niên 40, 50 thế kỉ trước ở miền Tây Nam Bộ thì gà tre có ba sắc lông chính sau:
 Gà chuối: Gà trống mang trên mình ba màu lông là trắng, đỏ và đen: Lông cổ và mã trên lưng là màu trắng ngà, có điểm sọc đen mờ ở giữa. Lông cánh thường là pha trộn các sắc lông đỏ, đen và vàng. Lông ngực, bụng và đuôi có màu đen tuyền. Gà mái với bộ lông pha lẫn giữa trắng và đen. Gà chuối chiếm số lượng xấp xỉ 60% lúc bấy giờ.
 Gà điều: Gà trống có phần thân và đuôi có màu sắc như gà chuối nhưng lông cổ và lông mã trên lưng có màu đỏ lửa hoặc đỏ tía có thể nói là giống với màu lông của các loại gà rừng Đông Nam Á, gà mái có màu vàng nâu lẫn với màu đen. Số lượng gà điều thường chiếm dưới 30%.
 Màu sắc khác: Một số cá thể trống có màu sắc như gà chuối nhưng khoảng 1/3 lông cổ tính từ đầu trở xuống và phần lông mã giữa lưng lại có màu đỏ tía, sự kết hợp hết sức hài hòa giữa hai màu lông trắng và đỏ tạo cho các cá thể này có ngoại hình thu hút khá đặc biệt.Màu vàng ở cổ và màu trắng muốt ở thân.

Các màu khác như đen, xám, trắng, vàng...Trước đây rất ít phổ biến và bị xem như không thuần chủng.

Lông gà bóng mượt, khá dài và ôm chứ không quá xù như một số gà cảnh ngoại nhập hiện nay.

- Màu sắc mỏ và chân: Lý tưởng nhất cho gà thuần chủng là màu vàng tươi.Mỏ xinh xinh như hình tam giác.

- Mào gà: Phổ biến nhất là mồng lái, kích thước vừa phải và luôn thẳng đứng gần giống mồng gà rừng.

- Đuôi: Đuôi gà nghiên một góc 30 đến 40 độ so với mặt đất với nhiều lớp lông phủ lên nhau, lông đuôi gà trống thường dài và nhiều. uốn cong thành một cung tròn, những sợi dài nhất có thể dài chạm đất, thậm chí kéo lê trên đất hai, ba xăng-ti-mét. Tuy nhiên đuôi gà tre Nam Bộ lại không xòe rộng sang hai bên theo kiểu đuôi tôm.

- Chân: Chân gà tre Nam Bộ tương đối cao so với các giống gà cảnh ngày nay với cẳng chân thon, nhỏ dài bằng với đùi gà nhưng rất nhanh nhẹn trong việc bới đất,kiếm mồi. Gà trống có bộ cựa rất phát triển, thường là cựa kim dài và cong vút rất lợi hại

- Vóc dáng tổng thể: Gà có vóc dáng cao khá gọn gàng, đẹp mắt, tiếng gáy thanh, dáng đi nhẹ nhàng và khỏe mạnh.

Sinh trưởng, nuôi dưỡng
Trước đây gà tre được nuôi thả trong vườn nhà và gần như không thể thích nghi với điều kiện nuôi nhốt, cụ thể là chúng rất khó sinh sản nếu nhốt trong chuồng hẹp, khoảng thập niên tám mươi người viết bài này đã thử nhốt chung một cặp gà trưởng thành vào chuồng có kích thước 80x80x80mm. Gà mái vẫn đẻ trứng nhưng không có trống do gà trống không đạp mái.

Khả năng sinh sản
Gà có thể trưởng thành sau sáu tháng nuôi tuy nhiên để thật sự thành thục thì phải sau tám tháng với gà mái và một năm đối với gà trống. Khả năng đẻ trứng của gà mái có sự thay đổi tùy theo cá thể. Nếu để sinh sản tự nhiên gà đẻ khoảng ba đến bốn lứa một năm. Nếu ta lấy trứng không cho gà ấp thì mỗi lứa trứng sẽ cách nhau từ hai mơi đến ba mươi ngày. Số lượng trứng mỗi lúa thường trên dưới mười quả, một số cá thể có thể đẻ liên tục hai mươi quả trên một lứa. Tuy nhiên đây là giống gà ít được nuôi phổ biến nên một số trường hợp bị thoái hóa do cận huyết số trứng mỗi lứa có khi chỉ là năm sáu quả mà thôi, thậm chí gà đẻ không liên tục.

Theo chương trình nghiên cứu về việc Lai Tạo và Phát triển giống Gà Tre của Hợp Tác Xã Chấn Phong, Gà Tre có khối lượng cơ thể gà con lúc mới nở là 16,5 – 21,2 g. Lúc 8 tuần tuổi gà trống 371,2 – 420,3 g/con; gà mái 337,30 – 368,7 g. Đến 20 tuần tuổi gà trống 857,22 – 910,8 g/con, gà mái 565,3 – 586,6 g/con. Sản lượng trứng 50-60 quả /mái/năm, nặng 21-22g kích thước trứng bằng 2 ngón tay.Gà tre có thịt rất thơm ngon, ngoài ra được dùng làm cảnh và thi chọi ở nhiều nơi trong nước ta.

Sức đề kháng
Gà tre thuần chủng có sức đề kháng khá tốt đối với dịch bệnh, tuy nhiên gà con thường yếu trong giai đoạn tháng đầu tiên sau khi nở.

Tính hiếu chiến và chiếm hữu lãnh thổ
Gà tre trống rất hiếu chiến và có tính bảo vệ lãnh thổ rất cao đối với những đối thủ cạnh tranh nhưng sẵn sàng bỏ qua cho những con trống cùng bầy nếu như những con này chịu phục tùng nó, tức là không được gáy trước mặt nó và dĩ nhiên là không được tranh giành gà mái với nó.

