title: Cú mèo châu Âu

text:
Cú mèo châu Âu (danh pháp khoa học: Otus scops) là một loài cú mèo nhỏ thuộc họ Cú mèo. Loài này là một phần của nhóm lớn hơn các loài cú gọi là cú điển hình, Strigidae, trong đó chứa hầu hết các loài cú. Nhóm còn lại là cú lợn (Tytonidae). Loài cú mèo này sinh sản ở Nam Âu kéo dài về phía đông sang tới Tây và Trung Á. Đây là loài chim di cư, trú đông ở phần cực Nam Âu và châu Phi hạ Sahara. Nó là loài hiếm thấy ở bất kỳ khoảng cách nào tính từ vùng phía bắc phạm vi sinh sản của mình, thường xảy ra như là sự bay quá trong mùa xuân.

Loài này sinh sản trong vùng đồng rừng thưa, công viên và vườn. Nó đẻ 3-6 trứng trong một lỗ cây. Đây là một loài cú nhỏ, dài 19–21 cm (7,5-8,3 inch) với sải cánh có chiều dài 47–54 cm (19-21 inch). Trọng lượng cơ thể 64-135 g. Nó bắt các con mồi nhỏ như côn trùng và động vật không xương sống khác. Phần lớn là hoạt động về đêm.

Nó chủ yếu có màu xám, màu nâu, với mặt, bụng và đường vai nhạt hơn. Loài cú mèo này có kiểu bay thẳng mạnh mẽ trên đôi cánh dài và hẹp, phản ánh tập tính di cư của nó.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

S
Chim Azerbaijan
Chim Bắc Phi
Chim châu Âu
Động vật được mô tả năm 1758
Chim châu Phi Hạ Sahara


title: Thạch Giám (định hướng)

text:
Thạch Giám có thể là:

Thị trấn Thạch Giám, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An, Việt Nam
 Thạch Giám, vị vua thứ 6 nước Hậu Triệu thời Ngũ Hồ thập lục quốc trong lịch sử Trung Quốc.


title: Dù dì Bengal

text:
Dù dì Bengal (danh pháp hai phần: Bubo bengalensis) là một loài chim thuộc họ Cú mèo. Dù dì Bengal phân bố ở Nam Á. Chúng được tìm thấy trong các khu rừng cây bụi miền đồi núi, và thường thấy sống thành cặp. Chúng là loài cú mèo lớn, và có "túm lông" trên đầu. Chúng có các mảng lông màu nâu và màu xám đan xen và có một mảng lông cổ họng màu trắng với các sọc đen nhỏ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

B
Chim châu Á
B
Động vật được mô tả năm 1831


title: Phù Kiên

text:
Phù Kiên () (337–385), tên tự Vĩnh Cố (永固) hay Văn Ngọc (文玉), hay gọi theo thụy hiệu là (Tiền) Tần Tuyên Chiêu Đế ((前)秦宣昭帝) hoặc thông dụng hơn nữa là Tần Chiêu Đế (秦昭帝), là vị vua thứ 4 nước Tiền Tần thời Ngũ Hồ thập lục quốc trong lịch sử Trung Quốc. Dưới thời ông trị vì, với sự trợ giúp của thừa tướng Vương Mãnh, Tiền Tần đã đạt đến cực đỉnh của sự hùng mạnh khi tiêu diệt Tiền Yên, Tiền Lương, và Đại, đoạt lấy Ích Châu (益州, nay là Tứ Xuyên và Trùng Khánh) từ tay nhà Tấn, và từng định tiêu diệt nhà Tấn và thống nhất Trung Hoa cho đến khi bị đẩy lui trong trận Phì Thủy năm 383. Sau trận chiến này, nước Tiền Tần nhanh chóng sụp đổ, bản thân Phù Kiên bị giết năm 385.

Tướng Tiền Tần
Phù Kiên sinh năm 337, khi đó gia đình ông vẫn mang họ Bồ (蒲), cha ông là Phù Hùng (苻雄) còn mẹ ông là Cẩu phu nhân. Ông nội của Bồ Kiên, Bồ Hồng (蒲洪), là một tộc trưởng người Đê và là một tướng của Hậu Triệu, phụng sự cho hoàng đế Thạch Hổ. Sau đó, khi Hậu Triệu sụp đổ, Bồ Hồng đã cải họ từ Bồ sang Phù, và lập kế hoạch chiếm vùng Quan Trung, song ông ta đã bị tướng Ma Thu (麻秋) hạ độc. Kế vị Phù Hồng là Phù Kiện, người này đã tiến hành tây chinh vùng Quan Trung và các châu xung quanh. Trong các trận đánh, Phù Kiện đã nhận được sự trợ giúp từ Phù Hùng. Năm 354, Phù Hùng đã chết trong một chiến dịch. Là con trai của Phù Hùng, Phù Kiên kế thừa tước hiệu Đông Hải vương, mặc dù ông chỉ là con thứ. Phù Kiên có tiếng là hiếu thảo và có tầm nhìn xa trông rộng, cũng như có kiến thức và tài năng.

Khi Phù Kiên lớn hơn, ông được người anh em họ, hoàng đế Phù Sinh (con trai Phù Kiện) trao cho một số trách nhiệm về quân sự. Năm 357, khi Diêu Tương (姚襄), một tộc trưởng người Khương, tấn công Tiền Tần với hy vọng có thể tiêu diệt nước này, Phù Kiên là một trong các tướng đã tham gia giao chiến và đánh bại Diêu Tương, em trai Diêu Trường của Diêu Tương đã đầu hàng. Ban dầu, tướng Phù Hoàng Mi (苻黃眉) muốn xử tử, song Phù Kiên đã can thiệp và Diêu Trường đã thoát chết.

Triều đại của Phù Sinh mang đầy tính bạo lực, thất thường và tàn ác. Vị hoàng đế này đã cho giết chết các quan lại trong chính quyền của mình, tất cả các quan lại và quý tộc đều trở nên lo sợ rằng mình sẽ là mục tiêu kế tiếp. Một số triều thần đã cố thuyết phục Phù Kiên lật đổ Phù Sinh, và lập kế hoạch để Phù Kiên gặp Vương Mãnh với sự giới thiệu của Lã Bà Lâu (呂婆樓), cả hai đã phát triển tình bằng hữu. Phù Kiện lập kế hoạch hành động chống lại Phù Sinh nhưng lại do dự vì Phù Sinh là một người mạnh mẽ. Tuy nhiên, sau khi tin tức về việc Phù Sinh lập kế hoạch giết Phù Kiên và anh trai là Phù Pháp bị lộ, Phù Kiên và Phù Pháp đã ngay lập tức hành động và tấn công kinh thành trong khi Phù Sinh vẫn đang trong trạng thái say rượu. Cận binh của Phù Sinh đã đầu hàng, Phù Kiên giết chết hoàng đế và lên ngôi.Tuy nhiên, ông không xưng đế mà xưng làm Thiên vương.Ông truy phong thụy hiệu hoàng đế cho cha mình, và truy tôn mẹ mình làm thái hậu. Vợ ông được lập làm hoàng hậu.

Vua Tiền Tần

Trị vì với sự hỗ trợ của Vương Mãnh
Vào đầu thời trị vì của Phù Kiên, cùng với Vương Mãnh, các quân sư cấp cao khác gồm anh trai Phù Pháp và em trai Phù Dung, con trai Phù Phi, cùng người tình của Cẩu Thái hậu là Lý Uy (李威). Với sự trợ giúp đỡ của Lý, vị thế của Vương Mãnh ngày càng trở nên quan trọng, cuối cùng trở thành thừa tướng. Khoảng tết năm 358, Cẩu Thái hậu lo sợ trước quyền lực ngày càng tăng của Phù Pháp nên đã ép ông ta phải tự tử. Các lão thần, phần lớn là người Đê, thường xuyên ghen tị với Vương, song họ luôn thất bại trong các xung đột do Vương Mãnh được Phù Kiên sủng ái. Vương Mãnh với sự trợ giúp của Phù Kiên đã thiết lập nên luật pháp trên toàn đế chế, ông còn cho hành quyết Cường Đức (強德), nhạc phụ của hoàng đế Phù Kiện và là một người tham nhũng, bất chấp việc Phù Kiên muốn tha cho Cường. Tiền Tần đã được cai trị một cách hiệu quả và công minh trong khoảng thời gian này. Ông cũng khuyến khích các quan lại tiến cử hiền tài cho triều đình, và khen thưởng hoặc trừng phạt họ dựa trên việc việc những người họ tiến cử có thực hiện tốt công việc hay không. Vì vậy, các quan lại Tiền Tần được mô tả là rất có tài và chịu trách nhiệm.

Năm 364, Phù Kiện ban tước hiệu cho Trương Thiên Tích, người cai trị nước Tiền Lương và trên danh nghĩa là chư hầu của nhà Tấn, vì vậy Tiền Lương cũng trở thành chư hầu của Tiền Tần. Tuy nhiên, đến cuối năm 365, Trương Thiên Tích đã chối bỏ tình trạng này và cắt đứt mọi liên hệ với Tiền Tần.

Cũng trong năm 364, em trai của Phù Sinh là Phù Đằng đã nổi loạn song đã bị bắt và xử tử. Vương Mãnh muốn Phù Kiên giết chết bốn người anh em khác của Phù Sinh là Phù Ấu (苻幼), Phù Liễu (苻柳), Phù Sưu (苻廋), và Phù Vũ (苻武) song Phù Kiên đã từ chối.

Sau đó cũng trong năm 364, Phù Kiên đã cố gắng khôi phục lại hệ thống chính quyền và đầu thời nhà Tấn bằng cách ban tước công cho các anh em trai, con trai và anh em họ. Tuy nhiên, ông đã phải hủy bỏ dự định này khi một số tước công đã lợi dụng điều này để tư lợi.

Năm 365, sau khi người nhiếp chính Mộ Dung Khác của Tiền Yên chiếm được thành Lạc Dương của nhà Tấn, ông ta đã sẵn tư thế tấn công Tiền Tần. Phù Kiên sẵn sàng đích thân nghênh chiến với Mộ Dung Khác, song trên thực tế đã không diễn ra các cuộc tấn công của Mộ Dung Khác.

Cuối năm 365, các tộc trưởng Hung Nô là Tào Cốc (曹轂) và Lưu Vệ Thần (劉衛辰) đã cùng nhau nổi loạn, Phù Kiện đã đích thân đem quân đi đánh dẹp, bắt giữ được Lưu và buộc Tào phải đầu hàng, tuy nhiên Phù Kiện lại tiếp tục để Tào và Lưu chỉ huy quân lính của họ, một hành động mà sẽ gây nên hậu họa về sau. Cuối năm đó, Phù Ấu nổi loạn song đã bị giết trong khi giao tranh với Lý Uy.

Năm 367, sau Mộ Dung Khác qua đời và người nhếp chính thay thế là Mộ Dung Bình bất tài, Phù Kiên đã bắt đầu lập kế hoạch chinh phạt Tiền Yên. Tuy nhiên, sau đó đế quốc của ông lại đứng trước nguy cơ bị chinh phục khi vào mùa đông cùng năm, Phù Liễu (tại Bồ Phần (蒲阪, nay thuộc Vận Thành, Sơn Tây)), Phù Sưu (tại Thiểm Thành (陝城), nay thuộc Tam Môn Hiệp, Hà Nam)), Phù Vũ (tại An Định (安定, nay thuộc Bình Lương, Cam Túc)), và em trai của Phù Kiên là Phù Song (苻雙) (tại Thượng Khuê (上邽, nay thuộc Thiên Thủy, Cam Túc)) đã cùng nổi loạn, khuất phục Tiền Yên và cầu Tiền Yên trợ giúp. Tuy nhiên, Mộ Dung Bình đã từ chối. Phù Kiện đã cử quân đến chống lại bốn cuộc nổi loạn. Phù Vũ và Phù Song nhanh chóng bị đánh bại và bị xử tử, sau đó đến lượt Phù Liễu và Phù Sưu.

