title: Mộ Dung Nặc Hạt Bát

text:
Mộ Dung Nặc Hạt Bát (, ?- 688), tước hiệu là Ô Địa Dã Bạt Lặc Đậu khả hãn (烏地也拔勒豆可汗) hay giản hóa thành Lặc Đậu khả hãn (勒豆可汗), tước hiệu nhà Đường Thanh Hải vương (青海王), là vị khả hãn cuối cùng của Thổ Dục Hồn. Ông trở thành khả hãn vào năm 635 sau khi tổ phụ Bộ Tát Bát khả hãn Mộ Dung Phục Doãn và cha Cam Đậu khả hãn Mộ Dung Thuận, bị sát hại trong cùng năm. Quyền kiểm soát của mộ Dung Nặc Hạt Bát đối với thần dân của mình ban đầu rất mong manh và đã phải cần đến sự hiện diện quân sự của Đường trong ít nhất hai lần, song đến khi quyền kiểm soát đã trở nên vững chắc hơn, ông lại phải đối mặt với mối đe dọa từ Thổ Phồn ở phía tây nam. Năm 663, do không thể chịu được áp lực của Thổ Phồn, ông đã đưa bộ chúng di chuyển đến đất Đường để xin tị nạn, và vào năm 672, Thổ Phồn đã tiếp quản toàn bộ lãnh thổ trước đó của Thổ Dục Hồn. Người Thổ Dục Hồn đã định cư trong lãnh thổ Đại Đường, còn Mộ Dung Nặc Hạt Bát trở thành một viên quan của triều đình Đường. Ông vẫn tiếp tục giữ tước khả hãn cho đến khi qua đời vào năm 688, tuy nhiên Thổ Dục Hồn được tính là đã diệt vong vào năm 663 hoặc 672.

Thân thế
Không rõ về thời điểm Mộ Dung Nặc Hạt Bát sinh. Năm 635, tổ phụ của ông là Bộ Tát Bát khả hãn Mộ Dung Phục Doãn đã bị nhà Đường phái tướng Lý Tĩnh suất quân tiến công, hậu quả sau nhiều năm Thổ Dục Hồn tiến hành đột kích qua biên giới vào đất Đường, Mộ Dung Phục Doãn chết trong khi chạy trốn. Cha của Mộ Dung Nặc Hạt Bát là Mộ Dung Thuận đã đầu hàng và được phong làm Cam Đậu khả hãn để kế vị, song do Mộ Dung Thuận đã ở đất Trung Hoa trong nhiều năm và mẹ của ông ta là Quảng Hóa công chúa của nhà Tùy, ông ta bị xem là quá Hán hóa và không được sự ủng hộ của thần dân. Cũng trong năm 635, Mộ Dung Thuận bị sát hại. Mộ Dung Nặc Hạt Bát, khi đó còn nhỏ tuổi và có tước hiệu Yên vương, trở thành khả hãn. Thái Tông hoàng đế đã cử tướng Hầu Quân Tập (侯君集) đem quân Đường đến để giúp Mộ Dung Nặc Hạt Bát bình định người Thổ Dục Hồn.

Trị vì
Vào mùa xuân năm 636, Mộ Dung Nặc Hạt Bát cử sứ thần sang Đường, chịu làm một chư hầu và phái một hay nhiều người em trai sang Đường làm con tin. Thái Tông hoàng đế phong cho ông các tước hiệu Hà Nguyên quận vương và Ô Địa Dã Bạt Lặc Đậu khả hãn (hay gọi tắt là Lặc Đậu khả hãn).

Tuy nhiên, vào năm 638, Thổ Dục Hồn phải đương đầu với các cuộc tấn công liên miên từ Thổ Phồn của Tùng Tán Cán Bố, lý do là vì Tùng Tán Cán Bố cho rằng Mộ Dung Nặc Hạt Bát đã cản trở nỗ lực kết hôn với một công chúa Đường của ông ta. Trong các cuộc tấn công, Thổ Phồn đã bắt được nhiều người dân Thổ Dục Hồn và buộc những người còn lại phải bắc tiến đến khu vực hồ Thanh Hải.

Năm 639, Mộ Dung Nặc Hạt Bát viếng thăm kinh đô Trường An của Đường. Thái Tông hoàng đế đã phong con gái của một thành viên trong tông thất làm Hoằng Hóa công chúa và gả cho Mộ Dung Nặc Hạt Bát.

Vào năm 641 hoặc trước đó, thừa tướng của Mộ Dung Nặc Hạt Bát là Tuyên vương đã nắm quyền kiểm soát chính quyền, và ông ta lập kế hoạch tấn công Hoằng Hóa công chúa và bắt giữ bà cùng Mộ Dung Nặc Hạt Bát rồi đầu hàng Thổ Phồn. Khi Mộ Dung Nặc Hạt Bát hay biết về âm mưu này, ông đã suất khinh kị đến thành Thiện Thiện, đại tướng Uy Tín vương suất binh nghênh đón. Một viên quan của Đường là Tịch Quân Mãi (席君買) đã hợp quân cùng Uy Tín vương phục kích và giết chết ba huynh đệ Tuyên vương. Tuy nhiên, Thổ Dục Hồn lại rơi vào tình cảnh hỗn loạn, và Thái Tông hoàng đế đã cử dân bộ thượng thư Đường Kiệm đến giúp Mộ Dung Nặc Hạt Bát bình định dân chúng.

Năm 652, Mộ Dung Nặc Hạt Bát và Hoằng Hóa công chúa cùng đến viếng thăm Trường An, Cao Tông hoàng đế đã phong cho Mộ Dung Nặc Hát Bát làm phò mã đô úy, phong một người con gái trong tông thất làm Kim Thành huyện chúa để gả cho con trưởng của Mộ Dung Nặc Hát Bát là Mộ Dung Tô Độ Mạc Mạt (慕容蘇度摸末). Sau khi Mộ Dung Tô Độ Mạc Mạt mất, Cao Tông hoàng đế đã phong một người con gái khác trong tông thất làm Kim Minh huyện chúa để gả cho con thứ của Mộ Dung Nặc Hạt Bát là Lương Hán vương Mộ Dung Tháp Lô Mạc Mạt (慕容闒盧摸末).

Chạy trốn đến lãnh thổ Đại Đường
Trong khi đó, mối quan hệ giữa Thổ Dục Hồn và Thổ Phồn tương đối hòa bình trong nhiều năm, song đến năm 660, đại luận (thừa tướng) Thổ Phồn là Lộc Đông Tán (祿東贊) đã lệnh cho con trai là Khởi Chính (起政) phục hồi các cuộc tấn công chống lại Thổ Dục Hồn, lý do được cho là vì Thổ Dục Hồn quy phục triều Đường. Cả Thổ Phồn và Thổ Dục Hồn đều cử sứ thần sang Đường để cáo buộc đối phương và thỉnh cầu sự giúp đỡ của Đường. Cao Tông hoàng đế từ chối cả hai lời đề nghị. Tuy nhiên, Thổ Dục Hồn đã suy yếu trước các cuộc tấn công của Thổ Phồn, và vào năm 663, tình thế càng trở nên trầm trọng hơn khi đại thần Tố Hòa Quý (素和貴) của Thổ Dục Hồn do bị cáo buộc phạm tội nên đã chạy trốn sang Thổ Phồn và tiết lộ nhiều bí mật quốc gia. Quân Thổ Phồn sau đó đã tấn công và tiêu diệt quân Thổ Dục Hồn. Mộ Dung Nặc Hạt Bát và Hoằng Hóa công chúa đã từ bỏ lãnh thổ Thổ Dục Hồn và đưa thần dân đến Lương châu (涼州, nay gần tương ứng với Vũ Uy, Cam Túc) của Đường, thỉnh cầu được định cư trong lãnh thổ Đại Đường.

Cao Tông hoàng đế đã cử tướng Tô Định Phương (蘇定方) đưa quân về phía tây nhằm bảo vệ tàn dư của Thổ Dục Hồn, song không thực hiện cuộc tấn công nào chống lại Thổ Phồn, song ông cũng cử sứ thần đến trách mắng Lộc Đông Tán khi Lộc Đông Tán cử sứ thần đến để buộc tội Thổ Dục Hồn và thỉnh cầu quốc hôn với triều Đường. Năm 665, khi Thổ Phồn đưa ra một đề xuất hòa bình, thỉnh cầu hòa thân với Thổ Dục Hồn và xin được chăn thả gia súc tại khu vực Xích Thủy (赤水, có thể là đầu nguồn của Hoàng Hà), Cao Tông hoàng đế đã từ chối đề xuất. Khoảng năm 666, Cao Tông hoàng đế phong Mộ Dung Nặc Hạt Bát làm Thanh Hải quận vương—một tước hiệu cao cấp hơn tước hiệu Hà Nguyên quận vương—có lẽ để nhằm thể hiện cho Thổ Phồn rằng ông ta vẫn có ý khôi phục Thổ Dục Hồn. Năm 669, Cao Tông hoàng đế lệnh dân Thổ Dục Hồn định cư tại Kỳ Liên Sơn, song nhiều đại thần cho rằng điều này sẽ khiến họ gặp nguy hiểm trước các cuộc tấn công của Thổ Phồn và rằng trước tiên cần có một cuộc tấn công chống lại Thổ Phồn. Tể tướng Diêm Lập Bản (閻立本) phản đối và giải thích rằng phần lớn Đại Đường đã chịu cảnh mất mùa vào năm 668 và không đủ khả năng thực hiện một chiến dịch quân sự lớn, và do đó, người Thổ Dục Hồn đã không được định cư tại Kỳ Liên Sơn.

Năm 670, Thổ Phồn tiến hành các cuộc tấn công lớn nhằm vào các đơn vị đồn trú của Đường tại Tây Vực. Đáp lại, Cao Tông hoàng đế cử tướng Tiết Nhân Quý, với sự trợ giúp của các tướng A Sử Na Đạo Chân (阿史那道真) và Quách Đãi Phong (郭待封) đi thu hồi lại lãnh thổ Thổ Dục Hồn để cho những người dân Thổ Dục Hồn có thể quay trở lại lãnh thổ của họ. Tuy nhiên, các chiến dịch chịu ảnh hưởng từ bất đồng giữa Tiết Nhân Quý và Quách Đãi Phong và quân Đường cuối cùng đã phải chịu một thất bại lớn trước Luận Khâm Lăng (論欽陵)- con trai và người kế thừa của Lộc Đông Tán, chấm dứt hy vọng người Thổ Dục Hồn có thể trở về quê hương. Năm 672, Cao Tông hoàng đế đã cho định cư người Thổ Dục Hồn tại Thiện châu (鄯州, nay thuộc Hải Đông, Thanh Hải), song ngay cả Thiện châu cũng được xem là quá nguy hiểm trước các cuộc tấn công của Thổ Phồn, và người Thổ Dục Hồn lại sớm phải dời đến định cư tại Linh châu (靈州, gần tương ứng với Ngân Xuyên, Ninh Hạ ngày nay), song triều đình lập một châu riêng cho họ là An Lạc châu (安樂州). Mộ Dung Nặc Hạt Bát trở thành An Lạc châu thứ sử.

Mộ Dung Nặc Hạt Bát qua đời vào năm 688. Người con trai Mộ Dung Trung (慕容忠) kế thừa tước hiệu của ông, và các tước hiệu này được truyền qua ít nhất là bốn đời nữa trước khi dòng tộc này không có người kế tự, mặc dù trên thực tế đã không còn cơ hội nào để khôi phục Thổ Dục Hồn.

Tham khảo

 Tư trị thông giám, các quyển 194, 195, 196, 199, 200, 201, 202.
 Cựu Đường thư, quyển 198
 Tân Đường thư, quyển 221 thượng

Vua Thổ Dục Hồn
Người nhà Đường
Mất năm 688
Năm sinh không rõ
Người Tây Bắc Trung Quốc


title: Wilfried Zaha

text:
Dazet Wilfried Armel Zaha (sinh ngày 10 tháng 11 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp thi đấu ở vị trí tiền vệ cánh cho câu lạc bộ Süper Lig Galatasaray và Đội tuyển bóng đá quốc gia Bờ Biển Ngà.

Thống kê sự nghiệp

Quốc tế

Bàn thắng quốc tế
Tính đến ngày 13 tháng 10 năm 2019. Bàn thắng và kết quả của Bờ Biển Ngà được để trước.

Chú thích

Sinh năm 1992
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Bờ Biển Ngà
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Bờ Biển Ngà
Cầu thủ bóng đá Cardiff City F.C.
Cầu thủ bóng đá Crystal Palace F.C.
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh


title: Đinh Trầm Ca

text:
Đinh Trầm Ca (sinh năm 1941) là một nhạc sĩ, nhà thơ và nhà giáo Việt Nam. Ông là tác giả một số ca khúc như Ru con tình cũ, Sông quê, Trai tài gái sắc được nhiều người biết đến.

Cuộc đời
Ông tên thật là Mạc Phụ, sinh năm 1941 tại thị trấn Vĩnh Điện, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Bút danh Đinh Trầm Ca là lấy từ họ mẹ ông (Đinh), tuy nhiên hiện nay nhiều người vẫn quen thuộc với cái tên bị sai là Đynh Trầm Ca. Sau khi học xong trung học, ông vào Sài Gòn học Đại học Sư phạm rồi tốt nghiệp, dạy ngữ văn ở đây cho đến năm 1975.

Đinh Trầm Ca bắt đầu làm thơ từ đầu thập niên 1960 rồi sau đó mới học nhạc với nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn. Ca khúc Ru con tình cũ viết năm 1967 được ca sĩ Lệ Thu thâu âm đầu tiên và phát trên các đài phát thanh như Sài Gòn, Quân Đội.

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông trở ra Quảng Nam làm ruộng được sáu năm rồi phiêu bạt nhiều nơi ở miền Tây như Sóc Trăng, An Giang, Cần Thơ, Thành phố Hồ Chí Minh...

Năm 2004, ông về lại Quảng Nam định cư, mở quán cà phê "Thạch Trúc Viên" là nơi anh em văn nghệ sĩ Quảng Nam hay lui tới.

Sáng tác

Thơ
Năm 1969, ông xuất bản tập thơ đầu tay Mắt đêm được viết từ năm 1960. Tập thơ được một nhà nghiên cứu thời đó giới thiệu là "một trong 5 tập thơ tiêu biểu của năm 1969". Ngoài ra thơ tình tuổi học trò của ông cũng được đưa vào trong một số tuyển tập thơ xuất bản trước 1975 như Tuyển tập thơ tình tuổi học trò Việt Nam và thế giới, Lục bát tình...

Mắt đêm (tập thơ, 1969)
Đi như là trôi (tập thơ)
Bay đi những cơn mưa phùn (băng nhạc)
Có thật không anh (tuyển tập nhạc)

Nhạc
Một số ca khúc viết sau 1975 được ký bút danh là Mã Thu Giang, tên vợ ông. Dưới đây là một số sáng tác tiêu biểu trong số trên 80 ca khúc của ông được viết từ trước 1975 đến nay:
Bay đi những cơn mưa phùn (thơ Hoàng Lộc)
Bước ngậm ngùi về (1975)
Bên cầu nhớ người (nhạc Ngọc Sơn - thơ Đinh Trầm Ca)
Chài lưới (Mã Thu Giang)
Chuyện tình sông Hương (Đinh Trầm Ca & Thùy Linh)
Cùng tát biển Đông (Đinh Trầm Ca & Dzoãn Bình)
Dưới trời dĩ vãng
Đất khách quê người
Điệu hò phu thê (thơ Nguyễn Hồ; nhạc Đinh Trầm Ca - Thùy Linh)
Đợi chờ vô vọng
Hải đảo buồn
Kiếp tình chung (Tiến Luân & Đinh Trầm Ca)
Kiếp về đêm (Mã Thu Giang)
Lý Ba Tri
Lý chiều chiều
Lý ngựa tình thiêng
Màu hoa vĩnh cửu
Mai trở lại Huế
Mắt Huế xưa (nhạc Quốc Dũng - thơ Đinh Trầm Ca)
Mẹ là quê hương (Đinh Trầm Ca - Mã Thu Giang)
Mong em còn ngày mai (Tiến Luân & Đinh Trầm Ca)
Nhớ Tần Phi
Những giai điệu không quên (nhạc Quốc Dũng - lời Đinh Trầm Ca)
Nỗi buồn chim sáo (nhạc Huỳnh Ngọc Đông - thơ Đinh Trầm Ca)
Nước mắt mẹ hiền
Ru con tình cũ (1972)
Ru tương lai buồn
Rượu cưới ngày xuân 1, 2 (Mã Thu Giang)
Sông quê 1, 2, 3
Tạ ơn con gái
Tâm sự một lời ca (Tiến Luân & Đinh Trầm Ca)
Thôi em hãy về
Thương mãi một dòng sông
Tiếng hát bên trời
Tình yêu mắt nai (nhạc Quốc Dũng - thơ Đinh Trầm Ca)
Tình vội
Trai tài gái sắc (Mã Thu Giang)
Trăng hờn tủi
Trên phố tình phai (Đinh Trầm Ca - Hoàng Bửu)
Tới ngày em quên (thơ Hoàng Lộc)
Vầng trăng đơn chiếc
Về lại đồi sim (Đinh Trầm Ca - Mã Thu Giang)
Vợ chồng mộng mơ
Xa rồi hạnh phúc gian nan (nhạc Tiến Luân - thơ Đinh Trầm Ca)
Yêu em khổ lắm

Chú thích

Sinh năm 1941
Người Quảng Nam
Nhạc sĩ Việt Nam
Nhạc sĩ nhạc vàng
Nhà thơ Việt Nam


title: Cử Lê Bỉ công

text:
Cử Lê Bỉ công (chữ Hán: 莒犂比公, ?-542 TCN, trị vì 577 TCN-542 TCN), tên thật là Mật Châu (密州) hay Mãi Chu Tư (買朱鉏), là vị vua thứ 17 của nước Cử, chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Mật Châu là con của Cử Cừ Khâu công, vua thứ 16 của nước Cử. Năm 578 TCN, Cử Cừ Khâu công qua đời, Mật Châu lên nối ngôi, tức là Cử Lê Bỉ công.