Gà tre trống đá rất giỏi và lì đòn, nhất là các con gà được hai năm tuổi trở lên (nếu nhỏ hơn tuổi này chúng rất dễ bỏ chạy khi đang đá để rồi sau đó quay lại đá tiếp rồi lại bỏ chạy cứ thế lặp đi lặp lại vài lần rồi chạy hẳn), khi đó chúng có thể đánh bại những đối thủ nặng ký hơn gấp ba, bốn lần thuộc các giống gà thịt, thậm chí gà chọi (gà nòi) tơ cũng không phải là đối thủ. Một trận đấu của hai con gà tre trưởng thành kéo dài vài tiếng đồng hồ là thường. Nhiều người cho rằng chúng đá tới chết là hơi phóng đại, tuy nhiên một trong hai con có thể chết sau đó do bị thương quá nặng hoặc không thể nào phục hồi lại thể lực là có thật.

Tình trạng bảo tồn
Trong khoảng hai mươi năm trở lại đây, gà Tre Nam Bộ bị suy giảm số lượng nghiêm trọng do các nguyên nhân sau:
 Không mang lại hiệu quả kinh tế nên không được nuôi.
 Bị lai tạo với các giống gà thịt khác để tăng trọng lượng rồi bán về thành thị làm món đặc sản vì thịt gà tre vốn có tiếng là ngon.
 Bị lai tạo với gà chọi (gà nòi lông), gà Mỹ, Asil, Pêru, Mã Lai nhằm cải thiện tầm vóc, thể lực và khả năng dùng cựa sắt phục vụ cho giới chọi gà.
 Cơn sốt các giống gà cảnh khác như gà tre Tân Châu mà thực ra là một sản phẩm lai tạo từ gà tre Nam Bộ với các giống gà khác của những người nuôi gà cảnh vùng An Giang, gà tre Thái Lan, Malaysia, Nhật Bản... đã thúc đẩy những người nuôi gà cảnh ít ỏi còn lại từ bỏ giống gà tre nguyên thủy hoặc lai tạo chúng với các giống gà trên càng làm cho gà tre Nam Bộ tiến nhanh đến nguy cơ tuyệt chủng.

Gà tre Nam Bộ là một nguồn gen độc đáo của Việt Nam nhưng do không được quan tâm nên số phận chúng đã gần như mai một. May ra ở đâu đó thuộc những nơi vùng sâu vùng xa còn sót lại một vài nhóm cá thể thuần chủng. Nếu có thì chúng cũng rất dễ suy thoái do cận huyết hoặc bị lai tạo với các giống gà khác do tập quán nuôi thả tự nhiên và sự thiếu quan tâm của nhiều người.

Chú thích

Tham khảo

Giống gà
Giống vật nuôi Việt Nam
G


title: Cán Chu Phìn

text:
Cán Chu Phìn là một xã thuộc huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Cán Chu Phìn có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Lũng Pù
Phía tây giáp xã Tát Ngà và thị trấn Mèo Vạc
Phía nam giáp các xã Khâu Vai, Lũng Pù và Tát Ngà
Phía bắc giáp các xã Giàng Chu Phìn, Xín Cái và Sơn Vĩ.

Xã Cán Chu Phìn có diện tích 35,06 km², dân số năm 2019 là 6.388 người, mật độ dân số đạt 182 người/km².

Sông Nho Quế tạo thành ranh giới tự nhiên phía đông bắc của xã Cán Chu Phìn, bên kia sông là hai xã Giàng Chu Phìn và Sơn Vĩ. Cán Chu Phìn có tuyến tỉnh lộ 217 đi qua địa bàn, nối với thị trấn huyện lỵ và sang tỉnh Cao Bằng.

Hành chínhXã Cán Chu Phìn được chia thành 23 thôn: Cho Do, Há Dấu Cò, Lủng Thà, Há Ía, Cán Lủng, Làng Chải, Cán Chu Phìn, Nhù Cú Ha, Đề Chia, Sán Xì Lủng, Tìa Chí Đùa, Mèo Qua, Tía Chí Đơ, Cá Ha, Hố Quáng Phìn, Đề Lảng, Hấu Chua, Cán Chuá Đớ, Gì Chủa Phàng, Há Đề, Nia Do, Tìa Cua Xi.

Lịch sử
Trước đây, Cán Chu Phìn là một xã thuộc huyện Đồng Văn.

Ngày 5 tháng 7 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 91-CP về việc thành lập xã Tự Do thuộc huyện Đồng Văn trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Mèo Vạc.

Ngày 13 tháng 12 năm 1962, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 328-NV về việc đổi tên xã Tự Do thuộc huyện Đồng Văn thành xã Cán Chu Phìn.

Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211-CP về việc thành lập huyện Mèo Vạc trên cơ sở tách xã Cán Chu Phìn thuộc huyện Đồng Văn.

Chú thích

Tham khảo


title: Đảo San Clemente

text:
San Clemente là một hòn đảo nằm ở cực Nam quần đảo Channel, California. Nó thuộc quyền khai thác và sở hữu của Hải quân Hoa Kỳ, và là một phần của lãnh thổ Hạt Los Angeles. Đảo có diện tích 147.3 km2 và dài 21 hải lý (39 km). Thành phố San Clemente của Hạt Orange, California được đặt tên theo hòn đảo này.

