title: Máy bay siêu thanh

text:
Máy bay siêu thanh (đôi khi được gọi là máy bay siêu âm) là các máy bay được thiết kế để có thể bay với tốc độ vượt quá tốc độ âm thanh (Mach 1 hoặc lớn hơn), ít nhất trong một số giai đoạn của một chuyến bay bình thường của nó.

Tổng quan
Phần lớn các máy bay siêu thanh ngày nay là các máy bay quân sự hoặc máy bay thử nghiệm. Hầu hết trong số đó, bao gồm cả các máy bay chiến đấu, chỉ được thiết kế để vượt quá tốc độ của âm thanh trong một số chế độ bay đặc biệt. Một số ít các máy bay, chẳng hạn như máy bay trinh sát quân sự SR-71 Blackbird và máy bay vận tải dân sự siêu thanh Concorde, được thiết kế để hành trình liên tục ở tốc độ cao hơn tốc độ của âm thanh.

Các chuyến bay siêu thanh luôn mang đến những thách thức kỹ thuật. Nguyên lý khí động lực học của vật thể bay siêu thanh khác nhiều so với nguyên lý của các vật thể bay dưới âm (tốc độ chậm hơn so với âm thanh). Tuy nhiên, các thách thức kỹ thuật phần lớn đã được giải quyết; trở ngại cho việc triển khai thực tế của các máy bay siêu thanh nằm ở các vấn đề chính trị, môi trường và kinh tế, đặc biệt là trong các ứng dụng dân sự. Nhu cầu cho các chuyến bay siêu thanh thường không đủ để phát triển thương mại các máy bay dân sự siêu thanh. SR-71 và Concorde đều đã ngừng hoạt động. Concorde có tỷ suất lợi nhuận cao trong dịch vụ, nhưng thị trường tiêu thụ máy bay loại này quá bé (do phạm vi hạn chế, tiêu thụ quá nhiều nhiên liệu và tiếng nổ siêu thanh gây ảnh hưởng về âm thanh đến các khu vực nó bay qua) khiến cho các nhà sản xuất máy bay loại này không thu được lợi nhuận.

Máy bay siêu thanh với hành trình bay siêu thanh ngắn thường sử dụng động cơ phản lực cánh quạt đẩy có tỷ lệ dòng chảy không qua lõi thấp, do các động cơ này có hiệu suất tốt cho cả tốc độ dưới tốc độ âm thanh cũng như ở tốc độ siêu thanh. Với các máy bay siêu thanh có hành trình siêu thanh dài, động cơ tuốc bin phản lực được sử dụng vì chúng có ít lực cản ký sinh ở tốc độ siêu thanh.

Máy bay siêu thanh dân sự

Trong lịch sử, chỉ có hai máy bay dân sự siêu thanh đã được sử dụng để cung cấp dịch vụ vận chuyển dân dụng. Đó là Tupolev Tu-144 do Liên Xô sản xuất, bay lần đầu tiên vào năm 1968 và đã được nghỉ hưu vào năm 1997, và Concorde do Anh và Pháp phối hợp sản xuất, bay lần đầu tiên vào năm 1969 và phục vụ cho đến năm 2003. Sau khi Concorde ngừng bay, không còn máy bay siêu thanh dân sự nào cung cấp dịch vụ vận chuyển.

Máy bay quân sự siêu thanh
Các máy bay quân sự siêu thanh với khối lượng vượt quá 25000kg chủ yếu là các máy bay ném bom chiến lược và máy bay trinh sát tầm dài, như:
Convair B-58 Hustler
SR-71 Blackbird
XB-70
Tupolev Tu-22M
B-1 Lancer
Tupolev Tu-160

Đại đa số các máy bay siêu thanh là những máy bay quân sự với khối lượng nhỏ hơn 25000 kg, chủ yếu có khả năng tác chiến, tấn công.

Xem thêm
 Tốc độ siêu thanh
 Tiếng nổ siêu thanh
 Động cơ phản ứng A2, được đề xuất cho các máy bay bay với tốc độ Mach 5

Tham khảo

Máy bay


title: Chiến dịch tấn công Rzhev-Vyazma (1943)

text:
Chiến dịch tấn công Rzhev-Vyazma lần thứ hai là một chiến dịch quân sự do Hồng quân Liên Xô tổ chức nhằm vào quân đội Đức Quốc xã từ ngày 2 tháng 3 đến 31 tháng 3 năm 1943. Lực lượng tham chiến của quân đội Liên Xô là các Phương diện quân Kalinin và Phương diện quân Tây với nhiệm vụ quét sạch quân Đức khỏi "chỗ lồi" Rzhev-Vyazma mà quân Đức đã đánh chiếm ở đây từ hồi năm 1941. Trong thời gian này, quân Đức cũng bắt đầu cuộc triệt thoái khỏi chỗ lồi Rzhev.

Chỗ lồi Rzhev-Vyazma "tọa lạc" ở khu vực phía Tây của mặt trận Xô-Đức và trong một thời gian dài tạo ra mối nguy hiểm đe dọa thủ đô Moskva của Liên Xô. Tại chỗ lồi sâu 160 cây số và dài 200 cây số này, tập trung tới 2 phần 3 binh lực của Cụm Tập đoàn quân Trung tâm. Điều này khiến nó cũng trở thành một nơi tập trung binh lực rất lớn của quân đội Liên Xô với 12 tập đoàn quân và 2 tập đoàn quân không quân của các Phương diện quân Kalinin, Tây và một phần Phương diện quân Bryansk. Trong suốt năm 1942, đây là nơi xảy ra nhiều chiến dịch và trận đánh đẫm máu giữa quân đội Liên Xô và quân phát xít Đức với tổn thất hết sức nặng nề cho cả hai bên - điều này đã khiến khu vực này mang biệt hiệu "Cối xay thịt Rzhev". Mặc dù đã nhiều lần tấn công quyết liệt và chịu nhiều thương vong nhưng về cơ bản quân đội Liên Xô vẫn chưa trục được quân Đức khỏi khu bàn đạp lợi hại này.

Bối cảnh và tình huống mặt trận
Ngày 2 tháng 2 năm 1943, Tập đoàn quân 6 và một phần Tập đoàn xe tăng 4 (Đức) bị tiêu diệt và bắt là tù binh trong trận đánh cuối cùng của Chiến dịch Stalingrad. Ngày 30 tháng 1 năm 1943, Phương diện quân Leningrad và Phương diện quân Volkhov (Liên Xô) phối hợp tác chiến đập tan cái "cổ chai" Shlisselburg, phá vỡ vòng phong tỏa Leningrad. Trong tháng 1, tháng 2 năm 1942, các "bản sao của Stalingrad" đã diễn ra tại Ostrogozhsk-Rossosh và Voronezh-Kastornoye ở phía Nam; tại Velikiye Luki ở phía Bắc đã đặt quân Đức vào tình thế hầu như không còn lực lượng dự bị tại các chiến trường trọng yếu. Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) cũng bị thiệt hại đáng kể sau hơn một năm bám giữ chỗ lồi Rzhev - Vyazma.

Quân đội Liên Xô tuy chưa xóa bỏ được bàn đạp Rzhev - Vyazma của quân Đức nhưng cũng lấn thêm được một số vị trí tại phía Tây và phía Bắc Rzhev và giữ được chỗ lồi Sukhinichi. Chiến tranh du kích phát triển mạnh trong các khu tam giác chiến lược Smolensk - Rzhev - Yartsevo và Smolensk - Vyazma - Spas-Demensk đã gây nhiều tổn thất về người và vật chất cho Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) ngay tại hậu tuyến của nó. Quân đội Liên Xô vẫn duy trì tại mặt trận phía Tây Moskva hai phương diện quân mạnh với từ 10 đến 12 tập đoàn quân (tùy theo tình hình chiến sự). Thế chủ động chiến lược trên chiến trường đã chuyển sang tay quân đội Liên Xô.

Tháng 3 năm 1943, Adolf Hitler lệnh cho Bộ Tổng tham mưu quân đội Đức Quốc xã chuẩn bị kế hoạch tấn công trong mùa hè nhằm giành lại quyền chủ động chiến lược. Kế hoạch Thành Trì được thai nghén. Tuy nhiên, để đảm bảo tấn công thắng lợi trên hướng Kursk, Tổng hành dinh quân đội Đức Quốc xã ở mặt trận phía Đông cần đến một khối lượng binh lực và phương tiện rất lớn, lên đến vài chục sư đoàn. Trong khi tại thời điểm đó, quân Đức vẫn chưa thể phục hồi sau thất bại Stalingrad. Số quân mới động viên từ những công dân Đức sinh trước năm 1926 còn quá mới mẻ. Cần có những người lính, những sĩ quan, những đơn vị đã dày dạn trận mạc. Giải pháp tối ưu đối với quân đội Đức Quốc xã là rút quân khỏi các mặt trận xa, những chỗ lồi để có thể dành ra một số lực lượng dự bị đủ mạnh.

Binh lực và kế hoạch

Quân đội Liên Xô

Đầu năm 1943, Bộ Tổng tư lệnh Tối cao Liên Xô bắt đầu lập kế hoạch giải quyết một lần và vĩnh viễn vấn đề Rzhev. Lưc lượng tham gia gồm cánh trái của Phương diện quân Kalinin (bao gồm các Tập đoàn quân số 22, 39, 41, 43 và Tập đoàn quân không quân số 3) và Phương diện quân Tây (Tập đoàn quân số 5, 10, 20, 31, 33, 49, 50 và Tập đoàn quân không quân số 1). Ngày 6 tháng 2 năm 1943, tư lệnh Phương diện quân Kalinin, tướng M. A. Pukaryev và tư lệnh Phương diện quân Tây, tướng V. D. Sokolovsky nhận chỉ thị từ Bộ Tổng tư lệnh Tối cao về việc chuẩn bị một đợt tấn công mới. Mục tiêu chiến dịch này cũng tương tự như các chiến dịch trước đó: bao vây và tiêu diệt chủ lực của Cụm Tập đoàn quân Trung tâm (Đức).

Chiến dịch được dự định bắt đầu từ ngày 15 tháng 2 năm 1943. Kế hoạch dự kiến sử dụng Phương diện quân Tây, Phương diện quân Bryansk và Phương diện quân Trung tâm mở hai mũi tấn công thọc sâu sang hướng Tây và lên hướng Tây Bắc qua Smolensk và Orsha, đẩy cụm quân Đức tại Rzhev - Vyazma vào thế gần như bị bao vây, tạo ra một "vách ngăn" giữa Cụm tập đoàn quân Trung tâm và Cụm tập đoàn quân Nam (Đức), buộc quân Đức phải đi đường vòng nếu muốn chuyển quân từ cụm Trung tâm sang cụm Nam. Tuy nhiên, sau khi đi kiểm tra mặt trận, I. V. Stalin đồng ý cho lùi thời điểm mở chiến dịch đến ngày 24 tháng 2 do hệ thống đường sắt không đảm bảo vận chuyển người và phương tiện đến mặt trận đúng thời gian.

Tuy nhiên, quân đội Đức Quốc xã cũng đã có kế hoạch rút quân khỏi chỗ lồi Rzhev - Vyazma. Ngày 1 tháng 3, phát hiện quân Đức bắt đầu rút bỏ nhiều chốt tiền tiêu trên khu vực phía bắc Rzhev, phía đông Sychyovka, Gzhatsk, Vyazma và phía Tây Yukhnov, Mosalsk, chủ lực Phương diện quân Tây và cánh trái của Phương diện quân Kalinin (Liên Xô) đã phải vội vã chuyển sang chiến thuật tấn công truy kích mà không kịp điều chỉnh kế hoạch.

Quân đội Liên Xô tham gia chiến dịch gồm có:

Phương diện quân Kalinin do thượng tướng M. A. Purkayev chỉ huy, sử dụng cánh trái tham gia chiến dịch:
Tập đoàn quân 22 của thiếu tướng D. M. Seleznev, biên chế có:
Bộ binh: 4 sư đoàn và 1 lữ đoàn
Pháo binh: 8 trung đoàn pháo mặt đất và súng cối, 4 trung đoàn pháo phòng không.
Thiết giáp: 1 quân đoàn và 1 lữ đoàn cơ giới
Tập đoàn quân 39 (thành lập lần thứ hai) của trung tướng A. I. Zygin, biên chế có:
Bộ binh: 5 sư đoàn và 4 lữ đoàn.
Pháo binh: 12 trung đoàn pháo mặt đất và súng cối, 1 trung đoàn pháo phòng không
Thiết giáp: 2 lữ đoàn xe tăng, 1 lữ đoàn cơ giới.
Tập đoàn quân 41 của thiếu tướng I. M. Managarov, biên chế có:
Bộ binh: 1 quân đoàn và 4 sư đoàn.
Pháo binh: 10 trung đoàn pháo và súng cối, 2 trung đoàn pháo phòng không.
Thiết giáp: 1 quân đoàn cơ giới và 1 lữ đoàn xe tăng
Tập đoàn quân 43 của trung tướng K. D. Golubev, biên chế gồm có:
Bộ binh: 5 sư đoàn.
Kỵ binh: 1 sư đoàn
Pháo binh: 6 trung đoàn pháo binh và súng cối, 2 tiểu đoàn pháo binh độc lập, 2 trung đoàn pháo phòng không.
Thiết giáp: 1 lữ đoàn xe tăng.
Phương diện quân Tây do trung tướng V. D. Sokolovsky chỉ huy. Có 6/10 tập đoàn quân tham gia chiến dịch:
Tập đoàn quân 5 của thượng tướng Ya. T. Cherevichenko, biên chế gồm có:
Bộ binh: 5 sư đoàn.
Pháo binh: 1 sư đoàn và 9 trung đoàn pháo, súng cối; 1 trung đoàn Katyusha; 1 sư đoàn pháo phòng không.
Thiết giáp: 1 lữ đoàn và 1 tiểu đoàn xe tăng, 2 tiểu đoàn pháo tự hành.
Tập đoàn quân 20 của trung tướng N. E. Berzarin, biên chế gồm có:
Bộ binh: 1 quân đoàn và 9 sư đoàn độc lập.
Pháo binh: 1 sư đoàn và 14 trung đoàn pháo, súng cối; 1 sư đoàn và 2 trung đoàn pháo phòng không.
Thiết giáp: 1 lữ đoàn xe tăng, 3 tiểu đoàn pháo tự hành.
 Tập đoàn quân 30 của trung tướng V. Ya. Kolpakchi, biên chế gồm có:
Bộ binh: 7 sư đoàn và 1 lữ đoàn.
Pháo binh: 8 trung đoàn pháo và súng cối, 2 trung đoàn Katyusha, 2 trung đoàn phòng không.
Thiết giáp: 3 lữ đoàn xe tăng, 2 trung đoàn pháo tự hành.
Tập đoàn quân 31 của thiếu tướng V. S. Polenov, biên chế gồm có:
Bộ binh: 8 sư đoàn
Pháo binh: 12 trung đoàn pháo và súng cối, 2 trung đoàn pháo phòng không.
Thiết giáp: 3 lữ đoàn xe tăng, 1 trung đoàn pháo tự hành, 1 tiểu đoàn xe bọc thép trang bị súng phun lửa.
Tập đoàn quân 33 của thượng tướng V. N. Gordov, biên ché gồm có:
Bộ binh: 1 quân đoàn và 8 sư đoàn.
Pháo binh: 15 trong đoàn pháo và súng cối, 1 trung đoàn pháo phòng không.
Thiết giáp: 3 lữ đoàn và 1 tiểu đoàn xe tăng, 1 tiểu đoàn xe bọc thép.
Tập đoàn quân 49 của trung tướng I. G. Zakharkin, biên chế gồm có:
Bộ binh: 4 sư đoàn.
Pháo binh: 4 trung đoàn pháo và súng cối, 1 trung đoàn pháo phòng không.
Thiết giáp: 1 tiểu đoàn xe tăng.
Tập đoàn quân 50 của trung tướng I. V. Boldin, biên chế gồm có:
Bộ binh: 6 sư đoàn
Pháo binh: 5 trung đoàn pháo và súng cối, 1 trung đoàn pháo phòng không.
Thiết giáp: 2 lữ đoàn xe tăng, 2 tiểu đoàn cơ giới độc lập.

