title: Phần mềm tự do nguồn mở

text:
Phần mềm tự do nguồn mở (Tiếng Anh: Free and open-source software (Viết tắt là F/OSS, FOSS) hoặc Free/Libre/open-source software (Viết tắt là FLOSS)) là loại phần mềm được bao gồm Phần mềm tự do và Phần mềm nguồn mở. Có nghĩa là phần mềm sẽ cung cấp bất cứ người dùng quyền được sử dụng, sao chép, thay đổi và chỉnh sửa phần mềm mà không bị giới hạn. Mã nguồn được chia sẻ công khai để mọi người có thể chỉnh sửa, cải tiến phần mềm theo cách tự nguyện và tự do. Điều này trái ngược với Phần mềm độc quyền, là các phần mềm được cấp phép bản quyền hạn chế và mã nguồn thường bị ẩn khỏi người dùng.

Trong bối cảnh từ "free" trong tiếng Anh bị lẫn lộn giữa "miễn phí" và "tự do", tổ chức Free Software Foundation (Viết tắt là FSF) - một tổ chức ủng hộ sáng kiến phần mềm nguồn mở - lưu ý rằng free hiểu theo nghĩa "tự do" (theo kiểu "độc lập - tự
do - hạnh phúc") chứ không phải "miễn phí" (theo kiểu "miễn phí không mất tiền"), bởi "tự do" giá trị hơn "miễn phí".

FOSS là một thuật ngữ bao gồm bao gồm cả phần mềm tự do và phần mềm nguồn mở, mặc dù mô tả mô hình phát triển tương tự, nhưng khác nhau về văn hóa và triết lý sử dụng làm nền tảng. Phần mềm tự do tập trung vào triết lý về các quyền tự do mà nó mang lại cho người sử dụng, trong khi đó phần mềm nguồn mở tập trung vào các cảm nhận thế mạnh của mô hình phát triển ngang hàng của nó. FOSS là một thuật ngữ có thể được sử dụng mà không thiên vị đặc biệt đối với một trong hai cách tiếp cận chính.

Tổng quan
"Phần mềm tự do nguồn mở" (FOSS) là một thuật ngữ về phần mềm bao hàm cho cả phần mềm tự do và phần mềm nguồn mở. FOSS (Phần mềm tự do nguồn mở) cho phép người dùng kiểm tra mã nguồn và cung cấp mức độ kiểm soát cao các chức năng của phần mềm so với phần mềm độc quyền. Thuật ngữ "Free Software" trong "Free and Open-source Software" không đề cập đến chi phí tiền tệ của phần mềm, mà là liệu giấy phép có duy trì quyền tự do cho người dùng (tự do như trong bài phát biểu về quyền tự do, chứ không phải như kiểu free beer là một dạng giả định FOSS ở thế giới thật). Có một số thuật ngữ và chữ viết tắt liên quan cho phần mềm tự do và nguồn mở (FOSS hoặc F/OSS), hoặc phần mềm tự do / giải phóng và nguồn mở (FLOSS hoặc F / LOSS, FLOSS là thuật ngữ ưa thích của FSF).

Mặc dù gần như có sự tương đồng hoàn toàn giữa giấy phép phần mềm tự do và giấy phép phần mềm nguồn mở, có một sự bất đồng triết lý mạnh mẽ giữa những người ủng hộ hai thuật ngữ này. Thuật ngữ của FLOSS hoặc "Phần mềm tự do nguồn mở" được tạo ra để trung lập với những bất đồng về triết học giữa Free Software Foundation (FSF) và Open Source Initiative (OSI) và để có một thuật ngữ thống nhất và duy nhất có thể đề cập cả hai khái niệm.

Theo lời giải thích của Tổ chức Phần mềm Tự do (FSF) về sự khác biệt về triết lý giữa hai thuật ngữ phần mềm tự do và phần mềm nguồn mở: "Hai thuật ngữ mô tả gần như cùng một loại phần mềm, nhưng chúng đại diện cho các quan điểm dựa trên các giá trị khác nhau cơ bản. Nguồn mở là một phương pháp phát triển phần mềm, còn phần mềm tự do là một phong trào xã hội. Đối với phong trào phần mềm tự do, phần mềm tự do là sự bắt buộc về mặt đạo đức, tôn trọng thiết yếu cho sự tự do của người dùng. Ngược lại, triết lý về nguồn mở xem xét các vấn đề về cách tạo ra phần mềm sao cho tốt hơn - chỉ theo mặt  kỹ thuật.". Song song với điều này, Sáng kiến nguồn mở (OSI) coi nhiều giấy phép phần mềm tự do cũng là nguồn mở. Chúng bao gồm các phiên bản mới nhất của ba giấy phép chính của FSF: GPL, Giấy phép công cộng chung ít hơn (LGPL) và Giấy phép công cộng chung GNU Affero (AGPL).

Phần mềm tự do
Theo định nghĩa phần mềm tự do của Richard Stallman, được thông qua bởi Tổ chức Phần mềm Tự do (FSF), định nghĩa "free software" theo mặt quyền tự do chứ không phải chi phí của phần mềm, và nó duy trì được Bốn quyền Tự do thiết yếu của phần mềm tự do. Ấn bản được biết đến sớm nhất về định nghĩa về ý tưởng phần mềm tự do của ông là trong ấn bản Bản tin GNU tháng 2 năm 1986 của FSF mà giờ đã ngừng xuất bản. Nguồn chuẩn cho tài liệu này nằm trong phần triết lý của trang web dự án GNU. Tính đến tháng 11 năm 2019, nó được xuất bản sang 42 ngôn ngữ và chưa có Tiếng Việt.

Bốn quyền Tự do thiết yếu của phần mềm tự do
Để đáp ứng định nghĩa về "phần mềm tự do", FSF yêu cầu giấy phép của phần mềm phải tôn trọng quyền tự do dân sự / quyền con người của cái mà FSF gọi là "Bốn quyền tự do thiết yếu" của người dùng phần mềm.

 Tự do sử dụng chương trình như bạn muốn, cho bất kỳ mục đích nào.
 Tự do nghiên cứu cách chương trình hoạt động và thay đổi chương trình theo bất kỳ mục đích nào. Truy cập vào mã nguồn là điều kiện tiên quyết cho việc này.
 Tự do phân phối lại các bản sao để có thể giúp đỡ người khác.
 Tự do phân phối các bản sao của các phiên bản sửa đổi của cá nhân cho người khác.

Nguồn mở
Định nghĩa nguồn mở được Tổ chức phần mềm tự do sử dụng để xác định xem giấy phép phần mềm liệu có đủ điều kiện để cấp phù hiệu của tổ chức cho phần mềm mã nguồn mở đó hay không. Định nghĩa này dựa trên Nguyên tắc phần mềm miễn phí Debian, được viết và điều chỉnh chủ yếu bởi Bruce Perens. Định nghĩa của Perens không dựa trên Bốn quyền Tự do thiết yếu của phần mềm tự do của Quỹ phần mềm tự do (FSF) vì khoảng lâu sau nó mới đăng trên trang web và Perens đã công bố trong bình luận trên diễn đàn Slashdot. Perens sau đó tuyên bố rằng ông cảm thấy việc quảng bá Nguồn mở của Eric Raymond là không công bằng, làm lu mờ những nỗ lực của Tổ chức Phần mềm Tự do và tái khẳng định sự ủng hộ của ông đối với Phần mềm Tự do. Trong những năm 2000 sau đó, ông đã  tuyên bố về nguồn mở một lần nữa.

Lịch sử

Sự ra đời của FOSS
Trong những năm 1950 đến những năm 1980, người dùng máy tính thường có mã nguồn cho tất cả các chương trình họ đã sử dụng, quyền hạn và khả năng sửa đổi nó để sử dụng cho riêng họ. Phần mềm, bao gồm mã nguồn, thường được chia sẻ bởi các cá nhân sử dụng máy tính, thường là phần mềm phạm vi công cộng. Hầu hết các công ty đều có mô hình kinh doanh dựa trên doanh số bán phần cứng và các phần mềm được cung cấp hoặc đóng gói chung với phần cứng một cách miễn phí.

Đến cuối những năm 1960, mô hình kinh doanh thịnh hành xung quanh phần mềm đã thay đổi. Ngành công nghiệp phần mềm phát triển và cạnh tranh với các sản phẩm phần mềm đi kèm của nhà sản xuất phần cứng; thay vì tài trợ cho việc phát triển phần mềm từ doanh thu phần cứng, các công ty mới này đã bán phần mềm trực tiếp. Các máy tính cho thuê thì cần các phần mềm hỗ trợ trong khi không cung cấp doanh thu cho phần mềm đấy và một số khách hàng có khả năng đáp ứng về nhu cầu phần mềm của họ thì lại không muốn tốn tiền để mua phần cứng. Trong bản cáo buộc Mỹ với IBM nộp ngày 17 tháng 1 năm 1969, chính phủ Mỹ buộc tội rằng việc cho phần mềm đi kèm là chống cạnh tranh. Mặc dù một số phần mềm vẫn đang được cung cấp miễn phí và không có giấy phép hạn chế, số lượng phần mềm  có phí với giấy phép hạn chế ngày càng tăng. Vào những năm 1970 và đầu những năm 1980, một số bộ phận của ngành công nghiệp phần mềm bắt đầu sử dụng các biện pháp kỹ thuật (như chỉ phân phối các bản sao nhị phân của chương trình máy tính) để ngăn người dùng máy tính có thể sử dụng các kỹ thuật đảo ngược để nghiên cứu và tùy chỉnh phần mềm mà họ đã trả tiền. Năm 1980, luật bản quyền được mở rộng cho các phần mềm máy tính ở Hoa Kỳ, trước đây, các phần mềm được xem như là những thứ không có bản quyền như ý tưởng, thủ tục, phương pháp, hệ thống và quy trình.

Ban đầu, phần mềm nguồn đóng không phổ biến cho đến giữa những năm 1970 đến những năm 1980, khi IBM thực hiện chính sách chỉ phân phối mã đối tượng, không còn phân phối mã nguồn vào năm 1983.

Vào năm 1983, Richard Stallman, một thành viên lâu năm của cộng đồng hacker của phòng thí nghiệm khoa học máy tính và trí tuệ nhân tạo MIT, công bố dự án GNU, nói rằng ông đã trở nên thất vọng với những tác động của sự thay đổi trong văn hóa của ngành công nghiệp máy tính và người dùng của nó. Sự phát triển phần mềm cho hệ điều hành GNU bắt đầu vào tháng 1 năm 1984, và Quỹ Phần mềm Tự do (FSF) được thành lập vào tháng 10 năm 1985. Một bài viết phác thảo dự án và các mục tiêu của nó đã được xuất bản vào tháng 3 năm 1985 với tiêu đề Tuyên ngôn GNU. Bản tuyên ngôn bao gồm giải thích quan trọng của triết lý GNU, định nghĩa phần mềm tự do và ý tưởng copyleft. Quỹ Phần mềm Tự do đưa ra quan điểm rằng vấn đề cơ bản phần mềm tự do giải quyết là một vấn đề đạo đức - để đảm bảo người dùng phần mềm có thể thực hiện cái mà họ gọi là "Bốn quyền Tự do thiết yếu".

Hạt nhân Linux, do Linus Torvalds tạo ra, được phát hành dưới dạng mã nguồn có thể sửa đổi tự do vào năm 1991. Ban đầu, Linux không được phát hành theo giấy phép phần mềm nguồn mở hay phần mềm tự do. Tuy nhiên, với phiên bản 0.12 vào tháng 2 năm 1992, ông đã cấp lại dự án theo Giấy phép Công cộng GNU.

FreeBSD và NetBSD (cả hai đều có nguồn gốc từ 386BSD) đã được phát hành dưới dạng phần mềm tự do khi vụ kiện giữa USL với BSDi được giải quyết tại toà án vào năm 1993. OpenBDS được phát triển đẻ nhánh từ NetBSD vào năm 1995. Cũng trong năm 1995, Máy chủ HTTP Apache, thường được gọi là Apache, đã được phát hành theo Giấy phép Apache 1.0.

Năm 1997, Eric Raymond đã xuất bản The Cathedral and the Bazaar, một bản tiểu luận phân tích phản ánh của cộng đồng hacker và các nguyên tắc phần mềm tự do. Bài tiểu luận đã nhận được sự chú ý đáng kể vào đầu năm 1998, và là một yếu tố thúc đẩy Tập đoàn Truyền thông Netscape phát hành bộ Internet Netsic Communicator nổi tiếng của họ dưới dạng phần mềm tự do. Mã nguồn này bây giờ được biết đến với cái tên Mozilla Firefox và Thunderbird.

Hành động của Netscape đã thúc đẩy Raymond và những người khác xem xét cách mang ý tưởng phần mềm tự do của Quỹ phần mềm Tự do và nhận thấy lợi ích cho ngành công nghiệp thương mại phần mềm. Họ kết luận rằng hoạt động xã hội của Quỹ phần mềm Tự do không hấp dẫn các công ty như Netscape và tìm cách đổi thương hiệu cho phong trào phần mềm tự do để nhấn mạnh tiềm năng kinh doanh của việc chia sẻ và cộng tác trên mã nguồn phần mềm. Tên mới mà họ chọn là "nguồn mở" và Bruce Perens, nhà xuất bản Tim O'Reilly, Linus Torvalds và những người khác đã nhanh chóng ký hợp đồng đổi thương hiệu. Sáng kiến nguồn mở được thành lập vào tháng 2 năm 1998 để khuyến khích việc sử dụng thuật ngữ mới và truyền bá các nguyên tắc nguồn mở.

Trong khi Sáng kiến Nguồn mở tìm cách khuyến khích sử dụng thuật ngữ mới và truyền bá các nguyên tắc mà nó tuân thủ, các nhà cung cấp phần mềm thương mại thấy mình ngày càng bị đe dọa bởi khái niệm phần mềm phân phối tự do và phổ biến quyền truy cập vào mã nguồn của ứng dụng. Vào năm 2001, một giám đốc điều hành của Microsoft đã tuyên bố công khai rằng "Nguồn mở là một sự hủy hoại tài sản trí tuệ. Tôi không thể tưởng tượng điều gì đó có thể tồi tệ hơn điều này đối với kinh doanh phần mềm và kinh doanh tài sản trí tuệ.". Quan điểm này hoàn toàn tóm tắt các phản ứng ban đầu của một số tập đoàn phần mềm đối với FOSS. Trong nhiều năm, FOSS đã đóng một vai trò thích hợp ở bên ngoài xu hướng phát triển phần mềm tư nhân. Tuy nhiên, sự thành công của các hệ điều hành FOSS như Linux, BSD và các công ty dựa trên FOSS như Red Hat, đã thay đổi thái độ của ngành công nghiệp phần mềm và đã có một sự thay đổi đáng kể trong triết lý của công ty liên quan đến việc phát triển phần mềm nguồn mở và tự do (FOSS).

Tại Việt Nam
Trong lịch sử phong trào phần mềm tự do nguồn mở đã có từ cuối những năm 90 của thế kỷ trước với mốc đầu tiên là hội thảo quốc gia Phần mềm mã nguồn mở lần thứ nhất tháng 12 năm 2000. Ngay từ lúc đó, đã có những nhóm Phần mềm mã nguồn mở phát triển hệ điều hành Linux Việt của Vietkey, School Net, CMC… Và sự phát triển của PMNM cũng có những sự thăng trầm qua nhiều giai đoạn.

Vào ngày 02 tháng 3 năm 2004, chính phủ Việt Nam đã ban hành Quyết định số 235/QĐ-TTg, phê duyệt Dự án tổng thể "Ứng dụng và phát triển phần mềm nguồn mở ở Việt nam giai đoạn 2004-2008". Tuy nhiên phần mềm nguồn mở tại Việt Nam không hề phát triển như mong muốn. Theo TS Nguyễn Hồng Quang - Chủ tịch CLB Phần mềm Tự do Nguồn mở Việt Nam, mọi việc không thể như mong muốn vì nhà nước thực ra cũng không có tiền và nhận thức về PMNM ở Việt Nam khi đó cũng chưa đủ độ chín.

Năm 2004, nhóm Hanoi LUG (Linux User Group) đã được hình thành với hạt nhân là Viện Tin học Pháp ngữ (IFI) mà nay là Viện Quốc tế Pháp ngữ.

