title: Mộ Dung Lệnh

text:
Mộ Dung Lệnh (慕容令) hay Mộ Dung Toàn (慕容全) là trưởng tử và thế tử của Ngô vương Mộ Dung Thùy nước Tiền Yên. Mẹ của ông là tiên Đoàn phi.

Năm Kiến Hi thứ 10 (369), mặc dù có công ngăn chặn cuộc Bắc phạt của tướng Hoàn Ôn triều Đông Tấn, Mộ Dung Thùy vẫn bị Khả Túc Hồn thái hậu và thái phó Mộ Dung Bình nghi kị. Mộ Dung Thùy rất lo lắng, hỏi ý kiến của Mộ Dung Lệnh. Mộ Dung Lệnh kiến nghị cha chạy đến Long Thành (龍城, nay thuộc Triều Dương, Liêu Ninh) tránh họa, học theo Chu công khi xưa.

Mộ Dung Thùy lấy lý do đi săn bắn, rời khỏi Nghiệp Thành chuẩn bị tiến đến Long Thành, song Mộ Dung Lân do không được cha sủng ái nên đã quay trở lại Nghiệp Thành và báo cáo với triều đình, Mộ Dung Bình vì thế đã cử một đội quân đuổi theo Mộ Dung Thùy. Khi Mộ Dung Thùy bị cản trở, Mộ Dung Lệnh lại kiến nghị cha chạy sang Tiền Tần. Mộ Dung Thùy đồng ý, lệnh Mộ Dung Lệnh yểm hộ phía sau. Khi hai cha con Mộ Dung Thùy đến Trường An, được hoàng đế Phù Kiên nhiệt tình tiếp đãi.

Sang năm thứ hai, Mộ Dung Lệnh được phái đi theo Vương Mãnh thảo phạt Tiền Yên. Sau khi đoạt được Lạc Dương, Vương Mãnh hối lộ thân tín của Mộ Dung Thùy là Kim Hi (金熙) để người này gửi cho Mộ Dung Lệnh một thông điệp sai rằng Mộ Dung Thùy đã nghe được tin Khả Túc Hồn thái hậu đã hối tiếc về hành động của bà và do đó Mộ Dung Thùy đã đào thoát về Tiền Yên. Mộ Dung Lệnh không thể xác minh thực hư của thông điệp và đã quyết định đào thoát về Tiền Yên.

Vương Mãnh ngay lập tức cáo buộc Mộ Dung Lệnh tội phản quốc và Mộ Dung Thùy vì sợ hãi nên đã chạy trốn song đã bị bắt. Mặc dù vậy, Phù Kiên tin rằng Mộ Dung Lệnh đã hành động một cách độc lập và đã xá miễn cho Mộ Dung Thùy.

Triều đình Tiền Yên xem Mộ Dung Lệnh là gian tế, cho lưu đày ông đến Sa Thành ở Liêu Tây. Sau đó, Mộ Dung Lệnh lại phản lại triều đình Tiền Yên, song bị Mộ Dung Lân cáo mật, cuối cùng chết dưới tay bộ hạ.

Sau này, khi Mộ Dung Thùy kiếp lập nước Hậu Yên, đã truy phong Mộ Dung Lệnh là "Hiến Trang thái tử". Sau khi chất tử Mộ Dung Thịnh kế vị, đã truy tôn ông là "Hiến Trang hoàng đế", truy tôn chính thất Đinh thị của ông là "Hiến U hoàng hậu".

Tham khảo

 Tư trị thông giám, quyển 102

Tiền Yên
Tiền Tần
Hậu Yên
Nhân vật chính trị Ngũ Hồ thập lục quốc


title: Vua bánh mì (manga)

text:
Yakitate!! Japan (焼きたて!! ジャぱん Yakitate!! Ja-pan, từ "pan" ở cuối cũng có nghĩa là bánh mì theo tiếng Nhật) là loạt manga do Hashiguchi Takashi thực hiện và đăng trên tạp chí Shōnen Sunday của Shogakukan từ năm 2002 đến ngày 10 tháng 1 năm 2007. Cốt truyện xoay quanh Azuma Kazuma một anh chàng lên thành phố với ước mơ tạo ra một loại bánh ngọt ngon nhất để trở thành một biểu tượng đại diện cho Nhật Bản trên thế giới. Kazuma đã xin vào làm ở tiệm bánh Pantasia nổi tiếng để thực hiện ước mơ của mình, tại đây cậu đã làm ra nhiều loại bánh khác nhau và trong quá trình đó tiệm bánh nơi Kazuma làm việc cũng thi đấu với nhiều tiệm bánh khác xem ai là người làm ra loại bánh ngon nhất. Các loại bánh do các nhân vật thực hiện đều làm cho người hay nếm chúng "phê" và tạo ra các hiệu ứng ở các mức độ khác nhau để diễn tả độ ngon và hương vị của chúng.

Hãng Sunrise đã thực hiện chuyển thể anime của loạt manga và phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 12 tháng 10 năm 2004 đến ngày 14 tháng 3 năm 2006 trên kênh TV Tokyo. Kênh truyền hình vệ tinh Animax đã phát sóng bộ anime này trên toàn hệ thống của mình ở khắp khu vực Đông Nam Á và Nam Á cũng như ở các khu vực khác trên thế giới.

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện

Nhân vật
nhân vật chính của truyện là Azuma Kazuma, một cậu bé 15 tuổi.
Tuyến nhân vật phụ gồm người bạn thân là Kawachi, cô chủ Tsukino, quản lý,...

Truyền thông

Manga
Loạt manga do Hashiguchi Takashi thực hiện và đăng trên tạp chí Shōnen Sunday của Shogakukan từ năm 2002 đến ngày 10 tháng 1 năm 2007. Shogakukan sau đó đã tập hợp các chương lại và phát hành thành 26 tankōbon. Ban đầu loạt manga chỉ phát hành trong năm tuần rồi sau đó ngừng nhưng sau khi nhận được nhiều đánh giá tích cực từ người đọc thì vài tháng sau loạt manga chính thức được tiếp tục với sự đón nhận bởi nhiều đối tượng độc giả ở các độ tuổi tương đối rộng và đặc biệt là từ những người làm bánh cũng như những người đã từng hâm mộ loạt manga Mister Ajikko. Một đặc điểm khác khiến loạt manga này được chú ý là việc sử dụng và giải thích các thuật ngữ khác nhau được sử dụng trong nấu nướng bổ sung thêm giá trị giáo dục.

Viz Media đã đăng ký bản quyền để phát hành phiên bản tiếng Anh của loạt manga tại thị trường Bắc Mỹ, Akata/Delcourt đăng ký tại Pháp và Québec, Editorial Ivréa đăng ký tại Tây Ban Nha, Elex Media Komputindo tại Indonesia, EMA đăng ký tại Đức và Tong Li Publishing đăng ký tại Đài Loan.

Anime
Hãng Sunrise đã thực hiện chuyển thể anime của loạt manga và phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 12 tháng 10 năm 2004 đến ngày 14 tháng 3 năm 2006 trên kênh TV Tokyo với 69 tập. Với nội dung bao hàm 3 trên 5 phần cốt truyện chính của loạt manga cùng một số thay đổi nhỏ. Kênh truyền hình vệ tinh Animax đã phát sóng bộ anime này trên toàn hệ thống của mình ở khắp khu vực Đông Nam Á và Nam Á cũng như ở các khu vực khác trên thế giới như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha cũng như ở Bắc Mỹ. IDP Home Video Music đã đăng ký bản quyền phân phối bộ anime tại Pháp, Luk Internacional đăng ký tại Tây Ban Nha và Muse Communication tại Đài Loan.

Âm nhạc
Bộ anime có 9 bài hát chủ đề, 3 mở đầu và 6 kết thúc. Bài hát mở đầu thứ nhất có tựa Houki Gumo (ホウキ雲) do RYTHEM trình bày sử dụng trong tập 1 đến 29 cũng như là bài hát kết thúc cho tập 69, đĩa chứa bài hát đã phát hành vào ngày 26 tháng 1 năm 2006. Bài hát mở đầu thứ hai có tựa Promise do TiA trình bày sử dụng trong tập 30 đến 53, bài hát mở đầu thứ ba có tựa Chiisana Uta (小さな詩) do MARIA trình bày sử dụng trong tập 54 đến 68, hai đĩa chứa các bài hát đã phát hành vào ngày 03 tháng 8 năm 2006. Bài hát kết thúc thứ nhất có tựa Sunday do The Babystars trình bày sử dụng trong tập 1 đến 12, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 10 tháng 11 năm 2004. Bài hát kết thúc thứ hai có tựa To All Tha Dreamers do SOUL'd OUT trình bày sử dụng trong tập 13 đến 29, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 01 tháng 1 năm 2005. Bài hát kết thúc thứ ba có tựa Humming Bird do little by little trình bày sử dụng trong tập 30 đến 42, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 08 tháng 6 năm 2005. Bài hát kết thúc thứ tư có tựa Re: START do SURFACE trình bày sử dụng trong tập 43 đến 53, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 05 tháng 10 năm 2005. Bài hát kết thúc thứ năm có tựa Merry Go Round do Hoshimura Mai trình bày sử dụng trong tập 54 đến 62, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 11 tháng 1 năm 2006. Bài hát kết thúc thứ sáu có tựa Kokoro no Biidama (ココロビーダマ) do RYTHEM trình bày sử dụng trong tập 63 đến 68, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 01 tháng 3 năm 2006. Album tổng hợp các bài hát chủ đề của bộ anime đã phát hành vào ngày 21 tháng 6 năm 2006. Hai album tổng hợp các bản nhạc dùng trong bộ anime đã phát hành vào ngày 24 tháng 3 và ngày 23 tháng 11 năm 2005.

Đón nhận

Loạt manga đã giành được danh hiệu manga dành cho shōnen hay nhất tại lễ trao giải manga Shogakukan năm 2003.

Liên kết ngoài
Yakitate!! Japan website
shōnen Sunday Yakitate!! Japan website
TV Tokyo Yakitate!! Japan

Manga năm 2002
Anime năm 2004
Shōnen manga
Manga dài tập
Aniplex
Anime và manga hài
Manga phát hành bởi Nhà xuất bản Trẻ


title: Mộ Dung Nạp

text:
Mộ Dung Nạp (, ? - ?), người Tiên Ti, là hoàng tử của hoàng đế Mộ Dung Hoảng nước Tiền Yên thời Ngũ Hồ thập lục quốc. Đồng thời, ông cũng là anh trai của hoàng đế Mộ Dung Đức, là phụ thân của hoàng đế Mộ Dung Siêu nước Nam Yên. Dưới thời Tiền Yên, ông được phong tước "Bắc Hải vương".

Sau khi Tiền Tần tiêu diệt Tiền Yên, phá Nghiệp Thành, đã phong cho Mộ Dung Nạp làm Quảng Hán thái thú, một số năm sau thì khứ quan. Sau đó, Mộ Dung Nạp cùng mẫu thân là Công Tôn phu nhân và thê là Đoàn phu nhân đến chỗ Mộ Dung Đức- đang làm thái thú tại Trương Dịch (張掖, nay thuộc Trương Dịch, Cam Túc). Khi Mộ Dung Đức thụ mệnh hoàng đế Phù Kiên của Tiền Tần theo quân đi nam chinh Đông Tấn, để lại một kim đao bái biệt mẫu thân Công Tôn thị.

Năm 383, Tiền Tần chiến bại trong trận Phì Thủy, Mộ Dung Thùy (anh trai Mộ Dung Nạp) thừa cơ khởi binh ở Sơn Đông, lập ra nước Hậu Yên, Trương Dịch thái thú là Phù Xương (苻昌) của Tiền Tần đã bắt giữ và giết chết Mộ Dung Nạp cùng tất cả nhi tử của Mộ Dung Đức và Mộ Dung Nạp đang ở Trương Dịch. Phu nhân của Mộ Dung Nạp là Đoàn thị bị đưa vào ngục do đang mang thai để chờ sau khi sinh sẽ xử tử, song bà đã được giải cứu và sinh hạ Mộ Dung Siêu.

Sau này, khi Mộ Dung Siêu kế vị Mộ Dung Đức làm hoàng đế Nam Yên, đã truy tôn Mộ Dung Nạp là "Mục hoàng đế".

Tham khảo

 Tấn thư, quyển 128

Tiền Yên
Tiền Tần
Nam Yên


title: Punisher: War Zone

text:
Kẻ trừng phạt 2 hay Kẻ trừng phạt: Vùng chiến sự (tựa tiếng Anh: Punisher: War Zone) là một bộ phim Mỹ mang thể loại hình sự, hành động và tâm lý của đạo diễn Lexi Alexander thực hiện; phim được công chiếu vào năm 2008. Punisher: War Zone là phần tiếp theo của phim hành động năm 2004 The Punisher và có sự tham gia của diễn viên Ray Stevenson vào vai chính.

Nội dung
Kể từ khi thấy vợ con bị bọn tội phạm sát hại, Frank Castle - hay còn có biệt danh Kẻ Trừng Phạt - đã lên kế hoạch đi tiêu diệt các băng nhóm tội phạm khét tiếng. Hôm đó, ở nhà ông trùm xã hội đen Cesare đang tổ chức tiệc tùng thì bỗng dưng Castle xuất hiện, anh ta giết chết Cesare lẫn nhiều người khác trong bữa tiệc. Cháu của Cesare là Billy Russoti bị Castle ném vào máy nghiền thủy tinh, mặt của Billy bị biến dạng hoàn toàn, Castle biến mất khỏi hiện trường đúng lúc cảnh sát đến.

Về nhà, Castle rất hối hận vì đã vô tình bắn chết một cảnh sát chìm tên Nicky Donatelli trong trận đấu súng trước đó. Castle luôn cố tạo mối quan hệ tốt đẹp với vợ con Donatelli để bù đắp tội lỗi nhưng Angela Donatelli không đồng ý. Hai Đặc vụ Paul Budiansky và Martin Soap được lệnh đi bắt Castle. Còn Billy Russoti, hắn vô cùng căm thù Castle đã phá hủy khuôn mặt hắn, nhưng trước khi tìm Castle thì Billy dự định tìm gia đình Donatelli để lấy lại số tiền mà hắn cho là Nicky từng nợ hắn. Billy đến bệnh viện tâm thần rồi giải thoát cho tên anh trai Loony Bin Jim của hắn, anh em Billy cùng hai tên thuộc hạ Pittsy và Ink bắt đầu đến nhà Donatelli. Castle biết trước anh em Billy sẽ đến nhà Donatelli nên anh ta cũng chạy đến đó để bảo vệ hai mẹ con Angela, Đặc vụ Budiansky và Soap bắt được Castle. Castle bảo Budiansky rằng anh em Billy đang ở nhà Donatelli nhưng Budiansky chỉ gọi một xe cảnh sát đến kiểm tra ngôi nhà chứ không để Castle đi.

Hai sĩ quan cảnh sát được cử đến kiểm tra nhà Donatelli không may bị nhóm của Billy giết chết. Quá lâu mà chưa nghe hai sĩ quan trả lời, Budiansky liền vào nhà xem thử, anh thấy Pittsy và Ink đang bắt mẹ con Angela làm con tin. Ở ngoài xe hơi, Soap nghe lời Castle và mở còng cho anh ta, Castle vào nhà giết Pittsy và Ink rồi dẫn mẹ con Angela đi. Billy và Loony Bin Jim vừa trên lầu xuống thì bị Budiansky bắt, xe cảnh sát đến đưa chúng về đồn. Castle khuyên mẹ con Angela nên ở nhà anh ta, khi nào anh ta xử lý xong anh em Billy thì trở về nhà cũ. Tại đồn cảnh sát, Đặc vụ Miller thỏa thuận với anh em Billy rằng nếu chúng lừa được tên trùm buôn lậu vũ khí Cristu Bulat ra mặt thì chúng sẽ được trả tự do. Anh em Billy lừa Cristu Bulat ra mặt, cảnh sát ập đến bắt Cristu Bulat, Đặc vụ Miller đồng ý thả anh em Billy ra.

