title: Consolidated PB4Y-2 Privateer

text:
Consolidated PB4Y-2 Privateer là một loại máy bay ném bom tuần tra của Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II và Chiến tranh Triều Tiên, nó được thiết kế dựa trên loại máy bay ném bom Consolidated B-24 Liberator. Hải quân Hoa Kỳ được trang bị những chiếc B-24 chưa sửa đổi như PB4Y-1 Liberator, loại máy bay này được coi là rất thành công. Một thiết kế hải quân hóa hoàn toàn đã được đề ra, hãng Consolidated đã phát triển một loại máy bay ném bom tuần tra tầm xa chuyên nhiệm để đáp ứng nhu cầu của Hải quân vào năm 1943, nó được định danh là PB4Y-2 Privateer. Năm 1951, loạt máy bay được định danh lại thành P4Y-2 Privateer. Một sự thay đổi nữa được thực hiện vào tháng 10/1962 khi những chiếc Privateer còn lại của hải quân (tất cả đã được chuyển đổi sang cấu hình máy bay không người lái với tên định danh P4Y-2K) được định danh lại thành QP-4B.

Biến thể
 PB4Y-2:
 PB4Y-2B:
 PB4Y-2M:
 PB4Y-2S:
 PB4Y-2G:
 PB4Y-2K:
 P4Y-2:
 P4Y-2B:
 P4Y-2M:
 P4Y-2S:
 P4Y-2G:
 P4Y-2K:
 QP-4B:

Quốc gia sử dụng

 Hải quân Hoa Kỳ
 Bảo vệ bờ biển Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (PB4Y-2)

Jane's Fighting Aircraft of World War II

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 11: 2 phi công, hoa tiêu, sĩ quan quân giới, 5 xạ thủ, 2 sĩ quan vô tuyến
Chiều dài: 74 ft 7 in (22,73 m)
Sải cánh: 110 ft 0 in (33,53 m)
Chiều cao: 30 ft 1 in (9,17 m)
Diện tích cánh: 1.048 ft² (97,4 m²)
Trọng lượng rỗng: 27.485 lb (12.467 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 65.000 lb (29.500 kg)
Động cơ: 4 × Pratt & Whitney R-1830-94, 1.350 hp (1.007 kW) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 300 mph (261 kn, 482 km/h)
Vận tốc hành trình: 175 mph (121 kn, 224 km/h)
Tầm bay: 2.820 mi (2.450 nmi, 4.540 km)
Trần bay: 21.000 ft (6.400 m)
Lực nâng của cánh: 62 lb/ft² (300 kg/m²)

Vũ khí
 12 khẩu súng máy M2 Browning.50 in (12,7 mm)
 Mang được tới 12.800 lb (5.800 kg) gồm bom, mìn hoặc ngư lôi

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Bridgeman, Leonard. "The Consolidated Vultee Privateer." Jane's Fighting Aircraft of World War II. London: Studio, 1946.'ISBN 1-85170-493-0.

Liên kết ngoài
 Manual: (1945) Flight Manual PB4Y-2 Airplane
 Aeroweb specs
 Warbird Alley
 Globalsecurity.org
 Aeroweb's PB4Y Location List
 Aeroweb's PB4Y at Lone Star Flight Museum  Lone Star Flight Museum

PB4Y
Máy bay trong Chiến tranh Triều Tiên
PBY4 Privateer
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay tuần tra
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Đại học Hebrew của Jerusalem

text:
Viện Đại học Hebrew của Jerusalem (tiếng Do Thái: האוניברסיטה העברית בירושלים, ha-Universita ha-Ivrit B'irushalayim; Tiếng Ả-rập الجامعة العبرية في القدس, al-Ǧāmiʻah al-ʻIbriyyah fil-Quds; viết tắt HUJI) là trường đại học lâu đời thứ hai ở Israel, sau trường Technion. Trường đại học Hebrew thành phố Jerusalem có 3 cơ sở ở Jerusalem và 1 cơ sở ở Rehovot. Trường có thư viện chuyên ngành Do Thái Học lớn nhất thế giới đặt tại cơ sở Edmond J. Safra ở khu Givat Ram Jerusalem.

Thành viên hội đồng quản trị đầu tiên của trường bao gồm Albert Einstein, Sigmund Freud, Martin Buber và Chaim Weizmann. Bốn thủ tướng Israel là cựu sinh viên của trường. Trong thập kỷ vừa qua, bảy nhà nghiên cứu và cựu sinh viên của trường nhận giải Nobel và một người được nhận Huy chương Fields.

Theo Bảng xếp hạng học thuật các trường đại học trên thế giới (Academic Ranking of World Universities), đại học Hebrew là trường tốt nhất Israel, và xếp hạng 59 thế giới, trong đó đứng thứ 16 về toán học, 27 về khoa học máy tính và 44 về kinh doanh và kinh tế học.

Năm 2013, Trung tâm xếp hạng các trường đại học thế giới (the Center for World University Rankings) xếp trường Hebrew thứ 21 thế giới và
đứng đầu Israel, một khảo sát khác xếp trường đứng thứ 9 trong số các trường đại học tốt nhất để làm việc và đứng thứ 2 trong số các trường ngoài nước Mỹ.

Lịch sử

Một trong những viễn cảnh của phong trào Phục quốc Do Thái là thành lập một trường đại học Do Thái trên đất Do Thái. Việc quyên góp cho
trường được đề xuất từ năm 1884 tại hội nghị Kattowitz (Katowice) của hội Hovevei Zion.

Lễ đặt viên đá đầu tiên diễn ra ngày 24 tháng 7 năm 1918. Bảy năm sau, ngày 1 tháng 4 năm 1925, cơ sở trên núi Scopus của trường được khánh thành với sự tham gia của các nhà lãnh đạo thế giới Do Thái, các học giả xuất sắc, các nhân vật của công chúng và các nhà lãnh đạo nước Anh, trong đó có bá tước Balfour, tử tước Allenby và Sir Herbert Samuel. Hiệu trưởng đầu tiên của trường là Judah Magnes.

Năm 1947, trường đại học đã trở thành một cơ sở nghiên cứu và giảng dạy lớn. Một kế hoạch xây trường y khoa được thông qua. Năm 1949, Khoa luật được khánh thành. Năm 1952, Viện nông nghiệp, vốn được sáng lập bởi trường trong năm 1940, chính thức trở thành một khoa.

Trong cuộc chiến Ả-rập - Israel năm 1948, các cuộc tấn công đã nhắm mục tiêu vào tuyến đường nối khu vực được Israel kiểm soát ở Jerusalem và trường đại học. Lãnh đạo các lực lượng Ả-rập ở Jerusalem, Abdul Kader Husseini, đe dọa sẽ tấn công bệnh viện Hadassah của trường "nếu người Do Thái còn tiếp tục dùng chúng làm căn cứ vũ trang". Sau cuộc thảm sát vào đoàn xe của bệnh viện Hadassah, trong đó 79 người Do Thái bao gồm các bác sĩ và y tá bị giết, cơ sở núi Socpus bị tách khỏi Jerusalem. Một binh sĩ Anh tên Jack Churchill đã tổ chức di tản 700 bác sĩ, sinh viên và bệnh nhân Do Thái ra khỏi bệnh viện.

Khi chính phủ Jordan từ chối không cho người Do Thái trở lại núi Scopus, một cơ sở mới được xây dựng tại Givat Ram ở phía Tây Jerusalem và hoàn thành năm 1958. Trong thời gian đó, các lớp học được tổ chức ở 40 địa điểm khác nhau trong thành phố. Tòa nhà Terra Santa ở Rehavia được thuê từ các giám sát dòng Phanxicô của hội Đất Thánh La Tinh cũng được dùng cho mục đích này. Một vài năm sau, cùng với Tổ chức y khoa Hadassah, một cơ sở khoa học y dược cũng được xây dựng tại khu Ein Kerem phía tây nam Jerusalem.

Đầu năm 1967, tổng số sinh viên là 12,500, phân bổ trong 2 cơ sở ở Jerusalem và Khoa nông nghiệp ở Rehovot. Sau sự thống nhất Jerusalem,
theo sau cuộc chiến 6 ngày trong tháng 6 năm 1967, trường đại học đã có thể trở lại núi Scopus, cơ sở nơi đây được xây dựng lại. Năm 1981 công việc xây dựng được hoàn tất, cơ sở núi Scopus lại trở thành cơ sở chính của trường.

Trưa ngày 31 tháng 7 năm 2002, một tên khủng bố đã kích nổ một quả bom trong giờ ăn tại căn tin Frank Sinatra của trường, thời điểm đó có rất đông giảng viên và sinh viên. Chín người – năm người Do Thái, ba người Mỹ, một người mang hai quốc tịch Pháp – Mỹ - bị giết, hơn 70 người bị thương. Các nhà lãnh đạo trong đó có Kofi Annan, tổng thống Bush, chủ tịch liên minh châu Âu đã lên án cuộc khủng bố.

Khủng bố
vào ngày 31 tháng 7 năm 2002 ngay sau khi 13:30 tại một nhà hàng đông đúc đại học Frank Sinatra tại Scopus Campus đầu phát nổ một máy bay ném bom tự sát một người lao động Palestine từ Đông Jerusalem. Chín người, năm người Israel, ba người Mỹ và một công dân Hoa Kỳ và Pháp - bị giết trong cuộc tấn công. khác 85 người bị thương, 14 người trong số họ nghiêm trọng. Trách nhiệm về vụ tấn công đã ký Hamas.

Các cơ sở

Núi Scopus

Núi Scopus (Tiếng Do Thái: Har HaTzofim הר הצופים), nằm phía đông bắc Jerusalem, là nơi xây dựng cơ sở chính của trường, bao gồm khoa Nhân văn, khoa Xã hội học, Luật, Trường quản trị kinh doanh Jerusalem, Trường công tác xã hội Bearwald, Viện nghiên cứu thúc đẩy hòa bình Harry S. Truman, Trường quốc tế Rothberg, Viện Do Thái Học Mandel.

Trường quốc tế Rothberg giảng dạy về Do Thái Học/ Israel Học và các môn học thế tục. Các sinh viên ngoại quốc bắt buộc phải hoàn tất một chương trình học tiếng Do Thái gọi là Ulpan trong đó bao gồm khóa học bắt buộc về văn hóa và phong tục Israel. Tất cả các lớp học trong chương trình Ulpan tại Rothberg được dạy bởi người bản xứ. Tuy nhiên, nhiều lớp khác ở trường Rothberg được dạy bởi những người Do Thái hồi hương về Israel.

Mảnh đất trên núi Scopus được mua trước Chiến tranh thế giới thứ nhất từ Sir John Gray-Hill, kèm theo đó là biệt thự Gray-Hill. Quy hoạch tổng thể của trường đại học được thiết kế bởi Patrick Geddes và con rể của ông, Frank Mears tháng 12 năm 1919. Chỉ có ba tòa nhà trong bản thiết kế đầu tiên này được xây dựng bao gồm Thư viện quốc gia Wolfson, Viện toán học và Viện vật lý.

Chỗ ở cho sinh viên đại học Hebrew tại cơ sở núi Scopus là ba ký túc xá xây dựng gần trường. Đó là ký túc xá Maiersdorf (מאירסדורף), ký túc xá Bronfman (ברונפמן), và Kfar HaStudentim (כפר הסטודנטים, làng sinh viên).

Gần đó là hang động Nicanor, một hang động cổ từng được quy hoạch làm đền thờ quốc gia.

Edmond J. Safra, Givat Ram
Cơ sở ở Givat Ram (mới được lấy tên danh nhân Edmond Safra) là nơi đặt Khoa khoa học bao gồm Viện toán học Einstein, Viện nghiên cứu cao cấp Israel, Trung tâm nghiên cứu về tính hợp lý, cũng như Thư viện quốc gia Israel (JNUL).

Ein Kerem

Khoa nha, dược và Viện nghiên cứu y khoa Israel – Ca-na-đa (IMRIC) được bố trí ở cơ sở Ein Kerem về phía tây nam Jerusalem gần với Trung
tâm y khoa Hadassah.

Rehovot
Khoa nông nghiệp – thực phẩm – môi trường Robert H. Smith và trường thú y Koret nằm ở vùng đồng bằng duyên hải thành phố Rehovot. Khoa được
thành lập năm 1942 và trường thú y thành lập năm 1985. Đây là những cơ sở đại học duy nhất ở Israel tiến hành cả giảng dạy và nghiên cứu ở các lĩnh vực kể trên.