Năm 369, đại tướng Hoàn Ôn của Tấn đã mở một chiến dịch lớn chống Tiền Yên, đến Phương Đầu (枋頭, nay thuộc Hạc Bích, Hà Nam), ở lân cận kinh thành Nghiệp Thành. Trong hoảng loạn, Tiền Yên đã tìm kiếm trợ giúp từ Tiền Tần, hứa hẹn nếu Tiền Tần chịu đem quân đến giúp thì sẽ cắt vùng Lạc Dương cho Tiền Tần. Hầu hết triều thần Tiền Tần đã phản đối song Vương Mãnh đã khuyên Phù Kiện không nên để Hoàn Ôn chinh phục được Tiền Yên vì nếu như vậy thì Tiền Tần sẽ không thể đứng lên trên Tấn. Phù Kiên do vậy đã xuất binh và đại quân Tiền Tần đã đến sau khi Mộ Dung Thùy đã giáng cho Hoàn Ôn một thất bại, quân Tiền Tần sau đó đã giáng cho Hoàn Ôn một thất bại lớn khác. Tuy nhiên, Tiền Yên đã không giữ đúng lời hứa sẽ cắt Lạc Dương, Phù Kiên do vậy đã lệnh cho Vương Mãn dẫn theo 6 vạn quân để đánh Tiền Yên. Chiến dịch của Vương Mãnh có nhiều hy vọng thành công do Mộ Dung Thùy, vì lo sợ trước lòng ghen tị của Mộ Dung Bình và lòng thù hận của Thái hậu nên đã đào thoát sang phía Tiền Tần.

Vào mùa xuân năm 370, Vương Mãnh đã tiến đến Lạc Dương và buộc tướng lĩnh trong thành phải đầu hàng. Ông ta sau đó tiến đến Hồ quan (壺關, nay thuộc Trường Trị, Sơn Tây), đánh bại tất cả các đám quân Tiền Yên kháng cự lại trên đường hành quân. Ông ta tiếp tục chiếm Tấn Dương (晉陽, nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây). Mộ Dung Bình dẫn theo 30 vạn tráng sĩ để kháng Tiền Tần, song do sợ Vương Mãn nên Mộ Dung Bình đã cho đại quân dừng lại ở Lộ Xuyên (潞川, nay cũng thuộc Trường Trị). Vương Mãnh sau đó cũng tiến đến để chuẩn bị giáp chiến. Trong khi đó, Mộ Dung Bình lại thể hiện bản tính tham nhũng tồi tệ vào thời điểm này khi cho lính canh giữ các con suối và khu rừng, không cho phép dân thường và các lính khác đi vào để đốn củi hay bắt cá trừ khi họ trả một khoản phí bằng tiền bạc hay tơ lụa. Mộ Dung Bình sớm thu đầy túi, song điều này đã khiến cho cho binh sĩ hoàn toàn mất tinh thần chiến đấu. Hoàng đế Mộ Dung Vĩ hay tin đã cử sứ thần đến để quở trách và yêu cầu ông ta phân phối số lợi lộc này cho binh lính. Mùa đông năm 370, hai bên giao chiến và mặc dù có quân số vượt trội song Mộ Dung Bình đã bị đánh bại và phải chạy trốn về Nghiệp Thành. Mộ Dung Vĩ bỏ Nghiệp Thành và cố chạy trốn về cố đô Hà Long (和龍, nay thuộc Cẩm Châu, Liêu Ninh), song đã bị bắt giữ trên đường. Phù Kiên tha cho cựu hoàng đế Tiền Yên song yêu cầu ông ta chính thức đầu hàng, Tiền Yên bị diệt vong.

Ban đầu, Phù Kiên cho Vương Mãnh phụ trách tất cả các lãnh thổ chinh phục được của Tiền Yên. Ông cho tái định cư Mộ Dung Vĩ và hoàng tộc Tiền Yên, cũng như một số lượng lớn người Tiên Ti đến vùng Quan Trung, trung tâm của Tiền Tần. Năm 372, ông triệu tập Vương Mãnh trở về kinh thành để giữ chức thừa tướng, trong khi trao vùng phía đông đế quốc cho Phù Dung. Thẩm quyền của Vương Mãnh được mô tả là rất lớn đến nỗi bản thân Phù Kiên ít khi phải lo lắng đến chuyện quốc gia đại sự.

Phù Kiên sau đó tiếp tục tiến hành các chiến dịch nhằm thống nhất Trung Hoa. Năm 373, ông mở một chiến dịch tiến đánh các vùng phía tây của Tấn, chinh phục Tứ Xuyên, Trùng Khánh, và nam bộ Thiểm Tây. Trong khi đó, nhiều quan lại Tiền Tần, bao gồm Vương Mãnh, bắt đầu quan tâm về số lượng lớn người Tiên Ti được tái định cư ở ngay vùng trung tâm của đế quốc và số lượng quan lại người Tiên Ti, bao gồm cả các thành viên hoàng tộc Mộ Dung được giữ các chức vụ quan trọng, và họ yêu cầu ông giảm bớt quyền lực của các quan lại người Tiên Ti song ông đã từ chối. Năm 375, Vương Mãnh lâm bệnh nặng, và trên dường bệnh, ông ta đã đề nghị Phù Kiên ngừng chiến dịch đánh Tấn trong khi không thực sự tin tưởng các quan lại người Tiên Ti và người Khương. Tuy nhiên, Vương Mãnh đã chết ngay sau đó, Phù Kiện không đồng ý với lời trăn chối của Vương Mãnh và tiếp tục phong các chức vụ cho các quan người Tiên Ti và Khương.

Sau khi Vương Mãnh qua đời
Sau khi Vương Mãnh qua đời, Phù Kiên tiếp tục tiến hành các chiến dịch nhằm thống nhất Trung Hoa. Trong số các chiến dịch, phần lớn thắng lợi nghiêng về phía Tiền Tần song chúng cũng đã khiến cho đế quốc và nhân dân chịu nhiều mất mát. Hơn nữa, Phù Kiên mặc dù trong những năm đầu được người đời biết đến với tính tiết kiệm, thì nay bắt đầu chi tiêu thái quá cho các cung điện. Một trong những trọng tâm của Vương Mãnh khi xưa là giữ cho các triều thần thành thật dường như đã bị bỏ qua, do bắt đầu xuất hiện các ghi chép sai của chính quyền trong sử sách. Giả dụ vào năm 382, Tiền Tần bị nạn châu chấu, hoành hành khắp U Châu (幽州, nay là Bắc Kinh, Thiên Tân, và bắc bộ Hà Bắc), Thanh Châu (青州, nay là trung bộ và đông bộ Sơn Đông), Ký Châu (冀州, nay là trung bộ Hà Bắc), và Tịnh Châu (并州, nay là Sơn Tây) và các nỗ lực nhằm diệt châu chấu đã không thành công, song theo văn thư của chính quyền thì lại ghi rằng các châu (trừ U Châu) là đạt sản lượng ngũ cốc lớn, và rằng nạn châu chấu không tàn phá cây gai dầu và cây đậu, một điều không thể xảy ra. Điều này cho thấy rằng các quan địa phương đã không còn báo cáo về tình hình các châu của họ một cách trung thực mà chỉ báo cáo cốt sao cho hài lòng Phù Kiên và các triều thần cấp cao. Điều này có thể là bởi Phù Kiên sau cái chết của Vương Mãnh đã cảm thấy rằng mình có thể giám sát mọi thứ, và tự mình gánh vác quá nhiều việc, điều này được minh chứng trong một chiếu thư mà ông ban hành năm 376, biểu thị rằng khối lượng công việc của ông quá nặng nề đến nỗi một nửa số tóc của ông biến sang màu trắng.

Thu năm 376, Phù Kiên mở một chiến dịch lớn đánh Tiền Lương, sau khi vua Tiền Lương là Trương Thiên Tích từ chối thể hiện sự khuất phục bằng cách đến kinh thành Trường An của Tiền Tần và còn cho giết sứ thần của Tiền Tần. Các tướng của Trương Thiên Tích, vốn đã không hài lòng với những người trẻ tuổi mà ông đưa vào triều, nay đã đầu hàng hoặc dễ dàng bị đánh bại, chỉ trong vòng dưới một tháng, Trương Thiên Tích đã buộc phải đầu hàng, lãnh thổ của Tiền Lương (trung bộ và tây bộ Cam Túc, bắc bộ Thanh Hải, và đông bộ Tân Cương) được sáp nhập vào Tiền Tần. Chỉ hai tháng sau, Phù Kiên mở một chiến dịch lớn khác để đánh nước Đại, trong bối cảnh vua nước Đại là Thác Bạt Thập Dực Kiền bị con trai là Thác Bạt Dật Quân (拓拔寔君) mưu sát, việc chinh phục diễn ra suôn sẻ.

Năm 378, Phù Kiên cử Phù Phi, Mộ Dung Vĩ và Cẩu Trường (苟萇) đi đánh thành Tương Dương (襄陽, nay thuộc Tương Dương, Hồ Bắc) của Đông Tấn. Theo đề xuất của Cẩu Trường, Phù Phi ra lệnh bao vây Tương Dương để có thể hạ thành trong khi chỉ phải chịu tốt thất tối thiểu, song Phù Kiên không bằng lòng với điều này và đã lệnh cho Phù Phi hoặc là chiếm thành vào mùa xuân năm 379 hoặc tự sát. Phù Phi do đó đã phát động một cuộc tấn công lớn nhằm hạ thành, thành Tương Dương bị chiếm vào mùa xuân năm 379. Ngụy Hưng (魏興, nay thuộc An Khang, Thiểm Tây) cũng thất thủ. Tuy nhiên, cũng trong khoảng thời gian này, một đội quân khác được Phù Kiên gửi đi do Bành Siêu (彭超) chỉ huy, sau khi chiếm Bành Thành (彭城, nay thuộc Từ Châu, Giang Tô), đã bị tướng Tạ Huyền của Đông Tấn đánh bại và buộc phải bỏ Bành Thành.

Năm 380, người anh em họ của Phù Kiên là Phù Lạc (苻洛) nổi loạn, nguyên do là Phù Lạc cảm thấy bị khinh thường khi không được khen thướng thích đáng cho chiến công trong chiến dịch diệt Đại năm 376 và tin rằng quân của Phù Kiên đã mệt mỏi. Tuy nhiên, tướng Lã Quang đã đánh tan cuộc nổi loạn và bắt giữ Phù Lạc, Phù Kiên sau đó chỉ đưa Phù Lạc đi lưu đày. Các sử gia chỉ trích gay gắt quyết định này, họ tin rằng việc Phù Kiên không xử tử Phù Lạc cũng như những người nổi loạn khác đã khuyến khích các cuộc nổi loạn về sau này và dẫn đến hậu quả là đế quốc bị sụp đổ.

Cũng trong năm 380, Phù Kiên đã thực hiện một quyết định lịch sử gây tranh cãi khi cho phân những đồng bào người Đê của mình, vốn là một sắc tộc nhỏ bé, đến các vùng khác nhau của đế chế dưới quyền chỉ huy của các con trai của ông cùng các tướng lĩnh. Ông có lẽ muốn họ phụng sự với vai trò là một lực lượng ổn định trên khắp đế quốc, song kết quả ban đầu là ngay tại trung tâm của đế quốc, tức Quan Trung, thì lại vắng bóng người Đê trong khi có nhiều người Tiên Ti và Khương, và cuối cùng đã gây nên các yếu tố bất ổn. Ông cũng triệu hồi em trai Phù Dung về kinh thành và cho Phù Dung nắm giữ các chức vụ của Vương Mãnh trước đây. Phù Phi thay thế Phù Dung quản lý phần phía đông của đế quốc.

Cuối năm 382, Phù Kiên lại lên kế hoạch đánh Tấn. Hầu hết các trọng thần đã phản đối kế hoạch, bao gồm cả thừa tướng Phù Dung. Tuy nhiên, Mộ Dung Thùy và Diêu Trường lại ủng hộ kế hoạch này, và Phù Kiên sẵn sàng trong tư thế chuẩn bị, khi một triều thần can ngăn rằng thời điểm đó khó vượt Trường Giang, Phù Kiên đã thuyết, "Chúng ta có nhiều binh sĩ, và nếu họ chỉ cần ném roi da của mình thì cũng đủ để ngăn dòng chảy của Trường Giang."

Năm 383, Phù Kiên cử Lã Quang đi đánh Tây Vực (西域, nay là Tân Cương và các nước Trung Á), nhiều vương quốc tại đó đã khuất phục Tiền Tần và xưng làm chư hầu nhưng một số thì không. Chiến dịch của Lã Quang kéo dãi trong nhiều năm và khá thành công nhưng đến khi nó được hoàn tất thì Phù Kiên lại qua đời và Tiền Tần tiến gần đến chỗ bị suy sụp.

