title: Chiến dịch tấn công Kirovograd

text:
Chiến dịch tấn công Kirovograd là cuộc tấn công lớn đầu năm 1944 của Phương diện quân Ukraina 2 (Liên Xô) do đại tướng I. S. Konev chỉ huy chống lại các đơn vị thuộc Tập đoàn quân 8 (Đức) do thượng tướng Otto Wöhler chỉ huy tại khu vực Kirovograd bên hữu ngạn sông Dniepr (nay thuộc tỉnh Kirovograd - Ukraina). Là một thành phần của Chiến dịch tấn công hữu ngạn Dniepr, chiến dịch này chỉ kéo dài 11 ngày với tính chất là phần tiếp theo của Chiến dịch Znamenka-Krivoy Rog còn bị bỏ dở tại cánh Bắc của Phương diện quân từ ngày 26 tháng 12 năm 1943. Dù chỉ là một chiến dịch đệm nhưng nó có vai trò tạo thế rất quan trọng đối với các chiến dịch sau đó do hai Phương diện quân Ukraina 1 và 2 thực hiện.

Trên chính diện dài chỉ 260 km từ Smela đến Novgorodka, sau nửa tháng tấn công, Phương diện quân Ukraina 2 đã giải phóng thành phố Kirovograd có vị trí chiến lược rất quan trọng ở trung lưu hữu ngạn sông Dniepr, tạo một bàn đạp thuận lợi để tấn công vào sườn phải cụm quân Đức tại Korsun-Shevchenkovsky ở phía Bắc và che chở sườn phải của Phương diện quân Ukraina 3 (Liên Xô) khi phương diện quân này mở cuộc đột kích vào Krivoy Rog ở phía Nam. Dù quân đội Liên Xô chỉ tiến về phía Tây được hơn 100 km nhưng việc đánh chiếm Kirovograd của họ đã đẩy Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) ở phía Bắc vào tình trạng bị chia cắt sâu hơn đối với Tập đoàn quân 8 (Đức) đóng ở sườn phải của nó.

Trong quá trình chiến dịch, Phương diên quân Ukraina 2 đã bao vây, tiêu diệt và bắt làm tù binh các sư đoàn bộ binh 167, các trung đoàn bộ binh 544, 546 và 767 (Đức) tại khu vực Kirovograd.

Tình hình mặt trận
Sau các Chiến dịch Znamenka-Krivoy Rog và Nizhni Dnieprovsk, quân đội Liên Xô đã khoét thủng và mở rộng một dải bàn đạp lớn ở trung lưu sông Dniepr từ Cherkassy đến Maganets, dài hơn 500 km, sâu từ 40 đến 100 km. Do bị tấn công liên tục trên tất cả các mặt trận, Cụm Tập đoàn quân Nam (Đức) đã không còn một đơn vị dự bị nào rảnh rỗi để thiết lập một tuyến phòng ngự liên tục. Những trận đánh ác liệt tại các khu vực Piatikhatka, Aleksandrya và trước cửa ngõ phía Bắc Kirovograd đã làm cho cả hai bên kiệt sức. Quân đội Liên Xô lập tức được tăng viện từ hậu phương. Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5 được bổ sung 100 xe tăng và 27 pháo tự hành. Các quân đoàn xe tăng 1, 7, 20 của Phương diện quân Ukraina 2 vẫn còn đủ số xe tăng trong biên chế. Mặc dù vậy, tướng I. S. Konev vẫn chưa đưa các quân đoàn xe tăng độc lập từ lực lượng dự bị vào chiến dịch mà bố trí chúng ở khu vực Medvedovka, Chigirin, Krasnoselye, nơi có lực lượng xe tăng dày dặc của Tập đoàn quân 8 và Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) đóng giữ để phòng ngừa mũi đột kích vào bên sườn.

Quân đội Đức Quốc xã mặc dù đã suy yếu nhưng vẫn còn những lực lượng rất mạnh ở Ukraina. Đánh giá chiến cục đầu năm 1944, Thống chế Erich von Manstein cần giữ ba cụm phòng ngự quan trọng có ý nghĩa sống còn của Cụm Tập đoàn quân Nam (Đức) ở Ukraina tại Rovno (phía Bắc), Cherkasy (giữa mặt trận) và Nikopol (phía Nam). Tuy nhiên, đối với Hitler, như vậy là chưa đủ. Theo lệnh của Hitler đầu tháng 1 năm 1944, Tập đoàn quân xe tăng 1 đã lấy đi phân nửa số sư đoàn xe tăng của Tập đoàn quân 8 để chuẩn bị cho cuộc tái chiếm Kiev từ "Vòng cung Dniepr". Tuy nhiên, thống chế Erich von Manstein cũng bù đắp phần nào cho "sự thiệt thòi" của Tập đoàn quân 8 bằng cách điều Sư đoàn xe tăng SS "Wiking", các sư đoàn xe tăng 3 và 14 và Lữ đoàn pháo tự hành SS "Wallon" đến khu vực Smela - Tashlyk - Shpola và Novomirgorod và đặt nó dưới quyền chỉ huy của tướng Friebdrich Wilhelm Mellenthin, chỉ huy các lực lượng thiết giáp của Cụm tập đoàn quân Nam, coi đó như một lực lượng dự bị cơ động có thể chiến dấu trên cả hai hướng Nam Kiev và Kirovograd. Riêng Quân đoàn xe tăng 47 vẫn thuộc quyền chỉ huy của tướng Otto Wöhler và được bố trí tại khu vực Kirovograd nhưng nó gần bị "rút ruột" về xe tăng, chỉ còn lại bộ binh.

Binh lực và kế hoạch

Quân đội Liên Xô
Phương diện quân Ukraina 2 huy động cả sáu tập đoàn quân có trong biên chế vào chiến dịch. Trong đó, mũi tấn công chủ yếu ở cánh trái gồm 1 tập đoàn quân xe tăng và 2 tập đoàn quân bộ binh. Hướng thứ yếu có 2 tập đoàn quân bộ binh:
Tập đoàn quân cận vệ 5 của trung tướng A. S. Zhadov gồm 3 quân đoàn bộ binh cận vệ và 1 lữ đoàn cơ giới có nhiệm vụ tấn công từ Znamenka dọc theo phía Bắc đường sắt Znamenka - Kirovograd; không nhằm thẳng vào Kirovograd mà đi vòng qua phía Bắc thành phố đến Shestakovka.
Tập đoàn quân cận vệ 7 của trung tướng M. S. Sumilov gồm 2 quân đoàn bộ binh cận vệ, một lữ đoàn xe tăng, 2 trung đoàn pháo tự hành có nhiệm vụ tấn công dọc theo phía Nam đường sắt Znamenka - Kirovograd; cũng không vào thành phố mà đi vòng qua phía Nam, hợp điểm với Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5 tại Shestakovka.
Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5 của trung tướng P. A. Rotmistrov được chia làm đôi. Quân đoàn xe tăng cận vệ 6 phối hợp tác chiến trên hướng của Tập đoàn quân cận vệ 7. Quân đoàn xe tăng cận vệ 18 và Quân đoàn cơ giới cận vệ 7 phối hợp tác chiến trên hướng của Tập đoàn quân cận vệ 5. Quân đoàn xe tăng cận vệ 19 và Trung đoàn pháo chống tăng 689 làm lực lượng dự bị.
Tập đoàn quân cận vệ 4 của trung tướng I. V. Galanin gồm 2 quân đoàn bộ binh đánh đòn bổ trợ vào Kamenka.
Tập đoàn quân 53 của trung tướng I. M. Managarov gồm 2 quân đoàn bộ binh có nhiệm vụ tấn công Fedvar (???) và Kanizh, yểm hộ cho cánh trái Tập đoàn quân cận vệ 4.
Tập đoàn quân 52 của trung tướng K. A. Koroteev gồm 2 quân đoàn bộ binh và 1 lữ đoàn xe tăng có nhiệm vụ phòng thủ vững chắc tại bàn đạp Cherkasy, sử dụng cánh trái vượt sông Tyasmin, đánh chiếm Medvedovka và nếu có thời cơ thì đánh chiếm luôn Smela.
Tập đoàn quân không quân 5 sử dụng tối đa lực lượng hiện có để yểm hộ cho các cuộc tấn công trên mặt đất theo yêu cầu trực tiếp của tư lệnh các tập đoàn quân.

Ngày 2 tháng 1, Đại bản doanh Bộ Tổng tư lệnh tối cao phê chuẩn kế hoạch tấn công của Phương diện quân Ukraina 2 và yêu cầu tướng I. S. Konev "không được sử dụng các quân đoàn xe tăng cận vệ 1, 7 và 20 vào chiến dịch này mà phải giữ lại cho các kế hoạch hành động sau đó". Để bảo đảm ưu thế vượt trội trên hướng tấn công chính, Phương diện quân Ukraina 2 tập trung 1080 khẩu pháo trên chính diện tấn công của Tập đoàn quân cận vệ 5, nâng mật độ pháo binh tại khu vực này lên đến 120 khẩu/1 km chính diện. Việc tập trung binh lực ở cánh Bắc Kirovograd đạt tỷ lệ 5:1 về người, 2:1 về pháo và 7:1 về súng cối. Ở cánh quân Đông Nam Kirovograd, tỷ lệ so sánh binh lực của Quân đội Liên Xô với Quân đội Đức Quốc xã cũng đạt 3:1 về người, 8:1 về pháo và 7:1 về súng cối.

Quân đội Đức Quốc xã
Tập đoàn quân 8 (Đức) do thượng tướng Otto Wöhler là đơn vị đối diện trực tiếp với Phương diện quân Ukraina 2 (Liên Xô) trên hướng Kirovograd. Do Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) đã chuyển trọng tâm lên phía Bắc, Tập đoàn quân 8 phải bố trí lại binh lực trên toàn tuyến. Binh lực gồm có:
Quân đoàn xe tăng 47 do trung tướng xe tăng Nikolaus von Vormann chỉ huy được rút từ Kremenchuk về đóng tại khu vực Kirovograd từ đầu tháng 1 năm 1944. Trong biên chế chỉ còn lại các sư đoàn bộ binh 106, 167, 282 và 320.
Quân đoàn bộ binh 11 do trung tướng Wilhelm Stemmermann chỉ huy đóng tại khu vực Cherkasy. Trong biên chế có các sư đoàn bộ binh 72, 57, Lữ đoàn pháo tự hành SS "Wallon" và Sư đoàn xe tăng 5 SS "Viking".
Quân đoàn xe tăng 3 của trung tướng xe tăng Hermann Breith đóng tại khu vực "Vòng cung Dniepr". Trong biên chế còn lại các sư đoàn xe tăng 10, 11, 14 và sư đoàn bộ binh 376. Các sư đoàn xe tăng còn lại của quân đoàn này bị điều động đi các hướng khác: Sư đoàn xe tăng 3 chuyển thuộc Quân đoàn xe tăng 48 (Tập đoàn quân xe tăng 4), Sư đoàn xe tăng 6 được rút về làm lực lượng dự bị của Tập đoàn quân xe tăng 4 (Đức) tại Vinitsa.
Sư đoàn an ninh quân đội 444 trực thuộc Bộ tư lệnh Tập đoàn quân.