Trong thời gian ở ngôi, Cử Lê Bỉ công thần phục nước Tấn, nhiều lần đến hội chư hầu.

Từ năm 565 TCN đến 561 TCN, nước Cử và nước Lỗ liên tục xảy ra chiến tranh, quân Cử ba lần đem quân đánh Lỗ nhưng sau phải rút lui.

Năm 555 TCN, nhân việc Tề Linh công lấn chiếm biên giới phía bắc nước Lỗ. Tấn Bình công hội 12 nước chư hầu đánh Tề. Cử Lê Bỉ công đem quân giúp đỡ quân Tấn. Tướng Tấn là Tuân Yển sai cắm nhiều cờ trong rừng làm nghi binh khiến quân Tề tưởng rằng quân các nước rất đông đảo.

Tề Linh công bỏ chạy về cố thủ ở kinh thành Lâm Tri. Quân chư hầu đốt phá nhà cửa ở ngoại thành rồi rút đi.

Theo Tả truyện, Cử Lê Bỉ công bạo ngược vô đạo, thường xuyên đem quân chiến tranh với các nước láng giềng làm dân chúng khổ sở. Ban đầu Lê Bỉ công lập con trưởng là Triển Dư làm thái tử. Năm 542 TCN, Lê Bỉ công định phế Triển Dư lập người khác. Triển Dư biết chuyện, đem quân tấn công vào cung, giết chết Lê Bỉ công để đoạt ngôi, tức Cử quân Triển Dư. Em ông là Khứ Tật chạy trốn sang nước Tề.

Cử Lê Bỉ công ở ngôi được 35 năm.

Xem thêm
Cử Trứ Khâu công
Tề Linh công
Cử quân Triển Dư

Tham khảo
Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 4, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Vua nước Cử
Vua Trung Quốc bị giết
Năm sinh thiếu
Mất năm 542 TCN


title: Tây Yên (định hướng)

text:
Tây Yên có thể là tên gọi của:

Việt Nam
 Xã Tây Yên, huyện An Biên, Kiên Giang
 Xã Tây Yên A, huyện An Biên, Kiên Giang

Trung Quốc
 Tây Yên: một quốc gia thời Ngũ Hồ thập lục quốc trong lịch sử Trung Quốc.


title: Việt vương Vô Chuyên

text:
Việt vương Vô Chuyên (chữ Hán: 越王無顓), tên thật là Lạc Vô Chuyên (雒無顓) hay Lạc Thảm Trục Mão (雒菼蠋卯), là vị vua thứ 42 của nước Việt, chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Vô Chuyên là con của Việt vương Vô Dư, vua thứ 41 của nước Việt. Năm 361 TCN, Vô Dư qua đời, Vô Chuyên lên nối ngôi.

Năm 343 TCN, Việt vương Vô Chuyên qua đời. Ông ở ngôi 18 năm. Con ông là Vô Cương lên nối ngôi.

Xem thêm
Việt vương Vô Dư
Việt vương Vô Cương

Tham khảo
Dương Khoan, Chiến Quốc sử liệu biên niên tập chứng, Đài Loan Thương Vụ Ấn Thư Quán

Chú thích

Vua nước Việt
Năm sinh thiếu
Mất năm 343 TCN


title: Nguyễn Thị Hoàng

text:
Nguyễn Thị Hoàng (sinh năm 1939) là một nữ nhà văn, nhà thơ người Việt Nam. Bà là một trong những nhà văn miền Nam được nhiều người biết đến trước năm 1975.

Bà sinh ngày 11 tháng 12 năm 1939 tại Huế thuộc Liên bang Đông Dương. Năm 1957, bà chuyển vào sinh sống ở Nha Trang rồi đến năm 1960 bà vào Sài Gòn học Đại học Văn khoa và Luật nhưng bà bỏ ngang, không học hết mà lên Đà Lạt dạy học. Đến năm 1966, bà chuyển sang chuyên tâm viết tiểu thuyết.

Cùng với văn xuôi, Nguyễn Thị Hoàng còn tham gia sáng tác thơ và từ đó bà trở thành một người nổi tiếng trong giới văn nghệ chuyên viết về những mâu thuẫn nội tại của giới trẻ Sài Gòn trong suốt thập niên 1960.

Theo Phạm Chu Sa, Nguyễn Thị Hoàng là một trong những nhà văn nữ tài năng thật sự và tên tuổi đã được khẳng định ở miền Nam trước 1975. Bà có những tiểu thuyết với giọng văn trau chuốt bóng bẩy và là một trong vài tác giả có sách bán chạy nhất thời đó .

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, bà hầu như biến mất khỏi giới nghệ thuật và sống một cuộc sống yên lặng đến tận 1990, khi bà cho ra đời Nhật ký của im lặng. Vào năm 2007, bà lại xuất hiện qua một tùy bút nhan đề "Nghĩ từ thơ Thái Kim Lan" được đăng trên Tạp chí Văn hoá Phật giáo (số xuân Mậu Tí, 12.2007).

Tháng 3 năm 2021, Nhã Nam và NXB Hội nhà văn đã tái bản Vòng tay học trò và 4 tác phẩm khác của Nguyễn Thị Hoàng

Tác phẩm

Văn xuôi
Tác phẩm đầu tay của bà có nhan đề Vòng tay học trò được sáng tác dưới bút danh Hoàng Đông Phương. Đây là một tiểu thuyết hiện sinh mô tả vấn đề tình yêu, tình dục giữa một cô giáo tên Tôn Nữ Quỳnh Trâm và cậu học trò Nguyễn Duy Minh, được đăng dưới hình thức nhiều kỳ trên tạp chí Bách Khoa. Tác phẩm trở thành một trong những tác phẩm gây tranh cãi nhất thời kỳ này , và về sau được tái bản nhiều lần.

Ngoài "Vòng tay học trò" (1966), Nguyễn Thị Hoàng còn sáng tác nhiều tác phẩm khác, ví dụ như:
Cuộc tình trong ngục thất
Tiếng chuông gọi người tình trở về
Tuần trăng mật màu xanh
Một ngày rồi thôi
Trên thiên đường ký ức (1967)
Tuổi Saigon (1967)
Vào nơi gió cát (1967)
Cho những mùa xuân phai (1968)
Mảnh trời cuối cùng (1968)
Ngày qua bóng tối (1968)
Về trong sương mù (1968)
Đất hứa (1969)
Một ngày rồi thôi (1969)
Vực nước mắt (1969)
Tiếng chuông gọi người tình trở về (1969)
Vết sương trên ghế hồng (1970)

Thơ
Các tập thơ:
 Sầu riêng (1960)
 Kiếp đam mê (1961)
Mây bay qua trời xưa (2020)

Tham khảo

Đọc thêm
 Tác giả Vòng tay học trò tự làm mờ chân dung
Nguyễn Thị Hoàng: 'Tôi từng tuyệt vọng vì Vòng tay học trò bị chê'
Tác giả 'Vòng tay học trò' đình đám một thời - nhà văn Nguyễn Thị Hoàng: Viết là một ước nguyện
Văn nghệ đương đại thời kỳ trước 1975

 Tiểu thuyết "Vòng tay học trò" của Nguyễn Thị Hoàng
 Thế kỷ tiểu thuyết

Thơ như giọt máu ứa https://vanvn.vn/tho-nhu-giot-mau-ua-tieu-luan-nguyen-hoan/

Người Huế
Nhà giáo Việt Nam
Nhà văn Việt Nam
Nhà thơ Việt Nam


title: Chi Vú sữa

text:
Chi Vú sữa, danh pháp khoa học Chrysophyllum, là chi thực vật chứa khoảng 70-80 loài cây nhiệt đới sinh trưởng nhanh có chiều cao từ 10-20m hoặc hơn. Lá của chi này hình ô van, dài từ 3–15 cm, mặt trên xanh thẫm, mắt dưới màu vàng nhạt đặc.

Một số loài chọn lọc

Các loài trước kia xếp trong chi này
Englerophytum magalismontanum (Sond.) T.D.Penn. (với danh pháp C. magalismontanum Sond.)
Jacquinia arborea Vahl (với danh pháp C. barbasco Loefl.)
Micropholis rugosa (Sw.) Pierre (với danh pháp C. rugosum Sw.)
Palaquium philippense (Perr.) C.B.Rob. - Chây Philippines (với danh pháp C. philippense Perr.)
Pouteria alnifolia (Baker) Roberty (với danh pháp C. alnifolium Baker)
Pouteria gardneri (Mart. & Miq.) Baehni (với danh pháp C. gardneri Mart. & Miq.)
Pouteria macrophylla (Lam.) Eyma (với danh pháp C. macrophyllum Lam.)
Pouteria reticulata (Engl.) Eyma (với danh pháp C. reticulatum Engl.)
Pradosia brevipes (Pierre) T.D.Penn. (với danh pháp C. soboliferum Rizzini)
Pradosia lactescens (Vell.) Radlk. (với danh pháp C. burahem Riedel)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Carlo Urbani

text:
Bác sĩ Carlo Urbani (1956-2003) là một bác sĩ người Ý. Ông là người đầu tiên đã phát hiện căn bệnh sau được đặt tên là Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (Severe acute respiratory syndrome - SARS), căn bệnh đã bùng phát ở khu vực Viễn Đông vào khoảng cuối năm 2002, đầu năm 2003 và khiến 8.096 bị bệnh và 774 người chết. Mặc dù sau đó chính ông cũng bị phơi nhiễm và qua đời vì căn bệnh này, những cảnh báo sớm của ông tới Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã gây nên những phản ứng kịp thời ở quy mô lớn và được cho là đã cứu được hàng triệu người khắp thế giới.

Tiểu sử
Carlo Urbani tốt nghiệp Y khoa năm 1981 tại Đại học Ancona và lấy bằng chuyên khoa trong lĩnh vực bệnh truyền nhiễm và nhiệt đới tại Đại học Messina, và sau đó lấy bằng về bệnh ký sinh trùng nhiệt đới. Ông làm việc tại Viện các bệnh truyền nhiễm Ancona đến năm 1985, từ 1986 đến 1989 ông mở phòng mạch riêng tại Castelplanio. Năm 1993, ông trở thành chuyên gia tư vấn cho Tổ chức Y tế Thế giới, trong vai trò này ông đã tham gia nhiều sứ mệnh nhân đạo ở Châu Phi và Châu Á. Từ năm 1996 ông trở thành thành viên của Tổ chức Bác sĩ không biên giới, trong các năm 1996, 1997 ông đã điều phối dự án đầu tiên của tổ chức này tại Campuchia, Lào, Việt Nam và Philippines. Năm 1999 ông trở thành người đứng đầu Tổ chức Bác sĩ không biên giới tại Ý, và trong vai trò đó ông là một trong các đại diện của tổ chức đến nhận giải Nobel Hòa Bình tại Oslo cũng trong năm này.

Những nhiệm vụ tình nguyện đầu tiên
Từ khi còn trẻ, Carlo Urbani đã rất tích cực trong các công tác tình nguyện và làm việc với các tổ chức Công giáo như Mani Tese và Unitalsi. Khi làm việc với Mani Tese, ông đã tham gia vào việc thu thập thuốc chữa bệnh để gửi tới các nước châu Phi cũng như tổ chức trại hè cho trẻ em khuyến tật trong Viện Santo Stefano ở Porto Potenza Picena. Với Unitalsi ông đã tham gia vào việc đưa đón bệnh nhân tới Nhà thờ Loreto. Ông cũng tham gia tổ chức một nhóm nam thanh niên gặp nhau hàng tuần để thảo luận về các chủ đề liên quan đến các quốc gia thuộc Thế giới thứ ba.

Công tác tại Campuchia
Ngay sau khi tham gia vào tổ chức Bác sĩ không biên giới, bác sĩ Carlo Urbani đã nhận nhiệm vụ đầu tiên của mình: kiểm soát các bệnh dịch, các bệnh ký sinh trùng như sán máng ở Campuchia. Ông cùng gia đình chuyến đến thủ đô Phnom Penh của Campuchia vào tháng 9 năm 1996. Vị bác sĩ ngay lập tức tham gia vào công việc, ông đã dạy cho người dân địa phương cách điều trị khi bị lây nhiễm, cách trách bệnh do ký sinh trùng. Nguy cơ bị tấn công bởi Khmer Đỏ đã buộc ông phải được hộ tổng di chuyển liên tục giữa các ngôi làng, nhưng mối nguy hiểm đó không ngăn cản được ông thực hiện sứ mạng của mình.

Công tác tại Việt Nam
Ngày 6 tháng 1 năm 2000, Carlo Urbani nhận công việc mới tại WHO, và nhiệm vụ lần này của ông là ở Việt Nam. Ông và gia đình đến Hà Nội vào khoảng tháng 5 năm 2000. Tại Việt Nam, vị trí công tác của ông là chuyên gia tư vấn cho WHO về kiểm soát bệnh do ký sinh trùng ở khu vực Tây Thái Bình Dương, kỳ hạn công tác là 3 năm.

Vào ngày 28 tháng 2 năm 2003, bác sĩ Carlo Urbani được mời tới Bệnh viện Việt Pháp (Hà Nội) để theo dõi bệnh của Johny Chen, doanh nhân người Mỹ đã bị ốm và được các bác sĩ chẩn đoán là bị bệnh cúm nặng. Ông nhận thấy Johny Chen không phải bị cúm mà có thể là một căn bệnh mới rất dễ lấy nhiễm. Ngay lập tức ông đã thông báo tới WHO, từ đó bắt đầu một chiến dịch phản ứng hữu hiệu nhất trong lịch sử trong việc phòng chống bệnh dịch nghiêm trọng. Ông cũng đã thuyết phục Bộ Y tế Việt Nam cho cách ly và theo dõi khách du lịch, do đó làm chậm sự lây lan của căn bệnh này.

Vào ngày 11 tháng 3 năm 2003, trong chuyến bay từ Hà Nội đi Bangkok để đến dự một cuộc hội nghị về bệnh do ký sinh trùng ở trẻ em mà ông sẽ là chủ tọa, Carlo Urbani bị sốt và ông nhận ra rằng mình cũng đã bị nhiễm bệnh do thường xuyên theo dõi, chăm sóc bệnh nhân trước đó. Khi máy bay hạ cánh, ngay lập tức ông được đưa tới bệnh viện và được cách ly để điều trị.

Phòng bệnh của ông dược cách ly tuyệt đối, đo đó vợ của ông, bà Chiorrini, chỉ có thể nhìn qua cửa và nói chuyện với ông qua bộ đàm. Bà chỉ nhìn thấy ông tỉnh táo đúng một lần trong suốt thời gian này. Trong khoảng khắc tỉnh táo đó, Carlo Urbani đã đề nghị các bác sĩ cắt lá phổi của mình để lại làm tiêu bản nghiên cứu.

Sau 18 ngày được điều trị đặc biệt, Carlo Urbani đã qua đời vào lúc 11:45 sáng ngày 29 tháng 3 năm 2003. Sau khi ông mất 2 tuần, một loại virus chủng corona (sau được đặt tên là virus SARS) đã được nhận diện là nguyên nhân gây bệnh và đại dịch SARS được khống chế.

Vinh danh
Ngày 7 tháng 4 năm 2003, bác sĩ Carlo Urbani được truy tặng Huân chương công trạng vì Y tế cộng đồng hạng Vàng, theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ các vấn đề xã hội Ý.

Nhờ có bác sĩ Carlo Urbani, Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên tuyên bố đã tiêu diệt được bệnh SARS. Ngày 9 tháng 5 năm 2003, Bộ Y tế Việt Nam đã truy tặng ông Huân chương Hữu nghị và Huy chương Vì sức khỏe nhân dân.

Để tưởng nhớ công lao và sự hi sinh của ông, WHO và các nhà nghiên cứu đã dành tặng ông các kết quả nghiên cứu về virus SARS.

Dự án xây dựng Trung tâm Carlo Urbani đặt tại Trường Đại học Y Dược Huế được khởi công xây dựng vào năm 2007 với sự tài trợ bởi chính phủ Ý và Hiệp hội các Đại học Ý. Đây là trung tâm lớn thứ hai của Việt Nam trong lĩnh vực chẩn đoán vi sinh vật, đào tạo và nghiên cứu khoa học về các nhiễm trùng đường hô hấp bao gồm cả nhiễm trùng do vi khuẩn lao. Dự án gồm hai giai đoạn:
 Giai đoạn 1: Phòng thí nghiệm an toàn sinh học cấp 3 (khánh thành ngày 18 tháng 3 năm 2009)
 Giai đoạn 2: Đơn vị Hồi Sức cấp cứu và cách ly (ICU) (khánh thành ngày 14 tháng 4 năm 2012)

Chú thích

Sinh năm 1956
Mất năm 2003
Bác sĩ Ý


title: Tuân Doanh

text:
Tuân Doanh (chữ Hán: 荀盈, 567 TCN-533 TCN), hay Trí Doanh (智盈), Tri Doanh (知盈), tức Trí Điệu tử (智悼子), là vị tông chủ thứ tư của họ Trí, một trong Lục khanh nước Tấn thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Tuân Doanh là cháu nội của Tuân Oanh, tông chủ thứ ba của họ Trí. Cha ông là Tuân Sóc mất sớm nên ông trở thành người kế tập. Năm 560 TCN, Tuân Oanh qua đời khi Tuân Doanh mới 8 tuổi, kế vị ngôi tông chủ họ Trí. Do Tuân Doanh còn nhỏ, Tấn Điệu công bãi bỏ chức khanh của họ Trí, giao cho Trình Trịnh tạm thời lên chức khanh.