Các thư viện
Thư viện quốc gia và đại học Do Thái (Jewish National and University Library) là thư viện trung tâm và lớn nhất của đại học Hebrew và là nơi có một trong những bộ sưu tập sách và các bản chép tay ấn tượng nhất trên thế giới. Đây cũng là cơ sở lâu đời nhất của trường đại học. Được thành lập năm 1892 với mục đích là một trung tâm toàn cầu cho việc lưu trữ sách liên quan đến tư duy và văn hóa Do Thái, sau đó đảm nhiệm thêm các chức năng của một thư viện tổng hợp của trường đại học năm 1920. Thư viện cũng có các bộ sưu tập ngôn ngữ và nghi lễ Do Thái lớn nhất thế giới. Nó chứa tất cả các tài liệu xuất bản ở Israel, và cố gắng thu thập tất cả các tài liệu liên quan đến đất nước Israel được xuất bản trên thế giới. Có hơn 5 triệu quyển sách và hàng ngàn hiện vật ở trong các khu vực đặc biệt, rất nhiều trong số đó là độc nhất. Trong đó có bộ sưu tập về Albert Einstein, các bản chép tay tiếng Do Thái, bộ sưu tập bản đồ Eran Laor, bộ sưu tập khoa học Edelstein, bộ sưu tập Gershom Scholem và bộ sưu tập Maimonides các bản chép tay và văn bản cổ.

Trong di chúc, Albert Einstein để lại cho trường đại học Hebrew các bài viết cá nhân và bản quyền của chúng, cũng như quyền sử dụng hình
ảnh của ông. Kho lưu trữ Albert Einstein có hơn 55,000 hiện vật. Trong tháng 3 năm 2012, trường đại học Hebrew thông báo rằng họ đã hoàn tất việc số hóa toàn bộ bộ sưu tập Einstein và có kế hoạch đưa bộ sưu tập lên mạng, miễn phí truy cập. Trong bộ sưu tập có các ghi chú cá nhân,
thư tình gửi nhiều phụ nữ, trong đó có các lá thư gửi cho người sau này trở thành người vợ thứ hai, Elsa. Cũng trong bộ sưu tập đã được số hóa là lá thư gửi cho tờ báo tiếng Ả-rập Falastin, đề nghị thành lập một hội đồng bí mật bao gồm cả người Do Thái và Ả-rập để giải quyết mâu thuẫn giữa Ả-rập và Israel.

Bên cạnh Thư viện quốc gia, trường đại học Hebrew còn vận hành các thư viện chuyên ngành ở các cơ sở của mình, trong số đó có:
 Thư viện khoa học Avraham harman, Safra, Givat Ram;
 Thư viện toán và khoa học máy tính, Safra, Givat Ram;
 Thư viện các khoa học trái đất, Safra, Givat Ram;
 Thư viện y khoa quốc gia Muriel và Philip I. Berman, Ein Kerem;
 Thư viện trung tâm về khoa học nông nghiệp, Rehovot;
 Thư viện khoa học xã hội và nhân văn Bloomfield, núi Scopus;
 Trung tâm thư viện luật Bernard G. Segal, núi Scopus;
 Thư viện Emery và Claire Yass của Viện khảo cổ, núi Scopus;
 Thư viện công tác xã hội Moses Leavitt, núi Scopus;
 Thư viện giáo dục trung tâm Zalman Aranne, núi Scopus;
 Thư viện trường quốc tế Rothberg, núi Scopus;
 Thư viện Roberta và Stanley Bogen của Viện nghiên cứu thúc đẩy hòa bình Harry S. Truman, núi Scopus;
 Kho lưu trữ phim Do Thái Steven Spielberg.

Các thư viện của trường Hebrew có thể được truy cập từ cổng thông tin thư viện HUJI.

Các hội ái hữu trường đại học Hebrew
Trường có một tổ chức quốc tế các hội ái hữu ở hơn 25 quốc gia. Hội người Mỹ ái hữu của trường Hebrew (AFHU) là một tổ chức không lợi nhuận chuyên tổ chức các chương trình, sự kiện và hoạt động gây quỹ hỗ trợ trường. Hội được thành lập bởi nhà hảo tâm người Mỹ Felix M. Warburg năm 1925.

Giảng viên

 Dorit Aharonov, khoa học máy tính
 Lydia Aran, học giả nghiên cứu Phật giáo
 Robert Aumann, giải Nobel kinh tế 2005
 Shlomo Avineri, khoa học chính trị
 Yishai Bar, luật
 Yehoshua Bar-Hillel, ngôn ngữ học
 Yaacov Bar-Siman-Tov, quan hệ quốc tế
 Aharon Barak, cựu chánh án tòa án tối cao Israel
 Yehuda Bauer, lịch sử cuộc thảm sát Do Thái
 Jacob Bekenstein, vật lý
 Norman Bentwich, quan hệ quốc tế
 Ernst David Bergmann, chủ tịch Ủy ban năng lượng nguyên tử Israel
 Martin Buber, tôn giáo và triết học Do Thái
 Howard Cedar, chủ tịch, Developmental Biology & Cancer Research, IMRIC
 Ilan Chet, công nghệ sinh học nông nghiệp
 Richard I. Cohen, lịch sử
 Avishai Dekel, giáo sư Andre Aisenstadt về vật lý lý thuyết
 Shmuel Eisenstadt, xã hội học
 Menachem Elon, cựu phó chánh án tòa án tối cao Israel
 Adolf Abraham Halevi Fraenkel, toán học
 Hillel Furstenberg, toán học, giải thưởng Israel
 Leah Goldberg (1911–1970), nhà thơ
 Asher Dan Grunis, chánh án tòa án tối cao Israel
 Louis Guttman, khoa học xã hội và thống kê
 Ephraim Halevy, giám đốc viện tình báo Israel - Mossad
 Lumír Ondřej Hanuš, hóa phân tích
 Gabriel Herman, sử gia
 Daniel Kahneman, giải Nobel kinh tế 2002
 Ruth Kark, địa lý Israel
 Elihu Katz, xã hội học
 Aharon Katzir, hóa
 David Kazhdan, toán
 Baruch Kimmerling, xã hội học
 Roger D. Kornberg, giáo sư thỉnh giảng, Nobel hóa học 2006
 David Kretzmer, luật
 Ruth Lapidoth, luật
 Ruth Lawrence, toán học
 Yeshayahu Leibowitz, hóa sinh và triết học Do Thái
 Avigdor Levontin, luật
 Amia Lieblich, tâm lý học
 Elon Lindenstrauss, toán, huy chương Fields 2010
 Joram Lindenstrauss, toán, giải thưởng Israel
 Avishai Margalit, triết học, giải thưởng Israel
 Amihai Mazar, khảo cổ học, giải thưởng Israel
 Benjamin Mazar, khảo cổ học, giải thưởng Israel, cựu hiệu trưởng
 George Mosse, sử học
 Bezalel Narkiss, lịch sử nghệ thuật
 Amnon Netzer, Do Thái học và lịch sử
 Ehud Netzer, khảo cổ học
 Mordechai Nisan, khoa học xã hội
 Dan Pagis, nhà thơ
 Nurit Peled-Elhanan, giáo dục
 Tsvi Piran, vật lý thiên văn
 Eliezer E. Goldschmidt, nông nghiệp
 Joshua Prawer, lịch sử
 Michael O. Rabin, khoa học máy tính và toán, giải thưởng Israel và giải thưởng Turing.
 Giulio Racah, vật lý
 Frances Raday, luật
 Aharon Razin, nhà nghiên cứu, IMRIC
 Eliyahu Rips, toán
 Mordechai Rotenberg, công tác xã hội
 Gershom Scholem, Jewish mysticism
 Eliezer Schweid, triết học Do Thái
 Zlil Sela, toán
 Nir Shaviv, vật lý thiên văn
 Saharon Shelah, toán
 Zeev Sternhell, khoa học chính trị
 Hayim Tadmor, At-xi-ri học
 Jacob Talmon, sử học
 Gadi Taub, các khoa học xã hội
 Amos Tversky, tâm lý học
 Claude Vigée, văn chương Pháp
 Avi Wigderson, khoa học máy tính và toán
 Hanna Yablonka, lịch sử cuộc thảm sát Do Thái
 Joseph Yahalom, văn học tiếng Do Thái
 S. Yizhar, nhà văn

Cựu sinh viên
 Giải Nobel: Daniel Kahneman (kinh tế 2002), David Gross (vật lý 2004), Avram Hershko (hóa 2004), Aaron Ciechanover (hóa 2004), Robert Aumann (kinh tế 2005), Roger D. Kornberg (hóa 2006), Ada Yonath (hóa 2009).
 Các nhà giáo dục: Brother Rafael S. Donato FSC, tiến sĩ giáo dục, cựu hiệu trưởng Đại học De La Salle ở Manila, Đại học St. La Salle, De La Salle Lipa, La Salle Green Hills và Đại học De La Salle Araneta.
 Huy chương Fields: Elon Lindenstrauss (2010)
 Tổng thống Israel: Ephraim Katzir, Yitzhak Navon, Moshe Katsav
 Thủ tướng Israel: Ehud Barak, Ariel Sharon, Ehud Olmert
 Thẩm phán tòa án tối cao: Aharon Barak, Dorit Beinisch, Menachem Elon, Elyakim Rubinstein, Meir Shamgar, Jacob Turkel, Yitzhak Zamir, Salim Joubran
 Thành viên cơ quan lập pháp Israel Knesset: Colette Avital, Yael Dayan, Taleb el-Sana, Dalia Itzik, Roman Bronfman, David Rotem, Ahmed Tibi, Avigdor Lieberman, Dov Khenin, Danny Danon, Shulamit Aloni, Rachel Adato, Ze'ev Elkin, Roni Bar-On, Ze'ev Bielski, Yohanan Plesner, David Rotem, Reuven Rivlin, Yuval Steinitz, Dan Meridor, Yisrael Katz, Jamal Zahalka, Shai Hermesh, Zvulun Orlev, Taleb el-Sana, Menachem Ben-Sasson, Ya'akov Ne'eman, Geulah Cohen, Bechor-Shalom Sheetrit
 Phục vụ ở nước ngoài: Naomi Ben-Ami, Gabriela Shalev
 Thể thao và văn hóa: Shaul Ladany, Yochanan Vollach, Itzik Kornfein, Adin Talbar
 Văn hóa: Natalie Portman, Uri Zohar
 Nhà khảo cổ: Ruth Amiran, Trude Dothan, Aren Maeir, Benjamin Mazar, Amihai Mazar, Eilat Mazar, Yigael Yadin
 Nhà nhân chủng học: Eliane Karp
 Hoạt động chính trị và giáo dục: Elie Yossef
 Nhà báo: Khaled Abu Toameh, Ron Ben-Yishai, Nahum Barnea, Zvi Yehezkeli, Sayed Kashua, Amira Hass, Akiva Eldar, Yossi Melman, Meron Benvenisti, Tom Segev, Haviv Rettig, Dan Margalit, Ya'akov Ahimeir, Michael Bar-Zohar, David Witzthum, Haim Gouri, Ehud Yaari, Amos Kenan, Boaz Evron
 Nhà văn: Yehuda Amichai, Galila Ron-Feder Amit, Aharon Appelfeld, Netiva Ben-Yehuda, Elias Chacour, Yael Dayan, David Grossman, Batya Gur, Shifra Horn, Amos Oz, A. B. Yehoshua, Amnon Jackont, Amalia Kahana-Carmon, Yehoshua Kenaz, Miriam Roth, Anton Shammas, Gideon Telpaz, Natan Yonatan, Helen Epstein, Amir Segal, Yuval Elizur, Jonah Frankel.
 Học thuật: Ahron Bregman, Richard I. Cohen, Uri Davis, Gerson Goldhaber, Igal Talmi, Haim Harari, Joshua Jortner, Alexander Levitzki, Efraim Karsh, Asa Kasher, Walter Laqueur, Avishai Margalit, Dana Olmert, Neri Oxman,Ilan Pappé, Dana Pe'er, Miri Rubin, Ada Yonath, Eli Salzberger, Amit Schejter, Benjamin Elazari Volcani
 Luật gia: Yoram Dinstein, Elias Khoury, Menachem Mazuz, Ya'akov Ne'eman, Malcolm Shaw, Yoram Sheftel
 Quốc phòng: Yonatan "Yoni" Netanyahu
 Nhà thần học: Fr Malachi Martin, Yigal Arnon
 Nhà vật lý: David Gross, Igal Talmi, Haim Harari, Amikam Aharoni, Micha Tomkiewicz
 Nhà hóa học: Adam Heller, Renata Reisfeld, Aaron Barkatt
 Kinh doanh: Léo Apotheker (cựu CEO of Hewlett-Packard và SAP), Orit Gadiesh (chủ tịch Bain & Company), Dina Dublon (thành viên hội đồng quản trị Microsoft, Accenture và PepsiCo), Kinneret Savitsky CEO BioLineRx, Gil Shwed (CEO và chủ tịch hội đồng quản trị Check Point Software Technologies), Eli Hurvitz (CEO 1976–2002 Teva Pharmaceuticals), Kobi Alexander (cựu sáng lập và CEO Comverse Technology)
 Nhà toán học: Rami Grossberg, Joram Lindenstrauss, Moshe Machover, Saharon Shelah, Oded Schramm
 Nhà thiên văn học: David H. Levy
 Nhà thực vật học: Alexander Eig

Yissum – Công ty nghiên cứu và phát triển
Công ty nghiên cứu và phát triển Yissum là công ty chuyển giao các
công nghệ của trường, được thành lập năm 1964. Yissum sở hữu tất cả các tài sản
trí tuệ của các nhà nghiên cứu và nhân viên trường đại học Hebrew. Kể từ khi sáng
lập, Yissum đã thành lập hơn 80 công ty khoa học như Mobileye, BriefCam,
HumanEyes, OrCam, ExLibris, BioCancell. Yissum cũng là thành viên của Tổ chức
chuyển giao công nghệ Israel ITTN

Hình ảnh

Liên kết ngoài

 Trường Đại học Hebrew của Jerusalem
 Thư viện Quốc gia của Israel
 Học viện Ngôn ngữ tiếng Do Thái

Tham khảo


title: Phép đạc tam giác

text:
Trong lượng giác và hình học, vị trí của một điểm C có thể tìm ra bằng cách đo góc của nó với 2 điểm A, B đã biết trước. Hai điểm A, B sau này cùng nằm trên một đường thẳng. Vị trí của điểm C chính là điểm thứ ba của 1 tam giác với một cạnh biết trước và 2 góc biết trước.