Tập đoàn quân 8 (Đức) bố trí phòng ngự thành hai tuyến. Tuyến đầu trên tiền duyên có từ 3 đến 5 lớp rào, các bãi mìn chống tăng, mìn chống bộ binh, 3 tuyến chiến hào để vận động bộ binh, cứ 2 km có một trận địa pháo chống tăng, các xe tăng được đặt âm trong các ụ đất, có thể dễ dàng thực hiện các chiến thuật phòng thủ tại chỗ hoặc cơ động ứng cứu tại các cửa đột phá. Tuyến trong cách tiền duyên từ 6 đến 8 km chủ yếu gồm pháo chống tăng, pháo binh và bộ binh với trang bị yếu hơn tuyến đầu. Khu vực Kirovograd được cấu trúc thành cụm cứ điểm phòng ngự mạnh. Tại đây có Sư đoàn an ninh quân đội 444, sư đoàn bộ binh 167, các trung đoàn bộ binh 544, 546 và 767. Thế bố trí của Tập đoàn quân 8 (Đức) cũng không cân bằng. Chủ lực xe tăng nằm ở hướng Cherkasy. Trên địa đoạn Krasnoselya (Bắc Kirovograd) và Vershino-Kamenka (Đông Nam Kirovograd) hầu như không có xe tăng.

Diễn biến
Từ chiều tối ngày 4 tháng 1, các trung đoàn pháo binh các cấp tập đoàn quân, quân đoàn và sư đoàn cùng 5 trung đoàn pháo tầm xa trực thuộc Phương diện quân đã bố trí xong trận địa hỏa lực, đo đạc và tính toán phần tử bắn. Các trinh sát pháo binh tại các đài quan sát hiệu chỉnh xạ kích cũng đã vào vị trí. Các quân đoàn xe tăng của Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5 đã tập kết đầy đủ phía sau các tập đoàn quân cận vệ 5 và cận vệ 7, mang theo 8 cơ số đạn dược và 7 cơ số xăng dầu. Đêm 4 rạng ngày 5 tháng 1, các đơn vị tuyến đầu của các sư đoàn bộ binh cận vệ 24 và 32 đã tiến hành trinh sát chiến đấu. Mọi thông tin do tù binh Đức bị bắt cung cấp tương đối khớp với tính toán của Bộ tham mưu Phương diện quân Ukraina 2. 8 giờ 10 phút ngày 5 tháng 1 năm 1944, tướng I. S. Konev phát lệnh khai hỏa. Trận pháo kích chuẩn bị kéo dài đến 50 phút.

Trên cánh Bắc Kirovograd, ngay trong ngày đầu tiên của chiến dịch Tập đoàn quân cận vệ 5 có Quân đoàn cơ giới cận vệ 7 của tướng F. G. Katkov đã mở được một đột phá khẩu rất lớn, rộng 30 km và sâu đến 12 km, vượt qua cả tuyến phòng thủ bên trong của Tập đoàn quân 8 (Đức) tại khu vực Kokhanovka và Novo Nikolaevka. Ngày 6 tháng 1, Quân đoàn xe tăng 18 được tung vào cửa đột phá và đẩy tốc độ tấn công lên cao hơn. Chiều ngày 7 tháng 1, xe tăng và bộ binh Liên Xô tràn qua các cứ điểm Lelyekovka (???), Maryovka, Adzhamka. Lữ đoàn tiền tiêu của Quân đoàn cơ giới cận vệ 7 đã tiến đến Severinka (???), Bolshaya Mamayka (???). Sau hai ngày đầu phòng thủ bị động, ngày 7 tháng 1, Quân đoàn xe tăng 3 (Đức) tổ chức phản kích. Tướng Hermann Breith điều động Sư đoàn xe tăng 14 và Sư đoàn bộ binh 376 đánh vào sườn phải Tập đoàn quân cận vệ 5 tại khu vực Fedvar (???). Tuy nhiên, cánh quân này đã ngay lập tức phải đối phó với đòn công kích từ phía Bắc của Tập đoàn quân 53 có trung đoàn 34 pháo tự hành chống tăng và 2 trung đoàn pháo chống tăng vừa cơ động từ Elizavetgradka tới yểm hộ. Cuối ngày 7 tháng 1, Sư đoàn xe tăng 14 và Sư đoàn bộ binh 376 (Đức) phải bỏ dở cuộc phản kích, rút về Kanizh.

Ở cánh Nam, trong ngày đầu tiên của chiến dịch, Tập đoàn quân cận vệ 7 (Liên Xô) vấp phải tuyến phòng ngự cứng rắn của Sư đoàn xe tăng 10 được tăng cường cho Quân đoàn bộ binh 47 (Đức) và đột phá không đủ sâu. Trong ngày tấn công đầu tiên, tập đoàn quân chi tiến được từ 4 đến 5 km. Để khắc phục yếu kém, tướng P. A. Rotmistov được lệnh đưa ngay Quân đoàn xe tăng cận vệ 6 và cả Quân đoàn xe tăng 19 từ lực lượng dự bị tăng thêm sức đột phá cho Tập đoàn quân cận vệ 7. Ngày 6 tháng 1, 2 quân đoàn xe tăng 18, 19 và Tập đoàn quân cận vệ 7 đã đánh bật Sư đoàn xe tăng 10 và các sư đoàn bộ binh 282, 320 (Đức) khỏi các cứ điểm Olgovka và Kaziryovka (???). Ngày 7 tháng 10, xe tăng Liên Xô đã vượt sông Ingul tại Kalinovka và lập tức đánh chiếm cụm cứ điểm Pavlovka (Nova Pavlovka) phía Tây Nam Kirovograd. Chiều ngày 7 tháng 1, hai đơn vị của Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5 là Quân đoàn xe tăng 18 và Quân đoàn xe tăng cận vệ 6 đã gặp nhau tại Shestakovka, cắt đứt đường sắt Kirovograd đi Pervomaisk và cắt đứt cả đường bộ Kirovograd - Novoukrainka. Sư đoàn bộ binh 167, các trung đoàn bộ binh 544, 546, 767 (Đức) tại khu vực Kirovograd hoàn toàn bị bao vây. Ngay trong đêm 7 tháng 1, Quân đoàn cơ giới cận vệ 7 và Quân đoàn bộ binh cận vệ 33 (Tập đoàn quân cận vệ 5) đã đột nhập Kirovograd từ phía Bắc và Tây Bắc. Sáng sớm ngày 8 tháng 1, Sư đoàn xe tăng 10, Sư đoàn an ninh quân đội 444 và Sư đoàn bộ binh 320 (Đức) cố gắng mở một cuộc đột kích dọc theo đường sắt để giải thoát cho số quân Đức bị vây tại Kirovograd nhưng vô hiệu. Các quân đoàn xe tăng cận vệ 6 và 18 (Liên Xô) đã bẻ gãy cuộc phản kích ngay trong buổi sáng 8 tháng 1 và đẩy lùi quân Đức xa thêm 15 km khỏi ngoại vi Shestakovka. Từ 6 giờ đến 10 giờ ngày 8 tháng 1, những ổ đề kháng cuối cùng của quân Đức tại Kirovograd lần lượt bị dập tắt. Kirovograd được giải phóng. Tối mùng 8 tháng 1, Moskva bắn 224 loạt pháo hoa chào mừng Phương diện quân Ukraina 2.

Ở cách bắc của chiến dịch, các Tập đoàn quân cận vệ 4 và 52 cũng phát động tấn công từ ngày 5 tháng 1. Tuy nhiên, do các tập đoàn quân này có rất ít xe tăng nên tốc độ tiến công rất chậm, trung bình mỗi ngày chỉ tiến được từ 2 đến 3 km. Ngày 6 tháng 1, Tập đoàn quân 52 đã vượt qua cứ điểm tiền tiêu Medvedovka của sư đoàn bộ binh 370 (Đức) và tiến về phía Tây. Đến ngày 8 tháng 1, tập đoàn quân này đã áp sát Smela từ phía Đông nhưng chỉ có một lữ đoàn xe tăng tham gia tấn công nên không thể đột nhập vào thành phố. Tập đoàn quân cận vệ 4 cũng hoàn thành nhiệm vụ đánh chiếm Kamenka và vượt sông Tyasmin nhưng đến ngày 9 tháng 1 đã buộc phải dừng lại trước tuyến đường sắt Smela - Pervomaisk khi vấp phải đòn chặn kích của Sư đoàn xe tăng SS "Wiking".

Ngày 7 tháng 1, Sư đoàn xe tăng 5 SS (Đức) tung ra đòn phản kích vào sau lưng Tập đoàn quân cận vệ 7 (Liên Xô) tại Novgorodka khi chủ lực Tập đoàn quân này đã kéo về phía Tây Nam Kirovograd. Tướng P. A. Rotmistrov buộc phải điều động Trung đoàn pháo chống tăng 689 của đại tá J. S. Gushev, lực lượng dự bị cuối cùng của tập đoàn quân từ Vershika-Kamenka kéo ra cản phá, ngăn chặn đòn đột kích này. Đến ngày 8 tháng 1, cuộc phản kích của Sư đoàn xe tăng 5 SS (Đức) bị chặn đứng.