Quân đội Đức Quốc xã
Mặc dù Rzhev - Vyazma được coi là nền tảng của mặt trận phía Đông của quân đội Đức Quốc xã nhưng đến mùa xuân năm 1943 thì quân đội Đức không còn đủ lực lượng để duy trì "nền tảng" ấy nữa. Các cuộc chiến ở phía Nam mặt trận Xô - Đức trong các chiến dịch tại khu vực Stalingrad, khu vực trung lưu sông Đông đã làm tiêu hao nhiều sinh lực của cả quân Đức và quân đồng minh của nước Đức Quốc xã. Để phục vụ cho Kế hoạch "Thành trì", Bộ Tổng tư lệnh lục quân Đức buộc phải rút quân tại khu vực Rzhev - Vyazma để tăng cường cho cánh quân phía Bắc Kursk. Quân đội Đức Quốc xã đã có 9 biện pháp trong kế hoạch hành quân mang tên "Con Trâu" để chuẩn bị cho việc rút quân từ tháng 2 năm 1943:
 Khảo sát và xây dựng một tuyến phòng thủ mới ở phía sau.
 Thiết lập và đưa vào hoạt động một số cứ điểm phòng thủ
 Chuẩn bị một "vùng trắng" có chiều sâu khoảng 100 km
 Xây dựng 200 km đường cho xe ô tô và 600 km đường cho xe ngựa, xe trượt tuyết.
 Thu gom gia súc, lương thực, cây trồng, công cụ...
 Di dời 60.000 người Nga sang phía Tây.
 Phá hoại 1.000 km đường sắt, 1.300 km đường dây điện thoại, điện báo.
 Rà soát lại các kế hoạch phòng ngự, bố trí lại nhân sự.
 Giữ bí mật và tiến hành nghi binh che giấu các hoạt động rút quân.

Lực lượng của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) phòng ngự tại "chỗ lồi" Rzhev - Vyazma đầu năm 1943 gồm có:
Tập đoàn quân 9 do Đại tướng Walter Model chỉ huy, thành phần gồm có:
Quân đoàn xe tăng 41 của Thượng tướng Thiết giáp Josef Harpe, gồm 1 sư đoàn xe tăng, 1 sư đoàn kỵ binh SS, 1 sư đoàn đổ bộ đường không và 2 sư đoàn bộ binh.
Quân đoàn xe tăng 39 của Thượng tướng Pháo binh Robert Martinek, gồm 1 sư đoàn xe tăng, 3 sư đoàn bộ binh.
Quân đoàn bộ binh 6 của Thượng tướng Bộ binh Hans Jordan, gồm 4 sư đoàn bộ binh, 1 trung đoàn xe tăng
Quân đoàn bộ binh 23 của Trung tướng Johannes Frießner, gồm 2 sư đoàn xe tăng, 3 sư đoàn bộ binh.
Tập đoàn quân 4 do Đại tướng Gotthard Heinrici chỉ huy, thành phần gồm có:
Quân đoàn bộ binh 12 của Thượng tướng Bộ binh Walther Graeßner, gồm 3 sư đoàn bộ binh.
Quân đoàn bộ binh 27 của Thượng tướng Bộ binh Walter Weiß, gồm 1 sư đoàn xe tăng, 6 sư đoàn bộ binh.
Quân đoàn bộ binh 43 của Thượng tướng Bộ binh Karl von Oven, gồm 1 sư đoàn xe tăng, 3 sư đoàn bộ binh.
Tập đoàn quân xe tăng 3 do Đại tướng Georg-Hans Reinhardt chỉ huy, thành phần gồm có:
Quân đoàn xe tăng 46 của Trung tướng Hans-Karl von Esebeck, gồm 2 sư đoàn xe tăng, 2 sư đoàn bộ binh
Quân đoàn xe tăng 56 của Thượng tướng Thiết giáp Ferdinand Schaal, gồm 1 sư đoàn xe tăng, 1 sư đoàn cơ giới, 4 sư đoàn bộ binh.
Quân đoàn bộ binh 9 của Thượng tướng Bộ binh Hans Schmidt, gồm 5 sư đoàn bộ binh
Quân đoàn bộ binh 20 của Thượng tướng Pháo binh Rudolf Freiherr von Roman, gồm 3 sư đoàn bộ binh.

Diễn biến

Trinh sát mặt trận của Phương diện quân Tây và Phương diện quân Kalinin không nắm được kế hoạch rút quân của Cụm tập đoàn quân Trung tâm. Ngày 2 tháng 3, đã xảy ra trận tao ngộ chiến giữa Tập đoàn quân 30 (Phương diện quân Tây) với các sư đoàn bộ binh 87, 206, 251 (Quân đoàn bộ binh 27 (Đức)) tại khu vực Đông bắc Rzhev. Qua khai thác tù binh, Bộ Tư lệnh Phương diện quân Tây mới xác định được chủ lực Tập đoàn quân 9 (Đức) đã khởi hành việc rút khỏi Rzhev từ ngày 1 tháng 3. Cũng với tình trạng đó, khi quân báo Phương diện quân Kalinin phát hiện quân Đức đang di tản khỏi Rzhev thì cuộc rút quân của Tập đoàn quân 9 đã diễn ra trước đó một ngày. Trung tướng V. D. Sokolovsky, tư lệnh mới của Phương diện quân Tây lệnh cho các đơn vị thuộc quyền gấp rút tấn công truy kích và báo cáo tình huống lên Đại bản doanh. Ngày 3 tháng 3 năm 1943, trung tướng M. A. Purkayev, chỉ huy Phương diện quân Kalinin cùng nhận được lệnh chuyển các tập đoàn quân sang tư thế tấn công..

Ngày 3 tháng 3, các cuộc truy kích của Phương diện quân Kalinin diễn ra trên hướng Rzhev. Bùn lầy mùa xuân (raputista) cùng với điều kiện địa hình phức tạp nhiều rừng và đầm lầy cũng như hệ thống chướng ngại vật, các bãi mìn dày đặc của quân Đức trên phòng tuyến phía Bắc và phía Tây Rzhev đã gây nhiều khó khăn cho quân đội Liên Xô. Nhiều mũi truy kích phải chờ đợi công binh gỡ mìn, dọn vật cản mới có thể tiếp tục tấn công với tốc độ hành tiến chỉ 6 đến 7 km/ngày. Do các tập đoàn quân 43 và 50 (Liên Xô) bố trí tại hai bên sườn xa nhất của chỗ lồi Rzhev - Vyazma đã suy yếu, số lượng pháo chỉ có 11 trung đoàn, xe tăng chỉ có 3 lữ đoàn, lại không có kế hoạch tấn công và tích lũy nhiên liệu, đạn dược từ trước nên không thể tạo được các mũi đột kích mạnh và sâu, không thể tấn công vào hậu phương Cụm Tập đoàn quân Trung tâm để bao vây nó.

Ngày 3 tháng 3, Tập đoàn quân 39 từ Molodoy Tud tấn công xuống phía Nam, đánh chiếm Olenino ngày 4 tháng 3 và phát triển đến tuyến sông Orsha. Tập đoàn quân 22 cũng mở cuộc tấn công từ khu vực đông Nam Nelidovo tiến sát đến phía bắc Bely. Tại Phương diện quân Tây, Tập đoàn quân 30 đánh chiếm Rzhev ngày 3 tháng 3. Tập đoàn quân 31 từ bàn đạp Zubtsov tấn công Sychyovka. Tập đoàn quân 5 từ Karmanovo tiến ra đánh chiếm Gzhatsk ngày 6 tháng 3. Cùng ngày, Tập đoàn quân 33 đánh chiếm Tokarevo. Các đơn vị chặn hậu của Tập đoàn quân 9 và Tập đoàn quân xe tăng 3 (Đức) cố gắng kìm hãm đà tiến công của hai phương diện quân Liên Xô bằng cách thiết lập tuyến phòng ngự lâm thời tại Bely, Sychyovka, Vyazma nhưng không thành công. Ngày 8 tháng 3, Tập đoàn quân 31 đánh chiếm Sychyovka. Ngày 10 tháng 3, Tập đoàn quân 30 đánh chiếm Nikitinka. Cùng ngày, Tập đoàn quân 41 và Tập đoàn quân 22 phối hợp đánh chiếm Bely và tiến xuống phía Nam. Ngày 12 tháng 3, Tập đoàn quân 33 và Tập đoàn quân 5 phối hợp đánh chiếm Vyazma. Cùng ngày, các tập đoàn quân 49 và 50 từ các khu vực Yukhnov và Mosalsk cũng phát động tấn công dọc theo tuyến sông Ugra và tiến sát đến Đông Bắc Spas-Demensk.

Trong khi truy đuổi quân Đức, các tập đoàn quân Liên Xô đã cố gắng tổ chức các mũi thọc sâu, chủ yếu sử dụng bộ binh nhẹ, bộ binh trượt tuyết và kỵ binh để đột kích vào hai bên sườn các cánh quân Đức đang rút lui. Theo ghi nhận của các tướng lĩnh Đức Quốc xã, từ ngày 5 đến ngày 7 tháng 3 đã có 8 trận tập kích như vậy. Tuy nhiên, do không có pháo binh và xe tăng yểm hộ, các trận tập kích, phục kích của quân đội Liên Xô diễn ra với binh lực thọc sâu mỏng yếu nên không thể tiêu diệt hoặc gây thiệt hại nặng cho các sư đoàn bộ binh Đức được "bao bọc trong những cái kén" được tạo ra bởi các tiểu đoàn xe tăng. Ngược lại, các đội du kích Liên Xô mà tướng Gotthard Heinrici cho rằng đã bị tiêu diệt trong Chiến dịch Hannover hồi đầu mùa hè năm 1942 đã bất thần "sống lại". Trong tháng 3 năm 1943, 11 đội du kích hoạt động trong vùng đã lật đổ 7 đoàn tàu hỏa chở người và phương tiện quân sự của Đức, tiêu diệt hơn 20 toán công binh Đức đặt mìn phá hoại, bảo vệ 18 cây cầu và hơn 800 km đường sắt. Họ cũng tổ chức các trận đánh tập kích, phục kích như quân đội chính quy, gây thương vong cho hàng nghìn binh lính và sĩ quan Đức trên suốt dọc đường rút quân. Một số đơn vị du kích Liên Xô đã thọc sâu về hướng Yartsevo, Yelnya và Smolensk, phá hủy kho tàng, đường sắt, cầu cống và các tuyến dây điện thoại.

Trong khi đó, quân Đức rút lui theo kế hoạch và có trật tự với tốc độ chậm dần đều và tăng cường chặn kích trên các tuyến rút lui phía sau. Ngày 1 tháng 3, 5 sư đoàn bộ binh và 2 sư đoàn xe tăng của Tập đoàn quân 9 (Đức) ở Rzhev lùi về phía sau 10 km. Ngày 7 tháng 3, 7 sư đoàn nói trên và 3 sư đoàn cánh trái của Tập đoàn quân 9 (Đức) đã rút thêm 35 km. Cùng thời điểm, 7 sư đoàn bộ binh và 5 sư đoàn xe tăng của Tập đoàn quân xe tăng 3 bắt đầu rút khỏi phòng tuyến Gzhatsk - Sychyovka về phía sau 25 km. Ngày 12 tháng 3, đến lượt 1 sư đoàn bộ binh của Tập đoàn quân 9 (Đức) bên cánh trái, 2 sư đoàn xe tăng và 4 sư đoàn bộ binh của Tập đoàn quân 4 (Đức) trên cánh phải lùi về phía sau 10 km đến tuyến Bely - Vyazma. Ngày 20 tháng 3, các sư đoàn Đức bắt đầu gia tăng sức kháng cự khi còn cách tuyến phòng ngự cuối cùng 12 km. Ngày 22 tháng 3, các tập đoàn quân 9, xe tăng 3 và cánh Bắc của Tập đoàn quân 4 (Đức) chặn đánh quyết liệt quân đội Liên Xô trên tuyến phòng thủ mới từ Demidov qua Ripshevo, Dukhovshchina, Yartsevo, Safonovo, Dorogobuzh, Yelnya, Spas-Demensk đến Milyatino. Do tiếp tục áp dụng chiến thuật truy kích nên các tướng V. D. Sokolovsky và M. A. Purkayev (Liên Xô) đã dàn đều quân trên toàn bộ chính diện mặt trận. Trong số 9 tập đoàn quân tấn công theo hướng chung đến Yartsevo và Dukhovshchina, không thể thấy được đâu là cánh quân đột kích chủ yếu. Việc áp dụng chiến thuật "đánh bóc vỏ" đã làm cho các tập đoàn quân Liên Xô không thể đột phá qua tuyến phòng thủ của quân Đức trong suốt một tuần giao chiến. Ngày 31 tháng 3 năm 1943, Đại bản doanh Bộ Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô lệnh cho các Phương diện quân Tây và Kalinin ngừng tiến công, chuyển sang tư thế phòng ngự.

Kết quả và đánh giá

Sau chiến dịch, quân đội Liên Xô đã hoàn toàn xóa bỏ chỗ lồi Rzhev-Vyazma, đẩy trận tuyến ra xa khỏi thủ đô Moskva 130-160 cây số, giải phóng các thành phố quan trọng như Rzhev, Gzhatsk, Sychyovka, Bely, Vyazma. Tuy nhiên, những thành phố này, trải qua hàng trăm trận đánh và hàng chục chiến dịch lớn nhỏ, hầu hết chỉ còn lại những tòa nhà đổ nát và những đống gạch vụn.

Như các chiến dịch trước đó,trên khu vực Rzhev-Vyazma, quân đội Liên Xô vẫn tiếp tục chịu những thiệt hại nặng hơn. Tại chiến dịch này, tỷ lệ số người chết của quân đội Liên Xô lên đến 12,7%, cao hơn Chiến dịch Sao Hỏa và Chiến dịch phản công chiến lược Rzhev-Sychyovka. Trong đó, có đến hơn 30% số thương vong là do mìn và chất nổ của quân Đức cài lại gây ra. Đây là bài học rất lớn cho quân đội Liên Xô khi chiếm lại những khu vực do quân Đức chủ động rút lui bỏ lại.

Chiến dịch tấn công Rzhev-Vyazma (1943) cũng như Chiến dịch Sao Hỏa đều dược tổ chức một cách vội vàng. Một số chỉ huy Liên Xô đã xuất hiện tư tưởng "lạc quan tếu". Họ cho rằng, sau thắng lợi của quân đội Liên Xô trên Mặt trận Stalingrad, quân đội Liên Xô có thể dễ dàng đánh đuổi quân Đức xâm lược ra khỏi đất nước của họ giống như những gì đã đạt được trong mùa đông 1942-1943. Trên thực tế, quân Đức vẫn còn nhiều nguồn lực dự trữ được huy động từ nước Đức và các nước chư hầu của Đức để mưu tính phục thù cho trận Stalingrad. Trong bức điện số 95 ngày 1 tháng 4 gửi các phương diện quân Tây và Kalinin, Tổng tư lệnh tối cao I. V. Stalin cảnh báo rằng: "thắng lợi của các đồng chí tuy to lớn nhưng thực chất, các đồng chí vẫn chưa hoàn thành nhiệm vụ đặt ra. Các đồng chí vẫn chỉ có thể đuổi theo quân Đức chứ chưa tiêu diệt được chúng."