Nam chinh

Năm 383, Phù Kiên mở chiến dịch đánh Đông Tấn, cử Phù Dung làm chỉ huy, bất chấp việc Phù Dung phản đối. Sau chiến thắng vào ban đầu, quân Tiền Tần chiếm được thành Thọ Dương (壽陽, nay thuộc Lục An, An Huy), quân Tiền Tần đã phải hứng chịu thiệt hại dưới tay của Tạ Huyền và Lưu Lao Chi (劉牢之), quân Tiền Tần bị dồn đến Phì Thủy (nay không còn tồn tại, song có lẽ là sông chảy qua Lục An ngày nay, gần Hoài Hà), quân Tiền Tần ở bờ tây còn quân Tấn ở bờ đông. Tạ Huyền đề nghị Phù Dung rằng hãy rút về phía tây để quân Tân có thể qua sông, Phù Kiên và Phù Dung đã chấp thuận, song khi bắt đầu rút lui, quân Tiền Tần đã hoảng sợ và không thể dừng lại. Phù Dung đã cố gắng ổn định lại quân lính, song đột nhiên con ngựa của ông bị ngã, và ông ta bị quân Tấn giết chết, dẫn tới sự sụp đổ hoàn toàn của quân Tiền Tần. Bản thân Phù Kiên bị trúng một mũi tên và ông buộc phải chạy đến chỗ Mộ Dung Thùy. Con trai của Mộ Dung Thùy là Mộ Dung Bảo và em trai là Mộ Dung Đức đã thuyết phục Mộ Dung Thùy giết chết vị hoàng đế bại trận và tái lập nước Yên, song Mộ Dung Thùy đã từ chối và hộ tống Phù Kiên an toàn trở về Lạc Dương.

Sau trận Phì Thủy
Mộ Dung Thùy không ra tay với Phù Kiện do hoàng đế trước đây đã đối đãi tốt với ông ta, tuy vậy ông ta vẫn muốn khôi phục nước Yên. Với cớ muốn trấn an người dân ở phía đông của đế quốc, Mộ Dung Thùy đã thuyết phục được Phù Kiên cho phép mình làm lãnh đạo quân đội ở đông bắc, bất chấp phản đối từ Quyền Dực (權翼). Khi Mộ Dung Thùy đến Nghiệp Thành, ông ta và Phù Phi đã ngờ vực lần nhau song cả hai đều bác bỏ đề xuất phục kích đối phương của thuộc hạ. Lúc này, tộc trưởng Đinh Linh là Địch Bân (翟斌) đã nổi loạn chống lại Tiền Tần, với sự trợ giúp của cháu trai của Mộ Dung Thùy là Mộ Dung Phượng (慕容鳳), và tiến đánh Lạc Dương, Phù Phi đã cử Mộ Dung Thùy tiến về phía nam để giải vây cho Lạc Dương cùng với phụ tá người Đê là tướng Phù Phi Long (苻飛龍). Trên đường tiến đến Lạc Dương, Mộ Dung Thùy đã phục kích Phù Phi Long và tàn sát quân lính của ông ta, song vẫn viết một lá thư giải thích cho Phù Kiên. Tuy nhiên, mùa xuân năm 384, Mộ Dung Thùy đã hội quân cùng Trạch Bân và xưng làm Yên vương và lập nước Hậu Yên. Ông ta nhanh chóng chiếm được nhiều thành ở phía đông của đế quốc.

Trong khi đó, cháu trai của Mộ Dung Thùy và em trai của Mộ Dung Vĩ là Mộ Dung Hoằng, hay tin về cuộc nổi dậy của Mộ Dung Thùy nên đã tập hợp một số binh lính Tiên Ti và cũng bắt đầu nổi dậy ngay tại vùng Quan Trung, tự xưng tước hiệu Tiền Yên cũ của mình là Tế Bắc vương và lập nước Tây Yên. Phù Kiên cử em trai Phù Duệ (苻叡) cùng với sự hỗ trợ của Diêu Trường đi đánh Mộ Dung Hoằng. Mộ Dung Hoằng trong sợ hãi đã bỏ Quan Trung và Phù Duệ đã có ý muốn cắt đường trốn thoát của Mộ Dung Hoằng, bất chấp việc Diêu Trường muốn để yên cho người Tiên Ti rời khỏi. Tuy nhiên, Mộ Dung Hoằng khi bị ép phải giao chiến lại đánh bại và giết chết được Phù Duệ. Khi Diêu Trường cử người đưa tin về kinh để báo thất bại, Phù Kiên không hiểu vì lý do gì, đã tức giận đến nỗi giết người đưa tin của Diêu Trường, điều này đã khiến Diêu Trường hoảng sợ và bỏ chạy cùng với các binh lính người Khương. Diêu Trường xưng làm "Vạn Niên Tần Vương" (萬年秦王), lập nước Hậu Tần.

Mộ Dung Hoằng lúc này tiến về Trường An, ông ta hội quân cùng một người anh em khác tên là Mộ Dung Xung. Ông yêu cầu rằng Phù Kiên hãy đưa Mộ Dung Vĩ đến chỗ mình, và Mộ Dung Vĩ một mặt thì cam kết trung thành với Phù Kiện, một mặt thì bí mật cử người đưa tin cho Mộ Dung Hoằng thúc giục ông ta tiến đánh Trường An, mặc dù vậy, Mộ Dung Hoằng sau đó bị các tướng của mình giết hại và Mộ Dung Xung lên thay thế, người này xưng làm thái tử. Phù Kiên đích thân dẫn một đội quân Tiền Tần đến đánh Diêu Trường song đã không thành công. Con trai của Phù Kiên là Bình Nguyên công Phù Huy (苻暉) sau đó bỏ Lạc Dương và đến trợ giúp Trường An, và toàn bộ lãnh thổ phía đông đế quốc (ngoại trừ Nghiệp Thành) đã bị mất. Lúc này, Tấn cũng mở các chiến dịch và họ đã lấy lại được các vùng nay là Trùng Khánh, Tứ Xuyên, và nam bộ Thiểm Tây vào đầu năm 385, cũng như chiếm nhiều lãnh thổ của Tiền Tần ở phía nam Hoàng Hà, quân Tấn dưới quyền tướng Tạ Huyền lúc này cũng đang tạm thời liên minh với Phù Phi để chống Hậu Yên.

Cuối năm 384, Mộ Dung Vĩ đã cố gắng giết chết Phù Kiên tại một bữa tiệc, song sau khi tin tức bị lộ, Phù Kiên đã cho xử tử Mộ Dung Vĩ cùng những người Tiên Ti khác tại Trường An. Mộ Dung Xung hay tin đã xưng đế vào đầu năm 385. Ông ta tiếp tục giáng cho Phù Huy nhiều thất bại, và Phù Huy trong cơn giận sau thất bại và bị phụ thân quở trách, đã tự sát. Bị Mộ Dung Xung bao vây, Trường An rơi vào nạn đói khủng khiếp. Phù Kiên đã quyết định rằng ông sẽ dẫn một đội quân ra khỏi thành và tìm nguồn lương thảo, và phong cho Thái tử Phù Hoành làm người cai quản kinh thành, song ngay sau khi Phù Kiên rời khỏi, thành đã thất thủ và Thái tử chạy đến Tấn

Trong lúc đó, Phù Kiên đã đưa quân đến Ngũ Tương sơn (五將山, nay thuộc Bảo Kê, Thiểm Tây), song sau đó bị quân Hậu Tần bao vây và bắt được và rồi bị đưa đến Tân Bình (新平, nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây) và bị giam giữ ở đây cùng với Trương phu nhân, con trai là Trung Sơn công Phù Sân (苻詵), cùng các con gái Phù Bảo (苻寶) và Phù Cẩm (苻錦). Diêu Trường đã cố thuyết phục Phù Kiên truyền ngôi cho mình, song Phù Kiên giận dữ trước sự phản bội của Diêu nên đã từ chối. Ông cũng giết chết Phù Bảo và Phù Cẩm để các thuộc hạ của Diêu Trường không thể làm nhục họ. Vào mùa thu năm 385, Diêu Trường cử quân đến siết cổ Phù Kiên. Trương phu nhân và Phù Sân tự sát. Tuy vậy, binh lính Hậu Tần vẫn thương tiếc Phù Kiên, vì thế nên Diêu Trường để giả vờ rằng mình đã không giết Phù Kiên, và đã truy phong thụy hiệu cho Phù Kiên là Tráng Liệt Thiên Vương (壯烈天王), mặc dù thụy hiệu này không được Phù Phi công nhận.

Xem thêm
 Phù Sinh
 Vương Mãnh
 Diêu Trường

Tham khảo

 Tấn thư, các quyển 113, 114 (Phù Kiên truyện: thượng, hạ)
 Tư trị thông giám, các quyển 100, 101, 102, 103, 104, 105, 106

Vua Tiền Tần
Nhân vật quân sự Ngũ Hồ thập lục quốc
Vua Trung Quốc bị giết
Sinh năm 337
Mất năm 385


title: Phù Phi

text:
Phù Phi () (?-386), tên tự Vĩnh Thúc (永叔), gọi theo thụy hiệu là (Tiền) Tần Ai Bình Đế ((前)秦哀平帝), là một hoàng đế của nước Tiền Tần trong lịch sử Trung Quốc. Ông là con trai cả của Phù Kiên song không được lập làm thái tử, và sau khi Phù Kiên chết dưới tay Diêu Trường, người sáng lập nước Hậu Tần, và Thái tử Phù Hoành (苻宏) buộc phải đào thoát đến Tấn, Phù Phi đã xưng đế vào năm 385, song đã bị vua Tiền Yên là Mộ Dung Vĩnh đánh bại vào năm 386, và sau đó bị giết dưới tay tướng Tấn là Phùng Cai (馮該).

Sự nghiệp ban đầu
Phù Phi được sử sách nói đến lần đầu là vào năm 357, khi cha ông là Phù Kiện lật đổ vị hoàng đế Phù Sinh bạo tàn và kỳ quái rồi lên ngôi với tước hiệu "Thiên vương". Phù Kiên lập Phù Phi làm Trường Lạc công. Vào thời điểm đó, Phù Phi được mô tả là người có tài cả trong việc quản trị và quân sự, tài năng chỉ kém thúc phụ Phù Dung.

Năm 378, Phù Kiên ủy thác cho Phù Phi dẫn một đội quân lớn đánh thành Tương Dương (襄陽, nay là Tương Dương, Hồ Bắc) của Tấn. Theo lời khuyên của tướng Cẩu Trường (苟萇), Phù Phi đã chọn cách vây thành và cắt nguồn tiếp tế để buộc tướng lĩnh trong thành đầu hàng, thay vì một cuộc tấn công trực diện. Tuy nhiên, khoảng tết năm 379, Phù Kiên lo lắng về việc chiếm thành nên đã gửi cho con trai cả một thanh kiếm với lời nhắn rằng nếu không chiếm được thành trong mùa xuân thì hãy tự sát với nó. Sau khi nhận kiếm, Phù Phi sợ hãi và đã thực hiện một cuộc tấn công ác liệt vào thành và chiếm được nó.

Đô đốc Quan Đông
Năm 380, Phù Kiên triệu hồi Phù Dung, người này đang quản lý các châu phía đông (tức lãnh thổ Tiền Yên trước đây), về kinh thành Trường An để giữ chức thừa tướng thay cho Vương Mãnh. Phù Phi được phong làm đô đốc Quan Đông, Chinh Đông đại tướng quân thay thế Phù Dung. Trong năm, khi Phù Kiên thực hiện một kế hoạch để phân đồng bào người Đê của mình đến các vùng khác nhau của đế quốc, đã có một số lượng đáng kể các binh lính người Đê cùng gia đình đã đi cùng với Phù Phi đến bản doanh của ông tại Nghiệp Thành.

Phù Phi đã không tham gia trận Phì Thủy, khi đó ông vẫn ở tại Nghiệp Thành. Tuy nhiên, sau thất bại của Tiền Tần, tướng Tiên Ti là Mộ Dung Thùy, một thân vương của Tiền Yên trước đây, đã âm mưu nổi loạn để tái lập nước Yên. Năm 383, sau khi thuyết phục Phù Kiên cho phép ông ta đế các châu phía đông để ổn định lòng người sau thất bại trong trận Phì Thủy, Mộ Dung Thùy đã đến Nghiệp Thành, tại đây Mộ Dung Thùy tiếp tục mưu đồ và ông ta cùng Phù Phi từng nghĩ đến việc phục kích đối phương song đã không thực hiện. Sau đó, tộc trưởng Đinh Linh là Địch Bân (翟斌) đã nổi loạn và tiến đánh Lạc Dương, là thành do anh trai của Phù Phi Bình Nguyên vương Phù Huy (苻暉) trấn giữ, Phù Kiên lệnh cho Mộ Dung Thùy đi đánh quân Đinh Linh, và Phù Phi đã cử thân tín là Phù Phi Long (苻飛龍) làm phụ tá cho Mộ Dung Thùy. Tuy nhiên, trên đường đến Lạc Dương, Mộ Dung Thùy đã giết chết Phù Phi Long và thảm sát binh lính của Phù và chuẩn bị nổi loạn. Trong khi đó, mặc dù đã nghi ngờ Mộ Dung Thùy song Phù Phi đã không đặt con trai của Mộ Dung Thùy là Mộ Dung Nông (慕容農) và các cháu trai Mộ Dung Khác (慕容楷) và Mộ Dung Thiệu (慕容紹) dưới sự giám sát, cả ba vì thế đã có thể chạy trốn khỏi Nghiệp Thành và bắt đầu một cuộc nổi loạn riêng của họ.