Từ sau khi Tuân Doanh kế tự, thế lực họ Trí suy yếu do không còn nắm giữ cương vị Khanh đại phu. Tuân Doanh được tông chủ họ Trung Hàng là Tuân Yển giúp đỡ.

Năm 548 TCN, Tuân Doanh đã trưởng thành, Tấn Bình công cho họ Trí phục hồi cương vị Khanh đại phu và phong ông là Hạ quân tá, đảm đương chính sự nước Tấn.

Năm 533 TCN, Tuân Doanh qua đời, khi đó ông 35 tuổi. Con ông là Tuân Lịch lên thế tập.

Xem thêm
Tuân Oanh
Tuân Lịch

Tham khảo
Xuân Thu Tả thị truyện

Chú thích

Người nhà Chu
Nhân vật chính trị Xuân Thu
Sinh năm 567 TCN
Mất năm 533 TCN


title: Danh sách Hãn của Kim Trướng hãn quốc

text:
Dưới đây là Danh sách đầy đủ các Hãn của Thanh Trướng hãn quốc, Bạch Trướng hãn quốc, Kim Trướng hãn quốc và Đại Trướng hãn quốc. Các Hãn của Thanh Trướng hãn quốc được liệt kê như là một thành phần chính của Kim Trướng hãn quốc mặc dù nhiều Hãn thời kỳ sau có nguồn gốc từ Bạch Trướng Hãn quốc.

Chú thích

Tham khảo
 C.E. Bosworth, The New Islamic Dynasties, New York, 1996.

Hãn của Kim Trướng hãn quốc
Kim Trướng
Danh sách vua


title: Ngư Triều Ân

text:
Ngư Triều Ân (chữ Hán: 魚朝恩; 722-770) là hoạn quan nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc. Ông dự triều chính từ thời Đường Huyền Tông đến thời Đường Đức Tông và tham gia dẹp loạn An Sử.

Trong loạn An Sử
Ngư Triều Ân người Lư Xuyên thuộc Lư châu. Cuối niên hiệu Thiên Bảo (742-756) đời Đường Minh Hoàng, ông làm chức Hoàng môn, được đánh giá là người tỉ mỉ, giảo hoạt, giỏi tuyên truyền và tiếp nhận các chiếu lệnh.

Cuối năm 755 loạn An Sử nổ ra. Năm 756, quân An Lộc Sơn đánh vào kinh thành Trường An. Ngư Triều Ân trong số triều thần theo thái tử Lý Hanh chạy về Linh Vũ. Thái tử Hanh lên ngôi tức là Đường Túc Tông.

Năm 757 thời Đường Túc Tông, Ngư Triều Ân làm giám sát cánh quân Lý Quang Bật.

Trận Nghiệp Thành

Tháng 9 năm 758, Đường Túc Tông điều động 9 Tiết độ sứ đi đánh vua Yên là An Khánh Tự (giết An Lộc Sơn cướp ngôi) ở Nghiệp Thành. Quân Đường có tổng cộng 60 vạn người. Đường Túc Tông lại cho rằng vì 2 danh tướng Tử Nghi và Quang Bật có công trận ngang nhau, không thể đặt ai trên ai, nên sai Ngư Triều Ân Quân dung tuyên úy, Xử trí sứ, tức đóng vai trò tổng chỉ huy.

Tháng 2 năm 759, Tiết độ sứ 9 phương của nhà Đường dẫn quân đông đảo tới bao vây Nghiệp Thành. Sử Tư Minh từ Phạm Dương đến cứu An Khánh Tự, nhưng thấy thế quân Đường mạnh mẽ bèn dẫn quân đến Phẫu Dương đóng lại không tiến. Quân Đường dẫn nước sông Chương vào thành. Trong thành nước ngập rất nguy cấp, nhưng An Khánh Tự vẫn cố phòng thủ chờ viện binh của Sử Tư Minh. Ngư Triều Ân không hiểu việc quân sự nên dùng dằng không ra lệnh đánh thành. Sử Tư Minh nhân cơ hội phái quân cướp lương cho quân Đường đói rồi đánh úp vào đại doanh khiến quân Đường thua lớn, các Tiết độ sứ chạy tản mỗi người một nơi.

Ngư Triều Ân vốn ganh ghét với công trạng của Tử Nghi, dâng sớ kể tội Tử Nghi làm quân Đường bại trận ở Nghiệp Thành. Đường Túc Tông bèn triệu Tử Nghi về triều, sai Lý Quang Bật chỉ huy quân đội.

Trận Mang Sơn
Sử Tư Minh giết An Khánh Tự, tự mình làm vua Yên, mang quân đối đầu với Lý Quang Bật ở Lạc Dương. Lý Quang Bật tạm rút khỏi Lạc Dương rồi dùng kế đánh bại Sử Tư Minh tại Hà Dương.

Chiến thắng của Lý Quang Bật lại khiến Ngư Triều Ân ghen ghét, tâu với Đường Túc Tông rằng quân Yên ô hợp dễ đánh khiến Túc Tông có ý định phải thu hồi ngay Lạc Dương, bắt Quang Bật phải mở tấn công ngay. Lý Quang Bật nhận định quân địch còn mạnh chưa thể đánh chiếm thành được, nên nhiều lần viết thư về kháng nghị chưa nên ra quân. Nhưng Túc Tông vẫn nóng lòng thắng trận, liên tiếp sai sứ ra thúc giục, lại cử Ngư Triều Ân ra làm chỉ huy.

Vì bị triều đình cưỡng bách, đầu năm 761, Lý Quang Bật đành phải ra quân. Lý Quang Bật và Ngư Triều Ân gặp đại quân Yên của Sử Tư Minh ở núi Mang Sơn ở phía tây bắc Lạc Dương. Hai bên giao chiến lâu ngày không phân thắng bại. Sử Tư Minh sai người trà trộn vào quân Đường, phao tin rằng: "Quân Yên đều là người U châu, nhớ nhà, mong về quê".

Ngư Triều Ân nghe tin đó, hạ lệnh cho Lý Quang Bật và các Tiết độ sứ khác phải thừa cơ đánh úp quân Yên ngay. Thế là quân Đường rầm rộ tiến công. Quân Yên giả thua rút chạy, lại vứt đồ ra đầy đường. Quân Đường tranh nhau nhặt đồ, bị quân Yên quay lại phản kích, đánh tan quân Đường ở phía bắc Mang Sơn.

Giữ Thiểm châu
Lý Quang Bật bị quy trách nhiệm để thua trận Mang Sơn, dâng biểu tạ tội và bị cách chức. Sử Tư Minh thừa thắng mang quân tấn công. Đường Túc Tông lo sợ, phải điều quân Thiểm châu về phòng ngự cho Trường An, giao cho Ngư Triều Ân phòng thủ Thiểm châu.

Vệ Bá Ngọc ra cầm quân, Ngư Triều Ân lại được giao làm chỉ huy. Bá Ngọc chặn được mấy đợt tấn công của tướng Yên là Khang Văn Cảnh khiến quân Yên phải tạm lui.

Giữa lúc đó cha con Sử Tư Minh có hiềm khích. Con lớn của Tư Minh là Sử Triều Nghĩa sợ bị cha trị tội xây thành muộn kỳ hạn bèn giết cha giành ngôi vua Yên. Triều Nghĩa không có tài cầm quân, bị quân Đường đánh bại liên tiếp.

Năm 762, quân Đường phản công giành lại Lạc Dương. Ngư Triều Ân được chuyển về đóng ở Biện châu, giữ chức Khai phủ nghi đồng tam ty, Phùng Vũ quận công.

Chống quân Thổ Phiên
Năm 763, khi Sử Triều Nghĩa vừa bị dẹp thì quân Thổ Phiên vào đánh. Đường Đại Tông chạy về phía đông đến Thiểm châu, Ngư Triều Ân mang hết quân bản bộ ra hộ giá tại Hoa Âm. Đại Tông thưởng công hộ giá cho Triều Ân, phong ông làm Thiên hạ quan quân dung, Tuyên úy, Xử trí sứ, chuyên trách thống lĩnh các sắc quân và ban thưởng rất nhiều.

Sau đó Đường Đại Tông phải trọng dụng Quách Tử Nghi trở lại. Tử Nghi đuổi được quân Thổ Phiên. Ngư Triều Ân có công điều động Lưu Đức Tiến đánh lui một cánh quân Thổ Phiên nên tỏ ra cậy công.

Sang năm 764, Thổ Phiên lại uy hiếp kinh thành Trường An. Triều đình lại dựa vào Quách Tử Nghi một lần nữa đẩy lui được quân Thổ Phiên. Ngư Triều Ân tâu với Đại Tông nên bỏ Trường An thiên đô sang Lạc Dương để tránh xa địch, nhưng bị Quách Tử Nghi và các cận thần phản đối. Đại Tông không theo lời Triều Ân.

Thời bình

Quyền lớn trong triều
Ngư Triều Ân thích lôi kéo những người trẻ tuổi đến nhà mình, giảng giải Ngũ Kinh, làm văn chương để xưng tụng tài năng văn võ của mình. Cũng do vậy ông được sự tín nhiệm của vua Đường. Lần đầu tiên khi Ngư Triều Ân ra giảng bài tại Quốc tử giám, vua Đường hạ lệnh cho các tể tướng trở xuống bày tiệc yến đón tiếp, đưa đội nhạc, vũ nữ cung đình vào mua vui.

Năm 767, Triều Ân đố kỵ Quách Tử Nghi, khi Tử Nghi cầm quân ở ngoài đã sai thủ hạ đi đào mộ tổ tiên họ Quách. Vua Đại Tông lo lắng Tử Nghi sẽ bất mãn làm phản nhưng Tử Nghi về triều tâu về trấn an vua Đại Tông, Đại Tông mới yên tâm.

Dụng tâm cướp của cải người khác để làm giàu, Ngư Triều Ân dùng Đô hậu đầu Lưu Hy Xiêm và bọn lưu manh, vu tội bắt bừa bãi những người có tiền của, quy kết tội trạng của họ. Họ đều bị xử tội chết bí mật trong khi những người xung quanh tưởng lại bị sung vào quân đội, còn tài sản bị Triều Ân tịch biên.

Khi Đường Đại Tông lâm triều, Ngư Triều Ân thường tranh giành tâu bày lấn át người khác, đề cao bản thân. Ông thường tranh cãi với thừa tướng Nguyên Tái, Lang trung bộ Lễ là Tương Lý Tạo và Điện trung thị ngự sử Lý Hàm, vì vậy thành thù oán với những người này. Ngư Triều Ân tham dự triều chính tỏ ra kiêu căng cậy quyền khiến vua Đường không bằng lòng.

Bị giết
Nguyên Tái căm thù Ngư Triều Ân, dùng tiền mua chuộc thủ hạ của Triều Ân là Hoàng Phụ Ôn và Chu Hạo. Những mưu kế ý định của ông đều bị Phụ Ôn biết được tiết lộ. Vua Đường không bằng lòng Triều Ân cũng muốn dựa vào Nguyên Tái để trừ bỏ ông.

Ngư Triều Ân khi vào triều thường ngang nhiên mang theo 100 quân hộ vệ giao cho Chu Hạo và Hoàng Phụ Ôn thống lĩnh. Quách Tử Nghi cầm quân ở ngoài đưa thư cảnh báo với Đường Đại Tông:
Ngư Triều Ân đã câu kết với Chu Chí Quang làm ngoại ứng, nay lại trường kỳ nắm giữ vệ quân, không sớm phòng bị ông ta sẽ xảy ra đại loạn.

Được sự chấp thuận của Đại Tông, Nguyên Tái bèn hợp mưu với Hoàng Phụ Ôn và Chu Hạo để giết Ngư Triều Ân. Nhằm ngày tết hàn thực, sau khi tiệc trong cung tan, Đường Đại Tông ban chiếu cho ông ở lại bàn việc. Khi vào gặp mặt, Đại Tông trách Ngư Triều Ân có mưu sự không thành. Triều Ân lớn tiếng phản bác, Chu Hạo bèn dẫn quân sĩ xông lại bắt Triều Ân mang giết chết.

Ngư Triều Ân hưởng dương 49 tuổi. Thi hài ông được đưa về quê nhà, vua Đường ban cho 600 vạn quan tiền làm tang lễ. Những người cùng phe cánh với ông như Bùi Sĩ Yêm, Phan Độ Chi, Đệ Ngũ Ký đều bị liên lụy giáng chức.

Xem thêm
 Loạn An Sử
 Quách Tử Nghi
 Lý Quang Bật
 Đường Túc Tông

Tham khảo
 Vương Xuân Du (1996), Kể chuyện các hoạn quan Trung Quốc, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2002), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 2, Nhà xuất bản Thanh niên

Chú thích

Nhân vật chính trị nhà Đường
Sinh năm 722
Người Tứ Xuyên
Hoạn quan nhà Đường


title: Chùa Hang (Trà Vinh)

text:
Chùa Kompông Chrây (có nghĩa là "bến cây đa") , còn có tên là Kompongnikroth (tên chính của chùa là Kompông Chrây, vì hồi xưa phía trước cổng chùa có một bến đò ở dưới gốc cây đa). Sau này, người dân thấy cổng phụ được thiết kế như một cái hang nên người ta mới gọi là "Chùa Hang."  Ngôi chùa thuộc hệ phái Phật giáo Nam tông Khmer; tọa lạc tại khóm 4, thị trấn Châu Thành, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh, Việt Nam.

Vị trí, lịch sử
Từ chợ Trà Vinh, theo đường Điện Biên Phủ khoảng 6 cây số, qua cống ngăn mặn Tầm Phương là đến chùa Kompông Chrây. Chùa tọa lạc trong khuôn viên có diện tích hơn 6 ha, trong đó khoảng một nửa diện tích là vườn cây cổ thụ (đa phần là sao, dầu).

Chùa được thành lập năm 1637 và đã trải qua 22 đời sư trụ trì. Năm 1968 trong sự kiện Tết Mậu Thân, chùa bị bom đạn tàn phá nặng nề. Năm 1977, sư Thạch Suông (nay là sư trụ trì đời thứ 23) trở về, và vận động phục dựng lại chùa. Từ đó đến nay, qua nhiều lần trùng tu, ngôi chùa trở nên khang trang và bề thế.

Kiến trúc

Cổng chính Kompông Chrây hướng ra phía bờ sông. Hai bên cổng chính hai tượng chằn Yak to bằng người thật. Cổng phụ nằm ven tỉnh lộ 36, xây dựng vòm cuốn, tường rất dày, dài 12 m, có hình dạng giống như cái hang, nên người ta quen gọi là chùa Hang.

Chánh điện chùa tọa lạc trên nền cao 3 m, có nhiều bậc cấp dẫn lên, được trang trí lộng lẫy với nhiều hoa văn, họa tiết. Mái của chính điện được cấu tạo gồm nhiều lớp chồng lên nhau làm nên khoảng không gian cao vút, đỉnh nhọn như một chóp tháp. Ở các đầu cột đều có tượng vũ nữ Kẽn naarr dang đôi tay chống đỡ mái. Bên trong chánh điện là hai hàng cột cao lớn uy nghi. Giữa chánh điện là bàn thờ. Tượng Phật Thích Ca to lớn đặt trên cao, phía dưới là những tượng Phật Thích Ca nhỏ hơn trong nhiều tư thế khác nhau.

Cột cờ trước chánh điện chùa có cấu trúc tượng hình rắn thần Nara 7 đầu tượng trưng cho 7 ngày 7 đêm chuyên tâm bảo vệ Phật Thích Ca ngồi tu luyện .

Trước kia, trong khuôn viên chùa có rất nhiều dơi. Tết Mậu Thân (1968), bom đạn đã làm chùa hư hại nặng, khiến đàn dơi bay mất. Ngày nay, có nhiều loại chim đến trú ẩn ở nơi ấy, trong đó nhiều nhất là cò .

Cũng giống như bao ngôi chùa thuộc hệ phái Phật giáo Nam tông Khmer khác, chùa Kompông Chrây có vai trò rất quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân Khmer ở đây. Bởi chùa không chỉ là nơi tu hành của các vị sư, mà còn là nơi giáo dục đạo đức cho các thanh niên Khmer và bảo tồn truyền thống văn hóa nghệ thuật của dân tộc.

Xưởng điêu khắc gỗ
Điều đặc biệt nhất ở chùa Kompông Chrây là trong chùa có hẳn một xưởng thủ công điêu khắc gỗ. Theo lời sư cả Thạch Suông, vì trong chiến tranh, nhiều cây cổ thụ trong vườn chùa đã bị tàn phá, và hiện còn để lại trong lòng đất nhiều bộ gốc rễ nguyên vẹn với nhiều hình thù kỳ thú. Sư cả nghĩ rằng nếu được các bàn tay tài hoa của các nghệ nhân khắc gỗ điểm xuyết, chắc chắn nó sẽ trở thành những tác phẩm nghệ thuật quý giá. Từ ý nghĩ đó, sư cả đã tìm cách mời anh Thạch Buôl (một nghệ nhân điêu khắc gỗ nổi tiếng, quê ở Vĩnh Long) về chùa mở lớp dạy nghề cho các sư sãi và các thanh niên có năng khiếu. Từ đó cho đến nay, chùa đã đào tạo trên 20 học viên lành nghề. Những tác phẩm điêu khắc ở chùa rất đa dạng và phong phú như tượng Phật, tượng cầm thú, v.v... rất được du khách trong và ngoài nước tán thưởng.