Billy và Loony Bin Jim đến nhà Castle, chúng dùng rìu chém anh bạn Carlos của Castle rồi bắt mẹ con Angela, một người bạn thân của Castle là Microchip cũng bị chúng bắt đi theo. Castle về nhà không thấy mẹ con Angela, anh trang bị vũ khí vào người để đi cứu họ. Budiansky và Soap quyết định giúp đỡ Castle, hai Đặc vụ này đến chỗ ông Tiberiu Bulat - bố của Cristu Bulat, họ nhờ ông ta dẫn thuộc hạ đến sào huyệt của anh em Billy để xử lý đám thuộc hạ của Billy. Cuối cùng, Castle tìm được anh em Billy đang ở tầng ba của khu khách sạn bị bỏ hoang, chúng bắt mẹ con Angela và Microchip làm con tin. Castle bắn chết Loony Bin Jim rồi đánh nhau với Billy, Castle ném Billy vào đống lửa, Billy bị chết cháy. Castle cứu được mẹ con Angela, còn Microchip đã bị Billy giết trước đó. Budiansky đưa mẹ con Angela về nhà, còn Soap đưa Castle về nhà, trên đường đi Castle đã bắn một tên cướp đang muốn trấn lột Soap.

Diễn viên
 Ray Stevenson vai Frank Castle / Kẻ Trừng Phạt
 Dominic West vai Billy Russoti / Jigsaw
 Doug Hutchison vai James Russoti / Loony Bin Jim (LBJ)
 Colin Salmon vai Paul Budiansky
 Dash Mihok vai Martin Soap
 Julie Benz vai Angela Donatelli
 Stephanie Janusauskas vai Grace Donatelli
 Wayne Knight vai Linus Lieberman / Microchip
 Romano Orzari vai Nicky Donatelli
 Larry Day vai Miller
 Ron Lea vai Ross
 Tony Calabretta vai Saffiotti
 T.J. Storm vai Maginty
 Mark Camacho vai Pittsy
 Keram Malicki-Sánchez vai Ink
 Carlos Gonzalez-vlo vai Carlos Cruz
 David Vadim vai Cristu Bulat
 Aubert Pallascio vai Tiberiu Bulat
 John Dunn Hill vai Cesare

Tham khảo

Liên kết ngoài
Punisher: War Zone tại Internet Movie Database
Punisher: War Zone tại Box Office Mojo
Punisher: War Zone tại Rotten Tomatoes
Punisher: War Zone tại Metacritic
Punisher: War Zone tại Allmovie
Danh sách súng trong phim.
Trailer phim.

Phim năm 2008
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim hành động Mỹ
Phim hình sự Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim của hãng Lions Gate Entertainment
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim của hãng Lionsgate
Phim Đức
Phim về trẻ em mồ côi
Phim hành động thập niên 2000
Phim Columbia Pictures


title: Tu viện Sümela

text:
Tu viện Sümela là một tu viện trên núi gần Trabzon, tỉnh Trabzon, Thổ Nhĩ Kỳ. Tu viện Sumela được xây dựng vào trong một vách đá ở thung lũng Altmdere, Thổ Nhĩ Kỳ trên độ cao 1.200m.

Tu viện Sümela đã được thiết lập lập năm 386 dưới thời trị vì của hoàng đế Theodosius I. Trong quá trình lịch sử lâu dài của nó, tu viện bị hư hại nhiều lần và đã được các vị hoàng đế khác nhau cho khôi phục. Tu viện đạt tới hình dạng hiện tại của nó vào thế kỷ 13 sau khi trở nên nổi tiếng dưới thời trị vì của Alexios III.

Tu viện đã bị bỏ hoang sau khi đệ nhất thế chiến kết thúc do sự trao đổi dân số giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ buộc khoảng 2 triệu người Hy Lạp và người Thổ phải rời khỏi cộng đồng lâu đời của họ ở Thổ Nhĩ Kỳ hay Hy Lạp để trở về quê hương dân tộc của họ. Tu viện bị bỏ hoang trong nhiều thập kỷ trước khi được phục hồi một phần và được sử dụng trở lại để làm viện bảo tàng.

Tham khảo

Tỉnh Trabzon
Tu viện Thổ Nhĩ Kỳ
Di sản thế giới tại Thổ Nhĩ Kỳ


title: Núi Popa

text:
Núi Popa (, ) là một ngọn núi lửa cao 1518 mét trên mực nước biển, và nằm ở trung tâm Miến Điện (Myanmar) khoảng 50 km (31 dặm) về phía đông nam Bagan (Pagan) trong dãy Pegu. Nó có thể được nhìn thấy từ sông Ayeyarwady xa cách đó 60 km trong điều kiện trời trong. Núi Popa có lẽ được biết đến nhiều nhất do quanh đó có nhiêu tu viện và chùa tuyệt đẹp như tranh vẽ. Popa trong tiếng Tiếng Phạn (Sanskrit) có nghĩa là "bông hoa", đây được xem là ngọn núi linh thiêng ở Myanmar, nơi cư trú của các thần linh nat (Tiếng Miến Điện: နတ်).

Phía tây nam của núi Popa là Taung Kalat (đồi bệ), ngọn núi lửa cao 737 mét (2,417 ft) trên mực nước biển. Một tu viện Phật giáo nằm ở đỉnh Taung Kalat, còn gọi là tu viện Taung Kalat hay là tu viện Tuyin Taung. Để tới được tu viện phải đi hết chính xác 777 bậc thang và những người lên đến đỉnh sẽ có một cái nhìn cực kỳ ngoạn mục xuống vùng đất bên dưới. Đôi khi,  đồi bệ Taung Kalat cũng được gọi là Núi Popa, để tránh nhầm lẫn, núi lửa (với miệng núi lửa của nó trên một mặt núi) được gọi là Taung Ma-gyi (đồi mẹ).

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The petrology and mineralogy of Mt. Popa Volcano and the nature of the late-Cenozoic Burma Volcanic Arc D Stephenson and T R Marshall, Journal of the Geological Society, July 1984
 WORLDWRX Mount Popa

 Britannica Article on Mount Popa
 Myanmar's Ministry of Ecotourism page

Popa
Núi lửa dạng tầng
Núi lửa đã tắt


title: Raetia

text:
Raetia (trên các dòng chữ khắc, bản thảo cổ đại thường sử dụng tên gọi Rhaetia; pron:. / Ri ː ʃə / hay / ri ː ʃiə /) là một tỉnh của đế quốc La Mã, nó được đặt theo tên của người Rhaetia (Raeti hoặc Rhaeti). Về phía tây nó giáp với vùng đất của người Helvetii, phía đông là với Noricum, về phía bắc là Vindelicia, phía Tây giáp với Cisalpine Gaul và phía nam giáp với Venetia et Histria. Như vậy nó bao gồm các khu vực ngày nay là miền đông và miền trung của Thụy Sĩ (bao gồm khu vực thượng nguồn sông Rhine và hồ Constance), miền nam Bavaria và Thượng Swabia, Vorarlberg, phần lớn Tirol, và một phần của Lombardy. Sau này Vindelicia-ngày này là miền đông Nam Wuerttemberg và tây nam Bavaria- cũng đã hợp thành một phần của Raetia. Biên giới phía bắc của Raetia dưới thời Augustus và Tiberius là sông Donau. Sau này biên giới phía bắc của nó đã trở thành một phần của phòng tuyến Limes Germanicus, trải dài 166 km về phía bắc của sông Donau. Raetia đã nối với Ý ở phía bên kia dãy núi An pơ nhờ con đường Via Claudia Augusta và đi qua đèo Reschen.

Lịch sử
Có ít thông tin về nguồn gốc và lịch sử của người Raetia, vốn được ghi lại trong các thư tịch cổ đại là một trong những bộ lạc hùng mạnh và hiếu chiến nhất trong số của các bộ lạc ở dãy An pơ. Livy tuyên bố  rằng họ có nguồn gốc từ người Etruscan (một giả thuyết được Niebuhr và Mommsen ủng hộ). Một truyền thuyết được Justin thuật lại  và Pliny Già  khẳng định rằng họ là một phần của những cư dân đã định cư ở vùng đồng bằng sông Po và đã bị những người Gaul xâm lược đánh đuổi tới vùng núi này, khi đó họ lấy tên gọi "người Raetia" theo tên của nhà lãnh đạo Raetus, tuy nhiên, một nguồn gốc khác có thể đáng tin tưởng hơn đó là từ Rait("đất núi") trong tiếng Celt. Ngay cả khi nguồn gốc Etruscan của họ được chấp nhận, vào thời điểm vùng đất này được người La Mã biết đến, các bộ lạc người Celt đã chiếm hữu nó và đã đồng nhất hoàn toàn với cư dân bản địa của nó, và nói chung người Raetia sau này có thể được coi như là một tộc người Celt, mặc dù các bộ lạc không phải người Celt(thí dụ như Euganei) cũng đã sinh sống ở giữa họ.

Người Raetians được Polybius đề cập đầu tiên (nhưng chỉ tình cờ), và họ ít được nhắc đến cho đến tận sau khi kết thúc nền Cộng hòa. Tuy nhiên, có rất ít nghi ngờ rằng họ vẫn giữ được độc lập cho đến khi Tiberius và Drusus tiến hành chinh phục họ trong năm 15 CN.

Lúc đầu Raetia hình thành một tỉnh riêng biệt, nhưng vào cuối thế kỷ thứ 1 CN, Vindelicia đã được sáp nhập vào nó, vì vậy mà Tacitus (Germania, 41) có thể nói rằng Augusta Vindelicorum (Augsburg) là "một thuộc địa của tỉnh Raetia". Toàn tỉnh (bao gồm cả Vindelicia) đầu tiên nằm dưới quyền của một thái thú quân đội, sau đó dưới quyền một kiểm sát trưởng, nó không có quân đội thường trực đóng quân ở đây, nhưng nó lại dựa vào sự bảo vệ từ quân đội địa phương của mình và lực lượng dân quân tới thế kỷ thứ 2.

Trong suốt triều đại của Marcus Aurelius, Raetia nằm dưới sự cai quản của viên tướng chỉ huy Legio III Italica, đóng quân ở Castra Regina (Regensburg) vào năm 179 CN. Dưới thời Diocletianus, Raetia là một phần trong giáo phận dân sự của vicarius Italiae, và được chia thành Raetia prima, với một praeses tại Curia Raetorum (Chur) và Raetia secunda, với một praeses tại Augusta Vindelicorum (Augsburg). Ranh giới giữa chúng không được xác định rõ ràng.

Trong những năm cuối cùng của Đế quốc Tây La Mã, vùng đất này rơi vào tình trạng tiêu điều, nhưng sau đó khi người Ostrogoth chiếm đóng nó dưới triều đại Theodoric Đại đế, ông ta đã đặt nó dưới quyền một Dux, để khôi phục lại sự thịnh vượng ở một mức độ nào đó của vùng đất này.

Kinh tế
Vùng đất này có rất nhiều đồi núi và người dân của nó khi không tham gia vào những cuộc cướp bóc, chủ yếu nuôi sống bản thân mình bằng cách chăn nuôi gia súc và khai thác gỗ rừng, và họ ít chú ý đến nông nghiệp. Tuy nhiên, một số thung lũng của nó cũng giàu có và màu mỡ, và sản xuất ra loại rượu vang được coi là có chất lượng ngang ngửa với bất kỳ loại rượu vang nào tại Italia. Bản thân Augustus ưa thích rượu vang Raetia hơn bất kỳ loại nào khác. Những sản vật khác nữa là hắc ín, mật ong, sáp, và pho mát.

Địa lý con người
Những thành thị chính của Raetia (không bao gồm Vindelicia) đó là Tridentum (Trento) và Curia (Coire hoặc Chur). Đã có hai con đường La Mã lớn chạy qua vùng đất này- Via Claudia Augusta bắt đầu từ Verona và Tridentum qua đèo Reschen tới đèo Fern và từ đó đến Augusta Vindelicorum (Augsburg), và một con đường khác từ Brigantium (Bregenz) trên bờ hồ Constance đi qua Chur và Chiavenna tới Como và Milan.

Bá tước Raetia (Rätien)

Các thành phố quan trọng
Alae (Aalen)
Arbor Felix (Arbon)
Apodiacum (Epfach)
Aquilea (Heidenheim an der Brenz)
Augusta Vindelicorum (Augsburg)
Ausugum (Borgo Valsugana)
Bauzanum hoặc Pons Drusi (Bolzano)
Belunum (Belluno)
Bilitio (Bellinzona)
Brigantium (Bregenz)
Cambodunum (Kempten im Allgäu)
Castra Batava (Passau)
Castra Regina (Regensburg)
Clavenna (Chiavenna)
Clunia (có thể là Feldkirch hoặc Balzers)
Curia (Chur)
Endidae (Neumarkt)
Feltria (Feltre)
Foetes (Füssen)
Guntia (Günzburg)
Gamundia Romana (Schwäbisch Gmünd)
Oscela (Domodossola)
Parthanum (Partenkirchen)
Sebatum (San Lorenzo di Sebato/St. Lorenzen)
Sorviodurum (Straubing)
Sublavio (Ponte Gardena/Waidbruck)
Tridentum (Trento)
Veldidena (Khu vực Wilten của Innsbruck)
Vipitenum (Vipiteno/Sterzing)

Chú thích

Nguồn

Đọc thêm
 PC von Planta, Das alte Rätien (Berlin, 1872)
 T Mommsen in Corpus Inscriptionum Latinarum, iii. p. 706
 Joachim Marquardt, Römische Staatsverwaltung, 1. (2nd ed., 1881) p. 288
 Ludwig Steub, Ueber die Urbewohner Rätiens und ihren Zusammenhang mit den Etruskern (Munich, 1843)
 Julius Jung, Römer und Romanen in den Donauländern (Innsbruck, 1877)
 Smith's Dictionary of Greek and Roman Geography (1873)
 T Mommsen, The Roman Provinces (English translation, 1886), i. pp. 16, 161, 196
 Mary B Peaks, The General Civil and Military Administration of Noricum and Raetia (Chicago, 1907).

Liên kết ngoài

Tỉnh La Mã cổ đại
Lịch sử Vorarlberg
Lịch sử Swabia


title: Serie A 2012-13

text:
Serie A 2012-13 (hay còn được gọi là Serie A  TIM vì một lý do tài trợ) là mùa giải thứ 81 kể từ khi bắt đầu mùa giải đầu tiên và lần thứ 3 kể từ khi tổ chức theo một hội đồng giám sát giải Serie B. Mùa giải bắt đầu từ 25 tháng 8 năm 2012 đến 19 tháng 5 năm 2013. Juventus là đội đương kim vô địch.

Tổng cộng có tất cả 20 đội sẽ thi đấu, gồm 17 đội trụ hạng mùa giải trước và 3 đội mới lên hạng từ Serie B. Như các mùa giải trước, Nike sẽ cung cấp bóng thi đấu cho mùa giải này với mô hình mới Nike Maxim Serie A cho tất cả các trận đấu.

Những sự kiện diễn ra trước và trong mùa giải
Mùa giải 2012-13 đón chào sự trở lại của Pescara, Torino và Sampdoria. Pescara được trở lại sau 19 năm vắng mắt, Torino là 3 năm và Sampdoria là một năm. Đây là mùa giải mà Cagliari rời sân Stadio Sant'Elia sau hơn 40 năm gắn bó. Vì các vấn đề về an toàn mà sân này phải đóng cửa, và sau khi thảo luận, câu lạc bộ đã đồng ý lấy sân Is Arenas làm sân nhà và buổi lễ chính thức diễn ra vào ngày 26 tháng 7 năm 2012. Hiện Cagligari đang quy hoạch một sân vận động mới đảm bảo an toàn.

Tuy nhiên, sau khi kiểm tra chất lượng sân Is Arenas, ban tổ chức Serie A kết luận sân này chưa đạt chuẩn an toàn nên không cho phép mở cửa để khán giả vào sân. Điều này đồng nghĩa với việc những trận đấu trên sân nhà của Cagliari sẽ không có khán giả. Nhưng đến vòng 5, Cagliari mở sân, cảnh sát địa phương đã có cuộc họp với đội bóng về việc hủy trận đấu, vì thế là trận đấu bị hủy, kết cục là đội bóng này bị xử thua 0-3.