Vào mùa xuân năm 384, Mộ Dung Thùy công khai tuyên bố thành lập Hậu Yên, xưng làm Yên vương. Phù Phi đã cố thuyết phục Mộ Dung Thùy chấm dứt nổi loạn, song Mộ Dung Thùy đã từ chối và tiến đánh Nghiệp Thành song đã không thể hạ thành một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, hầu hết các thành ở phía bắc Hoàng Hà và phía đông Thái Hành Sơn đã đầu hàng hoặc bị quân Hậu Yên chiếm, khiến cho nghiệp Thành bị cô lập. (Các thành ở phía nam Hoàng Hà phần lớn đã bị Tấn chiếm.) Trong khi đó, ngay cả vùng trung tâm của đế quốc cũng đang chịu sự tấn công của quân nổi loạn Hậu Tần và Tây Yên, Phù Phi vì thế đã không còn hy vọng nhận được cứu trợ, tình hình này đã khiến cho ông và quân lính trở nên tuyệt vọng. Cuối năm 384, Mộ Dung Thùy trong một thời gian ngắn đã bỏ việc bao vây Nghiệp Thành để tái tập hợp quân lính, song cũng vào lúc đó, quân Tấn đã tiến công. Phù Phi chính thức cầu hòa, song phụ tá của ông là Dương Ưng (楊膺) lại thay mặt ông hứa hẹn sẽ đầu hàng Tấn. Với lời hứa đó, tướng Tạ Huyền của Tấn đã trợ giúp cho quân của Phù Phi và cung cấp lương thảo, song liên minh này cuối cùng lại tan vỡ. Trong khi đó, Mộ Dung Thùy quay trở lại và tiếp tục vây thành sau khi đánh bại quân Tấn của Lưu Lao Chi (劉牢之). Năm 385, Phù Phi bỏ Nghiệp Thành và dẫn quân về phía tây bắc để đến Tấn Dương (晉陽, nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây), tại đây ông nhận được tin phụ hoàng đã bị vua Diêu Trường của Hậu Tần sát hại. Phù Phi do vậy đã xưng đế.

Trị vì
Phù Phi đã dùng nhiều biện pháp để củng cố vị trí hiện tại của mình, lãnh thổ lúc này chỉ còn giữ được vùng đất nay là Sơn Tây, mặc dù vậy, vẫn còn có những nơi trung thành Tiền Tần ở các vùng nay là Thiểm Tây và Cam Túc còn đang kháng cự, thậm chí là trong lãnh thổ Hậu Yên. Thừa tướng Vương Vĩnh (王永) (con trai Vương Mãnh) đã ban hành một tuyên bố chiêu dụ tất cả những người còn trung thành chuẩn bị hội ngộ tại Lâm Tấn (臨晉, nay thuộc Vị Nam, Thiểm Tây) vào mùa đông năm 386. Nhiều tướng lĩnh địa phương đã đáp lại lời kêu gọi song việc hội ngộ đã không bao giờ diễn ra.

Vào mùa thu năm 386, vua Tây Yên là Mộ Dung Vĩnh cùng thần dân đã bỏ Quan Trung để đến phía đông để trở về quê hương của mình, ông ta đã yêu cầu Phù Phi cho phép đi qua. Phù Phi đã từ chối và cố ngăn chặn họ, song phải hứng chịu thất bại, trong đó Vương Vĩnh và đại tướng Thư Cừ Câu Thạch Tử (沮渠俱石子) đã bị giết, hầu hết các quan của Phù Phi cùng với Dương Hoàng hậu đã bị bắt. Đại tướng duy nhất của Phù Phi vẫn còn một đội quân mạnh là người anh em họ của ông, Đông Hải vương Phù Toản (苻纂), người này vẫn ở Tấn Dương, song Phù Phi nghi ngờ Phù Toản và do vậy đã không trở về Tấn Dương, thay vào đó ông tiến về phía nam để đánh Lạc Dương, khi đó đang do Tấn chiếm giữ. Tướng Phùng Cai (馮該) của Tấn đã chặn và giết ông trong trận chiến. Các con trai của ông là Thái tử Phù Ninh (苻寧) và Trường Lạc vương Phù Thọ (苻壽) cũng bị quân Tấn bắt song được tha và giao cho bá phụ là Phù Hoành (苻宏), là người trước đó đã đầu hàng Tấn. Các con trai của ông là Bột Hải vương Phù Ý (苻懿) và Tế Bắc vương Phù Sưởng (苻昶) được một quan lại hộ tống đến chỗ người cháu trai họ đằng xa là Phù Đăng, Phù Đăng ban đầu đề xuất lập Phù Ý làm hoàng đế, song sau đó đã tự mình lên ngôi khi được các thuộc cấp kiến nghị.

Tham khảo

 Tấn thư-Tải ký Phù Kiên truyện (thượng, hạ) và Phù Phi truyện
 Tư trị thông giám, các quyển 104, 105, 106

Vua Tiền Tần
Nhân vật quân sự Ngũ Hồ thập lục quốc
Vua Trung Quốc bị giết
Mất năm 386
Năm sinh không rõ


title: Phù Đăng

text:
Phù Đăng () (343–394) là một hoàng đế của nước Tiền Tần trong lịch sử Trung Quốc. Ông lên ngôi hoàng đế vào năm 386 sau cái chết của Phù Kiên và Phù Phi, mặc dù ông chỉ là một người họ hàng xa của họ. Khi Phù Đăng đăng cơ, lãnh thổ của Tiền Tần đã bị thu hẹp và trong thời gian ông trị vì, việc này vẫn tiếp tục diễn ra. Ông đã tiến hành giao chiến với hoàng đế Diêu Trường của Hậu Tần trong nhiều năm song cả hai đều không thể chiếm ưu thế. Đến năm 394, nhân lúc Diêu Trường qua đời, ông đã cho mở một cuộc tấn công lớn chống Hậu Tần, song lại đánh giá thấp con trai Diêu Trường là hoàng đế Diêu Hưng, Diêu Hưng đã bắt được Phù Đăng rồi xử tử. Cuối năm đó, con trai ông là Phù Sùng, sau khi kế vị làm hoàng đế Tiền Tần, cũng đã chết trận, Tiền Tần diệt vong.

Sự nghiệp đầu đời
Phù Đăng sinh năm 343, là con của Phù Xưởng (苻敞), một cháu trai đằng xa của vị hoàng đế khai quốc Tiền Tần là Phù Kiện, song khi đó Phù Xưởng vẫn nằm dưới quyền cai trị của Hậu Triệu. Sau khi Phù Kiện lập nước Tiền Tần năm 351, Phù Xưởng trở thành một vị tướng và thái thú một quận. Dưới thời cai trị ác độc và kỳ quái của con trai Phù Kiện, tức Phù Sinh, Phù Xưởng đã bị xử tử song ông ta đã được truy phong thụy hiệu sau khi Phù Sinh bị Phù Kiên lật đổ. Phù Kiên đã rất ấn tượng với tài năng của Phù Đăng, và khi Phù Đăng lớn lên, ông đã được cử làm quan tại Trường An. Tuy nhiên, sau đó Phù Đăng phạm lỗi và bị giáng chức làm quan ở Địch Đạo (狄道, nay thuộc Định Tây, Cam Túc).

Sau khi Tiền Tần bắt đầu sụp đổ vào năm 384 và Phù Kiên bị tướng cũ Diêu Trường sát hại vào năm 385, Phù Đăng trở thành thuộc hạ của tướng Mao Hưng (毛興), Mao Hưng là người muốn kiểm soát tất cả các châu ở phía tây trên danh nghĩa vẫn thuộc Tiền Tần, song quân lính dưới quyền đã trở nên mệt mỏi với các trận đánh và ám sát ông ta vào năm 386, thay thế Mao Hưng là Vệ Bình (衛平), một lão tướng đứng đầu một thị tộc. Tuy nhiên, những binh sĩ này nhanh chóng nhận thấy Vệ Bình đã quá già và họ lại tiếp tục lật đổ Vệ Bình và đưa Phù Đăng làm chủ tướng. Phù Đăng đã trình thư nói về các sự kiện này cho con trai của Phù Kiện là Phù Phi, tức tân hoàng đế, và Phù Phi phong cho Phù Đăng làm thứ sử một châu và ban tước hiệu Nam An vương cho ông.

Sau đó cũng trong năm 386, Phù Phi chết trong khi giao chiến với nhà Tấn, và lãnh thổ do ông ta kiểm soát trực tiếp (nay là Sơn Tây), cũng như các triều thần đều nằm trong tay hoàng đế Mộ Dung Vĩ của Tây Yên. Viên quan Khấu Khiển (寇遣) đã hộ tống hai người con trai của Phù Phi là Bột Hải vương Phù Ý (苻懿) và Tế Bắc vương Phù Sưởng (苻昶) đến chỗ Phù Đăng. Phù Đăng sau khi để tang Phù Phi đã đề xuất Phù Ý trở thành hoàng đế, song các thuộc hạ của Phù Đăng đều muốn ông là người cai trị Tiền Tần (lúc này không lớn hơn lãnh địa của Phù Đăng); Phù Đăng do vậy đã lên ngôi và lập Phù Ý làm thái tử.

Trị vì

Trước trận Đại Giới
Ngay cả trước khi trở thành hoàng đế, Phù Đăng đã liên tục giao chiến với Diêu Trường, và sau khi Phù Đăng đăng cơ thì chiến tranh càng trở nên ác liệt. Phù Đăng cho lập một điện thờ Phù Kiên, và bất cứ khi nào ông thực hiện một quyết định quan trọng, ông đều đến báo cáo Phù Kiên. Ông cũng được mô tả là một bậc thầy về các đội hình hình vuông và hình tròn (mặc dù không rõ về cơ chế chính xác), và đã bước đầu giành được chiến thắng trong một số trận với Hậu Tần, Diêu Trường sợ hãi đến nỗi cũng cho lập một điện thờ Phù Kiên, tạ lỗi về việc đã giết chết Phù Kiên và mong tha thứ. Tuy nhiên, sau khi vẫn không giành được chiến thắng, Diêu Trường đã cắt đầu của hình nộm Phù Kiên và đưa cho Phù Đăng. Song các chiến thắng của Phù Đặng trước Diêu Trường đã không thể kéo dài, và chiến tranh giữa Tiền Tần và Hậu Tần đã trở nên bế tắc. Trong khi đó, các thiếu sót của Phù Đăng được phô bày khi ông không có khả năng hành động một cách quyết định để giáng cho Hậu Tần các thất bại lớn, Diêu Trường đã lợi dụng khuynh hướng thiếu quyết đoán của ông để dần dần tiêu diệt các tướng Tiền Tần ở vùng Quan Trung và củng cố sức mạnh của mình.

Năm 387, Phù Đăng phong người cai trị Tây Tần là Khất Phục Quốc Nhân tước hiệu Uyển Xuyên vương, và Khất Phục Quốc Nhân đã chấp thuận, cũng có nghĩa đã chịu khuất phục Phù Đăng ít nhất là trên danh nghĩa. Sau khi Khất Phục Quốc Nhân qua đời năm 388 và Khất Phục Càn Quy lên kế vị, mối quan hệ này vẫn tiếp tục.

Vào mùa hè năm 388, Thái tử Phù Ý qua đời, Phù Đăng lập con trai mình là Phù Sùng làm thái tử.

Vào mùa hè năm 389, một trận chiến đã gây cho Phù Đăng nhiều thiệt hại. Ông cho lập căn cứ tại Đại Giới (大界, nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây) và để cho Mao Hoàng hậu canh giữ, trong khi bản thân đi đánh chiếm thành Bình Lương của Hậu Tần. Tuy nhiên, Diêu Trường lúc này đã tiến hành tấn công bất ngờ vào Đại Giới, bắt và giết chết Mao Hoàng hậu và hai con trai Phù Biện và Phù Thượng của Phù Đăng. Khoảng 50.000 thần dân của Phù Đăng bị bắt giữ.

Sau trận Đại Giới
Sau trận Đại Giới, Phù Đăng không còn có thể tiếp tục tiến hành các chiến dịch lớn để chống lại Hậu Tần, mặc dù hai nước vẫn liên tục giao chiến, và Diêu Trường đã thấy khó mà tiêu diệt được Phù Đăng. Tuy nhiên, Diêu Trường tiếp tục củng cố sức mạnh với việc tiêu diệt các tướng bán độc lập khác, Hậu Tần ngày càng trở nên lớn mạnh.