Nguyên tắc

Công thức sau đây chỉ ứng dụng trong hình học phẳng của Euclid. Nó sẽ không chính xác dùng cho những khoảng cách xa vì độ cong của trái đất, nhưng có thể thay thế bằng những tính toán phức tạp của lượng giác trên hình cầu.

Do đó

Vì tan α = sin α / cos α và sin(α + β) = sin α cos β + cos α sin β, điều này tương đương với:

Từ đây, có thể tìm ra khoảng cách đến điểm chưa biết từ bất cứ điểm nào của 2 điểm đã biết, kể cả tọa độ và phương hướng đông/tây/nam/bắc.

Tham khảo

Hình học sơ cấp
Góc
Hình học Euclid
Khảo sát


title: Theeradej Wongpuapan

text:
Theeradej Wongpuapan (tiếng Thái: ธีรเดช วงศ์พัวพันธ์, phiên âm: Thi-la-đét Vong-bua-ban, sinh ngày 3 tháng 12 năm 1977) còn có nghệ danh là Kane (tiếng Thái: เคน, đọc là Khen), là một diễn viên và người mẫu người Thái Lan. Anh được biết đến qua nhiều bộ phim nổi tiếng như Tơ hồng tình yêu (2006), Thiên đường tội lỗi (2008), Công thức tình yêu (2009), Tử thần ngọt ngào (2013), Yêu trong cuồng hận (2017), Hồ bơi tử thần (2018)...

Tiểu sử
Ken Theeradej sinh ngày 3 tháng 12 năm 1977 tại Băng Cốc, Thái Lan.

Ken học tại trường St. Dominic School ở Băng Cốc đến lớp 5, sau đó học tại Đại học Assumption một thời gian ngắn trước khi sang California, Mỹ học ở Brooks Institute of Photography. Nhưng sau 2 năm, do ảnh hưởng của cuộc Khủng hoảng tài chính châu Á 1997, Ken đã quay về Thái Lan.

Bố của Ken là một nam diễn viên nổi tiếng của Thái Lan, ông đã hướng nghiệp cho Ken trở thành một diễn viên.

Sự nghiệp
Trong suốt sự nghiệp, Ken đã giành được nhiều giải thưởng danh giá như "Diễn viên xuất sắc nhất" tại lễ trao giải "Top Award" trong 2 năm liên tiếp 2005 và 2006. Ngoài ra năm 2008, Ken còn nhận được giải "Diễn viên xuất sắc nhất" tại lễ trao giải "Nine Entertainment Awards". Bên cạnh những giải thưởng trong sự nghiệp diễn xuất, Ken còn nhận được những giải thưởng khác như "Quý ông của năm" tại lễ trao giải "TV Pool" (2008) và giải "Nhân vật được báo chí yêu thích" tại lễ trao giải "Star Entertainment".

Hoạt động xã hội
Bên cạnh công việc diễn xuất, Ken còn là một trong những nghệ sĩ thường xuyên tổ chức chương trình từ thiện gây quỹ cho những trẻ em khó khăn tại Thái Lan. Năm 2007, lợi nhuận từ bộ phim The Office do chính tay Ken đạo diễn và quy tụ những diễn viên nổi tiếng như Janie Tienphosuwan và Lalita Panyopas đã được Ken sử dụng để xây trường cho trẻ em tại những nơi còn khó khăn và thiếu thốn.

Không dừng ở đó, anh và những người bạn diễn nổi tiếng của mình trong đó có Ann Thongprasom còn trở thành đại sứ của UNICEF (Tổ chức thế giới bảo vệ quyền trẻ em) tại Thái Lan. Anh đã đến tỉnh Krabi để dạy người dân ở đây cách chăm sóc cho trẻ, giáo dục họ về HIV/AIDS và tạo không gian an toàn cho những bạn trẻ là nạn nhân của bạo lực và bị lạm dụng. Tiếp tục chuyến hành trình, Ken đến Ban Nop để giúp hoàn thiện trung tâm chăm sóc trẻ em và cuối cùng là đến thăm khu vực bị sóng thần tàn phá năm 2004.

Đời tư
Anh đã kết hôn với Butsakorn Pornwannasirivej (Noi), là một nữ diễn viên được yêu thích tại Thái Lan vào ngày 25 tháng 11 năm 2007. Hoàng hậu Thái Lan Sirikit đã tham dự lễ cưới này.

Ngày 17 tháng 8 năm 2008, Noi Butsakorn sinh cho anh một cậu con trai đầu lòng và đặt tên là Khunatum Wongpuapan (biệt danh là "Kun"). Baby thứ hai của cặp đôi này chào đời vào ngày 4 tháng 7 năm 2010, được đặt tên là Thippatai Wongpuapan (biệt danh là "Jun").

Sở thích của Ken là làm phim ngắn, chụp ảnh, đi du lịch, sưu tập đồng hồ cổ. Môn thể thao yêu thích là cầu lông và trượt ván.

Các phim đã tham gia

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1977
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên Thái Lan
Nam diễn viên từ Bangkok
Nam người mẫu Thái Lan
Người Bangkok


title: Pimchanok Luevisadpaibul

text:
Pimchanok Luevisadpaibul (tiếng Thái: พิมพ์ชนก ลือวิเศษไพบูลย์, sinh ngày 30 tháng 9 năm 1992) còn có nghệ danh là Baifern (ใบเฟิร์น), là một nữ diễn viên và người mẫu người Thái gốc Hoa. Cô nổi tiếng qua vai diễn 'Nam' khi đóng cặp với nam diễn viên Mario Maurer trong bộ phim First Love (A Little Thing Called Love) (tiếng Việt: Điều bé nhỏ mang tên tình yêu - 2010). Một số phim điện ảnh khác của cô như: Love Summer (Tình hè - 2011), Suddenly It's Magic (Phép màu bất thình lình - 2012), Cat A Wabb (Mèo mai mối - 2015), Friend Zone (Yêu nhầm bạn thân - 2019) cùng phim truyền hình: Lhong Fai (Ngọn Lửa Đam Mê - 2017), Chiếc lá cuốn bay (2019) cũng đem lại những thành công lớn cho nữ diễn viên. Cô tốt nghiệp trường Đại học Srinakharinwirot vào năm 2015.

Tiểu sử
Baifern sinh ngày 30 tháng 9 năm 1992 tại bệnh viện Vajira, Băng Cốc, Thái Lan. Cô là con cả trong một gia đình người Tiều. Họ của cô, Luevisadpaibul, bắt nguồn từ họ Lữ (呂)  trong tiếng Trung Quốc. Cha của cô làm kinh doanh xuất khẩu, mẹ là một nhân viên xã hội. Cô có một em trai. Khi còn nhỏ, cô học thể dục nhịp điệu và từng nhiều lần tranh huy chương đồng đội. Khi Baifern học lớp 6, cô được phát hiện bởi một đội  tìm kiếm diễn viên nhí tại sân tập. Vì vậy, cô đã quay quảng cáo cho một nhãn hiệu giày học sinh và bắt đầu bước chân vào làng giải trí lần đầu tiên.

Baifern hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học tại Trường Meen Prasat Wittaya và Trường Thep Aksorn. Tốt nghiệp trung học tại trường Nawaminthrachinuthit và trường dự bị Nomklao. Cô nhận bằng cử nhân Khoa Mỹ thuật và Ứng dụng Biểu diễn tại Đại học Srinakharinwirot.

Sự nghiệp
Năm 2009, Baifern tham gia bộ phim đầu tiên là "Ha Hua Chai Hiro", chính thức tiến vào showbiz và ký hợp đồng với Channel 7 (Thái Lan). Năm 2010, cô vào vai nữ chính Nam trong tác phẩm điện ảnh First Love (phim Thái 2010) và trở nên nổi tiếng ở thời điểm đó. Cũng trong năm này, cô đã giành được giải Best Rising Actress (Film) tại lễ trao giải Top lần thứ 11 cho bộ phim này. Năm 2016, đài CH7 của Thái Lan đã đưa ra thông báo rằng hợp đồng giữa cô và đài sẽ hết hạn vào tháng 5. Sau 6 năm đầu quân cho CH7 và không đạt được thành công như mong đợi, Baifern Pimchanok quyết định không gia hạn hợp đồng, kết thúc hợp đồng với công ty vào năm 2016 và chính thức trở thành nghệ sĩ tự do .

Năm 2017, Baifern đã trở lại đầy ngoạn mục với vai diễn Kankaew trong dự án truyền hình Lhong Fai 2017 của Đài One 31, vai diễn giúp cô gây ấn tượng mạnh trong lòng khán giả. Ở giai đoạn này, Baifern cũng được biết đến qua loạt các tác phẩm như: Slam Dance, Cưa đổ nàng ác ma, Beauty Boy…

Đến tháng 3 năm 2019, Baifern Pimchanok với vai nữ chính trong Friend zone - Yêu nhầm bạn thân đã gây sốt màn ảnh rộng Thái Lan với doanh thu hơn 210 triệu baht (153 tỷ đồng). Chưa dừng lại, bộ phim như một "hiện tượng" ở các quốc gia thuộc khu vực Đông Nam Á. Tại thị trường Việt Nam, tác phẩm cũng nhanh chóng phá đảo phòng vé với doanh thu hơn 53 tỷ đồng, vượt mặt Thiên tài bất hảo - trở thành phim Thái có doanh thu cao nhất mọi thời đại tại phòng vé Việt Nam. Tháng 6 năm 2019, cô tiếp tục gây bão khắp màn ảnh nhỏ Thái Lan với vai diễn Nira Kongsawad trong tác phẩm truyền hình Chiếc lá cuốn bay - kể về mỹ nhân chuyển giới trải qua tuổi thơ bất hạnh vì bị bố và cô ruột hắt hủi, sau đó trở lại với thân phận và hình hài mới. Trong Chiếc lá cuốn bay, Baifern chinh phục khán giả nhờ lối diễn phức tạp, mô tả được nhiều lớp tính cách, nhiều góc cạnh của nhân vật, khiến người xem có được góc nhìn chân thực đầy khắc nghiệt về những số phận chuyển giới. Với thành công của vai diễn này, tên tuổi của Baifern nổi tiếng khắp châu Á, trở thành nữ diễn viên được săn đón bậc nhất xứ Chùa Vàng. Năm 2020, sau khi hợp tác với Mario Maurer trong bộ phim First Love (phim Thái 2010), cả hai sẽ được tái hợp trong dự án điện ảnh mới AI Love You  sau 10 năm.

Năm 2021 - 2022, Baifern có 3 dự án truyền hình được phát sóng bao gồm : Sợi dây hoàng lan, Saree yêu dấu, 46 ngày ngày phá nát đám cưới. Trong đó Sợi dây hoàng lan đóng cặp với  Nine Naphat và Saree yêu dấu đóng cùng nam diễn viên Sean Jindachot là 2 bộ phim được khác giả Việt Nam vô cùng đón nhận.