Vào ngày 01 tháng 3 năm 2010, chính phủ Việt Nam đã ban hành Thông tư số 08/2010/TT-BGDĐT quy định về sử dụng phần mềm tự do mã nguồn mở trong các cơ sở giáo dục. Trong thông tư, danh sách các phần mềm tự do mã nguồn mở được sử dụng trong các cơ sở giáo dục bao gồm:

 Hệ điều hành GNU/Linux cho các máy chủ như Ubuntu, CentOS, Fedora Core, Debian.
 Hệ điều hành của Linux dành cho máy bàn (PC) và máy tính xách tay (Laptop, Netbook...): Ubuntu, Fedora, Hacao (tiếng Việt, máy cấu hình thấp), PurpyDingo (Máy cấu hình thấp).
Bộ gõ tiếng Việt trong môi trường GNU/Linux: xvnkb, Scim.
 Quản lý học tập điện tử e-Learning: Moodle, Dokeos.
 Quản lý thư viện số: Greenstone của UNESCO, D-space.
 Phần mềm thư viện: Emilda, phpmylibrary, Koha, OpenBiblio.
 Quản lý mạng lớp học: Phần mềm Mythware, i-Talc của Intel.
 Cổng thông tin điện tử: Liferay, Uportal, DotnetNuke, ExoPlatform.
 Diễn đàn: phpBB, Jforum, mvnForum, SMF.
 Quản lý nội dung CMS: Alfresco, PHP-Nuke, Nuke-Viet, Joomla, Drupal.
 Vẽ bản đồ tư duy: FreeMind.
 Xử lý âm thanh: Audacity.
 Xử lý ảnh: PhotoScape, GIMP (thay thế Photoshop), Inkscape.
 Tạo tệp văn bản PDF: PDFCreator.
 Tạo tài liệu mở Wiki, cho phép người sử dụng có thể soạn thảo trực tiếp.
 Database server: MySQL, PostgreSQL, Ingres, OpenDB.
 Blog: WordPress, B2evolution.
 e-Portfolio: Mahara.
 Thư điện tử: Postfix, Zimbra, Sendmail.
 Công cụ web: NVU, Bluefish (thay thế Frontpage, Dreamwear).
 Nhắn tin, chat: Pidgin sử dụng cho nhiều mạng khác nhau Google, Yahoo, AIM, ICQ.
 Phần mềm ngành xuất bản: Scribus (thay thế QuarkXpress, Indesgin).

Tuy nhiên, phần mềm mở vẫn chưa được phổ biến lắm ở trong giáo dục, đa số các trường ở máy mà học sinh sử dụng thì việc cài đặt và sử dụng phần mềm lậu vẫn còn tràn lan. Theo TS Nguyễn Hồng Quang - Chủ tịch CLB Phần mềm Tự do Nguồn mở Việt Nam, phần mềm nguồn mở trong giáo dục ở Việt Nam chưa phát triển được bao nhiêu. Nguyên nhân vì chưa có chính sách chung của Chính phủ về Phần mềm nguồn mở nên Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng chưa biết xem cần phải làm gì với phần mềm mã nguồn mở.

Năm 2010, Công ty cổ phần phát triển nguồn mở Việt Nam (VINADES.,JSC hay công ty VINADES) chính thức được thành lập đầu 2010 tại Hà Nội, khi đó báo chí đã gọi VINADES.,JSC là "Công ty mã nguồn mở đầu tiên tại Việt Nam". Sản phẩm của công ty được chính phủ nhà nước, các trường học và một số doanh nghiệp trong nước sử dụng. Các sản phẩm của công ty bao gồm các CSM và các dịch vụ liên quan đến trang web.

Việc sử dụng

Lợi ích so với Phần mềm độc quyền

Quyền Kiểm soát cá nhân, tùy biến và tự do
Người dùng FOSS được hưởng lợi từ Bốn quyền tự do thiết yếu để sử dụng không hạn chế và nghiên cứu, sao chép, sửa đổi và phân phối lại phần mềm đó có hoặc không có sửa đổi. Nếu họ muốn thay đổi chức năng của phần mềm, họ có thể tuỳ ý chỉnh sửa mã nguồn, và nếu họ muốn, phân phối các phiên bản phần mềm gốc hoặc đã sửa đổi - tùy thuộc vào mô hình của phần mềm và người dùng khác - thậm chí cung cấp hoặc yêu cầu những thay đổi đó sẽ được thực hiện thông qua các bản cập nhật cho phần mềm gốc.

Quyền riêng tư và bảo mật
Các nhà sản xuất phần mềm độc quyền, nguồn đóng đôi khi bị ép buộc phải xây dựng các backdoor hoặc các tính năng không mong muốn, bí mật khác vào phần mềm của họ. Thay vì giao niềm tin vào các nhà cung cấp phần mềm, người dùng FOSS có thể tự kiểm tra và xác minh mã nguồn và có thể đặt niềm tin vào cộng đồng tình nguyện viên và người dùng. Vì mã nguồn phần mềm độc quyền thường bị ẩn khỏi chế độ xem công khai, chỉ có chính các nhà cung cấp và hacker mới có thể nhận ra bất kỳ lỗ hổng nào trong đó, trong khi FOSS thì công khai càng nhiều người càng tốt để phơi bày lỗ hổng nhanh chóng.

Chi phí thấp hoặc không có
FOSS thường miễn phí mặc dù khuyến khích việc đóng góp của người dùng. Điều này cũng cho phép người dùng kiểm tra và so sánh phần mềm tốt hơn.

Chất lượng, sự cộng tác và hiệu quả
FOSS cho phép sự cộng tác tốt hơn giữa các bên và cá nhân khác nhau với mục tiêu phát triển phần mềm hiệu quả nhất cho người dùng và môi trường làm việc, trong khi đó đối với phần mềm độc quyền thường chỉ tạo ra lợi nhuận. Hơn nữa, trong nhiều trường hợp, nhiều tổ chức và cá nhân đóng góp cho các dự án FOSS nhiều hơn là dự án phần mềm độc quyền. Nó đã được chứng minh rằng sự vượt trội về kỹ thuật thường là lý do chính tại sao các công ty chọn phần mềm nguồn mở.

Hạn chế so với Phần mềm độc quyền

Sự phân nhánh
Các phần mềm FOSS do cho phép người dùng phân phối các bản chỉnh sửa nên rất dễ bị phát triển phân nhánh. Điển hình là số bản phân phối Linux đã hơn nghìn bản. Việc đó khiến cho người dùng mới rất khó lựa chọn để sử dụng bản nào, đồng thời cũng khó đồng bộ phát triển.

Bảo mật và hỗ trợ người dùng
Theo luật Libra, mã nguồn càng công khai và kiểm tra bởi nhiều người thì các lỗi và lỗ hổng dễ bị bắt và sửa chữa nhanh chóng. Tuy nhiên, điều này không đảm bảo mức độ tham gia. Các phần mềm độc quyền thường có nhóm chuyên gia làm việc toàn thời gian để phát triển và sửa lỗi.

Sự tương thích với phần cứng và phần mềm
Đôi khi, FOSS không tương thích với phần cứng và phần mềm. Điều này thường là do các nhà sản xuất cản trở FOSS để viết phần mềm cho phần cứng của họ như không tiết lộ giao diện hoặc thông số kỹ thuật vì một số lý do như họ muốn người dùng sử dùng phần mềm độc quyền của riêng họ hay do sự hợp tác với các đối tác phần mềm khác.

Sự thiếu tính năng và sửa chữa các lỗi
Mặc dù FOSS có thể vượt trội về tính năng và tính ổn định của phần mềm so với các phần mềm độc quyền. Nhưng trong nhiều trường hợp, các phần mềm FOSS sẽ thiếu nhiều tính năng và có các lỗi đã xác định nhưng chưa được sửa khi so sánh với các phần mềm thương mại tương tự. Điều này thay đổi theo từng trường hợp và thường phụ thuộc vào mức độ quan tâm và tham gia của dự án FOSS. Hơn nữa không giống như các phần mềm thương mại phải chờ nhà phát triển cập nhật, FOSS cho phép bạn tự sửa lỗi và thêm tính năng bất cứ khi nào bạn muốn nhưng dựa vào trình độ.

Sự phát triển không được đảm bảo
Các dự án FOSS thường có ít các nguồn lực hoặc sự tham gia cần thiết để tiếp tục phát triển so với phần mềm thương mại được hỗ trợ bởi các công ty, vì thế một số dự án FOSS đã ngừng phát triển cho dù có nhiều người sử dụng. Tuy nhiên một số dự án cũng được các công ty lớn hoặc chính phủ hợp tác phát triển.

Sự thiếu ứng dụng
Vì các bản phân phối hệ điều hành FOSS có thị phần người dùng cuối thấp hơn nên cũng có ít ứng dụng hơn.

Một số vấn đề về FOSS

Tranh cãi về giấy phép công cộng GNU v3.0
Mặc dù bản quyền là cơ chế pháp lý chính mà các tác giả FOSS sử dụng để đảm bảo sự tuân thủ giấy phép cho phần mềm của họ, các cơ chế khác như luật pháp, bằng sáng chế và nhãn hiệu cũng có ý nghĩa trong cơ chế pháp lý. Để đối phó với các vấn đề pháp lý với bằng sáng chế và Đạo luật bản quyền kỹ thuật số thiên niên kỷ (DMCA), Tổ chức phần mềm tự do đã phát hành phiên bản 3 của Giấy phép công cộng GNU vào năm 2007, giải quyết rõ ràng các vấn đề về DMCA và quyền sáng chế.

Sau sự phát triển của giấy phép GNU GPLv3 năm 2007, Tổ chức phần mềm tự do (với tư cách là người giữ bản quyền của nhiều phần của hệ thống GNU) đã cập nhật nhiều giấy phép của các phần mềm GNU từ GPLv2 sang GPLv3. Mặt khác, việc áp dụng bản mới của Giấy phép công cộng đã được thảo luận rất nhiều trong hệ sinh thái FOSS. Một số dự án FOSS chống lại việc thay đổi giấy phép sang GPLv3 như nhân Linux, VLC media player và Blender vẫn giữ giấy phép GPLv2.

Apple đã từng sử dụng bộ trình dịch GNU làm trình biên dịch cho Xcode IDE đã chuyển sang Clang là trình biên dịch FOSS khác nhưng theo giấy phép thừa nhận phần mềm, LWN suy đoán rằng Apple thúc đẩy việc thay đổi một phần bởi mong muốn tránh giấy phép GPLv3. Ngoài ra Apple cũng chuyển Samba  trong bộ phần mềm của họ bằng một phần mềm thay thế độc quyền, nguồn đóng do dự án Samba chuyển sang giấy phép GPLv3.

Sự ích kỷ, ưu tiên và làm việc kém hiệu quả của nhà phát triển
Leemhuis chỉ trích sự ưu tiên của các nhà phát triển lành nghề - thay vì khắc phục các sự cố trong các ứng dụng phổ biến và môi trường desktop, họ lại tạo ra phần mềm mới, chủ yếu là dự phòng để đạt được danh tiếng và vận may.

Ông cũng chỉ trích các nhà sản xuất máy tính xách tay chỉ tối ưu hóa các sản phẩm của riêng họ hoặc tạo ra cách giải quyết thay vì giúp khắc phục nguyên nhân thực tế của nhiều vấn đề với Linux trên máy tính xách tay như tiêu thụ mức điện năng không cần thiết trên sản phẩm hoặc sự thiếu trình điều khiển thiết bị.

Quyền sở hữu thương mại của phần mềm nguồn mở
Các vụ sáp nhập đã ảnh hưởng đến phần mềm nguồn mở lớn.

Năm 2008, Sun Microsystems đã mua lại MySQL AB, chủ sở hữu của MySQL là hệ quản trị cơ sở dữ liệu tự do nguồn mở phổ biến nhất thế giới.

Oracle đã lần lượt mua Sun Microsystems vào tháng 1 năm 2010, mua bản quyền, bằng sáng chế và nhãn hiệu của họ. Do đó Oracle đã trở thành chủ sở hửu của cả cơ sở dữ liệu độc quyền và cơ sở dữ liệu nguồn mở lớn nhất thế giới. Những nỗ lực của Oracle nhằm thương mại hóa cơ sở dữ liệu MySQL nguồn mở đã gây ra mối lo ngại trong cộng đồng FOSS. Một phần để đáp lại sự không chắc chắn về tương lai của MySQL, cộng đồng FOSS đã chia dự án thành các dự án hệ thống cơ sở dữ liệu mới ngoài tầm kiểm soát của Oracle. Các dụ án đó bao gồm MariaDB, Percona và Drizzle. Tất cả đều có tên riêng biệt; chúng là các dự án riêng biệt và không thể sử dụng tên thương hiệu MySQL.

Vấn đề pháp lý

Oracle với Google
Vào tháng 8 năm 2010, Oracle đã kiện Google, tuyên bố rằng việc sử dụng Java trong Android đã vi phạm bản quyền và bằng sáng chế của Oracle. Vụ kiện Oracle với Google đã kết thúc vào tháng 5 năm 2012, với việc phát hiện ra rằng Google không vi phạm bằng sáng chế của Oracle và thẩm phán xét xử đã phán quyết rằng cấu trúc của các API Java được Google sử dụng là không có bản quyền. Bồi thẩm đoàn nhận thấy rằng Google đã vi phạm một số lượng nhỏ các tệp được sao chép, nhưng các bên quy định rằng Google sẽ không trả tiền thiệt hại.

Oracle đã kháng cáo lên Tòa phúc thẩm liên bang Hoa Kỳ và Google đã đệ đơn kháng cáo với các yêu cầu chứng thực bản quyền.

Chú thích

Phần mềm tự do
Bản quyền phần mềm


title: Vũ khí chính xác cao

text:
Vũ khí chính xác cao là những loại vũ khí được điều khiển để bảo đảm tiêu diệt có lựa chọn các mục tiêu cơ động hoặc đứng yên với xác suất gần bằng 100% ngay trong phát bắn (lần phóng) đầu tiên trong mọi điều kiện thời tiết ngày đêm, trong mọi tình huống chiến trường. Hay nói cách khác, vũ khí chính xác cao được hiểu là vũ khí nhờ được dẫn bảo đảm tiêu diệt có lựa chọn các mục tiêu cơ động và tĩnh tại trong mọi điều kiện, tình huống với xác suất gần bằng 100%. Vũ khí chính xác cao đóng vai trò quyết định trong các hoạt động quân sự không chỉ trên mặt đất, trên biển, trên không mà còn cả trong vũ trụ. Vũ khí chính xác cao đã có đóng góp đặc biệt vào việc xác định tính chất cúa đấu tranh vũ trang trong không trung và các cuộc xung đột quân sự cuối thế kỷ 20.

Đặc điểm
 So với các vũ khí thông thường, vũ khí chính xác cao được trang bị hệ dẫn bằng lệnh, tự hoạt hoặc kết hợp để điều khiển quỹ đạo bay đến mục tiêu, bảo đảm xác suất tiêu diệt mục tiêu tùy thuộc các thông số của mục tiêu bị tấn công.
 Phụ thuộc vào loại phương tiện mang, có các loại vũ khí chính xác cao triển khai trên máy bay, trên tàu chiến nổi, tàu ngầm hay trên mặt đất, có thể xuất hiện cả vũ khí chính xác cao triển khai trong vũ trụ. Tên lửa hành trình, tên lửa chống ra-đa, tên lửa chống hạm, bom có điều khiển và bom chùm có điều khiển... là những loại vũ khí chính xác cao trang bị cho máy bay.
 Vũ khí chính xác cao cũng có những điểm hạn chế, trong đó có chi phí để đầu tư nghiên cứu chế tạo, khai thác sử dụng rất lớn và cũng rất dễ bị gây nhiễu nếu không được trang bị hệ thống chống nhiễu tốt

Phân loại
Theo hệ thống dẫn lắp trên vũ khí, Vũ khí chính xác cao được chia thành các loại:
 Vũ khí chính xác cao với các hệ dẫn quang-điện tử (truyền hình, ảnh nhiệt, la-de)
 Vũ khí chính xác cao với hệ dẫn ra-đa thụ động hoặc ra-đa chủ động (làm việc ở dải sóng mm)
 Vũ khí chính xác cao với hệ dẫn kết hợp…

Tùy thuộc vào cự ly sử dụng tối đa từ các máy bay mang, Vũ khí chính xác cao được chia thành:
 Vũ khí chính xác cao tầm xa (hơn 100km)
 Vũ khí chính xác cao tầm trung (đến 100km)
 Vũ khí chính xác cao tầm ngắn (đến 20km)

Vai trò
Vũ khí chính xác cao đã có đóng góp đặc biệt vào việc xác định tính chất cúa đấu tranh vũ trang trong không trung và các cuộc xung đột quân sự cuối thế kỷ 20. Dưới ảnh hưởng của nó, các hình thức và phương pháp sử dụng chiến đấu các phương tiện tiến công đường không liên tục được phát triển, chiến thuật hoạt động của các cụm lực lượng không quân có sự thay đổi, xuất hiện những thủ đoạn chiến thuật mới để chế áp hệ thống phòng không và tấn công các mục tiêu mặt đất khác nhau.

vũ khí chính xác cao, loại vũ khí sẽ là phương tiện tác động hỏa lực chủ yếu đối với hầu như tất cả các mục tiêu, bất kể mức độ bảo về và tính cơ động của chúng, sẽ có ảnh hưởng áp đảo đối với việc hình thành tính chất cuộc đấu tranh vũ trang trong môi trường không trung-vũ trụ trong các cuộc xung đột quân sự đầu thế kỷ XXI.