Các đội bóng

Sân vận động và vị trí

Chủ tịch, huấn luyện viên và đội trưởng

Thay đổi huấn luyện viên

Bảng xếp hạng

Thứ hạng mỗi đội sau mỗi vòng đấu
Đây là bảng thống kê thứ hạng của mỗi đội sau mỗi vòng đấu. Số liệu thống kê hết 22-4-2013

{| class="wikitable sortable" style="font-size: 85%; text-align:center;"
! rowspan=2 width="76"|Team \ Round
! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! 13 !! 14 !! 15 !! 16 !! 17 !! 18 !! 19 !! 20 !! 21 !! 22 !! 23 !! 24 !! 25 !! 26 !! 27 !! 28 !! 29 !! 30 !! 31 !! 32 !! 33 !! 34 !! 35 !! 36 !! 37 !! 38
|-
! height="20"| !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!  !!
|-

Kết quả

Thống kê mùa bóng

Top ghi bàn

Bảng kiến tạo

Bàn thắng
 Bàn thắng đầu tiên: Maicosuel trong trận đấu giữa Udinese gặp Fiorentina (25 tháng 8 năm 2012)
 Bàn thắng nhanh nhất mùa giải: 18 giây
 Arturo Vidal trong trận đấu giữa Juventus gặp Internazionale (3 tháng 11 năm 2012)
 Bàn thắng muộn nhất của giải: 90+5 phút
 Panagiotis Kone trong trận đấu giữa Bologna gặp Catania (30 tháng 9 năm 2012)
 Trận đấu trên sân nhà mà đội thắng ghi được nhiều bàn nhất: 6 bàn
 Sampdoria 6–0 Pescara (27 tháng 1 năm 2013)
 Trận đấu nhiều bàn thắng nhất: 8 bàn
 Torino 3–5 Napoli (30 tháng 3 năm 2013)
 Trận đấu mà đội thắng ghi được nhiều bàn thắng nhất: 6 bàn
 Pescara 1–6 Juventus (10 tháng 11 năm 2012)
 Sampdoria 6–0 Pescara (27 tháng 1 năm 2013)
 Trận đấu mà đội thua ghi được nhiều bàn thắng nhất: 3 bàn
 Cagliari 4–3 Torino (24 tháng 2 năm 2013)
 Torino 3–5 Napoli (30 tháng 3 năm 2013)
 Internazionale 3–4 Atalanta (7 tháng 4 năm 2013)

Giữ sạch lưới
 Đội bóng giữ sạch lưới nhiều trận nhất:
 Juventus, 16 trận
 Đội bóng giữ sạch lưới ít trận nhất:
 Pescara, 5 trận

Thẻ vàng, thẻ đỏ
 Câu lạc bộ nhận nhiều thẻ vàng nhất:
 Cagliari, 100 thẻ

 Cầu thủ nhận nhiều thẻ vàng nhất:
 Daniele Conti (Cagliari), 15 thẻ

 Câu lạc bộ nhận nhiều thẻ đỏ nhất:
 Atalanta, 13 thẻ

 Cầu thủ nhận nhiều thẻ đỏ nhất
 Davide Astori (Cagliari)
 Kevin-Prince Boateng (Milan)
 Carlos Carmona (Atalanta)
 Andrea Costa (Sampdoria)
 Danilo (Udinese)
 Thomas Heurtaux (Udinese)
 Federico Peluso (Atalanta)
 Luca Rossettini (Cagliari)
 Vladimír Weiss (Pescara)

 Câu lạc bộ nhận ít thẻ vàng nhất:
 Internazionale, 70 thẻ

Chú thích

Serie A
Thể thao tại Ý
Ý năm 2012
Ý năm 2013


title: Richard Coudenhove-Kalergi

text:
Richard Nikolaus Coudenhove-Kalergi (16 tháng 11 năm 1894 - 27 tháng 7 năm 1972) là một chính trị gia người Áo.

Ông là đoạt Giải Charlemagne vào năm 1950.

Các công trình
 Pan-Europa 1923
 Praktischer Idealismus 1925
 Kampf um Paneuropa 1925–1928
 Totaler Mensch – Totaler Staat 1937
 Die Europäische Nation 1953
 Ein Leben für Europa 1966
 Weltmacht Europa 1971

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Epaneurope.eu
 Paneuropa.org

Người Áo
Chính trị và chủng tộc


title: Emil von Berger

text:
Emil Alexander August von Berger (sinh ngày 4 tháng 6 năm 1813 tại Bad Segeberg; mất ngày 23 tháng 3 năm 1900) là một sĩ quan quân đội Phổ, đã tham gia trong ba cuộc chiến tranh thống nhất nước Đức. Ông đã trở thành một trung tướng của Phổ.

Sự nghiệp
Vào ngày 1 tháng 6 năm 1830, Emil von Berger đã trở thành một thiếu sinh quân trong Trung đoàn Bộ binh Hanover, và khoảng một tháng sau ông được phong cấp Thiếu úy. Vào năm 1839, ông gia nhập lực lượng Quân đội Phổ. Đến năm 1843, ông được phong cấp Trung úy của Phổ. Năm 1848, trong cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ nhất, ông phục vụ với vai trò là sĩ quan phụ tá của Tổng tư lệnh quân đội Schleswig-Holstein. Năm 1849, ông trở lại phục vụ như một chỉ huy đại đội trong quân đội Phổ, rồi lên chức Đại úy vào năm 1850, Thiếu tá năm 1857 và Thượng tá năm 1861. Vào tháng 5 năm 1863, ông gia nhập Trung đoàn Phóng lựu Cận vệ số 8, và đến tháng 9 năm đó ông được phong quân hàm Đại tá, trở thành tư lệnh của trung đoàn này.

Vào năm 1864, ông chỉ huy trung đoàn của mình tham gia cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai chống Đan Mạch, đóng một vai trò trong cuộc tấn công thắng lợi vào Dybbøl. Nhờ những cống hiến của mình trong cuộc chiến tranh, Berger đã được tặng thưởng Huân chương Quân công của Phổ (Pour le Mérite) và Huân chương Đại bàng Đỏ hạng III cùng với các thanh gươm.

Về sau, ông chỉ huy trung đoàn của mình trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866, tham gia trong các trận chiến tại Gitschin và Königgrätz ở Böhmen. Vì vậy, ông được tặng thưởng Huân chương Vương miện hạng II. Sau cuộc chiến, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Lữ đoàn Bộ binh số 11 và được phong quân hàm Thiếu tướng vào ngày 31 tháng 12.

Khi cuộc Chiến tranh Pháp-Đức bùng nổ năm 1870, ông chỉ huy Lữ đoàn Bộ binh Cận vệ số 4 tham gia trong các trận đánh lớn ở Gravelotte và Sedan, đồng thời đóng một vai trò trong cuộc vây hãm Paris. Quân sĩ dưới quyền ông đã tham chiến tại trận Le Bourget lần thứ nhất, trong đó một cuộc phá vây của quân Pháp bị đẩy lùi. Sau cuộc chiến, từ năm 1874 cho đến năm 1876, ông giữ chức vụ tư lệnh pháo đài Ulm. Ông được thăng đến quân hàm Trung tướng.

Phong tặng
Emil von Berger đã được phong tặng những huân chương sau đây:
 Huân chương Đại bàng Đỏ hạng III, với cung và kiếm
 Huân chương Vương miện hạng II với các thanh kiếm
 Huân chương Quân công
 Phần thưởng Dienstauszeichnung của Phổ
 Huân chương Leopold của Hoàng gia Bỉ
 Huân chương Guelphen của Hoàng gia Hanover
 Huân chương Quân công (Mecklenburg)
 Huân chương Vương miện Sắt hạng II của Áo
 Huân chương Thanh kiếm của Thụy Điển

Tham khảo
 Militärische Biographien des Offizier-Corps der preussischen Armee Von Gustav von Glasenapp. Online Verfügbar bei Google Books

Liên kết ngoài
 Bild von Emil von Berger im Museum Nord

Chú thích

Người nhận Huân chương Đại bàng Đỏ hạng III
Người nhận Pour le Mérite
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Tướng Đức
Sinh năm 1813
Mất năm 1900
Tướng Phổ


title: Phùng Ngọc Huy

text:
Phùng Ngọc Huy (sinh ngày 8 tháng 2 năm 1985) là một nam ca sĩ và diễn viên người Việt Nam. Anh được đông đảo khán giả biết đến với vai trò là diễn viên sau vai Quốc trong phim truyền hình Cổng mặt trời và giành giải Mai Vàng vào năm 2010. Ngoài ra, anh còn tham gia các bộ phim như Chạm vào quá khứ, Mua láng giềng gần, Tay chơi miệt vườn…

Tiểu sử và sự nghiệp
Sinh ra và lớn lên tại Thành phố Hồ Chí Minh, Phùng Ngọc Huy từng theo học ngành y nhưng bỏ dở giữa chừng để theo đuổi nghiệp ca hát bằng việc đầu tiên là đi hát đám cưới. Năm 2008, anh gia nhập vào chung công ty với Đan Trường nhưng không thành công.

Một năm sau khi chấm dứt hợp đồng, khi cánh cửa nghệ thuật đang dần khép lại thì Phùng Ngọc Huy bén duyên với nghiệp diễn xuất qua vai Phán "củi" trong phim Nữ sinh. Vào năm 2010, Phùng Ngọc Huy tham gia bộ phim Cổng mặt trời trong vai Quốc, đóng cặp với nữ diễn viên Lê Bê La. Vai diễn này đã giúp con đường nghệ thuật của Phùng Ngọc Huy thật sự nở hoa với giải Mai Vàng (hạng mục Nam diễn viên truyền hình) và được công chúng biết đến nhiều hơn.

Năm 2011, Phùng Ngọc Huy phát hành album Chạy trốn tình yêu tặng kèm 4 MV với sự góp mặt của Lê Bê La.

Hiện tại, Phùng Ngọc Huy định cư và làm việc ở Mỹ. Anh vẫn tiếp tục đi hát và ra sản phẩm âm nhạc, đồng thời tự học guitar và dàn dựng video

Đời tư
Anh và cố diễn viên Mai Phương yêu nhau từ sau bộ phim Cổng Mặt Trời, và có con cùng với nhau năm 2013 Mai Phương sinh một bé gái tên là Phùng Ngọc Thiên Như (Lavie). Sau đó, khi Lavie được 1 tuổi thì hai người lại ly thân, anh sang Mỹ định cư, Mai Phương ở lại làm mẹ đơn thân và chống chọi với căn bệnh ung thư phổi đến khi qua đời (3/2020) hưởng dương 35 tuổi

Phim đã tham gia

Phim truyền hình

Phim điện ảnh

Các tiết mục biểu diễn tại hải ngoại

Biểu diễn trên Trung tâm Thúy Nga – Paris By Night

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Nam ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Nam diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nam diễn viên truyền hình Việt Nam
Người Thành phố Hồ Chí Minh
Người giành giải Mai vàng


title: Cappadocia (tỉnh La Mã)

text:
Cappadocia là một tỉnh của đế quốc La Mã ở Tiểu Á (ngày nay là khu vực trung đông Thổ Nhĩ Kỳ), với thủ phủ của nó là Caesarea. Nó được Hoàng đế Tiberius (trị vì từ năm 14-37 CN) thành lập vào năm 17 CN, sau khi vị vua cuối cùng của Cappadocia, Archelaus, qua đời. Nó là một tỉnh của hoàng đế, có nghĩa là viên thống đốc của nó (legatus Augusti) được hoàng đế trực tiếp bổ nhiệm. Vào cuối thế kỷ thứ 1, tỉnh này còn sáp nhập thêm các vùng đất như Pontos và Tiểu Armenia.

Lịch sử

Đồng minh của người La Mã
Trước khi trực tiếp nằm dưới sự cai trị của đế quốc, Cappadocia là một trong những quốc gia kế tục đế quốc của Alexandros Đại đế. Vương quốc Cappadocia đã được cai trị bởi triều đại Ariarathes từ năm 331 TCN cho đến năm 95 TCN. Dưới thời Ariarathes IV, Cappadocia lần đầu tiên đã giao thiệp với Cộng hòa La Mã như là một đồng minh chống lại kẻ thù chung đó là vua Seleukos, Antiochos III Đại đế, trong cuộc chiến tranh La Mã-Syria từ năm 192-188 TCN. Sau chiến thắng của Roma trước Antiochos, Ariarathes IV bắt đầu mối quan hệ hữu nghị với nhà nước Cộng hòa bằng việc hứa hôn con gái của ông với vua Pergamum, một đồng minh của La Mã. Các vị vua Ariarathes sau đó sẽ trở thành một đồng minh quan trọng của Roma ở phía Đông. Cappadocia cũng sẽ hỗ trợ Roma trong cuộc chiến tranh Macedonia lần thứ ba chống lại Perseus của Macedonia từ năm 171-166 TCN. Chiến thắng của Roma trước vương quốc Seleukos và Macedonia đã khiến cho nhà nước Cộng hòa trở thành một cường quốc ở phía đông Địa Trung Hải.

Khi vua Attalos III (năm 138-133 TCN) qua đời mà không có người thừa kế trong năm 133 trước Công nguyên, ông đã trao lại Vương quốc Pergamon cho Roma. Eumenes III sau đó tuyên bố là vua của Pergamon và chiếm lấy vùng đất này. Vào năm 130 TCN, vua Cappadocia Ariarathes V đã hỗ trợ cho viên chấp chính quan La Mã Publius Licinius Crassus Dives Mucianus trong nỗ lực thất bại của ông ta nhằm lật đổ Eumenes III. Cả Crassus và Ariarathes V đều tử trận cuộc chiến tranh chống lại Eumenes III. Cái chết của Ariarathes V đã dẫn đến việc người con trai nhỏ tuổi của ông, Ariarathes VI, được đưa lên làm vua Cappadocia. Vua Mithridates V của Pontus sau đó gả Laodice, con gái của ông ta cho Ariarathes VI nhằm tăng cường sự khống chế đối với Cappadocia. Mithridates V còn phát động một cuộc xâm lược quân sự vào Cappadocia, và khiến cho vương quốc này nằm dưới sự bảo hộ của Vương quốc Pontos. Mặc dù trên danh nghĩa độc lập, ảnh hưởng của Pontos đối với Cappadocia vẫn sẽ tiếp tục dưới triều đại con trai của ông ta, Mithridates VI của Pontos.

Trong năm 116 trước Công nguyên, vua Ariarathes VI đã bị một quý tộc Cappadocia tên là Gordius sát hại theo lệnh của vua Mithridates VI. Mithridates VI tiếp đó đưa em gái của ông, Laodice, góa phụ của vua Ariarathes VI, lên làm nhiếp chính cho vị vua nhỏ Ariarathes VII và tiếp tục duy trì sự kiểm soát của Pontos đối với vương quốc này. Sau khi vua Nicomedes III của Bithynia kết hôn với Laodice, ông ta đã cố gắng để sáp nhập Cappadocia vào vương quốc của mình và lật đổ Ariarathes VII. Mithridates VI nhanh chóng xâm chiếm và đánh đuổi Nicomedes III khỏi vùng đất này, khôi phục lại ngai vàng cho người cháu Ariarathes VII của ông, và đưa Cappadocia quay trở lại phạm vi ảnh hưởng của Pontos. Chưa dừng lại ở đó, vị vua Pontos sau đó còn sát hại Ariarathes VII trong năm 101 trước Công nguyên, và đưa người con trai mới tám tuổi của ông ta, Ariarathes IX, lên làm ông vua bù nhìn của Cappadocia. Vì là một đứa trẻ thế nên Ariarathes IX đã không thể duy trì được sự kiểm soát đối với vương quốc, và các quý tộc Cappadocia sau đó đã nổi loạn chống lại sự cai trị của ông trong năm 97 trước Công nguyên rồi tôn Ariarathes VIII, con trai của Ariarathes VII, lên làm vua. Mithridates nhanh chóng dập tắt cuộc nổi loạn và lưu đày Arirarathes VIII, sau đó ông ta khôi phục lại ngai vàng Cappadocia cho con trai mình.

Vương quốc chư hầu

Các cuộc chiến tranh Mithridates

Trong năm 95 TCN vua Nicomedes III của Bithynia đã phái một sứ thần đến Roma và thỉnh cầu quyền cai trị đối với vương quốc này. Tương tự, Mithridates VI của Pontus cũng phái sứ thần đến Roma nhằm tìm kiếm sự chấp thuận của người La Mã cho sự thống trị của ông đối với Cappadocia. Tuy nhiên, viện nguyên lão La Mã đã không giao lại vương quốc này cho một trong hai người. Thay vào đó, viện nguyên lão yêu cầu cả Pontos và Bithynia phải rút khỏi Cappadocia và đảm bảo sự độc lập của nó. Viện nguyên lão còn ra lệnh lật đổ Ariarathes IX. Với sự hỗ trợ quân sự từ thống đốc La Mã của Cilicia, Lucius Cornelius Sulla, Ariobarzanes I đã được đưa lên làm vua của Cappadocia. Với việc Ariobarzanes I được đưa lên ngôi vào năm 95 trước Công nguyên, Cappadocia đã trở thành một chư hầu của Cộng hoà La Mã.