Năm 392, Phù Đăng lập một người thiếp làm hoàng hậu, tức Lý Hoàng hậu.

Cũng trong năm 392, Diêu Trường lâm bệnh, và khi Phù Đăng biết được tin này, ông đã mở một chiến dịch lớn nhằm tiến đánh thành An Định (安定, nay thuộc Bình Lương, Cam Túc) của Hậu Tần, song Diêu Trường mặc dù đang bệnh tật vẫn đối mặt với Phù Đăng, buộc Phù Đăng phải rút lui.

Qua đời
Diêu Trường mất vào khoảng tết năm 394 và kế vị ngai vàng Hậu Tần là Diêu Hưng. Mặc dù Diêu Hưng đã cố giữ bí mật về cái chết của Diêu Trường, song Phù Đăng vẫn biết tin. Phù Đăng rất vui mừng khi nghe tin Diêu Trường chết, và cho chuẩn bị để mở một cuộc tấn công lớn nhắm vào Hậu Tần. Phù Đăng lệnh cho huynh đệ là Phù Quảng (苻廣) phòng thủ Ung Thành (雍城, nay thuộc Bảo Kê, Thiểm Tây) và Phù Sùng phòng thủ Hồ Không bảo (胡空堡, nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây), song ông không thể bảo đảm được quân lính của mình có đủ nguồn cung cấp nước. Diêu Hưng cho quân đến Mã Ngôi (馬嵬, nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây) để ngăn quân Tiền Tần đến con sông gần đó, quân Tiền Tần đã sụp đổ vì khát. Khi hay tin thất trận, Phù Quảng và Phù Sùng đã bỏ hai thành mà họ giữ. Phù Đặng chạy trốn đến Bình Lăng và sau đó đến các vùng đồi núi. Ông cử con trai là Nhữ Âm vương Phù Tông đến chỗ Khất Phục Càn Quy và gả em gái là Đông Bình công chúa cho Khất Phục Càn Quy làm vương hậu nhằm tìm kiếm sự trợ giúp của Tây Tần. Khất Phục Càn Quy đã cử tướng Khất Phục Ích Châu (乞伏益州) đem quân đến trợ giúp cho Phù Đăng, song khi Phù Đăng ra khỏi vùng đồi núi để đến chỗ quân của Khất Phục Ích Châu, Diêu Hưng đã phục kích và bắt giữ ông, sau đó xử tử. Diêu Hưng giải tán quân đội của Phù Đăng và gả Lý Hoàng hậu của Phù Đăng cho tướng Diêu Hoảng (姚晃) của mình.

Tham khảo

 Tấn thư, Phù Đăng truyện
 Tư trị thông giám, các quyển 107, 107, 108
 Ngụy thư, quyển 95

Vua Tiền Tần
Nhân vật quân sự Ngũ Hồ thập lục quốc
Vua Trung Quốc bị giết
Sinh năm 343
Mất năm 394


title: Phù Sùng

text:
Phù Sùng () (?-394) là vua thứ 7 và là vua cuối cùng của nước Tiền Tần trong lịch sử Trung Quốc. Ông lên ngôi vào năm 394 sau khi phụ hoàng Phù Đăng bị giết. Ông sau đó cũng chết trận khi giao chiến với quân Tây Tần, Tiền Tần đến đây diệt vong.

Dưới thời trị vì của Phù Đăng
Phù Sùng lần đầu tiên được sử sách đề cập tới là vào năm 386, khi đó cha ông trở thành hoàng đế Tiền Tần sau cái chết của Phù Phi. Năm 387, Phù Đăng lập con trai của Phù Phi là Phù Ý (苻懿) làm thái tử và lập Phù Sùng làm Đông Bình vương và cho ông giữ một chức vụ chủ chốt trong triều. Sau khi Phù Ý qua đời năm 388, Phù Sùng trở thành thái tử. Không rõ về các đóng góp của ông trong các chiến dịch của phụ thân nhằm chống lại hoàng đế Diêu Trường của nước Hậu Tần kình địch.

Năm 394, sau khi Diêu Trường qua đời, Phù Đăng mở một chiến dịch lớn nhắm vào Hậu Tần; ông lệnh cho huynh đệ là Phù Quảng (苻廣) phòng thủ Ung Thành (雍城, nay thuộc Bảo Kê, Thiểm Tây) và Phù Sùng phòng thủ Hồ Không bảo (胡空堡, nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây) song Phù Đăng lại không đảm bảo được nước cho đội quân của mình. Tân Hoàng đế Diêu Hưng của Hậu Tần cho quân đến Mã Ngôi (馬嵬, nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây) để ngăn cản quân Tiền Tần tiếp cận được con sông gần đó, quân Tiền Tần do vậy đã sụp đổ vì khát. Khi hay tin chiến bại, Phù Quảng và Phù Sùng đã từ bỏ hai thành mà họ đang giữ. Phù Đăng chạy trốn đến Bình Lăng và sau đó lánh vào vùng đồi núi. Ông cử con trai là Nhữ Âm vương Phù Tông đến chỗ vua Khất Phục Càn Quy của Tây Tần, và gả em gái choa Khất Phục Càn Quy nhằm tìm kiếm sợ hỗ trợ của Tây Tần. Khất Phục Càn Quy đã cử tướng Khất Phục Ích Châu (乞伏益州) dẫn quân đến trợ giúp Phù Đăng, song đến khi Phù Đăng đi ra khỏi vùng đối núi để đến chỗ quân Khất Phục Ích Châu thì Diêu Hưng đã phục kích và bắt giữ ông ta rồi hành quyết sau đó.

Trị vì
Sau khi hay tin phụ thân bị giết, Phù Sùng chạy đến Hoàng Trung (湟中, nay thuộc Tây Ninh, Thanh Hải), là vùng nằm dưới quyền kiểm soát của Khất Phục Càn Quy, và xưng đế ở đó. Ông lập con trai mình, Phù Tuyên (苻宣), làm thái tử. Tuy nhiên, vào mùa đông năm 394, Khất Phục Càn Quy đã trục xuất ông, và ông phải chạy đến chỗ Dương Định (楊定), một trong các vị tướng còn lại của phụ thân. Dương Định hội quân cùng Phù Sùng tiến đánh Khất Phục Càn Quy. Khất Phục Càn Quy cử Khất Phục Ích Châu và hai tướng khác là Khất Phục Kha Đàn (乞伏軻彈) và Việt Chí Cật Quy (越質詰歸) đi đánh Dương Định và Phù Sùng, Dương ban đầu đã đánh bại được quân Tây Tần. Tuy nhiên, ba tướng quân Tây Tần sau đó đã phản công và giết chết Dương Định cùng Phù Sùng trong trận chiến. Tiền Tần đến đây điệt vong, và thái tử Phù Tuyên sau đó chạy trốn và liên minh với người kế thừa của Dương Định là Dương Thịnh (楊盛), tuy nhiên Thái tử không tìm cách tái lập cấu trúc triều đình Tiền Tần. Năm 397, cả ông ta và Dương Thịnh đều được nhà Tấn phong chức tướng, năm 407, ông lãnh đạo quân của Dương Thịnh chống lại Hậu Tần, và đến năm 413, ông bị nhà Tấn buộc phải trở về lãnh địa Cừu Trì của Dương Thịnh.

Tham khảo

 Tư trị thông giám, các quyển 107, 108, 109
 Tấn thư, quyển 115

Vua Tiền Tần
Nhân vật quân sự Ngũ Hồ thập lục quốc
Vua Trung Quốc bị giết
Năm sinh thiếu
Mất năm 394
Năm sinh không rõ
Sinh thế kỷ 4


title: Canonical Ltd.

text:
Canonical Ltd. là một công ty tư nhân được thành lập và được tài trợ bởi doanh nhân người Nam Phi Mark Shuttleworth để hỗ trợ thương mại và dịch vụ cho Ubuntu Linux và các dự án liên quan. Canonical có nhân viên tại hơn 30 quốc gia và duy trì các văn phòng ở Luân Đôn, Boston, Đài Bắc, Montréal, Thượng Hải, São Paulo và Đảo Man.

Các dự án

Canonical Ltd. đã tạo ra và duy trì một số dự án. Chủ yếu là các phần mềm tự do/mã nguồn mở (FOSS) hoặc công cụ được thiết kế để cải thiện sự hợp tác giữa các nhà phát triển phần mềm tự do và những người đóng góp.

Phần mềm mã nguồn mở

 Gia đình Ubuntu của các bản phân phối Linux:
 Ubuntu, bản phân phối Linux dựa trên Debian với desktop GNOME (trước đây là Unity)
 Kubuntu, Hệ thống lõi Ubuntu với desktop KDE Plasma thay cho GNOME
 Xubuntu, Hệ thống lõi Ubuntu với desktopnhẹ nhàng Xfce thay cho GNOME
 Lubuntu, Hệ thống lõi Ubuntu với desktop LXDE thay cho GNOME

 Edubuntu, Hệ thống lõi Ubuntu được cải thiện đặc biệt cho các môi trường giáo dục hoặc hệ thống yếu

 Gobuntu (đã ngừng phát triển), một biến thể đơn giản của Ubuntu bao gồm hoàn toàn phần mềm tự do
 Ubuntu JeOS, một biến thể hiệu quả của Ubuntu cấu hình đặc biệt cho các thiết bị gia dụng ảo
 Bazaar, sửa đổi phân cấp hệ thống điều khiển
 Storm, một quan hệ đối tượng ánh xạ cho Python, part of the Launchpad codebase
 Upstart, một thay thế dựa trên sự kiện cho các daemon init
 Quickly
 Ubuntu Software Center

Các dự án và dịch vụ khác

 Landscape, một trang web độc quyền phục vụ cho quản lý tập trung của các hệ thống Ubuntu.
 Launchpad một trang web tập trung có chứa các ứng dụng một số thành phần web được thiết kế để làm cho sự hợp tác giữa các dự án phần mềm tự do dễ dàng hơn:
 Rosetta, một công cụ dịch thuật trực tuyến để giúp bản địa hóa phần mềm (cf. the Rosetta Stone)
 Malone (như trong "Bugsy Malone"), một hợp tác lỗi tracker cho phép liên kết với các trackers lỗi khác
 Soyuz, amột công cụ để tạo ra các tùy chỉnh, phân phối, chẳng hạn như Kubuntu và Xubuntu.
 Code, lưu trữ các phân nhánh của Bazaar
 Answers, hỗ trợ theo dõi
 Blueprints, một công cụ cho kế hoạch các tính năng của phần mềm
 PPA, gói lưu trữ cá nhân
 Ubuntu One, một dịch vụ cho đồng bộ hóa tập tin và các ứng dụng khác
 Canonical ung cấp một số kỹ thuật cốt lõi để Linaro đầu tư vào các dự án thượng nguồn.

Kế hoạch kinh doanh

Trong một cuộc phỏng vấn với Guardian trong tháng 5/ 2008, Mark Shuttleworth cho biết rằng mô hình kinh doanh và dịch vụ cung cấp được cung cấp bởi Canonical và giải thích rằng Canonical vẫn chưa có lợi nhuận. Canonical cũng tuyên bố nó sẽ chờ đợi cho các doanh nghiệp để có lợi nhuận trong vòng một 3-5 năm. Ông coi Canonical là định vị bản thân như nhu cầu cho các dịch vụ liên quan đến phần mềm miễn phí tăng. Chiến lược này đã được so sánh với chiến lược kinh doanh của Red Hat trong những năm 1990. Tuy nhiên, trong một bài viết trên New York Times vào đầu năm 2009, Shuttleworth cho biết rằng doanh thu của Canonical đã "leo" tới 30 triệu USD, công ty có điểm lãi.

Trong năm 2007, Canonical tung ra một cửa hàng trực tuyến quốc tế bán các dịch vụ hỗ trợ và các hàng hóa mang nhãn hiệu Ubuntu. Sau đó trong năm 2008, Canonical mở rộng với một cửa hàng cụ thể tại Hoa Kỳ được thiết kế để giảm thời gian lô hàng. Vào cùng thời gian này, Ubuntu thế giới đã được đăng ký nhãn hiệu trong kết nối, với quần áo và phụ kiện.

Các công ty con
 Canonical Group Ltd có trụ sở tại City of Westminster.
 Canonical USA Inc. có trụ sở ở Lexington, Massachusetts.
 Canonical China Ltd () trụ sở tại Thượng Hải.
 Canonical Brasil Ltda trụ sở ở São Paulo.
 Canonical Canada Ltd trụ sở ở Montréal.
 Canonical Ltd Taiwan Br. () trụ sở ở Taipei.