Đối phó
Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ cũng như các loại vũ khí chính xác cao thì việc tạo ra một loại vũ khí có khả năng đối phó được với những loại vũ khí trên là việc hết sức cần thiết, bởi nó sẽ bảo vệ các mục tiêu quân sự, dân sự quan trọng, cũng như con người. Trong đó nổi bật là Tổ hợp Pantsir được kết hợp giữa tên lửa đất-đối-không và hệ thống pháo phòng không nhằm đối phó hiệu quả với vũ khí chính xác cao được chế tạo từ giữa những năm 1980 bởi phòng thiết kế chế tạo TuLa.

Chú thích

Vũ khí


title: Giấy giả da

text:
Giấy giả da, giấy sunphua hóa, giấy giả da gốc thực vật (tiếng Anh: parchment paper) là giấy được tạo ra bằng cách ngâm trong vòng vài giây đồng hồ một tờ giấy chất lượng tốt, không hồ cũng không phủ, trong một bể acid sunphuaric, chất này làm thủy phân xenlulô và chuyển từng phần sang amylôit, chất gelatin và không thấm nước. Giấy sunphua hóa được dùng như chất bảo vệ gói bọc cho chất mỡ (như bơ hoặc mỡ lợn đã rán) các thực phẩm khác hoặc gói bọc thuốc nổ, làm máng thấm lọc hoặc thấm tách. Giấy sunphua hóa một mặt được dùng để chế tạo một số giấy phủ tường.

Sau khi rửa sạch và sấy khô, thứ giấy sunphua hóa dai hơn rất nhiều so với giấy ban đầu, lại trong mờ, không thấm mỡ và trong một mức độ lớn, không thấm nước và hơi ga. Có đặc tính nặng nhất và dai nhất là các sản phẩm thu được từ cán mỏng, ở tình trạng ẩm, hai hoặc nhiều lớp giấy sunphua hóa, được gọi là bìa giả da. Giấy sunphua hóa thêm vào bột chất oxide titan sẽ có dạng mờ đục

 Ứng dụng: Giấy sunphua hóa được dùng làm chất bảo vệ gói bọc cho chất mỡ (như bơ hoặc mỡ lợn đã rán), các thực phẩm khác hoặc gói bọc thuốc nổ, làm màng thấm lọc hoặc thấm tách, như giấy làm bằng tốt nghiệp hoặc giấy vẽ, để chế tạo thiếp chúc mừng. Bìa giả da được dùng như loại thay thế cho da giả đóng sách, chế chụp đèn, các đồ dùng du lịch...

Lưu ý: Phân biệt giấy sunphua hóa này với giấy giả da tráng PVC là loại vật liệu hai lớp, lớp trước là Poly Vinyl Chloride nhiều màu và vân, lớp sau là một lớp giấy dễ thấm keo, dùng làm bìa sổ sách, bìa hộp.

Giấy không thấm mỡ

Giấy không thấm mỡ (giấy simili sunphua hóa) (tiếng Anh: Greaseproof papers hay wax paper) là giấy thu được giản đơn bằng cách thanh lọc đặc biệt bột giấy (thường là bột ngâm bi-sun-phat), các sợi giấy đã được cán nát và được thủy phân bằng cách đập, lâu dài trong nước, thường có dạng trong mờ, không thấm như giấy sunphua hóa nhưng vì lý do giá thành thấp hơn, được dùng nhiều hơn để bao gói các sản phẩm thực phẩm có mỡ. Nó giống như giấy sunphua hóa, nhưng chịu nước kém hơn.

Giấy sunphua hóa và giấy không thấm mỡ, thông thường được dùng làm cho mềm hơn và trong bởi một lớp quét nhẹ glycerol, glucose... trong quá trình hoàn thiện.

Giấy không thấm mỡ khác với giấy sunphua hóa bởi độ bền khi tan trong nước: ngâm nhiều phút thì giấy sunphua hóa tự xé rách khó khăn và chỗ rách lại không có rìa xờm, trong khi giấy không thấm mỡ được xử lý cùng cách như vậy thì tự xé tách dễ dàng và chố rách tua tủa những sợi bị xé.

Xem thêm
 Giấy can
 Giấy bóng kính

Tham khảo

Liên kết ngoài

 48.06 - Giấy bìa sunphua hóa, giấy không thấm mỡ, giấy can và giấy bóng kính và các giấy bóng trong hoặc giấy bóng mỡ khác, ở dạng cuộn hoặc tờ.

Giấy


title: Giấy bóng kính

text:
Giấy bóng kính (tiếng Anh: glassine paper, mã HS: 4806.40) được chế tạo cùng cách thức như giấy không thấm mỡ, nhưng ở giai đoạn cuối cùng của chế tạo, nó đạt tới độ trong suốt đặc trưng và độ dày đặc tăng lên so với thành phần bởi các thao tác lặp đi lặp lại để hút ẩm và láng bóng dưới áp lực các xilanh nóng của máy cán là hạng nặng. Giấy cán là trong suốt tương tự được chế tạo ngày nay bởi một quy trình tương tự khi thêm vào bột các chất plastic hoặc các chất liệu khác.

Giấy bóng kính gồm giấy bóng trong và giấy bóng mờ.

Giấy bóng kính phần lớn là độ chống thấm kém hơn so với giấy sunphua hóa hoặc giấy không thấm mỡ, có thể được dùng như giấy bao gói thực phẩm, bánh kẹo, hoa, để chế tạo phong bì cho giao dịch.

Tham khảo

B


title: Platystictidae

text:
Platystictidae là một họ chuồn chuồn kim. Chúng trông rất giống với họ chuồn chuồn kim Protoneuridae. Các loài trong họ này có thể được tìm thấy khắp châu Á, Trung Mỹ, và Nam Mỹ.

Các chi
Họ này gồm có các chi sau:
Drepanosticta
Palaemnema
Platysticta
Protosticta
Sinosticta
Sulcosticta

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Grande Armée

text:
Grande Armée (tiếng Pháp có nghĩa là "Đại quân") lần đầu tiên được ghi chép vào biên niên sử vào năm 1804, khi Napoléon Bonaparte, Hoàng đế Pháp, đổi tên đội quân đang đóng tại bờ biển phía bắc nước Pháp, bên eo biển Manche sau khi lên kế hoạch xâm lược Anh Quốc. Tuy nhiên, người Pháp không đạt được mục đích chính từ cuộc xâm lược này, kế hoạch phải hủy bỏ, vì Napoléon đã triển khai quân đội tiến về phía đông để triệt hạ các mối đe dọa là Áo và Nga, là một phần của Liên minh thứ ba chống Pháp.

Sau đó, tên gọi này đã được sử dụng cho quân đội chủ lực Pháp, được triển khai trong những chiến dịch 1805-1807 (nơi mà họ đã lấy được sự uy tín), năm 1812, và 1813-1814. Tuy nhiên, trong thực tế, thuật ngữ "Grande Armée" được sử dụng trong tiếng Anh để đề cập đến tất cả các lực lượng đa quốc gia được thu nạp bởi Napoléon trong các chiến dịch của ông về những năm đầu thế kỷ 19 (xem Chiến tranh Napoléon).

Khi thành lập, Grande Armée bao gồm sáu quân đoàn dưới sự chỉ huy của Thống soái Napoléon và các tướng lĩnh cao cấp. Khi ông phát hiện ra rằng quân đội Nga và Áo đang chuẩn bị xâm lược Pháp vào cuối năm 1805, Grande Armée đã nhanh chóng ra lệnh tiến về phía đông, vượt qua sông Rhine vào miền Nam nước Đức, dẫn đến chiến thắng của Napoleon tại Ulm, Austerlitz, Jena.

Số lượng binh sĩ tăng lên nhanh chóng khi Napoléon hành quân trên khắp châu Âu. Nó đạt đến quy mô tối đa là 600.000 lính vào lúc bắt đầu của cuộc xâm lược của Nga năm 1812. Tất cả các quân đoàn đều nằm dưới sự chỉ huy của tướng Pháp, ngoại trừ một quân đoàn Ba Lan và Áo. Quân đội đa quốc gia khổng lồ hành quân chậm rãi về phía đông. Sau khi chiếm được thành Smolensk và giành chiến thắng trong trận Borodino, Napoléon và một cánh của Grande Armée đã tiến đến Moskva vào ngày 14 tháng 9 năm 1812, tuy nhiên, số quân đã sụt giảm mạnh do số người bị giết và bị thương trong cuộc chiến với quân Nga, cùng với bệnh tật (chủ yếu là sốt phát ban), hay vì quân linh đào ngũ. Quân đội đã dành một tháng ở lại Moskva, nhưng cuối cùng đã buộc phải hành quân trở về phía tây. Bị lạnh, đói và bệnh tật ám ảnh, và liên tục bị sách nhiễu bởi người Cossack và quân đội không chính quy Nga, cuộc rút lui khiến Grande Armée hoàn toàn gần như bị hủy diệt. Chỉ có 120.000 người sống sót rời khỏi nước Nga (không bao gồm những nhóm đào ngũ đầu tiên). Trong số này có hơn 50.000 là người Áo, Phổ và các tiểu quốc Đức khác, 20.000 người Ba Lan và 35.000 người Pháp. Vậy, có nghĩa là 400.000 người đã phải bỏ mạng trong chiến dịch.

Napoléon đã dẫn những tân binh tới trận đánh Liên quốc gia tại Leipzig vào năm 1813, hay trong việc bảo vệ nước Pháp vào năm 1814 và trong trận Waterloo vào năm 1815, nhưng đội quân Pháp của Napoléon đã không bao giờ lấy lại được những ngày khó quên trong tháng 6 năm 1812.

Lịch sử
Để xem lịch sử về quân đội Pháp giai đoạn 1792–1804, trong thời kỳ giao tranh với Liên minh thứ nhất và thứ hai, xem Quân đội Cách mạng Pháp.

1804-1806

Grande Armée ban đầu được hình thành từ L'Armée des Côtes de l'Océan (Quân đội Bờ Đại Dương) được thành lập tại cảng Boulogne vào năm 1803, được dự định chuẩn bị cho cuộc xâm lược Anh. Sau khi Napoléon Bonaparte đăng quang ngôi Hoàng đế của người Pháp năm 1804, Liên minh lần thứ ba được hình thành chống lại ông và La Grande Armée biến tầm nhìn của mình về phía đông vào năm 1805. Họ rời khỏi Boulogne vào cuối tháng tám và thông qua một cuộc hành quân nhanh lẹ bao vây quân đội Áo của tướng Karl Mack đang bị cô lập tại pháo đài Ulm. Thắng lợi tại chiến dịch Ulm đã khiến 60.000 quân Áo tử trận còn phía Grande Armée chỉ mất 2.000 binh. Pháp đã yêu cầu Áo đầu hàng, nhưng Áo từ chối, họ vẫn duy trì một đội quân trong khu vực này. Chiến tranh còn phải kéo dài thêm một thời gian nữa. Vấn đề được quyết định giải quyết vào người 02 tháng 12 năm 1805 bằng trận đánh tại Austerlitz, nơi mà Grande Armée, với số quân ít hơn đã đánh bại liên quân Nga-Áo do Sa hoàng Aleksandr I dẫn đầu. Chiến thắng vang dội này đã dẫn đến Hiệp ước Pressburg ngày 26 tháng 12 năm 1805 cộng với Thánh chế La Mã giải thể năm sau.

Tham khảo

Liên kết ngoài
French website displaying flags of the Grande Armée
Soldiers of Fortitude: The Grande Armee of 1812 in Russia by Major James T. McGhee
French Heavy and Light Cavalry (Lourde et Légère Cavalerie)
French article on Chappe telegraphs, Les Télégraphes Chappe, l'Ecole Centrale de Lyon
Uniforms of Napoleon's Guard
Illustrations (uniforms) by Hippolyte Bellangé from the book P.-M. Laurent de L`Ardèche «Histoire de Napoléon», 1843

Lục quân bị giải tán
Khởi đầu năm 1805
Đơn vị quân sự Pháp
Kế hoạch xâm lược Anh Quốc của Napoléon
La Grande Armée
Quân đội trong chiến tranh Napoléon


title: Quảng Tâm (định hướng)

text:
Quảng Tâm có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

 Phường Quảng Tâm, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
 Xã Quảng Tâm, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông.


title: Nha học chánh Seattle

text:
Nha học chính Seatle (: Seattle Public Schools) là một học khu phục vụ Seattle, tiểu bang Washington, Hoa Kỳ. Trụ sở đóng ở John Stanford Center for Educational Excellence.

Danh sách trường
Đến thời điểm năm 2007, học khu có 58 trường tiểu học, 8 trường mẫu giáo, 10 trường trung học cơ sở, 12 trường trung học phổ thô và 9 trường thay thế và các chương trình đặc biệt.

Hội đồng trường học
Hội đồng quản trị Nha học chính Seattle là một cơ quan đại diện được bầu cử bảy vùng địa lý, được gọi là các khu  bên trong thành phố Seattle. Nhiệm kỳ là 4 năm. Các cuộc họp của hội đồng quản trị thường được tổ chức hai lần hàng tháng. Trong năm học 2008-2009, các cuộc họp của hội đồng quản trị được tổ chức theo định kỳ vào thứ tư lần thứ hai và thứ tư của tháng; tất cả những cuộc họp khác là vào thứ Tư và thứ ba của mỗi tháng, 6:00 pm, với một số trường hợp ngoại lệ. Một lịch trình đầy đủ của tất cả các cuộc họp cho các cuộc họp hội đồng quản trị cho năm học 2008-09 có thể được tìm thấy ở đây .

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Nha học chánh Seattle
  Nha học chánh Seattle (Archive)

Seattle
Seattle
Nha học chánh Seattle


title: Pseudopulex

text:
Bọ chét khủng long (Danh pháp khoa học: Pseudopulex) là một chi bọ chét thời kỳ tiền sử sống vào thời đại khủng long, sống cách đây 165 triệu năm. Các chuyên gia Trung Quốc đã phát hiện được loài bọ chét cổ nhất thế giới tại khu vực Nội Mông. Tuy nhiên những hóa thạch bọ chét được phát hiện tại Nội Mông thuộc về một dòng khác đã tuyệt chủng. Hiện người ta biết đến hai loài của chi này là:
 Pseudopulex jurassicus
 Pseudopulex magnus

Đặc điểm
Bọ chét khủng long có hình dáng bên ngoài khá tương đồng với loài bọ chét thời hiện đại, các sinh vật này chỉ khác điểm duy nhất, to gấp 10 lần họ hàng thời nay để tương xứng với cơ thể đồ sộ của vật chủ ngoài ra chúng có cơ thể dẹp hơn, giống như rận, và đôi hàm dài có thể chọc xuyên lớp da dày của khủng long để hút máu. Mỗi phát cắn của Bọ chét khủng long có thể tương đương với hành động ấn kim tiêm dưới da.

Chú thích

Tham khảo

 Gao, Tai-ping; Shih, Chung-kun, Xu, Xing, Wang, Shuo, Ren, Dong (ngày 1 tháng 4 năm 2012). "Mid-Mesozoic Flea-like Ectoparasites of Feathered or Haired Vertebrates". Current Biology 22 (8): 732–735. doi:10.1016/j.cub.2012.03.012.
 Bọ chét khủng long

Vật ký sinh


title: Linh dương Impala

text:
Linh dương Impala (danh pháp hai phần: Aepyceros melampus) là một loài linh dương châu Phi. Tên gọi impala có nguồn gốc từ tiếng Zulu. Chúng được tìm thấy ở thảo nguyên và thảo nguyên cây bụi ở Kenya, Tanzania, Eswatini, Mozambique, bắc Namibia, Botswana, Zambia, Zimbabwe, nam Angola, đông bắc Nam Phi và Uganda. Linh dương Impala có thể tập hợp thành đàn lên đến 2 triệu con ở châu Phi.