Ngày 9 tháng 1, các sư đoàn xe tăng 11, 14, Lữ đoàn pháo tự hành SS "Wallon" và các sư đoàn bộ binh của Quân đoàn 11 (Đức) bắt đầu tổ chức phản đột kích ở phía Bắc Kirovograd. Ba mũi công kích chính đều có xe tăng dẫn đầu nhằm vào Tập đoàn quân 53, Tập đoàn quân cận vệ 5 và Quân đoàn xe tăng cận vệ 6 (Liên Xô). Đòn đột kích mạnh nhất do Sư đoàn xe tăng 11, Lữ đoàn pháo tự hành SS "Wallon" và Sư đoàn bộ binh 72 (Đức) thực hiện nhằm vào các sư đoàn 9, 95, 97, 110 của Tập đoàn quân cận vệ 5. Ngày 11 tháng 1, quân Đức đã chiếm lại cứ điểm Novo Pavlovka và uy hiếp thị trấn Vishnayakovka, hậu cứ của Tập đoàn quân cận vệ 5. Tướng P. A. Rotmistrov điều Quân đoàn xe tăng cận vệ 18 lên phía Bắc, phối hợp với Quân đoàn xe tăng cận vệ 6 và cánh trái Tập đoàn quân cận vệ 5 chặn đứng cuộc phản kích của các xe tăng Đức. Ngày 13 tháng 1, Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5 và Tập đoàn quân cận vệ 5 tung ra các đòn phản đột kích, đẩy lùi 2 sư đoàn xe tăng Đức về tuyến xuất phát của chúng. Ngày 14 tháng 1, 2 tập đoàn quân Liên Xô tiếp tục công kích và phía Tây thêm 30 km, thu hồi Novo Pavlovka và đánh chiếm thêm các điểm dân cư Maryanovka (???), Marevka và Novo Mirgorod.

Ở địa đoạn của Tập đoàn quân cận vệ 4, ngày 12 tháng 1, Sư đoàn xe tăng SS "Viking" và Sư đoàn bộ binh 376 (Đức) cũng tiến hành phản kích vào Malyi Visha (Malo Viska) và Gruzskoye. Do Tập đoàn quân cận vệ 4 không có xe tăng, tướng I. V. Galanin yêu cầu tướng S. K. Goryunov tư lệnh Tập đoàn quân không quân 5 giúp đỡ về hỏa lực. Trong các ngày 13, 14 và 15 tháng 1, Sư đoàn cường kích cận vệ 1 và Sư đoàn ném bom số 4 của Tập đoàn quân không quân 5 đã tạo thành một "hành lang lửa" dài hơn 30 km trên tuyến đường sắt từ ga Malyi Visha đến ga Gruzkoye, chặn đứng đòn công kích của các xe tăng Đức. Trong các trận không kích nói trên, các máy bay cường kích và ném bom Liên Xô đã phá hủy 20 xe tăng, 25 xe bọc thép, 10 pháo phòng không, khoảng 500 ô tô, 300 mô tô, 10 kho hàng quân sự, gây thương vong cho khoảng 1.000 lính Đức.

Ngày 16 tháng 1, dù còn đủ sức tiếp tục tấn công nhưng Phương diện quân Ukraina 2 đã chủ động chấm dứt chiến dịch để chuyển hướng tấn công sang khu vực Korsun-Shevchenkovsky.

Kết quả và đánh giá
Sau nửa tháng tấn công, Phương diện quân Ukraina 2 (Liên Xô) đã gây những tổn thất đáng kể cho Tập đoàn quân 8 (Đức). Năm sư đoàn Đức tại mặt trận đã tổn thất đến 75% quân số. Các sư đoàn còn lại đều mất từ 30 đến 50% quân số. Theo các báo cáo gửi cho tướng I. S. Konev ngày 11 tháng 1, khoảng 15.000 sĩ quan và binh sĩ Đức tử trận hoặc mất tích, hơn 3.000 người bị bắt (chủ yếu tại khu vực Kirovograd). Các sư đoàn Đức mất 293 xe tăng và 94 pháo tự hành, 296 pháo và 121 súng cối, 40 xe bọc thép và 978 ô tô các loại. Chỉ riêng Tập đoàn quân xe tăng 5 đã phá hủy 76 xe tăng Đức, tịch thu 8 chiếc còn hoạt động được, phá hủy 233 pháo và súng cối, tịch thu 51 khẩu, phá hủy hơn 100 xe ô tô và 6 đoàn xe lửa, tịch thu 25 kho hàng, bắt giữ hơn 3.000 tù binh Đức. Theo các số liệu thống kê lưu trữ của Đức, có 11.976 quân nhân Đức của Tập đoàn quân 8 chết, mất tích và bị thương. khoảng 4.500 người bị bắt.

Mặc dù đây là một chiến dịch không lớn, diễn ra trên không gian hẹp chỉ khoảng 260 km chính diện và chiều sâu chỉ 80 đến 100 km nhưng Chiến dịch tấn công Kirovograd có vị trí quan trọng trong Chiến cục mùa xuân 1944 của quân đội Liên Xô tại hữu ngạn Ukraina. Trước hết, nó tạo một bàn đạp chiến lược rất quan trọng để Phương diện quân Ukraina 2 (phối hợp với cánh trái Phương diện Ukraina 1) lấy làm địa bàn tập kết và xuất phát tấn công, bao vây một cánh quân lớn của Quân đội Đức Quốc xã tại khu vực Korsun-Shevchenkovsky. Chiến dịch này còn tạo một bước đà thuận lợi để Phương diện quân Ukraina 2 mở Chiến dịch tấn công Uman–Botoşani đánh chiếm Pervomaisk, trung tâm phòng ngự quan trọng của Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) và tiến ra biên giới Romania, bổ đôi mặt trận Ukraina của quân đội Đức Quốc xã.

Một trong những vấn đề lớn của chiến dịch nhỏ này là việc sử dụng rộng rãi xe tăng trên các hướng tấn công chính và tập trung hỏa lực pháo binh ở mật độ cao để chống xe tăng, cao hơn mật độ hỏa lực chống tăng trong Chiến dịch Kursk. Trong đó, nhiệm vụ của pháo binh là chống xe đối phương, còn xe tăng thì tích cực yểm hộ bộ binh để mở các đột phá khẩu và tiêu diệt các hỏa điểm cố định. Do không có xe tăng và không đủ pháo chống tăng, không quân được huy động ở cường suất cao để yểm hộ các lực lượng mặt đất. Trong 11 ngày diễn ra chiến dịch, Tập đoàn quân không quân 5 (Liên Xô) đã xuất kích 2.485 phi vụ, trong đó có 1.112 (44,7%) là các phi vụ tấn công mặt đất. Tần suất xuất kích cao của các phi vụ tiêm kích của không quân Liên Xô cũng ngăn chặn thành công sự yểm hộ của các máy bay cường kích Đức cho các đơn vị xe tăng của họ. 140 máy bay Đức đã bị bắn rơi trong chiến dịch.

Chú thích

Tham khảo
 Chiến dịch tấn công Kirovograd trên trang web "Hồng quân trong Chiến tranh thế giới thứ hai"
 Tóm tắt "Chiến dịch tấn công Kirovograd" trên Bách khoa thư về Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại 1941-1945 (Chủ biên: M. M Kozlov. Nhà xuất bản Bách khoa toàn thư. Moskva. 1985.)

Liên kết ngoài
Lược đồ Chiến dịch tấn công Kirovograd (5-1 đến 16-1-1944)

Chiến dịch tấn công hữu ngạn Dniepr


title: Kỳ

text:
Kỳ () là một vương quốc vào thời Ngũ Đại Thập Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Vương quốc vào thời kỳ đầu bao gồm các khu vực thuộc các tỉnh Cam Túc, Thiểm Tây, và Tứ Xuyên ngày nay, nhưng cuối cùng đã bị thu hẹp lại và chỉ còn vùng đất bao quanh kinh đô Phượng Tường tại Thiểm Tây.

Năm Quang Hóa thứ 4 (901) thời nhà Đường, thời loạn Hoàng Sào, tiết độ sứ Phượng Tường là Lý Mậu Trinh được Đường Chiêu Tông phong làm Kỳ vương. Năm Thiên Hữu thứ 4 (907), Chu Toàn Trung lật đổ nhà Đường, lập nên Hậu Lương. Lý Mậu Trinh vẫn dùng niên hiệu Thiên Hữu của Đường Ai Đế, đối kháng với Hậu Lương.

Người trị vì duy nhất của vương quốc là Lý Mậu Trinh, năm 924, sau khi Hậu Đường diệt Hậu Lương, ông hướng Hậu Đường xưng thần, được hoàng đế Hậu Đường phong làm Tần vương.

Sau khi Lý Mậu Trinh chết vào năm 924, con trai ông là Lý Tòng Nghiễm tiếp tục được cai quản Phượng Tường cho đến năm 926, khi bị Hoàng đế Trang Tông thay thế, mặc dù ông vẫn được nhậm chức tại Phượng Tường. Năm 946, Lý Tòng Nghiễm mất, con trai Lý Vĩnh Cát không còn được phong làm Kỳ vương.

Chú thích

Kỳ

Cựu quốc gia châu Á
Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc


title: Sử Triều Nghĩa

text:
Sử Triều Nghĩa (, ?-763) là vị hoàng đế thứ tư và là vua cuối cùng của Đại Yên trong lịch sử Trung Quốc, một nhà nước được An Lộc Sơn lập nên vào năm 756 trong cuộc nổi loạn chống lại nhà Đường. Ông là con trai cả của Sử Tư Minh, đã lật đổ và sau đó giết chết cha trong một cuộc chính biến vào năm 761 và xưng đế. Tuy nhiên, ông đã không thể có được lòng trung thành từ những thuộc hạ của vị hoàng đế tiền nhiệm, và cuối cùng bị liên quân Đường và Hồi Cốt đánh bại. Ông đã tự sát trong lúc tháo chạy.

Thân thế
Không rõ Sử Triều Nghĩa được sinh ra vào thời điểm nào, chỉ biết ông là con trai cả của Sử Tư Minh, và ông không phải là con ruột của Tân Hoàng hậu.

Tướng Đại Yên
Sử Tư Minh là người là bạn từ thời thơ ấu của An Lộc Sơn và là thuộc cấp của An Lộc Sơn ngay từ khi họ An còn là tướng của nhà Đường cho đến khi lập nước Đại Yên. Đến năm 757, Sử Tư Minh đã quay lưng lại với người con trai đã sát hại và cướp ngôi An Lộc Sơn là An Khánh Tự, quy phục triều Đường, đưa vùng Phạm Dương (范陽, Bắc Kinh ngày nay) mà ông kiểm soát về với nhà Đường. Sử Tư Minh sau khi khuất phục Đường đã cho Sử Triều Nghĩa trấn giữ Ký Châu (冀州, tương ứng với Hành Thủy, Hà Bắc).