Lịch sử
Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy đấy vết sinh hoạt của con người trên hòn đảo này cách đây 10,000 năm về trước. Người Châu Âu quan sát thấy hòn đảo đầu tiên là Juan Rodriguez Cabrillo vào năm 1542, và ông đặt tên nó là Victoria. Hòn đảo này chính thức mang tên là San Clemente sau khi được nhà thám hiểm Tây Ban Nha Sebastian Vizcaino, người phát hiện ra nó vào ngày 23.11.1602 vào ngày lễ của Thánh Clêmentê. Hòn đảo được sử dụng bởi các chủ trang trại, ngư dân, và những kẻ buôn lậu trong thế kỷ 19 và vào thế kỷ 20.
Đảo San Clemente chính thức được Hải quân Hoa Kỳ mua lại vào năm 1934 và được sử dụng như nơi tập luyện, thử nghiệm các vũ khí, chiến thuật của Hải quân Hoa Kỳ. Trong Chiến tranh thế giới II, hòn đảo được sử dụng để tập luyện đổ bộ, nhằm huấn luyện binh sĩ sẵn sàn tái chiếm lại bất cứ hòn đảo nào thuộc Hoa Kỳ bị Nhật Bán chiếm đóng. Trên đảo còn có một sân bay quốc phòng của Hải quân Mỹ, sử dụng để tập luyện giả định như trên tàu sân bay và đây là một trong những căn cứ không quân yêu cầu cao nhất quân đội Mỹ, nó được biết đến với gió lớn và địa hình đồi núi xúng quanh đường băng.

Liên kết ngoài

San Clemente Island
San Clemente Loggerhead Shrike
Rocket launches at San Clemente

Tham khảo

 ^ http://www.scisland.org/
 ^ It is estimated, however, that the number of military and civilian personnel on the island numbers at least 300 any given time. Block Group 2, Census Tract 5991, Los Angeles County
 ^ Holder, Fredrick (1910). The Channel islands of California: a book for the angler, sportsman, and tourist. Stationers' Hall London England: A.C McClurg & Co.. pp. 283.
 ^ Kelsey, Harry (1986). Juan Rodriguez Cabrillo. San Marino: The Huntington Library.
 ^ Webb, Robert (1988). On the Northwest: Commercial Whaling in the Pacific Northwest 1790–1967. University of British Columbia Press. ISBN 0-7748-0292-8.
 ^ Pacific Fisherman (Vol. 24, 1926); Science, Vol. 64 (ngày 2 tháng 7 năm 1926 issue); Animal Bulletin: New York Zoological Society, Vols. 29-30, 1926; The Federal Reporter, 1988; American Maritime Cases, (Vol. 2, 1931).
 ^ Townsend, Animal Bulletin: New York Zoological Society, Vols. 33-34, 1929; California Fish and Game, Fisheries (1930); Pacific Fisherman (Vols. 28-29, 1930-31).
 ^ Pacific Fisherman (Vol. 31, 1933).
 ^ Nial O'Malley Keyes, Blubber Ship (1939); Andrew R. Boone, Killer Ships of the Whaling Fleet (Popular Science, August 1935); Pacific Fisherman (Vol. 35, 1937).
 ^ Rice, Dale W. The Blue Whales of the Southeastern North Pacific Ocean (AFSC Quarterly Report, 1992).
 ^ C. Michael Hogan, (2008) Toyon (Heteromeles arbutifolia), GlobalTwitcher, ed. N. Stromberg [1]
 ^ Center for Plant Conservation: Delphinium variegatum ssp. thornei
 ^ "Avalon Station." Los Angeles County Sheriff's Department. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2010.

Đảo của Hoa Kỳ


title: Nguyễn Văn Bé (tuyên truyền)

text:
Nguyễn Văn Bé là tên của nhân vật chính trong một chiến dịch tuyên truyền và phản tuyên truyền trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Thân thế và hành trạng của nhân vật này có nhiều điểm mơ hồ, mâu thuẫn và không được làm sáng tỏ cho đến ngày nay.

Tuyên truyền
Theo tuyên truyền từ phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Nguyễn Văn Bé là một tấm gương anh hùng trong chiến đấu. Sinh năm 1941, quê ở Châu Thành, Sông Bé, nhập ngũ tháng 7 năm 1961, Nguyễn Văn Bé là một đảng viên Cộng sản, được tuyên dương Anh hùng khi làm đại đội phó đại đội 304, tiểu đoàn bộ đội địa phương Phú Lợi, Thủ Dầu Một.

Về quá trình chiến đấu của Nguyễn Văn Bé có nhiều mâu thuẫn. Một nguồn cho rằng năm 1966, sau khi bị bắt trong một chuyến vận chuyển vũ khí, theo yêu cầu của các binh sĩ Mỹ và Việt Nam Cộng hòa, Nguyễn Văn Bé phải giải thích công dụng của các loại vũ khí này. Lợi dụng cơ hội đó, Nguyễn Văn Bé cầm quả mìn Claymor đập vào một chiếc xe tăng, làm chết 69 binh sĩ Mỹ và Việt Nam Cộng hòa, cùng nhiều xe tăng; hy sinh tan xác tại chỗ. Nguyễn Văn Bé được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Nguồn khác thì ghi Nguyễn Văn Bé đã được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng nhì, là Chiến sĩ thi đua 2 năm liền (1965-1966), đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ cấp ưu tú. Ngày 17 tháng 9 năm 1967, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng thưởng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho chiến sĩ Nguyễn Văn Bé. Cũng theo nguồn này, Nguyễn Văn Bé vẫn sống sau chiến tranh và từ trần ngày 24 tháng 3 năm 2002.

Phản tuyên truyền
Về giả thiết thứ nhất (Nguyễn Văn Bé nổ bom cảm tử), tờ Tạp chí Time của Mỹ số 17 tháng 3 năm 1967 viết rằng cái chết anh hùng của Nguyễn Văn Bé thực chất là "tuyên truyền" của phía Cộng sản, còn Nguyễn Văn Bé không hề chết, mà bị bắt và sau đó đầu hàng. Chính bản thân Nguyễn Văn Bé cũng tuyên bố với báo chí thời đó là mình còn sống.