Miêu tả

Linh dương Impala là loài lưỡng hình giới tính. Chúng cao . Khối lượng trung bình con đực là 40 đến 75 kg (88 170 lb), trong khi con cái nặng khoảng 30 đến 50 kg (66 đến 110 lb). Bộ lông ngắn và bóng, bình thường màu nâu đỏ (vì vậy tên Afrikaans rooibok, không nên nhầm lẫn với rhebok có sườn nhẹ hơn và dưới bụng trắng với dấu chữ "M" ở phía sau.

Chỉ có những con đực có các sừng hình đàn lia, có thể lên tới 45–92 cm (18–36 in) chiều dài. Con cái không có sừng. Nó có sọc màu đen và trắng đặc biệt chạy xuống mông và đuôi. Linh dương Impala đen, được tìm thấy ở những nơi rất ít ở châu Phi, là một loại cực kỳ hiếm. Một gen lặn làm chúng có màu đen ở loài động vật này. Linh dương Impala có tuyến mùi hương được nằm dưới lớp lông ở các bàn sau và tuyến bã nhờn trên đầu.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Impala: summary from the African Wildlife Foundation

M
Động vật được mô tả năm 1812
Động vật Đông Phi
Động vật có vú châu Phi
Động vật có vú Angola
Động vật có vú Botswana
Động vật có vú Kenya
Động vật có vú Malawi
Động vật có vú Mozambique
Động vật có vú Namibia
Động vật có vú Nam Phi
Động vật có vú Eswatini
Động vật có vú Tanzania
Động vật có vú Uganda
Động vật có vú Zambia
Động vật có vú Zimbabwe


title: Dinitơ pentoxide

text:
Dinitơ pentoxide là một oxide có công thức hóa học N2O5, không bền và là một chất nổ. Dinitơ pentoxide không tạo được từ phản ứng giữa nitơ và oxy.

Tổng hợp và tính chất vật lý
N2O5 được báo cáo lần đầu bởi Deville năm 1840, người đã điều chế nó bằng cách xử lý AgNO3 với Cl2:
2AgNO3 + Cl2 → 2N2O5 + O2↑ + 2AgCl↓
Một phương pháp tổng hợp phòng thí nghiệm đưa đến việc khử nước acid nitric (HNO3) với diphosphor pentoxide (N2O5):
P4O10 + 12HNO3 → 4H3PO4  +  6N2O5
Trong quá trình đảo nghịch, N2O5 phản ứng với nước (thủy phân) để tạo ra acid nitric. Do đó dinitơ pentoxide là anhydride của acid nitric:
N2O5 + H2O → 2HNO3
N2O5 tồn tại dưới dạng tinh thể không màu thăng hoa một chút ở nhiệt độ trên nhiệt độ phòng. N2O5 cuối cùng phân hủy tại nhiệt độ phòng thành NO2 và O2:
2N2O5 → 4NO2↑ + O2↑

Tính chất hóa học
N2O5 là oxide acid, cho nên N2O5 tác dụng với oxide base, base tạo thành muối và nước:
N2O5 + 2LiOH → 2LiNO3 + H2O
N2O5 + Li2O → 2LiNO3
Ngoài ra, N2O5 còn đẩy được gốc anion của acid yếu ra khỏi muối của nó và tạo thành muối nitrat và oxide acid tương ứng:
CaCO3 + N2O5 → 2Ca(NO3)2 + CO2↑

Nguy hiểm
N2O5 rất độc, khi khi rơi vào da sẽ làm da bị bỏng nặng. N2O5 khi tác dụng với nước, kim loại có thể gây nổ. Nhiều hợp chất hữu cơ hoặc hợp chất vô cơ bị bốc cháy hoặc phá hủy khi tiếp xúc với N2O5 trong không khí ẩm hoặc trong không khí khô, tuy nhiên tốc độ phá hủy hoặc bốc cháy các hợp chất hữu cơ hoặc hợp chất vô cơ khi tiếp xúc với N2O5 trong không khí khô chậm hơn nhiều so với tốc độ phá hủy hoặc bốc cháy các hợp chất hữu cơ hoặc hợp chất vô cơ khi tiếp xúc với N2O5 trong không khí ẩm.

Tham khảo

Hóa chất
Hợp chất nitơ
Nitơ oxide
oxide
Hợp chất nitơ vô cơ
Hợp chất oxy
oxide acid


title: Science Citation Index

text:
Danh mục Trích dẫn Khoa học (Science Citation Index, viết tắt: SCI) là một danh mục trích dẫn do Viện Thông tin Khoa học (Institute for Scientific Information, viết tắt: ISI) xuất bản lần đầu tiên và là công trình do nhà khoa học Eugene Garfield sáng tạo ra vào năm 1960. Hiện nay Thomson Reuters là chủ sở hữu của danh mục này. Phiên bản danh mục lớn hơn với tên gọi Danh mục Trích dẫn Khoa học mở rộng (Science Citation Index Expanded, viết tắt: SCIE) bao gồm hơn 6.500 Tạp chí khoa học danh tiếng và quan trọng, xuyên suốt 150 chuyên ngành, từ năm 1900 cho đến nay. Những tạp chí này theo mô tả là những tạp chí hàng đầu thế giới về khoa học và công nghệ vì quá trình chọn lọc chúng vào danh mục rất nghiêm ngặt. Danh mục trích dẫn này có thể truy cập trực tuyến (online) thông qua cơ sở dữ liệu (database) Web Khoa học (Web of Science) (Web of Science là một phần của bộ sưu tập các database Web Kiến thức (Web of Knowledge)). Ngoài ra còn có phiên bản in và phiên bản trên đĩa CD, trong đó số tạp chí ít hơn. Database này cho phép một nghiên cứu viên xác định danh sách những bài báo xuất bản sau có trích dẫn tới một bài báo bất kì đã được xuất bản trước đó, danh sách những bài báo của cùng một tác giả, hoặc danh sách những bài báo thường xuyên được trích dẫn nhất. Thomson Reuters cũng đã thương mại hóa nhiều tập con của database này, với thuật ngữ Các Danh mục Trích dẫn Đặc biệt (Specialty Citation Indexes), như Danh mục Trích dẫn Khoa học Thần kinh (Neuroscience Citation Index) và Danh mục Trích dẫn Hóa học (Chemistry Citation Index).

Xem thêm
 Danh mục Trích dẫn Nghệ thuật và Nhân văn (Arts and Humanities Citation Index), gồm 1130 tạp chí, bắt đầu từ năm 1975.
 Nhân tố ảnh hưởng (Impact factor, viết tắt: IF)
 Danh sách database học thuật và engine tìm kiếm
 Danh mục Trích dẫn Khoa học Xã hội (Social Sciences Citation Index), gồm 1700 tạp chí, bắt đầu từ năm 1956.

Thao khảo

Liên kết ngoài
 Giới thiệu về SCI (bằng tiếng Anh)
 Danh sách tạp chí chính (bằng tiếng Anh)

Cơ sở dữ liệu thư mục
Cơ sở dữ liệu trực tuyến


title: Hoàn Y

text:
Hoàn Y (, ? – 391) là tướng lãnh nhà Đông Tấn trong lịch sử Trung Quốc.

Xuất thân
Y tự Thúc Hạ, tên lúc nhỏ (tiểu tự) là Dã Vương hay Tử Dã , người huyện Chí, nước (quận) Tiếu . Y là cháu họ (tộc tử) của danh tướng Hoàn Tuyên; cha là Hoàn Cảnh, cũng là bậc tài cán đương thời, được làm quan đến Thị trung, Đan Dương doãn, Trung lĩnh quân, Hộ quân tướng quân, Trường Xã hầu.

Y có tài võ nghệ, tính thông minh, giản dị, được Vương Mông, Lưu Đàm xem trọng, lần lượt được làm Tham quân sự ở các phủ của họ, dần thăng làm tham quân cho Đại tư mã Hoàn Ôn. Bấy giờ Tiền Tần cương thịnh, biên thùy nhiều nỗi lo, triều đình bàn bạc chọn người có thể chiến đấu bảo vệ lãnh thổ, bèn thụ Y làm Hoài Nam thái thú. Nhờ tổ chức phòng ngự có phương pháp, Y được tiến làm Đốc Dự Châu chi 12 quận, Dương Châu chi Giang Tây 5 quận quân sự, Kiến uy tướng quân, Lịch Dương thái thú, Hoài Nam thái thú như cũ.

Sự nghiệp
Tháng 8 ÂL năm Thái Hòa thứ 5 (370), Hoàn Ôn vây con trai phản tướng Viên Chân (đã mất) là Viên Cấn ở Thọ Xuân. Tháng giêng ÂL năm sau (371), tướng Tiền Tần là bọn Vũ vệ tướng quân Vương Giám, Tiền tướng quân Trương Hào đem 2 vạn bộ kỵ cứu viện Viên Cấn, Ôn sai Y cùng bọn Nam Đốn thái thú Hoàn Thạch Kiền đón đánh ở Thạch Kiều, đại phá địch. Trong tháng ấy, quân Tấn chiếm được Thọ Xuân, Ôn bắt cả họ của Viên Cấn về Kiến Khang để chém đầu.  Y nhờ công được phong Tuyên Thành huyện tử, tiến làm Đô đốc Dự Châu chư quân sự, Tây trung lang tướng, Dự Châu thứ sử.

Tháng 9 ÂL năm Thái Nguyên đầu tiên (376), Hoàn Xung muốn giải vây cho Tiền Lương, sai Y đem quân uy hiếp Thọ Dương (tức Thọ Xuân, nay phải kiêng húy Trịnh A Xuân, mẹ của Tấn Giản Văn đế, lên ngôi cuối năm 371) của Tiền Tần. Nhưng Tiền Tần đã diệt được Tiền Lương, nên Xung bãi binh.

Tháng 9 ÂL năm thứ 8 (383), Y theo Tiền phong đô đốc Tạ Huyền đem 8 vạn binh kháng cự đại quân Tiền Tần. Tháng 11 ÂL, quân Tấn đại thắng ở trận Phì Thủy,  Y nhờ công được phong Vĩnh Tu huyện hầu, tiến hiệu Hữu quân tướng quân, ban trăm vạn tiền, ngàn tấm vải may áo khoác.

Y ở Dự Châu 10 năm, vỗ về dân chúng bản địa, rất được lòng người. Hoàn Xung mất (384), Y được thăng làm Đô đốc Giang Châu, Kinh Châu 10 quận, Dự Châu 4 quận quân sự, Giang Châu thứ sử, tướng quân như cũ, giả tiết. Y đến trấn, lấy cớ biên cảnh không còn nỗi lo, nên lấy việc khoan dung thể tuất nhân dân làm trọng, bèn dâng sớ cho rằng Giang Châu trống rỗng, lại thêm liên tiếp mấy năm mất mùa, nay có hơn 56000 hộ, nên tinh hợp huyện nhỏ, bỏ nợ gạo của các quận, dời châu trị về Dự Chương. Triều đình giáng chiếu dời châu trị về Tầm Dương, còn lại đều nghe theo. Y tùy nghi cứu giúp, vỗ về, trăm họ được nhờ. Sau nhiều năm ở địa phương, Y được trưng về triều làm Hộ quân tướng quân, được đem theo ngàn người của phủ Hữu quân, phối vào phủ Hộ quân.

Tháng 11 ÂL năm Thái Nguyên thứ 6 (391),  Y mất khi đang ở chức, được tặng Hữu tướng quân, gia Tán kỵ thường thị, thụy là Liệt.

Gia đình
Em trai là Hoàn Bất Tài, tham gia đánh dẹp khởi nghĩa Tôn Ân, được làm đến Quan quân tướng quân.

Con trai là Hoàn Túc Chi được kế tự. Túc Chi mất, con Túc Chi là Hoàn Lăng được kế tự. Nhà Lưu Tống thay ngôi nhà Đông Tấn, hầu quốc của nhà họ Hoàn bị trừ bỏ.

Tính cách
Y tính khiêm tốn, trong sạch, dẫu có công lớn, nhưng trước sau không đổi. Y giỏi âm nhạc, nắm hết cái hay đương thời, được khen là “Giang tả đệ nhất”. Y có cây địch (sáo ngang) Kha Đình (柯亭笛) do Thái Ung chế tác, luôn dùng nó để thổi. Danh sĩ Vương Huy Chi (con trai thứ 5 của Vương Hy Chi) trở về kinh sư, đỗ thuyền bên bờ Thanh Khê. Y ở trên bờ đi ngang qua, khách trong thuyền gọi tên lúc nhỏ của ông mà rằng: “Đây là Hoàn Dã Vương đấy.” Hai người vốn không quen nhau, nhưng Huy Chi lại khiến người nói với Y rằng: “Nghe nói anh giỏi thổi địch, thử làm một bản xem sao.” Y bấy giờ đã hiển hách, nhưng vốn nghe tiếng của Huy Chi, nên vẫn xuống xe, ngồi ghế xếp (hồ sàng) thổi lên 3 điệu, dứt nhạc liền lên xe bỏ đi. Rốt cục hai người không nói với nhau lời nào.

Bấy giờ con rể của Tạ An là Vương Quốc Bảo mưu cầu lợi ích, không giữ hạnh kiểm; An ghét cách làm người ấy, luôn ức chế hắn ta. Cuối đời, Tấn Hiếu Vũ đế thích rượu ham sắc, còn Cối Kê vương Tư Mã Đạo Tử hôn ám quá lắm, chỉ gần gũi kẻ siểm nịnh. Vì vậy Quốc Bảo gièm pha, a dua để ly gián vua tôi, nhằm vào công danh đang vào lúc cực thịnh của An, gây ra hiềm khích giữa An với anh em hoàng đế. Lần nọ đế triệu Y ăn tiệc, có An ngồi hầu. Đế mệnh Y thổi địch, ông tỏ vẻ thuận theo, lập tức thổi 1 khúc nhạc, rồi buông địch nói: “Thần đàn tranh không bằng thổi địch, nhưng tự thấy đủ để diễn xướng, xin phép vừa đàn vừa hát, còn xin thêm một người thổi địch.” Đế chuộng giai điệu thư sướng ấy, liền sắc ngự kỹ thổi địch. Y lại nói: “Người của nội phủ phối hợp với thần ắt không tốt, thần có đứa ở, giỏi cùng nhau diễn tấu.” Đế càng thích thái độ thẳng thắn ấy, bèn cho triệu kẻ ấy. Đứa ở thổi địch, còn Y gảy tranh mà ca bài Oán ca hành: “Vi quân kí bất dịch, vi thần lương độc nan. Trung tín sự bất hiển, nãi hữu kiến nghi hoạn. Chu Đán tá Văn Vũ, Kim Đằng công bất khan. Thôi tâm phụ vương chánh, nhị thúc phản lưu ngôn.” (tạm dịch: Làm vua đã không dễ, làm tôi thật cũng khó. Việc trung tín không rõ, thì phải chịu nghi ngờ. Chu Đán giúp Văn, Võ, kim đằng không bỏ mất. Dốc lòng giúp nhà vua, hai em đồn làm phản.) Giọng hát và điệu nhạc khẳng khái, cả hai đều tuyệt hay. An chảy nước mắt ướt đẫm vạt áo, bước ra khỏi chỗ ngồi đến bên Y, vuốt râu của ông mà nói: “Sứ quân chuyến này bất phàm.” Đế rất lấy làm hổ thẹn.

Sau trận Phì Thùy, Y giành được 100 bộ trang bị kỵ binh, 500 bộ khải giáp bộ binh của quân đội Tiền Tần, đều để lại Tầm Dương chứ không đem về kinh. Y đã làm sẵn tờ biểu, lệnh cho con trai sau khi mình mất thì dâng lên triều đình, xin nộp lại số chiến cụ ấy. Triều đình giáng chiếu khen ngợi lòng trung thành của Y và thu nhận.

Thành ngữ liên quan
 Nhất vãng thâm tình (一往深情), ý nói gởi gắm rất nhiều tình cảm.
 Nguồn gốc: Y giỏi hát Vãn ca, đương thời cùng Dương Đàm tấu nhạc, Viên Sơn Tùng hát Hành lộ nan, được khen là Tam tuyệt.  Y mỗi khi nghe Vãn ca , liền hô lên “Nại hà!” (tạm dịch: Làm sao đây, tiếng kêu than trong tang lễ) Tạ An nghe được việc ấy thì nói: “Tử Dã khả vị nhất vãng hữu thâm tình.” (tạm dịch: Tử Dã có thể nói là rất gởi gắm rất nhiều tình cảm <cho Vãn ca>.)