Tuy nhiên, năm 758, Sử Tư Minh do bất bình với một vụ mưu sát không thành của nhà Đường với mình, một lần nữa lại nổi dậy chống triều đình nhà Đường và cứu viện cho An Khánh Tự, người đang bị quân Đường bao vây ở Nghiệp thành. Vào mùa xuân năm 759, Sử Tư Minh đã đánh bại quân Đường đang bao vây Nghiệp thành và sau đó giết chết An Khánh Tự về tội giết cha.

Sử Triều Nghĩa được cử trấn thủ Nghiệp thành. Cuối năm đó, khi Sử Tư Minh xưng làm Hoàng đế Đại Yên ở Phạm Dương, Sử Triều Nghĩa được phong làm Hoài vương.

Sử Triều Nghĩa vốn là tướng dưới quyền cha trong những năm chinh chiến. Ông được mô tả là người tính tình nghiêm cẩn, rất thương yêu tướng sĩ nên được lòng người. Ban đầu Sử Triều Nghĩa được Sử Tư Minh lập làm thái tử, nhưng sau đó Sử Tư Minh lại yêu con nhỏ Sử Triều Thanh là con của hoàng hậu họ Tân nên có ý phế bỏ ông Vào mùa hè năm 759, khi Sử Tư Minh phát động một chiến dịch lớn chống Đường tại Lạc Dương, ông để Sử Triều Thanh trấn giữ Phạm Dương và hợp binh với Sử Triều Nghĩa và các tướng khác của Đại Yên. Ông nhanh chóng chiếm được Lạc Dương, song đã bị đẩy lùi khi cố gắng tấn công kinh đô của Đường là Trường An, ông không thể chiếm được Thiểm Châu (陝州, tương ứng với Tam Môn Hiệp, Hà Nam ngày nay).

Giết cha đoạt ngôi
Năm 761, sau khi đánh bại danh tướng nhà Đường là Lý Quang Bật ở Mang Sơn, Sử Tư Minh mang quân Yên tiến về phía tây nhằm đánh kinh đô Trường An của nhà Đường. Đường Túc Tông lo sợ, phải điều quân Thiểm châu về phòng ngự cho Trường An.

Sử Triều Nghĩa làm chỉ huy tiền quân đánh Thiểm Châu, song nhiều lần bị tướng Đường là Vệ Bá Ngọc (衛伯玉) đẩy lui. Sử Tư Minh tấn công Thiểm châu mấy lần không thắng, bèn lui về Vĩnh Ninh. Ngày 18 tháng 4, Sử Tư Minh lệnh cho Sử Triều Nghĩa phải xây dựng một pháo đào hình tam giác, lấy một ngọn đồi là 1 cạnh của thành, để dự trữ nguồn lương thảo. Vua cha hẹn rõ ngày ông phải hoàn tất.

Sử Triều Nghĩa xây xong thành nhưng chưa trát bùn, đúng lúc Sử Tư Minh đi kiểm tra, bèn quát khỏi Triều Nghĩa sao chưa chát bùn vào thành. Triều Nghĩa đáp rằng:
Tướng sĩ lao động đã mệt rồi, cho họ uống nước một lúc rồi sẽ làm tiếp.

Sử Tư Minh nóng ruột, bèn sai mấy chục thủ hạ đi cùng xuống ngựa, lấy bùn trát lên tường, một chốc đã làm xong. Tư Minh giận mắng Triều Nghĩa:
Đợi ta hạ được Thiểm Châu rồi sẽ dạy bảo ngươi!

Đêm đó, các thuộc cấp của Sử Triều Nghĩa là Lạc Duyệt (駱悅) và Sái Văn Cảnh (蔡文景) đã cảnh báo cho Triều Nghĩa rằng ông đang lâm vào tình cảnh nguy cấp và nếu ông từ chối hành động để hạ bệ Sử Tư Minh thì họ sẽ đào thoát đến Đường. Sử Triều Nghĩa vốn đã lo về việc cha yêu Sử Triều Thanh, nay nhân việc đó, sợ bị trị tội, bèn đồng ý hành động và họ Lạc đã thuyết phục được tướng bảo vệ của Sử Tư Minh chấp thuận âm mưu này.

Đêm hôm đó Sử Tư Minh bèn trở dậy đi ra nhà tiêu. Lạc Duyệt dẫn 300 lính phục kích. Tư Minh nghe động, bèn trèo tường nhảy ra, lấy được một con ngựa định phóng đi trốn, nhưng quân Triều Nghĩa bắn theo. Tư Minh bị trúng một phát tên ngã ngựa. Sau đó quân Triều Nghĩa lao tới chém chết Tư Minh.

Sử Triều Nghĩa giết cha, lại giết luôn mẹ con Tân hoàng hậu và Sử Triều Thanh, tự xưng là Yên Đế.

Thất bại
Phạm Dương – căn cứ của chính quyền Đại Yên - rơi vào tình trạng tàn sát nội bộ. Sử Triều Nghĩa không ngừng tàn sát người cùng cánh với Sử Triều Thanh, mấy ngàn người bị giết, không yên ổn trong một thời gian.

Sử Triều Nghĩa vốn được coi là người tử tế và khiêm nhường, sẵn sàng lắng nghe các quân sư của ông. Tuy nhiên, ông phải đối mặt với tình hình lúc này, khu vực Lạc Dương, nằm thẳng dưới quyền kiểm soát của ông, đã bị chiến tranh tàn phá, và các tướng Đại Yên khác phần lớn là những người đi theo An Lộc Sơn trước đây và tự coi mình ngang hàng với Sử Tư Minh, và do vậy họ chỉ phục tùng trên danh nghĩa với Sử Triều Nghĩa. Mặc dù chính quyền Yên quản lý khắp Hà Bắc và Hà Nam – cơ nghiệp do Sử Tư Minh để lại – nhưng thực lực ngày càng suy mòn.

Ông bắt đầu chịu một số thất bại trước các tướng của Đường, và đã thất bại trong việc tiến đánh Lộ Châu (潞州, tương ứng Trường Trị, Sơn Tây ngày nay) và Tống Châu (宋州, tương ứng Thương Khâu, Hà Nam ngày nay). Sau khi củng cố lại lực lượng, nhà Đường quyết định ra quân chủ lực đánh Yên. Ung vương Lý Thích cùng các tướng Bộc Cố Hoài Ân, Quách Anh Nhân ra trận, có sự trợ giúp của Đăng Lý khả hãn của Hồi Cốt trợ chiến.

Tháng 10, năm 762, liên quân Đường - Hồi Cốt tổ chức tổng tấn công Sử Triều Nghĩa ở Lạc Dương. Triều Nghĩa không chống cự nổi, nhanh chóng bại trận, bỏ chạy lên Hà Bắc.

Sang tháng 1 năm 763, các Tiết độ sứ nước Yên như Trương Hiến Thành (張獻誠), Tiết Tung (薛嵩), Trương Trung Chí (tức Lý Bảo Thần 李寶臣), Điền Thừa Tự (田承嗣), Lý Hoài Tiên (李懷仙), và Lý Bão Trung (李抱忠), thấy Triều Nghĩa thất thế nên từ chối yêu cầu trợ giúp của ông và lần lượt phản Yên, trở lại hàng nhà Đường. Sử Triều Nghĩa bị quân Đường truy kích, bỏ chạy hết nơi này tới nơi khác nhưng đều bị các thủ hạ phản lại không dung nạp.

Sử Triều Nghĩa không còn đường dung thân, định chạy lên phía bắc chỗ người Hề hay Khiết Đan. Trong khi chạy, Triều Nghĩa bị thủ hạ cũ là Lý Hoài Tiên mới đầu hàng nhà Đường mang quân truy kích và ngăn chặn.

Triều Nghĩa trốn vào khu rừng rậm ở sách Ôn Tuyền cạnh thành Thạch Đầu, vẫn bị Hoài Tiên truy riết. Triều Nghĩa biết không còn đường thoát, bèn treo cổ tự vẫn trong rừng. Ông ở ngôi vua Đại Yên được 3 năm, không rõ năm đó ông bao nhiêu tuổi.

Lý Hoài Tiên tìm được xác Sử Triều Nghĩa, chặt đầu mang về kinh đô Trường An dâng Đường Đại Tông. Cái chết của Sử Triều Nghĩa đồng thời đánh dấu thời điểm triều Đại Yên diệt vong sau 8 năm tồn tại (756-763).

Niên hiệu
Sử Triều Nghĩa dùng 1 niên hiệu duy nhất trong thời gian làm vua Đại Yên:
 Hiển Thánh (761-763)

Xem thêm
Sử Tư Minh
Loạn An Sử
Bộc Cố Hoài Ân

Tham khảo
 Cựu Đường thư, quyển 200, thượng .
 Tân Đường thư, quyển 225, thượng .
 Tư trị thông giám, các quyển 220, 221, 222.
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2002), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 2, Nhà xuất bản Thanh niên
 Triệu Kiếm Mẫn (2008), Kể chuyện Tùy Đường, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 2, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin

Chú thích

|-

Năm sinh thiếu
Mất năm 763
Nhân vật chính trị nhà Đường
Quân nổi dậy Trung Quốc
Người tự sát
Vua Trung Quốc
Sinh thế kỷ 8


title: Lee Hae Woo

text:
Lee Hae Woo (Hàn tự: 이해우, Hán tự: 李海雨, Hán-Việt: Lý Hải Vũ) sinh ngày 9 tháng 7 năm 1987 là nam diễn viên, người mẫu Hàn Quốc.