Ảnh

Chú thích

Chùa tại Trà Vinh
Di tích tại Trà Vinh


title: Sự cố Three Mile Island

text:
Sự cố Three Mile Island  xảy ra vào ngày 28 tháng 3 năm 1979 tại nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island ở quận Dauphin, Pennsylvania, Hoa Kỳ. Nguyên nhân do hệ thống làm nguội trung tâm lò bị hỏng, nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island xảy ra tai nạn hạt nhân làm rò rỉ 1,59 petabecquerel (43.000 curie) krypton phóng xạ ra môi trường. Đây là sự cố nhà máy hạt nhân thương mại nghiêm trọng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Hoa Kỳ năm 1979
Môi trường năm 1979
Tai nạn hạt nhân


title: Bóng ma học đường

text:
Bóng ma học đường là một bộ phim kinh dị - viễn tưởng - tâm lý - hài hước Việt Nam của đạo diễn Lê Bảo Trung. Phim được khởi chiếu dưới dạng 3D vào dịp Tết năm 2011. Đây cũng chính là phim 3D đầu tiên của Việt Nam, nó đánh dấu sự phát triển của nền điện ảnh Việt Nam.

Nội dung
Nhà văn Nam Linh là người chuyên viết truyện bạo lực cho tuổi teen đọc, nhưng ông lại không biết gì về tuổi teen cũng như không hiểu được đứa con trai Minh Quân của mình. Sau này, vì bị mọi người khinh rẻ mà Nam Linh đã tự tử. Sau khi trở thành một hồn ma, ông đã gặp lão trùm ma cùng với ba con ma tuổi teen khác là Thanh Mai, Nana Ly và Ngô Vinh.

Lão trùm ma và ba con ma kia dẫn Nam Linh về sào huyệt để dạy cho ông cách giết người. Nam Linh dần dần đã nhìn thấy được mặt tối của thế giới học đường như: nghiện web, yêu sớm, bi kịch gia đình, bạo lực học đường... và cuối cùng là tự tử. Một vài chi tiết khác cũng được hé lộ như: khi Nam Linh chết đi, bà vợ của ông đã lấy ông nhà giàu khác làm chồng, nhưng ông chồng giàu có này thường xuyên hành hung hai mẹ con Minh Quân; Minh Quân có yêu cô nàng tên Thiên Kim trong trường, vì thế mà tên học sinh du côn Jimmy Long luôn tìm cách bắt nạt Minh Quân; ở nhà Thiên Kim thì hai mẹ con cô cũng bị ba của cô đánh đập không thương tiếc.

Mặc dù lão trùm ma và ba con ma tuổi teen ép buộc Nam Linh giết người, nhưng ông hoàn toàn không muốn giết ai mà ngược lại, ông còn định cảm hóa trái tim của ba con ma tuổi teen. Trong lúc Minh Quân sắp tự tử thì Nam Linh hiện ra, ông cố gắng động viên tinh thần cho cậu con trai. Nhờ có ba mình an ủi, Minh Quân cảm thấy mạnh mẽ hơn, sau đó cậu ấy đã đánh bại được Jimmy Long và cứu sống được Thiên Kim khi cô ấy định tự tử. Hồn ma Ngô Vinh giờ đây đã hiểu được sự nhân đạo, và cuối cùng thì cậu ta cũng được siêu thoát. Nam Linh thuyết phục hai hồn ma Thanh Mai và Nana Ly hợp sức với mình để tiêu diệt lão trùm ma độc ác.

Nam Linh, Thanh Mai và Nana Ly dùng phép thuật đấu với lão trùm ma, kết quả là lão trùm ma bị tan biến. Sau này Nam Linh trở thành một trùm ma mới, hai hồn ma Thanh Mai và Nana Ly vẫn đi theo phục vụ cho ông. Nam Linh ra lệnh rằng từ nay về sau chỉ đi vun đắp hạnh phúc cho mọi người chứ không được giết người nữa. Bộ phim kết thúc bằng cảnh Minh Quân và Thiên Kim vui đùa dưới sân trường.

Diễn viên
Hoài Linh vai Nam Linh
Hoàng Sơn vai Trùm ma
Wanbi Tuấn Anh vai Minh Quân
Trương Quỳnh Anh vai Thiên Kim
Ngọc Diệp vai Thanh Mai
Elly Trần vai Nana Ly
Thiên Minh vai Ngô Vinh
Tim vai Jimmy Long
Hoài An vai Vợ của Nam Linh
Hoàng Phúc vai Ba của Thiên Kim
Hiền Mai vai Mẹ của Thiên Kim
Thanh Long Trẻ vai Cha dượng của Minh Quân
Long Đẹp Trai vai Bạn của Jimmy Long
Hoàng Mèo vai Bạn của Jimmy Long

Chú thích và Tham khảo

Liên kết ngoài
Bóng ma học đường tại Internet Movie Database
Bóng ma học đường tại Facebook
Bóng ma học đường tại Allmovie
Trailer phim.

Phim năm 2011
Phim Việt Nam
Phim tiếng Việt
Phim 3D
Phim 3D năm 2011
Phim hài Việt Nam
Phim ma
Phim kinh dị Việt Nam
Phim kinh dị siêu nhiên
Phim giả tưởng Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim của Lê Bảo Trung
Phim Tết
Phim của Galaxy Studio
Phim kinh dị năm 2011
Phim về tự sát
Phim về nhà văn
Phim lấy bối cảnh ở trường học
Phim lấy bối cảnh ở Việt Nam
Phim lấy bối cảnh ở Sài Gòn
Phim quay tại Việt Nam
Phim hài thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh năm 2011


title: Rạn san hô vòng Kure

text:
Rạn san hô vòng Kure (tiếng Anh: Kure Atoll, tiếng Hawaii: Mokupāpapa hay Kānemilohaʻi) là một rạn san hô vòng ở cực bắc quần đảo Tây Bắc Hawaii và cũng là rạn san hô vòng cực bắc của thế giới. Rạn san hô này nằm dưới sự quản lý hành chính của quận Honolulu, tiểu bang Hawaii, Hoa Kỳ.

Tên gọi
Theo Rauzon (2001) thì vào năm 1827, thuyền trưởng người Nga Stanikowitch có thể đã đặt tên rạn vòng này theo tên nhà hàng hải người Nga là Kure. Tuy nhiên, vào thời điểm năm 1835 thì thực thể này được gọi là "Cure Island"; tên gọi "Kure Atoll" như ngày nay là do Ủy ban Địa danh Hoa Kỳ (BGN) đặt.

Có tài liệu cho rằng Mokupāpapa là tên tiếng Hawaii của rạn san hô vòng Kure trong khi nguồn khác cho rằng Kānemilohaʻi mới là tên đúng cho rạn vòng này còn Mokupāpapa là dành cho các bãi cạn Frigate Pháp. Tài liệu của Tượng đài Quốc gia Hải dương Papahānaumokuākea liệt kê rằng cả các bãi cạn Frigate Pháp và rạn san hô vòng đều có hai tên là Mokupāpapa và Kānemilohaʻi. Trong thần thoại Hawaii, Kānemilohaʻi là tên của một trong những người anh của vị thần Pele. Người ta nghĩ rằng trong chuyến du hành từ Kahiki đến Hawaiʻi, Kānemilohaʻi đã ở lại để làm người canh gác tại rạn san hô vòng Kure này (Kimura, 1998).

Địa lý

Nằm cách Honolulu 2.200 km về phía tây bắc và cách rạn san hô vòng Midway 104 km về phía tây, rạn san hô vòng Kure là rạn vòng xa nhất về phía bắc của thế giới và nằm gần điểm Darwin. Tại đây san hô tạo rạn phát triển rất chậm chạp nhưng đủ để bắt kịp với tốc độ sụt lún, giữ cho rạn san hô vòng này tồn tại. Vượt khỏi điểm Darwin, xa về phía tây bắc của rạn vòng Kure là chuỗi núi ngầm Emperor - nơi san hô không thể phát triển ở vùng nước sâu và lạnh.

Rạn san hô vòng Kure có dạng hình tròn với vành san hô đường kính tối đa khoảng 6 hải lý (11,1 km) và chu vi khoảng 15 hải lý (27,8 km). Tổng diện tích đất nổi đạt 0,86 km², trong khi diện tích rạn san hô tính đến độ sâu 100 m là 167 km². Vụng biển có diện tích 46 km², khá nông và sâu không quá 14 m. Phía nam của rạn vòng có một đảo và hai bãi cát. Đảo Green là một đảo san hô được cây cối xanh tốt bao phủ, có chiều dài khoảng 1,5 dặm (2,4 km), chiều rộng chỉ nửa dặm (khoảng 0,8 km), diện tích 0,77685 km² và cao 25 ft (7,6 m). Đảo (bãi cát) Sand rất nhỏ, có diện tích chỉ 1 mẫu Anh (0,4 ha) và định kì bị sóng biển tràn ngập vào mùa đông. Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ đã xây dựng một đường băng dài 1.200 m và một tháp LORAN cao 625 ft (190 m) trên đảo Green.

Lịch sử
Năm 1825, thuyền trưởng thuyền buồm Tartar là Benjamin Morrell Jr. tuyên bố "khám phá" ra rạn vòng này. Từ năm 1837, vô số tàu thuyền đâm vào rạn san hô của Kure khiến thủy thủ đoàn mất nhiều tháng mắc kẹt tại đây cho tới khi đóng được tàu bè nhỏ hơn để trở về các đảo chính của Hawaii.

Ngày 20 tháng 9 năm 1886, đặc phái viên James Harbottle-Boyd đi tàu Waialeale đến rạn vòng Kure và tuyên bố chiếm hữu nơi này dưới danh nghĩa vua Kaläkaua và Vương quốc Hawaii. Ngày 7 tháng 7 năm 1898, Hoa Kỳ chiếm hữu rạn san hô vòng này như một phần của Lãnh thổ Hawaii. Năm 1909, tổng thống Theodore Roosevelt lập Khu bảo tồn chim quần đảo Hawaii với Kure là một phần trong đó.

Sinh thái

Người ta ghi nhận 27 loài san hô cứng tại rạn vòng Kure, trong đó Porites compressa, Porites evermanni, Pavona duerdeni và Montipora turgescens có mặt tại nhiều địa điểm trong vụng biển của rạn vòng. Loài sao biển ăn san hô Acanthaster planci có mức độ tập trung dày đặc nhất tại phía ngoài vành san hô phía đông của rạn vòng Kure so với các nơi khác trong quần đảo Tây Bắc Hawaii. Tại Kure còn có nhiều động vật không xương sống lớn như da gai, thân mềm, giáp xác. Kết quả khảo sát của chuyến thám hiểm Tanager năm 1923 ghi nhận được 35 loài côn trùng.

Trong vụng biển và các rạn san hô gần bờ của rạn san hô vòng Kure, có nhiều đàn cá heo, cá mập, cá khế, cá phèn, cá chình moray,...và cả loài quý hiếm Epinephelus quernus bơi lội. Hàng trăm ngàn con chim biển sinh sống và làm tổ trên đảo Green, nhưng chim chóc ở đây ít hơn so với các nơi khác trong cùng quần đảo Tây Bắc Hawaii. Rạn vòng còn là nơi nghỉ ngơi quan trọng của loài hải cẩu thầy tu Hawaii. Sau một giai đoạn suy giảm số lượng vào thập niên 1960 thì nay số cá thể hải cẩu đang tăng trở lại.

Trên đảo Green có 13 loài thực vật có mạch, trong đó có rất nhiều thực vật thuộc chi Scaevola (họ Goodeniaceae) cao 5–6 ft, lá dai màu xanh bóng, hoa và quả đều có màu trắng bao phủ các đụn cát của đảo.

Đe doạ

Một điều không may mắn cho hệ sinh thái đảo Green là việc loài kiến xâm lấn Pheidole megacephala bùng nổ về số lượng và tràn ngập khắp đảo. Số kiến này ăn dịch ngọt của côn trùng nhỏ trong bộ Cánh nửa trong khi số côn trùng này lại sinh sản trên loài cây Verbesina encilioides - một loài thực vật ngoại lai và xâm lấn khác. Bên cạnh đó, do nằm trên đường đi của một hải lưu lớn trong Thái Bình Dương nên rạn san hô vòng Kure phải tiếp nhận hàng tấn lưới đánh cá và rác rưởi từ nơi khác đến. Rác thải đại dương là mối nguy đối với cuộc sống của hải cẩu thầy tu, rùa biển, chim biển, cá và tôm.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Quần đảo Tây Bắc Hawaii
Rạn san hô vòng của Hawaii
Địa lý quận Honolulu, Hawaii
Núi lửa Oligocen
Rạn san hô Hoa Kỳ
Châu Đại Dương Kỷ Paleogen
Hawaii Đại Tân Sinh


title: T-60

text:
Xe tăng trinh sát T-60 là một loại xe tăng hạng nhẹ được sản xuất bởi Liên Xô từ năm 1941 đến 1942. Trong thời gian này, hơn 6.292 chiếc đã được sản xuất và nó được thiết kế để thay thế các xe tăng trinh sát đổ bộ T-38 lỗi thời.

Thiết kế

Đội ngũ thiết kế của Nicholas Astrov tại Nhà máy số 37 được giao nhiệm vụ thiết kế xe tăng trinh sát đổ bộ và không đổ bộ vào năm 1938. Họ sản xuất T-30A và T-30B nguyên mẫu. Các mẫu thử nghiệm T-30B, dùng khung xe T-40, đã được chấp nhận như là xe tăng trinh sát T-60, và bắt đầu sản xuất vào tháng 7 năm 1941, ngay sau cuộc xâm lược của Đức.

Mặc dù lúc đầu dự định lắp một khẩu súng máy 12,7 mm như T-40, sau đó nâng cấp thành khẩu pháo TNSh 20 mm, vũ khí này có thể xuyên thủng 15 mm giáp vuông góc ở cự ly 500 m. Một nỗ lực đã được thực hiện vào năm 1942 để lắp pháo ZIS-19 37 mm với T-60, nhưng Liên Xô bị thiếu đạn 37 mm.

Một dự án mới bắt đầu là lắp các khẩu pháo tiêu chuẩn 45mm trên một tháp pháo sửa đổi. Điều đó đã trở thành không thể do tháp pháo cũ quá nhỏ, và một tháp pháo mới được thiết kế và thử nghiệm thành công vào mùa hè 1942, cho ra đời loại T-70. Dự án kết thúc khi STAVKA chọn T-70 là xe tăng hạng nhẹ tiêu chuẩn mới.

T-60 cũng được sử dụng trong các thiết kế của xe tăng phòng không thử nghiệm T-90.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

T-60 Development History and Combat Employment  Battlefield.ru
T-60 tanks, T-60 tanks in museum and monuments

Xe tăng hạng nhẹ Liên Xô
Xe tăng Liên Xô giai đoạn Chiến tranh thế giới thứ hai
Xe trinh sát Liên Xô và Nga
GAZ
Xe tăng hạng nhẹ trong Chiến tranh thế giới thứ hai


title: Thảm sát

text:
Thảm sát là sự kiện một nhóm người/sinh vật bị giết trong tình trạng không có sức chống đỡ hoặc vô tội trong khi kẻ giết chóc nắm quyền kiểm soát hoàn toàn. Không có một định nghĩa rõ ràng về lượng để xác định một sự việc có phải là thảm sát hay không, nó phụ thuộc vào người hoặc nhóm người đánh giá sự việc.Thảm sát  cũng dùng như một động từ để chỉ việc giết chóc người hay sinh vật khác với số lượng lớn, đặc biệt tàn bạo và bừa bãi.

Xem thêm

Danh sách các vụ thảm sát
Giết người hàng loạt
Thảm họa
Bi kịch
Diệt chủng
Thanh lọc sắc tộc

Tham khảo

Liên kết ngoài

Xung đột
Giết người hàng loạt
Giết người


title: Năng lượng thể

text:
Năng lượng thể, linh thể hay hư linh là một dạng sống trên lý thuyết được cấu tạo từ năng lượng thay vì vật chất. Chúng thường xuất hiện trong thần thoại, truyền thuyết, huyền bí, UFO và một số tác phẩm hư cấu. Thay vì xuất hiện với nghĩa năng lượng vật lý, các năng lượng thể thường được mô tả dưới dạng một bóng mờ phát sáng, phần lớn là ma.