Trước đó, trong bản nhật lệnh nhân ngày 23 tháng 2 năm 1943, ngày truyền thống của quân đội và hải quân Liên Xô, Đại bản doanh Bộ Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô cũng vạch rõ:

Những nhận xét có phần nặng nề nhưng có tính tổng kết và phòng ngừa cao đó dành cho các chỉ huy Liên Xô trong các chiến dịch không thành công tại khu vực Rzhev - Vyazma nói riêng và một số khu vực khác của mặt trận Xô-Đức nói chung. Đáng tiếc, nó đã không được các tướng lĩnh chỉ huy của Phương diện quân Tây, Phương diện quân Kalinin và Phương diện quân Tây Nam (trong Chiến dịch "Bước nhảy vọt" trước đó) coi trọng. Sau chiến dịch thu hồi khu vực Rzhev - Vyazma, thượng tướng M. A. Purkayev được điều sang Viễn Đông, tướng A. I. Yeryomenko nhận trách nhiệm chỉ huy Phương diện quân Kalinin. Tướng V. D. Sokolovsky vẫn được giữ lại làm tư lệnh Phương diện quân Tây.

Ngược lại, cuộc hành quân "Con Trâu" của Cụm tập đoàn quân Trung tâm (Đức) được coi là thành công với những thiệt hại được cho là tất yếu trong quá trình rút quân. Mặc dù bị đẩy xa mục tiêu ban đầu (Moskva) thêm 130 đến 160 km nhưng quân Đức đã thu hẹp tuyến mặt trận từ gần 750 km xuống còn hơn 300 km. Nhờ đó, Bộ Tổng tư lệnh tối cao quân đội Đức Quốc xã rút ra được 16 sư đoàn trong đó có 4 sư đoàn xe tăng và 1 sư đoàn cơ giới để góp quân hình thành cánh phía Bắc của quân Đức tại vòng cung Kursk trong quá trình chuẩn bị thực hiện Kế hoạch Thành trì. Tuy nhiên, nếu xét toàn cục mặt trận Xô-Đức thì dù một số sử gia Đức cho rằng "quân đội Đức Quốc xã ở khu vực Rzhev - Vyazma là bất khả chiến bại" thì thắng lợi đó cũng chỉ có tính chiến thuật. Việc phải từ bỏ "nền tảng của mặt trận phía Đông" chính là một thất bại có tính chiến lược của quân đội Đức Quốc xã. Thượng tướng xe tăng, tổng thanh tra các lực lượng xe tăng Đức Quốc xã Heinz Guderian đã có lý khi đặt vấn đề nghi ngại với Hitler về việc bỏ "chỗ lồi" Rzhev - Vyazma để đem quân đánh chiếm một "mẩu đất" ở Kursk là nơi mà cả địa cầu này không ai cần biết đến nó.

Chú thích

Tham khảo
Гроссман Хорст Ржев - краеугольный камень Восточного фронта. — Ржев: «Ржевская правда», 1996. — 155 с. — ISBN 588058-003-2 (рос.)
Россия и СССР в войнах XX века. Потери вооруженных сил. Статистическое исследование / Под общей редакцией кандидата военных наук, профессора АВН генерал-полковника Г. Ф. Кривошеева. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2001. — 608 с. — (Архив). — ISBN 5-224-01515-4 (рос.)

Liên kết ngoài
 Ржевско-Вяземская наступательная операция, 2-31 марта 1943 г.
 РЖЕВСКО-ВЯЗЕМСКАЯ ОПЕРАЦИЯ 1943
 Действия сторон в январе-марте 1943 г. Ржевско-Вяземская стратегическая операция 2-22 марта 1943 г.
 Ржевская битва 1941–1943 гг.
 В Ржевско-Вяземской операции (Западный фронт, весна 1943 года)
 Сражения за Ржев
 Ржевская битва (1941—43). Исследования историков и мемуары генералов
 Главная битва Победы.
 Данные о раскопках на местах сражений за Ржев.
 Bản đồ chiến sự trên toàn mặt trận Xô-Đức năm 1943
 Lược đồ chiến dịch tấn công Rzhev - Vyazma (2-3 đến 31-3-1943)

Mặt trận Rzhev-Sychyovka-Vyazma


title: Blackburn Botha

text:
Blackburn B.26 Botha là một loại máy bay ném bom thả ngư lôi/trinh sát 4 chỗ của Anh. Nó được hãng Blackburn Aircraft chế tạo tại nhà máy ở Dumbarton, Scotland, đây là một đối thủ của loại máy bay Bristol Beaufort, đưa vào trang bị của RAF vào năm 1939. Do máy bay gặp nhiều vấn đề nên đã nhanh chóng bị rút khỏi các chiến dịch.

Biến thể
 Botha Mk I: Phiên bản trinh sát, ném bom phóng ngư lôi 4 chỗ.
 Botha TT Mk I: Máy bay kéo bia bay.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Botha Mk.I)

The Hamlyn Concise Guide to British Aircraft of World War II

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 4
Chiều dài: 51 ft 1,5 in (15,58 m)
Sải cánh: 59 ft (17,98 m)
Chiều cao: 14 ft 7,5 in (4,46 m)
Diện tích cánh: 518 ft² (48,12 m²)
Trọng lượng rỗng: 11.830 lb (5.366 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 18.450 lb (8.369 kg)
Động cơ: 2 × Bristol Perseus, 930 hp (694 kW) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 216 kn (249 mph, 401 km/h)
Vận tốc hành trình: 184 kn (212 mph, 341 km/h)
Tầm bay: 1.100 nmi (1.270 mi, 2.044 km)
Trần bay: 17.500 ft (5.335 m)

Vũ khí
 3 súng máy 0.303 in (7,7 mm)
 Ngư lôi, bom với trọng lượng 2.000 lb (907 kg)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

Liên kết ngoài
 Rickard, J (ngày 2 tháng 11 năm 2008) Blackburn Botha

Botha
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Santi Cazorla

text:
Santiago Cazorla González (; sinh ngày 13 tháng 9 năm 1984) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Tây Ban Nha thi đấu cho câu lạc bộ Al Sadd của giải vô địch quốc gia Qatar. Là một cựu tuyển thủ quốc gia Tây Ban Nha, Cazorla chủ yếu hoạt động ở vị trí tiền vệ công, song cũng có thể chơi tiền vệ cánh, tiền vệ trung tâm hoặc cầu thủ làm bóng lùi sâu.

Cazorla bắt đầu sự nghiệp chơi bóng chuyên nghiệp tại Villarreal vào năm 2003 sau khi gây ấn tượng ở lứa trẻ của câu lạc bộ quê nhà Real Oviedo. Anh tiếp tục phát triển tại Villarreal trước một quãng thời gian ngắn gắn bó với câu lạc bộ đối tác Recreativo de Huelva. Sau khi trở thành cầu thủ nổi bật của đội trong mùa giải vô địch Tây Ban Nha 2006–07, góp công đưa đội cán đích trong top 10 và giật giải Cầu thủ Tây Ban Nha của năm, Cazorla trở lại Villarreal với mức phí 1,2 triệu euro ở mùa bóng kế tiếp. Kế đó anh khẳng định chỗ đứng là một nhân tố quan trọng của đội, thường xuyên có tên trong Đội hình tiêu biểu của giải vô địch Tây Ban Nha. Năm 2011, sau 5 mùa giải ở bờ biển Tây Ban Nha, Cazorla chuyển tới đầu quân cho câu lạc bộ Málaga của giải vô địch Tây Ban Nha với mức phí kỷ lục của đội là 21 triệu euro, ở nơi đây anh nổi danh với tốc độ, những cú sút chuẩn xác, khả năng thay đổi nhịp độ lối chơi và giữ bóng tuyệt vời.

Sau mùa giải 2011–12, do tình hình tài chính ngặt nghèo của Málaga, anh chuyển tới thi đấu cho câu lạc bộ Arsenal của giải Ngoại hạng Anh với mức phí 10 triệu euro; ở nơi đây anh trở thành nhân tố chủ chốt trong đội hình ở năm đầu tiên của mình tại câu lạc bộ (ghi tới 13 kiến tạo), rồi được bầu chọn là Cầu thủ hay nhất mùa của Arsenal, cũng như được liệt là một trong những cầu thủ bóng đá hay nhất tại châu Âu bởi Bloomberg. Cazorla là nhân tố không thể thiếu trong hành trình chấm dứt 9 năm khát danh hiệu của Pháo thủ, anh ghi một bàn thắng sút phạt quan trọng để đoạt Cúp FA vào năm 2014. Anh dính nhiều chấn thương trong những năm cuối ở Anh, và 6 năm gắn bó với Arsenal của Carzola khép lại vào năm 2018. Tiếp đó anh trở về Villarreal lần thứ ba; trong hai mùa giải đầu tiên, anh lập kỷ lục nhiều trận ra sân nhất, nhiều bàn thắng nhất và kiến tạo nhất cho đội kể từ năm 2015. Năm 2020, anh ký hợp đồng gia nhập câu lạc bộ Al Sadd của Qatar.

Cazorla có trận ra mắt tuyển quốc gia Tây Ban Nha trong trận thắng trước Peru vào tháng 5 năm 2008, và luân phiên đá chính trong các chiến dịch chinh phục giải vô địch châu Âu năm 2008 và 2012, cũng như chơi bóng tại giải vô địch thế giới 2014. Anh ghi bàn thắng đầu tiên cho đội tuyển trong trận giao hữu gặp Chile, rồi sau cùng có được 81 lần ra sân cùng 15 bàn thắng cho đội bóng xứ đấu bò.

Sự nghiệp cấp câu lạc bộ

Villarreal
Chào đời tại Llanera, Asturias, Cazorla bắt đầu nghiệp chơi bóng cho câu lạc bộ địa phương Real Oviedo, rồi được Villarreal chiêu mộ 6 tháng trước khi bước sang tuổi 18, do Oviedo gặp khủng hoảng tài chính trầm trọng, bị rớt hạng hai lần ở cuối mùa giải 2002–03 và thi đấu ở Tercera División. Tiếp đó, Cazorla chen chân vào đội dự bị, có màn ra mắt đội một vào ngày 30 tháng 11 năm 2003 trong chiến thắng 1–0 ở La Liga tại Deportivo de La Coruña, anh chơi một phút thay cho Roger, sau đấy có thêm một lần ra sân từ ghế dự bị trong mùa. Anh ghi bàn thắng đầu tiên trong chiến thắng 3–0 tại Odense Boldklub ở UEFA Intertoto Cup hè năm sau, để rồi Tàu ngầm vàng giành chức vô địch giải đấu. Chiếm suất đá chính trong chiến dịch mùa 2004–05, Cazorla ghi 4 bàn để đoạt vé cho đội lọt vào bán kết của Cúp UEFA mùa giải ấy. Ngày 1 tháng 5 năm 2005, anh nắm lấy cơ hội do Juan Román Riquelme dính án treo giò và ghi bàn thắng đầu tiên ở giải quốc gia trong chiến thắng 4–0 trước Getafe tại El Madrigal, rồi một tuần sau anh tiếp tục lập công trong chiến thắng 2–0 tại Málaga. Sau khi góp công giúp Tàu ngầm vàng cán đích ở vị trí số 4 chung cuộc, anh còn có hai lần ra không bàn thắng tại UEFA Champions League mùa giải sau mà Villarreal lọt vào bán kết.

Recreativo
Ngày 7 tháng 7 năm 2006, đội bóng mới thăng hạng Recreativo de Huelva ký hợp đồng với Cazorla bằng mức phí 600.000 euro trong một bản hợp đồng dài 4 năm, kèm điều khoản cho phép anh có thể trở lại Villarreal (với giá 1,2 triệu euro), anh tiếp tục ghi bàn trong trận ra mắt chính thức trong chiến thắng 1–1 trên sân nhà của đội trước Mallorca vào ngày 27 tháng 8. Ngày 22 tháng 4 năm sau, anh dành tặng một bàn thắng cho cha mình José Manuel, vừa mới qua đời, trong trận thắng 4–2 trên sân nhà trước Racing de Santander; ở vòng đấu áp chót vào ngày 10 tháng 6, anh lập cú đúp trong chiến thắng 5–2 taị Deportivo de La Coruña. Màn trình diễn của anh đã giúp đội bóng vùng Andalusia cán đích ở vị trí thứ 8, đồng thời được vinh danh là Cầu thủ Tây Ban Nha hay nhất năm theo Don Balón (một thành viên của European Sports Magazines) với vị trí số một trong danh sách đánh giá.

Trở lại Villarreal
Một năm sau, Villarreal kích hoạt điều khoản trong hợp đồng của Cazorla và đem anh trở lại vì đội tin rằng anh đã tự chứng tỏ được bản thân. Ở mùa giải đầu tiên trong lần gắn bó thứ hai, anh là nhân tố trong đội hình giành ngôi á quân chung cuộc của Villarreal, đóng góp những đường kiến tạo cho Nihat Kahveci và Giuseppe Rossi lập công, đồng thời kiếm về 5 bàn thắng cho riêng anh. Ngày 26 tháng 8 năm 2008, Cazorla thông báo rằng Real Madrid đang quan tâm chiêu mộ anh. Rồi anh gây xôn xao trênn phương tiện truyền thông khi từ chối đội bóng Hoàng gia bằng phát ngôn: "Có nhiều thứ khác trong bóng đá ngoài Real Madrid. Rõ ràng là tôi có thể nói 'không' với họ, họ chắc chắn là một đội bóng tuyệt vời, nhưng tôi cũng cảm thấy rất hài lòng và hãnh diện ở câu lạc bộ của mình." Anh chia sẻ thêm: "Tôi hi vọng có thể tiếp tục trưởng thành tại Villarreal vì tôi còn trẻ, và tôi chỉ mới bước đầu thi đấu cho tuyển quốc gia."

Trong trận đấu ở giải quốc gia chạm trán Almería vào đầu tháng 4 năm 2009, Cazorla dính chấn thương ở xương mác bên phải sau một pha va chạm với hai cầu thủ đối thương. Anh bỏ lỡ nhiều trận đấu song el Submarino Amarillo vẫn đoạt vé dự đấu trường Europa League, do cầu thủ này trở lại sân sớm hơi dự kiến trong trận chung kết của đội, chiến thắng 3–2 tại Mallorca và kết thúc mùa giải với 8 bàn thắng. Cazorla vật lộn với chấn thương trong mùa giải 2009–10, tiếp tục lỡ cơ hội dự giải vô địch bóng đá thế giới 2010. Anh trở lại trạng thái thể lực tốt nhất trong mùa bóng kế tiếp, chỉ lỡ một trận và ghi 5 bàn, đưa Villarreal cán đích ở vị trí thứ 4 và giành quyền dự Champions League.

Málaga
Ngày 26 tháng 7 năm 2011, Cazorla rời Villarreal và trở lại xứ Andalusia để đầu quân cho câu lạc bộ Málaga với mức phí 21 triệu euro. Anh ghi bàn trong trận ra mắt chính thức vào ngày 28 tháng 8, lập công từ một cú đá phạt trực tiếp trong trận thua sân khách 1–2 trước đội láng giềng Sevilla. Ngày 12 tháng 9, anh lập cú đúp bàn thắng và kiến tạo một bàn trong một trận derby địa phương khác, chiến thắng 4–0 trên sân nhà trước Granada, 9 hôm sau anh ghi bàn thứ 4 sau chỉ 4 trận (một lần nữa từ chấm đá phạt) trong trận thắng 1–0 trên sân nhà trước Athletic Bilbao. Ngày 18 tháng 3 năm 2012, Cazorla ghi bàn ở chấm đá phạt vào phút bù giờ trong trận hòa 1–1 trên sân khách trước Real Madrid, kết thúc mùa giải ở vị trí số hai trong danh sách chân sút ghi nhiều bàn nhất của đội (chỉ sau Salomón Rondón), giúp Málaga cán đích ở vị trí thứ 4 và đoạt vé dự Champions League lần đầu tiên trong lịch sử câu lạc bộ.