Tham khảo

Ghi chú


title: Nguyễn Lạc Hóa

text:
Nguyễn Lạc Hóa (阮樂化, 1901-1993) là một linh mục Công giáo Việt Nam. Ông thường được biết đến là người thành lập Biệt khu Hải Yến chống cộng giữa bán đảo Cà Mau, một thành trì của Việt Cộng.

Thân thế
Theo tài liệu lưu trữ thì Nguyễn Lạc Hóa sinh 28 tháng 8 năm 1908 tại Móng Cái, Hải Ninh (nay thuộc tỉnh Quảng Ninh) trong 1 gia đình người Hoa gốc Quảng Tây, Trung Quốc; Cha là ông Nguyễn Phương Ngôn và mẹ là bà Linh Thị Chi, gia đình ông cư ngụ tại Sài Gòn. Tên thánh của ông là Augustinus (Augustinô) và tên tiếng Hoa là Yong Luo Hua (Vĩnh Lộc Hoa). Ông có 2 chị (một chị nuôi và một chị ruột), 3 em trai: Thành, Phát, Nghiệp.

Được cho là cùng du học với Ngô Đình Diệm, sau khi thụ chức, linh mục Augustinô Nguyễn Lạc Hóa được bổ nhiệm cai quản một số giáo xứ tại Bắc Bộ. Sau khi quân đội thực dân Pháp rút khỏi Bắc Bộ năm 1954, Nguyễn Lạc Hóa cùng với nhiều binh sĩ tàn quân Trung Quốc Quốc dân Đảng qua Campuchia. Campuchia bấy giờ theo chính sách trung lập, thiếp lập quan hệ ngoại giao với mọi chính quyền trên thế giới, hạn chế sự mất lòng với các cường quốc. Sự hình thành một khu định cư chiêu tập các tàn quân Trung Quốc Quốc Dân Đảng trên đất Campuchia dễ tạo ra mối xung đột với chính quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa hùng mạnh. Vì vậy, năm 1957, Thủ tướng Norodom Sihanouk ra lệnh trục xuất các nhóm định cư Quốc dân Đảng của linh mục Hóa.

Ông đành viết thư cho người bạn cũ Ngô Đình Diệm, bấy giờ đã là Tổng thống Việt Nam Cộng hòa, xin được tị nạn và cùng hỗ trợ chống Cộng. Tổng thống Diệm đồng ý cho phép ông và các giáo dân qua Việt Nam định cư tại các khu dinh điền. Cuối năm 1957, ông cùng 80 hộ dân theo đạo Thiên Chúa di cư đến Khu dinh điền Phú Mỹ ở 2 bên kinh xáng Thợ May, xã Phú Mỹ, huyện Cái Nước và thành lập xứ đạo. Một thời gian sau, ông cho di dời nhà thờ và khu dinh điền Phú Mỹ về ấp Thanh Đạm, xã Tân Hưng Tây, huyện Cái Nước, thành lập Khu dinh điền Cái Cám. Cùng thời gian này, ông đưa trên 80 hộ dân di cư từ Quảng Nam đến khu vực kinh Mỵ Nương ở Cái Đôi Giữa, ấp Thanh Đạm, thành lập Khu dinh điền Bình Hưng.

Thành lập Biệt khu Hải Yến

Với sự hỗ trợ từ chính phủ Ngô Đình Diệm, với chính sách hỗ trợ giáo dân Công giáo định cư, tại các khu dinh điền Cái Cám và Bình Hưng, mỗi gia đình được 30 công đất, một con trâu, 2 lu đựng nước, 1 chiếc xuồng, gạo ăn 6 tháng và cất cho 1 căn nhà. Mỗi khu đều xây dựng một nhà thờ lớn, xây tượng Đức mẹ và thánh giá.

Quy mô của các khu dinh điền này ngày càng mở rộng khi tiếp nhận thêm 120 gia đình dân tộc thiểu số Trung Hoa. Năm 1958, với số dân cư khá đông và được kiểm soát chặt chẽ, quy củ và đủ điều kiện thành lập biệt khu quân sự, linh mục Hóa chủ động đề nghị Tổng thống Diệm chuẩn y xây dựng biệt khu trên cơ sở khu dinh điền Bình Hưng, lấy tên là Biệt khu Hải Yến.

Từ năm 1959 - 1960, linh mục Hóa được chấp thuận tuyển mộ để thành các trung đội địa phương quân. Tổng thống Diệm cũng đặc biệt ưu tiên cấp phát trang thiết bị, súng đạn, phục vụ cho việc xây dựng Biệt khu Hải Yến Bình Hưng. Linh mục Hóa cũng được Tổng thống Diệm phong làm Tư lệnh Biệt khu Hải Yến và đồng hóa với cấp bậc thiếu tá.

Biệt khu quân sự được xây dựng vững chắc với diện tích gần 80 ha, xung quanh có bờ thành bao bọc cao 1,2 mét, rộng 04 mét, trên bờ thành được bố trí nhiều chòi gác, phía ngoài có 5 – 7 hàng rào dây chì gai, có đóng đồn bót chốt giữ những nơi có đường giao thông huyết mạch để khống chế và kiểm soát mọi hoạt động của đối phương. Bên trong căn cứ là một hệ thống cơ quan dân sự và quân sự được trang bị khá hiện đại như: Sân bay, Sở chỉ huy, Cố vấn Mỹ, Nhà thờ, Khu gia đình, Trại giam, Bệnh viện và nhiều loại vũ khí hạng nặng, tàu tuần tiễu…

Năm 1965, Biệt khu Hải Yến có quân số dao động từ 1.200 - 1.800 quân, gồm: Tiểu đoàn bảo vệ, Thủy quân lục chiến, Bảo an, Thám báo, biệt kích Mỹ, Dân vệ, Phòng vệ dân sự, Bảo vệ hương thôn, Phượng hoàng, đội xây dựng nông thôn và 6 ban chuyên môn: Điều tra, Hậu cần, Hộ tịch, Hiến binh, Công binh, Giao thông, ngoài ra còn có hệ thống Tình báo, Gián điệp, Điềm chỉ, Mật vụ. Bình Hưng là chỉ huy sở, xung quanh Bình Hưng có 23 đồn như: Kinh Mới, Quảng Phú, Vàm Đình, Dinh Điền, Đường Cày, Cái Đôi Vàm, Sào Lưới, Cái Bát, Rạch Chèo, Tân Quảng, Gò Công, kinh Đứng, Hào Xuân, Thợ May, Ba Tiêm.

Ngôi sao của tự do
Tháng 1 năm 1961, trùm tình báo CIA Edward Lansdale đã thăm linh mục Hóa ở Bình Hưng. Khi trở về Washington, ông ta ngạc nhiên khi biết tổng thống Mỹ John F. Kennedy có mối quan tâm đối với cá nhân đối với báo cáo của ông về linh mục Hóa, và muốn báo cáo này được xuất bản trong Saturday Evening Post. Bài báo viết về "một sĩ quan Mỹ." Thị trấn Newburyport, Massachusetts đã quyết định chọn Bình Hưng là một cộng đồng kết nghĩa, và Post đã tiếp theo với một câu chuyện khác về cha Hóa. Other correspondents who took up the story of the Sea Swallows included Dickey Chapelle và Stan Atkinson, người đã nhớ lại linh mục Hóa nhiều thập kỷ sau như "nhân vật đáng nhớ nhất" mà ông từng gặp trong các chuyến đi của ông.

Thành công của linh mục Hóa đã tạo cảm hứng cho các nhóm khác gia nhập Hải Yến, bao gồm nhóm người "những người bộ tộc Nùng." Tài liệu được giải mật tiết lộ rằng các chiến binh người Nùng thực sự là một đội ngũ chiến sĩ Quốc Dân Đảng Trung Quốc.

Cáo buộc tội ác chiến tranh

Tuy vậy, linh mục Hóa cũng bị đối phương cáo buộc phạm các tội ác chiến tranh. Ông bị cáo buộc là đã dung dưỡng cho các binh sĩ dưới quyền thi hành những hành động tàn bạo đối với đối phương, thậm chí đối với dân thường bị nghi ngờ. Theo tài liệu thống kê tại Khu di tích Biệt khu Hải Yến, đã có 1.675 đảng viên, thường dân bị các binh sĩ Biệt khu Hải Yến giết hại bằng những biện pháp tàn bạo như dùng búa để đập đầu, chặt đầu, dùng dao, lê để mổ bụng lấy gan mật, cắt lỗ tai, thọc huyết…

Sự suy tàn của Biệt khu Hải Yến
Sự tồn tại của Biệt khu Hải Yến là một cái gai ngăn trở việc xây dựng căn cứ và phát triển lực lượng của những người Cộng sản tại Cà Mau. Nhân sự ủng hộ của những người dân bất mãn với sự lộng hành và tàn ác của các binh sĩ-giáo dân Biệt khu Hải Yến, các chỉ huy quân sự Cộng sản đã nhiều lần tiến hành các vụ tập kích vào các đồn thuộc Biệt khu, thậm chí kể cả chỉ huy sở biệt khu. Tuy nhiên, nhờ sự hậu thuẫn trực tiếp của Tổng thống Diệm, vốn ưu tiên trang bị vũ khí cho biệt khu và đã ra lệnh cho các đơn vị quân trong vùng phải ưu tiên chi viện, nên Biệt khu Hải Yến vẫn duy trì được sự tồn tại của mình. Sau Đảo chính Việt Nam Cộng hòa 1963, mất đi người bảo trợ nhiệt thành, cộng với sự thiếu quan tâm của chính quyền mới, Biệt khu Hải Yến bị tấn công mạnh, dần dần thu hẹp vùng kiểm soát.

Giữa năm 1966, Tiểu đoàn U Minh 2 của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tiến hành phục kích và đánh tiêu diệt gần như hoàn toàn lực lượng chủ lực của Biệt khu Hải Yến. Sau thất bại này, chính quyền Sài Gòn ra lệnh giải tán Biệt khu Hải Yến, đưa các đơn vị còn lại sáp nhập vào Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Linh mục Hóa trở về đời sống thuần túy tôn giáo, ông lên Sài Gòn làm công tác mục vụ.

Cuộc sống lưu vong
Đến khoảng năm 1973, do tuổi già sức yếu cộng với sự bi quan về nước Việt Nam Cộng hòa bị tham nhũng hóa, thấy được sự bế tắc của "công cuộc chống cộng cứu quốc" Việt Nam ở tại Miền Nam Việt Nam, ông linh mục Hóa đã xin phép Chính phủ nước Việt Nam Cộng hòa cho đến nước Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc) để tị nạn và mất tại đây năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

N
N
N
N


title: Quan hệ Lào – Việt Nam

text:
Quan hệ Lào – Việt Nam hay còn được biết đến với tên thông dụng là Quan hệ hữu nghị Việt – Lào là mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện từ lịch sử tới hiện tại giữa Việt Nam và Lào. Mối quan hệ được Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân Cách mạng Lào cũng như Nhà nước 2 quốc gia coi là mối quan hệ đặc biệt với vai trò như đồng minh chiến lược của nhau nhưng không có bất cứ bản cam kết đồng minh nào.

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao trên cơ sở mối quan hệ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Vương quốc Lào ngày 5 tháng 9 năm 1962.

Lịch sử
Đường biên giới giữa Việt Nam và Lào dài khoảng 2.340 km, trải dài suốt 10 tỉnh của Việt Nam là: Điện Biên, Sơn La, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam và Kon Tum; tiếp giáp với 10 tỉnh phía Lào là: Phôngsali, Louangphabang, Huaphanh, Xiengkhuang, Borikhamxay, Khammuane, Savannakhet, Salavan, Sekong và Attapeu.

Việt Nam và Lào là 2 quốc gia láng giềng của nhau. Trong nhiều giai đoạn lịch sử Lào chịu sự chi phối giữa Xiêm và Đại Việt. Thời kỳ nhà Nguyễn coi các quốc gia Vương quốc Luang Phrabang, Vương quốc Viêng Chăn, Vương quốc Phuan, Vương quốc Champasak, Vương quốc Khmer là phiên bang của Việt Nam. Trước đây, 2 nước đã từng xảy ra chiến tranh lớn, Chiến tranh Đại Việt – Lan Xang dẫn đến sự tàn phá của Vương quốc Lan Xang.

Cho đến khi triều Nguyễn suy yếu, các vương quốc này lại chịu sự chi phối của Xiêm và sau đó là thực dân Pháp. Trong giai đoạn đấu tranh chống thực dân Pháp trong cuối thế kỷ XIX, nhiều cuộc nổi dậy của người Việt Nam cũng lan sang và phát triển tại Lào, nhưng sau đó đều bị dập tắt. Năm 1930, Đảng Cộng sản Đông Dương ra đời và nhiều đảng viên bí mật tại Lào và Campuchia xuất hiện trong Đảng, người Việt Nam chiếm tuyệt đối trong Đảng chỉ có phần nhỏ là Lào và Campuchia.

Hà Nội được coi là trung tâm đầu não của toàn bộ Đông Dương, đặt các trụ sở hành chính, giáo dục, văn hóa,... vì vậy rất nhiều trí thức và người trong hoàng gia các vương quốc sang Hà Nội học tập. Khi Nhật tiến vào Đông Dương, và sau đó đảo chính Pháp và lập ra các quốc gia tự chủ theo danh nghĩa tại Lào và Việt Nam, nội các 2 nước cũng có quan hệ nhỏ mang tính chất 2 quốc gia thuộc khối Đại Đông Á.

Nhật Bản đầu hàng quân đồng minh, khoảng trống quyền lực được tạo ra, tại Việt Minh làm cuộc Cách mạng tháng Tám tái chiếm cả nước, thì tại Lào Issara và các lực lượng du kích cũng tái chiếm khoảng trống quyền lực ấy.

Ngày 9 tháng 4 năm 1945, Hồ Chí Minh đã mời Hoàng thân Souphanouvong đang ở Vinh ra Hà Nội, đã đặt những viên gạch đầu tiên xây dựng mối quan hệ Việt – Lào.

Đến khi Pháp quay lại Đông Dương năm 1946, Lào được thống nhất thành quốc gia chung Vương quốc Lào do Pháp bảo hộ theo cách Lào là quốc gia thuộc khối Liên hiệp Pháp. Lào Issara bị Pháp tấn công tan rã, số nhỏ rút sang Thái và Việt Nam.

Chiến tranh Đông Dương nổ ra, tháng 8 năm 1950 hoàng thân Souphanouvong đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương đổi tên nhóm lực lượng Lào Issara do ông lãnh đạo sang tổ chức vũ trang Pathet Lào, thành lập chính phủ kháng chiến Lào. Tháng 2 năm 1951, Đại hội Đảng Cộng sản Đông Dương lần thứ II được tổ chức, Kaysone Phomvihane tham dự với tư cách trưởng đoàn đại biểu Lào.

Tình hình tại Đông Dương liên tục thất bại, thực dân Pháp quyết định trao trả độc lập cho Lào để tập trung bình định Việt Nam. Tại Lào trong năm 1953 lực lượng Pathet Lào cùng bộ đội tình nguyện Việt Nam liên tiếp đánh chiếm nhiều vùng do Pháp và chính quyền Vương quốc Lào nắm giữ. Đến cuối năm 1953, Pathet Lào kiểm soát được Thượng Lào, một số tỉnh tại Trung và Hạ Lào.

Sau khi Hiệp định Genève được ký kết, lực lượng cộng sản Lào tập kết tại 2 tỉnh Phongsaly và Sầm Nưa cho tới khi có bầu cử thống nhất Lào vào năm 1955. Năm 1955, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào được thành lập với tiền thân là Đảng Cộng sản Đông Dương, người gốc Việt chiếm đa số trong Đảng. Chính phủ Liên hiệp các đảng phái được thành lập, và bầu cử 1958 diễn ra với sự thắng thế của Mặt Trận Lào Yêu Nước do hoàng thân Souphanouvong lãnh đạo. Hoa Kỳ không chấp nhận tình trạng này, cắt viện trợ để gây áp lực với chính phủ Souvanna Phouma. Souvanna Phouma sau đó bị truất phế năm 1958, thay vào đó là Phoui Sananikone. Chính phủ Phoui Sananikone loại bỏ phe hoàng thân Souphanouvong ra khỏi chính phủ liên hiệp và bắt giam ông năm 1959. Ngày 24 tháng 5 năm 1960, một nhóm nhỏ lực lượng Việt Nam đã tấn công giải thoát hoàng thân Souphanouvong.