Trong khoa học viễn tưởng
 Pail trong Babylon 5
 First Ones trong Babylon 5
 Người ngoài Trái Đất Paul trong phim khoa học viễn tưởng cùng tên sống ở thiên hà Andromeda, không hoàn toàn cấu tạo bằng năng lượng mà là nửa năng lượng nửa vật chất. Paul có thể tự tái tạo các tế bào sống của mình và sống lại, ông ta cũng có thể truyền thẳng một hình ảnh vũ trụ vào tâm trí của con người để diễn tả cho họ thấy sự bao la vĩ đại của không-thời gian.
 Organian trong (Star Trek)
 Adam, thiên sứ trong bộ anime dài tập Neon Genesis Evangelion
 Prophets và Pah Wraith (Star Trek)
 The Q (Star Trek)
 Drej (Titan A.E.)
 C'tan (Warhammer 40,000)
 Loài Taelon trong (Trái Đất: Cuộc xung đột cuối cùng)
 Andromeda (Heroes of Newerth)
 The Zoni (Ratchet & Clank)
 Zzzax (Marvel Comics)
 Pyron (Darkstalkers)
 Tornatron (Transformers)
 Living Laser (Marvel Comics)
 Singularity (Marvel Comics)
 Akira (Akira)
 Yog, một năng lượng giống amip đến từ Space Amoeba
 Melllvar và mẹ mình (Futurama)
 Outsiders (XCOM: Enemy Unknown)
 Bill Cipher (Gravity Falls)
 Trí thức thuần túy (Skylark)
 Chủng tộc Novakid (Starbound)
 Rakshasa (Lord of Light)

Tham khảo

Thực thể liên quan đến UFO
Đề tài khoa học viễn tưởng
Năng lượng
UFO
Thần thoại


Bảo tàng văn hóa dân tộc Khmer tỉnh Trà Vinh nằm trong quần thể Khu di tích Ao Bà Om và Chùa Âng, tọa lạc tại khóm 4, phường 8, thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh, Việt Nam.

Giới thiệu
Bảo tàng được xây dựng năm 1995, và đưa vào sử dụng năm 1997 trên diện tích 1.700 m² trong một khuôn viên rộng 1 ha. Tòa nhà chính được xây theo kiểu kiến trúc truyền thống kết hợp với kiến trúc hiện đại, gồm một trệt một lầu. Tầng trệt là văn phòng làm việc của cán bộ, nhân viên bảo tàng. Tầng trên gồm có ba phòng dùng để trưng bày gần 1.000 hiện vật, phản ánh đời sống văn hóa, vật chất tinh thần rất phong phú của dân tộc Khmer ở Nam Bộ.

Phòng đầu tiên dùng để trưng bày các hiện vật về mô hình các ngôi chùa của người Khmer, có sala dùng để các nhà sư ngồi...

Phòng thứ hai trưng bày các nông cụ và các công cụ để đánh bắt thủy sản. Ngoài ra, ở đây còn trưng bày các loại trang phục truyền thống và chữ viết của dân tộc Khmer ở Nam Bộ. Nổi bật là những văn tự cổ chứ kinh Phật, các lời huấn ca về đạo đức, lối sống và các truyện kể nhân gian,...Trong số đó, độc đáo nhất là sách viết trên lá buông và giấy xếp bằng tiếng Phạn.

Phòng thứ ba là phòng trưng bày các nhạc cụ truyền thống, các trang phục, đạo cụ, mặt nạ...

Những hình ảnh trưng bày tại đây đã tái hiện hai loại hình nghệ thuật sân khấu là sân khấu Rồ-băm (kịch múa) xuất xứ từ nghệ thuật cung đình, sân khấu Dù-kê (kịch hát) ra đời trong dân gian từ đầu thế kỷ 20 và phát triển mạnh hơn từ sau năm 1945. Các nhạc cụ của người Khmer ở đây cũng rất phong phú và đa dạng, được chia làm hai loại: dàn nhạc dân gian (nhạc dây) và dàn nhạc lễ (nhạc ngũ âm). Dàn nhạc ngũ âm được chế tác bằng năm chất liệu khác nhau gồm đồng, sắt, gỗ, da và hơi.

Bảo tàng văn hóa dân tộc Khmer tỉnh Trà Vinh là nơi khách đến tham quan và nghiên cứu học tập.

Chú thích

Website Tri thức Việt, "Bảo tàng Khmer"

Bảo tàng tại Việt Nam
Du lịch Trà Vinh


title: Kệ chứa hàng

text:
Kệ chứa hàng (hay còn gọi là khung để hàng hoặc kệ để hàng) là vật dụng để nâng, đỡ và chứa hàng hóa. Kệ chứa hàng gồm nhiều loại đa dạng về tải trọng và kiểu dáng nên được sử dụng phổ biến trong nhà kho tất cả các ngành nghề.

Kệ tải trọng nặng
Kệ tải trọng nặng là loại kệ chứa hàng được thiết kế nhiều tầng chứa pallet hàng hóa nặng với tải trọng trên 800 kg/tầng. Loại kệ này được sử dụng phổ biến trong kho hàng của nhiều ngành công nghiệp.

Giá kệ lựa chọn chứa pallet
Giá kệ lựa chọn chứa pallet có tên Tiếng Anh là Selective Pallet Racking Systems, đây là hệ thống kệ chứa Pallet phổ biến và kinh tế nhất hiện nay. Hệ thống giá kệ Selective Pallet Racking tối ưu sự lựa chọn hàng hóa đạt 100%, có thể đạt chiều cao lưu trữ lên đến 12.8m, tận dụng được các khoảng không gian trong nhà kho. Sản xuất và lắp đặt hệ thống giá kệ Selective Pallet Racking đáp ứng hầu như tất cả các kích thước Pallet chứa hàng hoặc trọng lượng hàng hóa theo yêu cầu, phù hợp với tất cả các loại xe nâng hàng phổ biến hiện nay. Việc thiết kế và chế tạo một loạt các phụ kiện giá kệ tiêu chuẩn thông dụng để đáp ứng với các nhu cầu sử dụng lưu trữ hàng hóa không tiêu chuẩn, các chi tiết giá kệ được sơn tĩnh điện hoặc mạ kẽm theo tiêu chuẩn công nghiệp.

Đặc tính kỹ thuật Giá Kệ Selective Racking

 Dễ dàng điều chỉnh khoảng cách các tầng giá kệ (Beam bar) phù hợp với các yêu cầu sử dụng.
 Các thanh đỡ (Beam bar) có khả năng chịu tải trọng từ 800 kg ÷6000 kg/tầng, hoặc hơn thế nữa. Chiều dài từ 1150mm÷4000mm.
 Mặt tầng Giá Kệ Selective Racking lót thanh Crossbeam(thanh ngang), ván ép, mâm tole, tấm lưới thép...
 Sử dụng phổ biến trong hầu hết các ngành công nghiệp, sản xuất, trung tâm hàng hóa, đòi hỏi khả năng tiếp cận nhanh các pallet chứa hàng mà không cần phải di chuyển các pallet chứa hàng khác.
 Sử dụng phù hợp hầu hết các loại xe nâng hàng hiện có.
 Chiều cao giá kệ lưu trữ hàng hóa đạt tới 12.8m.
 Mặt bằng nhà kho sử dụng lưu trữ hàng hóa đạt 30% diện tích kho.
 Sự lựa chọn hàng hóa lưu trữ đạt 100%.
 Có thể kết hợp với các loại giá kệ Drive-In Pallet , Double Deep Racking, Push Back Rack , Carton Flow Racking, Sàn kệ tạo thành kho hỗn hợp, tổng kho lưu trữ, trung tâm Logistics.

Giá Kệ Drive-in Racking

Là loại kệ kho lưu trữ chứa pallet hàng đồng nhất sản phẩm, mật độ hàng hóa lớn, hiệu quả đầu tư cao, loại bỏ diện tích kho dành cho lối đi. Đây là hệ thống kho chứa hàng cung cấp dung lượng lưu trữ tối đa bằng cách tận dụng gần như tất cả diện tích kho.Thông thường giải pháp kệ này được kết hợp với giải pháp kệ chứa hàng Selective Racking, Double Deep Racking... trong hệ thống kho chứa hàng hỗn hợp. Đặc biệt thích hợp để lưu trữ rất lớn với số lượng sản phẩm đồng nhất.
Hệ thống kệ Drive-In chứa pallet được thiết kế kết cấu có rãnh dẫn vào hoặc rãnh dẫn xuyên suốt. Các pallet hàng được đặt cạnh sát nhau dọc theo chiều sâu của hệ thống rãnh đỡ bằng xe nâng. Mỗi rãnh sau như vậy có thể thiết kế để được từ 1 đến 8 pallet hoặc hơn, độ cao của kệ có thể để được từ 2 đến 6 tầng rãnh sâu.
Hệ thống Kệ này được phân loại làm hai loại theo theo nguyên tắc xuất nhập hàng như sau:
Drive-In Racking/Nhập sau – Xuất trước(Firt In – Last Out/FILO)
Hệ thống Kệ Drive–In pallet được thiết kế để nhập xuất hàng từ một hướng. Hệ thống kệ này hàng hóa nhập sau sẽ xuất trước theo nguyên lý (Nhập sau – Xuất trước / FILO)
Drive–Through Racking/Nhập trước – Xuất trước(First In – First Out/FIFO)
Hệ thống Kệ Drive–Through pallet được thiết kế để nhập hàng và xuất hàng từ hai hướng. Hệ thống giá kệ này hàng nhập trước sẽ xuất trước theo nguyên lý (Nhập trước – Xuất trước/ FIFO). Với hệ thống Kệ Drive-In/Drive-Through này chi phí đầu tư thấp nhưng sức chứa trong kho hàng cao
+ Sử dụng được 60% diện tích kho khi sử dụng loại kệ này
+ Sự chọn hàng hóa đạt 30%
Ưu điểm hệ thống kệ Drive-In Racking
+ Giải pháp này cho chi phí đầu tư thấp nhưng sức chứa pallet trong kho hàng cao hơn nhiều
+ Sử dụng được tối đa diện tích, không gian kho chứa hàng
+ Thuận lợi cho việc sử dụng đa dạng các loại xe nâng
+ Có thể thiết kế với giải pháp "FILO" hoặc "FIFO" tùy vào nhu cầu kho chứa hàng hoặc khi lưu kho với một lượng lớn sản phẩm cùng chủng loại
+ Qua thực tế cung cấp tại thị trường Việt nam, hệ thống kệ này rất phù hợp với nhiều lĩnh vực công nghiệp gồm các ngành công nghiệp cơ bản, thực phẩm, và đặc biệt ngành thủy sản, kho lạnh...
+ Có thể lưu trữ hàng hóa với mật độ cao
+ Giảm diện tích dành cho lối đi xe nâng hàng
+ Đặc biệt thích hợp cho việc lưu trữ hàng hóa có thời gian sử dụng (date)
+ Dễ dàng nâng cấp mở rộng thêm giá kệ
+ Sự lựa chọn lựa hàng hóa 30%
+ Thiết kế với cấu trúc chắc chắn, an toàn theo tiêu chuẩn FEM(EU), đạt các tiêu chuẩn tốt nhất về tải trọng và độ an toàn
+ Thi công lắp đặt một cách dễ dàng, nhanh chóng
+ Những bộ phận cấu thành hệ thống kệ Drive-In/Drive-Through được tiêu chuẩn hóa nên việc lắp đặt rất nhanh chóng
Các giải pháp kệ Drive-in/Drive-Through liên kết với nhau, tạo thành một thể thống nhất giữ cho hệ thống giá kệ tránh được các sự cố trong quá trình sử dụng, tăng tuổi thọ và thời gian sử dụng.

Kệ khuôn
Giá Kệ chứa khuôn mẫu là loại kệ chứa hàng tải trọng nặng thường dùng trong các ngành cơ khí nhựa, công nghiệp xe hơi, tàu biển, lưu trữ khuôn mẫu...
Ưu điểm Giá Kệ Chứa Khuôn Mẫu:
 Tối ưu hóa không gian nhà xưởng chứa khuôn, lập quy trình kiểm tra bảo dưỡng định kỳ khuôn mẫu dễ dàng theo tiêu chuẩn công nghiệp.
 Vận hành an toàn cho công nhân như nâng, hạ, xuất nhập khuôn mẫu nhanh nhất.
 Mỗi tầng giá kệ có thanh ray trượt di động, chốt bảo hiểm chắc chắn ra vào an toàn.
 Nâng cao năng suất bảo trì, bảo dưỡng khuôn mẫu.
 Tải trọng mỗi tầng kệ chứa khuôn lên đến 5 tấn/ tầng.
 Toàn bộ chi tiết sản phẩm giá kệ chứa khuôn mẫu được sơn tĩnh điện hoặc mạ kẽm chống gỉ, sét.

Kệ tải trung bình
Kệ tải trung bình là loại kệ chứa hàng được thiết kế nhiều tầng hàng chứa hàng, mỗi tầng được ngăn bới mâm tole hoặc ván ép. Loại kệ này phù hợp với việc lưu trữ hàng hóa có tải trọng trung bình, tải trọng phù hợp từ 300–700 kg/tầng tương ứng với chiều dài kệ từ 1m-2,5m. Thích hợp cho việc lưu trữ nhiều chủng loại hàng hóa.

Kệ Medium Duty Racking là hình ảnh giá kệ Selective Racking thu nhỏ (chân trụ, thanh đỡ (beam), tấm lót mặt tầng ….), Loại giá kệ này phù hợp với hàng hóa có tải trọng trung bình. Thích hợp với nhiều chủng loại hàng hóa đa dạng về kích thước, hình dáng. Tải trọng phù hợp từ 200 – 500 kg/tầng kệ tương ứng với chiều dài kệ(beam bar) từ 1m – 2,5m.

 Hệ thống kệ Medium Duty Racking phù hợp với việc xếp dỡ hàng hóa bằng tay hoặc dùng xe thang.
 Dễ dàng điều chỉnh khoảng cách các tầng giá kệ theo yêu cầu sử dụng.
 Mặt tầng giá kệ được lót bắng mâm tole, ván ép, tấm lưới...
 Toàn bộ chi tiết giá kệ Medium Duty Racking được sơn tĩnh điện hoặc mạ kẽm theo yêu cầu.
 Thích hợp cho việc xây dựng hệ thống kho chứa hàng cao tầng với lối đi hẹp với thiết bị xếp dỡ hàng hóa tự động.

Kệ tải trọng nhẹ
Kệ tải trọng nhẹ là loại kệ chứa hàng được thiết kế nhiều tầng chứa hàng, mỗi tầng được ngăn bới mâm tole, mica, ván ép, ván okal,...Loại kệ này phù hợp với việc lưu trữ hàng hóa có tải trọng nhẹ, tải trọng phù hợp dưới 200 kg/tầng. Loại kệ này được sử dụng rộng rãi trong các nhu cầu lưu trữ hàng hóa như: lưu trữ hồ sơ văn phòng, lưu trữ phụ tùng nhà kho, lưu giữ vật dụng gia đình, trưng bày hàng hóa.

Kệ giá siêu thị
Loại kệ này có nhiều quy cách thông dụng tùy theo mặt bằng trưng bày sản phẩm, chủng loại sản phẩm cần trưng bày. Số tầng của kệ siêu thị cũng tùy biến theo nhu cầu có thể từ 03 đến 06 tầng hoặc hơn.
Các chi tiết của kệ siêu thi được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp với việc trưng bày hàng hóa có tải trọng từ 50Kg/tầng ÷ 150Kg/ tầng.
Giá Kệ siêu thị gồm có các loại như sau
 Kệ đơn siêu thị có lưng tole trơn
 Kệ đơn siêu thị lưng lưới
 Kệ đơn lưng tole lỗ
 Kệ đôi lưng tole trơn
 Kệ đôi lưng lưới
 Kệ đôi lưng tole lỗ
 Móc treo hàng hóa
 Xe đẩy hàng trong siêu thị
 Kệ lưới trưng bày hàng khuyến mãi
 Khung giá kệ tổ chức sự kiện và các sản phẩm khác....
 Toàn bộ sản phẩm giá kệ siêu thị và các phụ kiện được sơn tĩnh điện theo màu tiêu chuẩn hay tự chọn màu

Kệ giá tay đỡ
Kệ tay đỡ là loại kệ chứa hàng được thiết kế cho phép chứa các sản phẩm có kích thước dài một cách hiệu quả và tiết kiệm thời gian. Chi tiết kệ gồm cột đứng và tay đỡ:
Cột đứng được bố trí lỗ cả hai mặt để có thể sử dụng một hoặc cả ai bên.
Tay đỡ có thể được điều chỉnh lên xuống theo toàn bộ chiều cao của cột.
Loại kệ này rất lý tưởng cho việc lưu trữ các thanh, ống sắt, cây gỗ.

Kệ tay đỡ kiểu I
Kệ giá tay đỡ kiểu I thiết kế, sản xuất phù hợp với các loại hàng hóa đa dạng về hình dáng, kích thước sản phẩm. Việc xếp dỡ hàng hóa từ phía trước nhanh chóng loại bỏ được những khó khăn dọc theo từ trên xuống dưới như các loại kệ khác do không vướng các thanh ngang (Beam bar) phía trước, chiều dài kệ là khoảng không gian chứa hàng.
Kệ giá tay đỡ là giải pháp tối ưu trong việc lưu trữ các sản phẩm đồ gỗ mỹ nghệ, ống thép, ống nhựa, máy móc, thiết bị, đồ nội thất, vật liệu xây dựng.

Hệ thống kệ tay đỡ với tay đỡ nghiêng chữ I
Các cột và cánh tay đòn là những thanh đỡ chữ I (dốc vào phía trong), chắc khỏe có thể chứa được các loại hàng hóa nặng. Các cánh tay đòn có thể điều chỉnh đứng từ trung tâm 100mm và có nhiều góc xoay để duy trì việc tải hàng. Các bộ phận bệ đỡ cũng có kết cấu dạng chữ I và được cố định với cột bằng vít. Loại kệ này cũng có thể thiết kế tay đỡ một bên hay 2 bên cột tùy vào nhu cầu. Khả năng tải cột lên đến trên 18 tấn một bên. Khả năng tải trên cánh tay đòn lên đến trên 6 tấn.

Kệ sàn (sàn kệ)
Kệ sàn (sàn kệ) là một giải pháp lưu trữ phổ biến trong hệ thống kho chứa hàng. Hệ thống này phù hợp với những mặt bằng nhà xưởng, kho bãi chứa hàng còn rất hạn hẹp. Việc tận dụng không gian xây dựng hệ thống kệ sàn công nghiệp vừa có thể làm văn phòng, vừa làm nhà kho.