Đời tư
Ngày 3 tháng 12 năm 2022 tại sự kiện của Nissan Motor Expo 2022, Baifern xác nhận đang trong quá trình tìm hiểu với Nine.

Ngày 8 tháng 5 năm 2023 trong sự kiện Nine và Baifern xuất hiện công khai với tư cách người đại diện nhãn hàng. Cả hai đã thừa nhận với phóng viên là người yêu của nhau và dành cho nhau nhiều cử chỉ quan tâm ngọt ngào.

Danh sách các phim tham gia

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Sự nghiệp âm nhạc

Tác phẩm âm nhạc
Nam Lai (Saliva), Silly Fools
Rueang Thammada (Ordinary Story), James Ruangsak
Rao Rak Mae (We Love Mom), RS artists
14 Ik Krang (14 Again), Sek Loso
Jeb Hua Jai (Hurting Heart), Sek Loso
Phlaeng Phlaeng Ni (This Song), Singharat Chanpakdee (a.k.a. The Star)
Sing Lek Lek Thi Riak Wa...Rak (A Little Thing Called...Love), Wan Thanakrit
Wa Wae, The Jukks
Bala Chu Ba Chu, OST Arsoon Noy Nai Takieng Kaew
 Sai Dtah (Eyesight), OST. Back to The 90s / Alternative 1995
 Sanya Jak Huajai (Promise from the Heart), OST. Banlang Hong
 Jeeb...(May I ?), Namm Ronnadet
 Ja Mee Wun Kong Chun Mai (Will My Day Exist?), OST. Lhong Fai, New-Jiew
Rao (Us) (2019) - COCKTAIL

Lồng tiếng

 Hoa Mộc Lan (bản tiếng Thái) (2020) - Mộc Lan

MC/YouTuber
Trực tuyến YouTube: FERNZONE Channel
 19/06/2021: FERNZONE EP.1
 03/07/2021: FERNZONE EP.2
 17/07/2021: FERNZONE EP.3
 31/07/2021: FERNZONE EP.4
 14/08/2021: FERNZONE EP.5
 28/08/2021: FERNZONE EP.6
 11/09/2021: FERNZONE EP.7
 25/09/2021: FERNZONE EP.8
 09/10/2021: FERNZONE EP.9
 23/10/2021: FERNZONE EP.10
 06/11/2021: FERNZONE EP.11
 20/11/2021: FERNZONE EP.12
 04/12/2021: FERNZONE EP.13
 18/12/2021: FERNZONE EP.14
 08/01/2022: FERNZONE EP.15
 22/01/2022: FERNZONE EP.16
 06/02/2022: FERNZONE EP.17
 19/02/2022: FERNZONE EP.18
 05/03/2022: FERNZONE EP.19
 19/03/2022: FERNZONE EP.20
 02/04/2022: FERNZONE EP.21
 16/04/2022: FERNZONE EP.22
 30/04/2022: FERNZONE EP.23
 14/05/2022: FERNZONE EP.24
 28/05/2022: FERNZONE EP.25
 11/06/2022: FERNZONE EP.26
 25/06/2022: FERNZONE EP.27
 09/07/2022: FERNZONE EP.28
 23/07/2022: FERNZONE EP.29
 06/08/2022: FERNZONE EP.30

Quảng cáo/Đại diện thương hiệu

Danh sách giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1992
Nữ người mẫu Thái Lan
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên Thái Lan
Cựu sinh viên Đại học Srinakharinwirot


title: Dian Fossey

text:
Dian Fossey (; 16 tháng 1 năm 1932 – 27 tháng 12 năm 1985) là một nhà linh trưởng học, nhà bảo tồn động vật người Mỹ được biết đến qua việc đã thực hiện một cuộc nghiên cứu sâu rộng về loài khỉ đột núi trong thời gian từ năm 1966 cho đến lúc qua đời năm 1985. Bà đã tìm hiểu về chúng mỗi ngày trong những vùng rừng núi ở Rwanda, khởi nguồn từ sự khích lệ của nhà cổ sinh vật học Louis Leakey. Gorilla in the mist, cuốn sách được xuất bản hai năm trước khi chết của bà là một bản tường thuật về việc nghiên cứu khoa học loài khỉ đột tại Trung tâm Nghiên cứu Karisoke và phần sự nghiệp trước đó của mình. Cuốn sách đã được chuyển thể thành bộ phim cùng tên vào năm 1988.

Fossey được xem là một trong những nhà nghiên cứu linh trưởng lỗi lạc nhất trên thế giới, thành viên của tên gọi vẫn thường phổ biến "Trimates", nhóm các nhà khoa học nữ kiệt xuất vốn được Leakey cử đi để nghiên cứu các loài khỉ lớn không đuôi trong môi trường tự nhiên của chúng, cùng với Jane Goodall về tinh tinh thông thường và Biruté Galdikas về đười ươi.

Trong thời kỳ ở Rwanda, bà đã ủng hộ một cách tích cực cho các nỗ lực bảo tồn, chống đối mạnh mẽ nạn săn bắt trộm và du lịch trên sinh cảnh hoang dã đồng thời khiến cho thêm nhiều người công nhận về giống khỉ đột tinh khôn. Cả Fossey và những khỉ đột của bà đều là nạn nhân của đám đông; bà đã bị sát hại tàn nhẫn trong cabin của mình tại một trại biệt lập ở Rwanda vào tháng 12 năm 1985. Sự việc về sau được suy luận rằng có liên quan đến những nỗ lực bảo tồn của bà

Cuộc đời và sự nghiệp
Fossey sinh ra tại San Francisco, California, là con gái của Kathryn "Kitty" (nhũ danh Kidd), một người mẫu thời trang, và George E. Fossey III, một chuyên viên tư vấn bảo hiểm. Họ ly dị khi bà mới lên 6 tuổi. Mẹ của bà đã tái hôn vào năm sau đó với một doanh nhân tên Richard Price. Cha của bà vẫn cố gắng giữ tiếp xúc với con nhưng đã bị mẹ bà ngăn cản lại và rồi mọi liên hệ đều bị cắt đứt. Cha dượng của Fossey, Richard Price, chưa bao giờ coi bà như con đẻ của mình. Ông không cho phép Fossey ngồi cùng bàn ăn với ông hay mẹ trong các bữa tối. Là người gắn chặt với kỷ luật hà khắc, Richard Price không hoặc hiếm khi hỗ trợ Fossey về mặt tinh thần. Phải chống chọi với sự bất an của bản thân, Fossey đã hướng sang động vật như là cách để được chấp nhận. Tình yêu của bà dành cho các loài vật khởi đầu từ thú nuôi đầu tiên là cá vàng và tiếp tục duy trì trong suốt phần đời còn lại. Năm 6 tuổi, bà bắt đầu cưỡi ngựa, nhờ đó kiếm được một thư giới thiệu từ nhà trường; trong lễ tốt nghiệp năm 1954, Fossey đã tự nhận mình là một người cưỡi ngựa nữ.

Học vấn
Tốt nghiệp Trường trung học Lowell, tuân theo định hướng của cha dượng, bà đã đăng kí vào học kinh doanh tại trường Cao đẳng Marin. Tuy nhiên, qua kỳ nghỉ hè năm 19 tuổi tại một nông trại ở Montana đã khơi lại trong bà tình yêu với động vật và bà đã ghi tên mình vào khóa dự bị thú y thuộc ngành sinh học tại Đại học California, Davis. Bất chấp ý định của dượng rằng bà sẽ theo học ở một trường kinh doanh, Dian muốn dành cả sự nghiệp chuyên môn của mình được làm việc với các loài vật. Hậu quả tất yếu, cha mẹ của Dian đã không hỗ trợ bất kỳ một khoản tài chính đáng kể nào trong suốt giai đoạn trưởng thành của bà. Bà đã phải tự chu cấp cho mình bằng công việc của một thư ký tại White Front (một trung tâm bách hóa), làm thêm các việc trong phòng thí nghiệm và thư ký khác, và cả việc lao động chân tay như thợ máy trong công xưởng.

Mặc dù Fossey luôn là một sinh viên gương mẫu, bà lại gặp khó khăn với các môn khoa học cơ bản bao gồm hóa học và vật lý nên đã bị trượt trong năm thứ hai của chương trình. Bà quyết định đổi hướng sang trường Đại học Bang San Jose, đồng thời tham gia vào hội nữ sinh Kappa Alpha Theta tại đây, để nghiên cứu bộ môn phục hồi chức năng, và nhận bằng cử nhân vào năm 1954. Từ chuyên môn tốt nghiệp của mình, Fossey đã bắt đầu sự nghiệp trong ngành phục hồi chức năng này. Bà đã thực tập tại nhiều bệnh viện khác nhau ở California và làm việc với các bệnh nhân bị lao. Fossey vốn trước từng là một người cưỡi ngựa đoạt giải, chính điều đó đã dẫn bà tới Kentucky năm 1955, và một năm sau đó nhận vào làm chuyên viên phục hồi chức năng tại Bệnh viện trẻ em khuyết tật Kosair ở Louisville.

Chính nhờ tính cách ngại ngùng và e dè của mình đã giúp Fossey có thể làm việc tốt với những đứa trẻ trong bệnh viện. Bà dần trở nên thân thiết hơn với nữ đồng nghiệp Mary White "Gaynee" Henry, thư ký giám đốc điều hành bệnh viện và là vợ của một trong các bác sĩ tại đây, Michael J. Henry. Vợ chồng Henry đã mời Fossey đến tham gia cùng họ trong trang trại riêng của mình. Tại đây bà được lao động hàng ngày với gia súc và trải nghiệm một bầu không khí gia đình trọn vẹn điều mà đã thiếu vắng trong suốt cuộc đời bà. Những lúc rảnh rỗi, bà thường theo đuổi tình yêu của mình với loài ngựa.

Hứng thú với châu Phi
Fossey đã phải gạt bỏ lời đề nghị của nhà Henry cho chuyến du lịch tới châu Phi vì không đủ khả năng tài chính. Nhưng vào năm 1963, bà đã vay $8,000 (bằng thu nhập của một năm), và dùng hết số tiền dành dụm cả đời để du ngoạn châu Phi trong 7 tuần. Tháng 9 năm 1963, bà đặt chân đến Nairobi, Kenya. Tại đây, bà có dịp được gặp diễn viên William Holden, chủ nhân của khách sạn Treetops, và ông đã giới thiệu cho bà hướng dẫn viên hành trình John Alexander. Alexander trở thành người dẫn đường của bà trong bảy tuần sau đó xuyên suốt Kenya, Tanzania, Cộng hòa dân chủ Congo, và Rhodesia. Lộ trình của Alexander bao gồm đến thăm Tsavo, công viên quốc gia lớn nhất châu Phi; hồ nước mặn Manyara, nổi tiếng là nơi thu hút những đàn hồng hạc khổng lồ; và miệng núi lửa Ngorongoro, sở hữu vùng thiên nhiên hoang dã phong phú. Hai địa điểm cuối cùng trong chuyến đi của bà là Olduvai Gorge tại Tanzania (vị trí khảo cổ của Louis và Mary Leakey); và núi Mikeno tại Congo, nơi mà vào năm 1959, nhà động vật học người Mỹ George Schaller đã tiến hành một cuộc nghiên cứu tiên phong trong nhiều năm liền về loài khỉ đột trên núi. Tại Olduvai Gorge, Fossey đã gặp gia đình Leakey khi họ đang khảo sát xung quanh cho các hóa thạch họ người. Leakey đã trao đổi với Fossey về công việc của Jane Goodall và tầm quan trọng của tính dài lâu trong nghiên cứu về các loài khỉ lớn không đuôi. Mặc dù bị vỡ mắt cá chân trong lần thăm vợ chồng Leakey, vào ngày 16 tháng 10, Fossey lúc này đang nghỉ tại Travellers Rest, khách sạn nhỏ của Walter Baumgartel tại Uganda; Baumgartel, người ủng hộ việc bảo tồn loài khỉ đột, là một trong số đầu tiên thấy được những lợi ích từ hoạt động du lịch mang lại cho vùng này, đã giới thiệu Fossey với hai nhiếp ảnh gia động vật hoang dã người Kenya, Joan và Alan Root. Cặp đôi đã đồng ý để Fossey và Alexander tới dựng trại ngay phía sau trại của họ, và trong vài ngày ít ỏi đó Fossey lần đầu tiên đã được chạm trán với những con khỉ đột núi hoang dã. Sau khi ở lại cùng vài người bạn tại Rhodesia, Fossey trở về Louisville để trả nợ. Bà cũng cho đăng ba bài viết trên báo The Courier-Journal miêu tả chi tiết về chuyến đi vừa rồi.