Trong năm 93 trước Công nguyên, con rể của Mithridates VI, Tigranes Đại đế đã đem quân xâm chiếm Cappadocia theo chỉ thị từ vị vua Pontos. Tigranes đã lật đổ Ariobarzanes I, người sau đó đã chạy trốn tới Roma, và đưa Gordius lên làm vị vua chư hầu mới của Cappadocia. Với việc Cappadocia trở thành một vương quốc chư hầu của Armenia, Tigranes tạo ra một vùng đệm giữa vương quốc của mình với Cộng hòa La Mã. Sau khi đã giành được Cappadocia, Mithridates xâm lược Vương quốc Bithynia và đánh bại vua Nicomedes IV trong năm 90 trước Công nguyên. Nicomedes IV buộc phải chạy trốn đến Ý. Một phái đoàn nguyên lão sau đó được phái đến phía đông để khôi phục lại vương quốc cho cả Nicomedes IV và Ariobarzanes I. Mặc dù đang vướng vào cuộc chiến tranh đồng minh ở Ý, Roma đã có thể khôi phục thành công ngôi vị cho cả hai vị vua nhờ vào ảnh hưởng ngày càng tăng của nhà nước Cộng hòa trong khu vực.

Vào năm 89 trước Công nguyên, sau khi đã tiến hành dàn xếp hòa bình với Roma và với việc Ariobarzanes I được khôi phục lại ngôi vua của Cappadocia, Mithridates VI tiếp tục xâm chiếm Cappadocia một lần nữa, và lại đưa người con trai của mình Ariarathes IX lên làm vị vua bù nhìn dưới sự cai trị của Pontos. Hành động của Mithridates ở Cappadocia đã gây ra cuộc chiến tranh Mithridates lần thứ nhất (từ năm 89-85 TCN) giữa Roma và Pontos cùng với đồng minh Armenia của nó. Lucius Cornelius Sulla sau đó được trao quyền chỉ huy quân đội La Mã trong cuộc chiến tranh này vào năm 87 TCN và đánh bại Mithridates VI cùng các đồng minh của ông ta trong năm 85 TCN. Do phải tập trung vào việc đối phó với những thách thức chính trị đang ngày càng tăng ở Roma, Sulla đã áp đặt các điều khoản ôn hòa đối với Mithridates VI: Mithridates phải từ bỏ sự kiểm soát của ông đối với Bithynia và Cappadocia, đồng thời khôi phục lại ngai vàng cho Ariobarzanes I và Nicomedies IV, các vị vua chư hầu của La Mã. Đổi lại, Roma cho phép Mithridates VI giữ lại sự cai trị của ông ta ở Pontos.

Khi Nicomedes IV qua đời trong năm 74 TCN, ông ta đã trao lại vương quốc Bithynia cho Cộng hòa La Mã. Cái chết của ông đã gây ra một khoảng trống quyền lực ở Tiểu Á và điều đó cho phép Mithridates VI xâm lược và chinh phục vương quốc vô chủ này. Với Mirthidates VI việc lại có mưu đồ nhằm vào các vùng đất nằm dưới sự bảo hộ của người La Mã ở Tiểu Á, bao gồm Cappadocia, Roma đã tiến hành cuộc chiến tranh Mithridates lần thứ ba để kết thúc mối đe dọa đến từ Pontos. Roma đã phái chấp chính quan Lucius Licinius Lucullus đến châu Á và ông ta sau đó lần lượt đánh tan quân Pontos và đồng minh Armenia của họ, tái khẳng định sự thống trị của La Mã đối với các quốc gia chư hầu ở châu Á vào năm 71 TCN và chinh phục Pontos chinh phục trong quá trình này. Khi Mithridates VI trốn sang Armenia, Lucullus xâm lược vương quốc này trong năm 69 TCN.

Bất chấp giành được những thành công ban đầu, Lucullus đã không thể chấm dứt chiến tranh một cách hoàn toàn. Năm 66 trước Công nguyên, Mithridates VI và Tigranes đã có thể chiếm lại các vương quốc của họ và Lucullus đã được triệu hồi về Roma. Viên nguyên lão sau đó phái tiếp Pompeius Vĩ Đại tới phía Đông và ra lệnh cho ông ta phải kết thúc cuộc chiến tranh này. Sau khi bị Pompeius đánh bại, Mithridates VI lại chạy trốn tới Armenia. Tuy nhiên, Tigranes, lần này lại từ chối đón nhận ông ta. Mithridates VI sau đó buộc phải chạy trốn về phía bắc và vượt qua biển Đen để tới vương quốc Bosporus vốn đang nằm dưới sự cai trị của Machares, con trai ông ta. Khi Machares từ chối phát động một cuộc chiến mới chống lại Roma, Mithridates VI đã sát hại ông và chiếm đoạt ngai vàng Bosporus cho riêng mình. Trong khi Mithridates VI mong muốn gây chiến với người La Mã một lần nữa thì người con trai út của ông ta, Pharnaces II của Pontos, lại không muốn như vậy và ông ta đã âm mưu lật đổ cha mình. Kế hoạch của ông sau đó bị phát hiện, nhưng quân đội của Mithridates lại không muốn giao chiến với Pompeius và quân đội của ông ta, đã quay ra ủng hộ Pharnaces. Họ sau đó đã ép Mithridates VI phải tự sát trong năm 63 TCN. Pharnaces II nhanh chóng phái một sứ thần tới chỗ Pompeius với lời đề nghị xin quy phục. Pompeius chấp nhận sự quy phục của Pharnaces II và đổi lại, công nhận Pharnaces II là vị vua chư hầu của La Mã ở Vương quốc Bosporus.

Với việc Mithridates VI bị đánh bại, Pompeius đã chính thức sáp nhập Bithynia, Pontos, và Cilicia thành các tỉnh mới của Cộng hòa La Mã. Pompeius còn tiến xâm lược Armenia trong năm 64 trước Công nguyên và buộc Tigranes phải đầu hàng ông cùng với đó Armenia trở thành một vương quốc chư hầu của Roma. Với việc Armenia đã quy phục, Pompeius sau đó tiến về phía nam và phế truất vị vua chư hầu Antiochus XIII Asiaticus ở Syria rồi chính thức sáp nhập nó thành một tỉnh của Cộng hòa La Mã. Sau cái chết của Ariobarzanes I, Pompeius đưa con trai ông ta là Ariobarzanes II lên làm vị vua chư hầu mới của La Mã ở Cappadocia, đây cũng là một trong những việc làm cuối cùng của ông ở phía đông trước khi trở về Roma.

Ariobarzanes II đã trị vì cho đến tận năm 51 trước Công nguyên trước khi ông bị ám sát bởi lực lượng trung thành với đế chế Parthia. Viện nguyên lão La Mã sau đó tuyên bố con trai của ông Ariobarzanes III là thừa kế hợp pháp, và cùng với sự hỗ trợ quân sự từ viên thống đốc La Mã ở Cilicia, Marcus Tullius Cicero, ông ta đã được lên làm vua của Cappadocia. Trong năm 50 TCN, Ariobarzanes III, được sự hỗ trợ của Cicero, đã phát hiện ra một âm mưu của Athenais Philostorgos II, mẹ của Ariobarzanes III, bà ta định lật đổ ông và đưa người em trai Ariarathes X của ông lên làm vua. Cicero và Ariobarzanes III sau đó đã cùng nhau trục xuất Athenais khỏi Cappadocia.

Các cuộc nội chiến La Mã
Cappadocia đã giữ một vai trò quan trọng trong các cuộc nội chiến của Cộng hòa La Mã. Khi mà Julius Caesar vượt qua sông Rubicon trong năm 49 trước Công nguyên và bắt đầu cuộc nội chiến, nhiều thành viên của viện nguyên lão La Mã dưới sự lãnh đạo của Pompeius đã bỏ chạy về phía đông. Vua Ariobarzanes III của Cappadocia ban đầu ủng hộ Pompeius chống lại Caesar, để đền đáp sự ủng hộ của Pompey cho người cha của ông nhiều năm trước đó. Tuy nhiên, sau chiến thắng của Caesar trước Pompeius trong trận Pharsulus và sau khi Pompeius bị ám sát vào năm 48 trước Công nguyên, Ariobarzanes III đã tuyên bố trung thành với Caesar. Caesar sau đó bổ nhiệm Gnaeus Domitius Calvinus làm thống đốc La Mã ở khu vực châu Á và giữ vai trò là người đại diện chính thay mặt cho ông ở Tiểu Á trong khi ông tới Ai Cập.

Với việc người La Mã đang bị phân tâm bởi cuộc nội chiến, Pharnaces II, vị vua chư hầu La Mã của Vương quốc Bosporus và còn là người con trai út của Mithridates VI, đã quyết định nắm lấy cơ hội này, ông ta đã chinh phục Colchis và Tiểu Armenia (vùng lãnh thổ thuộc tỉnh Pontos của La Mã). Các vị vua của Cappadocia và Galatia, tương ứng là Ariobarzanes III và Deiotarus đã kêu gọi Calvinus bảo vệ họ và chẳng bao lâu sau đó Calvinus cũng đã đem quân tiến đánh Pharnaces II. Họ chạm trán với nhau trong trận Nicopolis ở miền đông Anatolia, tại đây Pharnaces II đánh bại quân đội La Mã và giày xéo phần lớn Cappadocia, Pontos và Bithynia.

Sau khi đánh bại quân đội của nhà Ptolemaios trong trận sông Nile, Caesar rời Ai Cập vào năm 47 trước Công nguyên và tiến quân qua Syria, Cilicia, và Cappadocia để đối mặt với Pharnaces II. Khi Pharnaces II nghe tin Caesar đang tiến đến cùng với đội quân thiện chiến của ông ta, ông đã phái sứ thần tới cầu hòa nhưng Caesar đã từ chối. Sau đó, Caesar đánh bại hoàn toàn Pharnaces II trong trận Zela và khôi phục lại sự thống trị của La Mã trên khắp Tiểu Á. Sau khi trở về vương quốc Bosporos, Pharnaces II đã bị Asander-con rể của ông- ám sát. Đổi lại, Caesasr đã phong cho Asander làm vị vua chư hầu mới của vương quốc này. Caesar sau đó sáp nhập Tiểu Armenia vào Cappadocia để tạo thành một vùng đệm cho những quyền lợi của Roma ở Tiểu Á chống lại một cuộc xâm lược từ phía đông trong tương lai.

Vào ngày 15 tháng 3 năm 44 trước Công nguyên, Ceasar đã bị các thành viên của viện nguyên lão La Mã ám sát, đứng đầu trong số họ là Marcus Junius Brutus và Gaius Cassius Longinus. Phe "Những người giải phóng" sau đó bỏ trốn khỏi Ý và đoạt lấy quyền làm chủ các tỉnh phía đông của nhà nước Cộng hòa và các nước chư hầu phía đông, bao gồm cả Cappadocia vào năm 43 TCN. Khi Ariobarzanes III cảm thấy khó chịu với mức độ can thiệp của La Mã vào vương quốc của mình, Cassius đã hành quyết ông và đưa em trai của ông Ariarathes X lên làm vua của Cappadocia vào năm 42 TCN. Một năm sau đó, sau khi Brutus và Cassius bị đánh bại trong trận Philippi, thành viên của chế độ Tam đầu chế là Marcus Antonius đã nắm quyền làm chủ các tỉnh Đông cùng với các vương quốc chư hầu. Trong năm 36 trước Công nguyên, Antonius đã cho hành quyết Ariarathes X rồi đưa Archelaus lên làm vị vua chư hầu mới của Cappadocia.

Sau khi Octavius giành chiến thắng trước Antonius trong trận Actium vào năm 31 TCN, Archelaus và các vị vua chư hầu phía đông khác tuyên bố sự trung thành của họ với Octavius. Đổi lại, Octavius cho phép ông và các vị vua chư hầu khác giữ lại ngai vàng cho họ.

Khi Octavius trở thành "Augustus" và là vị hoàng đế La Mã đầu tiên vào năm 27 trước Công nguyên, Cappadocia trở thành một vương quốc chư hầu quan trọng và đáng tin cậy ở phía đông. Archelaus đã trở thành một vị vua chư hầu quan trọng đối với chính sách phía đông của Augustus. Augustus coi Archelaus như một nhà cai trị trung thành, và cam kết sẽ không chuyển đổi Cappadocia trở thành một tỉnh trực tiếp. Như một phần thưởng cho sự trung thành của ông, trong năm 25 TCN, Augustus đã giao cho Archelaus vùng lãnh thổ của Cilicia dọc theo phía đông Địa Trung Hải và Tiểu Armenia dọc theo Biển Đen. Augustus đã giao cho Archelaus thêm những vùng lãnh thổ này cốt để loại bỏ nạn hải tặc ở miền đông Địa Trung Hải và để xây dựng một vùng đệm giữa Roma và đế quốc Parthia.

Tỉnh của La Mã

Thời kì Nguyên Thủ
Cappadocia vẫn là một vương quốc chư hầu quan trọng và đáng tin cậy ở phía đông dưới triều đại Hoàng đế Augustus. Tuy nhiên, chính sách của Roma đối với Cappadocia đã thay đổi sau khi Augustus qua đời vào năm 14 CN và dưới triều đại của Hoàng đế Tiberius. Trước kia, Tiberius đã bị Archelaus coi thường vì vị vua Cappadocia đã tỏ ra ủng hộ Gaius Caesar, một trong những người cháu nội của Augustus và là người thừa kế chính. Trong lúc Tiberius thoái ẩn trên đảo Rhodes của Hy Lạp từ năm 6 TCN đến năm 2 CN, mặc dù trên danh nghĩa là người chỉ huy một nửa phía đông của đế quốc, thì vào năm 1 TCN Archelaus lại công nhận Gaius Caesar, lúc đó là một chỉ huy quân sự cấp dưới của Tiberius, như là người đại diện đúng nghĩa của Augustus. Mặc dù Gaius Caesar là người được Augustus chọn để kế vị, cái chết của ông vào năm 4 CN trong khi đang tham gia chiến dịch quân sự ở Armenia đã buộc Augustus phải chọn Tiberius và chỉ định ông ta là người kế nhiệm ông.

Ngay khi nắm giữ ngai vị hoàng đế vào năm 14 CN, Tiberius đã tạo lập nên một sự thay đổi trong chính sách phía đông của Roma. Nhằm mục đích trực tiếp nắm giữ những tài nguyên của Cappadocia và tìm cách loại bỏ Archelaus, Tiberius đã triệu tập Archelaus đến Roma vào năm 17 CN. Vào thời điểm đó, Archelaus đã cai trị Cappadocia với tư cách là vua chư hầu của Roma trong hơn năm mươi năm. Khi ông đến Roma, Tiberius đã buộc tội Archelaus đang nuôi dưỡng kế hoạch nổi loạn và cho giam cầm ông, tại đây ông qua đời vì nguyên nhân tự nhiên ngay sau đó. Sau đó Tiberius giao cho người con nuôi Germanicus của mình giám sát các vấn đề của Roma ở phía Đông, và tiếp đó sáp nhập Cappadocia trực tiếp vào đế quốc bằng cách biến vương quốc này trở thành một tỉnh của La Mã. Tiberius còn trao cho con riêng của vợ Archelaus là Artaxias III quyền cai trị vương quốc chư hầu Armenia và cho con trai của Archelaus, Archelaus II cai trị của vương quốc chư hầu Cilicia của La Mã. Đến phương đông vào năm 18 CN, Germanicus đã củng cố sự kiểm soát La Mã trên khắp Cappadocia và khu vực. Theo lệnh của Hoàng đế, Germanicus cũng thôn tính luôn quốc gia hàng xóm phía đông nam của Cappadocia, vương quốc chư hầu Commagene, vào đế quốc như một phần của tỉnh Syria.

Trong thế kỷ 1, Polemon II của Pontus đã cai trị trên những tàn tích của vương quốc Pontos (Tiểu Armenia và Colchis) với vai trò là một vị vua chư hầu của La Mã. Tuy nhiên, vào năm 62 CN, Hoàng đế La Mã Nero đã lật đổ ông và sáp nhập vương quốc của ông vào đế quốc bằng cách hợp nhất lãnh thổ cũ của ông vào Cappadocia.