Để tận dụng được khoảng không gian của nhà kho hoặc nơi sản xuất. Hệ thống kệ sàn là lựa chọn thích hợp để lắp đặt trong kho lưu trữ hàng hoá hoặc làm khu vực sản xuất, văn phòng, nơi làm việc. Có thể kết hợp với các loại giá kệ khác với hệ thống sàn nhằm làm tăng lượng hàng hóa lưu trữ.
Với hệ thống sàn-kệ sàn này, có thể tạo ra mặt bằng mới nhanh chóng, tiết kiệm chi phí đầu tư so với việc xây dựng mới hoặc mở rộng thêm nhà xưởng. Khi lắp đặt hệ thống này không làm ảnh hưởng đến sản xuất hoặc thay đổi cấu trúc hiện có tại mặt bằng. Hệ thống sàn kệ có thể tháo lắp, di dời sang vị trí khác một cách nhanh chóng.
Đặc biệt hệ thống sàn kệ được thiết kế phù hợp theo yêu cầu của từng mục đích sử dụng,
Với những kinh nghiệm thiết kế, chế tạo, lắp đặt cho phép đáp ứng được những yêu cầu cao nhất về tính năng cũng như tính kinh tế của sản phẩm sàn kệ.

Sản phẩm phụ trợ

Pallet sắt
Tại Việt Nam pallet thép mạ kẽm hoặc sơn tĩnh điện đáp ứng các thông số nghiêm ngặt của sản phẩm sử dụng lưu trữ hàng hóa nhà kho. Các thiết kế đơn giản cùng với sức chịu tải trọng tối đa của pallet thép và được sản xuất hàng loạt, trọng lượng phù hợp với hầu hết các yêu cầu sử dụng trong các kho hàng sẵn có trên thị trường...,

Việc sản xuất pallet thép trong nước và xuất khẩu một loạt các sản phẩm pallet sắt thép với nhiều kích thước nâng hàng khác nhau và được sản xuất bằng nguyên vật liệu sắt thép chất lượng tốt nhằm tối ưu đảm bảo hiệu suất cao.Các nhà sản xuất pallet có thể làm theo các thông số kỹ thuật, chi tiết theo yêu cầu từ người sử dụng

Chúng được sử dụng cho các mục đích sử dụng lưu trữ khác nhau trong các ngành khác nhau,và nhiều hơn nữa...
 Chi phí đầu tư thấp
 Sử dụng tốt trong tất cả các môi trường như kho lạnh, kho khô....
 Thời gian sử dụng lâu hơn pallet nhựa và gỗ
 Tải trọng nâng từ 1000 kg - 5000Kg
 Pallet được xử lý lớp sơn tĩnh điện hoặc mạ kẽm nhúng nóng bảo vệ (không rỉ sét)

Pallet xếp chồng
Pallet xếp chồng được sản xuất để phù hợp với yêu cầu lưu trữ hàng hóa trong nhà kho theo yêu cầu được xác định bởi kích thước có thể sử dụng bên trong của khung chứa hàng Cao x Dài x Rộng. Tất cả ba kích thước này là theo tiêu chuẩn sẵn có hoặc được sản xuất theo yêu cầu.Khả năng tải trọng khoảng từ 500 kg đến 2000 kg, và có thể xếp chồng lên nhau 03 tầng hoặc 04 tầng với các thiết kế về cấu hình có sẵn để đáp ứng tải trọng khác nhau và các yêu cầu lưu trữ.
Pallet xếp chồng cung cấp những lợi ích thiết thực cho khách hàng
 Tăng khả năng sử dụng không gian lưu trữ nhà kho.
 Cải thiện sức lao động / thiết bị hiệu quả.
 Kho bãi được tổ chức khoa học.
 Tăng tính linh hoạt.
 Cải thiện bảo vệ sản phẩm tốt hơn.

Nguồn tham khảo

Thư mục
 Gross & Associates "Rules of Thumb" 10th Edition
 Rack Manufacturers Institute (RMI)
 FEM 10.3.01
 JIS 3101
 ASTM

Phân phối (kinh doanh)


title: Biểu tượng cảm xúc

text:
Biểu tượng cảm xúc (tiếng Anh: emoticon /ɪˈməʊ.tɪ.kɒn/ US  /ɪˈmoʊ.t̬ə.kɑːn/), viết tắt cho “emotion icon”, cũng được gọi đơn giản là emote, là một hình ảnh đại diện của các biểu hiện trên gương mặt bằng cách sử dụng những kí tự - thường là các dấu câu, số và chữ - để diễn tả cảm xúc hoặc tâm trạng của một người hoặc được dùng như một biện pháp tiết kiệm thời gian. Những ASCII emoticon đầu tiên là:-) và:-(được viết bởi Scott Fahlman vào năm 1982, nhưng emoticon thực chất có nguồn gốc xuất phát từ hệ thống máy tính PLATO IV vào năm 1972.

Ở các nước phương Đông, emoticon thường được viết theo hướng của văn bản. Những người dùng ở Nhật Bản thì ưa thích một loại emoticon gọi là , sử dụng bộ ký tự Katakana mà có thể hiểu được mà không cần nghiêng đầu về hướng bên trái. Phong cách này nổi lên ở nền tảng ASCII NET ở Nhật Bản vào năm 1986.

Khi SMS và mạng internet trở nên phổ biến vào cuối những năm 1990, emoticon đã dần trở nên thịnh hành và được dùng thường xuyên trong những tin nhắn văn bản, diễn đàn internet và email. Emoticon đã đóng vai quan trọng trong việc giao tiếp qua công nghệ; một vài thiết bị và ứng dụng đã cung cấp những hình ảnh cách điệu mà không sử dụng các dấu câu. Chúng cung cấp một phạm vi “ngữ điệu” và cảm xúc thông qua văn bản mà những văn bản này khắc họa rõ nét những cảm xúc cụ thể thông qua các cử chỉ gương mặt trong khi đang giao tiếp trực tuyến bằng văn bản.

Lịch sử hình thành của Emoticons

Pre-emoticons
Emoticon bắt đầu với gợi ý rằng sự kết hợp của các dấu câu có thể được sử dụng trong kiểu chữ để thay thế ngôn ngữ. Mặc dù đề xuất của Scott Fahlman vào những năm 1980 là sự ra đời của biểu tượng cảm xúc, nhưng đây không phải là lần đầu tiên:) hoặc:-) được sử dụng trong ngôn ngữ.

10  Stamp, Jimmy. "Who Really Invented the Smiley Face?". Smithsonian.

https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/who-really-invented-the-smiley-face-2058483/

Năm 1648, nhà thơ Robert Herrick bao gồm các dòng:
Tumble me down, and I will sit

Upon my ruins, (smiling yet:)
Tác phẩm của Herrick có trước bất kỳ sản phẩm nào sử dụng dấu ngoặc như một mặt cười được ghi lại trong khoảng 200 năm vừa qua. Tuy nhiên, các chuyên gia đã cân nhắc liệu việc đưa dấu hai chấm vào bài thơ có phải là có chủ ý hay không và liệu nó có nghĩa là đại diện cho một khuôn mặt cười hay không. Giáo sư người Anh Alan Jacobs lập luận rằng " Ở thế kỷ 17, dấu câu chưa thực sự được thống nhất... Herrick có vẻ như không tự thực hành chấm câu nhất quán, và ngay cả khi ông có tự mình thực hành điều này, ông ấy cũng không thể mong đợi các nhà in của mình hoặc độc giả của mình chia sẻ cách sử dụng của các dấu câu như những mặt cười như thế."

Nhiều hình thức giao tiếp khác nhau hiện được xem là tiền thân của emoticon và gần đây nhất thậm chí là emojis. Việc sử dụng biểu tượng cảm xúc có thể bắt nguồn từ thế kỷ 17, được vẽ bởi một công chứng viên Slovakia để cho thấy sự hài lòng của ông đối với hồ sơ tài chính đô thị của thị trấn vào năm 1635, nhưng chúng thường được sử dụng trong văn bản giản dị và hài hước. Các dạng biểu tượng cảm xúc kỹ thuật số trên Internet được đưa vào một đề xuất của Scott Fahlman thuộc Đại học Carnegie Mellon ở Pittsburgh, Pennsylvania, trong một tin nhắn vào ngày 19 tháng 9 năm 1982.

“Hiệp hội Hướng dẫn vận hành và đánh giá điện báo quốc gia” vào tháng 4 năm 1857 đã ghi lại việc sử dụng số 73 trong mã Morse để thể hiện "tình yêu và nụ hôn" (sau đó được giảm xuống thành "lời chào trân trọng"). Hướng dẫn của Dodge năm 1908 đã xác nhận lại sự tái sử dụng "tình yêu và nụ hôn" dưới việc sử dụng số 88. Gajadhar và Green nhận xét rằng cả hai chữ viết tắt mã Morse đều ngắn gọn hơn các chữ viết tắt hiện đại như LOL . Lần đầu tiên một biểu tượng cảm xúc xuất hiện trong văn bản là trong bản phiên âm của một trong những bài diễn văn của Abraham Lincoln được viết vào năm 1862. Nó bao gồm những điều sau đây:
 (vỗ tay và cười;)
Theo tờ New York Times, đã có một số tranh luận về việc liệu biểu tượng cảm xúc trong bài phát biểu của Abraham Lincoln là một lỗi đánh máy, một cấu trúc dấu câu hợp pháp hay là những biểu tượng cảm xúc đầu tiên . Vào cuối những năm 1800, các biểu tượng cảm xúc đầu tiên được tạo ra như một hình thức nghệ thuật trên tạp chí châm biếm Hoa Kỳ Puck. Tổng cộng, bốn thiết kế biểu tượng cảm xúc khác nhau đã được hiển thị, tất cả đều sử dụng dấu chấm câu để tạo ra các khuôn mặt biểu tượng cảm xúc đánh máy khác nhau. Các thiết kế biểu tượng cảm xúc tương tự như trên đã được hình thành nhiều năm sau tại Nhật Bản, thường được gọi là "Kaomoji" và có thiết kế khá phức tạp.Mặc dù có sự đổi mới, các biểu tượng cảm xúc phức tạp này đã không phát triển ở Nhật Bản cho đến gần một thế kỷ sau đó. Năm 1912, tác giả người Mỹ Ambrose Bierce là người đầu tiên đề xuất rằng một dấu ngoặc câu có thể được sử dụng để thể hiện một khuôn mặt tươi cười. Ông tuyên bố, "Đây là một sự cải thiện về dấu câu - điểm sniggers, hoặc như là một ghi chú của bộ nhớ đệm: bởi vì nó được viết dưới dạng ‿ và nhìn giống như một cái miệng cười, nó nên được dùng với dấu chấm câu để tạo nên một mặt cười hoàn chỉnh trong các dạng câu châm biếm.

Sau tuyên bố đột phá này, các nhà văn và chuyên gia ngôn ngữ khác bắt đầu đưa ra các lý thuyết về cách sử dụng dấu chấm câu trong các bộ sưu tập để thể hiện một khuôn mặt. Chuyển từ lý thuyết của Bierce rằng có thể sử dụng dấu ngoặc ngang để đại diện cho mặt cười, Alan Gregg là người đầu tiên được ghi nhận cho rằng bằng cách kết hợp các dấu chấm câu, những cảm xúc phức tạp hơn có thể được thể hiện. Có một lập luận cho rằng đây là bộ emoticon hoàn chỉnh đầu tiên, mặc dù về sau, đã được sử dụng như là tiêu chuẩn cho các emoticon khác. Gregg đã công bố lý thuyết của mình vào năm 1936, trong một bài báo của Harvard Lampoon. Ông đề nghị rằng bằng cách xoay khung sang một bên, nó có thể được sử dụng cho hai bên miệng hoặc má, với các dấu câu khác được sử dụng giữa các dấu ngoặc để hiển thị các cảm xúc khác nhau. Lý thuyết của Gregg đã hiện thực hóa bước tạo ra nhiều hơn một mặt cười, với (-) cho một nụ cười bình thường và (--) cho một nụ cười lớn. Logic đằng sau những thiết kế này là nhiều răng hơn được hiển thị trên các thiết kế rộng hơn. Hai biểu tượng cảm xúc khác đã được đề xuất trong bài viết, với (#) cho một cái nhíu mày và (*) cho một cái nháy mắt.

Các emoticon đã được sử dụng trong fandom khoa học viễn tưởng vào những năm 1940, The Magazine of Fantasy & Science Fiction, Vol. 90, No. 6 (June 1996), p. 90, mặc dù dường như đã có một sai sót trong sự tiếp nối văn hóa giữa các cộng đồng.

Số tháng 9 năm 1962 của tạp chí MAD bao gồm một bài báo có tiêu đề "hoạt hình bằng chữ". Bài báo này, với các tác phẩm nghệ thuật do máy đánh chữ tạo ra được ghi là "Royal Portable", hoàn toàn được tạo thành từ những kiểu chữ được sử dụng lại, bao gồm chữ in hoa P giống như một bức tượng lớn, hơn là khi sử dụng chữ I, chữ thường b và d như đại diện cho việc mang thai, dấu hoa thị trên đầu một kí tự để chỉ kí tự này vừa mới đi dưới trời tuyết và một lớp học bao gồm các học sinh được biểu thị là các kí tự n thì bị gián đoạn bởi một ký tự h "giơ tay". 2 tập truyện khác của “Typewri-ton” xuất hiện trên tạp chí MAD vào năm 1965 và 1987

Khởi nguồn của:-) và:-(
Emoticon là một từ kết hợp của 2 từ trong tiếng Anh là "cảm xúc" và "biểu tượng". Trong các diễn đàn web, tin nhắn tức thời và trò chơi trực tuyến, các emoticon văn bản thường được tự động thay thế bằng những hình ảnh nhỏ tương ứng, chúng cũng được gọi là các emoticon. Emoticon cho khuôn mặt cười:-) và khuôn mặt buồn bã:-(là những emoticon được ghi nhận là đã xuất hiện đầu tiên ở dạng kỹ thuật số. Một số các kết hợp ký tự phức tạp chỉ có thể được thực hiện trong các tập lệnh phi Latinh, điều này đã tạo nền tảng phát triển cho các hình thức đặc biệt phức tạp của emoticon, mà đôi lúc được biết đến dưới cái tên Nhật Bản mà đã được Latin hóa là Kaomoji

Trong một cuộc phỏng vấn của New York Times vào tháng 4 năm 1969, Alden Whitman đã hỏi nhà văn Vladimir Nabokov: "Làm thế nào để ngài xếp hạng mình trong số các nhà văn (ở thời điểm hiện tại) và về quá khứ đương đại?" Nabokov trả lời: "Tôi thường nghĩ rằng nên tồn tại một dấu hiệu đánh máy đặc biệt cho một nụ cười - một loại dấu lõm, một dấu ngoặc tròn, mà bây giờ tôi muốn dùng để trả lời câu hỏi của bạn."

Cho đến thời điểm này, nhiều thiết kế được coi là các emoticon đời đầu đã được tạo bằng cách sử dụng dấu chấm câu khá cơ bản, sử dụng một dấu chấm câu duy nhất thay vì một từ hoặc để diễn tả cảm giác, trước khi các cá nhân bắt đầu kết hợp hai dấu chấm câu (thường là dấu hai chấm và dấu ngoặc) để tạo một cái gì đó giống như một khuôn mặt tươi cười.

Scott Fahlman được coi là người tạo ra emoticons đầu tiên khi anh bắt đầu thử nghiệm sử dụng nhiều dấu chấm câu để hiển thị cảm xúc và thay thế ngôn ngữ. Anh ấy là người đầu tiên sử dụng một biểu tượng cảm xúc phức tạp gồm ba dấu chấm câu trở lên, với:-) và:-(với một gợi ý cụ thể rằng chúng được sử dụng để thể hiện cảm xúc. Fahlman không chỉ tạo ra hai biểu tượng cảm xúc khác nhau, anh ấy còn sử dụng các emoticon trong văn nói để thể hiện cảm xúc. Trong khi Nabokov đã đề xuất một cái gì đó tương tự Fahlman, có rất ít phân tích về sự cân nhắc rộng hơn về những gì Nabokov có thể làm với thiết kế. Mặt khác, Fahlman còn đưa ra giả thuyết rằng các emoticon của anh ta có thể nhanh chóng thay thế ngôn ngữ thông thường trên quy mô lớn. Hai thiết kế dấu hai chấm, dấu gạch nối và dấu ngoặc cũng được điều chỉnh rất nhanh để mô tả một loạt các cảm xúc, do đó tạo ra bộ biểu tượng cảm xúc thực sự đầu tiên.

Tin nhắn từ Fahlman được gửi qua hội đồng khoa học máy tính của Đại học Carnegie Mellon vào ngày 19 tháng 9 năm 1982. Cuộc trò chuyện đã diễn ra giữa nhiều nhà khoa học máy tính đáng chú ý, bao gồm David Touretzky, Guy Steele và Jaime Carbonell. Bản ghi tin nhắn được coi là đã bị mất, trước khi nó được phục hồi 20 năm sau bởi Jeff Baird từ các băng dự phòng cũ

Trong vòng vài tháng, nó đã xuất hiện trên ARPANET và Usenet. Nhiều biến thể về chủ đề ngay lập tức được đề xuất bởi Scott và những người khác.