Theo tạp chí Time, Nguyễn Văn Bé thực sự không chết, trong khi Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong thời kỳ chiến tranh coi đây là "chiến tranh tâm lý chiến" của Mỹ.

Không có hồi kết
Thân phận và hành trạng của Nguyễn Văn Bé thực sự ra sao, hay đây chỉ là hai chiến sĩ trùng tên nhau vẫn là vấn đề gây tranh cãi. Dù vậy, đã có nhiều bài thơ, bài hát và vở kịch về tấm gương hy sinh anh dũng của Nguyễn Văn Bé, tuyên truyền về lòng yêu nước, hy sinh vì đất nước. Huy Du có bài "Xin khắc tên anh trên vách chiến hào" nhưng sau này bài hát không được lưu hành phổ biến. Thậm chí, tên Nguyễn Văn Bé sau năm 1975 vẫn còn được đặt cho một con đường tại thị xã Long Khánh, và một trường PTCS. Tên đường Nguyễn Văn Bé sau đó đã được đổi tên.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Một số hình ảnh và tư liệu tranh cãi về sự thật cái chết của Nguyễn Văn Bé.

Chiến tranh Việt Nam
Tuyên truyền
Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam
Nhân vật trong chiến tranh Việt Nam
Tội ác và vi phạm nhân quyền trong Chiến tranh Việt Nam


title: San Clemente, Chile

text:
San Clemente là một thành phố thuộc tỉnh Taca, vùng Maule, Chile. Theo điều tra dân số của Viện Thống kê Quốc gia Chile, thành phố có 37.261 người (18.988 nam và 18.273 nữ). Trong số này, 13.398 (36%) sống ở khu vực thành thị và 23.863 (64%) ở khu vực nông thôn. Dân số tăng 2,3% (847 người) trong giai đoạn 1992 - 2002.

Tham khảo

Chile
Thành phố của Chile


title: Giàng Chu Phìn

text:
Giàng Chu Phìn là một xã thuộc huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Giàng Chu Phìn có vị trí địa lý:
Phía đông, bắc giáp xã Xín Cái
Phía tây giáp thị trấn Mèo Vạc và xã Pả Vi
Phía nam giáp xã Cán Chu Phìn

Xã Giàng Chu Phìn có diện tích 27,23 km², dân số năm 2019 là 5.090 người, mật độ dân số đạt 187 người/km²

Sông Nho Quế tạo thành toàn bộ đường ranh giới tự nhiên phía bắc và phía đông của xã Giàng Chu Phìn với xã Xín Cái. Quốc lộ 4C chạy qua địa bàn xã Giàng Chu Phìn và vượt sông Nho Quế bằng cầu Tràng Hương.

Hành chính
Xã Giàng Chu Phìn được chia thành 12 thôn: Tía Chí Đơ, Cá Ha, Hố Quáng Phìn, Đề Lảng, Hấu Chua, Cán Chúa Đớ, Dỉ Chủa Phàng, Há Đề, Nia Do, Tràng Hương, Tìa Cua Xi, Há Cá Thình.

Lịch sử
Trước đây, Giàng Chu Phìn là một xã thuộc huyện Đồng Văn.

Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211-CP về việc thành lập huyện Mèo Vạc trên cơ sở tách xã Giàng Chu Phìn thuộc huyện Đồng Văn.

Chú thích

Tham khảo


title: Mã Trung (Đông Ngô)

text:
Mã Trung (chữ Hán: 馬忠; bính âm: Ma Zhong) là một viên tướng phục vụ dưới quyền lãnh chúa Tôn Quyền thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Trong sử sách
Sử sách đề cập rất ít tới Mã Trung. Ông giữ chức Tư mã dưới quyền tướng Phan Chương của Đông Ngô.

Năm 219, ông theo Phan Chương tham gia chiến dịch đánh chiếm Kinh châu và truy kích Quan Vũ. Theo Ngô chủ truyện trong Tam quốc chí, khi Quan Vũ chạy đến Chương Hương thì Mã Trung bắt được. Ngoài Quan Vũ, Mã Trung còn bắt được con Quan Vũ là Quan Bình cùng đô đốc Triệu Lũy.

Sau đó cha con Quan Vũ bị giết ở Lâm Thư. Sử sách chép không thật rõ ràng do ai trực tiếp giết, các sử gia cho rằng Phan Chương và Mã Trung bắt cha con Quan Vũ ở Chương Hương và mang tới Lâm Thư giết, theo mệnh lệnh của Tôn Quyền.

Sử gia Lê Đông Phương xem việc Quan Vũ bị tóm dưới tay một viên tiểu tướng như Mã Trung là "chết về tay một nhân vật hạng tư hạng năm, thật đáng than thở, thật đáng đau buồn".

Sau đó sử sách không nhắc tới Mã Trung.

Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa

Bắt Quan Vũ
Trong tác phẩm Tam Quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung, nhân vật Mã Trung là bộ tướng của Phan Chương. Khi Quan Vũ và Quan Bình thua chạy đến Mạch Thành, quân phục hai bên bụi sẫy đổ ra. Quan Vũ ngã ngựa, bị Mã Trung bắt được. Mã Trung đem Quan Vũ đến dâng cho Tôn Quyền. Tôn Quyền chém Quan Vũ. Quan Vũ chết rồi, con ngựa Xích Thố bị Mã Trung bắt được, đem về dâng Tôn Quyền. Tôn Quyền thưởng cho Mã Trung cưỡi. Con ngựa ấy mấy hôm không chịu ăn cỏ rồi cũng chết.