Với sông Euphrates là biên giới ở phía đông, Cappadocia là tỉnh nằm xa về phía đông nhất của đế quốc. Thủ phủ của nó, Caesarea (Kayseri ngày nay), lại nằm gần khu vực trung tâm Anatolia, cách xa biên giới với Parthia. Sau khi được sáp nhập, tỉnh này được cai quản bởi một thống đốc thuộc tầng lớp kị sĩ với tước hiệu kiểm sát trưởng. Các viên kiểm sát trưởng chỉ có quyền huy những đơn vị quân trợ chiến và phải trộng cậy vào viên legate của hoàng đế thuộc tầng lớp nguyên lão ở Syria. Sau cuộc nội chiến La Mã vào năm 69, Hoàng đế Vespasianus đã biến nó thành một tỉnh thuộc viện nguyên lão và khiến cho viên thống đốc của nó tương đương với người đồng cấp ở Syria. Vì là một tỉnh thuộc viện nguyên lão nên vào giữa thế kỷ thứ hai, Cappadocia giữ lại một đơn vị đồn trú quân sự thường trực gồm ba quân đoàn và một số đơn vị quân trợ chiến, tổng cộng hơn 28.000 quân. Sự hiện diện quân sự ở Cappadocia đóng vai trò như là một lực lượng phản ứng quan trọng đối với các cuộc xâm lược từ đế quốc Parthia và cho phép La Mã dễ dàng can thiệp vào công việc nội bộ của vương quốc chư hầu Aremenia.

Người Cappadocia đầu tiên được nhận vào viện nguyên lão La Mã là Tiberius Claudius Gordianus, dưới triều đại của Marcus Aurelius vào giữa thế kỷ thứ hai.

Thời kì quân chủ
Sau khi Diocletianus tiến hành tổ chức lại tỉnh, các vùng lãnh thổ Pontic và Armenia đã được tách ra, và tỉnh chỉ còn lại vùng đất Cappadocia ban đầu. Nó đã được cai quản bởi một consularis và thuộc giáo phận Pontus. Vào cuối thập niên 330, nửa phía đông của tỉnh được tách ra để hình thành nên các tỉnh Armenia Prima và Armenia Secunda. Vào năm 371, hoàng đế Valens lại tách khu vực phía tây nam xung quanh Tyana, mà đã trở thành Cappadocia Secunda dưới quyền một praeses, trong khi phần còn lại trở thành Cappadocia Prima, vẫn dưới quyền một consularis.

Đế quốc Byzantine
Trong giai đoạn từ năm 535-553, dưới triều đại của hoàng đế Justinian I, hai tỉnh đã được sáp nhập lại thành một đơn vị duy nhất dưới quyền một thống đốc tỉnh. Trong những năm đầu thế kỷ thứ 7, khu vực này đã bị đế quốc Sassanid chiếm đóng một thời gian ngắn.

Chú thích

Tỉnh La Mã cổ đại
Lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ


title: Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực

text:
Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (tiếng Anh - Jet Propulsion Laboratory, viết tắt JPL) là một trung tâm nghiên cứu và phát triển được tài trợ bởi chính phủ liên bang Hoa Kỳ, đồng thời là một trung tâm chuyên sâu về lĩnh vực sức đẩy phản lực của NASA nằm ở Pasadena, California. JPL được quản lý thông qua Đại học công nghệ California (Caltech) nằm gần đó.

Chức năng chính của phòng thí nghiệm là thiết kế và vận hành các robot phi thuyền tới các hành tinh, cũng như trên quỹ đạo Trái Đất và các sứ mệnh thiên văn học khác. Đồng thời nó cũng chịu trách nhiệm điều hành mạng lưới không gian chuyên sâu của NASA (NASA's Deep Space Network).

Danh sách các giám đốc
 Theodore von Kármán, 1938 – 1944
 Frank Malina, 1944 – 1946
 Louis Dunn, 1946 – 1 Tháng Mười, 1954
 William Hayward Pickering, 1 Tháng Mười, 1954 – 31 Tháng Ba, 1976
 Bruce C. Murray, 1 Tháng Tư, 1976 – 30 Tháng Sáu, 1982
 Lew Allen, Jr., 22 Tháng Bảy, 1982 – 31 Tháng Mười Hai, 1990
 Edward C. Stone, 1 Tháng Một, 1991 – 30 Tháng Tư, 2001
 Charles Elachi, 1 Tháng Năm, 2001 – Hiện tại

Những phát minh ứng dụng trong đời sống
Đầu những năm 1990, Eric Fossum làm việc chăm chỉ trong phòng thí nghiệm sức đẩy phản lực của NASA nhằm giảm kích thước của camera trên tàu vũ trụ. Giải pháp ông đưa ra là sử dụng cảm ứng pixel động CMOS (camera trên chip). Hệ thống thu nhỏ này đã mở đường cho các cảm ứng hiện dùng trong điện thoại. Đó là sự ra đời của điện thoại có camera.

Súng phun nước Super Soaker phổ biến trong một thời gian dài, nó thậm chí còn dùng để chỉ những khẩu súng nước nói chung. Nó có nguồn gốc từ công trình nghiên cứu của giáo sư Lonnie Johnson, thuộc phòng thí nghiệm sức đẩy phản lực.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Facebook của JPL
Youtube của JPL
Twitter của JPL
Giới thiệu về JPL

Sức đẩy phản lực
NASA
Phòng thí nghiệm


title: Cầu Ba Rài

text:
Cầu Ba Rài bắc qua sông Ba Rài nằm trên trục đường tỉnh lộ 864, thuộc địa phận xã Hội Xuân, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang. Được khởi công vào ngày 27 tháng 4 năm 2012 do Sở Giao thông Vận tải Tiền Giang làm chủ đầu tư và thông xe kỹ thuật vào dịp Tết nguyên đán 2013. Cầu được khánh thành vào sáng ngày 22 tháng 4 năm 2013, với chiều dài 166,2 mét, chiều rộng 10 mét, gồm 3 nhịp, do Công ty cổ phần BETON 6 thi công với kinh phí hơn 39 tỷ đồng.

Chú thích

Ba Rài


title: The Elder Scrolls V: Skyrim

text:
The Elder Scrolls V: Skyrim là một trò chơi điện tử nhập vai hành động thế giới mở do Bethesda Game Studios phát triển và được Bethesda Softworks phát hành. Đây là phần thứ năm của loạt trò chơi nhập vai hành động The Elder Scrolls, sau The Elder Scrolls IV: Oblivion. Skyrim được phát hành vào ngày 11 tháng 11 năm 2011 dành cho Microsoft Windows, PlayStation 3 và Xbox 360. Phiên bản mới nhất của Skyrim sở hữu chất lượng đồ họa tương đối nên có dung lượng lên tới 6 Gigabyte.

Cốt truyện của Skyrim xoay quanh hành trình nhân vật của người chơi đánh bại Alduin, một con rồng được tiên đoán là sẽ hủy diệt thế giới. Xảy ra 200 năm sau Oblivion, trò chơi lấy bối cảnh tại tỉnh Skyrim hư cấu nằm trên lục địa Tamriel của hành tinh Nirn. Lối chơi thế giới mở của loạt trò chơi The Elder Scrolls tiếp tục trở lại ở Skyrim; người chơi có thể bỏ qua hoặc trì hoãn cốt truyện để tự do khám phá. Skyrim đã đạt được thành công về mặt thương mại với 7 triệu bản được bán ra trong tuần đầu tiên.

Lối chơi
Lối chơi phi tuyến tính truyền thống của loạt trò chơi The Elder Scrolls tiếp tục xuất hiện trong Skyrim. Người chơi có thể lựa chọn góc nhìn thứ nhất để quan sát thế giới qua cặp mắt của nhân vật, hoặc góc nhìn thứ ba để nhìn được nhân vật trên màn hình và thay đổi góc quay một cách tùy ý. Người chơi có thể khám phá thế giới mở Skyrim bằng cách đi bộ hoặc cưỡi ngựa, đồng thời dịch chuyển tức thời đến những địa điểm đã được khám phá. Người chơi có thể nhận nhiệm vụ từ các NPC. Khi không thực hiện nhiệm vụ, người chơi có thể tương tác với các NPC qua đối thoại, họ cũng có thể rèn luyện các kỹ năng của người chơi. Bên cạnh những nhiệm vụ cố định còn có một số nhiệm vụ được tạo ra một cách vô hạn. Một số NPC có thể trở thành bạn đồng hành để hỗ trợ người chơi trong chiến đấu. Người chơi có thể gian nhập các đảng phái, những nhóm NPC có tổ chức. Mỗi đảng phái đều có một tổng hành dinh cũng như hệ thống nhiệm vụ riêng. Bên cạnh đó, những hành động và lời nói của người chơi thường tác động đến sự tương tác của họ với các NPC. Việc bao gồm loài rồng trong Skyrim đã có ảnh hướng lớn đến cốt truyện cũng như lối chơi của trò chơi.

Xây dựng nhân vật
Xây dựng nhân vật là một yếu tố chủ đạo trong Skyrim. Khởi đầu trò chơi, người chơi lựa chọn một trong số những chủng tộc của loài người, yêu tinh, miêu nhân và thằn lằn, mỗi chủng tộc có những khả năng riêng; sau đó tùy chỉnh ngoại hình của nhân vật. Một mục tiêu mà người chơi luôn cố gắng đạt được đó là nâng cao các kỹ năng của nhân vật. Có tất cả 18 kỹ năng được chia đều cho ba lĩnh vực: chiến đấu, phép thuật và lén lút. Người chơi cần rèn luyện kỹ năng cho đến khi đạt được lượng điểm kinh nghiệm yêu cầu để lên cấp. Các phần trước trong loạt trò chơi The Elder Scrolls đều sử dụng hệ thống lớp nhân vật để xác định các kỹ năng của nhân vật, nhưng điều này bị loại bỏ ở Skyrim, cho phép lối chơi được phát triển một cách tự nhiên hơn. Khi nhân vật lên cấp, người chơi có thể lựa chọn một "perk", hoặc giữ nó lại để sử dụng sau này. Sau khi đạt cấp 50, tốc độ lên cấp của người chơi sẽ giảm đi rõ rệt. Các kỹ năng có thể được thiết lập lại hết lần này đến lần khác, nghĩa là không có giới hạn về cấp độ.

Rồng

Trong quá trình phát triển trò chơi, một nhóm riêng đã được cử ra để phụ trách thiết kế loài rồng cũng như những tương tác của chúng với thế giới xung quanh. Trong trò chơi, người chơi có thể bắt gặp nhiều loại rồng khác nhau, một mình hoặc theo nhóm nhỏ. Chúng được tạo ra một cách ngẫu nhiên, tức số lượng của chúng là vô hạn. Chúng có thể tấn công các thành phố vào bất cứ lúc nào. Một số con rồng không phải là kẻ địch, và người chơi có thể tương tác với chúng. Khi mới khởi đầu nhiệm vụ chính, người chơi khám phá ra rằng nhân vật của mình là một Dragonborn và có thể hấp thụ linh hồn của rồng để sử dụng những sức mạnh được gọi là Tiếng hét Rồng ("Thu'um"). Mỗi tiếng hét chứa ba chữ, và độ dài của tiếng hét dựa trên số chữ được sử dụng. Có 20 tiếng hét khác nhau, chúng có thể được khám phá trên các "Bức tường Chữ" trong các hang động và hầm ngục và sau đó mở khóa bằng linh hồn của những con rồng mà người chơi đã tiêu diệt. Người chơi bị giới hạn việc sử dụng các tiếng hét bởi một khoảng thời gian chờ giữa hai lần "hét".

Chiến đấu
Các thanh thuộc tính sẽ được hiển thị khi một trong ba chỉ số của người chơi giảm đi. Lượng máu bị giảm chủ yếu do sát thương khi chiến đấu; nhân vật sẽ chết nếu bị mất hết máu. Magicka (năng lượng) cho phép việc sử dụng phép thuật, còn stamina (thể lực) thì ảnh hưởng tới hiệu quả chiến đấu của người chơi. Mặc dù ba chỉ số này sẽ dần tự hồi phục, người chơi cũng có thể nghỉ ngơi hoặc sử dụng các phép thuật và bình dược. Những vật phẩm trong túi đồ của người chơi có thể được quan sát trong không gian ba chiều, điều khá cần thiết trong việc giải đố. Hiệu quả chiến đấu của người chơi dựa trên việc sử dụng vũ khí và áo giáp, chúng có thể được mua hoặc chế tạo tại các lò rèn, cũng như phép thuật. Vũ khí và phép thuật được sử dụng bằng mỗi bên tay, cho phép việc cầm hai vũ khí cùng một lúc. Khiên có thể được dùng để chống đỡ sự tấn công và làm giảm sát thương của kẻ thù, hoặc để đánh vào đối thủ. Mỗi loại vũ khí có những lợi thế riêng. Có tất cả 85 phép thuật với những chức năng khác nhau. Cung tên được sử dụng để tấn công từ xa nhưng cung cũng có thể trở thành vũ khí phòng thủ trong cận chiến. Một thay đổi so với các phần trước trong loạt trò chơi là việc loại bỏ độ bền của vũ khí và áo giáp; người chơi không còn phải sửa chữa chúng nữa.

Người chơi có thể sử dụng chế độ lén lút để móc túi hoặc đánh lén khi kẻ thù không chú ý. Nếu người chơi làm rơi một vật phẩm chẳng hạn như khiên hoặc quần áo, một số NPC sẽ nhặt nó lên và thậm chí còn xin phép người chơi trước khi làm điều đó.

Tóm tắt

Bối cảnh
Skyrim không tiếp nối Oblivion mà là một chương mới của loạt trò chơi The Elder Scrolls, xảy ra 200 năm sau những sự kiện trong Oblivion. Cái chết của Martin Septim cũng như sự kết thúc của cuộc khủng hoảng Oblivion đã khởi đầu Thời đại thứ Tư. Một lãnh chúa người Colovia đến từ Cyrodiil tên là Titus Mede thống trị Thành phố Triều đình, khởi đầu triều đại Mede. Do sự suy yếu của Triều đình, các tỉnh Elsweyr, Black Marsh, Valenwood và Đảo Summerset bắt đầu thoát ly. Đảo Summerset và Valenwood, quê hương của hai chủng tộc Altmer và Bosmer, thành lập Aldmeri Dominion, đế quốc của yêu tinh và đổi tên thành Alinor. 30 năm trước khi những sự kiện trong Skyrim diễn ra, người Thalmor tiến hành xâm lược cả Hammerfell và Cyrodiil, gây ra cuộc "Đại Chiến" sau khi Hoàng đế đương nhiệm Titus Mede II từ chối tối hậu thư của đại sứ Dominion. Triều đình thoát khỏi sự tấn công của người Thalmor bằng cách ký điều ước Trắng-Vàng và cấm việc tôn thờ Talos trên toàn Đế quốc. Sau khi cuộc Đại Chiến kết thúc, Blades, tổ chức chiến binh bí mật phụ trách việc bảo vệ Hoàng đế, hoặc bị người Thalmor truy lùng và tiêu diệt, hoặc sống cách biệt với thế giới bên ngoài. Hoàng đế nay được bảo vệ bởi một lực lượng quân đội Hoàng gia tên là Penitus Oculatus. Ulfric Stormcloak, người đứng đầu Windhelm, thành lập đảng phải Stormcloak và đứng lên chống lại Triều đình để giải thoát cho Skyrim khỏi lệnh cấm tôn thờ Talos. Mối xung đột đạt đến đỉnh điểm khi Ulfric giết chết vị vua tối cao của Skyrim, Torygg, trong một cuộc đấu tay đôi. Triều đình đáp lại cái chết của Torygg bằng cách triển khai binh lính để dập tắt quân phiến loạn.