Sự phát triển của Emoticon
Lấy cảm hứng từ ý tưởng sử dụng khuôn mặt trong ngôn ngữ của Scott Fahlman, gia đình Loufrani đã thành lập Công ty Smiley vào năm 1996. Nicolas Loufrani đã phát triển hàng trăm biểu tượng cảm xúc khác nhau, bao gồm cả những phiên bản 3D. Các thiết kế của ông đã được đăng ký tại Văn phòng Bản quyền Hoa Kỳ vào năm 1997 và xuất hiện trực tuyến dưới dạng tệp.gif vào năm 1998. Đây là những biểu diễn đồ họa đầu tiên của biểu tượng cảm xúc dựa trên văn bản ban đầu. Ông cũng đã xuất bản các biểu tượng cũng như các emoticon do người khác tạo ra, cùng với các phiên bản ASCII của họ trong từ điển Smiley trực tuyến vào đầu những năm 2000. Từ điển này bao gồm hơn 3.000 mặt cười khác nhau  và được xuất bản thành một cuốn sách có tên Dico Smileys vào năm 2002

Fahlman đã tuyên bố trong nhiều cuộc phỏng vấn rằng ông coi emojis là hậu duệ và di sản của mình

Sự đa dạng về phong cách của emoticon

Phong cách phương Tây
Thông thường, các emoticon theo phong cách phương Tây có mắt bên trái, tiếp theo là mũi và miệng. Phiên bản hai ký tự:) mà bỏ qua mũi cũng rất phổ biến.

Các emoticon cơ bản nhất tương đối nhất quán về hình thức, nhưng mỗi cái trong số chúng có thể được biến đổi bằng cách xoay (biến chúng thành các ambigram nhỏ), có hoặc không có dấu gạch nối (mũi). Ngoài ra còn có một số biến thể của các emoticon để có thể đưa ra được những cách sử dụng, định nghĩa mới. Như thay đổi một ký tự để thể hiện cảm giác mới hoặc để thay đổi trạng thái cảm xúc, tâm trạng của emoticon. Ví dụ::(là buồn và:((là rất buồn. Khóc có thể được viết là:'(. Một gương mặt ngại ngùng, đỏ mặt có thể được biểu thị là:">. Những người khác bao gồm nháy mắt;), cười với miệng đáng yêu:3, một nụ cười tươi, lớn là:D, tự mãn là:->, và thè lưỡi là:P. Một sự kết hợp thường được sử dụng là <3 tượng trưng cho một trái tim và </ 3 là cho một trái tim tan vỡ.:O đôi khi cũng được sử dụng để mô tả biểu cảm sốc.

Một nụ cười lớn đôi khi được thể hiện với đôi mắt nhăn nheo để thể hiện sự thích thú hơn nữa; XD và việc thêm các chữ cái "D" có thể gợi ý tiếng cười hoặc sự giải trí cực độ, ví dụ: XDDDD. Có hàng trăm biến thể khác bao gồm >:(cho sự tức giận, hoặc >:D cho một nụ cười xấu xa, và một lần nữa, khi được sử dụng ngược lại, sẽ cho một khuôn mặt tức giận không vui, trong hình dạng của D:<; =K cho ma cà rồng răng;:s để nhăn mặt, và;P có thể được sử dụng để biểu thị một giọng điệu tán tỉnh hoặc nói đùa, hoặc có thể ngụ ý nghĩa thứ hai nào đó trong câu trước nó.

Khi máy tính cung cấp sự hỗ trợ tích hợp ngày càng tăng cho các hệ thống chữ viết bên ngoài phương Tây, người ta có thể sử dụng các glyph khác nhau để xây dựng biểu tượng cảm xúc. Emoticon “nhún vai”, ¯\_(ツ)_/¯, sử dụng glyph ツ từ hệ thống chữ viết katakana của Nhật Bản.

Một dấu bằng thường được sử dụng cho mắt thay cho dấu hai chấm, được xem là =), mà không thay đổi ý nghĩa của biểu tượng cảm xúc. Trong các trường hợp này, dấu gạch nối hầu như luôn bị bỏ qua hoặc đôi khi được thay thế bằng "o" như trong =O). Trong hầu hết các vòng tròn, có thể chấp nhận bỏ qua dấu gạch nối, cho dù dấu hai chấm hoặc dấu bằng được sử dụng cho mắt,  nhưng trong một số lĩnh vực sử dụng, mọi người vẫn thích biểu tượng cảm xúc truyền thống hơn,:-) hoặc:^). Một nghiên cứu ngôn ngữ đã chỉ ra rằng việc sử dụng mũi trong biểu tượng cảm xúc có thể liên quan đến tuổi của người dùng, với những người trẻ tuổi ít sử dụng mũi hơn. Các ký tự trông tương tự thường được thay thế cho nhau: ví dụ, o, O và 0 đều có thể được sử dụng thay thế cho nhau, đôi khi để tạo hiệu ứng khác nhau hoặc trong một số trường hợp, một loại ký tự có thể trông tốt hơn trong một phông chữ nhất định và do đó được ưu tiên hơn các phông chữ khác. Người dùng cũng thường thay thế các dấu ngoặc tròn được sử dụng cho miệng bằng các dấu ngoặc khác, tương tự, chẳng hạn như ] thay vì).

Một số biến thể cũng phổ biến hơn ở một số quốc gia do bố trí bàn phím. Ví dụ: Smiley =) có thể xảy ra ở Scandinavia, nơi các phím cho = và) được đặt ngay cạnh nhau. Tuy nhiên, biến thể:) chắc chắn là phiên bản thống trị ở Scandinavia, khiến phiên bản =) trở nên hiếm. Dấu phụ đôi khi cũng được sử dụng. Các chữ cái Ö và Ü có thể được xem như một emoticon, như phiên bản thẳng đứng của:O (có nghĩa là ngạc nhiên) và:D (có nghĩa là rất hạnh phúc).

Một số emoticon cũng có thể được đọc từ phải sang trái và trên thực tế, theo cách này, chỉ có thể được viết bằng các ký tự bàn phím ASCII tiêu chuẩn; ví dụ D: trong đó đề cập đến việc bị sốc hoặc lo lắng, ngược lại với nụ cười lớn của:D.

Phong cách Nhật Bản (kaomoji)
Kaomojis trên điện thoại di động NTT Docomo của Nhật Bản

Một hình vẽ Kaomoji ở Nhật Bản

Người dùng từ Nhật Bản đã phổ biến một kiểu emoticon (顔 字 字, kaomoji, lit. "Khuôn mặt từ các ký tự") mà có thể được hiểu mà không cần nghiêng đầu sang trái. Phong cách này phát sinh trên ASCII NET, một dịch vụ trực tuyến đầu tiên tại Nhật Bản vào năm 1986.Các emoticon tương tự cũng đã được sử dụng trên Sàn giao dịch thông tin Byte Information Exchange (BIX) vào lúc đó.

Những emoticon này thường được tìm thấy trong một định dạng tương tự (*_*). Các dấu hoa thị chỉ mắt; một ký tự ở trung tâm, thường là một gạch dưới đóng vai trò như miệng; và dấu ngoặc đơn đóng vai trò như đường viền của khuôn mặt.

Những cảm xúc khác nhau có thể được thể hiện bằng cách thay đổi ký tự đại diện cho đôi mắt: ví dụ: "T" có thể được sử dụng để thể hiện tiếng khóc hoặc nỗi buồn: (T_T). T_T cũng có thể được sử dụng với nghĩa là "không ấn tượng". Sự nhấn mạnh vào đôi mắt trong phong cách này được phản ánh trong cách sử dụng phổ biến của các emoticon chỉ sử dụng đôi mắt, ví dụ: ^^.Trông căng thẳng được thể hiện bằng cách emoticon (x_x), trong khi (-_-;) là một emoticon chung cho sự lo lắng, dấu chấm phẩy đại diện cho một giọt mồ hôi gây lo lắng (sẽ được thảo luận thêm bên dưới). /// có thể biểu thị sự bối rối bằng cách tượng trưng cho sự đỏ mặt.

Các ký tự như dấu gạch nối hoặc dấu chấm có thể thay thế dấu gạch dưới; dấu chấm này thường được sử dụng cho một cái miệng nhỏ hơn, "dễ thương" hơn hoặc để đại diện cho mũi, ví dụ: (^.^). Ngoài ra, miệng hay mũi có thể được loại bỏ hoàn toàn, ví dụ: (^^)

Dấu ngoặc đơn đôi khi được thay thế bằng dấu ngoặc hoặc dấu ngoặc vuông, ví dụ: {^_^} hoặc [o_0]. Trong một vài lần sử dụng, dấu ngoặc đơn cũng có thể được lược bỏ hoàn toàn, ví dụ: ^^, >.<, o_O, O.O, e_e hoặc e.e. Một dấu ngoặc kép ", dấu nháy đơn ‘ hoặc dấu chấm phẩy; có thể được thêm vào biểu tượng cảm xúc để ám chỉ sự e ngại hoặc bối rối, giống như cách sử dụng giọt mồ hôi trong manga và anime của Nhật Bản.

Microsoft IME 2000 (tiếng Nhật) và các phiên bản sau đó đã hỗ trợ đầu vào của các emoticon được nêu trên bằng cách bật chức năng “Từ điển ngôn ngữ/cảm xúc” của Microsoft IME. Trong IME 2007, hỗ trợ này đã được chuyển sang từ điển “Biểu tượng cảm xúc”. Những từ điển emoticon như vầy cho phép người dùng ghi ra các emoticon dễ dàng bằng cách gõ các từ đại diện cho chúng.

Phần mềm giao tiếp này cho phép sử dụng Shift JIS mà đã được mã hóa các ký tự tiếng Nhật thay vì chỉ trên ASCII cho phép phát triển kaomoji mới bằng cách sử dụng bộ ký tự mở rộng, chẳng hạn như (^ム^) hoặc (益).

Phần mềm giao tiếp hiện đại thường sử dụng Unicode, cho phép kết hợp các ký tự từ các ngôn ngữ khác nhau (ví dụ: từ bảng chữ cái Cyrillic) và một loạt các ký hiệu vào kaomoji, như trong (`Д´) hoặc (◕‿◕✿).

Các biến thể khác có thể được tạo ra bằng cách sử dụng các ký tự kết hợp Unicode, như trong ٩(͡๏̯͡๏)۶ hoặc ᶘᵒᴥᵒᶅ

Sự kết hợp giữa phong cách Nhật Bản và phương Tây
Các diễn đàn anime tiếng Anh đã sử  dụng những emoticon kiểu Nhật Bản mà có thể được sử dụng với các ký tự ASCII tiêu chuẩn có sẵn trên bàn phím phương Tây. Bởi vì điều này, chúng thường được gọi là các emoticon mang "phong cách anime" trong tiếng Anh [cần dẫn nguồn]. Kể từ đó, các emoticon này đã được sử dụng ở các kênh chính thống hơn, bao gồm chơi game trực tuyến, nhắn tin tức thời và các diễn đàn thảo luận không liên quan đến anime. Các biểu tượng cảm xúc như <(^.^)>, <(^_^<), <(O_o<), <(-'.'-)>, <('.'-^) hoặc (>';..;')> bao gồm dấu ngoặc đơn, miệng hoặc mũi và sau đó là cánh tay (đặc biệt là các dấu hiệu nhỏ hơn < hoặc lớn hơn >) cũng thường được gọi là các "Kirbys" vì giống với nhân vật Kirby trong trò chơi điện tử của Nintendo. Các dấu ngoặc đơn đôi khi bị bỏ đi khi được sử dụng trong ngữ cảnh tiếng Anh và dấu gạch dưới tượng trưng cho miệng có thể được mở rộng như một sự tăng cường cho emoticon trong câu hỏi, ví dụ: ^_^ cho rất hạnh phúc. Biểu tượng cảm xúc t(-_- t) sử dụng kiểu phương Đông, nhưng kết hợp với hành động "búng ngón tay giữa" của phương Tây bằng cách sử dụng "t" làm cánh tay, bàn tay và ngón tay. Sử dụng một cú nhấp lateral cho mũi như trong (͡° ͜ʖ ͡°) được cho là bắt nguồn từ bảng tin dựa trên hình ảnh của  đài truyền hình Ylilauta ở Phần Lan và được gọi là "khuôn mặt Lenny"..Một phát minh khác của phương Tây là việc sử dụng các biểu tượng cảm xúc như *,..,* hoặc `;..;´ để chỉ ma cà rồng hoặc các con thú thần thoại khác có răng nanh.

Việc tiếp xúc với cả emoticon phương Tây và Nhật Bản hoặc kaomoji thông qua blog, tin nhắn tức thời và diễn đàn có sự pha trộn của văn hóa nhạc pop phương Tây và Nhật Bản đã tạo ra nhiều emoticon có định dạng xem thẳng đứng. Các dấu ngoặc đơn thường bị bỏ đi và các biểu tượng cảm xúc này thường chỉ sử dụng các ký tự chữ và số và các dấu chấm câu tiếng Anh được sử dụng phổ biến nhất. Các biểu tượng cảm xúc như -O-, -3-, -w-, '_',;_;, T_T,:>, và.V. được sử dụng để truyền đạt những cảm xúc lẫn lộn khó truyền tải hơn với các emoticon truyền thống. Các nhân vật đôi khi được thêm vào emoticon để truyền tải “giọt mồ hôi” theo phong cách anime hoặc manga, ví dụ  ^_^', !>_<!, <@>_<@>;;,;O;, và *u*. Dấu bằng cũng có thể được sử dụng cho mắt nhắm, trông giống anime, ví dụ =0=, =3=, =w=, =A=, and =7=. Khuôn mặt uwu (và các biến thể của nó UwU và OwO), là một biểu tượng cảm xúc có nguồn gốc từ Nhật Bản, để biểu thị một biểu cảm dễ thương hoặc đáng yêu. [40] Thomas, Miles. "Why Did the Official Twitter Account Tweet "uwu"???". Crunchyroll. Truy cập 2019-05-02. [41] Inches, Giacomo; Carman, Mark James; Crestani, Fabio (2011). Christiansen, Henning; De Tré, Guy; Yazici, Adnan; Zadrozny, Slawomir; Andreasen, Troels; Larsen, Henrik Legind (eds.). "Investigating the Statistical Properties of User-Generated Documents" (PDF). Flexible Query Answering Systems. Lecture Notes in Computer Science. Springer Berlin Heidelberg. 7022: 198–209. doi:10.1007/978-3-642-24764-4_18. ISBN 9783642247644.

Ở Brazil, đôi khi các ký tự kết hợp (dấu) được thêm vào emoticon để thể hiện lông mày, như trong ò_ó, ó_ò, õ_o, ù_u, hoặc o_Ô.

Phong cách emoticon của 2channel
Người dùng của Hội thảo thảo luận Nhật Bản 2channel, đã phát triển rất nhiều emoticon độc đáo bằng cách sử dụng các ký tự từ nhiều ngôn ngữ khác nhau, như Kannada, như trong ಠ_ಠ (để thể hiện một cái nhìn không tán thành, không tin tưởng hoặc nhầm lẫn). Những emoticon này đã nhanh chóng được 4chan chọn và nó đã lan tràn sang các trang web phương Tây khác ngay sau đó. Một vài emoticon đã có chỗ đứng và phong cách cho riêng mình, như các emoticon thuộc Monā.

Phong cách emoticon của Hàn Quốc
Ở Hàn Quốc, emoticon sử dụng chữ cái Hangul của Hàn Quốc, các emoticon mang phong cách phương Tây thì rất hiếm khi được sử dụng. Cấu trúc của các emoticon Hàn Quốc và Nhật Bản có phần giống nhau, nhưng chúng có một số khác biệt. Phong cách Hàn Quốc chứa jamo Hàn Quốc (chữ cái) thay vì các ký tự khác. Có rất nhiều emoticon được hình thành với sự kết hợp các chữ cái jamo Hàn Quốc như vậy. Các Jamos phụ âm như ㅅ, ㅁ và ㅂ đóng vai trò là như miệng/mũi và ㅇ, ㅎ và ㅍ đóng vai trò như mắt. Ví dụ: ㅇㅅㅇ, ㅇㅂㅇ, ㅇㅁㅇ and -ㅅ-. Các khuôn mặt như 'ㅅ', "ㅅ", 'ㅂ' và 'ㅇ', sử dụng dấu ngoặc kép " và dấu nháy đơn ' cũng là các kết hợp được sử dụng phổ biến. Các nguyên âm jamo như ㅜ, ㅠ mô tả khuôn mặt đang khóc (giống với chức năng của T theo phong cách phương tây). Đôi khi (không phải là em-dash "-" mà là nguyên âm jamo), dấu phẩy hoặc dấu gạch dưới được thêm vào và hai bộ ký tự có thể được trộn lẫn với nhau, như trong. ㅜ.ㅜ, ㅠ.ㅜ, ㅠ.ㅡ, ㅜ_ㅠ, ㅡ^ㅜ và ㅜㅇㅡ. Ngoài ra, dấu chấm phẩy và dấu mũ thường được sử dụng trong các emoticon Hàn Quốc; dấu chấm phẩy có nghĩa là đổ mồ hôi (xấu hổ). Nếu chúng được sử dụng với ㅡ hoặc – chúng mô tả một cảm giác tồi tệ. Ví dụ: -;/, --^, ㅡㅡ;;;, -_-;; and -_^. Tuy nhiên, ^^, ^오^ có nghĩa là cười (hầu hết tất cả mọi người sử dụng các emoticon này mà không phân biệt giới tính hoặc tuổi tác). Một số emoticon khác cũng bao gồm như: ~_~, --a, -6-, +0+.