Lưu Bị rất căm thù vì chuyện này, quyết tâm xuất quân đánh Ngô để trả thù, trong các kẻ thù có Mã Trung.

Bắn chết Hoàng Trung
Khi quân Thục đánh Ngô, Mã Trung được cử ra trận và lại lập thêm một chiến công nữa khi ông bắn hạ danh tướng Hoàng Trung của Thục. Khi Hoàng Trung trúng phục kích vội vàng tháo đường chạy thì Mã Trung dẫn một toán quân trên sườn núi kéo xuống, bắn một phát trúng ngay vào giữa vai Hoàng Trung, khiến Hoàng Trung suýt ngã ngựa. Do Hoàng Trung tuổi già, khí lực đã kém, bị tên đau nặng lắm dẫn đến chết.

Đọ sức với Quan Hưng
Sau này khi Quan Hưng đi lạc trong rừng, đi chưa được vài dặm, bỗng nghe có tiếng người nói ngựa kêu, rồi một toán quân kéo đến, tướng đi đầu chính là Mã Trung. Mã Trung thấy Quan Hưng giết mất chủ tướng mình liền nổi giận thúc ngựa ngựa xông vào đánh. Quan Hưng thấy Mã Trung chính là người hại cha mình, cũng xông vào. Bộ hạ của Mã Trung ba trăm người, xúm cả lại, vây bọc lấy Quan Hưng. Quan Hưng thế đã nao núng thì Trương Bào vừa dẫn một toán quân đến. Mã Trung thấy có quân cứu, vội vàng rút chạy may gặp My Phương, Phó Sĩ Nhân dẫn quân đến tìm Mã Trung đem ông về.

Bị cắt đầu
Mã Trung đem Phó Sĩ Nhân, My Phương ra đóng đồn tại bến sông. My Phương bàn với Phó Sĩ Nhân rằng Thục chủ chỉ còn giận có Mã Trung, chúng ta nên giết đem đầu đến dâng thì được thoát tội. Sau đó canh ba họ vào trướng đâm chết Mã Trung, cắt lấy đầu, rồi dẫn vài mươi tên kỵ mã, đi tắt sang Hào Đình dâng đầu Mã Trung lên cho Lưu Bị. Quan Hưng thiết ngay linh vị Quan Vũ ở trong dinh, tiên chủ thân dâng đầu Mã Trung lên cúng tế.

Tác giả La Quán Trung có ý muốn "trả thù" giùm cho Quan Vũ, nên trong tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa đã hư cấu nên cái chết của những người đã hại Vũ, như: My Phương, Phó Sĩ Nhân, Mã Trung, Phan Chương, Chu Nhiên... Trên thực tế những nhân vật lịch sử này đều sống thọ hơn cả Lưu Bị.

Tham khảo
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên.
 Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, tập 2, Nhà xuất bản Công an nhân dân.

Chú thích

Xem thêm
Phan Chương
Quan Vũ

Nhân vật quân sự Đông Ngô
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Sinh thế kỷ 2
Mất thế kỷ 3


title: Nậm Ban (định hướng)

text:
Nậm Ban có thể chỉ đến:
 Xã Nậm Ban, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.
 Xã Nậm Ban, huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.
 Suối Nậm Ban chảy ở xã Nậm Ban, Mèo Vạc tỉnh Hà Giang, Việt Nam.
 Suối Nậm Ban chảy ở xã Nậm Ban, Nậm Nhùn tỉnh Lai Châu, Việt Nam.
 Suối Nậm Ban chảy ở huyện Sốp Cộp tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Ngoài ra còn có:
 Thủy điện Nậm Ban  xây dựng trên dòng nậm Ban ở vùng đất xã Nậm Ban huyện Nậm Nhùn tỉnh Lai Châu, Việt Nam.


title: Nậm Ban, Mèo Vạc

text:
Nậm Ban là một xã thuộc huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nậm Ban nằm phía tây nam huyện Mèo Vạc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tát Ngà
Phía tây giáp huyện Yên Minh
Phía nam giáp huyện Yên Minh và xã Niêm Sơn
Phía bắc giáp xã Lũng Chinh và xã Sủng Máng.

Xã Nậm Ban có diện tích 49,89 km², dân số năm 2019 là 3.302 người, mật độ dân số đạt 66 người/km².

Ranh giới tự nhiên giữa xã Nậm Ban và xã Ngọc Long là con sông Nhiệm. Ngoài ra, trên địa bàn Nậm Ban còn có suối Nậm Ban, suối Chu Mỳ, suối Nậm Lụng.

Hành chính
Xã Nậm Ban được chia thành 12 thôn: Nà Pòong, Nà Hin, Bắc Làng, Bản Ruộc, Nà Tằm, Nà Nông, Nà Pầu, Nà Tàn, Nậm Ban, Nậm Lụng, Nà Lạc, Vị Ke.

Lịch sử
Trước đây, Nậm Ban là một xã thuộc huyện Đồng Văn.

Ngày 5 tháng 7 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 91-CP về việc thành lập xã Nậm Ban thuộc huyện Đồng Văn trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Mậu Duệ.

Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211-CP về việc thành lập huyện Yên Minh trên cơ sở tách xã Nậm Ban thuộc huyện Đồng Văn.

Ngày 21 tháng 10 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 179/HĐBT về việc tách xã Nậm Ban của huyện Yên Minh để sáp nhập vào huyện Mèo Vạc.

Chú thích

Tham khảo


title: Lũng Chinh

text:
Lũng Chinh là một xã thuộc huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Lũng Chinh nằm cách trung tâm thị trấn Mèo Vạc 21 km về phía tây, có vị trí địa lý:
Phía đông, bắc giáp xã Sủng Máng
Phía tây giáp xã Lũng Phìn
Phía nam giáp huyện Yên Minh và xã Nậm Ban.