Arsenal

Ngày 7 tháng 8 năm 2012, Cazorla được xác nhận đã chính thức ký một bản hợp đồng dài hạn với câu lạc bộ Arsenal của giải Ngoại hạng Anh kèm mức phí 10 triệu bảng Anh. Anh trở thành bản hợp đồng lớn thứ ba của Arsène Wenger trong mùa hè sau khi chân sút tấn công người Đức Lukas Podolski và tiền đạo người Pháp Olivier Giroud cập bến đội. Cazorla đã giành giải cầu thủ hay nhất trận anh ra mắt câu lạc bộ đối đầu với Sunderland. Anh ghi bàn đầu tiên cho Arsenal trong trận thắng 2–0 trước Liverpool ở Anfield và ghi cú hat-trick đầu tiên cho câu lạc bộ vào lưới Reading, màn trình diễn ấy đã đem về cho anh thêm một giải thưởng cầu thủ hay nhất trận nữa. Mặc cho khởi đầu thành công ở đội bóng mới, Cazorla bị vướng vào tranh cãi trong trận đấu gặp West Bromwich Albion, khi anh kiếm về một quả phạt đền sau khi dường như bị Steven Reid đốn ngã, nâng tỉ số lên 1–0 và kết quả chung cuộc là trận thắng 2–0 trên sân nhà. Tuy nhiên, những đoạn phát lại tình huống trên truyền hình lại cho thấy không hề có tác động giữa Reid và Cazorla; làm cho Wenger đưa ra lời xin lỗi vì Cazorla được hưởng một quả phạt đền và cho biết cầu thủ người Tây Ban Nha có thể đối mặt với án kỷ luật vì ngã vờ xuống đất; vị huấn luyện viên còn tiết lộ Carzola đã nói với ông rằng anh "bị va chạm, mất thăng bằng."

Ngày 14 tháng 5 năm 2013, Cazorla kiến tạo cả 4 bàn thắng của Arsenal trong trận thắng 4–1 quan trọng Wigan Athletic, làm đối thủ rớt hạng và đảm bảo vị trí thứ 4 cho Pháo thủ để giành quyền dự Champions League. Cazorla kết thúc mùa giải đầu tiên tại Anh một cách xuất sắc, là cầu thủ Arsenal duy nhất chơi toàn bộ 38 trận ở Ngoại hạng Anh, và vào ngày 31 tháng 5 năm 2013, anh được vinh danh là Cầu thủ hay nhất mùa 2012–13 của Arsenal. Anh khép lại mùa giải đầu tiên tại Arsenal với 12 bàn thắng và 14 kiến tạo sau 49 trận ra sân. "Tôi nghĩ anh ấy là một cầu thủ bị đánh giá thấp quá đà một chút ở giải Ngoại hạng Anh," Wenger chia sẻ với Arsenal. "Khi bạn nghĩ anh ta không có trong đội hình tiêu biểu mùa giải của [PFA] do các cầu thủ lựa chọn, điều đó khá khắc nghiệt. Cá nhân tôi sẽ đưa anh ấy vào đội hình đó."

Cazorla trở lại tập huấn tiền mùa giải muộn ít tuần hơn thường lệ do bận tham gia Cúp Liên đoàn các châu lục cùng tuyển Tây Ban Nha. Anh khởi động từ ghế dự bị trong trận gặp Aston Villa, song được đưa vào sân ở giữa hiệp sau chấn thương của Alex Oxlade-Chamberlain. Anh thi đấu mọi phút trong các trận của Arsenal sau đó và đóng vai trò quan trọng trong chuỗi ba chiến thắng liên tiếp của đội ở đầu mùa bóng. Chân sút Tây Ban Nha dính chấn thương mắt cá vào tháng 9 trước trận gặp Sunderland, làm anh phải ngồi ngoài đến hết tháng ấy. Ngày 30 tháng 11 năm 2013, Cazorla có trận đấu thứ 300 trong sự nghiệp ở giải đấu hàng đầu, khi anh đá chính cho Arsenal trong trận thắng 3–0 trước Cardiff City.

Cazorla thể hiện những màn trình diễn chói sáng vào tháng 1. Anh góp công giúp Arsenal chiến thắng Tottenham trên sân nhà trước khi ghi một cú đúp trong trận thắng khác trên sân nhà trước đối thủ Fulham. Những bàn thắng tiếp tục tìm đến cầu thủ 29 tuổi với những pha lập công vào lưới Coventry City và Southampton. Cazorla đá mọi phút trong 7 trận đấu của Arsenal vào tháng 3 và cam kết tương lai lâu dài với Pháo thủ bằng việc đặt bút ký một bản hợp đồng mới.

Cazorla ghi bàn thắng quyết định trên chấm luân lưu vào lưới Wigan để đưa Arsenal tới trận chung kết của Cúp FA tại sân vận động Wembley. Chân sút người Tây Ban Nha cũng có thêm một pha kiến tạo nữa khi quả phạt góc của anh tạo điều kiện cho Giroud đánh đầu vào lưới West Brom và ghi bàn thắng đầu tiên của Arsenal – một quả đá phạt trực tiếp – trong thế bị dẫn trước 2–0 để hạ Hull City 3–2 chung cuộc trong trận chung kết Cúp FA 2014, qua đó giành cúp bạc đầu tiên cùng câu lạc bộ. Anh kết thúc chiến dịch với 7 bàn thắng và 47 trận đá ở mọi đấu trường.

Cazorla bắt đầu chiến dịch mùa 2014–15 với một bàn thắng nữa ở sân Wembley, anh ghi bàn mở điểm cho Arsenal trước Manchester City trong trận Siêu cúp Anh 2014. Ngày 30 tháng 5 năm 2015, Cazorla được lựa chọn đá chính tại Chung kết Cúp FA 2015, anh chơi trọn 90 phút và được bầu là cầu thủ hay nhất trong trận thắng 4–0 trước Aston Villa tại Wembley. Anh kết thúc mùa giải Ngoại hạng Anh với 11 bàn thắng, cao thứ hai giải đấu (sau tiền vệ Cesc Fàbregas của Chelsea) và 7 bàn thắng.

Cazorla bắt đầu mùa giải 2015–16 thật mạnh mẽ, đá mọi trận đấu cho Arsenal từ đầu chiến dịch, những phân tích cho thấy anh là chân chuyền chính xác và bận rộn nhất giải. Tuy nhiên vào ngày 30 tháng 11 năm 2015, anh dính chấn thương đầu gối trong trận đấu với Norwich City và ngồi ngoài ít nhất 3 tháng. Thực tế, anh vắng mặt cho tới trận đấu cuối mùa vào ngày 15 tháng 5 năm 2016, khi Cazorla được bầu là cầu thủ hay nhất trận thắng 4–0 trước đối thủ đã xuống hạng Aston Villa, đảm bảo vị trí á quân cho Pháo thủ.

Trở lại Villarreal lần thứ hai
Sau khi rời Arsenal, Cazorla dành thời gian ngắn tập cùng đội trẻ tại Alavés. Tiếp đó anh trở về câu lạc bộ cũ Villarreal để tập luyện cùng họ trong phần còn lại của giai đoạn tiền mùa giải và chứng tỏ thể chất của mình. Anh đá trận đầu tiên sau 636 ngày khi xuất hiện trong một trận giao hữu với Hércules. Anh vào sân từ ghế dự bị ở phút thứ 57 và nhận được sự chào đón nồng nhiệt. Ngày 9 tháng 8 năm 2018, bản hợp đồng của anh chính thức được câu lạc bộ thông báo.

Cazorla ghi bàn thứ hai cho đội trong trận hủy diệt Real Betis 5–1 vào ngày 27 tháng 9 năm 2019. Với bàn thắng này, anh trở thành tiền vệ ghi nhiều bàn nhất trong lịch sử Villarreal với 46 bàn thắng (kỷ lục cũ từng thuộc về Juan Román Riquelme). Anh kết thúc mùa bóng với 10 kiến tạo, cao thứ ba tại giải đấu.

Ngày 19 tháng 7 năm 2020, Cazorla có trận cuối đá cho Villarreal, trong trận thắng 4–0 trước Eibar. Trước khi lên ghế dự bị ở phút thứ 82 của trận đấu, anh kiến tạo bàn mở tỉ số của André-Frank Zambo Anguissa. Anh khép lại mùa giải với 11 bàn thắng (cao đồng hạng 10) và 9 kiến tạo (cao thứ ba) tại giải. Cazorla được các đồng đội và đối thủ xếp hàng theo hình thức bảo vệ danh dự khi anh có mặt trên đường pitch.

Al Sadd
Ngày 20 tháng 7 năm 2020, Al Sadd xác nhận rằng Cazorla đã gia nhập câu lạc bộ dưới sự dẫn dắt của đồng đội cũ Xavi. Ngày 30 tháng 8, Cazorla ghi bàn trong trận ra mắt, trận bán kết Qatari Stars Cup thắng đối thủ Al Ahli. 4 hôm sau, anh ghi một cú đúp trong một trận đấu ở giải vô địch Qatar 2020–21 vào lưới Al-Kharaitiyat.

Sự nghiệp cấp đội tuyển
Cazorla bắt đầu sự nghiệp thi đấu tuyển ở màu áo U-21 Tây Ban Nha, dưới quyền huấn luyện viên Iñaki Sáez. Anh được gọi lên chuẩn bị cho trận play-off gặp Ý để tranh vé dự Thế vận hội Mùa hè 2004, anh chơi trận lượt đi khép lại với tỉ số 0–1 (bàn thắng thắng duy nhất ghi ở phút thứ 77 bởi Javier Arizmendi), song bỏ lỡ trận lượt về, và đội cuối cùng không giành được vé dự giải. Mặc cho thành công tại câu lạc bộ, Cazorla đã chật vật tìm suất đá chính thường xuyên cho Tây Ban Nha trong giai đoạn hoàng kim và cực thịnh của họ dưới triều đại của Vicente del Bosque.

Ngày 17 tháng 5 năm 2008, huấn luyện viên tuyển quốc gia Luis Aragonés làm báo chí Tây Ban Nha bất ngờ khi triệu tập Cazorla và Sergio García chưa từng ra sân vào đội hình dự giải vô địch bóng đá châu Âu 2008, thay vì những tiền vệ cánh thành danh như Joaquín và Albert Riera. Giải thích về quyết định này, Aragonés phát biểu: "Họ [Cazorla và García] là những cầu thủ thể hiện rất tốt và có tiềm năng tỏa sáng. Tự tôi quyết định giữa Riera và Cazorla để xem xét phong độ của từng cầu thủ."

Ngày 31 tháng 5 năm 2008, sau màn ra mắt ở trận thắng 2–1 giao hữu trước Peru, Cazorla ngồi ghế dự bị trong các trận đấu vòng bảng của Euro trước Nga, Thụy Điển và Hy Lạp, đồng thời vào sân thay người ở trận tứ kết gặp Ý, anh thực hiện quả phạt đền trong loạt sút luân lưu, kết quả chung cuộc là chiến thắng cho Tây Ban Nha. Trong trận chung kết, anh thi đấu 25 phút cuối thay David Silva, khi Tây Ban Nha đánh bại Đức 1–0 và giúp tuyển giành chức vô địch lớn đầu tiên của họ sau 44 năm.

Cazorla được điền tên vào đội hình sơ bộ 30 tuyển thủ Tây Ban Nha dự giải vô địch bóng đá thế giới 2014, và cũng nằm trong danh sách cuối để dự giải. Ngày 19 tháng 6, anh có màn ra mắt giải đấu khi vào sân ở 14 phút cuối thay thế Pedro trong trận gặp Chile tại sân vận động Maracanã ở trận thứ hai của vòng bảng. Tây Ban Nha để thua 2–0 và bị loại. Anh đá chính trong trận đấu thứ ba theo dạng thủ tục, chiến thắng trước Úc.

Ngày 9 tháng 10 năm 2015, Cazorla ghi hai bàn trong trận thắng 4–0 trước Luxembourg tại sân Estadio Las Gaunas ở Logroño, kết quả là đưa Tây Ban Nha dự Euro 2016. Anh thi đấu và ghi bàn trong trận thắng giao hữu trước tuyển Anh sau đó một tháng, nhưng không được lựa chọn vào đội hình dự Euro 2016 vì vừa trở lại sau chấn thương, và không lên tuyển vào năm 2016 hay 2017 do những vấn đề chấn thương dài hạn.

Sau khi trải qua các vấn đề chấn thương và trở lại thi đấu thường xuyên ở Villarreal, vào tháng 5 năm 2019, Cazorla được gọi lại lên tuyển Tây Ban Nha để chuẩn bị cho các trận vòng loại giải vô địch bóng đá châu Âu 2020. Ngày 7 tháng 6, anh có trận đá đầu tiên cho Tây Ban Nha kể từ tháng 11 năm 2015 (tức dài 1302 ngày), khi đá chính trong trận thắng 4–1 ở vòng loại trước Quần đảo Faroe. Đây cũng là một dấu mốc cho Cazorla khi anh đeo băng đội trưởng tuyển quốc gia lần đầu tiên ở hiệp hai của trận đấu, sau khi thay thế thủ quân thường xuyên của đội là Sergio Ramos.

Đời tư
Cazorla nuôi ba chú chó, một trong số chúng có tên là Zlatan đặt theo cầu thủ bóng đá người Thụy Điển. Anh có một cậu con trai tên  Enzo và một con gái tên India; tên của chúng được anh xăm trên cánh tay, Cazorla sẽ hôn lên hình xăm sau khi ghi bàn, mặc dù mẫu thiết kế trên cánh tai trái đã bị hủy vào năm 2017 khi da cần được dùng ghép lên gót chân phải bị nhiễm trùng của anh. Thần tượng bóng thuở nhỏ của Cazorla là danh thủ bóng đá người Đan Mạch Michael Laudrup. Tháng 11 năm 2012, cùng với hai ngôi sao đồng hương Michu và Juan Mata ở giải Ngoại hạng Anh, anh đã mua cổ phần ở câu lạc bộ cũ Oviedo khi họ chật vật huy động 2 triệu euro để trụ hạng ở giải hạng ba của Tây Ban Nha.

Thống kê

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Villarreal
 Cúp Intertoto: 2004

Arsenal
 Cúp FA: 2013–14, 2014–15
 Siêu cúp Anh: 2014, 2015

Al Sadd
 Qatar Stars League: 2020–21
 Cúp Qatar: 2021
 Emir of Qatar Cup: 2020, 2021
 Qatari Stars Cup: 2019–20

Đội tuyển
Tây Ban Nha
 Giải vô địch châu Âu: 2008, 2012

Cá nhân
 Cầu thủ Tây Ban Nha hay nhất năm: 2006–07
 Cầu thủ hay nhất mùa của Arsenal: 2012–13
 Cầu thủ hay nhất tháng của PFA do cổ động viên bầu chọn: tháng 12 năm 2014, tháng 1 năm 2015

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Arsenal official profile

 National team data at BDFutbol
 Premier League profile

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Malága
Cầu thủ bóng đá Arsenal F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha
Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2013
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nam Tây Ban Nha ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá Al Sadd SC
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Qatar
Cầu thủ bóng đá La Liga
Cầu thủ bóng đá Qatar Stars League
Cầu thủ bóng đá Recreativo de Huelva
Cầu thủ bóng đá Tercera División
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2012
Cầu thủ bóng đá Villarreal CF


title: Bloch MB.131

text:
Bloch MB.130 và các loại máy bay phát triển từ nó là một loạt máy bay ném bom/trinh sát của Pháp, phát triển trong thập niên 1930. Chúng tham chiến rất hạn chế khi Chiến tranh thế giới II nổ ra nhưng đã lỗi thời và nhanh chóng bị không quân Đức đánh bại. Sau sự sụp đổ của Pháp, vài chiếc bị quân Đức tịch thu và sử dụng.