Cũng giống như những phần trước trong loạt trò chơi The Elder Scrolls, nhân vật của người chơi bắt đầu trò chơi với tư cách là một tù nhân vô danh. Người chơi bị bắt trong một cuộc phục kích của quân Triều đình khi đang vượt biên sang Skyrim trên một chiếc xe ngựa với một vài binh lính Stormcloak, chính Ulfric Stormcloak và một tên trộm ngựa. Họ bị giải đến Helgen để hành quyết. Khi nhân vật của người chơi sắp sửa bị xử trảm, một con rồng bay đến, làm gián đoạn cuộc hành hình và phá hủy cả thị trấn. Người chơi sau đó biết được rằng cuộc nội chiến ở Skyrim là sự kiện cuối cùng trong một loạt những sự kiện được các Cuộn giấy tiên đoán, trong đó có sự trở lại của Alduin, con rồng thần của sự hủy diệt. Alduin được tiên đoán là sẽ tiêu diệt cả hai chủng tộc loài người và yêu tinh rồi phá hủy cả thế giới. Nhân vật của người chơi là "Dovahkiin" cuối cùng, một người có cơ thể phàm tục nhưng lại mang linh hồn của rồng. Dovahkiin được các vị thần giao trách nhiệm đẩy lùi mối đe dọa của Alduin và những con rồng khác đối với Skyrim và Tamriel. Trong những người hỗ trợ cho người chơi có Delphine (Joan Allen lồng tiếng) và Esbern (Max von Sydow lồng tiếng), hai trong số những thành viên cuối cùng của Blades, cũng như Sư phụ Arngeir (Christopher Plummer lồng tiếng), một trong những Greybeard.

Cốt truyện
: Nội dung sau đây có thể cho bạn biết trước nội dung của game.Sau cuộc tấn công ở Helgen, nhân vật của người chơi có thể lựa chọn giữa việc trốn thoát cùng Hadvar thuộc lính Triều đình, hoặc Ralof thuộc quân phiến loạn. Sau khi trốn thoát, người chơi đến thị trấn Riverwood và được nhờ đi cầu cứu sự giúp đỡ của Whiterun. Người đứng đầu thành phố, Balgruuf, đồng ý điều binh lính đến Riverwood, đồng thời giao nhiệm vụ cho người chơi tìm lại Long Thạch. Người chơi khám phá ra một Bức tường Chữ và học được "Thu'um" đầu tiên trong chuyến đi này.

Khi trở lại Whiterun, người chơi giúp bảo vệ thành phố khỏi sự tấn công của một con rồng. Sau khi giết được con rồng, nhân vật của người chơi hấp thụ linh hồn của nó và sở hữu một sức mạnh mới. Binh lính của Whiterun tỏ ra kinh ngạc và nói với người chơi rằng rất có thể họ là một "Dragonborn" có khả năng nói tiếng rồng bẩm sinh. Sau đó người chơi được triệu hồi bởi các Greybeard, những nhà sư sống tách biệt tại ngôi đền High Hrothgar nằm trên sườn Cổ họng Thế giới, ngọn núi cao nhất Tamriel. Họ rèn luyện và dạy cho người chơi những Thu'um mạnh hơn cũng như chỉ dẫn người chơi trên hành trình thực hiện sứ mệnh của một Dragonborn. Trong một bài kiểm tra, họ giao nhiệm vụ cho người chơi tìm lại chiếc Tù và huyền thoại của Jurgen Windcaller. Tuy nhiên, nó đã bị người khác đánh cắp để có cơ hội gặp mặt người chơi. Tên trộm có tên là Delphine, chủ quán rượu ở Riverwood đồng thời là một trong những thành viên cuối cùng còn sót lại của Blades. Delphine và người chơi chứng kiến cảnh Alduin hồi sinh một con rồng và sau đó đánh bại nó. Sau đó Delphine giúp người chơi đột nhập vào Tòa đại sứ Thalmor gần Solitude, tổng hành dinh của Aldmeri Dominion tại Skyrim, để điều tra những nghi ngờ của cô về khả năng người Thalmor có dính dáng đến loài rồng. Khi đang ở đó, Delphine và người chơi khám phá ra rằng chúng đang truy lùng một người tên là Esbern, một nhà hoạt động cho Blades. Delphine chỉ dẫn người chơi đi tìm Esbern dưới hệ thống thoát nước của thành phố Riften.

Nhân vật của người chơi đồng hành với các thành viên của Blades để tìm kiếm "Bức tường của Alduin", nằm ở một pháo đài cổ tên là Sky Haven. Khi họ đang ở trong ngôi đền, người chơi biết được rằng người Nord xưa dùng một Thu'um đặc biệt để chống lại Alduin gọi là "Dragonrend", đại diện cho sự căm ghét loài rồng của con người, làm hắn mất khả năng bay để họ có thể tấn công. Để biết thêm thông tin, người chơi gặp mặt thủ lĩnh của các Greybeard, một con rồng cổ đại từng là tướng của Alduin tên là Paarthurnax. Paarthurnax cho người chơi biết rằng Alduin không hoàn toàn bị đánh bại trong quá khứ mà là bị đẩy đến một khoảng thời gian không xác định với hy vọng rằng hắn sẽ bị lạc. Người chơi tìm cách lấy được Cuộn giấy ở Blackreach rồi sử dụng nó để quay về quá khứ và học Dragonrend nhằm chiến đấu với Alduin.

Sau khi có được tri thức về cách tiêu diệt Alduin, người chơi đối đầu với hắn trên đỉnh núi Throat of The World (Cổ họng của Thế giới). Bị áp đảo, Alduin tháo chạy tới Sovngarde, thế giới bên kia của người Nord. Người chơi biết được rằng lâu đài Dragonsreach ở Whiterun ban đầu được xây để giam cầm một con rồng. Balgruuf từ chối cho phép người chơi sử dụng Dragonsreach bởi điều này có thể sẽ gây nguy hiểm cho cả thành phố khi mà cuộc nội chiến giữa Triều đình và quân phiến loạn vẫn còn đang diễn ra. Người chơi sẽ được các Greybeard giúp đỡ để tổ chức một hội nghị giữa Đại tướng Tullius và Ulfric Stormcloak để tạm ngừng chiến sự nhằm giải quyết mối nguy hại trước mắt. Nếu cuộc nội chiến đã kết thúc, Balgruuf sẽ dần bị thuyết phục.

Người chơi triệu hồi và bắt giữ một con rồng tên là Odahviing tại Whiterun, từ đó biết được rằng Alduin đã chạy trốn đến Sovngarde thông qua một cánh cổng ở pháo đài cổ Skuldafn. Odahviing, bị ấn tượng bởi những khả năng của người chơi, đồng ý đưa người chơi đến Skuldafn đồng thời khẳng định rằng Alduin đã trở nên suy yếu và không còn xứng đáng lãnh đạo loài rồng. Sau khi đến được Sovngarde, người chơi gặp Ysgramor, huyền thoại của người Nord, người đã cùng các Companion đánh đuổi yêu tinh khỏi Skyrim. Ysgramor cho người chơi biết rằng Alduin đã đặt "bẫy linh hồn" tại Sovngarde để tiếp thêm sức mạnh cho hắn bằng cách hấp thụ linh hồn của những người Nord đã khuất ở đây. Người chơi gặp ba vị anh hùng người Nord đã từng đánh bại Alduin và cùng với sự hỗ trợ của họ phá được cái bẫy đồng thời tiêu diệt Alduin.

Nếu người chơi không giết Paarthurnax trong một nhiệm vụ phụ trước đó, một kết thúc khác sẽ xảy ra. Người chơi quay trở lại đỉnh núi Cổ họng Thế giới, nơi Paarthurnax và những con rồng khác đang chờ đợi. Paarthurnax giải thích rằng ngay cả khi Alduin đã bị tiêu diệt, đây cũng không phải là lúc để ăn mừng bởi người chơi đã từng là đồng minh và vẫn là đồng loại của chúng. Sau đó chúng rời đi và người chơi tiếp tục cuộc phiêu lưu của mình.

Phát triển

Skyrim được lên ý tưởng không lâu sau khi Oblivion được phát hành vào năm 2006. Việc phát triển trò chơi bắt đầu sau khi Fallout 3 được phát hành vào năm 2008.. Trò chơi được phát triển bởi một đội ngũ gồm khoảng 100 người dưới sự chỉ đạo của Todd Howard, người từng phụ trách nhiều tựa game trước đó của Bethesda.

Công nghệ
Skyrim sử dụng engine Creation của Bethesda, một engine mới được tạo ra trước khi trò chơi được phát triển. Bethesda cho biết engine sẽ được sử dụng ít nhất trong một dự án nữa ngoài Skyrim. Sau khi Fallout 3 được phát hành, đội ngũ phát triển đã đưa ra nhiều mục tiêu về mặt thiết kế cho Skyrim. Nếu không đạt được những mục tiêu này với công nghệ hiện tại, họ sẽ đợi đến thế hệ tiếp theo, nhưng công nghệ hiện tại không hề cản trở đội ngũ phát triển. Engine Creation cho phép những cải tiến về mặt đồ họa. Hệ thống ánh sáng cho phép bóng tối được tạo ra bởi bất kỳ vật thể nào. Engine Creation thì cho phép nhiều chi tiết hơn trên thực vật so với công nghệ SpeedTree ở các phần trước. Chẳng hạn, với công nghệ của riêng Bethesda, đội ngũ phát triển có khả năng tạo sức nặng cho các cành cây để tác động lên cách cái cây đung đưa trong gió; bên cạnh đó, công nghệ này còn cho phép gió ảnh hưởng đến dòng nước chảy trong sông suối. Do sự phổ biến của tuyết trong Skyrim, những cải tiến về công nghệ được sử dụng cho các hiệu ứng thời tiết và khiến tuyết rơi trên các địa hình thay vì chỉ là một hiệu ứng như trong các phần trước.

Đội ngũ phát triển sử dụng công cụ Behavior của Havok để thiết kế nhân vật, cho phép những cử động mềm mại hơn đồng thời tăng hiệu quả của góc nhìn thứ ba, điều bị chỉ trích trong Oblivion. Công cụ này còn cho phép những tương tác giữa người chơi và các NPC diễn ra ở thời gian thực; trong Oblivion, khi người chơi tương tác với một NPC, thời gian sẽ dừng lại. Trong Skyrim, NPC có thể đi lại và có những cử chỉ khi đang trò chuyện với nhân vật. Trẻ em có mặt trong trò chơi và không thể bị người chơi làm hại bằng bất cứ cách nào bởi việc mô tả bạo lực đối với trẻ em trong trò chơi điện tử là một vấn đề gây rất nhiều tranh cãi. Skyrim sử dụng một hệ thống trí thông minh nhân tạo được tạo ra dành cho Oblivion. Hệ thống này được nâng cấp để các NPC có thể tương tác nhiều hơn với môi trường, chẳng hạn như làm ruộng, xay lúa, khai thác mỏ cũng như phản ứng lại với nhau.

Thiết kế

Đội ngũ phát triển đặt bối cảnh của trò chơi tại tỉnh Skyrim. Mặc dù có kích cỡ tương tự như Cyrodiil của Oblivion, địa hình nhiều đồi núi của Skyrim làm tăng không gian của trò chơi và khiến cho việc di chuyển trở nên khó khăn hơn. Việc thiết kế Skyrim sử dụng một phương pháp khác so với Oblivion; chỉ đạo nghệ thuật Matt Carofano cho rằng điểm khác biệt nằm ở chỗ thế giới trong Oblivion là điển hình cho thế giới thần thoại châu Âu cổ điển, trong khi đó Skyrim lại mang vẻ siêu thực. Howard cho biết đội ngũ phát triển muốn mang lại "điều kỳ diệu của việc khám phá" từ thế giới của Morrowind trong Skyrim, bởi thế giới thần thoại cổ điển trong Arena, Daggerfall và Oblivion không thể hiện được nét độc đáo về văn hóa. Để tạo nên sự đa dạng, họ chia thế giới thành chín khu vực và cố gắng khiến mỗi khu vực đều có những đặc điểm địa hình riêng; bên cạnh đó, họ còn muốn phản ánh tình hình kinh tế xã hội của từng khu vực bằng cách khiến một số nơi trông tinh xảo và giàu có hơn còn những nơi khác thì trông nghèo nàn và lạc hậu hơn. Mười chủng tộc trong trò chơi cũng được tập trung tạo nét độc đáo; Howard cho rằng việc chọn lựa chủng tộc trong Skyrim đóng vai trò quan trọng hơn so với các phần trước bởi nền văn hóa ở đây chứa nhiều sự phân biệt chủng tộc. Tuy nhiên, quyết định này không ảnh hưởng nhiều đến lối chơi và không hề ngăn cản người chơi thực hiện một nhiệm vụ nào.

Trong khi chỉ có một người phụ trách thiết kế các hang động và hầm ngục trong Oblivion, việc này được thực hiện bởi một nhóm 8 người trong Skyrim. Hơn 70 diễn viên đã tham gia lồng tiếng cho các nhân vật trong trò chơi với hơn 60,000 câu thoại, trong đó có Christopher Plummer, Max von Sydow, Joan Allen, Lynda Carter, Vladimir Kulich và Michael Hogan. Skyrim có tất cả 244 nhiệm vụ cùng với hơn 300 địa điểm.

Hỗ trợ Kinect
Ngày 12 tháng 4 năm 2012, Bethesda công bố việc hỗ trợ Kinect dành cho phiên bản Xbox 360 của Skyrim với hơn 200 câu lệnh thoại.

Các bản vá
Kể từ khi trò chơi được phát hành, Bethesda đã đưa ra một số bản vá để giải quyết những vấn đề về kỹ thuật đồng thời cải thiện lối chơi của Skyrim. Bản vá 1.2 ra mắt vào ngày 29 tháng 11 năm 2011 để sửa một số lỗi nhưng nhiều người chơi đã báo cáo những lỗi mới do bản vá gây ra. Bản vá 1.3 ra mắt vào ngày 7 tháng 12 năm 2011 để tăng tính ổn định, xử lý lỗi và giải quyết một số vấn đề do bản vá 1.2 gây ra. Bản vá 1.4 ra mắt vào ngày 1 tháng 2 năm 2012 trên hệ máy PC để sửa những lỗi khác cũng như bổ sung một số hỗ trợ cho Skyrim Workshop. Bản vá 1.5 ra mắt vào ngày 20 tháng 3 năm 2012 trên hệ máy PC để sửa nhiều lỗi đồng thời bổ sung những cảnh quay kết liễu khi sử dụng cung và phép thuật. Bản vá 1.6 ra mắt vào ngày 24 tháng 5 năm 2012 trên hệ máy PC, bao gồm tính năng mới đó là chiến đấu khi đang cưỡi ngựa. Hai bản vá 1.7 và 1.8 ra mắt lần lượt vào các ngày 30 tháng 7 năm 2012 và 1 tháng 11 năm 2012 trên hệ máy PC để sửa một số lỗi nhỏ. Bản vá 1.9 ra mắt vào ngày 18 tháng 3 năm 2013 để bổ sung một số tính năng mới như độ khó và các kỹ năng 'Legendary'.

Các bản mod
Có rất nhiều bản mod dành cho Skyrim nhờ công cụ "Creation Kit". Những bản mod này được tổng hợp trên Steam Workshop và Skyrim Nexus cũng như nhiều trang web khác. Các bản mod bao gồm những tình năng như cải thiện đồ họa, nhân vật và địa điểm mới, điều chỉnh giao diện người dùng, vân vân.

Âm nhạc

Sau Morrowind và Oblivion, Jeremy Soule tiếp tục sáng tác nhạc cho Skyrim. Bài nhạc nền "Dragonborn" sử dụng ngôn ngữ rồng của trò chơi, được thu âm với một dàn nhạc hơn 30 người sau đó chồng lên nhau để tạo hiệu ứng của 90 giọng hát. Ngôn ngữ rồng được Adam Adamowicz sáng tạo với bảng chữ cái chữ rune gồm 34 ký tự.

Giống như Morrowind và Oblivion, âm nhạc trong Skyrim được bán duy nhất thông qua nhà phân phối DirectSong của Jeremy Soule; ngày 4 tháng 11 năm 2011, một bộ 4 đĩa CD được công bố. Tất cả những bộ đĩa được đặt mua trước ngày 23 tháng 12 đều được Soule ký tặng.