Trong giai đoạn 1959–1960 tại Lào liên tiếp xảy ra các cuộc đảo chính quân sự, Hoa Kỳ và Liên Xô ủng hộ 2 chính quyền khác nhau tại Lào. Do lo ngại sự can thiệp của Đảng Cộng sản Trung Quốc vào Lào, Liên Xô và Hoa Kỳ thống nhất ủng hộ giải pháp liên hiệp. Năm 1963, nhà vua Lào Sisavang Vatthana thăm Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Chính phủ liên hiệp lần 2 ra đời nhưng chỉ ổn định tới năm 1968. Từ năm 1968, phe Cộng sản và phái hữu tại Lào lại tiếp tục giao tranh. Souphanouvong được Hồ Chí Minh, Lê Duẩn, Võ Nguyên Giáp ủng hộ, đào tạo cán bộ cho cách mạng Lào, người Việt Nam cử chuyên gia, bộ đội sang giúp Lào.

Sau Chiến dịch Hồ Chí Minh, lực lượng cộng sản tại Lào cũng phát triển mạnh mẽ và cuối cùng cũng đã giải phóng được Viêng Chăn tháng 12 năm 1975, thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Năm 1976, Việt Nam và Lào đã ký hợp tác trong các lĩnh vực văn hóa, kinh tế, khoa học và kỹ thuật, tiếp sau đó là ký hiệp ước 25 năm hữu nghị và hợp tác vào năm 1977, và Hiệp ước Hoạch định biên giới quốc gia. và hiệp ước này cũng gây nên sự căng thẳng trong quan hệ giữa Lào và Trung Quốc.

Chiến tranh biên giới Việt – Trung 1979 nổ ra, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã ủng hộ Việt Nam trong cuộc chiến chống lại Trung Quốc xâm lược và cắt đứt quan hệ với Trung Quốc. Do lo ngại tình hình bất ổn tại biên giới Lào – Thái, Quân đội Nhân dân Việt Nam lại tiếp tục hỗ trợ xây dựng Quân đội Nhân dân Lào phát triển như ngày nay có khả năng đủ chống lại các cuộc ngoại xâm cũng như các phe phái thù địch.

Kể từ năm 1980, Lào - Việt Nam chính thức thành lập Ủy ban hợp tác Lào – Việt Nam sẽ thường xuyên gặp nhau để phát triển các kế hoạch. Các cấp độ hợp tác với nhau khác của Lào và Việt Nam là các cuộc họp Đảng với Đảng, giao lưu tỉnh với tỉnh, cũng như các đoàn thể thanh niên và phụ nữ khác.

Ngày 24 tháng 1 năm 1986, hai nước ký kết một nghị định thư về phân định biên giới và cắm mốc. Hai quốc gia dự kiến hoàn thành cắm mốc biên giới vào năm 2012.

Sau khi Liên Xô tan rã, Lào và Việt Nam tích cực hợp tác với các quốc gia khác, nhưng quan hệ Lào – Việt Nam vẫn là mối quan hệ đặc biệt.

Đánh giá

Ủng hộ quan hệ Việt – Lào
Theo Nhà nước Việt Nam, quan hệ Việt – Lào bắt nguồn từ lòng yêu nước kết hợp với chủ nghĩa quốc tế; tình đoàn kết và niềm tin về lòng chân thành, trong sáng mà 2 dân tộc Việt Nam, Lào dành cho nhau; sự giúp đỡ đến mức cao nhất nhằm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển tương lai của hai dân tộc. Quan hệ Việt – Lào được xây đắp, nuôi dưỡng bằng công sức, của cải, xương máu của nhiều thế hệ cách mạng người Việt Nam và Lào. Trải qua rất nhiều gian nan, thử thách khắc nghiệt, quan hệ đó vẫn vẹn nguyên, không hề bị rạn nứt và phá vỡ cho dù các thế lực thù địch dùng nhiều thủ đoạn chống phá, chia rẽ. Bản chất của quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào được nuôi dưỡng, phát triển bằng quan điểm "giúp bạn là mình tự giúp mình" do Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ dẫn. Dựa trên luận điểm về quyền dân tộc tự quyết, cơ quan lãnh đạo cấp cao Việt Nam, Lào đã nhất trí tiến hành liên minh, hợp tác theo nguyên tắc tôn trọng độc lập tự chủ của bạn như Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định: "Cán bộ Việt Nam sang công tác ở Lào phải hoàn toàn ở dưới sự lãnh đạo của Chính phủ Trung ương Lào, nhất là của Thủ tướng Xuphanuvông. Tuyệt đối không được tự cao, tự đại, không được bao biện..."

Các nhóm đối lập ở Lào
Các lực lượng đối lập Lào cho rằng quan hệ giữa Việt Nam và Lào là quan hệ giữa "chủ và nô lệ", đồng thời cáo buộc chính phủ Lào từ năm 1975 là "con tốt của Việt Nam". Đã có nhiều tranh cãi thực sự quan hệ Việt Nam – Lào là mối quan hệ kiểu gì, nhưng phần lớn những người bất đồng chính kiến ở Lào nghi ngờ Việt Nam "âm mưu xây dựng một Liên bang Đông Dương" với ý đồ đặt Lào dưới sự ảnh hưởng của Hà Nội và đẩy Lào vào vòng xoáy kiểm soát của Việt Nam.

Các chiến dịch chống các nhóm vũ trang người Hmong ở Lào từ 1975 đã được cho là mắt xích chính cho sự bất mãn của những người đối lập ở Lào với Việt Nam, mặc dù cũng đang có khá nhiều những vấn đề như tình trạng khai thác tài nguyên cũng như vấn đề tự do dân quyền ở Lào.

Chính trị và quân sự
Cuối thập niên 1950, Đảng Cộng sản Việt Nam sử dụng tuyến đường qua biên giới với Lào để vận chuyển nhân lực và vật lực từ miền Bắc vào miền Nam, gọi là đường mòn Hồ Chí Minh.

Trong chiến tranh biên giới Lào – Thái Lan từ tháng 12 năm 1987 – tháng 2 năm 1988, Việt Nam có trợ giúp cho quốc gia đồng minh của mình, gửi quân từ Sư đoàn 2 đến sân bay Baan Nakok tại Xayabury để hỗ trợ các chiến dịch quân sự của Lào.

Tháng 7 năm 1992, mối quan hệ giữa Việt Nam và Lào lại được củng cố nhân dịp kỷ niệm 15 năm thực hiện hiệp ước năm 1977. Đại sứ quán và lãnh sự quán 2 nước đã được thiết lập đầy đủ.

Giáo dục đào tạo
Việt Nam đã và đang giúp đào tạo cho cán bộ của Lào, nhiều người tốt nghiệp từ các trường học tại Việt Nam đã và đang đảm trách các cương vị quan trọng trong bộ máy lãnh đạo đảng và nhà nước Lào.

Kinh tế
Việt Nam là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Lào. Đến thời điểm tháng 4 năm 2012, Việt Nam là quốc gia đứng thứ 2 trong số các nhà đầu tư nước ngoài tại Lào, tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng (thủy điện), khai khoáng, nông, lâm nghiệp. Lào cũng là nước thu hút vốn từ Việt Nam nhiều nhất trong tổng số 55 quốc gia và vùng lãnh thổ có hoạt động đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam.

Kể từ khi Lào thông qua luật xúc tiến đầu tư nước ngoài vào năm 1989 cho đến năm 2012, Việt Nam đã đầu tư vào tổng số 429 dự án với tổng giá trị 4,9 tỷ USD và hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Lào. Thương mại song phương của hai nước là 1,37 tỷ USD vào cuối năm 2021.

Đại sứ quán và lãnh sự quán
– Tại Việt Nam:

 Hà Nội (Đại sứ quán).
 Thành phố Hồ Chí Minh (Lãnh sự quán).
 Đà Nẵng (Lãnh sự quán).

– Tại Lào:

 Viêng Chăn (Đại sứ quán).
 Luang Prabang (Lãnh sự quán).
 Pakse (Lãnh sự quán).
 Savannakhet (Lãnh sự quán).

Chú thích

Liên kết ngoài
 Vietnam, Laos split over Mekong dam Al Jazeera, ngày 3 tháng 3 năm 2011

Lào
Việt Nam
Quan hệ Việt Nam – Lào


title: Chiến lược mua bán chứng khoán

text:
Trong tài chính, một chiến lược giao dịch hay chiến lược mua bán chứng khoán là một kế hoạch cố định được thiết kế để đạt được một hoàn vốn khả dĩ lợi nhuận bằng cách mua hay bán trong các thị trường. Các lý do chính mà một chiến lược giao dịch được nghiên cứu đúng cách có thể hữu ích là tính có thể kiểm chứng, tính có thể định lượng, tính nhất quán và tính khách quan của nó

Phát triển
Một đánh giá thống kê của một chiến lược kinh doanh có hai mục tiêu chính. Đầu tiên là để tìm ra vốn hóa tài khoản tối ưu cần thiết để đạt được tỷ suất hoàn vốn tối đa bền vững. Thứ hai là để tìm hiểu xem liệu các phần thưởng được điều chỉnh rủi ro ngang bằng, hay kém hơn, hay cao hơn các chiến lược cạnh tranh khác. Nếu không có một thước đo thống kê đáng tin cậy của phần thưởng điều chỉnh rủi ro, không thể đánh giá xem liệu hiệu quả tương lai có phù hợp với hiệu quả lịch sử hay không. Chi phí giao dịch một chiến lược chủ yếu được xác định bởi rủi ro, và không có một thước đo rủi ro thống kê đáng tin cậy, quản lý danh mục đầu tư là không thể.

Khi phát triển một chiến lược giao dịch, nhiều điều phải được xem xét: hoàn vốn, rủi ro, biến động, khung thời gian, phong cách, mối tương quan với thị trường, phương pháp, vv. Sau khi xây dựng chiến lược, nó có thể được thử nghiệm lại bằng cách sử dụng các chương trình máy tính. Mặc dù thử nghiệm lại là không đảm bảo về hiệu suất trong tương lai, nó mang lại cho thương nhân sự tự tin rằng chiến lược đã làm việc trong quá khứ. Nếu chiến lược là không được quá tối ưu hóa, khai thác dữ liệu, hoặc dựa trên các trùng hợp ngẫu nhiên, nó có thể có một cơ hội tốt để làm việc trong tương lai.

Thực hiện chiến lược
Một chiến lược giao dịch có thể được thực hiện bởi một thương nhân (thủ công) hoặc tự động (bằng máy tính). Giao dịch thủ công đòi hỏi rất nhiều kỹ năng và kỷ luật. Nó là hấp dẫn đối với thương nhân đi chệch khỏi chiến lược, mà thường làm giảm hiệu quả của nó.

Một chiến lược giao dịch tự động kết thúc tốt đẹp các công thức giao dịch vào đặt lệnh tự động và các hệ thống thực hiện. Các kỹ thuật mô hình hóa máy tính tiên tiến, kết hợp với truy cập điện tử tới dữ liệu và thông tin thị trường thế giới, cho phép các thương nhân sử dụng một chiến lược giao dịch để có một điểm thuận lợi thị trường duy nhất. Một chiến lược giao dịch có thể tự động hóa tất cả hoặc một phần danh mục đầu tư của bạn. Các mô hình giao dịch máy tính có thể được điều chỉnh cho các phong cách giao dịch bảo thủ hay tích cực.

Các loại chiến lược
 Mirror trading
 Phân tích kỹ thuật
 Fundamental analysis
 Giao dịch định lượng
 Đi theo xu hướng
 Mean reversion
 Biến động tài chính
 TradingLevels
 Giao dịch theo hành động giá

Phân chia chiến lược theo thời gian áp dụng
 Intraday
 High-frequency
 Scalping (trading)
 Shaving (trading) - a round trip trade (a buy and sell) in as little as one second.
 Momentum (finance)
 Day trading
 Trend following
 Gorilla Trading - Buying near the closing bell and selling the next morning (holding a position overnight)
 Long term trading
 Short term trading
 Trading Strategy Index

Xem thêm
 Nghiên cứu thực nghiệm
 Phương pháp khoa học
 Suy luận thống kê
 Tính có thể kiểm chứng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thị trường tài chính
Chứng khoán


title: Hello Kitty

text:
(tên đầy đủ là Kitty White) là một nhân vật hư cấu được thiết kế bởi công ty Sanrio của Nhật Bản, Hello Kitty lần đầu tiên được thiết kế bởi Yuko Shimizu. Cô mèo này được vẽ dưới hình dạng từ giống mèo cái cụt đuôi của Nhật với một chiếc nơ hồng trên đầu. Nhân vật này lần đầu tiên xuất hiện trên một bản tin, trên chiếc ví đựng tiền xu, và ra mắt tại Nhật Bản năm 1974 và được đưa tới Mỹ năm 1976.

Nhân vật này là sản phẩm của nét văn hóa kawaii (dễ thương) trong nền văn hóa hiện đại của Nhật Bản. Thương hiệu Hello Kitty đang lan rộng ra khắp thế giới nhờ nó mà công ty Sanrio đã kiếm được hơn 1$ tỷ đô la Mỹ mỗi năm tính với số lượng tiêu thụ ngoài nước, theo số liệu năm 2003.

Với mục tiêu ban đầu thu hút khách hàng là các bé gái, thị trường Hello Kitty đã mở rộng ra tới các khách hàng là người lớn. Cô mèo này đã xuất hiện trên rất nhiều sản phẩm đa dạng từ đồ dùng học tập tới phụ kiện thời trang và nhiều mặt hàng cao cấp khác. Ngoài ra còn có phim hoạt hình Hello Kitty với mục đích hướng đến các em nhỏ cũng đã ra đời. Hello Kitty cũng là nhân vật chính tại hai công viên chủ đề của Sanrio Nhật Bản là Harmonyland và bên trong Sanrio Puroland. Tuy nhiên, theo Christine R. Yano là Hello Kitty không phải là một con mèo thật. Đó là một cô bé nhân vật hoạt hình chứ không phải là mèo. Cô ấy không bao giờ được miêu tả là đi bằng bốn chân. Cô đi và ngồi như một sinh vật hai chân. Thậm chí cô ấy còn có một chú mèo cưng có tên là Charmmy Kitty.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Official Hello Kitty website
 Sanriotown
 Kittylab Singapore Expo 2009  Hello Kitty 35th Anniversary Project Kitty Lab

Nhân vật giả tưởng
Nhãn hiệu đồ chơi
Thương hiệu truyền thông đại chúng


title: Dương Minh Châu (thị trấn)

text:
Dương Minh Châu là thị trấn huyện lỵ của huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Dương Minh Châu có vị trí địa lý:
Phía đông, tây, bắc giáp xã Suối Đá
Phía nam giáp xã Suối Đá và xã Phước Ninh.

Thị trấn Dương Minh Châu có diện tích 4,97 km², dân số năm 2022 là 6.326 người, mật độ dân số đạt 1.271 người/km².

Hành chính
Thị trấn Dương Minh Châu được chia thành 4 khu phố:  1, 2, 3, 4.

Lịch sử
Thị trấn Dương Minh Châu trước đây là một phần của xã Suối Đá thuộc huyện Dương Minh Châu.

Ngày 13 tháng 1 năm 1999, thành lập thị trấn Dương Minh Châu trên cơ sở điều chỉnh 496,5 ha diện tích tự nhiên  của xã Suối Đá, hiện nay có 1892 hộ với 6.326 nhân khẩu (năm 1999 có 1110 hộ với 5.469 nhân khẩu).

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam
Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người


title: Khu học chánh Los Angeles

text:
Khu học chánh Los Angeles (tên chính thức Học khu Thống nhất Los Angeles; , viết tắt LAUSD) là một học khu quản lý khu vực Los Angeles, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Học khu thống nhất Los Angeles là hệ thống trường công lớn nhất (về số lượng sinh viên) ở California. Nó là học khu lớn công thứ nhì Hoa Kỳ. Chỉ có Sở giáo dục Thành phố New York có số học sinh sinh viên nhiều hơn. Trong năm học 2007-2008, LAUSD phục vụ 694.288 học sinh sinh viên, và đã có 45.473 giáo viên và 38.494 nhân viên khác. Nó là đơn vị sử dụng lao động lớn thứ hai ở quận Los Angeles, sau chính quyền quận. Ngân sách tổng cộng của học khu giai đoạn 2009-2010 là 7,3 tỷ USD. Thành phân ghi danh học theo dân tộc gồm có 73% sinh viên của nó có nguồn gốc Tây Ban Nha và 11% học sinh của nó là người Mỹ gốc Phi. Học sinh da trắng Mỹ chiếm 9%số lượng học sinh sinh viên, trong khi sinh viên người Mỹ gốc Á chiếm 4%, sinh viên dưới hình thức nguồn gốc Philippines 2% dân số sinh viên. Thổ dân châu Mỹ và đảo Thái Bình Dương với nhau ít hơn 1%.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Khu học chánh Los Angeles /

Los Angeles
Los Angeles


title: Ea Kar (thị trấn)

text:
Ea Kar là thị trấn huyện lỵ của huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Ea Kar có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Ea Đar
Phía tây giáp xã Cư Huê
Phía nam giáp xã Ea Kmút
Phía bắc giáp xã Xuân Phú và xã Ea Sar.