Biến thể
MB.130.01
Mẫu thử gốc, 2 động cơ Gnome-Rhône 14Kdrs.
MB.131.01
Mẫu thử đầu tiên, 2 động cơ Gnome-Rhône 14N-10.
MB.131.02
Mẫu thử thử hai với cánh, đuôi và khung thân sửa lại.
MB.131R4
Phiên bản đầu tiên với súng máy ở giữa, 13 chiếc.
MB.131Ins
Phiên bản huấn luyện, 5 chiếc.
MB.131RB4
Phiên bản trinh sát/nem bom 4 chỗ. 121 chiếc.
MB.133
Mẫu thử với đuôi sửa lại, 1 chiếc.
MB.134
Mẫu thử với động cơ 820 kW (1,100 hp) Hispano-Suiza 14AA, 1 chiếc.
MB.135

MB.136

Quốc gia sử dụng

Không quân Pháp sử dụng 141 chiếc.
 Chính phủ Vichy

Luftwaffe

Không quân Ba Lan lưu vong ở Pháp
Groupe de Bombardement Marche Polonais

Tính năng kỹ chiến thuật (MB.131RB.4)
War Planes of the Second World War: Volume Seven Bombers and Reconnaissance Aircraft

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 4
Chiều dài: 17,85 m (58 ft 6¾ in)
Sải cánh: 20,27 m (66 ft 6 in)
Chiều cao: 4,09 m (13 ft 5 in)
Diện tích cánh: 54,0 m² (581 ft²)
Trọng lượng rỗng: 4.690 kg (10.340 lb)
Trọng lượng có tải: 7.926 kg (17.438 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 8.600 kg (18.960 lb)
Động cơ: 2 × Gnome-Rhône 14N-10/11, 708 kW (950 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 349 km/h (188 kn, 217 mph)
Vận tốc hành trình: 270 km/h (146 knots, 168 mph)
Tầm bay: 1.300 km (702 nmi, 808 mi)
Trần bay: 7.250 m (23.785 ft)

Vũ khí
 3 súng máy MAC 1934 7,5 mm (.295 in).
 4 quả bom 200 kg (440 lb) hoặc 6 quả bom 100 kg (220 lb) hoặc 8 quả bom 50 kg (110 lb) hoặc 64 quả bom 10 kg (22 lb) bombs

Xem thêm

Tham khảo

 Green, William. War Planes of the Second World War: Volume Seven Bombers and Reconnaissance Aircraft. London: Macdonald, 1967.

Liên kết ngoài
Dassault official home page

MB.131
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Bloch MB.170

text:
Bloch MB.170 và các loại máy bay phát triển từ nó là một loại máy bay ném bom/trinh sát của Pháp. Nó được thiết kế và chế tạo ngay trước Chiến tranh thế giới II. Cho tới đầu chiến tranh thế giới II thì chúng là những máy bay tốt nhất thuộc kiểu này của Armée de l'Air (không quân Pháp).

Biến thể
MB.170
MB.170.01 – Mẫu thử đầu tiên, lắp đặt thiết bị làm máy bay trinh sát, dùng động cơ Gnome-Rhône 14N-06.
MB.170.02 – Mẫu thử thứ 2, là máy bay ném bom hạng nhẹ, dùng động cơ Gnome-Rhône 14N-06.
MB.171
MB.172
MB.173
MB.174
MB.174.01 – Mẫu thử MB.174 đầu tiên, dùng động cơ Gnome-Rhône 14N-49.
MB.174A.3 – Phiên bản sản xuất đầu tiên, dùng động cơ Gnome-Rhône 14N-49. 56 chiếc.

MB.175
MB.175.01 – Mẫu thử MB.175 đầu tiên, dùng động cơ Gnome-Rhône 14N-48.
MB.175B.3 – Phiên bản sản xuất thứ hai. 23 chiếc, cộng 56 chiếc không vũ khí cho Luftwaffe, dùng động cơ Gnome-Rhône 14N-48.
MB.175T
Phiên bản ném bom thả ngư lôi sau chiến tranh cho Aeronavale. 80 chiếc.
MB.176
MB.176.01 – Mẫu thửu MB.176 đầu tiên, dùng động cơ Pratt & Whitney R-1830 SC 3-G Twin Wasp.
MB.176B.3 – Phiên bản sản xuất. 5 chiếc
MB.177
Mẫu thử duy nhất, dùng động cơ Hispano-Suiza 12Y-31.
MB.178
Phát triển xa hơn.

Quốc gia sử dụng

Không quân Pháp
Hải quân PHáp

Luftwaffe

Tính năng kỹ chiến thuật (MB.174A.3)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 4
Chiều dài: 12,25 m (40 ft 2 in)
Sải cánh: 17,90 m (58 ft 9 in)
Chiều cao: 3,55 m (11 ft 8 in)
Diện tích cánh: 38 m² (409 ft²)
Trọng lượng rỗng: 5.600 kg (12.346 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 7.160 kg (15.784 lb)
Động cơ: 2× Gnome-Rhône 14N-20/21, 768 kW (1.030 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 530 km/h (286 kn, 331 mph)
Tầm bay: 1.650 km (890 nmi, 1.025 mi)
Trần bay: 11.000 m (36.090 ft)
Vận tốc lên cao: 12,1 m/s (2.385 ft/phút)

Vũ khí
 7 súng máy MAC 1934 7,5 mm (.295 in)
 400 kg (880 lb) bom

Xem thêm

Tham khảo

 Dassault official home page

MB.170
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Danh sách xa lộ thương mại thuộc Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang

text:
{| class="infobox vcard" style="width:300px; font-size:90%"
|colspan=2 style="font-size:120%; text-align:center"|Hệ thống Xa lộ Quốc phòng và Liên tiểu bang Quốc gia Dwight D. Eisenhower
|-
|colspan=2 align=center|80px
|-
| colspan="2" style="font-size:100%; text-align:center"|Con dấu Xa lộ vòng Thương mại Liên tiểu bang 24 và Xa lộ nhánh Thương mại Liên tiểu bang 196
|-
|colspan=2 align=center|
|-
| colspan="2" style="font-size:100%; text-align:center"|Các xa lộ liên tiểu bang trên 48 tiểu bang nội địa
|- style="text-align: center;"
| colspan="2" style="line-height: 1.6;" |
Thông tin về hệ thống
|-
|Thành lập
|29 tháng 6 năm 1956
|-
|- style="text-align: center;"
| colspan="2" style="line-height: 1.6;" |
Tên tiếng Anh của các xa lộ
|-
|Liên tiểu bang
|Interstate x (thí dụ Interstate 5)
|-
|Xa lộ vòng  Thương mại:
|Business Loop Interstate xx Interstate xx Business Loop
|-
|Xa lộ nhánh  Thương mại:
|Business Spur Interstate xx Interstate xx Business Spur
|- style="text-align: center;"
| colspan="2" style="line-height: 1.6;" |
Liên kết đến hệ thống
|-
|colspan="2" style="font-size:100%; text-align:center"|Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang
|-
|colspan="2" style="font-size:100%; text-align:center"|Chính yếu • Phụ trợ • Thương mại'''|-
|}
Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang của Hoa Kỳ, ngoài việc là một hệ thống gồm các xa lộ cao tốc, cũng gồm có một số xa lộ thương mại do Hiệp hội Quan chức Giao thông và Xa lộ Tiểu bang Mỹ đặt ra. Các xa lộ này được biểu thị bằng biển dấu là cái khiên màu xanh lá tương tự như biển dấu cái khiên của xa lộ liên tiểu bang. Từ BUSINESS (có nghĩa Thương mại) được dùng thay vì chữ INTERSTATE (có nghĩa Liên Tiểu Bang). Bên trên mã số, nơi đôi khi có tên của tiểu bang, có xuất hiện chữ LOOP (có nghĩa XA LỘ VÒNG/VÀNH ĐAI) hay SPUR (có nghĩa XA LỘ NHÁNH NGẮN). Một xa lộ vòng thương mại có cả hai đầu kết nối vào "xa lộ mẹ" của nó trong khi xa lộ nhánh ngắn thương mại''' có một điểm đầu không kết nối, đôi khi chạy từ điểm kết nối với xa lộ mẹ và kết thúc tại khu vực phố chính của một thành phố.

Vì mục đích chính của một xa lộ thương mại liên tiểu bang là phục vụ một khu vực phố chính nên nó thường có lộ trình trên các đường lộ thông thường. Như thế xa lộ thương mại liên tiểu bang không hội đủ chuẩn mực xa lộ liên tiểu bang. Tuy nhiên AASHTO có áp đặt các chuẩn mực tương tự như đối với các Quốc lộ Hoa Kỳ mới xây là đòi hỏi một xa lộ thương mại liên tiểu bang phải hội đủ một số chuẩn mực thiết kế nào đó. Các xa lộ thương mại liên tiểu bang đôi khi cũng có lộ trình trên các xa lộ cao tốc mà trước đây từng được ấn định là các xa lộ liên tiểu bang dòng chính (thí dụ như Xa lộ Thương mại Liên tiểu bang 40 tại Winston-Salem, North Carolina và Xa lộ Thương mại Liên tiểu bang 80 tại Sacramento, California).

Không như các xa lộ liên tiểu bang nhánh ngắn 3-chữ số, xa lộ thương mại liên tiểu bang có thể trùng mã số tại cùng tiểu bang.

Danh sách các xa lộ thương mại

† Xa lộ vành đai Thương mại I-40 của Glenrio, Texas thật sự là một xa lộ nhánh ngắn (tại ranh giới tiểu bang New Mexico, nó trở thành một đường lộ nông thôn nhưng được cắm biển là 1 xa lộ vành đai thương mại.

¹ Xa lộ vành đai Phố chính I-24 tại Paducah, Kentucky được đổi thành Xa lộ vành đai Thương mại I-24 vào năm 2002.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Interstate Business Routes @ Interstate-Guide.com


title: Bloch MB.200

text:
MB.200 là một loại máy bay ném bom của Pháp trong thập niên 1930, được thiết kế và phát triển bởi hãng Societé des Avions Marcel Bloch. Trên 200 chiếc MB.200 đã được chế tạo cho không quân Pháp, ngoài ra nó được cấp giấy phép để sản xuất tại Tiệp Khắc, nhưng nó sớm trở nên lỗi thời và phần lớn đã bị thải loại ngay khi Chiến tranh thế giới II nổ ra.

Biến thể
MB.200.01
Mẫu thử duy nhất
MB.200B.4
Phiên bản sản xuất – 2 động cơ Gnome-Rhône 14Kirs
MB.201
Dùng 2 động cơ Hispano-Suiza 12Ybrs
MB.202
Dùng 4 động cơ Gnome-Rhône 7Kdrs
MB.203
2 động cơ Clerget 14F

Quốc gia sử dụng
 Không quân Bulgaria
 Không quân Tiệp Khắc
 Armée de l'Air
 Luftwaffe
 Cộng hòa Tây Ban Nha Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (MB.200B.4)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 4
Chiều dài: 16 m (52 ft 6 in)
Sải cánh: 22,45 m (73 ft 8 in)
Chiều cao: 3,9 m (12 ft 10 in)
Diện tích cánh: 62,5 m2 (673 sq ft)
Trọng lượng rỗng: 4.300 kg (9.480 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 7.480 kg (16.491 lb)
Động cơ: 2 × Gnome-Rhône 14Kirs, 649 kW (870 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 285 km/h (177 mph; 154 kn)
Tầm bay: 1.000 km (621 mi; 540 nmi)
Trần bay: 8.000 m (26.247 ft)
Vận tốc lên cao: 4,33 m/s (852 ft/phút)

Vũ khí
 3 súng máy MAC 1934 7,5 mm (0.295 in)
 1.200 kg (2.646 lb) bom

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu
 Angelucci, Enzo. World Encyclopedia of Military Aircraft. London, Jane's Publishing, 1981. ISBN 0-7106-0148-4.
 Green, William and Gordon Swanborough. "Balkan Interlude - The Bulgarian Air Force in WWII". Air Enthusiast. Issue 39, May–August 1989. Bromley, Kent: Tri-Service Press, pp. 58–74. ISSN 0143-5450.
 Shores, Christopher S. and Cristian-Jacques Ehrengardt. "Syrian Campaign, 1941: Part 1; Forestalling the Germans; air battles over S. Lebanon". Air Pictorial, July 1970. pp. 242–247.
 Shores, Christopher S. and Cristian-Jacques Ehrengardt. "Syrian Campaign, 1941: Part 2; Breaking the back of Vichy air strength; conclusion". Air Pictorial, August 1970. pp. 280–284.
 Taylor, Michael J.H. Warplanes of the World 1918-1939. London:Ian Allen, 1981. ISBN 0-7710-1078-1 .

Liên kết ngoài
"Military Bloch aircraft: MB 200" . Dassault Aviation. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2008.

MB.200
Máy bay Aero Vodochody
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Byzantium (màu)

text:
Byzantium là tên một màu. Nó là sắc đậm hơn của màu tía. Thông tin về nó được miêu tả trong khung bên phải.

Cách dùng từ "byzantium" với tư cách là tên một màu trong tiếng Anh xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1926.

Nguồn về màu này ở tại: ISCC-NBS Dictionary of Color Names (1955)--Color Sample of Byzantium (color sample #238): .

Các dạng màu byzantium

Byzantine

Thông tin về màu byzantine được thể hiện ở bảng bên phải. Màu byzantine là tông màu đậm hơn của màu tím trung bình thiên về màu đỏ tươi.

Cách dùng từ "byzantine" với tư cách là tên một màu trong tiếng Anh xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1924.

Đế quốc

Thông tin về màu đế quốc được thể hiện ở bảng bên phải.

Cách dùng từ đế quốc với tư cách là tên một màu trong tiếng Anh xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1926.

Nguồn về màu này ở tại: ISCC-NBS Dictionary of Color Names (1955)--Color Sample of Imperial (color sample #219): .

Byzantium đậm

Thông tin về màu byzantium đậm được thể hiện ở bảng bên phải.

Màu byzantium đậm chính là tông màu tối của màu byzantium ghi trên danh sách ISCC-NBS ở trang sau: ISCC-NBS Dictionary of Color Names (1955)--Color Sample of Byzantium (color sample #242): .

Trong văn hóa
 Byzantine là một màu phổ biến dùng trong các trang sức của phụ nữ.

Chú thích

Xem thêm
 Danh sách các màu

Shades of violet


title: Bloch MB.210

text:
MB.210 và MB.211 là mẫu máy bay kế sau loại máy bay ném bom Bloch MB.200 do hãng Societé des Avions Marcel Bloch của Pháp chế tạo vào thập niên 1930.

Biến thể
MB.210.01
Mẫu thử đầu tiên, lắp 2 động cơ 596 kW (800 hp) Gnome-Rhône 14Kdrs / Gnome-Rhône 14Kgrs.

MB.210Bn.4
Phiên bản sản xuất đầu tiên, lắp 2 động cơ Gnome-Rhône 14N-10 / Gnome-Rhône 14N-11.

MB.210Bn.5
Biến thể do Hanriot chế tạo, kíp lái nhiều hơn.

MB.210H
Phiên bản thủy phi cơ, lắp 2 động cơ Gnome-Rhône 14Kirs.

MB.211.01
Mẫu thử lắp 2 động cơ 641 kW (860 hp) Hispano-Suiza 12Y.

MB.212
Đề án

MB.218
Đề án

Quốc gia sử dụng
 Không quân Bulgaria

Không quân Pháp
Hải quân Pháp
 Luftwaffe
 Không quân Hoàng gia Romania
 Cộng hòa Tây Ban Nha Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (MB.210Bn.5)
War Planes of the Second World War: Volume Seven
 Đặc điểm riêng
Tổ lái: 5
Chiều dài: 18,83 m (61 ft 9 in)
Sải cánh: 22,82 m (74 ft 10 in)
Chiều cao: 6,70 m (21 ft 11¾ in)
Diện tích cánh: 62,5 m² (673 ft²)
Trọng lượng rỗng: 6.413 kg (14.109 lb)
Trọng lượng có tải: 9.720 kg (21.385 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 10.221 kg (22.487 lb)
Động cơ: 2 × Gnome-Rhône 14N-10 / Gnome-Rhône 14N-11, 709 kW (950 hp) mỗi chiếc
 Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 322 km/h (174 kn, 200 mph)
Vận tốc hành trình: 240 km/h (130 kn, 149 mph)
Tầm bay: 1.700 km (918 nmi, 1.056 mi)
Trần bay: 9.900 m (32.480 ft)
Lực nâng của cánh: 156 kg/m² (31,8 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,15 kW/kg (0,089 hp/lb)
 Vũ khí
 3 khẩu MAC 1934 7,5 mm (.295 in)
 1.600 kg (3.520 lb) bom

 Xem thêm

 Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Green, William. War Planes of the Second World War: Bombers and Reconnaissance Aircraft, Volume Seven''. London: Macdonald, 1967.