Phát hành
Skyrim được công bố lần đầu tiên tại Trung tâm Hội nghị Los Angeles ở Los Angeles, California vào ngày 11 tháng 11 năm 2010 trong lễ trao giải Spike Video Game Awards; Todd Howard xuất hiện trên sân khấu để cho ra mắt đoạn phim giới thiệu cho biết nội dung và ngày phát hành "11–11–11" của trò chơi. Trong số tháng 2 năm 2011 của tạp chí Game Informer, Matt Miller đã viết một bài báo dài 15 trang tiết lộ những chi tiết về cốt truyện và lối chơi của Skyrim. Khi được hỏi về các bản mở rộng trong một bài phỏng vấn vào tháng 6 năm 2011, Howard cho biết đội ngũ phát triển trò chơi dự định sẽ cho ra mắt các bản mở rộng tương tự như với những phần trước; số lượng bản mở rộng sẽ ít hơn so với Fallout 3 nhưng chứa nhiều nội dung hơn, bởi họ cảm thấy nhiều bản mở rộng nhỏ lẻ sẽ gây ra sự "hỗn loạn". Thông qua một cuộc họp báo, đội ngũ phát triển trò chơi đã công bố việc phát hành hai bản mở rộng đầu tiên dành cho Xbox 360 trên Xbox Live một tháng trước các hệ máy PC và PlayStation 3. Tại hội thảo QuakeCon năm 2011, họ tiết lộ phiên bản đặc biệt của Skyrim bao gồm bản đồ của thế giới trong trò chơi, bức tượng cao 30 xentimét của con rồng Alduin cùng với quyển sách ảnh 200 trang và đĩa DVD về quá trình thực hiện trò chơi.

Tháng 10 năm 2011, những bức ảnh về sách hướng dẫn của trò chơi bị rò rỉ, và sau đó là một số cảnh trong đoạn phim mở đầu. Ngày 1 tháng 11 năm 2011, một phiên bản Xbox 360 của trò chơi bị rò rỉ lên mạng, cho phép những máy Xbox 360 bị hack chơi Skyrim 10 ngày trước khi trò chơi được phát hành chính thức. Tại Hà Lan, trò chơi có thể được mua từ ngày 7 tháng 11. Ngày 10 tháng 11 các cửa hàng ở Úc bắt đầu bày bán trò chơi trước ngày phát hành 11 tháng 11.

Các bản mở rộng

Dawnguard

Ngày 29 tháng 5 năm 2012, Bethesda công bố Dawnguard, bản mở rộng đầu tiên dành cho Skyrim. Phiên bản Xbox 360 của Dawnguard được phát hành tại các nước nói tiếng Anh vào ngày 26 tháng 6 năm 2012 và tại Pháp, Ý, Đức, Tây Ban Nha vào giữa tháng 5 năm 2012. Trên Windows nó được phát hành thông qua Steam vào ngày 2 tháng 8 năm 2012. Do một số trục trặc, phiên bản PlayStation 3 của Dawnguard bị hoãn vô thời hạn, Bethesda cũng tỏ ra lo ngại rằng những nội dung tải về trong tương lai của Skyrim cũng sẽ không có mặt trên hệ máy này. Ngày 18 tháng 1 năm 2013, Bethesda công bố rằng cả ba bản mở rộng sẽ được phát hành trên PlayStation 3 trong tháng 2 năm 2013. Dawnguard được phát hành trên hệ máy này lần lượt vào các ngày 26 và 27 tháng 2 năm 2013 tại Bắc Mỹ và châu Âu.

Bethesda cho ra mắt đoạn phim giới thiệu cho Dawnguard vào ngày 1 tháng 6 năm 2012, đoạn phim cho biết bản mở rộng này sẽ tập trung vào sự trở lại của Chúa tể Harkon, kẻ đứng đầu một gia tộc ma cà rồng cổ xưa. Harkon âm mưu sử dụng sức mạnh của các Cuộn giấy để che khuất mặt trời, cho phép ma ca rồng thống trị Tamriel.

Hearthfire
Bản mở rộng thứ hai của Skyrim, Hearthfire, được phát hành vào các ngày 4 tháng 9 năm 2012 trên Xbox 360 và 4 tháng 10 năm 2012 trên PC. Trên hệ máy PlayStation 3 nó được phát hành vào ngày 19 tháng 2 năm 2013 tại Bắc Mỹ và 20 tháng 2 năm 2013 tại châu Âu. Bản mở rộng này cho phép người chơi mua một mảnh đất và xây một ngôi nhà từ những nguyên vật liệu như gỗ và đất sét. Hearthfire còn bao gồm tính năng nhận con nuôi. Hearthfire nhận được những phản hồi trái chiều do những lỗi khiến người chơi không thể sử dụng một số tính năng. Chưa có bản vá nào được công bố.

Dragonborn

Dragonborn là bản mở rộng thứ ba dành cho Skyrim, được phát hành trên Xbox 360 vào ngày 4 tháng 12 năm 2012, trên PC vào ngày 5 tháng 2 năm 2013 cũng như trên PlayStation 3 lần lượt vào các ngày 12 và 13 tháng 2 năm 2013 tại Bắc Mỹ và châu Âu. Đoạn phim giới thiệu đầu tiên cho Dragonborn được ra mắt vào ngày 5 tháng 11 năm 2012 và cho thấy rằng người chơi sẽ có khả năng cưỡi rồng và cốt truyện của bản mở rộng sẽ xoay quanh việc Dovahkiin đầu tiên trở lại đảo Solstheim (xuất hiện trước đó trong Bloodmoon, một bản mở rộng của Morrowind). Solstheim là lãnh địa của chủng tộc Dark Elf sau khi sự phun trào của Núi Đỏ buộc họ phải rời khỏi Morrowind. Người chơi sẽ được khám phá những địa điểm của Morrowind như thành phố Raven Rock, pháo đài Frostmoth và một ngôi làng của bộ tộc người Nord tên là Skaal.

Sự đón nhận

The Elder Scrolls V: Skyrim được đánh giá rất cao bởi các nhà phê bình. Hai trang web tổng hợp đánh giá GameRankings và Metacritic lần lượt cho trò chơi 95.22% và 96/100 điểm đối với phiên bản Xbox 360, 94.42% và 94/100 điểm đối với phiên bản PC cũng như 88.00% và 92/100 điểm đối với phiên bản PlayStation 3.

IGN nhận xét rằng "Trò chơi đầy mê hoặc này cuốn hút bạn vào một không gian hư cấu được xây dựng một cách tuyệt vời... [Skyrim là] một trong những trò chơi điện tử nhập vai xuất sắc nhất từng được sản xuất." The Guardian đánh giá "Skyrim là một trong những trải nghiệm đồ sộ nhất đối với game thủ trong năm nay. Chỉ riêng quy mô của cuộc phiêu lưu... đã hết sức đáng kinh ngạc." Wired.com viết, "Thành công lớn nhất của trò chơi nằm ở chỗ nó đã trở thành một thiên đường để thoát ly khỏi thực tại. Có rất ít những nhiệm vụ không đáng trải nghiệm." GameSpot nhận xét rằng "Skyrim thực hiện được phép màu ngoạn mục nhất: đó là làm cho một lượng lớn thời gian tan biến mà bạn không hề hay biết." Joystiq thì viết, "Đây là thế giới có chiều sâu và lộng lẫy nhất từng được tạo ra để người chơi một mình khám phá." Famitsu cho trò chơi 40/40 điểm, khiến Skyrim trở thành trò chơi không phải do một công ty Nhật phát triển đầu tiên giành được số điểm này.

Trò chơi bị chỉ trích về giao diện người dùng của phiên bản PC, một số nhà phê bình cho rằng nó được thiết kế dành cho các hệ máy tay cầm thay vì bàn phím và chuột. Official PlayStation Magazine (UK) chỉ trích những vấn đề về kỹ thuật của Skyrim và cảm thấy trò chơi còn chưa hoàn chỉnh, song nhìn chung vẫn đánh giá tốt về trò chơi.

Doanh số
Trong ngày đầu tiên phát hành, Steam cho thấy có hơn 230,000 chơi Skyrim cùng một lúc. Sau một tuần, Bethesda cho biết hơn 7 triệu bản đã được gửi đi các nhà bán lẻ trên khắp thế giới, và đến thứ Tư tiếp đó doanh thu có thể đạt khoảng 450 triệu đô la Mỹ. Đến ngày 16 tháng 12 năm 2011, các con số này đã tăng lên đến 10 triệu bản và 620 triệu đô la Mỹ. Bên cạnh đó Valve cho biết Skyrim đã trở thành trò chơi điện tử bán nhanh nhất từ trước đến nay trên Steam. Số liệu của phần mềm này cho thấy trò chơi đã phá kỷ lục 5 triệu người chơi với con số 5,012,468 đến ngày 2 tháng 1 năm 2012. Đồng thời Skyrim cũng là trò chơi được chơi nhiều nhất trên Steam với lượng người chơi gấp đôi so với Team Fortress 2, trò chơi ở vị trí thứ hai. Đến tháng 7 năm 2012, trò chơi đã bán được khoảng 10 triệu bản. Tại Anh, Skyrim trở thành trò chơi bán chạy thứ 9 năm 2012.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trò chơi điện tử năm 2011
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử có bản mở rộng
Trò chơi điện tử phần tiếp theo
Trò chơi điện tử thế giới mở
Trò chơi PlayStation 4
Rồng trong trò chơi máy tính
Trò chơi Nintendo Switch
Trò chơi điện tử nhập vai
Trò chơi Xbox One
Trò chơi điện tử kỳ ảo
Trò chơi điện tử một người chơi


title: Cua dừa

text:
Cua dừa (danh pháp hai phần: Birgus latro) là một loài ốc mượn hồn trên cạn. Đây là động vật chân đốt sinh sống trên cạn lớn nhất thế giới, và có lẽ là ở trên giới hạn kích thước lớn nhất cho động vật trên cạn bộ khung xương ngoài trong bầu khí quyển Trái Đất gần đây, với trọng lượng lên đến 4,1 kg (£ 9,0). Nó có thể phát triển lên đến chiều dài 1 m từ đầu chân này đến đầu chân kia. Nó được tìm thấy trên các hòn đảo trên Ấn Độ Dương và các khu vực của Thái Bình Dương và ở tận phía đông như quần đảo Gambier, phản ánh sự phân bố của dừa, nó đã tuyệt chủng tại hầu hết các khu vực có dân số đáng kể, bao gồm đất liền Úc và Madagascar. Cua dừa cũng sống ngoài khơi châu Phi gần Zanzibar.

Cua dừa là loài duy nhất của chi Birgus, và có liên quan đến những con cua ký cư trên mặt đất thuộc chi Coenobita. Nó cho thấy một số thích nghi với cuộc sống trên đất liền. Như tôm ký cư, cua dừa non sử dụng vỏ rỗng để bảo vệ, nhưng những con trưởng thành phát triển một bộ xương ngoài cứng rắn trên bụng và ngừng mang vỏ. Cua dừa đã phát triển các cơ quan được gọi là "phổi branchiostegal", được sử dụng thay vì mang thoái hóa để thở. Chúng không thể bơi, và sẽ bị chết đuối nếu chìm trong nước trong thời gian dài. Chúng đã có khứu giác phát triển, chúng sử dụng nó để tìm kiếm các nguồn thực phẩm tiềm năng. Giao phối xảy ra trên đất liền, nhưng con cái di cư ra biển để đẻ trứng thụ tinh của chúng khi chúng nở. Các ấu trùng phù du trong 3-4 tuần, trước khi quyết định đến đáy biển và bước vào một vỏ bụng. Cua đạt độ thành thục sinh dục đạt được sau khoảng 5 năm, và tổng số tuổi thọ có thể được hơn 60 năm.

Cua dừa lớn ăn trái cây, các loại hạt, và phần lõi của cây đổ, nhưng cũng ăn những chất rữa và chất hữu cơ khác một cách cơ hội, và bắt cả chuột để ăn. Loài này được phổ biến liên quan đến dừa, chúng leo lên cây dừa và ăn quả dừa bằng cách bổ vỏ và ăn cơm dừa. Tuy nhiên, dừa không phải là một phần quan trọng của chế độ ăn uống của chúng. Cua dừa bị săn bắt bất cứ nơi nào chúng tiếp xúc với mọi người, và có được pháp luật bảo vệ trong một số khu vực.

Mô tả
Birgus latro là loài động vật chân đốt sống trên mặt đất lớn nhất thế giới; ghi nhận kích thước của Birgus latro khác nhau nhưng phần lớn nguồn cho thấy thân dài đến , và cân nặng đến , và một sải chân dài hơn , con đực thường lớn hơn con cái. Mai có thể đạt chiều dài , và rộng đến .

Cơ thể của cua dừa, giống như tất cả decapoda, được chia thành phần phía trước (đầu ngực), trong đó có 10 chân, và bụng. Cặp chân phía trước nhất có càng lớn. (Móng vuốt), bên trái lớn hơn bên phải. Hai cặp chân tiếp theo với móng nhọn, cho phép cua dừa leo lên bề mặt thẳng đứng hoặc nhô ra. Cặp chân thứ tư nhỏ với càng giống như nhíp ở cuối, cho phép cua dừa trẻ bám chặt vào bên trong vỏ hoặc vỏ dừa để tự bảo vệ, cua trưởng thành sử dụng cặp này cho đi bộ và leo trèo. Cặp chân cuối cùng rất nhỏ và được sử dụng bởi cua cái để chăm sóc trứng của chúng, và những con đực trong giao phối. Cặp chân cuối cùng này thường nằm bên trong mai, trong khoang chứa các cơ quan hô hấp. Có một số sự khác biệt về màu sắc giữa các loài động vật trên hòn đảo khác nhau, từ màu đỏ da cam đến tím xanh; trong hầu hết các vùng, màu xanh da trời là màu sắc chủ đạo, nhưng ở một số nơi, trong đó có Seychelles, hầu hết các cá thể có màu đỏ.

Mặc dù Birgus latro là loài có nguồn gốc của cua ký cư, chỉ con non mới sử dụng vỏ ốc để tự bảo vệ bụng mềm của mình, và con lớn hơn đôi khi sử dụng vỏ dừa bị hỏng để bảo vệ bụng của chúng. Không giống như cua ẩn sĩ khác, những con cua dừa lớn không mang vỏ, thay vào đó làm cứng lưng bụng bằng bồi lên chất kitin và đá phấn. Không hạn chế bởi các giới hạn vật lý của cuộc sống trong vỏ cho phép loài này phát triển lớn hơn nhiều so với cua ẩn sĩ khác trong họ Coenobitidae. Như hầu hết cua thực sự, B. latro uốn cong đuôi xuống dưới thân để bảo vệ. Bụng đã được làm cứng bảo vệ cua dừa và giảm mất nước trên mặt đất nhưng được thay theo định kỳ. Con trưởng thành thay vỏ bụng hàng năm, chúng đào hang dài đến  và chúng trong trốn trong đó để tránh bị thương tổn trong thời gian này. Nó vẫn còn ở trong hang từ 3 đến 16 tuần, tùy thuộc vào kích thước của chúng. Sau khi lột vỏ, nó cần 1-3 tuần cho xương ngoài cứng lên, tùy thuộc vào thân nó còn mềm và dễ bị tổn thương hay không. Trừ khi còn là ấu trùng, cua dừa không biết bơi, và chúng sẽ chết nếu ở trong nước hơn một giờ.

Hình ảnh

Chú thích

Thư mục

 Available as PDF: pp. i–x, 1–35 , pp. 36–82 , pp. 83–128

L
Động vật được mô tả năm 1767
Động vật giáp xác ăn được
Liên họ Cua ẩn sĩ
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Leo II (hoàng đế)

text:
Leo II (, Tiếng Hy Lạp cổ: Λέων Β, Leōn II; 467 – 474) là Hoàng đế Đông La Mã trị vì chưa đầy một năm vào năm 474. Ông là con trai của Zeno và Ariadne, ngoài ra cũng còn là cháu ngoại của Leo I và Verina. Vì là hậu duệ nam gần nhất của Leo, ông được chọn làm người kế vị sau khi ông ngoại mình qua đời. Sau khi cha ông cùng lên ngôi hoàng đế thì vị tiểu hoàng đế đột ngột qua đời vì một căn bệnh chưa rõ nguyên nhân sau khoảng 10 tháng trị vì cho đến tháng 11 năm 474. Có tin đồn lan truyền rằng có thể ông đã bị người mẹ Ariadne đầu độc để đưa người cha Zeno lên ngôi. Thực sự thì chính người cha của ông đã kế thừa ngôi báu cho dù bà ngoại Verina của bà đã lợi dụng cái chết của người cháu yêu dấu để âm mưu chống lại Zeno.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Leo II (474 CN)

Sinh năm 467
Mất năm 474
Nhà Leo
Hoàng đế La Mã thế kỷ thứ 5
Hoàng đế Byzantine thế kỷ thứ 5
Quan chấp chính Đế quốc La Mã
Hoàng đế chết lúc nhỏ
Ấu đế thời cổ đại
Vua chết trẻ
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã


title: Leo I (hoàng đế)

text:
Leo I () (401 – 474) là Hoàng đế Đông La Mã từ năm 457 đến 474. Vốn là dân vùng Dacia Aureliana gần xứ Thracia trong lịch sử, vì vậy mà ông còn được gọi là Leo người xứ Thracia ( Leōn ha ho Thrax).