Nghiên cứu tại Congo

Nhân lần xuất hiện của Leakey tại Louisville trong cuộc diễn thuyết toàn quốc của ông, Fossey đã mang những phụ bản màu về chuyến đi châu Phi của bà trên tờ The Courier-Journal tới cho Leakey xem, và ông vẫn nhận ra bà cũng như sự thích thú của bà với những con khỉ đột vùng núi. Ba năm sau cuộc hành trình đầu tiên, Leakey gợi ý cho Fossey có thể đảm nhận một công việc nghiên cứu dài hạn về khỉ đột giống cách mà Jane Goodall đã làm với loài tinh tinh ở Tanzania. Leakey đã đồng hành tài trợ cho Fossey để thực hiện nghiên cứu này, và Fossey đã nghỉ việc để chuyển tới châu Phi.

Sau khi học tiếng Swahili và dự qua một khóa về linh trưởng (nghiên cứu khoa học về các loài linh trưởng) trong thời gian tám tháng chờ cấp thị thực và tài trợ, Fossey đến Nairobi vào tháng 12 năm 1966. Với sự giúp đỡ của Joan Root và Leakey, Fossey đã thu thập được những món đồ dự trữ cần thiết cùng một chiếc Land Rover mui bạt cũ kỹ mà bà gọi là "Lily". Trên đường tới Congo, Fossey có ghé thăm Trung tâm nghiên cứu Gombe Stream để gặp Goodall và quan sát các phương pháp nghiên cứu của bà trên tinh tinh. Đi cùng theo là nhiếp ảnh gia Alan Root, người đã giúp bà nhận được giấy phép lao động tại dãy núi Virunga, Fossey bắt đầu hoạt động nghiên cứu thực địa của mình tại Kabara, Congo vào đầu năm 1967, trên cùng vùng đồng cỏ mà Schaller từng dựng trại bảy năm trước. Root đã dạy cho bà cách cơ bản để theo dấu khỉ đột, và Sanwekwe người lùng thú của ông cũng giúp đỡ nhiều trong trại của bà sau này. Vì điều kiện sống lều bạt chủ yếu dựa vào các thức đóng hộp, nên mỗi tháng một lần Fossey lại xuống núi, leo lên "Lily" và lái xe trong hai giờ tới làng Kikumba để bổ sung nhu yếu phẩm.

Fossey đã xác định được ba nhóm riêng biệt trong khu vực chọn nghiên cứu, nhưng chưa thể tiếp cận chúng. Cuối cùng bà phát hiện ra là bằng cách bắt chước điệu bộ và làm những tiếng gằn giọng sẽ giúp trấn an chúng hơn, đi kèm với thái độ quy phục và hành động ăn những nhánh cần tây bản địa. Sau này bà cho rằng thành công của việc tạo thích ứng cho loài khỉ đột đến từ những kinh nghiệm của mình với trẻ bị tự kỷ khi còn là chuyên gia phục hồi chức năng. Giống như George Schaller, Fossey cũng phải dựa rất nhiều vào các đường "vân mũi" để nhận diện mỗi cá thể, thông qua phác họa và sau là máy ảnh.

Fossey đến Congo lúc này đúng vào thời kỳ xảy ra hỗn loạn. Đặt dưới danh xưng Congo thuộc Bỉ cho đến khi giành được độc lập vào tháng 6 năm 1960, tình trạng bất ổn và bạo động liên tục gây khó khăn lên chính quyền mới mãi cho đến năm 1965, khi Trung tướng Joseph-Désiré Mobutu trở thành tổng tư lệnh quân đội quốc gia, lên nắm quyền kiểm soát đất nước và tự tuyên bố là tổng thống trong 5 năm, mới kết thúc giai đoạn mà ngày nay gọi là cuộc khủng hoảng Congo. Trong thời gian chuyển giao chính trị, một cuộc nổi dậy và nhiều trận chiến đã nổ ra tại tỉnh Kivu. Ngày 9 tháng 7 năm 1967, quân lính đã tới trại để hộ tống Fossey cùng các nhân viên nghiên cứu xuống núi, và bà đã bị giam giữ tại Rumangabo trong hai tuần. Fossey cuối cùng cũng thoát ra được nhờ hối lộ và tìm đến khách sạn Travellers Rest của Walter Baumgärtel ở Kisoro, tại đây người chỉ đường cho bà đã bị quân đội Uganda bắt. Nhận khuyến cáo từ nhà chức trách Uganda không nên trở lại Congo, sau cuộc gặp với Leakey tại Nairobi, Fossey đã nhất trí với ông là bỏ qua lời khuyên của Đại sứ quán Mỹ để tái khởi động nghiên cứu trên vùng núi Virunga nhưng bên phần thuộc Rwanda. Ở Rwanda, Fossey gặp được Rosamond Carr, một người Mỹ xa xứ đã giới thiệu bà đến Alyette DeMunck người Bỉ; DeMunck với sự am hiểu về địa phương Rwanda đã đề nghị tìm cho Fossey một khu vực nghiên cứu thích hợp.

Công cuộc bảo tồn tại Rwanda

Ngày 24 tháng 9 năm 1967, Fossey thành lập Trung tâm Nghiên cứu Karisoke, một trại biệt lập ẩn mình trong rừng mưa nằm ở phần yên giữa hai ngọn núi lửa tại tỉnh Ruhengeri. Lý giải về cách đặt tên, Fossey sử dụng "Kari" lấy từ bốn ký tự đầu của núi Karisimbi nhìn trông xuống trại ở phía nam, và "soke" là bốn ký tự cuối của núi Bisoke, vùng đồi dốc cao dần lên phía bắc, ngay sau trại. Nằm ở độ cao khoảng  trên núi Bisoke, khu vực xác định nghiên cứu bao phủ một vùng rộng tới . Fossey còn được người dân địa phương biết đến với cái tên Nyirmachabelli, hay Nyiramacibiri, tạm dịch là "Người phụ nữ sống một mình trên núi."

Khác với những khỉ đột phía bên Congo của dãy Virunga, khỉ đột của Karisoke chưa từng được tập thích nghi một phần nào trong chuyến nghiên cứu của Schaller và chỉ nhận biết con người là những kẻ săn trộm; điều đó đã khiến Fossey phải mất khá lâu mới có thể quan sát được chúng ở khoảng cách gần.

Nhiều sinh viên nghiên cứu đã phải bỏ đi sau khi không chịu nổi cái lạnh, tối tăm, và điều kiện lầy lội khủng khiếp xung quanh Karisoke trên những sườn dốc của dãy núi lửa Virunga, nơi mà lối đi thường phải phát qua những bụi cỏ cao gần 2 m bằng mã tấu.

Đương đầu với nạn săn trộm
Mặc dù việc săn bắn là bất hợp pháp trong vườn quốc gia của núi lửa Virunga tại Rwanda kể từ thập niên 1920, luật lại hiếm khi được thực thi bởi các nhân viên bảo tồn công viên; họ thường bị những kẻ săn trộm mua chuộc và lương trả còn thấp hơn cả những nhân viên gốc phi của Fossey. Có ba lần, Fossey viết đã chứng kiến hậu quả của việc bắt giữ những con khỉ đột nhỏ theo lệnh của các nhân viên bảo vệ công viên cho các vườn thú; khi mà cả đàn sẽ chiến đấu tới chết để bảo vệ lũ trẻ, hành động bắt cóc này thường kết thúc bằng cái chết của lên đến 10 con trưởng thành. Thông qua quỹ Digit, Fossey đã chi tiền để mở các cuộc rà soát phá bẫy săn trộm trong vùng thuộc Karisoke. Trong bốn tháng của năm 1979, hoạt động tuần tra với bốn nhân viên người Phi đã phá được 987 bẫy các loại quanh vùng lân cận khu vực nghiên cứu. Mặt khác, đội bảo vệ chính thức của vườn quốc gia Rwanda, gồm 24 người, đã không phá được bất kỳ một chiếc nào trong cùng khoảng thời gian trên. Ở phần phía đông không bị tuần tra bởi Fossey, những tay săn trộm đã gần như tận diệt hết số voi của công viên để lấy ngà và giết hại cả tá khỉ đột.

Fossey cũng giúp đỡ trong việc bắt giữ hàng loạt tên trộm, một vài đã hoàn thành hoặc đang chịu án tù dài hạn.

Vào năm 1978, Fossey đã nỗ lực ngăn cản việc xuất đi hai con khỉ đột nhỏ, Coco và Pucker, từ Rwanda đến vườn thú ở Cologne, Đức. Trong lần vây bắt chúng theo yêu cầu của vườn thú Cologne và nhân viên bảo vệ công viên người Rwanda, 20 con trưởng thành đã bị giết. Hai khỉ đột nhỏ này sau đó được nhân viên bảo vệ công viên núi Virunga chuyển tới Fossey để điều trị thương tích từ quá trình bắt giữ. Và với nỗ lực đáng kể, bà đã giúp cho chúng hồi phục gần như hoàn toàn. Bất chấp sự phản đối của Fossey, chúng vẫn bị đưa tới Cologne, sống chín năm trong điều kiện nuôi nhốt, và cả hai đều chết trong cùng một tháng. Bà xem việc giam giữ động vật trong "nhà lao" (vườn thú) để mua vui cho con người là hành động phi đạo đức.

Mặc dù những đàn khỉ đột cạnh tranh khác trong núi không thuộc phần nghiên cứu của Fossey vẫn thường thấy bị săn trộm khoảng từ năm đến mười lần liền và đã thôi thúc Fossey tự mở các cuộc tuần tra riêng chống lại, các đàn của bà chưa bao giờ là nạn nhân trực tiếp cho đến khi Digit, con khỉ đột thân thiết nhất bị giết vào năm 1978. Cuối năm đó, con lưng bạc cùng nhóm 4 với Digit mà Fossey đặt theo tên người bác "Uncle Bert" bị bắn thấu tim khi đang cố gắng bảo vệ đứa con trai Kweli khỏi bị tóm bởi nhóm thợ săn mà đã thông đồng với nhân viên bảo vệ vườn. Mẹ của Kweli, Macho, cũng bị giết trong lần phục kích này, nhưng Kweli đã không bị bắt nhờ sự giải cứu của Uncle Bert. Tuy nhiên, Kweli ba tuổi lại chết mòn trong đau đớn do bị hoại tử, vì vết đạn sượt của nhóm này.

Theo những thư từ của Fossey, ORTPN (hệ thống các vườn quốc gia Rwanda), Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới, Tổ chức Động vật hoang dã châu Phi, Hiệp hội Bảo tồn Fauna, Dự án Khỉ đột vùng núi và một vài sinh viên cũ đã cố gắng giành lấy quyền kiểm soát trung tâm nghiên cứu Karisoke từ bà nhằm mục đích làm du lịch, bằng cách mô tả bà là người thiếu ổn định. Trong hai năm cuối cùng, Fossey tuyên bố đã không để mất một con khỉ đột nào vào tay lũ thợ săn; tuy nhiên, Dự án Khỉ đột vùng núi, vốn để tuần tra khu vực núi Sabyinyo, đã cố che giấu cái chết của nhiều con do bị săn trộm và do bệnh tật lây nhiễm từ khách du lịch. Dẫu vậy, những tổ chức này lại nhận được hầu hết các khoản quyên góp từ công chúng trực tiếp hướng vào hoạt động bảo tồn. Mọi người vẫn thường tin rằng tiền của họ sẽ được gửi đến Fossey, người đang phải tự gồng mình tài trợ cho các cuộc tuần tra chống săn trộm hay săn thịt rừng, trong khi các tổ chức lại thực hiện tiếp nhận dưới tên bà để sử dụng cho các dự án du lịch và như bà diễn tả "để trả tiền vé máy bay cho cái được gọi là những nhà bảo tồn, người mà sẽ không bao giờ đi tuần tra chống săn trộm trong cả đời họ." Fossey đã vạch rõ sự khác biệt giữa hai triết lý mà của bà là "bảo tồn tích cực" hoặc của các tổ chức quốc tế là "bảo tồn lý thuyết."