Liên kết ngoài
aviafrance
MB 210-211: Dassault

MB.210
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Bristol Beaufort

text:
Bristol Beaufort (tên định danh công ty Type 152) là một loại máy bay ném bom thả ngư lôi hai động cơ của Anh, do hãng Bristol Aeroplane Company thiết kế chế tạo dựa trên những kinh nghiệm thu được từ loại máy bay ném bom Blenheim trước đó.

Biến thể

Anh
Beaufort Mk.I
1.013 chiếc.Phiên bản trinh sát, ném bom thả ngư lôi cho RAF, lắp 2 động cơ Bristol Taurus II, III, VI, XII hoặc XVI. Đây là phiên bản sản xuất đầu tiên của Anh.
Beaufort Mk.II
167 chiếc. Phiên bản trinh sát, ném bom thả ngư lôi cho RAF, lắp 2 động cơ Pratt & Whitney R-1830-S3C4-G Twin Wasp.
Beaufort T Mk. II
249 hoán cải từ Mk II. Phiên bản huấn luyện.
Beaufort Mk.III
Đề án. Dự định dùng động cơ Rolls-Royce Merlin XX.
Beaufort Mk.IV
Mẫu thử duy nhất; lắp 2 động cơ Bristol Taurus XX.
Tổng số máy bay chế tạo = 1.180

Australia
Beaufort Mk.V
50 chiếc. Phiên bản đầu tiên do Australia chế tạo, lắp 2 động cơ Pratt & Whitney R-1830-S3C4-G Twin Wasp.
Beaufort Mk.Va
30 chiếc. lắp 2 động cơ Pratt & Whitney S3C4-G. Tương tự như Beaufort Mk V.
Beaufort Mk.VI
40 chiếc. lắp 2 động cơ Pratt & Whitney-S1C3 Twin Wasp.
Beaufort Mk.VII
60 chiếc. lắp 2 động cơ Pratt & Whitney S1C3-G.
Beaufort Mk.VIII
520 chiếc. lắp 2 động cơ Pratt & Whitney S3C4-G.
Tổng số máy bay chế tạo = 700

Beaufort Mk.IX
46 chiếc Beaufort thuộc mọi phiên bản được hoán cải thành máy bay vận tải hạng nhẹ cho RAAF và dùng động cơ Pratt & Whitney S3C4-G.

Quốc gia sử dụng

Tính năng kỹ chiến thuật (Beaufort I)
Beaufort Special

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 4
Chiều dài: 44 ft 2 in (13,46 m)
Sải cánh: 57 ft 10 in (17,63 m)
Chiều cao: 14 ft 3 in (4,34 m)
Diện tích cánh: 503 ft² (46,73 m²)
Trọng lượng rỗng: 13.107 lb (5.945 kg)
Trọng lượng có tải: 21.230 lb (9.629 kg)
Động cơ: 2 × Bristol Taurus II, III, VI, XII hoặc XVI, 1.130 hp (843 kW) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 271.5 mph (236 kn, 420 km/h)
Vận tốc hành trình: 255 mph trên độ cao 6.500 ft (221 kn, 410 km/h)
Tầm bay: 1.600 mi (1.400 nmi, 2.600 km)
Trần bay: 16.500 ft (5.030 m)
Vận tốc lên cao: 1.200 ft/phút (6.096 m/s)
Lực nâng của cánh: 42,2 lb/ft² (206 kg/m²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,106 hp/lb (0,175 kW/kg)

Vũ khí
 9 khẩu Vickers GO.303 in (7,7 mm)
 1 khẩu Browning.303 in (7,7 mm)
 1quả ngư lôi 1.605 lb (728 kg) Mk XII hoặc 2.000 lb (907 kg) bom

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Barker, Ralph. The Ship-Busters: The Story of the R.A.F. Torpedo-Bombers. London: Chatto & Windus Ltd., 1957. No ISBN.
 Barnes, C.H. Bristol Aircraft Since 1910. London: Putnam Aeronautical, 1988 (3rd revised edition). ISBN 0-85177-823-2.
 Buttler, Tony. Bristol Beaufort (Warpaint Series No. 50). Milton Keynes, Buckinghamshire, UK: Warpaint Books Ltd., 2000. ISSN X-9999-00501.
 Buttler, Tony. British Secret Projects: Fighters and Bombers 1935-1950. Hersham, Surrey, UK: Midland, 2004. ISBN 1-85780-179-2.
 Delve, Ken. "Beaufort Weather: Mediterranean anti-shipping strikes by 39 Squadron". Air Enthusiast, No. 65, September/October 1996, pp. 26–39. Stamford UK: Key Publishing. ISSN 0143-5450.
 Gibbs, Patrick (Wing Commander, DSO,DFC and Bar). Torpedo Leader. London: Wrens Park Publishing, 2002. ISBN 0-905778-72-3
 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Seven: Bombers and Reconnaissance Aircraft. New York: Doubleday and Company, 1967. No ISBN.
 Hayward, Roger. Beaufort File. Tonbridge, Kent, UK: Air-Britain (Historians) Ltd., 1990. ISBN 0-85130-171-1.
 Robertson, Bruce. Beaufort Special. Shepperton, Surrey, UK: Ian Allan Ltd., 1976. ISBN 0-7110-0667-9.
 Shores, Christopher, Brian Cull and Nicola Malizia. Malta: The Spitfire Year. London: Grub Street, 1991. ISBN 0-948817-16-X.
 Wansbrough-White, Gordon. Names With Wings: The Names & Naming Systems of Aircraft & Engines Flown by the British Armed Forces 1878-1994. Shrewsbury, UK: Airlife, 1995. ISBN 1-85310-491-4.

Liên kết ngoài

 Bristol Beaufort
 British Aircraft of World War II

Beaufort
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay trinh sát
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh giữa
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Tập chuyển hóa

text:
Tập chuyển hóa là tập hợp hoàn chỉnh của các chất chuyển hóa tiểu phân tử (như các chất trung gian chuyển hóa, các hormone và các phân tử tín hiệu khác, và các chất chuyển hóa thứ phát) được tìm thấy trong một mẫu vật sinh học, ví dụ như một cơ quan riêng biệt. Giống như tập phiên mã và tập protein, tập chuyển hóa luôn luôn biến động, thay đổi theo từng giây. Mặc dù tập chuyển hóa có thể được xác định một cách nhanh chóng, hiện nay chưa có một phương pháp phân tích đơn thuần nào có thể phân tích được toàn bộ các chất chuyển hóa có mặt (xem trao đổi chất học). Tháng 1 năm 2007, các nhà khoa học tại Đại học Alberta và Đại học Calgary đã hoàn thành một bản phác thảo tập chuyển hóa ở người. Họ đã mô tả và phân loại 2.500 chất chuyển hóa, 1.200 chất thuốc và 3.500 thành phần thức ăn có thể được tìm thấy trong cơ thể người.

Xem thêm
Tập chuyển hóa khối u
 Phương pháp phổ khối lượng | Điện di protein trên thạch | Giải trình tự protein.
 Tin sinh học

Liên kết ngoài

 Proteome.org
 Tạp chí Trao đổi chất học
 Tạp chí Tin sinh học
 Dự án Tập chuyển hóa ở Người
 Cơ sở dữ liệu Tập chuyển hóa ở Người
 Tập chuyển hóa ở Người
 Dự án Tập chuyển hóa trong huyết thanh Người (HUSERMET)
 PDF Tiêu chuẩn Báo cáo Nghiên cứu Trao đổi chất học
 Các nhà khoa học hoàn chỉnh tập chuyển hóa ở người

Tham khảo

  First use of the term "metabolome" in the literature —
 First book on metabolomics —

. Stresses the role of intestinal microorganisms in contributing to the human metabolome.

 The importance of analytical sciences to omics and systems biology.

 Metabolomic data as an input to systems biology models.

Trao đổi chất
Sinh học hệ thống
Tin sinh học

ko:대사체


title: Bristol Bombay

text:
Bristol Bombay là một máy bay ném bom hạng trung và vận tải quân sự của Anh, nó được trang bị cho Không quân Hoàng gia trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
 Type 130: Mẫu thử.
 Type 130A Bombay Mk I: Phiên bản vận tải quân sự và ném bom hạng trung. Định danh ban đầu Type 130 Mark II.
 Type 137 Phiên bản vận tải dân sự đề xuất. Không chế tạo
 Type 144 Thiết kế tham gia cạnh tranh, không chế tạo (mẫu máy bay chiến thắng là Handley Page Harrow)

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia Australia

Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Bombay Mk.I)
The British Bomber since 1914

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 3-4
Sức chứa: 20 lính trang bị đầy đủ hoặc 10 cáng tải thương
Chiều dài: 69 ft 3 in (21,1 m)
Sải cánh: 95 ft 9 in (29,2 m)
Chiều cao: 19 ft 11 in (6,1 m)
Diện tích cánh: 1.340 ft² (124,5 m²)
Trọng lượng rỗng: 13.800 lb (6.260 kg)
Trọng lượng có tải: 20.180 lb (9.173 kg)
Động cơ: 2 × Bristol Pegasus XXII, 1.010 hp (755 kW) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 167 kn (192 mph, 309 km/h)
Vận tốc hành trình: 139 kn (160 mph, 268 km/h)
Tầm bay: 1.940 nmi (2.230 mi, 3.560 km)
Trần bay: 24.850 ft (7.600 m)
Vận tốc lên cao: 750 ft/phút (3,8 m/s)
Lực nâng của cánh: 14,9 lb/ft² (72,9 kg/m²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,10 hp/lb (170 W/kg)

Vũ khí
 2 súng máy Vickers K 0.303 in (7,7 mm)
 2.000 lb (907 kg) bom

Xem thêm

Tham khảo

Bombay
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay vận tải quân sự Anh 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay vận tải
Máy bay cánh trên
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Mátthêu Lê Văn Gẫm

text:
Matthêu Lê Văn Gẫm là một vị thánh Công giáo.

Bối cảnh lịch sử
Năm 1844, Giáo hoàng Grêgôriô XVI chia giáo phận Đàng Trong thành hai giáo phận: Giáo phận Đông Đàng Trong gồm các tỉnh miền Trung Việt Nam, và giáo phận Tây Đàng Trong gồm các tỉnh Miền Nam Việt Nam và lãnh thổ Campuchia có Giám mục là Lefèbvre (tên Việt là Nghĩa, khi đó đã bị triều đình Huế trục xuất và ông tạm lánh sang Singapore). Hàng giáo sĩ giáo phận Tây Đàng Trong muốn đưa Giám mục Lefèbvre Nghĩa về lại giáo phận.

Tiểu sử
Lê Văn Gẫm tên thật là Lê Văn Bôi sinh năm 1813 (thời vua Gia Long) tại họ Tắt, làng Long Đại, huyện Gò Công, tỉnh Biên Hòa (địa điểm ngày nay là phường Long Phước, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, thuộc Tổng Giáo phận TP. Hồ Chí Minh). Ông sinh ra trong một gia đình theo đạo Công giáo, cha là ông Phaolô Lê Văn Lại và mẹ là bà Maria Nguyễn Thị Nhiệm; ông là anh cả của năm anh em trai và một em gái út. Năm 15 tuổi, Gẫm xin phép cha mẹ để gia nhập chủng viện Lái Thiêu để tu học làm linh mục. Nhưng chỉ trong một thời gian ngắn, Gẫm phải về lại nhà để phụ giúp gia đình. Năm 20 tuổi, Gẫm kết hôn với một thiếu nữ thuộc họ Thành, làng Long Điền, tỉnh Bà Rịa (nay thuộc huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu). Từ đây, Gẫm bắt đầu làm thương gia bôn ba đó đây. Một lần, Gẫm ngoại tình với một thiếu nữ, nhưng rồi ông đã cương quyết từ bỏ mối tình trái đạo lý ấy. Để chuộc tội, ông yêu vợ nhiều hơn và chú tâm vào việc giáo dục các con, nhất là về đời sống đạo đức. Trong bốn người con của ông thì ngoài con trưởng và con út qua đời vì bệnh thì các con còn lại đều chết vì đức tin Công giáo.

Sự nghiệp của ông khá tốt, ông còn quảng đại giúp đỡ các giáo sĩ, chủng sinh Công giáo về vật chất và phương tiện để đi đó đây truyền giáo, học tập khiến cho các quan địa phương theo dõi ông rất sát sao. Năm 1846, vì ông có thuyền riêng nên một linh mục tên Lợi nhờ qua Singapore đón Giám mục Đa Minh Lefèbvre Nghĩa, linh mục Duclos Lộ và ba chủng sinh về Sài Gòn. Ngày 6 tháng 6, ông Gẫm mới vào đến cửa biển Cần Giờ nhưng vì lỡ hẹn với người đón nên ông phải chờ thêm hai ngày mới đi sâu vào Sài Gòn. Bị thuyền tuần tiễu của quan phát hiện và truy bắt, ông Gẫm kêu gọi những người trên thuyền hợp lực chống trả, nhưng Giám mục Nghĩa không đồng ý vì cho rằng làm vậy là trái với tinh thần bác ái của Kitô giáo.

Ngày 8 tháng 6 năm 1846, quân lính áp tải thuyền ông Gẫm về Bến Nghé. Giám mục Nghĩa và linh mục Lộ bị giam ở Công Quán. Giám mục Nghĩa bị giải ra kinh đô Phú Xuân và bị trục xuất về Singapore, linh mục Lộ qua đời trong tù ngày 17 tháng 7 năm 1846. Riêng ông Gẫm vì tự nhận là người tổ chức chuyến đi nên bị biệt giam ở Sài Gòn.

Ngày 11 tháng 5 năm 1847, ông Lê Văn Gẫm bị đưa ra pháp trường Da Còm, là tên một cây đa xứ Chợ Quán (ngày nay là giáo xứ Chợ Đũi), tín hữu và lương dân đến xem rất đông. Sau khi bị xử chém đầu, các người em của ông đến ráp và khâu đầu ông lại với thân mình, thay áo trắng, lấy khăn xanh quấn quanh cổ rồi đặt lên võng khiêng về an táng tại họ Chợ Quán.

Ngày 27 tháng 5 năm 1900, Giáo hoàng Lêô XIII phong cho ông Mátthêu Lê Văn Gẫm lên bậc chân phước. Ngày 19 tháng 6 năm 1988, Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong ông lên bậc hiển thánh.

Gia đình
Có ý kiến cho rằng, ông Lê Phát Đạt (tức Huyện Sỹ) là hậu duệ của ông Lê Văn Gẫm. Chính vì vậy mà ông Đạt đã bỏ tiền ra xây dựng Nhà thờ Chợ Đũi (nay có tên là Nhà thờ Huyện Sỹ) là nơi mà ông Lê Văn Gẫm bị xử tử. Hiện nay, trước nhà thờ Huyện Sỹ có đặt tượng Thánh Mátthêu Lê Văn Gẫm. Bà Maria Têrêsa Nguyễn Hữu Thị Lan, tức Nam Phương hoàng hậu vợ của vua Bảo Đại là cháu 4 đời của Mẹ Thánh Gẫm. Tổng Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Tốt, từng là một Sứ thần Tòa Thánh, cũng là cháu 7 đời của Thánh Gẫm.