Xã Lũng Chinh có diện tích 33,21 km², dân số năm 2019 là 3.921 người, mật độ dân số đạt 118 người/km²

Hành chính Xã Lũng Chinh được chia thành 7 thôn: Sủng Lủ, Sủng Khể, Mèo Vống, Lủng Phủa, Sủng Tả, Tìa Sính, Sèo Lùng Sán.

Lịch sử
Trước đây, Lũng Chim là một xã thuộc huyện Đồng Văn.

Ngày 5 tháng 7 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 91-CP về việc chia xã Lũng Chinh huyện Đồng Văn thành hai xã: Sủng Chà, Lũng Chinh.

Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211-CP về việc thành lập huyện Mèo Vạc trên cơ sở tách xã Lũng Chinh thuộc huyện Đồng Văn.

Chú thích

Tham khảo


title: Lũng Pù

text:
Lũng Pù là một xã thuộc huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Lũng Pù có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Cao Bằng và xã Sơn Vĩ
Phía tây giáp xã Khâu Vai và xã Cán Chu Phìn
Phía nam giáp tỉnh Cao Bằng và xã Khâu Vai
Phía bắc giáp xã Cán Chu Phìn và xã Sơn Vĩ.

Xã Lũng Pù có diện tích 30,72 km², dân số năm 2019 là 5.467 người, mật độ dân số đạt 178 người/km².

Hành chính Xã Lũng Pù được chia thành 12 thôn: Phấu Hía, Xúa Do, Vàng Dảo Tìa, Làng Tỉnh Dào A, Làng Tỉnh Dào B, Sảng Chải A, Sảng Chải B, Quán Xí, Lũng Lừ A, Lũng Lừ B, Há Tỏ Sò, Chí Dỉ Phìn.

Lịch sử

Tên gọi
Xã Lũng Pù được lấy tên để đặt cho một giống lợn của địa phương, lợn đen Lũng Pù, đa số lợn giống của bà con 4 huyện vùng cao của tỉnh Hà Giang chăn nuôi có nguồn gốc từ giống lợn này.

Lịch sử
Trước đây, Lũng Pù là một xã thuộc huyện Đồng Văn.

Ngày 5 tháng 7 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 91-CP về việc thành lập xã Lũng Pù huyện Đồng Văn trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Mèo Vạc.

Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211-CP về việc thành lập huyện Mèo Vạc trên cơ sở tách xã Lũng Pù thuộc huyện Đồng Văn.

Chú thích

Tham khảo


title: Coronado

text:
Coronado là một đô thị thuộc bang Chihuahua, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 2046 người.

Tham khảo

Đô thị bang Chihuahua


title: Hồ Thầu (định hướng)

text:
Hồ Thầu có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

 Xã Hồ Thầu, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang
 Xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu


title: Mã Trung (Thục Hán)

text:
Mã Trung (chữ Hán: 馬忠; bính âm: Ma Zhong; ?-249), tên tự là Đức Tín (德信), là một viên tướng nhà Thục Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Mã Trung theo Gia Cát Lượng trong cuộc Nam chinh của quân Thục và lập nhiều chiến công, trở thành vị tướng cai quản vùng này ổn định trong nhiều năm.

Sự nghiệp

Thời Lưu Bị
Mã Trung người quận Ba Tây. Thuở nhỏ, ông được nhà ngoại nuôi dưỡng, mang tên là Hồ Đốc.

Vào cuối niên hiệu Kiến An (196-220) thời Hán Hiến Đế, ông được tiến cử làm Hiếu liêm, rồi thăng làm Huyện trưởng Hán Xương (thuộc quận Ba Tây) dưới chính quyền Lưu Bị.

Năm 222, Hán Chiêu Liệt Đế Lưu Bị bại trận ở Di Lăng chạy về phía tây, Thái thú Ba Tây là Diên Chi phái ông mang 5000 quân mã đến chi viện cho Lưu Bị.

Lưu Bị lui về thành Bạch Đế, ở trong cung Vĩnh An, có Hồ Đốc trấn thủ nên tạm yên tâm không bị quân Đông Ngô truy kích. Lưu Bị đàm đạo với Hồ Đốc xong rất vui lòng, cho rằng nước Thục không thiếu người hiền tài.

Thời Lưu Thiện
Sau đó Hồ Đốc lấy lại họ Mã, đổi tên là Trung. Năm 223, Lưu Bị mất, Hậu chủ Lưu Thiện lên thay, Gia Cát Lượng làm thừa tướng điều hành triều chính. Mã Trung được thăng làm Môn hạ đốc.

Năm 225, ông theo Gia Cát Lượng tiến hành bình định Nam Trung dẹp lực lượng theo Đông Ngô phản Thục Hán của Ung Khải, Chu Bao và Mạnh Hoạch. Chiến dịch kết thúc, Mã Trung nhờ lập công lao, được phong làm thái thú quận Tường Kha, ở lại trấn thủ vùng Nam Trung để ổn định lòng dân địa phương. Sau mấy năm, người Nam Trung rất tâm phục triều Thục Hán.

Năm 230, Mã Trung được lệnh về bắc, ông được bổ nhiệm làm Tham quân phủ Thừa tướng Gia Cát Lượng, cùng Tưởng Uyển trấn thủ Thành Đô trong khi Gia Cát Lượng đi đánh Tào Ngụy.

Năm 231, Gia Cát Lượng lại ra quân đánh Ngụy, Mã Trung được phong làm chỉ huy một cánh quân. Đó là lần đầu tiên ông tham gia Bắc phạt.