Phản đối du lịch
Fossey kịch liệt phản đối hoạt động du lịch hoang dã, vì khỉ đột rất nhạy cảm với các bệnh truyền nhiễm từ người chẳng hạn như cúm khi mà chúng không có sự miễn dịch. Fossey đã ghi nhận nhiều trường hợp khỉ đột bị chết bởi những căn bệnh lây lan từ khách du lịch. Bà cũng nhìn nhận du lịch đã làm can thiệp vào tập tính hoang dã tự nhiên của chúng. Fossey đồng thời cũng chỉ trích các chương trình du lịch, thường trả tiền cho các tổ chức bảo tồn quốc tế, đã gây cản trở lên công việc nghiên cứu của bà cũng như sự bình yên cho môi trường sống của loài này trên núi, và tỏ ra quan ngại về Jane Goodall, người mà thực tế đang là thành viên của một hiệp hội về tinh tinh, đã làm thay đổi hành vi của các đối tượng nghiên cứu một cách không hợp lý.

Tuy nhiên, ngày nay, Quỹ Khỉ đột Quốc tế Dian Fossey lại khuyến khích du lịch, khi cho rằng sẽ giúp tạo nên một cộng động địa phương ổn định và bền vững để chuyên tâm cho việc bảo vệ loài khỉ đột và môi trường sống của chúng.

Bảo tồn môi trường sống
Fossey chịu trách nhiệm trong việc làm xét lại dự án của Cộng đồng châu Âu với mục đích chuyển đổi đất công viên thành các trang trại hoa cúc. Nhờ những nỗ lực của bà, ranh giới công viên đã hạ từ đường cao 3,000 mét xuống đường 2,500 mét.

Quỹ Digit

Vào một lúc nào đó trong ngày giao thừa năm 1977, con khỉ yêu thích của Fossey, Digit, đã bị giết bởi những kẻ săn trộm. Là con canh gác của nhóm nghiên cứu số 4, nó đã bảo vệ cả nhóm chống lại sáu tên thợ săn và đàn chó của chúng, do tình cờ chạm trán khi đám này đang đi kiểm tra đường bẫy linh dương của mình. Digit bị đâm năm vết trọng thương trong sự chống cự hung tợn và đã giết được một con chó của chúng, giúp cho 13 thành viên của đàn chạy thoát. Những kẻ săn trộm thường rao bán tay của khỉ đột như những thứ bùa phép ma thuật cao quý hoặc dùng làm gạt tàn. Digit đã bị chặt đầu và hai bàn tay bị lấy để làm gạt tàn, với giá 20 đô la. Sau khi thi thể bị cắt xén của nó được tìm thấy bởi trợ lý nghiên cứu Ian Redmond, nhóm của Fossey đã bắt được một trong số kẻ giết hại. Hắn đã tiết lộ tên của năm kẻ đồng bọn khác, ba trong số đó đã bị tống giam.

Fossey sau đó đã thành lập Quỹ Digit (nay là Quỹ Khỉ đột Quốc tế Dian Fossey tại Mỹ) để quyên tiền cho các cuộc tuần tra chống săn bắt trái phép. Ngoài ra, một liên hợp các quỹ quốc tế về khỉ đột đã xuất hiện nhằm tiếp nhận sự đóng góp dưới ánh sáng thắp lên từ cái chết của Digit và để gây sự chú ý vào nạn săn trộm. Mặt khác, Fossey lại hầu như phản đối nỗ lực của các tố chức này, khi bà cảm thấy họ không hiệu quả vì đã hướng thẳng nguồn tiền đó vào tăng cường trang bị cho các viên chức vườn quốc gia người Rwanda, một vài bị cáo buộc đã cho thực hiện một số cuộc săn bắt khỉ đột trái phép ngay lập tức.

Cái chết của một vài khỉ đột được nghiên cứu nhiều nhất đã khiến Fossey càng thêm chuyên tâm vào việc ngăn chặn săn trộm mà bớt chú ý đến hoạt động nghiên cứu và công bố khoa học. Bà trở nên dữ dội hơn trong bảo vệ loài này và bắt đầu sử dụng thêm nhiều các chiến thuật trực tiếp: bà và nhân viên của mình đã cắt các loại bẫy ngay khi nó vừa được đặt; hù dọa, bắt và làm nhục những tên săn trộm; giữ gia súc của chúng để đòi tiền chuộc; đốt các trại đi săn và thậm chí đến tận cả thảm nhà.

Đời sống riêng tư
Trong lần hành trình tại châu Phi, Fossey đã gặp Alexie Forrester, là anh của một người Rhodesia mà bà từng hẹn hò trước đó ở Louisville; Fossey và Forrester sau này đã đính hôn. Những năm về sau, Fossey có quan hệ tình cảm với nhiếp ảnh gia của National Geographic, Bob Campbell sau một năm làm việc chung tại Karisoke, và Campbell đã hứa sẽ bỏ vợ. Sau cùng cả hai dần bị chia rẽ do sự cống hiến của bà cho khỉ đột và Karisoke, trong khi ông cần phải làm việc ở xa hơn nữa và vì cuộc hôn nhân của mình. Năm 1970, khi đang làm nghiên cứu tiến sĩ tại Trường Darwin, Đại học Cambridge, bà phát hiện mình có thai và đã phá bỏ, sau đó lên tiếng rằng "bạn không thể vừa làm đại diện trang bìa tạp chí National Geographic và vừa mang thai." Fossey cũng có thêm một vài mối quan hệ khác trong các năm sau đó và vẫn luôn dành tình yêu mến cho trẻ em. Vì Fossey sẽ giải cứu bất kỳ con vật nào bị ngược đãi hay bị bỏ rơi mà bà nhìn thấy ở châu Phi hoặc gần Karisoke, bà đã tiếp nhận cả một bầy thú vào trong trại, trong đó có một con khỉ sống trong cabin của bà tên Kima và một con chó tên Cindy. Hàng năm, Fossey vẫn đều đặn tổ chức tiệc giáng sinh cho đoàn nghiên cứu, các nhân viên của bà cùng gia đình họ, và đã xây dựng một tình bạn chân thành với Jane Goodall.

Fossey đã bị quấy rầy bởi các vấn đề về phổi ngay từ khi còn nhỏ và cho đến cuối đời lại chịu chứng giãn phế nang mãn tính do nhiều năm hút thuốc lá nặng. Khi mà căn bệnh suy nhược này dần tiến triển—trở nên trầm trọng thêm vì độ cao của núi và khí hậu ẩm ướt—Fossey ngày càng cảm thấy khó khăn hơn để đi nghiên cứu ngoài thực địa. Bà thường xuyên bị khó thở và phải cần sự trợ giúp của bình oxy khi leo trèo hoặc bộ hành đường dài.

Cái chết
Vào sáng sớm ngày 27 tháng 12 năm 1985, Fossey được phát hiện đã bị sát hại trong phòng ngủ của cabin riêng đặt tại rìa xa của trại nghiên cứu ở Virunga, Rwanda. Thi thể của bà được tìm thấy trong tư thế nằm ngửa gần hai chiếc giường nơi bà ngủ, cách chừng  tính từ lỗ hổng mà rõ ràng của kẻ tấn công (hoặc nhóm) đã khoét lên tường cabin. Wayne Richard McGuire, trợ lý nghiên cứu cuối cùng của Fossey tại Karisoke, được gọi đến hiện trường bởi người giúp việc của bà và phát hiện bà đã bị đánh đập cho đến chết, thuật lại rằng "khi tôi cúi xuống để kiểm tra dấu hiệu sống của bà ý, tôi thấy khuôn mặt bà bị chẻ ra, theo đường chéo, bởi một nhát mã tấu." Cabin vương vãi đầy những mảnh kính vỡ và đồ đạc thì bị lật đổ, với một khẩu súng ngắn 9-mm và đạn ở trên sàn nhà bên cạnh bà. Trộm cắp được tin không phải là động cơ cho tội ác này, khi mà những thứ giá trị của Fossey vẫn còn nguyên trong cabin, bao gồm hộ chiếu, súng, cùng hàng nghìn đô la Mỹ bằng tiền mặt và séc du lịch.

Dòng cuối trong nhật ký của bà viết:

Fossey được chôn cất tại Karisoke, trong khu đất bà tự mình xây dựng dành riêng cho những người bạn khỉ quá cố. Bà được an táng trong nghĩa trang khỉ đột này bên cạnh Digit, và xung quanh là các con khác bị bọn săn trộm giết. Các buổi lễ tưởng niệm cũng đồng thời được tổ chức tại New York, Washington, và California.

Một bản di chúc dường như là của Fossey thể hiện ý muốn dành toàn bộ tài sản của mình (gồm cả thu nhập từ bộ phim Gorillas in the Mist) cho quỹ Digit để đảm bảo cho các hoạt động tuần tra chống săn trộm. Fossey không hề đề cập đến gia đình mình trong đó, và nó cũng không được ký. Mẹ của bà, Hazel Fossey Price, đã khiếu nại tài liệu này và đã thành công. Thẩm phán tòa án tối cao Swartwood đã bác bỏ bản di chúc và trao phần tài sản cho người mẹ, bao gồm 4.9 triệu đô la lợi nhuận từ cuốn sách mới đây và bộ phim sắp phát hành, tuyên bố rằng văn bản này "đơn giản chỉ là một dự thảo ý nguyện chưa xác thực của bà và hoàn toàn không phải là một bản di chúc." Price nói rằng bà đang thực hiện một dự án để duy trì công việc mà con gái mình đã làm cho loài khỉ đột núi ở Rwanda, đặt tại phía đông của trung Phi miền nam của Uganda.<ref>AP News Report. (ngày 15 tháng 1 năm 1988). Ruling On Fossey's Will'</ref>

Hậu quả
Sau cái chết của Fossey, toàn bộ nhân viên của bà đều bị bắt giữ. Trong đó bao gồm Emmanuel Rwelekana, người lùng thú mới bị sa thải do cáo buộc đã cố gắng sát hại Fossey bằng một chiếc mã tấu, theo báo cáo chính phủ về phiên xử McGuire. Tất cả sau đó đều được trả tự do ngoại trừ Rwelekana, về sau bị phát hiện đã chết trong tù, được cho là treo cổ tự tử.

Các phiên tòa của Rwanda sau này đã xét xử và kết án vắng mặt Wayne McGuire cho tội sát hại bà. Động cơ bị cáo buộc là McGuire đã giết Fossey để đánh cắp bản thảo phần tiếp theo của cuốn sách năm 1983, Gorillas in the mist của bà. Tại phiên xét xử, các điều tra viên cho biết McGuire thấy không hài lòng với nghiên cứu của mình và muốn dùng "bất kỳ phương pháp không trung thực nào có thể" để hoàn thành nó. McGuire quay lại Mỹ vào tháng 7 năm 1987, và vì không có hiệp định dẫn độ nào giữa Mỹ và Rwanda, nên McGuire, người vẫn còn bị điều tra rộng rãi về tội lỗi, đã từ chối bản án của mình.

Sau khi trở về Mỹ, McGuire đã có một tuyên bố ngắn gọn tại một cuộc họp báo ở Century City, Los Angeles, nói rằng Fossey từng "là bạn và là thầy" của mình, gọi cái chết của bà là "bi kịch" và những lời buộc tội là sự "xúc phạm". Sau đó, McGuire hầu như không có thông báo công khai nào cho đến năm 2005, khi tin tức lộ ra rằng ông đã được chấp nhận vào làm cho bộ phận Y tế và Dịch vụ Nhân sinh của Bang Nebraska. Lời đề nghị sau đó đã bị rút lại vì phát hiện sự liên quan của ông đến vụ án Fossey.

Một vài cuốn sách theo sau sự việc, trong đó có tiểu sử về Fossey của Farley Mowat, Woman in the Mists (New York, NY: Warner Books, 1987), đã đưa ra các giả thuyết khác nhau về vụ sát hại bà gồm những ám chỉ cho rằng bà có thể đã bị giết bởi các lợi ích tài chính liên quan đến du lịch hoặc buôn lậu.

Tranh cãi
Fossey được báo cáo đã tiến hành bắt và giam giữ những người Rwanda mà bà nghi ngờ có hành vi săn trộm. Bà cũng bị cáo buộc đã dùng những cây tầm ma đầy gai để đánh vào tinh hoàn của một tên. Sau vụ giết hại, Mary Smith người biên tập về Fossey trên tạp chí National Geographic đã kể với Shlachter trong lần đến Mỹ rằng Fossey muốn "chất đầy theo những pháo nổ, đồ chơi rẻ tiền và các trò ảo thuật như là một phần của phương pháp mà bà dùng để lừa dụ những (người châu Phi) -- giữ họ ở thật xa."

Viết trên tờ The Wall Street Journal năm 2002, Tunku Varadarajan đã mô tả Fossey vào lúc cuối đời là sinh động, gây tranh cãi, và là "một kẻ nghiện rượu phân biệt chủng tộc khi coi những con khỉ đột của bà vẫn còn tốt đẹp hơn những người Phi Châu sống xung quanh chúng."