Chú thích

Nguồn tham khảo
Hạnh các thánh
Trang mạng Tin Mừng

Thánh Công giáo Việt Nam
Người Gia Định


title: Rakion

text:
Rakion là một game hành động cho phép bạn kết nối trong thời gian thực, do công ty Softnyx sản xuất (cũng là nhà sản xuất của Gunbound) trò chơi có cấu hình mang lịch sử châu âu với đồ họa 3D rất bắt mắt.

Cách chơi

người chơi sẽ điều khiển nhân vật chính của mình sử dụng các chiêu thức combo có sẵn để hạ triệt đối phương. Như trong các trò chơi theo lượt, người chơi sẽ được gia tăng sức mạnh nhân vật của mình bằng cách tăng chỉ số tiềm năng cho nhân vật khi đạt đến một cấp độ nhất định. và sức mạnh cho các chiêu thức của nhân vật cũng nhờ tiềm năng tăng khả năng như thao tác nhanh (animation), sức tấn công cao hơn (damage).

Người chơi cũng có thể sở hữu các chiến thú trong hệ thống pet. chiến thú có thể sử dụng trong PVP trừ khi phòng đó không cho phép. ngoài ra chế độ PVP người chơi còn có thể tạo phòng đi cảnh (nhiệm vụ) trong lúc khó khăn về mặt tấn công. người chơi có thể sử dụng chiến thú để trợ giúp tiêu diệt quái vật.

Trường phái

Rakion phân 5 trường phái bao gồm. Swordsman,Archer,Mage,Ninja,Blacksmith

Swordsman là một trong các nhân vật gây sát thương cao trong rakion. nó thuộc nhân vật có kỹ năng cân bằng nhất trong rakion, không giống như Blacksmith. Swordsman có thể gây sát thương cao về mặt cận chiến. nhưng sẽ không chậm hơn Blacksmith mặc dù sức sát thương bằng 2/3 của Blacksmith

Archer là một nhân vật tốt nhất trong tấn công tầm xa. Nó có cây cung và một thanh kiếm nhỏ. Lợi thế nhân vật này là tính chính xác và tốc độ của mũi tên. vì vậy. Archer có thể dễ dàng chiến dấu với người chơi khác ở khoảng cách xa. Tuy nhiên, kỹ năng gây sát thương cao của Archer sử dụng kiếm sẽ là một điểm yếu bởi vì đã chiếm quá nhiều thời gian cử động sau khi sử dụng kỹ năng đó. nhưng, điều đó có thể phụ thuộc người chơi tăng điểm ưu tiên về mặt thủ hoặc tấn công.

Mage là nhân vật trong giống búp bê và nhỏ nhất trong Rakion. không phải rất mạnh mẽ nhưng được nhanh nhẹn và khéo léo, có thể được HP bằng kỹ năng sau khi cuồng độ. Mage giữ lợi thế về sức tấn công và chính xác rất cao. nhưng bù lại lượng HP cho nhân vật này lại chiếm con số thấp nhất trong 5 nhân vật của rakion, Mage cũng có thể đóng băng kẻ thù phía trước hoặc sử dụng lốc xoáy đẩy kẻ thù ra xa vì vậy đối với game thủ chuyên nghiệp khi chơi Mage sẽ có nhiều lợi thế tốt cho nhóm về mặt cận chiến.

Ninja có thể hạ ngục đối thủ bằng mốt số kỹ năng trong vài giây. Ninja thuộc nhân vật máu yếu và phòng thủ yếu, sức tấn công không cao. tốc độ phản ứng nhanh nhất trong các nhân vật rakion. Ninja sử dụng tốc độ của mình để phòng thủ vì nó có sức mạnh đặc biệt của việc sử dụng kỹ năng "lướt" làm cho nó không thể đánh được nếu bạn biết làm thế nào để sử dụng hoàn hảo.

Blacksmith là nhân vật có mức độ HP và phòng thủ lẫn tấn công cao nhất trong Rakion. nhưng bù lại tốc độ phản ứng cũng chiếm thấp nhất trong các nhân vật. Blacksmith hay sử dũng kỹ năng gây sát thương cao. chỉ cần 1 hit có thể giảm tới 70% lượng máu của 1 mage, mặc dù Blacksmith cho là nhân vật sử dụng nhiều nhất trong Rakion nhưng về mặt trận chiến Blacksmith mất lợi thế với tốc độ cũng là một nguyên dân khiến nhân vật này it ai quan tâm trong thế giới Rakion.

Tham khảo
+ Một dạng game RPG rất hay và đáng thử nghiệm

Trò chơi điện tử hành động
Trò chơi trên Windows


title: Xa lộ thương mại

text:
Xa lộ thương mại (tiếng Anh: business route) tại Hoa Kỳ và Canada là một loại đường giao thông đặc biệt và ngắn, đóng vai trò kết nối đến xa lộ mẹ mang số ngay từ điểm bắt đầu của nó rồi đi qua khu thương mại trung tâm của một thành phố hay thị trấn gần đó, và cuối cùng kết nối trở lại với cùng xa lộ mẹ mang số ở đầu kia của nó.

Tên
Các xa lộ thương mại luôn luôn có cùng con số với xa lộ mà nó chạy song song.  Thí dụ, Quốc lộ Thương mại Hoa Kỳ 1 là một xa lộ vòng ngoài và chạy song song với Quốc lộ Hoa Kỳ 1.  Xa lộ Thương mại Liên tiểu bang 40 là xa lộ vòng ngoài và chạy song song với Xa lộ Liên tiểu bang 40.

Tại một số tiểu bang của Hoa Kỳ, xa lộ thương mại được gắn thêm mẫu tự "B" sau con số thay vì đặt biểu dấu "Business" (thương mại) phía trên con số.  Thí dụ, tiểu bang Arkansas cắm biển cho Quốc lộ Thương mại Hoa Kỳ 71 là "US 71B". Trên một số con dấu xa lộ và biển chỉ dẫn đường, từ "business" thường được viết tắt thành "BUS". Từ viết tắt này ít khi được dùng vì để tránh nhầm lẫn với các đường xe buýt (tiếng Anh viết là bus route).

Biển dấu

Biển dấu xa lộ thương mại thì đa dạng, tùy thuộc vào loại xa lộ mẹ nào mà một xa lộ thương mại được sinh ra.  Các xa lộ thương mại đi song song với các xa lộ tiểu bang và quốc lộ Hoa Kỳ thường thường có biển dấu giống hệt và hình dạng tổng thể gần giống như xa lộ mẹ mà chúng chạy song song. Một biển hình chủ nhật có chữ "BUSINESS" đặt bên trên biển dấu của nó. Để nhận dạng và phân biệt các loại xa lộ nhiệm ý/đặc biệt (alternate route) với các xa lộ dòng chính mà chúng chạy song song, một số tiểu bang như Maryland bắt đầu sử dụng biển dấu màu xanh lá để chỉ xa lộ thương mại nằm ngoài quốc lộ Hoa Kỳ. Ngoài ra, Maryland cũng sử dụng biển dấu màu xanh lá để chỉ xa lộ thương mại nằm ngoài các xa lộ tiểu bang với chữ "BUSINESS" thay chỗ của chữ "MARYLAND" được dùng cho một xa lộ tiểu bang.

Hệ thống Xa lộ Thương mại Liên tiểu bang sử dụng biển thiết kế hình cái khiêng bốn cạnh tương tự như biển dấu của các xa lộ liên tiểu bang thông thường nhưng thay thế khuôn mẫu màu xanh dương và đỏ bằng màu toàn xanh lá. Chữ BUSINESS (thương mại) cũng xuất hiện trên đỉnh của biển dấu hình cái khiên thay cho chữ INTERSTATE (liên tiểu bang), và chữ LOOP (xa lộ vành đai/vòng) hay SPUR (xa lộ nhánh ngắn) có thể xuất hiện phía trên mã số.

Trên các bản đồ, các xa lộ thương mại thường được biểu thị bằng dấu hiệu chuẩn bao gồm mã số xa lộ và từ viết tắt "BUS" (thí dụ như "BUS 81" bên trong biển dấu của một quốc lộ Hoa Kỳ có nghĩa là Quốc lộ Thương mại Hoa Kỳ 81). Đối với các xa lộ thương mại liên tiểu bang, chữ LOOP (xa lộ vành đai/vòng) hay chữ SPUR (xa lộ nhánh ngắn) có thể được thêm vào trong biển dấu (thí dụ như "LOOP 44" nằm bên trong biển dấu một xa lộ).

Tham khảo

Loại đường giao thông


title: Nòng nọc

text:
Nòng nọc là động vật lưỡng cư khi còn nhỏ thường sống dưới nước tuy nhiên có một số nòng nọc sống trên cạn. Nòng nọc thở bằng mang. Nó không tay hay chân cho đến khi trưởng thành và thường có vi trên lưng và một cái đuôi mà nó dùng để bơi như cá. Khi nó bắt đầu lớn lên, nó biến thái và mọc tứ chi, thường là bắt đầu bằng chân sau rồi đến chân trước. Đuôi bị mất đi do sự chết rụng tế bào. Phổi bắt đầu phát triển cùng lúc với chân và nòng nọc trong giai đoạn cuối cùng thường hay sống gần mặt nước để thở không khí. Sau cùng thì miệng của chúng biến thành rộng ra bằng chiêu ngang của đầu. Ruột non ngắn lại để thích hợp với nguồn thức ăn mới. Phần đông nòng nọc ăn rông rêu và cây cỏ. Một vài loại ăn tạp và có thể ăn cả những nòng nọc nhỏ hơn.

Liên kết ngoài

Video hình những con nòng nọc
Làm sao nuôi nòng nọc
Nuôi nòng nọc cho đến trưởng thành (University of California Berkeley)
Mưa nòng nọc ở Nhật tháng 6 năm 2009

Tham khảo

Lớp Lưỡng cư
Sinh học phát triển
Ấu trùng


title: Tiểu phân tử

text:
Trong lĩnh vực dược lý học và hóa sinh, một ‘’’tiểu phân tử’’’ là một hợp chất hữu cơ có khối lượng phân tử nhỏ, do đó theo định nghĩa nó không phải là một polyme. Đặc biệt trong lĩnh vực dược lý học, khái niệm tiểu phân tử thường chỉ giới hạn các phân tử có tính gắn kết cao với các polyme sinh học như protein, axit nucleic, hay polysaccharide và thay thế cho hoạt động hay chức năng của các polyme sinh học đó. Giới hạn khối lượng phân tử tối đa của một tiểu phân tử vào khoảng 800 Dalton, cho phép chúng có thể khếch tán nhanh chóng qua màng tế bào, giúp chúng đi vào trong tế bào và phát huy tác dụng. Đây còn là điều kiện cần (nhưng chưa đủ) để một loại thuốc có hoạt tính sinh học khi dùng qua đường uống.

Tiểu phân tử có thể có nhiều chức năng sinh học, như đóng vai trò làm phân tử tín hiệu tế bào, làm công cụ trong sinh học phân tử, làm thuốc, làm thuốc trừ sâu trong nông nghiệp v.v. Tiểu phân tử có thể có nguồn gốc tự nhiên (như các chất chuyển hóa thứ phát) hay nhân tạo (như các thuốc kháng virus). Chúng có thể có ích trong việc chữa các loại bệnh (như thuốc) hay có hại (như các chất gây ung thư hay các chất gây quái thai).
Các polyme sinh học như protein, axit nucleic, hay polysaccharide (như tinh bột hay cellulose) thì không phải là các tiểu phân tử, mặc dù chúng lần lượt là cấu thành của các monome — amino acid, ribo- hoặc deoxyribonucleotide, và monosaccharide. Một số rất nhỏ các oligome cũng được xem là các tiểu phân tử, như các dinucleotide, các peptide như chất chống oxy hóa glutathione, và các disaccharide như sucrose.

Thuốc

Phần lớn các thuốc đều là các tiểu phân tử, trừ một số loại thuốc là các protein như insulin. Nhiều loại protein bị phân giải khi được dùng qua đường uống và phần lớn thường không qua được màng tế bào. Các tiểu phân tử thì dễ được hấp thu hơn khi dùng qua đường uống, tuy nhiên cũng có một vài tiểu phân tử chỉ có thể được hấp thu khi được dùng ở dưới dạng tiền thuốc. Các tiểu phân tử thì có ưu thế hơn các ‘’đại phân tử’’ sinh học do chúng có thể dùng được qua đường uống.

Nhiều loại thực phẩm bổ sung là các tiểu phân tử (trừ các chiết xuất thảo mộc, ví dụ như bạch quả).

Chất chuyển hóa tiên phát và thứ phát
Đối với các loài sinh vật, để tạo nên các tiểu phân tử chúng cần một hoặc nhiều các enzym chuyên biệt, điều này ít phổ biến ở các động vật có xương sống, nhưng rất phổ biến ở các vi khuẩn sống dưới đất (như streptomyces) và các loại nấm, thường tiết ra các chất kháng sinh.

Các loài thực vật cũng có nhiều các loại chất chuyển hóa thứ phát, đóng vai trò trong tín hiệu tế bào, làm sắc tố hay để bảo vệ, trong đó nhiều chất đã được dùng để làm thuốc (thuốc chữa bệnh và thuốc giải trí) như:

Alkaloid
Glycoside
Lipid
Flavonoid
Peptide không ribosome như actinomycin-D
Phenazine
Phenol
Polyketide
Terpene, bao gồm steroid
Tetrapyrrole.

Công cụ nghiên cứu
Các enzym và các thụ thể thường được hoạt hóa hay bị ức chế bởi protein nội sinh, nhưng cũng có thể bị ức chế bởi các chất ức chế tiểu phân tử nội sinh hay ngoại sinh, hoặc chất hoạt hóa mà có thể gắn được vào vùng hoạt động hoặc vùng dị lập thể.
Một ví dụ như chất gây ung thư và gây quái thai phorbol 12-myristate 13-axetat vốn là một terpene thực vật kích hoạt protein kinase C gây ung thư, rất hữu ích khi làm công cụ nghiên cứu.
Người ta cũng quan tâm đến việc tạo ra các tiểu phân tử làm yếu tố phiên mã nhân tạo để điều hòa sự biểu hiện gene.

Xem thêm
 Chất chuyển hóa
 Chất dẫn truyền thần kinh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh lý học thực vật
Thuốc


title: Quý tộc (La Mã cổ đại)

text:
Thuật ngữ  (; ) có nghĩa là quý tộc, ban đầu dùng để chỉ một nhóm những gia đình giàu có trong xã hội La Mã cổ đại, bao gồm cả những thành viên dòng dõi lẫn những người được các gia đình này nhận làm con nuôi. Vào cuối thời đế quốc La Mã, tầng lớp này đã được mở rộng và bao gồm cả những viên chức hội đồng cao cấp. Sau khi đế quốc Đông La Mã sụp đổ, nó chỉ còn là một tước hiệu danh dự cao quý trong đế quốc Byzantine. Tầng lớp patricius thời Trung cổ lại một lần nữa chính thức được định nghĩa để chỉ những gia đình giàu trong số những dân biểu thị xã (burgess) tại nhiều thành bang của Italy thời Trung cổ, ví dụ như Venice và Genoa. Sau đó, "patrician" đã trở thành một thuật ngữ không chính thức chỉ tầng lớp quý tộc hoặc tầng lớp tư sản ở nhiều quốc gia.