Năm 233, một cường hào ở Nam Trung là Lưu Trụ nổi dậy chống Thục Hán. Tướng Thục Hán là Trương Dực xử lý tình hình không thỏa đáng, các quận phía nam lại hỗn loạn. Gia Cát Lượng lại phái Mã Trung đi thay Trương Dực. Ông nhanh chóng ổn định lại tình hình. Nhờ lập công, Mã Trung được phong làm Phấn uy tướng quân, Bắc Dương đình hầu.

Mã Trung coi trọng việc dùng chính trị quản lý vùng Nam Trung, không ưa dùng quân sự. Do đó vùng Nam Trung lại được yên ổn trong thời gian khá dài.

Năm 242, Mã Trung được lệnh về triều, cùng Đại tướng quân Tưởng Uyển lo việc quân. Ông được phong làm Trấn nam đại tướng quân.

Năm 244, Phí Y đi chống Tào Ngụy, Mã Trung được cử làm Thượng thư ở lại trấn thủ Thành Đô. Sau khi Phí Vĩ về triều, Mã Trung lại trở về trấn thủ Nam Trung.

Năm 249, Mã Trung lâm bệnh qua đời. Không rõ năm đó ông bao nhiêu tuổi. Dân chúng vùng Nam Trung thương tiếc, lập miếu thờ phụng ông.

Dòng họ
Sau khi ông mất, con là Mã Tu nối dõi. Người con thứ của ông là Mã Khôi sinh ra cháu là Mã Nghĩa. Mã Nghĩa sau này làm quan cho nhà Tấn, giữ chức Thái thú Kiến Ninh (quận thuộc Ích châu, nước Thục Hán cũ).

Nhận định
Mã Trung được đánh giá là người khoan hòa độ lượng, có bực tức không thể hiện ra mặt, xử sự quyết đoán, ân uy đều thích đáng. Dân chúng vùng Nam Trung vừa nể sợ vừa cảm mến ông.

Sau khi các danh tướng thời lập quốc qua đời, nước Thục Hán có 3 viên tướng kế tục nổi danh là Vương Bình giữ yên phía bắc (chống Tào Ngụy), Đặng Chi giữ yên phía đông (ngoại giao với Đông Ngô) và Mã Trung giữ yên phía nam (bình ổn Nam Trung).

Trong Tam Quốc diễn nghĩa

Bình Nam Man
Trong tác phẩm Tam Quốc diễn nghĩa, Mã Trung là tướng quân theo Gia Cát Lượng Nam Chinh tấn công người Man ở vùng Nam Trung do Man Vương Mạnh Hoạch cầm đầu.

Trong trận đầu, Mã Trung cùng Vương Bình xuất trận, Vương Bình ra mé tả, Mã Trung ra mé hữu nghênh địch thực chất, Vương Bình, Mã Trung chỉ là đi tiếp ứng. Vương Bình, Mã Trung cùng tiến quân. Trong trận đầu, Mã Trung là người chiếm được trại đối phương trước Triệu Vân.

Sau đó khi Mạnh Ưu đến trá hàng, Gia Cát Lượng gọi Ngụy Diên, Vương Bình, Mã Trung, Quan Sách mỗi người dặn mẹo mực vài câu. Sau đó Mã Trung cùng các tướng hợp lực bắt quân Man lần thứ hai. Trong trận thứ ba, Mã Trung cùng Vương Bình được Gia Cát Lượng cho lĩnh kế xuất quân đi trước, chủ yếu là nghi binh.

Trong trận thứ ba, tướng của quân Man là Chúc Dung phu nhân xuất trận, Trương Ngực bị đánh bại, Mã Trung vội xông ra cứu, quân Man lại xô cả vào vây bọc Mã Trung. Mã Trung hăm hở xốc tới đánh Chúc Dong phu nhân. Quân Man quăng dây ra giật chân ngựa, Mã Trung ngã và bị bắt. Chúc Dong giải cả hai tướng về động ra mắt chồng. Sau đó Chúc Dong phu nhân ra trận bị quân Thục bắt, Gia Cát Lượng sai người sang trại Mạnh Hoạch xin đem phu nhân đánh đổi hai tướng Mã Trung và Trương Ngực.

Trong trận thứ tư, Đái Lai động chúa trá hàng, Gia Cát Lượng biết được, sai Trương Ngực, Mã Trung dẫn hai nghìn quân tinh tráng phục sẵn hai bên hành lang, rồi sai tướng mở cửa cho quân địch vào rồi bắt hết.

Trong trận cuối cùng đấu với quân của Ngột Đột Cốt, Trương Ngực, Mã Trung dẫn chừng nghìn hàng binh dụ quân Ngột Đột Cốt và Mạnh Hoạch. Sau khi Mạnh Hoạch trúng bẫy, Trương Ngực, Mã Trung hai mặt đổ ra bắt sống Mạnh Hoạch.

Bắc phạt
Sau đó Mã Trung được phong làm hữu quân, làm tướng trong cuộc Bắc phạt của Gia Cát Lượng. Trong lần tấn công ải Trần Thương, Khổng Minh sai sai Mã Trung, Trương Ngực mỗi người dẫn năm nghìn quân vây bọc mặt ngoài, để trong ngoài dồn vào mà đánh. Trương Ngực, Mã Trung dẫn quân đổ ra vây bọc quân Ngụy vào giữa trận, Mã Đại dẫn quân từ chỗ lửa sáng đánh lại. Quân Ngụy phải rút lui.

Trong chiến dịch thứ 3, tướng Ngụy là Trương Cáp, Đái Lăng dẫn binh kéo đến rất mạnh. Mã Trung, Trương Dực, Ngô Ý, Ngô Ban bốn tướng đón đánh theo kế của Khổng Minh, đánh lui Trương Cáp, Đái Lăng.