Thông tin cá nhân
Tên đầy đủ: Lee Hae Woo
Sinh nhật: 9/7/1987
Nghề nghiệp: Diễn viên, Người mẫu
Chiều cao: 183 cm
Cân nặng: 66 kg
Hoàng đạo: Song Tử
Giáo dục: Đại học Thành Quân Quán (Seong Kyoong Kwan University), khoa Sân khấu - Điện ảnh
Kỹ năng: Bơi lội và chơi piano, sáo

Tác phẩm tham gia

Phim truyền hình
Lee San, the Wind of the Palace (MBC, 2008)
Boys Over Flowers (KBS, 2009) trong vai Host Q
Tamra, the Islands / Tempted Again (MBC, 2009)
Golden Fish (MBC, 2010) trong vai Moon Seok Jin
Gracious Revenge (KBS 2019) trong vai Danny Jung

Phim điện ảnh
Perfect Game (2011) trong vai Kang Hyeon Soo

Tham khảo

Sinh năm 1987
Diễn viên điện ảnh Hàn Quốc


title: Ninh Phước, Ninh Hòa

text:
Ninh Phước là một xã thuộc thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo


title: Ninh Tân (xã)

text:
Ninh Tân là một xã thuộc thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo


title: Sông Lấp

text:
Sông Lấp là tên gọi theo đặc điểm lịch sử của một số con sông, vì lý do nào đó đã bị mất đi dòng chảy, tiêu biểu là:

Sông Lấp tại thành phố Hải Phòng: vốn là một đoạn của kênh đào Bonnan (do người Pháp nắn thẳng lạch Liêm Khê và mở rộng thành kênh vào năm 1885). Năm 1925, phần lớn kênh đoạn từ cảng Hải Phòng đến Nhà triển lãm thành phố bị lấp đi và đến năm 1985, đoạn sông còn lại được cải tạo thành hồ Tam Bạc
Sông Vị Hoàng tại tỉnh Nam Định: con sông bị phù sa lắng đọng, bồi lấp, đến đầu thế kỷ XX bị lấp hẳn

Chú thích

Xem thêm
Sông Đắk R' Lấp
Sông Đào


title: Hiệp Hòa, Vĩnh Bảo

text:
Hiệp Hòa là một xã thuộc huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng, Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo


title: Văn hóa Hải Phòng

text:
Văn hóa Hải Phòng là khái niệm nói về đặc trưng của vùng đất cửa biển được biết đến qua các loại hình văn hóa khác nhau như văn học nghệ thuật, sân khấu, âm nhạc, cũng như đi vào đời sống văn hóa Việt Nam qua các mảng thể thao, giải trí và các hình thức biểu đạt nghệ thuật khác.

Văn học
Nhắc đến một Hải Phòng trong văn học là người ta nghĩ ngay đến tên tuổi nhà văn Nguyên Hồng và ngược lại nhắc đến sự nghiệp sáng tác của Nguyên Hồng thì không thể bỏ qua những tác phẩm viết về con người cũng như mảnh đất đã góp phần nuôi dưỡng tài năng văn chương của ông. Nguyên Hồng không sinh ra tại Hải Phòng (quê gốc của ông ở Nam Định) nhưng những năm tháng đáng nhớ nhất trong cuộc đời ông gắn liền với từng góc phố, bến tàu và những con người lam lũ cùng khổ nơi đất Cảng. Đó là cảm hứng để có một thiên tiểu thuyết Bỉ Vỏ ra đời.

Rất nhiều người Hà Nội và trên cả đất nước đã từng biết và xúc động khi nghe tuyệt phẩm "Em ơi Hà Nội phố" của nhạc sĩ Phú Quang. Nhưng ít người biết rằng, lời ca trong "Em ơi Hà Nội phố" chỉ là một đoạn trong trường ca cùng tên của nhà thơ Phan Vũ, một trường ca cho đến tận bây giờ vẫn được cho là hay nhất về Hà Nội. Phan Vũ, cũng giống như Đoàn Chuẩn là những người con của Hải Phòng, đã cảm nhận, đã yêu và viết cho Hà Nội những tuyệt phẩm rất giá trị mà ngay cả người Thủ Đô cũng chưa chắc đã so được...

Nghệ thuật
Hải Phòng là nơi đã sản sinh và nuôi dưỡng nhiều tài năng nghệ thuật lớn của đất nước. Nơi đây đã sinh ra tên tuổi Văn Cao trong âm nhạc, tên tuổi Trần Văn Cẩn trong hội họa.

Mỹ thuật
Thành phố Hải Phòng là một trong những trung tâm nghệ thuật lớn của Việt Nam. Các họa sĩ, nhà điêu khắc của Hải Phòng hoạt động nghệ thuật trong một môi trường sôi nổi. Một vài họa sĩ thì lại chọn cho riêng mình một môi trường nghệ thuật khác để mở rộng sự tiếp cận công chúng. Tuy nhiên dù còn ở Hải Phòng hay không, tất cả họ đều có một phong cách nghệ thuật mạnh mẽ đậm chất Hải Phòng. Các tên tuổi lớn về hội họa được sinh ra tại Hải Phòng là Mai Trung Thứ, Trần Văn Cẩn, Trần Đình Diệu. Kế theo là các nghệ sĩ khác như Thọ Vân, Lê Viết Sử, Nguyễn Mạnh Cường, Nguyễn Hà, Đặng Hướng, Khắc Nghi, Quốc Thái, Phạm Ngọc Lâm, Sơn Trúc, Quang Ngọc... Lớp các họa sĩ và nhà điêu khắc trẻ thế hệ thứ ba phải kể đến: Đặng Tiến, Quang Huân, Đinh Quân, Việt Anh, Vũ Thăng, Nguyễn Ngọc Dân, Vũ Nghị, Nguyễn Viết Thắng, Mai Duy Minh...

Sân khấu, Điện ảnh
Nền văn hoá sân khấu của Hải Phòng ngày càng được nâng cao. Hiện có rất nhiều nhóm kịch nói đang hoạt động, đem lại hiệu quả rất cao. Với người dân Hải Phòng và cả nước, có lẽ thân thuộc nhất là nghệ sĩ hài Quang Thắng hay đạo diễn Văn Lượng với chương trình truyền hình "Ơi Hải Phòng" phát sóng hàng tuần trên VTV4 và các bộ phim hấp dẫn: " Nước mắt của biển", "Con mắt bão".

Âm nhạc
Miền văn hóa cổ của Hải Phòng, còn lưu đọng đến bây giờ những điệu hát dân ca, những tích chèo, múa rối... như hát trù, hát đúm ở Thủy Nguyên; hát chèo, nhạc múa rối ở Tiên Lãng, Vĩnh Bảo; các điệu hò kéo thuyền vùng ven biển... Những làn điệu ấy gắn liền với nền văn minh lúa nước, tạo thành bản sắc của cư dân vùng đất nơi đầu sóng ngọn gió.

Nếu Bình Định được gọi là đất thơ, nơi sản sinh và nuôi dưỡng tài năng của những nhà thơ lớn như Chế Lan Viên, Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu thì Hải Phòng là mảnh đất đã sản sinh, nuôi dưỡng những tên tuổi của nền âm nhạc hiện đại Việt Nam như Văn Cao, Hoàng Quý, Đoàn Chuẩn, Đỗ Nhuận, Trần Chung, Ngô Thụy Miên rồi Duy Thái sau này. Hải Phòng cùng với Hà Nội được coi là 2 cội nguồn hình thành nên nền âm nhạc hiện đại của Việt Nam. Từ những thập niên 30, 40 của thế kỷ 20, các nhạc sĩ tiên phong của Tân nhạc Việt Nam tại Hải Phòng và Hà Nội thường xuyên có sự giao lưu, trao đổi với nhau trong các sáng tác cũng như xuất bản (in ấn) tác phẩm. Tại Hải Phòng khi đó quy tụ những nhạc sĩ hàng đầu của nền tân nhạc như các nhạc sĩ lập nên nhóm Đồng Vọng: Lê Thương, Hoàng Quý, Hoàng Phú, Canh Thân, Văn Cao... - nhóm nhạc đã góp phần làm nên nền tân nhạc Việt Nam, rồi nhạc sĩ Đoàn Chuẩn, Đỗ Nhuận, ca sĩ Trần Khánh, nhà thơ-nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi, Vũ Trọng Hối, Lương Vĩnh...

Sau khi Hải Phòng được giải phóng ngày ngày 13 tháng 5 năm 1955 và nhất là trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, hình ảnh thành phố cảng hiên ngang bất khuất trong mưa bom bão đạn, người dân đất Cảng vừa chiến đấu vừa sản xuất để bảo vệ và xây dựng đất nước đã tạo cảm hứng cho các nhạc sĩ sáng tác nên hàng loạt các ca khúc mang âm điệu hào hùng đi vào lòng người như "Thành phố Hoa phượng đỏ" (Hải Như, Lương Vĩnh), "Bến cảng quê hương tôi" (Hồ Bắc), "Chiều Cát Bà" (Văn Lương), "Thành phố của em" (Văn Dung), "Chiều trên bến cảng" (Nguyễn Đức Toàn)... Nhiều ca khúc sau này trở thành những nhạc phẩm được nhiều người yêu thích, những bài ca đi cùng năm tháng. Đặc biệt, ca khúc "Thành phố Hoa phượng đỏ" (thơ: Hải Như, nhạc: Lương Vĩnh) được chọn làm nhạc hiệu Đài Phát thanh - Truyền hình Hải Phòng và được coi như bài hát truyền thống của người dân thành phố Cảng dù đang sống ở trong nước hay ngoài nước.

Hải Phòng cũng là nơi sinh trưởng và là quê hương của nữ ca sĩ Thu Phương - một tiếng hát và tính cách điển hình Hải Phòng gây ảnh hưởng với cộng đồng Việt Nam trên thế giới. Cô cũng được đánh giá là một trong những nữ ca sĩ có ảnh hưởng của nền nhạc nhẹ đương đại Việt Nam từ thập niên 90.

Lễ hội
Cũng như mọi địa phương trên cả nước, Hải Phòng cũng là nơi có các lễ hội mang đậm bản sắc văn hoá Việt Nam.
 Liên hoan Du lịch "Đồ Sơn biển gọi": diễn ra vào ngày 30-4 đến 2-5 hàng năm với nhiều hoạt động sôi nổi, hấp dẫn nhằm quảng bá về du lịch Hải Phòng.
 Hội chọi trâu Đồ sơn: Ngày Hội chọi trâu là ngày vui nhất trong những ngày hội làng ở Đồ Sơn. Bởi lẽ, ngày Hội vừa mang tinh thần thượng võ của dân tộc, vừa là biểu tượng bao đời của nền nông nghiệp Việt Nam, con trâu gắn liền với xứ sở trồng lúa nước.
 Hội vật cầu làng Kim (Kim Sơn, Kiến Thuỵ) sáng mồng 6 tháng Giêng
 Lễ hội đua thuyền rồng trên biển Đồ Sơn
 Lễ hội làng cá Cát Bà
 Lễ hội núi Voi (huyện An Lão)
Lễ hội Hoa Phượng đỏ: đây là hoạt động du lịch mới của thành phố, bắt đầu từ năm 2012.