Nhân viên

Canonical có hơn 500 nhân viên  với văn phòng chính ở tầng thứ 27 của Millbank Tower gần Westminster, London. Vào mùa hè năm 2006, Canonical đã mở một văn phòng ở Montreal đến nhà hoạt động toàn cầu hỗ trợ và dịch vụ của mình. Taipei 101 cũng là nơi có một văn phòng của Canonical. Ngoài ra còn có một đội ngũ OEM ở Lexington, Massachusetts.

Hiện nay

Nhân viên đáng chú ý hiện nay của Canonical bao gồm:

 Mark Shuttleworth, người sáng lập của dự án Ubuntu, thành viên duy trì Debian của Apache và sáng lập của Thawte Consulting (2004). CEO từ tháng 3/2010.
 Jane Silber, CEO từ tháng 3 năm 2010; nguyên COO và lãnh đạo của dự án Ubuntu One
 Jono Bacon, của LugRadio fame, là lãnh đạo cộng đồng Ubuntu (2006)
 Stuart Langridge, còn là của LugRadio fame (2009)
 John D. Bernard, chịu trách nhiệm cho tất cả các khai thác thị trường chính (2009)

Trước đây
Nhân viên trước đây đáng chú ý:
 Ben Collins, cựu lãnh đạo dự án Debian và là nhà phát triển kernel(2006–2009)
 Dave Miller, nổi tiếng với Bugzilla, nhân viên số 1 (2004)
 Jeff Waugh, nhân viên số 3, nhà phát triển GNOME và Planet aggregator, phát triển kinh doanh (2004–2006)
 Benjamin Mako Hill, nhà phát triển cốt lõi và cộng đồng điều phối viên (2004–2005)
 Ian Jackson, nhà phát triển của dpkg và là cựu lãnh đạo dự án Debian (2005–2007)
 Lars Wirzenius, đóng góp đầu tiên cho Linux kernel và là đồng nghiệp cũ của Linus Torvalds (2007–2009)
 Scott James Remnant, trước đây là một nhà bảo trì Debian và GNU maintainer của GNU Libtool và đồng tác giả của các tập hợp dữ liệu Planet. Tại Canonical, ông phát triển Upstart (2004–2011).
 Matt Zimmerman, trước đây là thành viên của nhóm bảo mật Debian. Làm việc tại Canonical như Giám đốc kỹ thuật Ubuntu (2004–2011).

Chú thích

Liên kết ngoài

Công ty Linux
Debian
Công ty phần mềm miễn phí
Ubuntu


title: Mohamed Morsi

text:
Muhammad Morsi Isa' al-Ayyat (tiếng Ả Rập Ai Cập: محمد محمد مرسى عيسى العياط, IPA: [mæˈħæmmæd mæˈħæmmæd ˈmoɾsi ˈʕiːsæ l.ʕɑjˈjɑːtˤ]; 20 tháng 8 năm 1951 – 17 tháng 6 năm 2019) là một nhà chính trị Ai Cập và là cựu Tổng thống của Ai Cập.

Ông là Chủ tịch của Đảng Tự do và Chính nghĩa (FJP) từ ngày 30 tháng tư 2011. Đây là một đảng chính trị do tổ chức Huynh đệ Hồi giáo thành lập sau cuộc cách mạng Ai Cập 2011. Ông là một đại biểu Quốc hội từ năm 2000 đến 2005.

Ngày 24 tháng 6 năm 2012, Ủy ban bầu cử Ai Cập thông báo rằng Morsi đã giành được chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Ai Cập. Morsi giành chiến thắng sát sao trước Ahmed Shafiq, thủ tướng cuối cùng trong chính quyền của Hosni Mubarak. Ủy ban cho biết Morsi giành được 51,7% phiếu bầu so với 48,3 của Shafiq.

Với tư cách là tổng thống, Morsi đã ban hành một tuyên bố hiến pháp tạm thời vào tháng 11 năm 2012 rằng có hiệu lực đã trao cho ông quyền hạn vô hạn và quyền lực luật pháp mà không có tư pháp giám sát hoặc xem xét các hành vi của mình như là một động thái phủ nhận chống lại sự giải thể dự kiến của hội đồng cấu thành thứ hai bởi Mubarak. hiến pháp mới sau đó được hoàn thành một cách vội vã bởi Hồi giáo – hội nghị lập hiến thống trị, trình lên tổng thống và lên kế hoạch trưng cầu dân ý trước Tòa án Hiến pháp Tối cao có thể phán quyết về tính hợp hiến của hội đồng, được mô tả bởi các cơ quan báo chí độc lập không phù hợp với chế độ như là một "cuộc đảo chính Hồi giáo". Các vấn đề này, cùng với các khiếu nại về việc truy tố các nhà báo và tấn công người biểu tình bất bạo động, dẫn đến các cuộc biểu tình năm 2012. Là một phần của thỏa hiệp, Morsi đã bãi bỏ các sắc lệnh. Trong cuộc trưng cầu dân ý về hiến pháp mới, nó đã được khoảng hai phần ba cử tri tán thành.

Vào ngày 30 tháng 6 năm 2013, các cuộc biểu tình đã nổ ra trên khắp Ai Cập, trong đó những người biểu tình kêu gọi từ chức của tổng thống. Để đối phó với các sự kiện, Morsi đã được Quân đội Ai Cập đưa ra tối hậu thư 48 giờ để đáp ứng yêu cầu của họ và giải quyết các khác biệt chính trị, nếu không họ sẽ can thiệp bằng cách "thực hiện bản đồ đường đi của riêng họ" cho Quốc gia. Ông là 2013 cuộc đảo chính của Ai Cập của Al Azhar Ahmed el-Tayeb và Thượng phụ Copt Tawadros II (Giáo hội Chính thống giáo Copt). Quân đội đã đình chỉ hiến pháp và bổ nhiệm Chủ tịch Tòa án Hiến pháp Tối cao Ai Cập, Adly Mansour, làm tổng thống lâm thời. Huynh đệ Hồi giáo đã phản đối cuộc đảo chính quân sự, nhưng các cuộc biểu tình ủng hộ Morsi đã bị đàn áp trong vụ thảm sát Rabaa tháng 8 năm 2013 trong đó ít nhất 817 thường dân đã bị giết. Lãnh đạo phe đối lập ElBaradei bỏ cuộc biểu tình tại vụ thảm sát.

Sau khi bị lật đổ, các công tố viên Ai Cập đã buộc tội Morsi với nhiều tội ác khác nhau và tìm kiếm tử hình, một động thái bị tố cáo bởi Ân xá Quốc tế là "một cuộc diễu hành dựa trên các thủ tục vô hiệu". Bản án tử hình của ông đã được hủy bỏ vào tháng 11 năm 2016 và lệnh tái thẩm. Morsi chết trong phiên tòa vì nhồi máu cơ tim ngày 17 tháng 6 năm 2019.

Thời trẻ
Morsi sinh ra ở tỉnh Sharqia, miền bắc Ai Cập. Ông tốt nghiệp cử nhân và Thạc sĩ kỹ thuật tại Đại học Cairo lần lượt vào năm 1975 và 1978. Ông nhận bằng tiến sĩ kỹ thuật của Đại học Nam California vào năm 1982. Từ 1982 đến 1985, ông là trợ lý giáo sư tại Đại học bang California, Northridge. Năm 1985, ông trở về Ai Cập để giảng dạy tại Đại học Zagazig. Hai trong số năm người con của ông được sinh ra tại California và là công dân Mỹ do được sinh ra ở Mỹ.

Sự nghiệp chính trị
Morsi là đại biểu Quốc hội từ 2000 đến 2005, ông được bầu là một ứng cử viên độc lập bởi vì về kỹ thuật Hội Huynh đệ Hồi giáo bị cấm hoạt động dưới thời Tổng thống Hosni Mubarak. Ông là thành viên của Văn phòng Hướng dẫn của Hội Huynh đệ Hồi giáo cho đến khi thành lập Đảng Tự do và Chính nghĩa năm 2011, tại thời điểm đó, ông được tổ chức này bầu là chủ tịch đầu tiên của đảng mới.
Sau khi Khairat El-Shater bị loại khỏi cuộc bầu cử tổng thống năm 2012, Morsi do là ứng cử viên dự bị, đã trở thành ứng cử viên chính thức mới của Huynh đệ Hồi giáo.
Quân đội đã đảo chính và lật đổ ông vào ngày 3 tháng 7 năm 2013.

Ngày 21/4/2015, một tòa án tại Ai Cập đã kết án cựu Tổng thống Mohammed Morsi 20 năm tù liên quan tới việc giết hại người biểu tình trong thời gian ông nắm quyền. Đây là phán quyết đầu tiên mà ông phải đối diện kể từ sau khi bị lật đổ, và là một trong một số các phiên tòa ông sẽ phải ra hầu.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Egypt-Gaza restrictions

Sinh năm 1951
Mất năm 2019
Tổng thống Ai Cập
Cựu sinh viên Đại học Nam California
Tử vong vì bệnh tim mạch


title: Abs (huyện)

text:
Huyện Abs là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 133824 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Tưởng Khâm

text:
Tưởng Khâm (, ?- 220) tự Công Dịch, người Thọ Xuân, Cửu Giang , tướng lĩnh, công thần khai quốc nước Ngô thời Tam Quốc.

Sự nghiệp
Khâm bắt đầu đi theo Tôn Sách vào lúc ông ta đến nương nhờ Viên Thuật. Ông theo Tôn Sách quay về Giang Đông, làm Biệt bộ tư mã. Khâm trước sau tham gia bình định 4 quận Đan Dương, Ngô Quận, Cối Kê và Dự Chương, từng đảm nhiệm Cát Dương úy và huyện trưởng của 3 huyện. Về sau ông lĩnh binh đánh dẹp sơn tặc, được thăng làm Tây bộ đô úy.

Lã Cáp, Tần Lang nổi dậy ở Cối Kê, Khâm đem quân đánh dẹp, bắt bọn Cáp, Lang, bình định 5 huyện, được thăng làm Thảo Việt trung lang tướng. Sau đó lại cùng Hạ Tề đánh dẹp giặc Y.

Năm 215, Tôn Quyền chinh thảo Hợp Phì, bị tướng Ngụy là Trương Liêu tập kích ở Tân Bắc, Khâm cùng bọn Cam Ninh, Lăng Thống, Lữ Mông hăng hái chiến đấu, Quyền mới rút lui an toàn. Sau trận này, được thăng làm Đãng khấu tướng quân, lĩnh Nhu Tu đốc. Về sau chuyển nhiệm làm Hữu hộ quân, Điển lĩnh từ tụng.

Năm 219, Tôn Quyền đánh lén Quan Vũ, Khâm lĩnh thủy quân tiến vào sông Miện Thủy. Trên đường về thì bệnh mất.

Đánh giá
Khâm làm người kiệm ước, mẹ ông chỉ dùng màn mỏng và đồ vải, áo quần của vợ con cũng là các thứ vải thông thường. Tôn Quyền thấy vậy, đặc biệt ban cho mẹ ông vải bông và màn dày, cho vợ con của ông các thứ gấm vóc để may áo quần.

Quyền từng khuyên nhủ Tưởng Khâm và Lã Mông cần phải học tập để hoàn bị bản thân, về sau cả hai người đều trở thành danh tướng văn võ kiêm toàn.

Con trai
 Tưởng Nhất  được phong Tuyên Thành hầu, từng tham gia trận Di Lăng.
 Tưởng Hưu, được nối chức của anh, về sau có tội nên bị tước binh quyền.