Thành tựu khoa học
Fossey đã làm nên những khám phá quan trọng về loài khỉ đột bao gồm cách các con cái truyền từ nhóm này sang nhóm khác trong nhiều thập kỷ, tiếng kêu, thứ bậc và quan hệ xã hội giữa các nhóm, hành vi hiếm thấy—giết con nhỏ, chế độ ăn, và quá trình chuyển hóa các chất dinh dưỡng. Nghiên cứu của Fossey được tài trợ bởi Tổ chức Wilkie và Leakey Home, với nguồn tiền chủ yếu đến từ Hội Địa lý Quốc gia.

Vào năm 1980, Fossey, với bằng tiến sỹ Đại học Cambridge tại Anh, được công nhận là chuyên gia hàng đầu thế giới về sinh lý và tập tính của khỉ đột núi, đã định nghĩa khỉ đột là "những con khổng lồ hiền lành, uy nghiêm, tính xã hội cao với những nhân cách riêng biệt, và có mối quan hệ gia đình vững chắc."

Fossey cũng giảng dạy với chức danh giáo sư tại Đại học Cornell trong giai đoạn 1981–83. Cuốn sách được ưa thích của bà Gorillas in the Mist đã nhận được sự ca ngợi của Nikolaas Tinbergen, nhà tập tính học và điểu học người Hà lan chủ nhân của giải Nobel Sinh lý học và Y khoa năm 1973. Cuốn sách này vẫn là cuốn bán chạy nhất về khỉ đột cho đến nay.

Di sản
Sau cái chết của Fossey, Quỹ Digit tại Mỹ đã đổi tên thành Quỹ Khỉ đột Quốc tế Dian Fossey. Trung tâm Nghiên cứu Karisoke được điều hành bởi quỹ mới này và duy trì công việc giám sát và bảo vệ khỉ đột hàng ngày mà bà đã khởi xướng.

Shirley McGreal, một người bạn của Fossey, vẫn tiếp tục làm công tác bảo vệ loài linh trưởng thông qua các hoạt động tại Liên đoàn Bảo tồn Linh trưởng Quốc tế (IPPL) do tự mình sáng lập, một trong số ít những tổ chức động vật hoang dã mà theo Fossey là đã thúc đẩy có hiệu quả "bảo tồn tích cực".

Từ sau cái chết của Fossey cho đến nạn diệt chủng Rwanda năm 1994, Karisoke được chỉ đạo bởi các sinh viên cũ của bà, một vài trong số đó đã từng có sự chống đối. Trong thời kỳ diệt chủng và tiếp nối là giai đoạn bất ổn, trại đã bị cướp bóc và phá hủy hoàn toàn. Ngày nay chỉ còn lại tàn tích của cabin của bà. Vào thời nội chiến, Công viên Quốc gia Virunga tràn ngập những người tị nạn, và hoạt động lấy gỗ trái phép đã làm phá hủy nhiều khu vực rộng lớn tại đây.

Vào năm 2014, kỷ niệm ngày sinh lần thứ 82 của Fossey đã được đánh dấu bằng một Google Doodle trên trang chủ tìm kiếm của hãng. Bức vẽ miêu tả một nhóm khỉ đột với một con đang chạm tay lên mái tóc của bà trong lúc ghi chép nhật ký.

Tiểu sửVirunga của Mowat, mà phiên bản tại Anh và Mỹ đặt là Woman in the Mists: The Story of Dian Fossey and the Mountain Gorillas of Africa, là cuốn sách tiểu sử đầu tiên về Fossey, và giữ vai trò như một đối trọng sâu sắc cho nhiều những thiếu sót trong câu chuyện tự thân của Fossey, được rút ra từ những bức thư thực và các mục ghi chép nhật ký của bà. Cuốn The Dark Romance of Dian Fossey của Harold Hayes đã được phát hành vào năm 1989 sau những cuộc phỏng vấn sâu rộng với những người từng sống và làm việc cùng Fossey. Trong sách, Hayes đã thể hiện bà dưới cái nhìn kém tích cực và lãng mạn hơn so với những tuyển tập ra mắt trước đó. Bộ phim Gorillas in the Mist đã dựa vào bài viết của Hayes trên tạp chí Life năm 1987, như ghi nhận trong danh sách đóng góp, thay vì cuốn hồi ký tự biên cùng tên của Fossey..No One Loved Gorillas More (2005) của Camilla de la Bedoyere do National Geographic phát hành tại Mỹ và Palazzo Editions tại Anh. Gorilla Dreams: The Legacy of Dian Fossey được viết bởi nhà báo điều tra Georgianne Nienaber và xuất bản vào năm 2006. Tập truyện ký về Fossey này được kể dưới dạng như thể lời của bà từ thế giới bên kia. Fossey cũng xuất hiện nổi bật trong cuốn sách của cây bút tạp chí Vanity Fair, Alex Shoumatoff, có tên African Madness, khi ông mở rộng hơn về các hành vi gây tranh cãi của bà, ngụ ý rằng chính Fossey đã gây ra cái chết của mình do kiểu tương tác đầy kích động của bà với mọi người cả chung lẫn riêng. Tác giả cũng đăng một bài viết dài có nhan đề "The Fatal Obsession of Dian Fossey".A Forest in the Clouds: My Year among the Mountain Gorillas in the Remote Enclave of Dian Fossey, của John Fowler, là tập truyện kể theo ngôi thứ nhất phản ánh cái nhìn từ bên trong trại của Dian Fossey. Tác giả đã mang đến một bức chân dung sống động và trung thực về tính cách thất thường của Fossey, sự đối xử tồi tệ của bà với các nhân viên và sinh viên nghiên cứu, và cả những tràng thịnh nộ do rượu cồn. Cuốn sách cũng cho thấy các công việc hàng ngày của trại, sự phụ thuộc của Fossey vào các sinh viên và phong trào đòi loại bỏ bà khỏi Karisoke trong những năm trước vụ sát hại tàn ác.

Truyền thông
Chương trình Kentucky Opera Visions, tại Louisville, đã sáng tác một vở opera về Fossey, lấy tên là Nyiramachabelli; ra mắt vào ngày 23 tháng 5 năm 2006.

Universal Studios đã mua bản quyền làm phim từ Gorillas in the Mist của Fossey vào năm 1985, còn Warner Bros. Studios thì mua bản quyền từ bài viết của Hayes, mặc dù nó bị chỉ trích dữ dội bởi Rosamond Carr. Và kết quả của cuộc chiến pháp lý giữa hai hãng là một thỏa thuận hợp tác cùng sản xuất. Các phần của tập truyện và bài báo của Hayes đã được chuyển thể vào bộ phim Gorillas in the Mist, với sự tham gia của Sigourney Weaver. Trong khi cuốn sách đã bao quát sự nghiệp khoa học của Fossey một cách rõ nét và bỏ qua chất liệu về đời sống riêng tư của bà, điển hình là mối quan hệ tình cảm với Bob Campbell; thì trong phim, vấn đề tình cảm với Campbell (do Bryan Brown thủ vai) đã tạo nên một phụ truyện quan trọng. Bài viết của Hayes trước đó đã miêu tả Fossey như một người phụ nữ bị ám ảnh với những con khỉ đột, và sẽ không dừng lại trước bất cứ thứ gì để bảo vệ chúng. Bộ phim còn bao gồm những cảnh Fossey đối phó không khoan nhượng với bọn săn trộm, chẳng hạn như cảnh bà châm lửa đốt nhà của chúng.

Trong bộ phim tài liệu năm 2011 của BBC: All Watched Over by Machines of Loving Grace, Adam Curtis đã sử dụng Fossey như một biểu tượng về ý thức hệ của sinh thái học, sự cân bằng của tự nhiên và những lợi dụng chính trị của phương tây thời hậu thuộc địa tại châu Phi..

Tháng 12 năm 2017, Dian Fossey: Secrets in the Mist'', chương trình truyền hình nhiều tập dài ba giờ liền, đã được phát sóng trên kênh National Geographic. Chương trình đã kể một câu chuyện về cuộc đời, công việc, vụ giết hại và di sản để lại của Fossey; trong đó sử dụng các trích dẫn tư liệu gốc và ảnh tĩnh, các cuộc phỏng vấn với những người quen biết và từng làm việc với bà, cảnh quay tư liệu đặc biệt và phần phục dựng.

Danh mục chọn lọc

Sách

—— A Forest in the Clouds: My Year Among the Mountain Gorillas in the Remote Enclave of Dian Fossey |John Fowler |Pegasus Books |

Bài viết học thuật

Chú thích

Nguồn

Liên kết ngoài

Quỹ Khỉ đột Quốc tế Dian Fossey
Liên đoàn Bảo tồn Linh trưởng Quốc tế
Bài viết đầu tiên của Fossey cho National Geographic, 1970
Bài viết tháng 1 năm 1970 của Fossey cho National Geographic - kèm hình ảnh
Murder in the Mist solved? Animal Welfare Institute Quarterly
Bài viết này cung cấp thông tin về sự suy giảm quan hệ giữa Dian với National Geographic Society lúc trước khi chết

Sinh năm 1932
Mất năm 1985
Nhà khoa học Mỹ thế kỷ 20
Nhà văn nữ người Mỹ thế kỷ 20
Nhà văn Mỹ thế kỷ 20
Nhà động vật học Mỹ thế kỷ 20
Nhà khoa học nữ thế kỷ 20
Cựu sinh viên Đại học Cambridge
Nhà nhân chủng học Mỹ
Vụ sát hại người Mỹ ở nước ngoài
Nhà nhân chủng học nữ
Nữ khoa học gia
Chết vì bị giết bằng dao
Nhà tập tính học
Giết người 1985
Vụ giết nhà khoa học Mỹ
Người San Francisco
Người bị giết ở Rwanda
Nhà linh trưởng học
Cựu sinh viên Đại học bang San Jose
Nhà khoa học California
Cựu sinh viên Đại học California
Nhà văn về châu Phi


title: Cichlasoma

text:
Cichlasoma là một chi cá trong họ cá hoàng đế.
Trước đây chi này rất lớn và gồm cá sống ở Texas, Bắc Mỹ, trên khắp vùng Trung Mỹ và vài phần của Nam Mỹ.

Chi này đã được phân loại lại bởi Sven O. Kullander và những nhà nghiên cứu khác đã khiến cho nhiều loài trước đây thuộc chi này  được loại ra và được xếp vào những chi khác như là Amphilophus, Archocentrus, Herichthys, Heros, Nandopsis, Parachromis, Thorichthys, Vieja và nhiều chi khác.

Loài
Có 32 loài hiện được xếp trong chi này:
 Cichlasoma aguadae C. L. Hubbs, 1936
 Cichlasoma alborum C. L. Hubbs, 1936
 Cichlasoma amarum C. L. Hubbs, 1936
 Cichlasoma amazonarum S. O. Kullander, 1983
 Cichlasoma araguaiense S. O. Kullander, 1983
 Cichlasoma beani (D. S. Jordan, 1889) (Green guapote) (incertae sedis)
 Cichlasoma bimaculatum (Linnaeus, 1758) (Black acara)
 Cichlasoma boliviense S. O. Kullander, 1983
 Cichlasoma cienagae C. L. Hubbs, 1936
 Cichlasoma conchitae C. L. Hubbs, 1936
 Cichlasoma dimerus (Heckel, 1840)
 Cichlasoma ericymba C. L. Hubbs, 1938
 Cichlasoma geddesi (Regan, 1905)
 Cichlasoma gephyrum C. H. Eigenmann, 1922
 Cichlasoma istlanum (D. S. Jordan & Snyder, 1899)
 Cichlasoma mayorum C. L. Hubbs, 1936
 Cichlasoma microlepis Dahl, 1960
 Cichlasoma orientale S. O. Kullander, 1983
 Cichlasoma orinocense S. O. Kullander, 1983
 Cichlasoma paranaense S. O. Kullander, 1983
 Cichlasoma portalegrense (R. F. Hensel, 1870)
 Cichlasoma pusillum S. O. Kullander, 1983
 Cichlasoma santifranciscense S. O. Kullander, 1983
 Cichlasoma sieboldii (Kner, 1863) (Siebold's cichlid)
 Cichlasoma stenozonum C. L. Hubbs, 1936
 Cichlasoma taenia (E. T. Bennett, 1831) (Brown coscarob)
 Cichlasoma trimaculatum (Günther, 1867) (Three-spot cichlid)
 Cichlasoma troschelii (Steindachner, 1867)
 Cichlasoma tuyrense Meek & Hildebrand, 1913
 Cichlasoma urophthalmus (Günther, 1862) (Mexican Mojarra) (incertae sedis)
 Cichlasoma zarskei Ottoni, 2011
 Cichlasoma zebra C. L. Hubbs, 1936