Phong cách emoticons của Trung Quốc

Ký tự 囧 (U + 56E7), có nghĩa là "sáng", có thể được kết hợp với biểu tượng cảm xúc tư thế Orz, chẳng hạn như 囧rz. Ký tự này tồn tại trong tập lệnh bone của Oracle, nhưng việc sử dụng nó làm biểu tượng cảm xúc đã được ghi nhận vào đầu ngày 20 tháng 1 năm 2005.

Các biến thể khác cho 囧 bao gồm 崮 (vua 囧), 莔 (hoàng hậu 囧), 商 (囧 với mũ), 囧興 (con bùa) và 卣 (Bomberman).

Ký tự 槑 (U + 69D1), mà nghe giống như từ "mận" (梅 (U + FA44)), được sử dụng để biểu thị gấp đôi 呆 (nhàm chán) hoặc tăng cường ý nghĩa nhàm chán hơn nữa. Trong tiếng Trung, các ký tự đầy đủ thông thường (trái ngược với cách sử dụng槑) có thể được nhân đôi để thể hiện sự nhấn mạnh hoặc tăng cường ý nghĩa cảm xúc của ký tự đó.

Mục đích sử dụng
Các emoticons thường được sử dụng để diễn tả tâm trạng, cảm giác của người viết trong các cuộc trò chuyện bằng văn bản khô khan, từ đó tăng thêm “gia vị” cho cuộc thảo luận giữa hai hay nhiều người.

Emoticon cũng được sử dụng với mục đích thể hiện các mức độ khác nhau của cảm xúc như vui, rất vui, cực kỳ vui hoặc buồn, rất buồn, cực kỳ tức giận,... Chúng giúp người viết có thể biểu đạt rõ nhất suy nghĩ, tâm trạng từ tận sâu bên trong họ, nhằm giúp người đọc có thể hiểu được.

Ứng dụng của Emoticons
Biến thể của Emoticon trong những năm tiếp theo dần trở nên phổ biến hơn. Đầu tiên là Kaomoji - Đây là một loại emoticon sử dụng các dấu hoa thị, dấu gạch dưới và dấu ngoặc đơn như (*_*) - được đưa vào sử dụng tại Nhật vào khoảng năm 1986. Tiếp theo đó là Emoji - các chữ tượng hình và mặt cười được sử dụng trên các nền tảng kỹ thuật số. Về sau, emoji được sử dụng ngày một nhiều hơn nhằm thay thế cho các Emoticon truyền thống. Cụ thể ứng dụng của Emoticon trong các lĩnh vực khác nhau như sau:

Trong lĩnh vực Marketing

 Emoticons không được sử dụng nhiều trong các chiến dịch Marketing,thay vào đó, ngày nay Emoji ngày càng phát triển và được ưa chuộng hơn. Emoji phổ biến và được ưa chuộng hơn so với Emoticon truyền thống bởi màu sắc bắt mắt, đa dạng, vui nhộn và dễ bày tỏ cảm xúc cụ thể hơn.
 Cụ thể, Emojis được sử dụng nhiều trong các chiến dịch Marketing của các nhãn hiệu lớn trên thế giới như Durex, McDonald,… nhằm tăng sự thân thiện, gần gũi hơn với khách hàng, qua đó thu hút nhiều khách hàng theo dõi các mẫu quảng cáo đó.

Trong môi trường làm việc

 Emoticons giúp xoa dịu những đánh giá căng thẳng trong môi trường làm việc. Các nghiên cứu về giao tiếp tại nơi làm việc cho thấy rằng khi phản hồi cụ thể, tiêu cực từ cấp trên đi kèm với emoticons tích cực, nhân viên sẽ cảm thấy tốt hơn và có khả năng sẽ thực hiện tốt hơn vào lần sau. Một điều đáng ghi chú là trong những trường hợp này nếu sử dụng những emoticons tiêu cực thì sẽ đem lại tác động ngược.
 Emoticons giúp tạo ra môi trường làm việc vui vẻ hơn. Các nhà nghiên cứu từ lâu đã biết về hiệu ứng tiêu cực trong email, đó là hiện tượng mà người nhận có khả năng cảm nhận một email tiêu cực hơn so với người gửi email dự định. Vì chúng tôi không có cơ hội chia sẻ biểu cảm khuôn mặt và các tín hiệu phi ngôn ngữ khác trong email của chúng tôi, nên đôi khi chúng có thể khó diễn giải hơn. Nhưng biểu tượng cảm xúc có thể có thể giúp đỡ.

Trong một nghiên cứu năm 2013, 152 chuyên gia đã đọc một email thông báo có và không có emoticons. Sau khi đọc xong, họ được hỏi về những emails này, kết quả cho thấy các emoticons làm giảm hiệu ứng tiêu cực trong các tin nhắn email liên quan đến kinh doanh. Họ nói thêm rằng các emoticons có thể giúp nhân viên ở các địa điểm xa hơn đọc chính xác nội dung cảm xúc của tin nhắn, điều đó giúp giảm thiểu sự gây hấn và xung đột qua email bằng cách làm rõ các tin nhắn và tạo cho cuộc trò chuyện một giai điệu nhẹ nhàng hơn

Trong giao tiếp trên mạng xã hội
Sử dụng Emoticons giúp người dùng được biết đến nhiều hơn trên mạng xã hội. Một phân tích của hơn 31 triệu tweet và nửa triệu bài đăng trên Facebook đã phát hiện ra một thực tế rằng các emoticons tích cực có thể là một dấu hiệu của trạng thái phương tiện truyền thông xã hội.

Simo Tchokni (thuộc Phòng thí nghiệm máy tính của Đại học Cambridge)và các đồng nghiệp đã sử dụng các số liệu khác nhau như số lượng người theo dõi và điểm số Klout để xác định các đặc điểm của người chia sẻ phương tiện truyền thông xã hội mà có ảnh hưởng và trong đó, emoticon là một yếu tố phổ biến.

“Các tính năng emoticon đạt được hiệu suất cao, cho thấy rằng có một mối liên kết mạnh mẽ giữa việc sử dụng emoticon và sức mạnh xã hội. Những người sử dụng nhiều có xu hướng sử dụng emoticons thường xuyên và điểm Klout cao có liên quan chặt chẽ với các emoticon tích cực”, nghiên cứu kết luận

Trong đời sống hằng ngày
Emoticon có sự liên kết đặc biệt với đời sống hằng ngày:

 Một nghiên cứu năm 2008 về những lợi ích tiềm năng của emoticons được thực hiện bởi nhóm tác giả Albert H. Huang, David C.Yen, Xiaoni Zhang,cho thấy người dùng emoticon trải nghiệm những yếu tố như hiệu ứng tích cực về sự thích thú, tương tác cá nhân, sự phong phú về thông tin và nhận thức về tính hữu dụng. Nghiên cứu nói thêm rằng các biểu tượng cảm xúc không chỉ thú vị khi sử dụng, mà còn bổ sung giá trị cho các phương thức giao tiếp, giúp cho các cuộc giao tiếp trở nên vui vẻ, chân thật hơn.
 Nghiên cứu “Emoticons in mind: An event-related potential study” của nhóm các nhà khoa học Mike Nicholls, Myra Thiessen, Mark Kohler & Hannah Keage, khám phá được kết quả rằng khi một người nhìn vào một ký hiệu mặt cười trong các tin nhắn hay các bài viết trên nền tảng online, não bộ của họ sẽ được kích hoạt như khi ta nhìn vào một gương mặt cười ngoài đời thật. Kết quả này có thể được ứng dụng không chỉ trong các giao tiếp hằng ngày, mà còn có thể được ứng dụng vào những lĩnh vực như Marketing hay các hoạt động cần sự giao tiếp với khách hàng, sử dụng emoticon tích cực trong quảng cáo cũng như các chương trình chăm sóc khách hàng sẽ giúp tăng cảm xúc tích cực của khách hàng, qua đó tăng sự thu hút và sự hài lòng của họ.

Chú thích

Xem thêm

 Nghệ thuật ASCII
 Emoji
 Biểu tượng cảm xúc trong giao tiếp ảo
 Ngôn ngữ đánh dấu biểu tượng cảm xúc (Emotion Markup Language) (EML)
 Chữ khó đọc
 Henohenomoheji
 Tiếng lóng Internet
 iConji
 Kaoani
 Danh sách các biểu tượng cảm xúc
 Ngôn ngữ Sao Hỏa
 Nghệ thuật Pixel
 Biểu tượng mặt cười
 Tête à Toto
 Văn bản
 Emoji
 So sánh Emoji và Emoticon
 Phương tiện truyền thông mạng xã hội
 Email marketing
 Marketing qua mạng xã hội
 Tiếp thị kỹ thuật số

Tham khảo

Nghệ thuật ASCII
Trò chuyện trực tuyến
Tiếng lóng Internet
Công nghệ diễn đàn Internet
Thư điện tử
Hiện tượng Internet
Bài sinh viên đóng góp cho Wikipedia


title: Vị vua cuối cùng của Scotland (phim)

text:
Vị vua cuối cùng của Scotland (tên chính thức tiếng Anh: The Last King of Scotland) là một bộ phim của Anh được sản xuất vào năm 2006 dựa trên tiểu thuyết cùng tên, được viết kịch bản bởi hai nhà văn là Peter Morgan và Jeremy Brock và được đạo diễn bởi Kevin MacDonald. Phim được dán nhãn R do trong phim có đầy những cảnh bạo lực, máu me và tình dục.

Cốt truyện
Nội dung chính của phim kể về câu chuyện của một bác sĩ trẻ Nicholas Garrigan người Scotland, tốt nghiệp y khoa và muốn ngao du đây đó trên thế giới để tập sự tài năng y khoa, cuối cùng anh đến Uganda và vô tình gặp gỡ tướng quân Idi Amin một cách định mệnh và giúp việc cho viên tướng này do sự ngưỡng mộ và bị thu hút bởi sức hấp dẫn của một lãnh tụ đầy mạnh mẽ, hoài bão và uy quyền của nhà độc tài Amin. Sau đó theo thời gian Nicolas đã dần thấy rõ bản chất, dã tâm và sự tàn độc của Amin. Cuối cùng anh đã chạy thoát khỏi xứ sở Uganda với biết bao kỷ niệm.

Tại Châu Phi, những năm đầu thập niên 70, tướng quân Idi Amin đã thực hiện thành công cuộc đảo chính quân sự lật đổ Tổng thống dân sự Milton Obote rồi trở thành nhà độc tài thống trị đất nước Uganda với nhiều tham vọng và cải cách.

Cùng thời gian này, chàng trai trẻ Nicholas Garrigan (do James McAvoy thủ vai) tốt nghiệp trường Y khoa hàng đầu ở Scotland, cảm giác anh trống rỗng và muốn ngao du để thể hiện tài năng, anh nhắm mắt, xoay quả địa cầu và chấm tay vào đó, quả địa cầu dừng lại ở vị trí Uganda trên đầu ngón tay, và thế là anh đến Uganda. Lúc này Scotland có chương trình y tế công cộng và cho bay sang châu Phi dẫn đầu một phái đoàn hoạt động cứu trợ y tế, tại đây bác sĩ Nicolas làm chung với bác sĩ Sarah Merrit (do Gillian Anderson vào vai), một nữ bác sĩ đã có chồng và cô đang tích cực làm công tác từ thiện.

Những ngày tháng ở ngôi làng, chàng bác sĩ trẻ chứng kiến nhiều câu chuyện ở xứ sở châu Phi này, một tối do cảm giác trống vắng và thu hút Nicolas muốn quan hệ tình dục với Sarah Merrit nhưng bị từ chối vì cô này không muốn có lỗi với chồng của mình, là một người đàn ông tốt. Hai người trở lại bình thường. Trong một dịp được biết tin là tướng quân Amin sẽ ghé thăm ngôi làng và có bài hùng biện, Nicolas nài nỉ Sara cùng đi xem. Tại đây anh được nhìn thấy tướng quân Amin oai vệ, hùng dũng và cuốn hút lạ lùng qua bộ quân phục và bài diễn văn hào sảng. Và tình cờ anh làm quen được với tướng quân Amin và vô tình trở thành người được nhà độc tài tin dùng như một cố vấn đặc biệt kiêm bác sĩ riêng.

Ban đầu anh không có ý cộng tác với Amin mà chỉ là ngưỡng mộ, nhưng Amin đã cho anh sống trong cuộc sống vương giả, sang trọng, thuyết phục anh bằng những buổi dạ tiệc, liên hoan linh đình, cho ở nhà sang trọng, mua cho xe hơi, cho tham gia vào đời sống của tầng lớp thượng lưu ở Thủ đô của Uganda cùng những dự án và hứa hẹn lớn lao khiến anh đổi ý và cộng tác như một người phục vụ đáng tin cậy. Lúc đầu, anh thấy mình trở thành nhân vật quan trọng trong chính quyền Amin, nhưng rồi bác sĩ Garrigan dần thức tỉnh do sự tác động của nhiều phía. Anh ngỡ ngàng nhận thấy mình đã ngu xuẩn đóng vai kẻ tòng phạm (mọi người ở đây gọi anh là con khỉ da trắng của Amin) trong các quyết định độc đoán của Idi Amin khiến rất nhiều cảnh tang thương đã diễn ra và anh cũng khám phá ra là đã có hơn 300.000 người dân phải chết dưới chế độ độc tài của Amin.

Trong khi cố gắng sửa sai và tìm cách thoát khỏi Uganda, vị bác sĩ trẻ này gặp tai ương vì lỡ dan díu với một trong những người vợ của Amin là Kay Amin (Kerry Washington đóng) và làm cô này có bầu. Bộ mặt thật của nhà độc tài Amin ngày càng lộ rõ, ông ta hiện hình là một kẻ độc tài, bạo chúa đến tàn nhẫn, ông đã sai thuộc hạ dưới quyền cùng đám đàn em giết cả bà vợ của mình vì ngoại tình và coi đó là hành động đích đáng và trả thù Nicolas bằng cách hành hạ anh này. Nicolas sau đó đã trốn thoát trên một chuyến bay, thoát khỏi Uganda và vị bạo chúa Amin.

Vai diễn
 Forest Whitaker trong vai tướng quân Idi Amin
 James McAvoy vai Nicholas Garrigan, một bác sĩ trẻ
 Kerry Washington vai Kay Amin cô vợ út của Amin
 Gillian Anderson vai Sarah Merrit đồng nghiệp của Nicolas
 Simon McBurney vai Stone
 David Oyelowo vai Dr. Junju
 Apollo Okwenje Omamo vai Mackenzie

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Time Out Set Visit

Phim tiếng Anh
Phim chính kịch Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim dựa trên tiểu thuyết
Phim hãng Film4 Productions
Phim Đức
Phim chính kịch thập niên 2000
Phim năm 2006
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim lấy bối cảnh năm 1970
Phim dựa trên tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim có diễn xuất giành giải Oscar cho Nam diễn viên xuất sắc nhất


title: Văn hóa Cái Bèo

text:
Văn hóa Cái Bèo có niên đại trước nền văn hóa Hạ Long. Di chỉ Cái Bèo được phát hiện vào năm 1938 trong lần tiến hành thám sát khảo cổ học ven biển khu vực liên quan thuộc vùng vịnh Hạ Long ngày nay. Di chỉ Cái Bèo khai quật được hơn 479 công cụ như chày, bàn nghiền, bàn mài, hòn kê, rìu bôn, đục, chì lưới … bằng đá cuội. Đồ gốm thô cứng làm từ đất sét và cát hạt khô, bếp, di cốt người; các xương răng động vật, xương thú như lợn rừng, nai, dê núi. Theo các nhà khảo cổ học, di chỉ Cái Bèo thuộc nền văn hóa Hạ Long, bởi phân tích rõ ra là cư dân Cái Bèo cùng với thời gian và xu hướng chuyển cư của người Hòa Bình – Bắc Sơn từ vùng núi xuống biển. Riêng cư dân đảo Cát Bà, trong đó có người cổ Cái Bèo làm nghề đánh cá là chủ yếu.

Tham khảo

Lịch sử Việt Nam
Quảng Ninh


title: The Final Riot!

text:
The Final Riot! là album trực tiếp thứ hai của ban nhạc rock người Mỹ Paramore. Album được phát hành vào ngày 25 tháng 11 năm 2008 với một DVD đính kèm bao gồm bản đầy đủ của buổi biểu diễn và các cảnh hậu trường khác.

DVD được quay vào ngày 12 tháng 8 năm 2008 tại nhà hát Congress Theater ở Chicago, là một phần của chuyến lưu diễn mùa hè The Final Riot! Summer Tour của ban nhạc. DVD này cũng bao gồm một bộ phim tài liệu có tên "40 Days of Riot!", với nội dung về ban nhạc khi họ đang đi lưu diễn. The Final Riot! được phát hành dưới hai định dạng: phiên bản tiêu chuẩn, và phiên bản đặc biệt giới hạn có chứa một sách ảnh 36 trang màu về chuyến lưu diễn, cùng với một bộ phim tài liệu khác có tên "40 MORE Days of Riot!". Đây cũng là album đầu tiên có sự có mặt của tay guitar Taylor York.

Danh sách bài hát

Tham gia thực hiện
Hayley Williams – hát chính, bàn phím
Josh Farro – guitar trưởng, hát bè, guitar bass ở bài "We Are Broken"
Jeremy Davis – guitar bass, trống ở bài "We Are Broken"
Zac Farro – trống, bộ gõ
Taylor York – guitar nhạc điệu, đàn chuông ở bài "We Are Broken"

Lịch sử phát hành

Xếp hạng

Tham khảo

Album của Paramore
Album trực tiếp năm 2008
Album alternative rock trực tiếp
Album trực tiếp của Fueled by Ramen