Tham khảo
 Tam quốc chí

Chú thích

Nhân vật quân sự Đông Ngô
Năm sinh thiếu
Mất năm 220
Người An Huy
Năm sinh không rõ
Mất năm 219


title: Ad Dahi (huyện)

text:
Huyện Ad Dahi là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 54503 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Ad Dhale'e (huyện)

text:
Huyện Ad Dhale'e là một huyện thuộc tỉnh Al Dali', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 80213 người

Tham khảo

Tỉnh Al Dali'
Huyện của Yemen


title: Ad Dis (huyện)

text:
Huyện Ad Dis là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 23092 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Ad Durayhimi (huyện)

text:
Huyện Ad Durayhimi là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 55013 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Adh Dhlia'ah (huyện)

text:
Huyện Adh Dhlia'ah là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 18678 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Aflah Al Yaman (huyện)

text:
Huyện Aflah Al Yaman là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 38874 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Aflah Ash Shawm (huyện)

text:
Huyện Aflah Ash Shawm là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 54054 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Ahwar (huyện)

text:
Huyện Ahwar là một huyện thuộc tỉnh Abyan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 25246 người

Tham khảo

Tỉnh Abyan
Huyện của Yemen


title: Ain (huyện)

text:
Huyện Ain là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 22051 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen


title: Al Abdiyah (huyện)

text:
Huyện Al Abdiyah là một huyện thuộc tỉnh Ma'rib, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 13000 người

Tham khảo

Tỉnh Ma'rib
Huyện của Yemen


title: Al Abr (huyện)

text:
Huyện Al Abr là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 3348 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Al A'rsh (huyện)

text:
Huyện Al A'rsh là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 45773 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: Al Ashah (huyện)

text:
Huyện Al Ashah là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 43859 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: Al Azariq (huyện)

text:
Huyện Al Azariq là một huyện thuộc tỉnh Al Dali', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 37295 người

Tham khảo

Tỉnh Al Dali'
Huyện của Yemen


title: Al Bayda (huyện)

text:
Huyện Al Bayda là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 40289 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: Al Bayda City (huyện)

text:
Huyện Al Bayda City là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 29853 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: Al Buraiqeh (huyện)

text:
Huyện Al Buraiqeh là một huyện thuộc tỉnh `Adan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 62405 người

Tham khảo

Tỉnh Aden
Huyện của Yemen


title: Al Dhaher (huyện)

text:
Huyện Al Dhaher là một huyện thuộc tỉnh Sa`dah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 22394 người

Tham khảo

Tỉnh Sa`dah
Huyện của Yemen

en:Al Dhaher District


title: Al Dhihar (huyện)

text:
Huyện Al Dhihar là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 154399 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Al Garrahi (huyện)

text:
Huyện Al Garrahi là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 89163 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Ghaydah (huyện)

text:
Huyện Al Ghaydah là một huyện thuộc tỉnh Al Mahrah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 27404 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahrah
Huyện của Yemen


title: Al Ghayl (huyện)

text:
Huyện Al Ghayl là một huyện thuộc tỉnh Al Jawf, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 10436 người

Tham khảo

Tỉnh Al Jawf
Huyện của Yemen


title: Al Had (huyện)

text:
Huyện Al Had là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 53159 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Al Hada (huyện)

text:
Huyện Al Hada là một huyện thuộc tỉnh Dhamar, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 143100 người

Tham khảo

Huyện của tỉnh Dhamar


title: Al Hajjaylah (huyện)

text:
Huyện Al Hajjaylah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 9694 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Hali (huyện)

text:
Huyện Al Hali là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 168071 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Hashwah (huyện)

text:
Huyện Al Hashwah là một huyện thuộc tỉnh Sa`dah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 14274 người

Tham khảo

Tỉnh Sa`dah
Huyện của Yemen


title: Al Hawak (huyện)

text:
Huyện Al Hawak là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 155369 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Hawtah (huyện)

text:
Huyện Al Hawtah là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 25881 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Al Haymah Ad Dakhiliyah (huyện)

text:
Huyện Al Haymah Ad Dakhiliyah là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 83234 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Al Haymah Al Kharijiyah (huyện)

text:
Huyện Al Haymah Al Kharijiyah là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 58454 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Al Hazm (huyện)

text:
Huyện Al Hazm là một huyện thuộc tỉnh Al Jawf, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 30952 người

Tham khảo

Tỉnh Al Jawf
Huyện của Yemen


title: Al Humaydat (huyện)

text:
Huyện Al Humaydat là một huyện thuộc tỉnh Al Jawf, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 20026 người

Tham khảo

Tỉnh Al Jawf
Huyện của Yemen


title: Al Husha (huyện)

text:
Huyện Al Husha là một huyện thuộc tỉnh Al Dali', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 60178 người

Tham khảo

Tỉnh Al Dali'
Huyện của Yemen


title: Al Husn (huyện)

text:
Huyện Al Husn là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 30124 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Al Hussein (huyện)

text:
Huyện Al Hussein là một huyện thuộc tỉnh Al Dali', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 37118 người

Tham khảo

Tỉnh Al Dali'
Huyện của Yemen


title: Al Jabin (huyện)

text:
Huyện Al Jabin là một huyện thuộc tỉnh Raymah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 71777 người

Tham khảo

Tỉnh Raymah
Huyện của Yemen


title: Al Jafariyah (huyện)

text:
Huyện Al Jafariyah là một huyện thuộc tỉnh Raymah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 69705 người

Tham khảo

Tỉnh Raymah
Huyện của Yemen


title: Al Jamimah (huyện)

text:
Huyện Al Jamimah là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 41211 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Al Jubah (huyện)

text:
Huyện Al Jubah là một huyện thuộc tỉnh Ma'rib, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 21093 người

Tham khảo

Tỉnh Ma'rib
Huyện của Yemen


title: Al Khabt (huyện)

text:
Huyện Al Khabt là một huyện thuộc tỉnh Al Mahwit, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 64033 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahwit
Huyện của Yemen


title: Al Khalq (huyện)

text:
Huyện Al Khalq là một huyện thuộc tỉnh Al Jawf, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 14123 người

Tham khảo

Tỉnh Al Jawf
Huyện của Yemen


title: Al Khawkhah (huyện)

text:
Huyện Al Khawkhah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 33764 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Alluheyah (huyện)

text:
Huyện Alluheyah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 105682 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Ma'afer (huyện)

text:
Huyện Al Ma'afer là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 110924 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Al Madan (huyện)

text:
Huyện Al Madan là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 26955 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: Al Madaribah Wa Al Arah (huyện)

text:
Huyện Al Madaribah Wa Al Arah là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 45808 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Al Maflahy (huyện)

text:
Huyện Al Maflahy là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 38524 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Al Maghrabah (huyện)

text:
Huyện Al Maghrabah là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 64440 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Al Mahabishah (huyện)

text:
Huyện Al Mahabishah là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 50865 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Al Mahfad (huyện)

text:
Huyện Al Mahfad là một huyện thuộc tỉnh Abyan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 26870 người

Tham khảo

Tỉnh Abyan
Huyện của Yemen


title: Al Mahwait (huyện)

text:
Huyện Al Mahwait là một huyện thuộc tỉnh Al Mahwit, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 50526 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahwit
Huyện của Yemen


title: Al Mahwit

text:
Al Mahwit là một thành phố thuộc tỉnh Al Mahwit, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, thành phố này có dân số 20134 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahwit
Huyện của Yemen


title: Al Makhadir (huyện)

text:
Huyện Al Makhadir là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 113892 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Al Malagim (huyện)

text:
Huyện Al Malagim là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 29573 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: Al Manar (huyện)

text:
Huyện Al Manar là một huyện thuộc tỉnh Dhamar, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 49390 người

Tham khảo

Huyện của tỉnh Dhamar


title: Al Mansura (huyện)

text:
Huyện Al Mansura là một huyện thuộc tỉnh `Adan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 114931 người

Tham khảo

Tỉnh Aden
Huyện của Yemen


title: Al Mansuriyah (huyện)

text:
Huyện Al Mansuriyah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 44744 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Maqatirah (huyện)

text:
Huyện Al Maqatirah là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 54613 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Al Marawi'ah (huyện)

text:
Huyện Al Marawi'ah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 129527 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Mashannah (huyện)

text:
Huyện Al Mashannah là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 101148 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Al Masilah (huyện)

text:
Huyện Al Masilah là một huyện thuộc tỉnh Al Mahrah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 10404 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahrah
Huyện của Yemen


title: Al Maslub (huyện)

text:
Huyện Al Maslub là một huyện thuộc tỉnh Al Jawf, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 9938 người

Tham khảo

Tỉnh Al Jawf
Huyện của Yemen


title: Al Matammah (huyện)

text:
Huyện Al Matammah là một huyện thuộc tỉnh Al Jawf, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 28935 người

Tham khảo

Tỉnh Al Jawf
Huyện của Yemen


title: Al Maton (huyện)

text:
Huyện Al Maton là một huyện thuộc tỉnh Al Jawf, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 28411 người

Tham khảo

Tỉnh Al Jawf
Huyện của Yemen


title: Al Mawasit (huyện)

text:
Huyện Al Mawasit là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 115857 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Al Miftah (huyện)

text:
Huyện Al Miftah là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 31691 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Al Mighlaf (huyện)

text:
Huyện Al Mighlaf là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 39436 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Milah (huyện)

text:
Huyện Al Milah là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 27636 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Al Mina (huyện)

text:
Huyện Al Mina là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 91843 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Misrakh (huyện)

text:
Huyện Al Misrakh là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 112653 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Mualla

text:
Huyện Al Mualla là một huyện thuộc tỉnh `Adan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 49891 người

Tham khảo

Khu dân cư ở tỉnh Aden
Huyện của Yemen


title: Al Mudhaffar (huyện)

text:
Huyện Al Mudhaffar là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 146259 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Mukalla (huyện)

text:
Huyện Al Mukalla là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 16748 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Al Mukha (huyện)

text:
Huyện Al Mukha là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 18155 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Al Munirah (huyện)

text:
Huyện Al Munirah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 37183 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Musaymir (huyện)

text:
Huyện Al Musaymir là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 26558 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Al Qabbaytah (huyện)

text:
Huyện Al Qabbaytah là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 94516 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Al Qaf (huyện)

text:
Huyện Al Qaf là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 2145 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Al Qaflah (huyện)

text:
Huyện Al Qaflah là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 36722 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: Al Qafr (huyện)

text:
Huyện Al Qafr là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 103272 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Al Qahirah (huyện)

text:
Huyện Al Qahirah là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 149394 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Al Qanawis (huyện)

text:
Huyện Al Qanawis là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 72336 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Al Qatn (huyện)

text:
Huyện Al Qatn là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 64248 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Al Quraishyah (huyện)

text:
Huyện Al Quraishyah là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 29525 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: Al Talh (huyện)

text:
Huyện Al Talh là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 9404 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen


title: Al Udayn (huyện)

text:
Huyện Al Udayn là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 143578 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Al Wade'a (huyện)

text:
Huyện Al Wade'a là một huyện thuộc tỉnh Abyan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 23400 người

Tham khảo

Tỉnh Abyan
Huyện của Yemen


title: Al Wahdah (huyện)

text:
Huyện Al Wahdah là một huyện của tỉnh Amanat Al Asimah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 99956 người

Tham khảo

Huyện của Yemen


title: Chartered Financial Analyst

text:
Chartered Financial Analyst là một chứng chỉ dành riêng cho các nhà phân tích tài chính chuyên nghiệp trong các lĩnh vực: chứng khoán, đầu tư, quản lý rủi ro, ngân hàng và tài chính.

Tham khảo

 https://www.cfainstitute.org/pages/index.aspx
 https://www.cfainstitute.org/programs/cfaprogram/Pages/index.aspx

Chứng chỉ tài chính


title: Al Wazi'iyah (huyện)

text:
Huyện Al Wazi'iyah là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 75288 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Amd (huyện)

text:
Huyện Amd là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 20052 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Amran (huyện)

text:
Huyện Amran là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 96375 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: An Nadirah (huyện)

text:
Huyện An Nadirah là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 73755 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Anss (huyện)

text:
Huyện Anss là một huyện thuộc tỉnh Dhamar, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 119124 người

Tham khảo

Huyện của tỉnh Dhamar


title: Arhab (huyện)

text:
Huyện Arhab là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 90038 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Arma (huyện)

text:
Huyện Arma là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 10188 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen


title: Ar Radmah (huyện)

text:
Huyện Ar Radmah là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 76576 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Ar Rawdah (huyện)

text:
Huyện Ar Rawdah là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 27371 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen


title: Ar Raydah Wa Qusayar (huyện)

text:
Huyện Ar Raydah Wa Qusayar là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 45180 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Ar Rujum (huyện)

text:
Huyện Ar Rujum là một huyện thuộc tỉnh Al Mahwit, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 75708 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahwit
Huyện của Yemen


title: Ar Ryashyyah (huyện)

text:
Huyện Ar Ryashyyah là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 22842 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: Ash Shaghadirah (huyện)

text:
Huyện Ash Shaghadirah là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 48746 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Ash Shahil (huyện)

text:
Huyện Ash Shahil là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 32548 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Ash Shaikh Outhman (huyện)

text:
Huyện Ash Shaikh Outhman là một huyện thuộc tỉnh `Adan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 105248 người

Tham khảo

Tỉnh Aden
Huyện của Yemen


title: Ash Sha'ir (huyện)

text:
Huyện Ash Sha'ir là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 39805 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Ash Shamayatayn (huyện)

text:
Huyện Ash Shamayatayn là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 26790 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Ash Sharyah (huyện)

text:
Huyện Ash Sharyah là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 33873 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: Ash Shihr (huyện)

text:
Huyện Ash Shihr là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 73482 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Ash Shu'ayb (huyện)

text:
Huyện Ash Shu'ayb là một huyện thuộc tỉnh Al Dali', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 38261 người

Tham khảo

Tỉnh Al Dali'
Huyện của Yemen


title: Aslem (huyện)

text:
Huyện Aslem là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 49227 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: As Sabain (huyện)

text:
Huyện As Sabain là một huyện thuộc tỉnh Amanat Al Asimah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 311203 người

Tham khảo

Tỉnh Amanat Al Asimah
Huyện của Yemen


title: As Sabrah (huyện)

text:
Huyện As Sabrah là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 69872 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: As Saddah (huyện)

text:
Huyện As Saddah là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 82502 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Assafi'yah (huyện)

text:
Huyện Assafi'yah là một huyện thuộc Sana'a, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 109109 người.