Ẩm thực

Ẩm thực Hải Phòng rất đặc biệt và mang phong cách, phong vị riêng, đậm đà khó quên. Nơi đây nổi tiếng với các món hải sản. Các nhà hàng hải sản ở khu vực Đồ Sơn nổi tiếng với tôm cua cá mực rất tươi và giá phải chăng. Phong cách chế biến hải sản ở Hải Phòng theo phong cách dân dã, nhấn mạnh thực chất và vị tươi ngon của nguyên liệu nhiều hơn sự cầu kỳ trong gia vị và cách chế biến.

Các món ăn như bánh đa cua, bún cá, bánh mỳ cay, cơm cháy hải sản, ốc cay, nem cua bể, bánh cuốn giờ đây đã quá quen thuộc và nổi tiếng. Những món ăn này có thể được tìm thấy trên đường phố của những nơi khác như TP.Hồ Chí Minh, Hà Nội,... nhưng được thưởng thức chúng trên thành phố hoa phượng đỏ vẫn là lý tưởng nhất vì sự lựa chọn nguyên liệu tươi ngon cùng với những bí quyết ẩm thực riêng của người đầu bếp. Ẩm thực Hải Phòng đã từng được quảng bá sang Châu Âu tại lễ hội biển Brest 2008 (Cộng hòa Pháp) và đã gây được tiếng vang lớn.

Ngoài ra, Hải Phòng còn nổi tiếng với nhiều món ăn khác như lẩu bề bề, nộm giá, thịt sam biển, sủi dìn, bánh bèo, xôi thịt... Một số món ăn không thể thưởng thức ở những nơi khác mà chỉ có tại Hải Phòng.

Truyền thông, báo chí
 Đài Phát thanh và truyền hình Hải Phòng:

- Kênh phát thanh FM phát trên tần số 93,7 Mhz

- Kênh truyền hình THP phát trên kênh 28 UHF

 Báo Hải Phòng (ra hàng ngày)
 Báo An Ninh Hải Phòng (ra hàng ngày)
 Tạp chí Cửa biển (Hội Văn học Nghệ thuật Hải phòng)

Biểu tượng

Từ lâu, hoa phượng đỏ (phượng vĩ) đã trở thành biểu tượng của thành phố cảng Hải Phòng. Đối với mỗi người Hải Phòng, dù già hay trẻ, dù đang sống tại thành phố hay sống xa quê hương thì vẫn luôn giữ trong ký ức một màu đỏ rực khó phai của hoa phượng vĩ hai bên bờ hồ Tam Bạc mỗi độ hè về. Cây phượng vĩ được người Pháp du nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ 19, có đặc điểm sinh thái là bắt đầu nở hoa vào những ngày đầu mùa hè, mùa hoa phượng kéo dài trong khoảng 1 tháng (từ đầu tháng 5 đến hết tháng 6) đúng vào thời điểm bắt đầu mùa du lịch biển của Hải Phòng và ngày giải phóng thành phố (13 tháng 5). Dù ngày nay phượng vĩ được trồng khắp mọi nơi tại Việt Nam nhưng nhắc đến Hải Phòng người ta vẫn thường gọi bằng cái tên đầy thi vị là Thành phố hoa phượng đỏ. Nguồn gốc của tên gọi đó có thể bắt nguồn từ một bài hát rất nổi tiếng về Hải Phòng. Bài hát Thành phố hoa phượng đỏ được nhạc sĩ Lương Vĩnh phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của nhà thơ Hải Như viết năm 1970. Vượt qua sự thử thách của thời gian, bài hát có sức lay động đặc biệt đối với mỗi người Hải Phòng, nhất là với những ai đang sống xa thành phố quê hương. Bài hát đã được chọn làm nhạc hiệu của Đài Phát thanh Truyền hình Hải Phòng và được xem như bài hát truyền thống của những người con đất Cảng.

Đường Phạm Văn Đồng của Hải Phòng từ cầu Rào - Đồ Sơn chính thức được công nhận là con đường trồng nhiều cây phượng nhất của Việt Nam. Trên chiều dài hơn 20 km này được trồng 3.068 cây phượng.

Ngoài hoa phượng đỏ ra, Nhà hát lớn Hải Phòng nằm ngay giữa quảng trường trung tâm thành phố bao năm qua cũng được coi như biểu tượng kiến trúc đặc trưng của Hải Phòng. Nhà hát được xây dựng vào năm 1904, hoàn thành năm 1912 theo thiết kế của kiến trúc sư người Pháp với nguyên vật liệu mang từ Pháp sang. Cùng với Nhà hát lớn tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh thì đây là số ít những nhà hát được người Pháp xây dựng tại Việt Nam thời kỳ thuộc địa.

Thể thao

Hải Phòng là một trung tâm mạnh của thể thao Việt Nam. Hải Phòng có thế mạnh trong các môn thể thao như bắn cung, bóng đá, bơi lội, nhảy cao, thể dục dụng cụ, cử tạ và khiêu vũ thể thao. Nhiều vận động viên Hải Phòng đã đánh dấu những cột mốc quan trọng của thể thao Việt Nam trong hành trình hội nhập vào thể thao khu vực cũng như quốc tế.

Thể dục dụng cụ Hải Phòng từng có Nguyễn Thị Nga, người giành HCV SEA Games đầu tiên năm 1997 cho thể dục dụng cụ Việt Nam. Hơn một thập kỷ sau, đến lượt Phan Thị Hà Thanh đưa thể dục dụng cụ Việt Nam xuất hiện trên bản đồ của thể dục dụng cụ thế giới với tấm HCĐ giải vô địch thể dục dụng cụ châu Á 2009, 2 HCB World Cup thể dục dụng cụ 2010 và tấm HCĐ tại giải vô địch thể dục dụng cụ thế giới năm 2011. Đây là lần đầu tiên một vận động viên thể dục dụng cụ Việt Nam giành được huy chương tại giải vô địch thể dục dụng cụ thế giới. Trong điền kinh, Bùi Thị Nhung là vận động viên đầu tiên đoạt được HCV cấp châu lục về cho điền kinh Việt Nam với tấm HCV ở nội dung nhảy cao nữ tại giải vô địch châu Á năm 2003. Trong bơi lội, Nguyễn Hữu Việt là một trong những cái tên hàng đầu của thể thao Việt Nam trên đường đua xanh với 3 tấm HCV SEA Games liên tiếp.

Riêng bóng đá vẫn là môn thể thao được người Hải Phòng yêu thích nhất. Bóng đá được người Pháp du nhập vào Việt Nam từ những năm đầu thế kỷ 20, trong khi Hải Phòng là một vài nơi ở Việt Nam lúc đó có phong trào bóng đá phát triển mạnh nhất với nhiều đội bóng (gồm cả người Việt và người Pháp) được thành lập. Nhà văn Nguyên Hồng cũng là người rất hâm mộ bóng đá trong những năm tháng ông sống và sáng tác tại Hải Phòng. Tính cánh của người Hải Phòng được biểu hiện rõ nét qua tình yêu cuồng nhiệt dành cho môn thể thao vua, dù đôi khi sự cuồng nhiệt ấy bị đẩy đến mức cực đoan. Bóng đá Hải Phòng đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, nhiều đội bóng lần lượt bị giải thể để hiện nay chỉ còn lại một đội bóng duy nhất là Câu lạc bộ bóng đá Vicem Hải Phòng đang thi đấu tại Giải bóng đá chuyên nghiệp quốc gia V.League 1. Tuy vậy sân vận động Lạch Tray vẫn thuộc số ít sân bóng tại Việt Nam còn duy trì được số lượng khán giả cao trong vài năm qua (trung bình trên một vạn khán giả mỗi trận đấu).

Những công trình thể thao
 Sân vận động Lạch Tray, quận Ngô Quyền
 Nhà thi đấu Lạch Tray, quận Ngô Quyền
 Nhà VHTT Thanh niên (Nhà Tròn), quận Ngô Quyền
 Sân vận động Máy Tơ, quận Ngô Quyền
 Nhà thi đấu thể thao quận Ngô Quyền
 Sân vận động khu LHTT Hải phòng, quận Dương Kinh
 Nhà thi đấu đa năng khu LHTT Hải phòng, quận Dương Kinh
 Sân vận động Cảng, quận Hồng Bàng
 Nhà VHTT Thanh niên, quận Hồng Bàng
 Sân vận động Hồ Sen, quận Lê Chân
 Nhà thi đấu thể thao quận Lê Chân
 Sân vận động Đồ Sơn, quận Đồ Sơn
 Sân vận động Quân khu 3, quận Kiến An
 Nhà thi đấu Quân khu 3, quận Kiến An

Tham khảo


title: Màng ối

text:
Màng ối (amnion) là một màng sinh học trong cơ thể động vật. Nó hình thành lớp vỏ bao ngoài của túi ối, một chiếc "túi" chứa đựng phôi thai. Nó được phát triển ở các loài bò sát, chim và thú; chính vì vậy những nhóm động vật này được gọi là động vật có màng ối (amniota) (các nhóm còn lại như cá và lưỡng cư được gọi là động vật không có màng ối - anamiota). Màng ối có vai trò trong việc bảo vệ phôi thai khỏi các tác động nguy hiểm. Màng ối hình thành từ phần trung bì ở mặt ngoài và ngoại bì ở mặt trong.

Màng ối ở người
Ở thai người, giai đoạn sớm nhất của sự hình thành màng ối chưa được quan sát; bào thai nhỏ tuổi nhất được nghiên cứu hiện nay chí ít cũng đã có túi ối khép kín và xuất hiện ở khối tế bào trong như là một khoang. Khoang này được che bởi một tầng tế bào ngoại bì phẳng được gọi là ngoại bì màng ối, và nền của nó bao gồm ngoại bì hình lặng trụ của đĩa bào thai — phần nối liền giữa "trần" và "sàn" được hình thành ở rìa đĩa bào thai. Phía ngoài ngoại bì màng ối là một lớp trung bì, nối liền với lá vách thân và được nối với đường trung bì của màng đệm bởi một cấu trúc dạng cuống.