Trong lần xuất quân thứ 4, Mã Trung cùng các tướng cầm quân ra hội tại núi Kỳ Sơn. Khổng Minh gọi Mã Trung, Trương Ngực đến dặn rằng men theo con đường nhỏ trong núi, ngày phục đêm đi, ra tắt mé hữu núi Kỳ Sơn, đốt lửa lên làm hiệu, hội nhau với Mã Đại, Vương Bình, để cướp trại Tào Chân. Tào Chân bị trúng bẫy, Mã Đại, Vương Bình từ mặt sau đánh đến, Mã Trung, Trương Ngực cũng dẫn quân kéo lại. Quân Ngụy bại trận.

Trong lần xuất chinh thứ 5, Khổng Minh cho Khương Duy, Ngụy Diên mỗi người dẫn hai nghìn quân phục ở góc đông nam và tây bắc sai Mã Đại, Mã Trung mỗi người dẫn hai nghìn quân phục ở góc tây nam và đông bắc, cùng phối hợp đánh bại quân Ngụy. Khi quân Thục hết lương rút về, Khổng Minh sai Dương Nghi, Mã Trung dẫn một vạn tay cung nỏ đi mai phục trước ở hai bên đường Mộc Môn núi Kiếm Các. Quân Thục đã phục kích thành công, giết được tướng Ngụy là Trương Cáp.

Lần xuất quân thứ 6, Mã Trung được Khổng Minh sai đi cùng Khương Duy tấn công vào Vị Thủy. Tướng Ngụy là Tần Lãng bị phục kích, mé tả có Vương Bình, Trương Ngực, mé hữu có Mã Đại, Mã Trung, hai mặt đổ lại. Tần Lãng tử trận. Sau đó Mã Trung được cử đi cùng Mã Đại dẫn hai nghìn quân đến Vị Nam khởi sự đánh nhau. Tuy nhiên quân Thục sau đó phải rút về vì thiếu lương thảo.

Sử sách ghi nhận Mã Trung chỉ tham gia Bắc phạt với Gia Cát Lượng từ năm 231 và đó là lần duy nhất ông tham chiến ở chiến trường này. Hoạt động chủ yếu trong đời chinh chiến của Mã Trung là vùng Nam Trung.

Xem thêm
 Gia Cát Lượng
 Vương Bình
 Đặng Chi

Tham khảo
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trần Văn Đức (2008), Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện, Nhà xuất bản Văn học
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên.
 Trần Thọ, Tam quốc chí, Bùi Tùng Chi chú, Mã Trung truyện

Chú thích

Người Tứ Xuyên
Năm sinh thiếu
Mất năm 249
Nhân vật quân sự Thục Hán


title: Mã Trung

text:
Trong tiếng Việt, Mã Trung (chữ Hán: 馬忠; bính âm: Ma Zhong) có thể là một trong hai vị trướng trùng tên thời Tam Quốc:
 Mã Trung, bộ tướng của Phan Chương nước Đông Ngô
 Mã Trung, tướng nhà Thục Hán.

Mất thế kỷ 3
Năm sinh không rõ


title: Tái cơ cấu vốn thừa hưởng

text:
Trong tài chính doanh nghiệp, tái cơ cấu vốn thừa hưởng là một sự thay đổi cơ cấu vốn của một công ty, một sự thay thế vốn chủ sở hữu bằng các khoản nợ, ví dụ như bằng cách phát hành trái phiếu để quyên tiền, và sử dụng tiền đó để mua cổ phiếu của công ty hoặc để trả cổ tức. Một thủ đoạn như vậy được gọi là mua lại thừa hưởng khi khởi xướng bởi một bên ngoài, hoặc là tái cơ cấu vốn thừa hưởng khi khởi xướng bởi chính công ty này vì lý do nội bộ. Những loại tái cơ cấu vốn này có thể chỉ là thay đổi nhỏ về cấu trúc vốn của công ty, nhưng cũng có thể là những thay đổi lớn liên quan đến thay đổi trong cơ cấu quyền lực.

Tái cơ cấu vốn thừa hưởng được sử dụng bởi các công ty tư nhân như một phương tiện để tái cấp vốn, nói chung để cung cấp tiền mặt cho các cổ đông trong khi không cần một tổng số bán của công ty. Vốn vay (dưới hình thức trái phiếu) có một số ưu điểm so với vốn chủ sở hữu như là một cách quyên tiền, vì nó có thể có lợi ích về thuế và có thể thi hành kỷ luật tiền mặt. Việc giảm vốn chủ sở hữu cũng làm cho các công ty dễ bị tổn thương bởi một tiếp quản thù địch.

Tuy nhiên, có những nhược điểm. Hình thức tái cấp vốn này có thể dẫn công ty tới tập trung vào các dự án tạo ra tiền mặt ngắn hạn (để trả nợ và trả lãi), mà sẽ làm công ty bị mất đi sự tập trung chiến lược của nó. Ngoài ra, nếu một công ty không thể thanh toán các khoản nợ, đáp ứng các Hiệp định vay vốn của nó hoặc tái đầu tư nợ của nó sẽ đi đến suy kiệt tài chính mà thường dẫn đến phá sản. Do đó, gánh nặng nợ bổ sung của tái cơ cấu vốn thừa hưởng làm cho công ty dễ bị tổn thương trước các vấn đề kinh doanh bất ngờ, bao gồm suy thoái và khủng hoảng tài chính.

Xem thêm
 Mua lại thừa hưởng
 Tái cơ cấu vốn cổ tức

Tham khảo

Liên kết ngoài
 "Recapitalization" at Investorwords.com

Thuật ngữ kinh doanh
Tài chính
Vốn chủ sở hữu tư nhân