Tham khảo

Tỉnh Amanat Al Asimah
Huyện của Yemen


title: As Safra (huyện)

text:
Huyện As Safra là một huyện thuộc tỉnh Sa`dah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 50845 người

Tham khảo

Tỉnh Sa`dah
Huyện của Yemen


title: As Said (huyện)

text:
Huyện As Said là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 35034 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen


title: As Salafiyah (huyện)

text:
Huyện As Salafiyah là một huyện thuộc tỉnh Raymah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 82540 người

Tham khảo

Tỉnh Raymah
Huyện của Yemen


title: As Salif (huyện)

text:
Huyện As Salif là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 6343 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: As Sawadiyah (huyện)

text:
Huyện As Sawadiyah là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 26763 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: As Sawd (huyện)

text:
Huyện As Sawd là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 25892 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: As Sawm (huyện)

text:
Huyện As Sawm là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 12666 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: As Sawma'ah (huyện)

text:
Huyện As Sawma'ah là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 44873 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: As Sayyani (huyện)

text:
Huyện As Sayyani là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 110515 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: As Silw (huyện)

text:
Huyện As Silw là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 152486 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: As Sudah (huyện)

text:
Huyện As Sudah là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 32169 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: As Sukhnah (huyện)

text:
Huyện As Sukhnah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 59652 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Ataq (huyện)

text:
Huyện Ataq là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 37315 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen


title: Ath'thaorah (huyện)

text:
Huyện Ath'thaorah là một huyện thuộc thành phố San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 170145 người

Tham khảo

Tỉnh Amanat Al Asimah
Huyện của Yemen


title: At Taffah (huyện)

text:
Huyện At Taffah là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 27692 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: At Tahrir (huyện)

text:
Huyện At Tahrir là một huyện thuộc tỉnh Amanat Al Asimah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 66898 người

Tham khảo

Tỉnh Amanat Al Asimah
Huyện của Yemen


title: At Ta'iziyah (huyện)

text:
Huyện At Ta'iziyah là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 109814 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Attawahi (huyện)

text:
Huyện Attawahi là một huyện thuộc tỉnh `Adan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 52984 người

Tham khảo

Tỉnh Aden
Huyện của Yemen


title: At Tawilah (huyện)

text:
Huyện At Tawilah là một huyện thuộc tỉnh Al Mahwit, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 58862 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahwit
Huyện của Yemen


title: At Tuhayat (huyện)

text:
Huyện At Tuhayat là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 67660 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Attyal (huyện)

text:
Huyện Attyal là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 36253 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Az Zahir (huyện)

text:
Huyện Az Zahir là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 25704 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: Az'zal (huyện)

text:
Huyện Az'zal là một huyện thuộc Tỉnh Amanat Al Asimah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 115054 người

Tham khảo

Tỉnh Amanat Al Asimah
Huyện của Yemen


title: Az Zaydiyah (huyện)

text:
Huyện Az Zaydiyah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 95048 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Az Zuhrah (huyện)

text:
Huyện Az Zuhrah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 138045 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Ba'dan (huyện)

text:
Huyện Ba'dan là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 116045 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Bajil (huyện)

text:
Huyện Bajil là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 169884 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Bakil Al Mir (huyện)

text:
Huyện Bakil Al Mir là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 21701 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Bani Al Awam (huyện)

text:
Huyện Bani Al Awam là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 52222 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Bani Al Harith (huyện)

text:
Huyện Bani Al Harith là một huyện thuộc tỉnh Amanat Al Asimah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 184509 người

Tham khảo

Tỉnh Amanat Al Asimah
Huyện của Yemen


title: Bani Dhabyan (huyện)

text:
Huyện Bani Dhabyan là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 16262 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Bani Hushaysh (huyện)

text:
Huyện Bani Hushaysh là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 73957 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Bani Matar (huyện)

text:
Huyện Bani Matar là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 100012 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Bani Qa'is (huyện)

text:
Huyện Bani Qa'is là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 54272 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Bani Sa'd (huyện)

text:
Huyện Bani Sa'd là một huyện thuộc tỉnh Al Mahwit, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 59015 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahwit
Huyện của Yemen


title: Bani Suraim (huyện)

text:
Huyện Bani Suraim là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 32698 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: Baqim (huyện)

text:
Huyện Baqim là một huyện thuộc tỉnh Sa`dah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 22965 người

Tham khảo

Tỉnh Sa`dah
Huyện của Yemen


title: Bart Al Anan (huyện)

text:
Huyện Bart Al Anan là một huyện thuộc tỉnh Al Jawf, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 59463 người

Tham khảo

Tỉnh Al Jawf
Huyện của Yemen


title: Bayhan (huyện)

text:
Huyện Bayhan là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 48347 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen


title: Bayt al-Faqih (huyện)

text:
Huyện Bayt Al Faqiah là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 241300 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Bidbadah (huyện)

text:
Huyện Bidbadah là một huyện thuộc tỉnh Ma'rib, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 18214 người

Tham khảo

Tỉnh Ma'rib
Huyện của Yemen


title: Bilad Ar Rus (huyện)

text:
Huyện Bilad Ar Rus là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 31259 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Bilad At Ta'am (huyện)

text:
Huyện Bilad At Ta'am là một huyện thuộc tỉnh Raymah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 31143 người

Tham khảo

Tỉnh Raymah
Huyện của Yemen


title: Brom Mayfa (huyện)

text:
Huyện Brom Mayfa là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 17327 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Bura (huyện)

text:
Huyện Bura là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 45116 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Craiter (huyện)

text:
Huyện Craiter là một huyện thuộc tỉnh `Adan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 76723 người

Tham khảo

Tỉnh Aden
Huyện của Yemen


title: Damt (huyện)

text:
Huyện Damt là một huyện thuộc tỉnh Al Dali', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 60944 người

Tham khảo

Tỉnh Al Dali'
Huyện của Yemen


title: Dar Sad (huyện)

text:
Huyện Dar Sad là một huyện thuộc tỉnh `Adan, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 79712 người

Tham khảo

Tỉnh Aden
Huyện của Yemen


title: Daw'an (huyện)

text:
Huyện Daw'an là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 43836 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Dawran Aness (huyện)

text:
Huyện Dawran Aness là một huyện thuộc tỉnh Dhamar, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 121553 người

Tham khảo

Huyện của tỉnh Dhamar


title: Dhar (huyện)

text:
Huyện Dhar là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 9927 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen


title: Dhi As Sufal (huyện)

text:
Huyện Dhi As Sufal là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 163019 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Dhi Bin (huyện)

text:
Huyện Dhi Bin là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 30799 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: Dhi Na'im (huyện)

text:
Huyện Dhi Na'im là một huyện thuộc tỉnh Al Bayda', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 25759 người

Tham khảo

Tỉnh Al Bayda'
Huyện của Yemen


title: Dhubab (huyện)

text:
Huyện Dhubab là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 35054 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Dimnat Khadir (huyện)

text:
Huyện Dimnat Khadir là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 49832 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Far Al Udayn (huyện)

text:
Huyện Far Al Udayn là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 89011 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Ghamr (huyện)

text:
Huyện Ghamr là một huyện thuộc tỉnh Sa`dah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 19718 người

Tham khảo

Tỉnh Sa`dah
Huyện của Yemen

en:Ghamr District


title: Ghayl Ba Wazir (huyện)

text:
Huyện Ghayl Ba Wazir là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 48831 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Ghayl Bin Yamin (huyện)

text:
Huyện Ghayl Bin Yamin là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 28120 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Habban (huyện)

text:
Huyện Habban là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 29846 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen
Tọa độ không có sẵn trên Wikidata


title: Habil Jabr (huyện)

text:
Huyện Habil Jabr là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 41474 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Habur Zulaymah (huyện)

text:
Huyện Habur Zulaymah là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 39334 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: Hagr As Sai'ar (huyện)

text:
Huyện Hagr As Sai'ar là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 2474 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Hajjah (huyện)

text:
Huyện Hajjah là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 29533 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Hajjah

text:
Hajjah là một thành phố thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, thành phố này có dân số 53887 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Hajr (huyện)

text:
Huyện Hajr là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 25566 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Halimayn (huyện)

text:
Huyện Halimayn là một huyện thuộc tỉnh Lahij, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 27871 người

Tham khảo

Tỉnh Lahij
Huyện của Yemen


title: Hamdan (huyện)

text:
Huyện Hamdan là một huyện thuộc tỉnh San`a', Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 85370 người

Tham khảo

Tỉnh San`a'
Huyện của Yemen


title: Harad (huyện)

text:
Huyện Harad là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 93523 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Harf Sufyan (huyện)

text:
Huyện Harf Sufyan là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 42480 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: Harib (huyện)

text:
Huyện Harib là một huyện thuộc tỉnh Ma'rib, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 33663 người

Tham khảo

Tỉnh Ma'rib
Huyện của Yemen


title: Harib Al Qaramish (huyện)

text:
Huyện Harib Al Qaramish là một huyện thuộc tỉnh Ma'rib, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 8573 người

Tham khảo

Tỉnh Ma'rib
Huyện của Yemen


title: Hat (huyện)

text:
Huyện Hat là một huyện thuộc tỉnh Al Mahrah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 2786 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahrah
Huyện của Yemen


title: Hatib (huyện)

text:
Huyện Hatib là một huyện thuộc tỉnh Shabwah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 13335 người

Tham khảo

Tỉnh Shabwah
Huyện của Yemen


title: Hawf (huyện)

text:
Huyện Hawf là một huyện thuộc tỉnh Al Mahrah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 5143 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahrah
Huyện của Yemen


title: Haydan (huyện)

text:
Huyện Haydan là một huyện thuộc tỉnh Sa`dah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 60331 người

Tham khảo

Tỉnh Sa`dah
Huyện của Yemen


title: Hayfan (huyện)

text:
Huyện Hayfan là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 171315 người

Tham khảo

Tỉnh Taiz
Huyện của Yemen


title: Hayran (huyện)

text:
Huyện Hayran là một huyện thuộc tỉnh Hajjah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 15491 người

Tham khảo

Tỉnh Hajjah
Huyện của Yemen


title: Hays (huyện)

text:
Huyện Hays là một huyện thuộc tỉnh Al Hudaydah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 45436 người

Tham khảo

Tỉnh Al Hudaydah
Huyện của Yemen


title: Hazm Al Udayn (huyện)

text:
Huyện Hazm Al Udayn là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 79483 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Hidaybu (huyện)

text:
Huyện Hidaybu là một trong hai huyện thuộc tỉnh Socotra, Yemen. Huyện là phần phía đông của đảo lớn thuộc quần đảo Socotra. Huyện được đặt tên theo thủ phủ của huyện, thị trấn Hadibu. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 34011 người

Tham khảo

Tỉnh Socotra
Huyện của Yemen


title: Hubaysh (huyện)

text:
Huyện Hubaysh là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 105998 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Hufash (huyện)

text:
Huyện Hufash là một huyện thuộc tỉnh Al Mahwit, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 37884 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahwit
Huyện của Yemen


title: Huraidhah (huyện)

text:
Huyện Huraidhah là một huyện thuộc tỉnh Hadramawt, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 18684 người

Tham khảo

Tỉnh Hadhramaut
Huyện của Yemen


title: Huswain (huyện)

text:
Huyện Huswain là một huyện thuộc tỉnh Al Mahrah, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 11130 người

Tham khảo

Tỉnh Al Mahrah
Huyện của Yemen


title: Huth (huyện)

text:
Huyện Huth là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 22267 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen


title: Ibb (huyện)

text:
Huyện Ibb là một huyện thuộc tỉnh Ibb, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 143641 người

Tham khảo

Tỉnh Ibb
Huyện của Yemen


title: Iyal Surayh (huyện)

text:
Huyện Iyal Surayh là một huyện thuộc tỉnh Amran, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 54015 người

Tham khảo

Tỉnh Amran
Huyện của Yemen