Khi mới hình thành, màng ối tiếp xúc với cơ thể của bào thai, nhưng từ tuần thứ 4-5 trở đi thì chúng dần tách ra và nước ối bắt đầu hình thành tại khoảng không giữa bào thai và màng ối. Nước ối càng lúc càng tăng về thể tích và khiến màng ối to dần ra và cuối cùng bám chặt vào mặt trong của màng đệm, điều này khiến phần ngoại bào thai của thể khoang bịt kín lại. Nước ối tiếp tục tăng thể tích cho đến tháng thứ 6 hay thứ 7 của thai kỳ, đến lúc này thì chúng dần giảm đi và đến cuối thai kỳ thì dung tích nước ối vào khoảng 1 lít.

Nước ối đóng vai trò giúp cho thai nhi có thể chuyển động tự do vào giai đoạn cuối của thai kỳ, đồng thời cũng là môi trường đệm giúp giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của các tác động vật lý từ bên ngoài. Chất rắn tan trong nước ối chiếm tỉ lệ dưới 2%, bao hàm urê, các chất bài tiết, muối vô cơ, một lượng nhỏ protein, và dấu vết của đường. Một phần của nước ối được hấp thu bởi thai nhi, bằng chứng là các chất cặn biểu bì và tóc đã được tìm thấy trong đường ống dẫn dinh dưỡng cho bào thai.

Màng ối ở các loài động vật khác
Ở bò sát, chim và nhiều loài thú, màng ối được hình thành như sau: ở thời điểm ống tiêu hóa sơ khai nối liền với túi lòng đỏ, một sự phản chiếu hay gấp ngược lên trên của lá vách thân hình thành, gọi là nếp gấp màng ối. Nếp gấp màng ối hình thành ở điểm xa nhất của đầu và sau đó chuyển tới điểm chót đuôi và phía bên của bào thai, và dần dần di chuyển lên trên, các phần khác nhau của nó tụ hội lại và sáp nhập lại thành một tại vị trí mặt lưng của thai nhi, hình thành một khoang kín gọi là khoang ối.

Sau khi các rìa của nếp gấp màng ối nhập lại, hai lớp của nếp gấp hoàn toàn tách khỏi nhau, lớp trong hình thành nên màng ối và lớp ngoài hình thành nên màng ối giả hay màng thanh dịch. Khoảng không gian giữa hai màng này bao hàm khoang ngoài thai và có một giai đoạn nhất định nó nối liền với khoang bào thai.

Thai ngoài màng ối
Thai ngoài màng ối là một trường hợp mang thai hiếm gặp, trong đó màng ối bị vỡ và thai nhi phát triển ngay trong khoang ngoài thai ở tử cung.

Hình ảnh

Xem thêm
 Túi ối

Chú thích

Liên kết ngoài
  - "Female Reproductive System: placenta, chorionic plate"
 McGill
 The Foeto-Amnio-Placental complex

Embryology
Cơ sinh học
Sinh học tế bào
Sinh học phân tử


title: Warcraft III World Editor

text:
World Editor hay WE. Là một công cụ thiết kế và phát triển bản đồ của Blizzard Entertainment tạo ra dành cho Warcraft III: Reign of Chaos và bản mở rộng Warcraft III: Frozen Throne. Được tạo ra chủ yếu để phục vụ bản đồ thể loại Melee (đánh đối kháng - xây nhà) cho Warcraft. Phần mềm đã được cập nhật nhiều API hỗ trợ. chẳng hạn phiên bản 1.29.2 của Warcraft III đã hỗ trợ tùy biến giao diện UI của trò chơi Đã giúp việc tạo bản đồ đa dạng hơn.
Đã có rất nhiều bản đồ tùy biến hay và được biết đến Defense of the Ancients(DotA) tiền thân của Dota 2 ngày nay,Dday Judgement. và nhiều bản đồ được đầu tư địa hình đẹp như. Diablo III Warcraft và TKoK -Eastern Kingdom, Ở thị trường trung quốc một công ty công nghệ tên netease đã tích hợp các tính năng Online sử dụng nền tảng kết nối mạng độc lập tương tự như Battle-net để tạo ra các bản đồ có thể lưu các dữ liệu online như thành tích,kỹ năng, kinh nghiệm và không khác gì một game online RPG thuần chủng.

Không ai khác. Tất cả bản đồ chơi trên Battle.net được tạo ra bởi World Editor. Nhưng một số đã được mod tính năng để phục vụ Thị Trường Riêng của họ.

Mô tả

World Editor cung cấp các bộ công cụ phát triển trực quan, công cụ này cung cấp một môi trường phát triển tích hợp và được đơn giản hóa tối đa.

Ngôn ngữ lập trình

Cách tiếp cận lập trình bản đồ dựa vào WorldEdit tương đối dễ dàng với lập trình trên GUI, người dùng có thể tìm thấy mọi hướng dẫn trên một số website hướng dẫn cách tạo map Warcraft.

Các đoạn mã do GUI cung cấp thường được gọi là BJ(Blizzard JASS) không được tối ưu thường bị rò rỉ bộ nhớ. Nên một số trường hợp sẽ gây ra độ trễ(phản hồi trong lúc điều khiển) nhất định. Nhưng sẽ đảm bảo các dòng lệnh thực hiện một cách đầy đủ và tính ổn định cao so với native jass. Nhất là đối với người dùng mới!

JASS Là viết tắt từ Just Another Scripting Syntax được coi là mã cốt(native code) của Warcraft. có cú pháp tương đồng với java và LUA.

VJASS Là viết tắt từ  Vexorian Just Another Scripting Syntax đây là một bản mở rộng của JASS do tác giả Vexorian(một người dùng lâu năm bên the w3c) Mục đích tạo ra VJASS là để giúp mọi người lập trình dễ dàng tiếp cận với JASS với nhiều cách tối ưu viết code, JASS có nhiều cấu trúc lập trình như Struct,2D Array,Method,Textmacro và nhiều hơn.

Vjass là một biến thể về mặt cú pháp! Cho nên không thể chạy trong World Editor. Mà phải thông qua một trình biên dịch(JassHelper) để biên dịch thành JASS gốc và đóng gói vào bản đồ.

Phiên bản 1.292 đã chính thức hỗ trợ LUA. có thể sử dụng LUA thay cho jass để viết code.

Khi Blizzard Entertainment phát hành bản Warcraft 1.30 đã tích hợp sâu JassHelper vào World Editor. thay vì trước nay sử dụng các phần mềm mở rộng bên thứ ba như (JassNewgen, X Design Pack,Hive WE) để hỗ trợ cho viẹc biên dịch

Thể loại bản đồ
Melee Thể loại mặc định của War3. cách chơi là thu thập tài nguyên xây dựng căn cứ càng nhanh càng tốt và tạo ra một đội quân rất lớn để đánh bại kẻ thù.
Hero Defense Đây là thể loại tương tự DotA. hay các loại game Moba gần đây như Liên minh huyền thoại,Vainglory,Liên Quân Người chơi sẽ đóng vai một tướng và bảo vệ căn cứ họ. đồng thời tiêu diệt căn cứ của kẻ thù.
Hero Arena Thay vì bảo vệ căn cứ. người chơi sẽ có nhiệm vụ là tiêu diệt các đối thủ xung quanh hoặc tấn công theo nhóm. hãy thu thập đủ các điểm giết tướng để giành chiến thắng.
Tower Defense(Cooperative) Tất cả người chơi sẽ cùng nhau xây dựng tháp để giết và đẩy đơn vị đối phương.
Tower Defense(Survivor) Mỗi người chơi sẽ xây dựng căn cứ cho riêng mình. và trang bị các vũ khí để chống chọi với mọi người, vì thế sẽ là người sống sót cuối cùng giành chiến thắng tại thể loại này.
Tower Wars Tự mình hoặc theo nhóm, người chơi sẽ xây dựng tòa tháp để bảo vệ cơ sở của mình và gửi các đơn vị tấn công căn cứ của đối phương.
Role Playing(RPG) Người chơi sẽ đóng va một nhân vật trong game. và tiêu diệt quái vật hay boss, hoàn thành các nhiệm vụ. cuộc phiêu lưu trong thế giới ảo.
Mini-Game/Sports Đây là một thể loại dành cho Bản đồ được dựa trên thể thao hoặc có trò chơi nhỏ(tương đối dễ thắng).
Cinematics Bản đồ sẽ là một bộ phim ngắn. Để kể lại câu chuyện hoặc thực hiện một đoạn phim đầy kịch tính.
Campaign Đây là thể loại Cốt truyện. Giúp người chơi hiểu rõ nhân vật và giai đoạn đó.
Castle Defense Người chơi bảo vệ lâu đài trước sự tấn công của kẻ thù.

Tham khảo
http://www.wc3c.net/index.php

https://www.epicwar.com/maps/

https://www.garena.vn

https://www.hiveworkshop.com/

Liên kết ngoài
 Diễn đàn trao đổi về cách sử dụng World Editor
 Diễn đàn chia sẻ tài nguyên World Editor
 World Editor FAQ

Trò chơi trên Windows
Warcraft
Công cụ lập trình trò chơi
Blizzard Entertainment


title: Kỳ giông lửa

text:
Kỳ giông lửa (danh pháp hai phần: Salamandra salamandra) có lẽ là loài kỳ giông được biết đến nhiều nhất ở châu Âu. Trên lưng nó có đốm hoặc sọc vàng ở một mức độ không nhất định; một số mẫu có màu đen hoàn toàn còn ở một số mẫu khác màu vàng chiếm chủ yếu. Sắc đỏ và da cam đôi khi có xuất hiện, hoặc thay thế hoặc pha trộn với màu vàng tùy theo phân loài. Kỳ giông lửa có thể có tuổi thọ rất dài. Một cá thể kỳ giông được ghi nhận là đã sống trong hơn 50 năm ở Bảo tàng Koenig, một bảo tàng lịch sử tự nhiên Đức.