Thị trấn Ea Kar có diện tích 24,44 km², dân số năm 2021 là 15.464 người, mật độ dân số đạt 633 người/km² với 11 dân tộc, riêng đồng bào dân tộc Ê-đê chiếm 1,3% dân số.

Hành chính
Thị trấn Ea Kar được chia thành 16 thôn, buôn, tổ dân phố.

Lịch sử
Thị trấn Ea Kar trước đây vốn là xã Ea Kar của huyện Krông Pắc.

Ngày 13 tháng 9 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 108-HĐBT chuyển xã Ea Kar thuộc huyện Krông Pắc về huyện Ea Kar mới thành lập quản lý.

Ngày 26 tháng 1 năm 1989, Hội đồng Bộ trưởng ra Quyết định số 09-HĐBT thành thị trấn Ea Kar trên cơ sở 1.850 ha diện tích đất tự nhiên, với 3.028 nhân khẩu, 8 thôn, buôn, khối trên cơ sở của xã Ea Kar.

Ngày 4 tháng 12 năm 2008, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1411/QĐ-UBND công nhận thị trấn Ea Kar là đô thị loại IV.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Đô thị Việt Nam loại IV
Huyện lỵ Việt Nam


title: Ea Súp (thị trấn)

text:
Ea Súp là thị trấn huyện lỵ của huyện Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Thị trấn Ea Súp có diện tích 13,5 km², dân số năm 1999 là 7.484 người, mật độ dân số đạt 554 người/km².

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Phường 1, Giá Rai

text:
Phường 1 là một phường thuộc thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu, Việt Nam.

Địa lý
Phường 1 nằm ở phía nam thị xã Giá Rai, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Đông Hải và phường Láng Tròn
Phía tây giáp phường Hộ Phòng
Phía nam giáp huyện Đông Hải
Phía bắc giáp xã Phong Tân và xã Phong Thạnh A.

Phường 1 có diện tích 11,80 km², dân số năm 2020 là 16.586 người, mật độ dân số đạt 1.406 người/km².

Hành chính
Phường 1 được chia thành 5 khóm: 1, 2, 3, 4, 5.

Lịch sử
Ngày 4 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 142-CP về việc thành lập thị trấn Giá Rai - thị trấn huyện lỵ của huyện Giá Rai trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của các xã Phong Thạnh và Long Điền.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Minh Hải thành hai tỉnh là tỉnh Bạc Liêu và tỉnh Cà Mau. Khi đó, thị trấn Giá Rai thuộc huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu.

Ngày 2 tháng 8 năm 2013, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 717/QĐ-BXD công nhận đô thị Giá Rai - Hộ Phòng là đô thị loại IV.

Ngày 15 tháng 5 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 930/NQ-UBTVQH13 về việc thành lập Phường 1 thuộc thị xã Giá Rai trên cơ sở toàn bộ 1.186,60 ha diện tích tự nhiên và 16.906 người của thị trấn Giá Rai.

Giao thông
Quốc lộ 1 đi qua địa bàn phường theo hướng đông - tây. Ngoài ra, phường còn có nhiều tuyến đường khác như:

Đoàn Văn Hân (Giá Rai - Phong Tân)
Mười Của
Hoàng Phước Định (Giá Rai - Phó Sinh)
Quách Thị Kiều
Nguyễn Văn Uông
Trần Văn Sớm
Tạ Tài Lợi
Dương Văn Diệp

Phùng Ngọc Liêm
Nguyễn Hữu Nghĩa (Quốc lộ 1A - Phong Thạnh A)
Nguyễn Văn Chức
Nguyễn Tri Phương
Trần Hưng Đạo
Nguyễn Thị Lượm
Võ Tánh
Lê Văn Bạc

Chú thích

Tham khảo


title: Giồng Trôm (thị trấn)

text:
Giồng Trôm là thị trấn huyện lỵ của huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Giồng Trôm nằm ở trung tâm huyện Giồng Trôm, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Châu Bình và xã Bình Hòa
Phía tây giáp xã Bình Hòa
Phía nam giáp xã Bình Thành
Phía bắc giáp xã Châu Hòa.

Thị trấn có diện tích 11,55 km², dân số năm 2019 là 12.961 người, mật độ dân số đạt 1.122 người/km².

Hành chính
Thị trấn Giồng Trôm được chia thành 3 khu phố: 1, 2, 3 và 3 ấp: 5A, 5B, 6.

Lịch sử
Thị trấn Giồng Trôm được thành lập vào đầu năm 1957 theo quyết định của Tỉnh ủy Bến Tre trên cơ sở tách ấp Chánh thuộc xã Bình Hòa. Năm 1970, lại tách hai ấp Bình Ninh và Bình An thuộc xã Bình Hòa để sáp nhập vào thị trấn Giồng Trôm.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Gò Dầu (thị trấn)

text:
Gò Dầu là thị trấn huyện lỵ của huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Gò Dầu nằm ở phía nam huyện Gò Dầu, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía nam giáp xã Thanh Phước
Phía tây giáp huyện Bến Cầu
Phía bắc giáp xã Hiệp Thạnh và xã Phước Thạnh.

Thị trấn Gò Dầu có diện tích 6,01 km², dân số năm 2019 là 23.970 người, mật độ dân số đạt 3.988 người/km².

Hành chính
Thị trấn Gò Dầu được chia thành 7 khu phố: Nội Ô A, Nội Ô B, Thanh Bình A, Thanh Bình B, Thanh Bình C, Thanh Hà, Rạch Sơn.

Lịch sử
Năm 1963, tách một phần diện tích và dân số của xã Thanh Phước để thành lập thị trấn Gò Dầu.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Gò Quao (thị trấn)

text:
Gò Quao là thị trấn huyện lỵ của huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Gò Quao nằm ở trung tâm huyện Gò Quao, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Vĩnh Phước B
Phía tây giáp xã Định Hòa
Phía nam giáp xã Vĩnh Phước A và xã Thủy Liễu
Phía bắc giáp xã Định An.

Thị trấn Gò Quao có diện tích 21,70 km², dân số năm 2020 là 10.093 người, mật độ dân số đạt 465 người/km².

Hành chính
Thị trấn Gò Quao được chia thành 6 khu phố: Phước Trung I, Phước Trung II, Phước Hưng I, Phước Hưng II, Phước Thới, Phước Thành Lập.

Lịch sử
Ngày 24 tháng 5 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 92-HĐBT về việc giải thể các xã: Vĩnh Thắng, Vĩnh Hùng, Thới An, Thủy Tiến, Định Thành, Tân Hòa Lợi, Vĩnh Hòa Hưng, Vĩnh Hòa Thạnh, Vĩnh Hòa Dũng, Vĩnh Hiệp Hòa, Phước Tân để thành lập lập thị trấn Gò Quao và 2 xã: Vĩnh Hòa Hưng Bắc, Vĩnh Hòa Hưng Nam.

Ngày 26 tháng 7 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 97/2005/NĐ-CP về việc điều chỉnh 280 ha diện tích tự nhiên và 1.230 nhân khẩu của xã Vĩnh Phước B về thị trấn Gò Quao quản lý.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính mở rộng thị trấn Gò Quao có 1.954 ha diện tích tự nhiên và 9.892 nhân khẩu.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Hạ Hòa (thị trấn)

text:
Hạ Hòa là thị trấn huyện lỵ của huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Thị trấn Hạ Hòa có diện tích 10,03 km², dân số năm 1999 là 7.349 người, mật độ dân số đạt 733 người/km².

Theo thống kê năm 2019, thị trấn Hạ Hòa có diện tích 10,03 km², dân số là 8.295 người, mật độ dân số đạt 827 người/km².

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Hải Bắc (xã)

text:
Hải Bắc là một xã thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Xã Hải Bắc có diện tích 4,08 km², dân số năm 2022 là 7.757 người, mật độ dân số đạt 1.901 người/km².

Chú thích

Tham khảo


title: Hải Hưng, Hải Hậu

text:
Hải Hưng là một xã thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Xã Hải Hưng có diện tích 6,07 km², dân số năm 2022 là 13.148 người, mật độ dân số đạt 2.166 người/km².

Chú thích

Tham khảo


title: Diên Sanh

text:
Diên Sanh là thị trấn huyện lỵ của huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Diên Sanh nằm ở trung tâm huyện Hải Lăng, cách thành phố Đông Hà 22 km về phía đông nam và cách thành phố Huế 45 km về phía tây bắc theo Quốc lộ 1. Thị trấn có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Hải Định, Hải Phong và Hải Trường
Phía tây giáp xã Hải Lâm và xã Hải Thượng
Phía nam giáp xã Hải Trường
Phía bắc giáp xã Hải Hưng.

Thị trấn Diên Sanh có diện tích 24,60 km², dân số năm 2018 là 8.504 người, mật độ dân số đạt 346 người/km².

Hành chính
Thị trấn Diên Sanh được chia thành 9 khóm: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.

Lịch sử
Phần lớn địa bàn thị trấn Diên Sanh hiện nay trước đây vốn là xã Hải Thọ thuộc huyện Hải Lăng.

Ngày 1 tháng 8 năm 1994, thành lập thị trấn Hải Lăng, thị trấn huyện lỵ huyện Hải Lăng trên cơ sở một phần diện tích và dân số của các xã Hải Lâm và Hải Thọ.

Đến năm 2018, thị trấn Hải Lăng có diện tích 2,71 km², dân số là 3.150 người, mật độ dân số đạt 1.162 người/km². Xã Hải Thọ có diện tích 21,89 km², dân số là 5.354 người, mật độ dân số đạt 245 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 832/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Quảng Trị (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Hải Thọ vào thị trấn Hải Lăng để thành lập thị trấn Diên Sanh.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Hải Nam (xã)

text:
Hải Nam là một xã thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hải Nam nằm ở phía đông bắc huyện Hải Hậu, vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Hải Hưng, Hải Thanh và huyện Giao Thủy
Phía tây giáp xã Hải Vân
Phía nam giáp các xã Hải Hà, Hải Lộc và Hải Phúc
Phía bắc huyện Xuân Trường.

Xã Hải Nam có diện tích 7,74 km², dân số năm 2022 là 9.280 người, mật độ dân số đạt 1.198 người/km².

Xã có chiều dài 8 km, rộng 3 km; có vị trí quan trọng, nằm cạnh trục đường 21B, Nam Định – Chợ Cồn; đường 489 Nam Định – Quất Lâm.

Hành chính
Xã Hải Nam được chia thành 20 xóm.

Lịch sử
Xã Hải Nam hiện nay được thành lập cách đây trên 400 năm (thời Long Đức).

Nhà Lê – Trịnh (1732–1735, xác nhận làng Trà Trung và làng Hội Nam thuộc tổng Kiên Trung, huyện Hải Hậu và làng Hội Khê Ngoại thuộc tổng Kiên Lao huyện Xuân Trường.

Lý trưởng tổ chức Trần Thế Tuyển, thôn Trà Thượng thuộc Xuân Trường; thôn Trà Trung và thôn Trà Hạ thuộc tổng Kiên Lao.

Năm 1888, thôn Trà Trung và thôn Trà Hạ thuộc tổng Kiên Trung, huyện Hải Hậu mới thành lập quản lý.

Tháng 6 năm 1947, thành lập xã Hải Nam trên cơ sở xã Trà Trung và xã Hội Nam thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.

Năm 1953, sáp nhập thôn Trung Thành của xã Phan Chu Trinh cũ vào xã Hải Nam.

Tháng 3 năm 1956, thành lập xã Hải Vân trên cơ sở thôn Trung Thành của xã Hải Nam; sáp nhập thôn Hội Khê Ngoại của xã Xuân Hòa, huyện Xuân Trường và trại Hà Quang của xã Hải Phúc vào xã Hải Nam quản lý.

Chú thích

Tham khảo


title: Hải Phong, Hải Hậu

text:
Hải Phong là một xã thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Xã Hải Phong có diện tích 7,76 km², dân số năm 2022 là 8.767 người, mật độ dân số đạt 1.129 người/km².

Chú thích

Tham khảo


title: Hải Tây (xã)

text:
Hải Tây là một xã thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Xã Hải Tây có diện tích 6,34 km², dân số năm 2022 là 7.784 người, mật độ dân số đạt 1.227 người/km².

Chú thích

Tham khảo


title: Hóc Môn (thị trấn)

text:
Hóc Môn là thị trấn huyện lỵ của huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Hóc Môn nằm ở trung tâm huyện Hóc Môn, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh 19 km về phía tây bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Thới Tam Thôn
Phía tây giáp các xã Tân Thới Nhì và Xuân Thới Thượng
Phía nam giáp xã Tân Xuân
Phía bắc giáp xã Tân Hiệp.

Thị trấn có diện tích 1,74 km², dân số năm 2021 là 20.748 người,  mật độ dân số đạt 11.924 người/km².

Lịch sử
Thị trấn Hóc Môn được thành lập vào ngày 23 tháng 3 năm 1977 theo Quyết định 55-BT do Bộ trưởng Phủ thủ tướng ban hành. Địa giới thị trấn gồm có các khu dân cư phi nông nghiệp trên địa bàn ấp Dân Thắng, ấp Nhất Trí (cũ) và ấp Dân Tiến (cũ) của xã Tân Thới Nhì, ấp Nam Thạnh và ấp Thới Tam của xã Thới Tam Thôn, ấp Tân Thới của xã Tân Hiệp.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Hòn Đất (thị trấn)

text:
Hòn Đất là thị trấn huyện lỵ của huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Hòn Đất nằm ở trung tâm huyện Hòn Đất, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Sơn Kiên
Phía tây giáp xã Bình Sơn
Phía nam giáp xã Thổ Sơn và xã Lình Huỳnh
Phía bắc giáp xã Nam Thái Sơn.

Thị trấn Hòn Đất có diện tích 32,96 km², dân số năm 2020 là 12.676 người, mật độ dân số đạt 385 người/km².

Hành chính
Thị trấn Hòn Đất được chia thành 5 khu phố: Chòm Sao, Đầu Doi, Đường Hòn, Sư Nam, Tri Tôn.

Lịch sử
Ngày 24 tháng 5 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 92-HĐBT về việc thành lập thị trấn Hòn Đất trên cơ sở 4 ấp rưỡi của xã Thổ Sơn và 1 ấp của xã Nam Thái Sơn.

Hình ảnh

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Hưng Nguyên (thị trấn)

text:
Hưng Nguyên là thị trấn huyện lỵ của huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Hưng Nguyên nằm ở trung tâm huyện Hưng Nguyên, cách trung tâm thành phố Vinh khoảng 6 km về phía tây. Thị trấn có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Vinh
Phía tây giáp xã Hưng Đạo
Phía tây nam giáp xã Hưng Thông
Phía nam giáp các xã Hưng Tân và Hưng Mỹ
Phía bắc giáp xã Hưng Tây.

Thị trấn Hưng Nguyên có diện tích 7,03 km², dân số năm 1999 là 7.614 người, mật độ dân số đạt 1.083 người/km².

Theo thống kê năm 2019, thị trấn Hưng Nguyên có diện tích 7,03 km², dân số là 9.660 người, mật độ dân số đạt 1.374 người/km².

Lịch sử
Phần lớn địa bàn thị trấn Hưng Nguyên trước đây là xã Hưng Thái thuộc huyện Hưng Nguyên.

Ngày 13 tháng 11 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 139-HĐBT. Theo đó, thành lập thị trấn Thái Lão, thị trấn huyện lỵ huyện Hưng Nguyên trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của hai xã Hưng Thái và Hưng Đạo.

Sau khi thành lập, thị trấn Thái Lão có diện tích 209 ha, dân số là 4.089 người.