Chú thích

Tham khảo

La Mã cổ đại
Nhóm xã hội


title: Breda Ba.88

text:
Breda Ba.88 Lince (tiếng Ý: linh miêu) là một loại máy bay cường kích trang bị cho Regia Aeronautica (không quân Italy) trong Chiến tranh thế giới II. Thiết kế hợp lý và càng đáp thu vào được là các kỹ thuật tiên tiến vào thời điểm này, sau khi ra mắt năm 1937, Ba.88 đã thiết lập các kỷ lục tốc độ thế giới. Tuy nhiên, khi các thiết bị quân sự được lắp đặt trên các mẫu máy bay sản xuất, vấn đề về sự bất ổn đã xuất hiện và hiệu suất chung của máy bay đã giảm đi. Do vậy mà sự nghiệp của Ba.88 cũng rất ngắn ngủi, các khung thân còn lại của Ba.88 được dùng làm các mục tiêu giả trên sân bay để đánh lừa trinh sát đối phương. Có lẽ đây là sự thất bại đáng chú ý nhất của bất kỳ máy bay hoạt động trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
Ba 88Lince
Phiên bản sản xuất của loại cường kích/trinh sát.
Ba 88M
3 chiếc sửa đổi làm máy bay cường kích chuyên nhiệm với động cơ Fiat A.774.

Quốc gia sử dụng
Regia Aeronautica

Tính năng kỹ chiến thuật (Ba.88)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 2
Chiều dài: 10,79 m (35 ft 5 in)
Sải cánh: 15,6 m (51 ft 2 in)
Chiều cao: 3,1 m (10 ft 2 in)
Diện tích cánh: 33,34 m2 (358,9 sq ft)
Trọng lượng rỗng: 4.650 kg (10.251 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 6.750 kg (14.881 lb)
Động cơ: 2 × Piaggio P.XI RC.40 Stella, 746 kW (1.000 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 490 km/h (304 mph; 265 kn)
Tầm bay: 1.640 km (1.019 mi; 886 nmi)
Trần bay: 8.000 m (26.247 ft)

Vũ khí
 3 khẩu Breda-SAFAT 12,7 mm (0.500 in)
 Mang được tới 1.000 kg (2.205 lb) bom trong thân

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. World Aircraft: World War II, Volume I (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978.
 Donald, David, ed. "Breda Ba.88." The Encyclopedia of World Aircraft. Etobicoke, Ontario, Canada: Prospero Books, 1997. ISBN 1-85605-375-X.
 Lembo, Daniele. "Breda 88 Lince. (in Italian)" Aerei Nella Storia n.44 October 2005. Parma, Italy: West-ward Edizioni.
 Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. London: Bounty Books, 2006. ISBN 0-7537-1460-4.

Liên kết ngoài
 Breda Ba.88
 Ron Dupas Collection No. 2473. Breda Ba 88 Lince (Lynx) Italian Air Force
 FAI listings of the records set by the Ba.88 are in two different listings, due to differences in the way the model number was recorded: Breda Ba-88 records and Breda 88 records

Ba.088
Máy bay quân sự Ý thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay cường kích
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh trên
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Acid aspartic

text:
Axit aspartic (viết tắt là Asp hoặc D) là một α-amino acid với công thức hóa học HOOCCH(NH2)CH2COOH. Anion carboxylat, muối, hoặc este của axit aspartic được gọi là aspartat. Đồng phân L của axit aspartic là một trong 20 amino acid sinh protein. Codon của nó là GAU và GAC.

Axit aspartic, cùng với axit glutamic, được xếp là loại amino acid có tính axit với pKa bằng 3,9. Axit aspartic khá phổ biến trong các quá trình sinh tổng hợp. Cũng như tất cả các amino acid khác, sự hiện diện của ion H+ của axit phụ thuộc vào môi trường hóa học xung quanh và pH của dung dịch.

Phát hiện
Axit aspartic được Plisson phát hiện lần đầu vào năm 1827, dưới dạng dẫn xuất của nó là asparagin (được phát hiện vào năm 1806), khi đun sôi chiết xuất từ nước ép măng tây với một base.

Đồng phân và danh pháp
Cụm từ "axit aspartic" chỉ một trong hai dạng của nó hoặc chỉ hỗn hợp của cả hai. Trong hai dạng này, chỉ có đồng phân "L-axit aspartic" có nhiều vai trò trong tự nhiên, còn đồng phân "D-axit aspartic" thì có vai trò sinh học ít hơn. Quá trình tổng hợp nhờ enzym sẽ cho một trong hai dạng, còn quá trình tổng hợp trong phòng thí nghiệm sẽ cho một hỗn hợp cả hai dạng, "DL-axit aspartic," được gọi là hỗn hợp racemic.

Vai trò trong sinh tổng hợp các amino acid khác
Axit aspartic thì không thiết yếu ở các loài động vật có vú, do nó được tổng hợp từ oxaloacetat nhờ phản ứng chuyển amin. Nó cũng có thể được tạo ra từ ornithin và citrullin trong chu trình ure. Ở các loài thực vật và vi sinh vật, axit aspartic là tiền chất của nhiều amino acid, bao gồm bốn amino acid thiết yếu ở người là methionin, threonin, isoleucin, và lysin. Quá trình chuyển đổi từ axit aspartic thành các amino acid trên bắt đầu bởi sự khử axit aspartic thành"semialdehyd" tương ứng, O2CCH(NH2)CH2CHO. Asparagin là dẫn xuất của axit aspartic được tạo nên từ phản ứng amid hóa:
-O2CCH(NH2)CH2CO2- + GC(O)NH3+  = -O2CCH(NH2)CH2CONH3+ + GC(O)O-
(trong đó GC(O)NH2 và GC(O)OH lần lượt là glutamin và axit glutamic)

Các vai trò sinh hóa khác
Aspartat cũng là một chất chuyển hóa trong chu trình ure và tham gia vào sự tân tạo đường. Nó tham gia vào kênh vận chuyển malate-aspartat trong ti thể. Aspartat cung cấp một nguyên tử nitơ trong phản ứng sinh tổng hợp của inosine, tiền chất của các base purine.

Aspartic là chiếm khoảng 40% trong aspartam, một chất gây ra chứng đau đầu. Những cơn đau đầu có thể xảy ra ở những bệnh nhân có hàm lượng aspartic nhiều ở dạng aspartame.

D-Aspartic axit (D-Asp) đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất testosteron trong tuyến tiền liệt của các con đực thuộc nhóm động vật có xương sống.

Chất dẫn truyền thần kinh
Aspartat kích thích thụ thể NMDA, mặc dù không mạnh bằng chất dẫn truyền thần kinh glutamat.

Nguồn thức ăn
Axit aspartic không phải là một amino acid thiết yếu, nghĩa là nó có thể được tổng hợp trong cơ thể qua các chất trung gian chuyển hóa trung tâm. Axit aspartic được tìm thấy trong:
 Nguồn động vật: thịt động vật, xúc xích
 Nguồn thực vật: hạt nảy mầm, bông yến mạch, quả bơ, măng tây, mía non, mật từ củ cải đường.
 Thực phẩm bổ sung, dưới dạng axit aspartic nguyên chất hoặc dưới dạng muối (như muối magiê aspartat)
 Chất làm ngọt aspartam.

Tổng hợp nhân tạo
Hỗn hợp racemic của axit aspartic có thể được tổng hợp từ dietyl natri phthalimidomalonat,
Na+(C6H4(CO)2NC-(CO2Et)2).

Nhược điểm lớn của cách làm trên là hỗn hợp thu được gồn cả hai đồng phân của axit aspartic, trong khi cơ thể chỉ sử dụng được đồng phân L. Ngày nay nhờ công nghệ sinh học người ta đã có thể dùng các enzym cố định để tạo ra chỉ một trong hai loại đồng phân dựa trên tính chất quang học của chúng Axit aspartic được tổng hợp từ ammoni fumarate và aspartase từ E.coli, E.coli thường bẻ gãy axit aspartic để làm nguồn nitơ nhưng khi lượng ammoni fumarate quá lớn, phản ứng ngược lại sẽ xảy ra, cho phép tổng được axit aspartic với năng suất cao, từ 98.7 mM đến 1 M.

Tham khảo

Xem thêm
 Aspartat transaminase
 Natri poly(aspartat), một polyamide tổng hợp

Liên kết ngoài

Amino acid sinh protein
Amino acid sinh đường
Amino acid có tính axit
Axit dicacboxylic
Chất dẫn truyền thần kinh
Chu trình ure


title: Caproni Ca.135

text:
Caproni Ca.135 là một loại máy bay ném bom hạng trung của Italy do Cesare Pallavicino thiết tại Bergamo. Nó bay lần đầu vào năm 1935, đưa vào trang bị của Không quân Peru năm 1937 và của Regia Aeronautica (không quân Italy) năm 1938.

Biến thể
Ca.135 Tipo Spagna
7 chiếc lắp động cơ  Fiat A.80 R.C.41.
Ca.135 P.XI
Phiên bản ném bom hạng trung, lắp động cơ  Piaggio P.XI R.C.40.
Ca.135 Tipo Peru
Phiên bản xuất khẩu cho Peru, 6 chiếc lắp động cơ  Isotta Fraschini Asso XI R.C.40 Spinto.
Ca.135 bis/Alfa
1 chiếc lắp động cơ  Alfa Romeo 135 R.C.32 Tornado.
Ca.135 Raid
Một phiên bản tầm xa đặc biệt, lắp thùng nhiên liệu bổ sung và dùng động cơ  Isotta Fraschini Asso XI.
Ca 325
Một phát triển của Ca 135, lắp 2 động cơ  Isotta Fraschini Asso L.180 I.R.C.C.45, chỉ mới có mô hình.

Quốc gia sử dụng

Magyar Királyi Honvéd Légierő (Không quân Hungaria)

Regia Aeronautica

Không quân Peru

Không quân Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (Ca.135 P.XI)

Italian Civil & Military Aircraft 1930-1945

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 4/5
Chiều dài: 14,38 m (47 ft 2 in)
Sải cánh: 18,80 m (61 ft 8 in)
Chiều cao: 3,40 m (11 ft 2 in)
Trọng lượng rỗng: 6.051 kg (13.340 lb)
Trọng lượng có tải: 9.548 kg (21.050 lb)
Động cơ: 2 × Piaggio P.XI R.C.40, 746 kW (1.000 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 273 km/h (170 mph; 147 kn)
Vận tốc hành trình: 349 km/h; 189 kn (217 mph)
Tầm bay: 1.199 km; 647 nmi (745 mi) tới 1.242 mi (1.999 km)
Trần bay: 6.500 m (21.325 ft)
Vận tốc lên cao: 5,75 m/s (1.132 ft/phút)

Vũ khí
 3 súng máy Breda-SAFAT 12,7 mm (0.500 in)
 1.474 kg (3.250 lb) bom

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo
 Mondey, David, Axis Aircraft of World War II. Chancellor Press 1996. ISBN 1-85152-966-7
 Lembo, Daniele, Caproni Ca.135 Aerei nella Storia magazine, September 2006.
 Neulen, Hans Werner. In the skies of Europe - Air Forces allied to the Luftwaffe 1939-1945. Ramsbury, Marlborough, THE CROWOOD PRESS, 2000. ISBN 1-86126-799-1.

Liên kết ngoài
 Comando Supremo - Italy At War  (HTML) Accessed ngày 14 tháng 8 năm 2007.
The Latin American Aviation Historical Society: South American Aviation: "The Caproni Bergamaschi Ca.135 in Peruvian Service" by Amaru Tincopa Gallegos

Máy bay quân sự Ý thập niên 1930
Ca.135
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay cánh giữa
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Dây gối tròn

text:
Dây gối tròn hay Nam xà đằng (danh pháp hai phần: Celastrus orbiculatus)là một loài thực vật thuộc họ Dây gối. Đây là một loại cây dây leo thân gỗ có nguồn gốc từ khu vực Đông Á thường được gọi là Nam xà đằng. Chúng được Carl Peter Thunberg mô tả khoa học đầu tiên năm 1784.

Dây gối tròn được đưa vào Bắc Mỹ vào năm 1879, và được coi là một loài xâm lấn ở phía đông Bắc Mỹ. Nó gần giống với loài cây bản địa Bắc Mỹ, Celastrus scandens, mà nó dễ dàng lai. Cây thường có đường kính 1 đến 4 cm. Khi Dây gối tròn mọc với nhau chúng tạo thành bụi, khi nó mọc gần một cây hoặc cây bụi, chúng là dây leo xoắn xung quanh thân cây. Dây leo dây gối tròn có thể bóp nghẹt cây chủ đến chết. Lá tròn và bóng, dài 2–12 cm, mép có răng cưa và so le dọc theo cây. Hoa nhỏ màu xanh lá cây tạo hạt màu đỏ riêng biệt. Các hạt được bọc trong vỏ màu vàng vỡ ra trong mùa thu. Tất cả các bộ phận của cây có độc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 "'Weed Warriors' turn vines into vine art", video by The Washington Post
 Species Profile- Oriental Bittersweet (Celastrus orbiculatus), National Invasive Species Information Center, Thư viện Nông nghiệp Quốc gia Hoa Kỳ. Lists general information and resources for Oriental Bittersweet.

O
Thực vật xâm hại
Cây độc
Thực vật được mô tả năm 1784
Họ Dây gối


title: Caproni Ca.309

text:
Caproni Ca.309 Ghibli là một loại máy bay của Italy trong Chiến tranh thế giới II.

Quốc gia sử dụng

Regia Aeronautica

Không quân Bulgaria

 Không quân Lục quân Paraguay
 Líneas Aéreas de Transporte Nacional (LATN)

Tính năng kỹ chiến thuật (Ca.309)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 3
Chiều dài: 12,85 m (42,16 ft)
Sải cánh: 16,20 m (53,15 ft)
Chiều cao: 3,04 m (9,98 ft)
Diện tích cánh: 38,70 m² (416,6 ft²)
Trọng lượng rỗng: 1.960 kg (4.190 lb)
Trọng lượng có tải: 2.930 kg (6.460 lb)
Động cơ: 2 × Alfa Romeo 115-II, 390 hp (291 kw) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 250 km/h (155 mph)
Tầm bay: 1.050 km (652 mi)
Trần bay: 4.250 m (14.000 ft)

Vũ khí
 3 súng máy Breda SAFAT 7,7 mm (.303 in)
 330 kg bom

Ghi chú

Xem thêm

Máy bay quân sự Ý thập niên 1930
Ca.309
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Rắn taipan nội địa

text:
Rắn taipan nội địa (Oxyuranus microlepidotus) là loài bản địa Úc và được xem là loài rắn độc nhất trong tất cả các loài rắn trên cạn căn cứ số chỉ định LD50. Nó là một loài rắn thuộc họ Elapidae. Tuy là rắn độc, nhưng nó rất nhát và hay lẩn lút, luôn luôn tìm cách chạy trốn nếu có sự cố. Đặc biệt chúng có thể thay đổi màu sắc theo mùa. Cụ thể, vào mùa hè nó có màu xanh nhạt và mùa đông sẽ chuyển thành màu nâu sẫm. Việc thay đổi màu sắc này của rắn Taipan là để thích nghi với khí hậu khắc nghiệt tại nơi mà nó sinh sống. Sở dĩ da của chúng có thể đổi màu là do rắn Taipan thay đổi mức độ hấp thụ ánh sáng Mặt trời. và dài khoảng 1,8 m cho đến tối đa là 2,5 m Nó ăn những loài gặm nhắm và chim chóc. Môi trường nó sinh sống là trung tâm Úc, từ đông nam Northern Territory cho đến phía tây Queensland. Nó còn sống phía bắc hồ Eyre và cho đến phía tây của nhánh sông Murray, sông Darling và sông Murrumbidgee.Rắn Taipan thường ăn các loài động vật có vú nhỏ. Chuột là thức ăn ưa thích của chúng. Sự sinh sản của rắn Taipan bị phụ thuộc vào số lượng của quần thể chuột. Khi số lượng chuột nhiều thì rắn Taipan cũng sinh sản nhiều hơn. Mỗi lần sinh sản chúng thường đẻ từ 12 đến 20 quả trứng. Trứng sẽ nở sau 2 tháng.

Liều gây chết trung bình (LD50) cho chuột là 2 μg/kg (ppb) nếu là taipoxin tinh chất  và 30 μg/kg (ppb) nếu là nọc độc tự nhiên của nó.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

M
Rắn độc
Động vật được mô tả năm 1879