Môi trường sống, tập tính và chế độ ăn

Kỳ giông lửa sinh sống trong các khu rừng Trung Âu và phổ biến hơn ở các vùng đồi núi. Chúng ưa thích rừng rụng lá, do chúng muốn ẩn nấp trong đám lá rụng và xung quanh thân cây phủ đầy rêu. Chúng cần suối, ao nhỏ với nước sạch trong môi trường sống của chúng cho sự phát triển của ấu trùng. Cho dù trên mặt đất hoặc trong nước, kỳ nhông lửa khó bị phát hiện. Chúng dành nhiều thời gian để ẩn bên dưới đá, gỗ hoặc các vật khác. Chúng hoạt động vào buổi tối và ban đêm, nhưng vào những ngày mưa, chúng cũng hoạt động vào cả ban ngày.
Chế độ ăn uống của kỳ giông lửa bao gồm các loài côn trùng, nhện, giun đất và ốc sên, nhưng cũng thỉnh thoảng ăn sa giông và ếch nhái non. Con mồi nhỏ bị chộp trong răng lá mía hoặc vào nửa sau của lưỡi nơi con mồi dính vào. Kỳ giông lửa có thể phát triển đến chiều dài . Khối lượng của nó khoảng 40 gam.

Phân bố
Kỳ giông lửa có mặt ở hầu hết vùng nam và trung châu Âu. Chúng chủ yếu được tìm thấy ở khoảng độ cao từ  tới . Tuy nhiên ở vùng Balkan hoặc Tây Ban Nha thì chúng có mặt cả ở những nơi cao hơn thế.

Phân loài
Nhiều phân loài kỳ giông lửa được công nhận. Được biết đến nhiều nhất là S. s. fastuosa và S. s. bernadezi,.
S. s. alfredschmidti
S. s. almanzoris
S. s. bejarae
S. s. bernardezi
S. s. beschkovi
S. s. crespoi
S. s. fastuosa (hay bonalli)
S. s. gallaica
S. s. gigliolii
S. s. morenica
S. s. salamandra
S. s. terrestris
S. s. werneri

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

S
Động vật được mô tả năm 1758
Động vật lưỡng cư châu Âu


title: Paramesotriton

text:
Paramesotriton là một chi động vật lưỡng cư trong họ Salamandridae, thuộc bộ Caudata. Chi này có 7 loài và 43% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

Các loài
 Paramesotriton caudopunctatus - Cá cóc đuôi đốm (Liu & Hu, 1973)
 Paramesotriton chinensis - Cá cóc Trung Hoa (Gray, 1859)
 Paramesotriton deloustali - Cá cóc Tam Đảo (Bourret, 1934)
 Paramesotriton ermizhaoi Wu, Rovito, Papenfuss & Hanken, 2009
 Paramesotriton fuzhongensis - Cá cóc Phú Chung en, 1989
 Paramesotriton guanxiensis (Huang, Tang & Tang, 1983)
 Paramesotriton hongkongensis - Cá cóc Hồng Kông (Myers & Leviton, 1962)
 Paramesotriton longliensis Li, Tian, Gu & Xiong, 2008
 Paramesotriton maolanensis Gu, Chen, Tian, Li & Ran, 2012
 Paramesotriton qixilingensis Yuan, Zhao, Jiang, Hou, He, Murphy & Che, 2014
 Paramesotriton wulingensis Wang, Tian & Gu, 2013
 Paramesotriton yunwuensis Wu, Jiang & Hanken, 2010
 Paramesotriton zhijinensis Li, Tian & Gu, 2008

Tham khảo

Paramesotriton
Động vật lưỡng cư châu Á
Họ Kỳ giông


title: Tylototriton

text:
Tylototriton là một chi động vật lưỡng cư trong họ Salamandridae, thuộc bộ Caudata. Chi này có 8 loài và 38% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

Các loại
Theo ASW:
 Tylototriton asperrimus Unterstein, 1930. photo
 Tylototriton broadoridgus Shen, Jiang & Mo, 2012
 Tylototriton hainanensis Fei, Ye y Yang, 1984: Cá cóc bướu Hải Nam
 Tylototriton kweichowensis Fang y Chang, 1932. photo
 Tylototriton lizhenchangi Hou, Zhang, Jiang, Li & Lu, 2012
 Tylototriton notialis Stuart, Phimmachak, Sivongxay & Robichad, 2010
 Tylototriton pseudoverrucosus Hou, Gu, Zhang, Zeng, Li & Lu, 2012
 Tylototriton shanjing Nussbaum, Brodie y Yang, 1995. photo
 Tylototriton taliangensis Liu, 1950. photo
 Tylototriton verrucosus Anderson, 1871.
 Tylototriton vietnamensis Böhme, Schöttler, Nguyen & Köhler, 2005: Cá cóc Việt Nam
 Tylototriton wenxianensis Fei, Ye y Yang, 1984. photo
 Tylototriton yangi Hou, Zhang, Zhou, Li & Lu, 2012
 Tylototriton ziegleri Nishikawa, Matsui & Nguyen, 2013: Cá cóc Ziegle

Loài mới phát hiện:
 Tylototriton anguliceps Le, Nguyen, Nishikawa, Nguyen, Pham, Matsui, Bernardes & Nguyen, 2015: Cá cóc gờ sọ mảnh

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Động vật lưỡng cư châu Á
Họ Kỳ giông


title: Cynops

text:
Cynops là một chi động vật lưỡng cư trong họ Salamandridae, thuộc bộ Caudata. Chi này có 7 loài và 43% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

Các loài
 Cynops chenggongensis Kou and Xing, 1983
 Cynops cyanurus Liu, Hu, and Yang, 1962
 Cynops ensicauda (Hallowell, 1861)
 Cynops fudingensis Wu, Wang, Jiang, and Hanken, 2010
 Cynops glaucus Yuan, Jiang, Ding, Zhang, and Che, 2013
 Cynops orientalis (David, 1873)
 Cynops orphicus Risch, 1983
 Cynops pyrrhogaster (Boie, 1826)
 Cynops wolterstorffi (Boulenger, 1905)
 Cynops yunnanensis Yang, 1983

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật lưỡng cư châu Á


title: Triturus

text:
Triturus là một chi sa giông được tìm thấy từ đảo Anh qua phần lớn châu Âu tới cực tây Siberia, Tiểu Á, và khu vực biển Caspi. Các loài trong chi này sống và sinh sản trong các hồ nhiều thực vật thủy sinh hoặc môi trường bán thủy sinh trong vòng 2 đến 6 tháng và dành phần còn lại của năm sống ở vùng đất cạn nhiều bóng râm gần với nơi sinh đẻ của chúng. Con đực hấp dẫn con cái bằng vẻ bề ngoài, sau đó, con đực thả một bọc tinh và con cái đón lấy. Sau sự thụ tinh, con cái đẻ từ 200-400 trứng, mỗi trứng được gắn riêng lẽ lên lá của cây thủy sinh. Ấu trùng phát triển từ hai đến bốn tháng trước khi biến thái thành dạng con non sống trên mặt đất. Các loài trong chi này được gọi bằng các tên như marbled newt (sa giông vân cẩm thạch) và crested newt (sa giông mào) trong tiếng Anh.

Trước đây, hầu hết chi sa giông châu Âu từng bị gộp vào Triturus, nhưng các nhà phân loại học đã tách Ichthyosaura, Lissotriton, Ommatotriton thành các chi riêng biệt. Họ hàng gần nhất của chi này là Calotriton. Hai loài sa giông vân cảm thạch và sáu loài sa giông mào, tạo nên các phân loài nhỏ hơn, được công nhận hiện nay, thêm vào đó còn có một loài sa giông mào bị nghi ngờ.

Dù hiện không bị de dọa nghiêm trọng, các loài Triturus đang suy giảm số lượng bởi mất môi trường sống và gián đoạn sinh cảnh. Tất cả các loài được pháp luật bảo vệ tại châu Âu.

Phân loại
Tên chi Triturus được đề xuất bởi học giả Constantine Samuel Rafinesque năm 1815. Loài điển hình, Triturus cristatus, ban đầu được mô tả dưới tên Triton cristatus bởi Josephus Nicolaus Laurenti năm 1768, như Linnaeus trước đó đã dùng tên Triton cho một chi ốc biển.

Tới tận cuối thế kỷ 20, hầu hết các loài sa giông châu Âu được đặt trong Triturus, chi này về cơ bản đã được tái xem xét sau khi được chứng minh là một nhóm đa ngành. Ba chi đã được tách ra khỏi Triturus là: Lissotriton Ommatotriton và Ichthyosaura. Họ hàng gần nhất của chúng là chi Calotriton.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Động vật lưỡng cư châu Á
Động vật lưỡng cư châu Âu


title: Neurergus

text:
Neurergus là một chi động vật lưỡng cư trong họ Salamandridae, thuộc bộ Caudata. Chi này có 4 loài và 100% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Họ Kỳ giông


title: Lissotriton

text:
Lissotriton là một chi động vật lưỡng cư trong họ Salamandridae, thuộc bộ Caudata. Chi này có 5 loài và không bị đe dọa tuyệt chủng. Chi này gồm các loài bản địa châu Âu và một số khu vực Tiểu Á. Giống như hầu hết các loài kỳ giông khác, chúng sống dưới nước khi còn là ấu trùng và trong thời gian sinh sản nhưng sống trong môi trường sống trên cạn, ẩm ướt trong suốt thời gian còn lại của mùa.

Những loài khá nhỏ này từng được đưa vào chi Triturus, nhưng các phân tích phát sinh loài đã chứng minh rằng chi đó là cận ngành. Sau đó, tên Lissotriton, ban đầu được Thomas Bell giới thiệu vào năm 1839, đã được khôi phục lại cho các loài thân nhỏ liên quan đến loài điển hình Lissotriton vulgaris.

Các loài
Theo Amphibian Species of the World, chi này có các loài sau:
 Lissotriton boscai, (Lataste, 1879)
 Lissotriton graecus, (Wolterstorff, 1906)
 Lissotriton helveticus, (Razoumovsky, 1789)
 Lissotriton italicus, (Peracca, 1898)
 Lissotriton kosswigi, (Fleytag, 1955)
 Lissotriton lantzi, (Wolterstorff, 1914)
 Lissotriton maltzani, (Boettger, 1879)
 Lissotriton meridionalis, (Boulenger, 1882)
 Lissotriton montadoni, (Boulenger, 1880)
 Lissotriton vulgaris, (Linnaeus, 1758)

Hình ảnh

Tham khảo