Tuy nhiên, vào ngày 17 tháng 12 năm 1993, Chính phủ ban hành nghị định 99-CP giải thể thị trấn Thái Lão, địa bàn nhập vào các xã Hưng Thái và Hưng Đạo như cũ.

Ngày 15 tháng 9 năm 1998, Chính phủ ban hành Nghị định số 73/1998/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Hưng Nguyên trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích, dân số của xã Hưng Thái và một phần diện tích, dân số của xã Hưng Đạo.

Sau khi thành lập, thị trấn Hưng Nguyên có 702,7759 ha diện tích tự nhiên, dân số là 6.735 người.

Di tích

Đền Ngọc Điền
Đền Ngọc Điền thờ Cao Các, người Cao Xá, Thọ Xuân, Châu Ái; là tướng nhà Đinh được Đinh Bộ Lĩnh phong là Giám Nghị Đại Phu và giao cho 5 vạn quân và trấn giữ vùng An Ninh và châu Hoan.

Theo Ngọc phả đại vương tôn vị trung thần triều đình của đền Ngọc Điền: Tại làng Châu Ái, Cao Xá, huyện Thọ Xuân, phủ Anh Đô, có ông đồ Cao Trạch, người hiền lành, phúc hậu, lấy bà Lê Thị Điểm, sinh được bé trai kháu khỉnh đặt tên là Cao Các. Lớn lên Cao Các thông minh hơn người thường. Khi đất nước rơi vào cảnh loạn lạc, ông rời làng đi tìm minh chúa. Khi gặp được Đinh Bộ Lĩnh, thấy ông tư chất thông minh hơn người. Hỏi về học vấn đều đáp trôi chảy nên đã phong ông làm Giám Nghị Đại Phu, giao cho 5 vạn binh lính phò giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn. Với tài trí và mưu lược của mình, Cao Các đã cùng các tướng sỹ lần lượt dẹp loạn, thu phục 12 sứ quân.

Sau khi dẹp loạn, Đinh Bộ Lĩnh về Hoa Lư xây dựng kinh đô, xưng Đại Thắng Minh Hoàng Đế. Ông ban cho Cao Các thực ấp ở huyện An Ninh. Thấy đây là vùng non nước hữu tình ông bèn cho quân sỹ lập quân cư. Năm 971, chúa Chiêm Thành đem quân uy hiếp nước Đại Cồ Việt. Vua Đinh triệu Cao Các về triều giao cho 5 vạn binh lính, ấn kiếm đi đánh giặc. Với tài thao lược của mình, Cao Các cầm quân xông pha trận mạc, khiến vua Chiêm đại bại, phải trốn về nước. Sau trận đại thắng quân Chiêm, vua Đinh muốn giữ ông lại triều đình nhưng Cao Các xin được ở lại An Ninh. Ông lâm bệnh và mất đột ngột tại quê nhà. Vua Đinh thương tiếc cho các nơi lập miếu thờ ông.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Hữu Lũng (thị trấn)

text:
Hữu Lũng là thị trấn huyện lỵ của huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

Thị trấn còn có tên gọi không chính thức là thị trấn Mẹt.

Thị trấn Hữu Lũng có diện tích 4,8 km², dân số năm 1999 là 8.920 người, mật độ dân số đạt 1.858 người/km².

Theo thống kê năm 2019, thị trấn Hữu Lũng có diện tích 4,8 km², dân số là 10.165 người, mật độ dân số đạt 2.118 người/km².

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Kbang (thị trấn)

text:
Kbang là thị trấn huyện lỵ của huyện Kbang, tỉnh Gia Lai, Việt Nam.

Thị trấn Kbang có diện tích 20,87 km², dân số năm 2006 là 13.510 người, mật độ dân số đạt 647 người/km².

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Attica

text:
Attica ( , tiếng Hy Lạp cổ : Attikḗ hay , /atːikɛ̌ː/ or /atiˈci/) là một vùng Lịch sử của Hy Lạp, bao gồm cả thủ đô Athens. Vùng Lịch sử này tập trung tại bán đảo Attica nhô ra biển Aegea. Vùng Attica hiện tại của Hy Lạp có phạm vi rộng lớn hơn vùng Lịch sử, bao gồm một số hòn đảo và một phần của Peloponnesos. Lịch sử Attika liên kết chặt chẽ với Athens, đây là một trong những thành phố quan trọng nhất của thế giới trung cổ.

Địa lý
Athens là một bán đảo hình tam giác nhô ra biển Aegea. Về mặt tự nhiên, vùng được phân định với Boeotia ở phía bắc bằng dãy núi Kithairon dài . Ở phía tây, Attica giáp với biển và kênh Corinth. Vịnh Saronic nằm ở phía nam và đảo Euboea nằm ở gần vùng ven biển phía bắc và đông. Các dãy núi chia tách bản đảo với các đông bằng Pedias, Mesogaia, và Thriasion. Các dãy núi gồm có Hymettus, phần phía đông của Geraneia, Parnitha, Aigaleo và dãy núi Penteli. Đồng bằng Mesogaía, nay gọi là Mesógeia, nằm ở phía đông núi Hymettus và phía bắc là vùng chân đồi của núi Penteli, ở phía đông là vịnh Euboea và núi Myrrhinous (nay là Merenta), và phia nam là núi Laurium (nay là Lavrio). Hồ chứa nước của thủ đô Athens, hồ Marathon, được tạo thành do việc ngăn đập vào năm 1920. Các rừng thông và linh sam bao phủ khu vực quanh Parnitha. Hymettus, Penteli, Myrrhinous và Laurium có các rừng thông.

Cephisus là sông dài nhất và Parnetha hay Parnitha là núi cao nhất tại Attica. Ngoài ra cũng có các vùng công viên tại Hymettus, Penteli và dãy núi Parnitha và phần phía nam của bán đảo.

Lịch sử

Lịch sử cổ đại

Trong thời cổ đại, những người Athens tự hào là cư dân bản địa, nghĩa là vốn cư trú tại khu vực, và không chuyển đến Attica từ những nơi khác. Các văn bản từ thời kỳ này còn lại chỉ ra rằng vào thời kỳ Hy Lạp tăm tối, Attica đã trở thành nơi trú ẩn của những người Ionia, một bộ tộc đến từ Peloponnese. Người ta giả sử là, người Ionia đã bị buộc phải rời khỏi quê hương tại Achaeans do các cuộc xâm lăng của người Doria. Người ta cũng giả sử, những người Ionia đã hỗn chủng với người Attica cổ đại, những người sau đó đã tự coi mình là một bộ phận của bộ lạc Ionia, và nói phương ngữ Ionia. Nhiều người Ionia sau đó rời khỏi Attica để đến xâm chiếm vùng bờ biển Aegea Tiểu Á, lập nên 12 thành phố của Ionia.

Vào thời kỳ Mycenae, những người Attica sinh sống trong một xã hội nông nghiệp tự trị. Các địa điểm chính tìm thấy các di chỉ từ thời tiền sử là Marathon, Rafina, Nea Makri, Brauron, Thorikos, Agios Kosmas, Eleusis, Menidi, Markopoulo, Sparta, Aphidnae và Athens. Tất cả các khu định cư phát triển chủ yếu vào thời kỳ Mycenaea. Theo truyền thống, Attica bao gồm 12 cộng đồng nhỏ dưới quyền cai trị của một vị vua Ionia huyền tHọai của Attica, Cecrops, và sau đó hợp nhất thành một nhà nước Athenia dưới thời trị vì của vị vua huyền tHọai của Athens là Theseus. Các sử gia hiện đại coi cho rằng có khả năng các cộng đồng đã dần dần hợp nhất thành một nhà nước Athens duy nhất có thể là vào thế kỷ 8 hay 7TCN.

Cho đến thế kỷ 6 TCN, các gia đình quý tộc đã sinh sống độc lập tại ngoại ô. Chỉ sau thời kỳ chuyên chế của Peisistratus và các cải cách doreforms Cleisthenes thực hiện thì các cộng đồng địa phương mới mất đi tính độc lập và kháng cự của họ với chính quyền trung ương tại Athens. Do kết quả của cải cách, Attica bị phân thành xấp xỉ một trăm khu tự quản, deme (dēmoi, δῆμοι), và ba bộ phận lớn: thành phố (ἄστυ), bao gồm khu vực trung tâm của Athens, Ymittos, Aegaleo và chân núi Parnes, bờ biển (παράλια), bao gồm các khu vực từ Eleusis đến mũi Sounion và khu vực quanh thành phố (ἐσωτερικό-μεσογαία), nơi sinh sống của những người ở phía bắc núi Parnitha, Pentelicum và khu vực phía đông của núi Hymettus, nguyên tắc phân chia là mỗi đơn vị sẽ ngang nhau về số thị dân, thủy thủ, nông dân tương ứng. Một "trittýs" ("thứ ba") của mỗi bộ phận đã đề cập ở trên sẽ tạo thàh một bộ lạc. Do đó, Attica bao gồm 10 bộ lạc.

Thời kỳ Trung cổ

Sau thời kỳ cổ dại, Athens lần lượt nằm dưới quyền kiểm soát của La Mã cổ đại, Đông La Mã, Cộng hòa Venezia và đế quốc Ottoman. Thời kỳ đế chế Đông La Mã, Athens bị người Goth xâm lược dưới sự chỉ huy của Alaric vào năm 396 SCN. Dân số Attica suy giảm so với vùng Boeotia lân cận.

Các mốc Lịch sử quan trọng là thế kỷ 11 và 12, khi Attica nằm dưới quyền kiểm soát của người Frank. Tu viện lớn nhất Dafni được xây dựng trong thời gian trị vì của Justinianus I là một trường hợp riêng biệt không phản ánh sự phán triển rộng rãi của Attica vào thời kỳ Đông La Mã. Trên một phương diện khác, các công trình được xây dựng vài thế kỷ 11 và 12 đã cho thấy một sự hưng thịnh to lớn, được tiếp tục dưới thời cai trị của người Frank, những người đã không á đặt một quy tắc nghiêm ngặt.

Dưới thời trị vì của đế chế Ottoman, Athens được hưởng một số quyền. Tuy nhiên, điều này không áp dụng cho các ngôi làng của Attica. Các khu vực rộng lớn do người Thổ sở hữu, họ đã khủng bố nhân dân với sự giúp sức của spachides (σπαχήδες, kị binh). Các tu viện tại Attica đã đóng một vai trò quan trọng giúp bảo tồn các yếu tố Hy Lạp trong các ngôi làng.

Mặc dù bị chinh phục, Attica vẫn duy trì đặc điểm truyền thống. Thực tế này được chứng minh bằng việc gìn giữa được các địa danh cổ như Oropos, Dionysus, Eleusis và Marathon.

Vào thời kỳ Chiến tranh giành độc lập Hy Lạp, những người nông dân Attica là những người đầu tiên khởi nghĩa và họ đã chiếm được Athens thu lại Acropolis.

Attica sau năm 1829
Attica từ năm 1829, thuộc về nhà nước Hy Lạp độc lập. Từ 1834, Athens trở thành thủ đô mới của Hy Lạp (chuyển từ Nafplio tại Argolis), và người dân từ khắp Hy Lạp dần tái định cư tại Attica. Sự gia tăng dân số đáng kể nhất là những người tị nạn Hy Lạp đến từ Tiểu Á au khi Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ trao đổi dân cư theo Hiệp ước Lausanne. Ngày nay, nhiều phần Attica là các khu vực đô thị của Athens. Vùng hiện đại Attica của Hy Lạp bao gồm Attica cổ cũng như quần đảo Saronic, một phần nhỏ của Peloponnese quanh Troezen, và đảo Cythera của quần đảo Ionia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang du lịch chính thức của Attica

Trung Hy Lạp


title: Hạnh (định hướng)

text:
Hạnh có thể là:
 Một trong các loài thực vật sau:
 Hạnh tử (Prunus armeniaca) hay mơ tây. Trong ngôn ngữ Trung Quốc, Nhật Bản và văn thơ cổ của Việt Nam, loài mơ này được gọi là "hạnh" (杏).
 Hạnh đào (Prunus dulcis), trồng chủ yếu để lấy hạt (thường gọi là hạnh nhân).
 Hạnh lý (Prunus simonii), một loài mận được trồng rộng rãi ở miền Bắc Trung Quốc.
 Ngân hạnh (Ginkgo biloba) còn gọi là bạch quả.
 Quất (Citrus x microcarpa) theo cách gọi của cư dân vùng đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam.
 Đức hạnh


title: Nam Sách (thị trấn)

text:
Nam Sách là thị trấn huyện lỵ của huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Nam Sách có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp các xã Nam Trung, An Lâm
Phía tây giáp xã Nam Hồng
Phía đông giáp xã Đồng Lạc, An Lâm
Phía nam giáp thành phố Hải Dương.

Thị trấn Nam Sách có diện tích 4,55 km², dân số năm 2019 là 12.000 người, mật độ dân số đạt 2.637 người/km².

Hành chính
Thị trấn Nam Sách được chia thành 9 khu dân cư: Nguyễn Văn Trỗi, La Văn Cầu, Nhân Đào, Nguyễn Quốc Trị, Hoàng Hanh, Đồng Khê, Mạc Thị Bưởi, Nhân Hưng, La Xuyên.

Giao thông
Thị trấn Nam Sách là nút giao cắt của các tuyến đường 390, 5B, Quốc lộ 37.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Nam Yên (xã)

text:
Nam Yên là một xã thuộc huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Lịch sử
Xã Nam Yên có diện tích 53,11 km², dân số năm 2020 là 14.866 người, mật độ dân số đạt 280 người/km².

Hành chính
Xã Nam Yên được chia thành 10 ấp: Ba Biển, Ba Biển A, Ba Biển B, Bào Trâm, Hai Biển, Hai Trong, Hai Xáng, Yên Bình, Yên Lợi, Yên Quý.

Lịch sử
Ngày 17 tháng 2 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 50-CP về việc chia xã Tây Yên thành 4 xã lấy tên là xã Hòa Yên, xã Tây Yên, xã Nam Yên và xã Thuận Yên.

Ngày 24 tháng 5 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 92-HĐBT về việc hợp nhất xã Thuận Yên và xã Nam Yên thành một xã lấy tên là xã Nam Yên.

Chú thích

Tham khảo


title: Phú Thiện (thị trấn)

text:
Phú Thiện là thị trấn huyện lỵ của huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai, Việt Nam.

Thị trấn Phú Thiện có diện tích 15,51 km², dân số năm 2019 là 34.980 người, mật độ dân số đạt 2.256 người/km².

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Sa Thầy (thị trấn)

text:
Sa Thầy là thị trấn huyện lỵ của huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Sa Thầy nằm ở trung tâm huyện Sa Thầy, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Sa Nghĩa và xã Sa Bình
Phía tây giáp xã Sa Sơn
Phía nam giáp xã Ya Xiêr và xã Ya Ly
Phía bắc giáp xã Sa Nhơn.

Thị trấn Sa Thầy có diện tích 14,73 km², dân số năm 2019 là 11.027 người, mật độ dân số đạt 749 người/km².

Lịch sử
Ngày 6 tháng 12 năm 1990, Ban Tổ chức Cán bộ Chính phủ ban hành Quyết định số 543-TCCP về việc thành lập thị trấn Sa Thầy trên cơ sở tách 5 thôn và 3 làng đồng bào dân tộc thiểu số của xã Sa Sơn.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Huyện lỵ Việt Nam


title: Tây Yên (xã)

text:
Tây Yên là một xã thuộc huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tây Yên có diện tích 45,78 km², dân số năm 2020 là 13.915 người, mật độ dân số đạt 304 người/km².

Hành chính
Xã Tây Yên được chia thành 6 ấp: Kênh Xáng, Kinh Dài, Mương Quao, Rạch Cóc, Thứ Nhất, Xẻo Dinh.

Lịch sử
Sau năm 1975, Tây Yên là một xã thuộc huyện An Biên.

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 50-CP về việc chia xã Tây Yên thành 4 xã lấy tên là xã Hòa Yên, xã Tây Yên, xã Nam Yên và xã Thuận Yên.

Ngày 24 tháng 5 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 92-HĐBT về việc hợp nhất xã Hòa Yên và xã Tây Yên thành một xã lấy tên là xã Tây Yên.

Ngày 18 tháng 3 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 23-CP về việc thành lập xã Tây Yên A trên cơ sở 3.313 ha diện tích tự nhiên và 10.818 người của xã Tây Yên.

Xã Tây Yên sau khi điều chỉnh địa giới hành chính có 4.458 ha diện tích tự nhiên và 14.374 nhân khẩu.

Chú thích

Tham khảo