Trị vì Đế quốc Đông La Mã trong gần 20 năm từ 457 đến 474 Leo tỏ ra là một nhà lãnh đạo tài ba, ông đã giám sát nhiều kế hoạch chính trị và quân sự đầy tham vọng nhằm mục đích chủ yếu trợ giúp cho Đế quốc Tây La Mã đang dần suy yếu và phục hồi vùng các vùng lãnh thổ của họ như xưa. Ông nổi danh vì là vị Hoàng đế Đông La Mã đầu tiên làm luật viết bằng tiếng Hy Lạp chứ không phải là tiếng Latinh như trước đây.

Ông được Giáo hội Chính Thống giáo phương Đông tưởng niệm như một vị Thánh trong ngày lễ diễn ra vào ngày 20 tháng 1 hằng năm.

Triều đại

Leo I hay còn gọi là Leo Marcellus lúc nhỏ sinh ở xứ Thracia hoặc tại tỉnh Dacia Aureliana vào năm 401 trong một gia đình La Mã gốc Thracia. Học giả Candidus Isaurus còn đề cập đến gốc gác Dacia của ông, trong khi John Malalas tin rằng ông xuất thân từ dòng dõi Bessian. Hồi còn trẻ, Leo vốn từng phục vụ trong quân đội La Mã rồi sau do đạt được nhiều chiến công hiển hách mà ông được thăng lên chức comes. Leo là người cuối cùng trong một loạt hoàng đế được đưa lên ngôi báu từ tay viên Đại tướng quân Đông La Mã gốc man tộc Alan là Aspar, vì nghĩ rằng Leo sẽ là một ông vua bù nhìn dễ bề chi phối. Trái lại, Leo ngày càng trở nên độc lập với Aspar, gây nên căng thẳng giữa đôi bên mà sẽ lên đến đỉnh điểm trong vụ ám sát sau này.

Lễ đăng quang của Leo diễn ra vào ngày 7 tháng 2 năm 457, ông là người đầu tiên được biết đến có liên quan đến chức Thượng phụ thành Constantinopolis. Leo I đã vội liên minh với người Isauria nhằm mục tiêu loại bỏ tên quyền thần Aspar. Cái giá của liên minh là Leo phải gả con gái của mình cho Tarasicodissa, thủ lĩnh của người Isauria cùng một cách mà Zeno đã làm khi trở thành hoàng đế vào năm 474. Năm 469, Aspar đã cố gắng phái người ám sát Zeno nhưng bất thành. Cuối cùng vào năm 471, con trai của Aspar là Ardabur có liên can đến một âm mưu chống lại Leo và chẳng mấy chốc cả hai đều bị thủ hạ do ông phái đến ám sát.

Leo đánh giá quá cao khả năng của mình và ông đã mắc phải một số sai lầm đe dọa đến trật tự nội bộ của Đế quốc. Vùng Balkan đã bị người Ostrogoth tàn phá tơi bời sau một bất đồng giữa Hoàng đế và vị thủ lĩnh trẻ tuổi Theodoric Đại đế đã xảy ra tại triều đình của Leo ở Constantinopolis, nơi ông đang đắm chìm với những chiến thuật quân sự và bộ máy cai trị của Đế quốc La Mã. Ngoài ra còn có một số cuộc tấn công của người Hun. Tuy nhiên, những kẻ tấn công đã không thể nào chiếm được Constantinopolis nhờ vào các bức tường thành kiên cố, mà đã được xây dựng lại và củng cố dưới thời Theodosius II nhằm để chống lại những khí cụ công thành đầy uy lực của kẻ thù.

Triều đại của Leo còn đáng chú ý vì ảnh hưởng của ông lên Đế quốc Tây La Mã đã được chứng tỏ bằng việc sắc phong Anthemius làm Hoàng đế Tây La Mã vào năm 467. Ông đã cố gắng vun đắp thành tích chính trị này bằng một cuộc viễn chinh chống lại người Vandal vào năm 468 để rồi bị thảm bại do sự kiêu ngạo của người em rể Basiliscus. Thảm họa này làm tiêu hao binh lính và tiền bạc của Đế quốc. Cuộc viễn chinh này có chi phí lên đến 130,000 bảng vàng và 700 bảng bạc, bao gồm 1113 tàu chở 100.000 quân nhưng đến lúc cuối bị mất 600 tàu. Sau thất bại này, người Vandal càng tăng cường đột kích vùng bờ biển Hy Lạp cho đến khi buộc Leo phải ký kết một thỏa thuận hòa bình tốn kém với Genseric nhằm kết thúc cuộc chiến quá tốn kém này.

Về cuối đời Leo mắc bệnh lỵ nghiêm trọng dù được các danh y tận tình cứu chữa nhưng ông đã không qua khỏi và mất vào ngày 18 tháng 1 năm 474 ở tuổi 73.

Gia đình

Leo và Verina có ba người con. Con gái lớn của họ là Ariadne được sinh ra trước khi Marcianus qua đời (trị vì 450-457). Ariadne có một người em gái là Leontia. Leontia lần đầu tiên được hứa gả cho Julius Patricius, con trai của Aspar thế nhưng hôn ước của họ đã bị hủy bỏ khi Aspar và một người con khác của ông là Ardabur bị ám sát vào năm 471. Leontia sau đó kết hôn với Marcianus, một người con của Hoàng đế Anthemius và Hoàng hậu Marcia Euphemia. Cặp đôi này đã dẫn đầu một cuộc nổi dậy bất thành chống lại Zeno vào khoảng năm 478-479. Cuộc nổi dậy bị đàn áp đẫm máu và cả hai đều bị đày biệt xứ đến chốn Isauria.

Một người con trai không rõ danh tính khác của ông được sinh ra năm 463 nhưng mất sớm sau năm tháng hạ sinh. Những nguồn tài liệu duy nhất viết về ông là từ một lá số tử vi của Rhetorius và một cuốn tiểu sử các vị Thánh của Daniel Nhà Ẩn sĩ.

Trong cuốn Biên niên sử Gruzia, một bộ sử có từ thế kỷ thứ 13 dựa theo những nguồn tài liệu trước đây, kể lại cuộc hôn nhân của vua Vakhtang I xứ Iberia với công chúa Helena nước Byzantium, và xác nhận bà chính là con gái của vị vua quá cố trước Zeno. Vị vua tiền nhiệm này có lẽ là Leo I, câu chuyện có nhắc đến người con gái thứ ba của Leo. Cyril Toumanoff đã xác nhận vị hoàng đế này có hai người con từ cuộc hôn nhân này là Mithridates xứ Iberia và Leo xứ Iberia. Người con thứ hai Leo này chính là cha của Guaram I xứ Iberia. Tính chính xác về dòng dõi này hiện vẫn còn mơ hồ.

Chú thích

Tham khảo

 Profile of Leo in The Prosopography of the Later Roman Empire
 Stephen Williams, Gerard Friell, The Rome that Did Not Fall The Survival of the East in the Fifth Century, Routledge Press, 1999, ISBN 0-415-15403-0

Liên kết ngoài

Leo I  Timeline

Sinh năm 401
Mất năm 474
Hoàng đế La Mã thế kỷ thứ 5
Hoàng đế Byzantine thế kỷ thứ 5
Thánh Kitô giáo thế kỷ thứ 5
Thánh Chính Thống giáo phương Đông
Nhà Leo
Quan chấp chính Đế quốc La Mã
Dân xứ Thracia thời La Mã
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Thánh Chính Thống giáo Đông phương


title: Hurghada

text:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Hurghada
|other_name =
|native_name = |nickname =
|settlement_type = Thành phố
|motto =

|image_skyline =
|image_caption =
|image_flag =
|flag_size =
|image_seal =
|seal_size =
|image_shield =
|shield_size =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|pushpin_map = Ai Cập
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_mapsize =
|pushpin_map_caption = Vị trí ở Ai Cập

|subdivision_type = Quốc gia
|subdivision_name =
|subdivision_type1 = Tỉnh
|subdivision_name1 = Biển Đỏ
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =

|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 =
|leader_name1 =
|established_title = Thành lập
|established_date = 1905

|area_magnitude =
|area_footnotes =
|area_total_km2 =
|area_land_km2 =

|population_as_of = auto
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 261714
|population_density_km2 = auto
|population_density_sq_mi =
|population_metro =
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_blank1_title =
|population_blank1 =
|population_density_blank1_km2 =
|population_density_blank1_sq_mi =

| timezone = EET
| utc_offset = +2
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|coordinates =
|elevation_footnotes =
|elevation_m = 14
|elevation_ft =

|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code = (+20) 65
|blank_name =
|blank_info =
|blank1_name =
|blank1_info =
|website =
|footnotes =
}}

Hurghada ( ,  '' ) là một thành phố nằm ở tỉnh Biển Đỏ của Ai Cập. Đây là một trong các trung tâm du lịch lớn của Ai Cập nằm trên bờ biển Đỏ.

Khái quát

Thành phố được thành lập vào đầu thế kỷ 20, và từ những năm 1980 đã được liên tục mở rộng bởi các nhà đầu tư Ai Cập và nước ngoài để trở thành khu nghỉ mát ven biển hàng đầu tại Biển Đỏ. Các khu nghỉ mát và khách sạn cung cấp thiết bị thể thao dưới nước cho khách lướt ván buồm, lướt ván diều, đi du thuyền, lặn có bình khí và lặn ống thở. Hurghada nổi tiếng với các hoạt động thể thao dưới nước, cuộc sống về đêm và thời tiết ấm áp. Nhiệt độ hàng ngày trong năm dao động trong khoảng , trong tháng 7 và tháng 8 nhiệt độ cao trên . Nhiều khách châu Âu tới Hurghada để nghỉ mát, đặc biệt là vào mùa đông và Giáng Sinh. Du khách Nga giảm đáng kể sau tai nạn máy bay Metrojet năm 2015.

Hurghada trải dài khoảng  dọc theo bờ biển, cách một quãng khá xa so với khu vực hoang mạc. Khu nghỉ mát này là điểm đến của nhiều khách du lịch từ Cairo, Châu thổ sông Nin và Thượng Ai Cập, cũng như các khách du lịch trọn gói tới từ châu Âu. Ngày nay Hurghada có khoảng 248.000 dân và được chia thành các khu:
El Ahia và El Helal, phía bắc;
El Dahar là phố cổ;
Sekalla là trung tâm thành phố;
El Kawsar là khu vực hiện đại;
El Memsha là đường đi bộ dài trên 4 km.

Thành phố có Sân bay quốc tế Hurghada với các chuyến bay cố định tới Cairo và nhiều thành phố châu Âu. Một bến mới của sân bay được mở vào năm 2015 để đáp ứng nhu cầu du lịch gia tăng.

Lịch sử
Ngôi làng tiền thân của thành phố Hurghada ngày nay bắt đầu có người ở từ năm 1905. Tên của thành phố bắt nguồn từ một loài thực vật mọc tự nhiên từ thời Ai Cập cổ đại. Trước đó nơi đây chỉ là một làng chài. Dầu mỏ được tìm thấy ở khu vực này vào năm 1913, nhưng quá trình sản xuất và xuất khẩu chỉ được bắt đầu từ năm 1921 bởi các công ty của Anh Quốc. Dưới thời Vua Farouk người ta xây dựng một trung tâm vui chơi giải trí ở đây, tuy nhiên sau công cuộc quốc hữu hóa nền công nghiệp Ai Cập của Tổng thống Gamal Abdel Nasser, nơi này được chuyển giao cho Quân đội Ai Cập.

Trong Chiến tranh Tiêu hao giữa Israel và Ai Cập, đảo Shadwan ở phía Đông thành phố được bảo vệ bởi các lực lượng Ai Cập và được sử dụng làm trạm rad đa. Vào ngày 22 tháng 1 năm 1970, đây là nơi diễn ra Chiến dịch Rhodes của các lực lượng nhảy dù Israel, những người chiếm đảo trong 36 giờ đồng hồ.

Trong Chiến tranh Yom Kippur, cảng Hurghada là mục tiêu của . Các lực lượng Israel cũng chiếm đóng được đảo Shadwan khiến 32 lính Ai Cập hi sinh, còn Israel mất bảy người.

Vào ngày 27 tháng 9, 1994 một vụ lái xe xả súng đã lấy đi sinh mạng của hai người Ai Cập và một du khách Đức; một người Đức khác bị thương và chết sau trở về Đức.
Vụ tấn công Hurghada 2016 với thủ phạm là các phần tử khủng bố khiến ba du khách bị thương. Vào ngày 14 tháng 7 năm 2017, vụ tấn công Hurghada 2017 một người đàn ông tấn công bằng dao vào năm người Đức, một người Séc và một người Armenia, đều là phụ nữ, khiến hai người phụ nữ Đức thiệt mạng. Du khách Séc sau đó chết vào ngày 27 tháng 7 trong bệnh viên. Cuộc tấn công nổ ra tai hai khách sạn khác nhau.

Khí hậu

Hurghada có khí hậu hoang mạc cận nhiệt đới (phân loại khí hậu Köppen: BWh), với mùa đông ấm áp và mùa hè nóng (hoặc rất nóng). Nhiệt độ trong giai đoạn tháng 12–1–2 khá dễ chịu, tuy nhiên vào buổi tối nhiệt độ giảm xuống 20 độ C - 10 độ C. Tháng 11, 3 và 4 ấm hơn một chút. Tháng 5 và tháng 10 nóng trong khi từ tháng 6 tới 9 rất nóng. Nhiệt độ biển trung bình hàng năm là , từ  vào tháng 2 và 3 tới  vào tháng 8.

Nhiệt độ cao kỷ lục đo được vào ngày 12 tháng 6, 2013 là , trong khi nhiệt độ thấp kỷ lục ngày 2 tháng 2, 1993 là .

Tham khảo

Liên kết ngoài

Egyptra Hướng dẫn du lịch Ai Cập

RedSeaPages - Pulse of the Red Sea

Thành phố của Ai Cập
Tỉnh lỵ Ai Cập
Khu nghỉ mát ven biển Ai Cập
Thành phố ven biển Ai Cập
Khu dân cư ở tỉnh Biển Đỏ
Thành phố cảng biển Đỏ
Địa điểm lặn ở Ai Cập
Riviera Biển Đỏ


title: Bunny Style!

text:
Bunny Style! (バニスタ! Banisuta ?) là một bài hát tiếng Nhật của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc T-ara. Đĩa đơn được phát hành vào 20 tháng 3 năm 2013.

Thông tin đĩa đơn
Vào ngày 20/3- T-ara đã cho phát hành 10 phiên bản từ A đến J, bao gồm 3 phiên bản phát hành giới hạn có thêm 1 bài hát được trình bày bởi những nhóm thành viên nhỏ; cụ thể là bài Sign do "Soyeon và Areum" trình bày trong phiên bản A, bài Shabontama no Yukue của Boram và Qri trong phiên bản B, phiên bản thứ 3 có bài Dangerous Love của Eunjung, Hyomin và Jiyeon. Bảy phiên bản còn lại do 7 thành viên thực hiện là phiên bản thông thường. Ca khúc sẽ được trình diễn cùng với 1 điệu nhảy bunny mô phỏng theo động tác của thỏ.

T-ara đã tổ chức những buổi ra mắt đặc biệt tại 15 thành phố ở Nhật Bản, bắt đầu từ Sapporo vào ngày 20 và Marioka ngày 21. Các thành phố khác là Saitama, Kyoto, Fukuoka, Nagasaki..

Danh sách bài hát

Bảng xếp hạng

Hàng tuần

Bảng xếp hạng Oricon

Lịch sử phát hành

Chú thích

Đĩa đơn năm 2013
Bài hát của T-ara
Bài hát năm 2013
Bài hát tiếng Nhật


title: Aswan

text:
Aswan (  ; tiếng Ai Cập: ; tiếng Copt:  ,  ), cách viết cũ Assuan là thành phố tỉnh lỵ tỉnh cùng tên ở Ai Cập. Aswan là một thành phố ở phía nam của Ai Cập, cư ly 680 km (425 dặm) về phía nam Cairo, ngay dưới đập nước Aswan và hồ Nasser, với dân số 275.000 người.

Tham khảo

Thành phố của Ai Cập
Du lịch Ai Cập
Thành phố Ai Cập trung cổ