Tham khảo

Liên kết ngoài

Họ Cá hoàng đế


title: Trăn (định hướng)

text:
Trong tiếng Việt, Trăn là tên gọi của những loài bò sát thuộc phân bộ Rắn, không mang nọc độc và giết chết con mồi bằng cách quấn thân mình quanh con mồi rồi bóp chặt con mồi cho đến chết. Cụ thể, trăn có thể là loài động vật thuộc các nhóm sau:

Pythonidae - họ Trăn
Boidae - họ Trăn đẻ con
Bolyeriidae - họ Trăn Mauritius
Tropidophiidae - họ Trăn lùn
Loxocemidae - họ Trăn Mexico
Madtsoiidae (đã tuyệt chủng) - họ Trăn lớn


title: Lưu Huy (nhà toán học)

text:
Liu Hui (fl.  CE thế kỷ thứ 3) là một nhà toán học Trung Quốc và nhà văn sống ở bang Tào Ngụy trong Tam Quốc giai đoạn (220-280) của Trung Quốc. Năm 263, ông đã biên tập và xuất bản một cuốn sách với các giải pháp cho các vấn đề toán học được trình bày trong cuốn sách toán học nổi tiếng của Trung Quốc có tên là Cửu chương về nghệ thuật toán học , trong đó ông có thể là nhà toán học đầu tiên khám phá, hiểu và sử dụng các số âm. Ông là hậu duệ của Hầu tước quận Tử (菑 鄉侯) của triều đại Đông Hán, vị hầu tước ở quận Tử Xuyên, Truy Ba, Sơn Đông ngày nay. Ông đã hoàn thành bài bình luận của mình cho Cửu chương vào năm 263. Có lẽ ông đã đến thăm Lạc Dương, nơi ông đo bóng của mặt trời.

Công việc toán học
Cùng với Tổ Xung Chi (429–500), Liu Hui được biết đến như một trong những nhà toán học vĩ đại nhất của Trung Quốc cổ đại.  Liu Hui thể hiện tất cả các kết quả toán học của mình dưới dạng phân số thập phân (sử dụng đơn vị đo lường), nhưng Yang Hui sau này (khoảng 1238-1298 sau Công nguyên) đã biểu thị kết quả toán học của mình bằng các biểu thức thập phân đầy đủ.

Liu đã đưa ra lời bình luận về một chứng minh toán học của một định lý giống hệt với định lý Pitago.  Liu gọi hình vẽ sơ đồ cho định lý là "sơ đồ cho quan hệ giữa cạnh huyền và tổng và hiệu của hai vế còn lại, nhờ đó người ta có thể tìm ra ẩn số từ cái đã biết".

Trong lĩnh vực diện tích mặt phẳng và hình rắn, Liu Hui là một trong những người đóng góp lớn nhất cho hình học rắn thực nghiệm. Ví dụ, ông nhận thấy rằng một cái nêm có đáy là hình chữ nhật và cả hai mặt đều dốc có thể được chia nhỏ thành một hình chóp và một hình nêm tứ diện.  Ông cũng phát hiện ra rằng một cái nêm có đáy là hình thang và cả hai mặt đều dốc có thể được tạo ra để tạo ra hai hình nêm tứ diện ngăn cách nhau bởi một hình chóp. Trong các bài bình luận của mình về Chín Chương , ông đã trình bày:

 Một thuật toán để tính số pi (π) trong các chú thích của chương 1.  Ông đã tính số pi đểvới một đa giác 192 (= 64 × 3) cạnh. Archimedes đã sử dụng 96 gon được khoanh tròn để thu được sự bất bình đẳng, và sau đó sử dụng 96 gon nội tiếp để thu được bất đẳng thức. Liu Hui chỉ sử dụng một 96 gon nội tiếp để thu được bất đẳng thức π và kết quả của anh ta chính xác hơn một chút so với Archimedes '.  Nhưng anh ấy nhận xét rằng 3,142074 là quá lớn, và chọn ba chữ số đầu tiên của π = 3,141024 ~ 3,14 và đặt nó ở dạng phân số. Sau đó, ông đã phát minh ra một phương pháp nhanh chóng và thu được, mà anh ấy đã kiểm tra với 3072-gon (= 512 × 6). Chín Chương đã sử dụng giá trị 3 cho π, nhưng Zhang Heng (78-139 SCN) trước đó đã ước tính số pi bằng căn bậc hai của 10.
 Loại bỏ Gaussian.
 Nguyên lý của Cavalieri để tìm thể tích của một hình trụ và giao tuyến của hai hình trụ vuông góc  mặc dù công trình này chỉ được hoàn thành bởi Zu Chongzhi và Zu Gengzhi. Các bài bình luận của Liu thường bao gồm giải thích tại sao một số phương pháp hiệu quả và tại sao một số phương pháp khác lại không. Mặc dù bài bình luận của ông là một đóng góp lớn, một số câu trả lời có một số sai sót nhỏ và sau đó đã được nhà toán học nhà Đường và tín đồ Đạo giáo Li Chunfeng sửa chữa.
 Thông qua công việc của mình trong Chín Chương, ông có thể là nhà toán học đầu tiên khám phá và tính toán với các số âm; chắc chắn trước khi nhà toán học Ấn Độ cổ đại Brahmagupta bắt đầu sử dụng số âm.Khảo sát biển đảo
Liu Hui cũng đã trình bày, trong một phụ lục riêng của năm 263 sau Công nguyên có tên là Haidao Suanjing hay Sổ tay Toán học Biển Đảo , một số vấn đề liên quan đến khảo sát. Cuốn sách này chứa đựng nhiều vấn đề thực tế về hình học, bao gồm cả việc đo chiều cao của các tháp chùa ở Trung Quốc.  Tác phẩm nhỏ hơn này phác thảo hướng dẫn về cách đo khoảng cách và chiều cao bằng "cột của máy đo độ cao và thanh ngang được cố định ở góc vuông với chúng".  Với điều này, các trường hợp sau đây được xem xét trong công việc của ông:

 Phép đo chiều cao của một hòn đảo so với mực nước biển của nó và nhìn từ biển
 Chiều cao của cây trên đồi
 Kích thước của một bức tường thành phố nhìn từ xa
 Độ sâu của một khe núi (do đó sử dụng các thanh chéo về phía trước)
 Chiều cao của một tòa tháp trên đồng bằng nhìn từ một ngọn đồi
 Bề rộng cửa sông nhìn từ xa trên đất liền
 Chiều rộng của một thung lũng nhìn từ vách đá
 Độ sâu của một hồ bơi trong suốtTừ Wikipedia, bách khoa toàn thư miễn phí
 Chiều rộng của sông khi nhìn từ một ngọn đồi
 Kích thước của một thành phố nhìn từ một ngọn núi.

Thông tin của Liu Hui về việc khảo sát cũng được những người cùng thời với ông biết đến. Nhà bản đồ học và bộ trưởng nhà nước Pei Xiu (224–271) đã phác thảo những tiến bộ của bản đồ học, khảo sát và toán học cho đến thời của ông. Điều này bao gồm việc lần đầu tiên sử dụng lưới hình chữ nhật và thang chia độ để đo chính xác khoảng cách trên bản đồ địa hình đại diện.  Liu Hui đưa ra bình luận về các vấn đề của Cửu Chương liên quan đến việc xây dựng kênh và đê sông, đưa ra kết quả về tổng lượng vật liệu được sử dụng, lượng lao động cần thiết, lượng thời gian cần thiết để xây dựng, v.v.

Mặc dù đã được dịch sang tiếng Anh từ trước đó rất lâu, tác phẩm của Liu đã được dịch sang tiếng Pháp bởi Guo Shuchun, một giáo sư từ Học viện Khoa học Trung Quốc, người bắt đầu dịch từ năm 1985 và mất hai mươi năm để hoàn thành bản dịch của mình.

Xem thêm

 Toán học Trung Quốc
 Fangcheng (toán học)
 Danh sách những người của Tam Quốc
 Thuật toán π của Liu Hui
 Haidao Suanjing
 Lịch sử hình học

Ghi chú

 ^ Chuyển đến:a b Lee & Tang.
 ^ Needham, Tập 3, 85-86
 ^ Needham, Tập 3, 46.
 ^ Needham, Tập 3, 85.
 ^ Needham, Tập 3, 22.
 ^ Needham, Tập 3, 95-96.
 ^ Needham, Tập 3, 98-99.
 ^ Needham, Tập 3, 66.
 ^ Needham, Tập 3, 100-101.
 ^ Needham, Tập 3, 143.
 ^ Siu
 ^ Needham, Tập 3, 30.
 ^ Needham, Tập 3, 31.
 ^ Hsu, 90–96.
 ^ Needham, Tập 4, Phần 3, 331.

Tài liệu tham khảo

 Chen, Stephen. "Thay đổi khuôn mặt: Khám phá một kiệt tác của tư duy logic cổ đại." South China Morning Post , Chủ nhật, ngày 28 tháng 1 năm 2007.
 Crossley, JM và cộng sự. Logic của Liu Hui và Euclid, Triết học và Lịch sử Khoa học, tập 3, số 1, 1994
 Guo, Shuchun. "Lưu Huệ" . Encyclopedia of China (Mathematics Edition), lần xuất bản đầu tiên.
 Ho Peng Yoke. "Lưu Huệ." Từ điển Tiểu sử Khoa học , tập. 8. Ed. Charles C. Gillipsie. New York: Người ghi chép, 1973, 418–425.
 Hsu, Mei-ling. "Bản đồ nhà Tần: Manh mối cho sự phát triển bản đồ Trung Quốc sau này." Imago Mundi (Tập 45, 1993): 90-100.
 Lee, Chun-yue & CM-Y. Tang (2012). "Nghiên cứu so sánh về việc tìm ra khối lượng quả cầu của Liu Hui (劉徽) và Archimedes: Quan điểm giáo dục cho học sinh trung học."
 Mikami, Yoshio (1974). Sự phát triển của Toán học ở Trung Quốc và Nhật Bản .
 Needham, Joseph & C. Cullen (Eds.) (1959). Khoa học và Văn minh ở Trung Quốc: Tập III , phần 19. Nhà xuất bản Đại học Cambridge. ISBN  0-521-05801-5 .
 Needham, Joseph (1986). Khoa học và Văn minh ở Trung Quốc: Tập 3, Toán học và Khoa học về Trời và Đất . Đài Bắc: Caves Books, Ltd.
 Needham, Joseph (1986). Khoa học và Văn minh ở Trung Quốc: Tập 4, Vật lý và Công nghệ Vật lý, Phần 3, Kỹ thuật Xây dựng và Hàng hải . Đài Bắc: Caves Books Ltd.
 Siu, Man-Keung. Chứng minh và sư phạm ở Trung Quốc cổ đại: Ví dụ từ Bình luận của Liu Hui về Jiu Zhang Suan Shu, 1993

Liên kết bên ngoài

 .
 Liu Hui và Kỷ nguyên vàng đầu tiên của Toán học Trung Quốc, bởi Philip D. Straffin Jr
 Tác phẩm của Hui Liu tại Dự án Gutenberg
 Tác phẩm của hoặc về Hui Liu tại Internet Archive

Thể loại:

 Người Trung Quốc thế kỷ 3
 Các nhà toán học cổ đại Trung Quốc
 Nhà văn khoa học Tào Ngụy
 Các nhà toán học từ Sơn Đông
 Những người từ Zibo
 Người của Tào Ngụy
 Các nhà văn từ Zibo

Tham khảo

Nhà toán học Trung Quốc
Người Tào Ngụy
Người Trung Quốc thế kỷ 3
Người Sơn Đông


title: Đá Văn Nguyên

text:
Đá Văn Nguyên (tiếng Anh: Jones Reef; , Hán-Việt: Chương Khê tiêu) là một rạn san hô thuộc cụm Sinh Tồn của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm về phía tây nam đá Ninh Hòa và phía đông bắc đá Phúc Sĩ.

Đá Văn Nguyên được đặt tên theo vị cai đội Hoàng Sa Phạm Văn Nguyên. Năm Minh Mạng thứ 16, tức năm 1835, Phạm Văn Nguyên và hải đội nhận lệnh ra Hoàng Sa. Khi trở về, ông và tùy tùng có phần chậm trễ nên phải chịu phạt. Tuy nhiên, theo châu bản triều Nguyễn, nội các đã vâng mệnh truyền dụ tha tội cho Phạm Văn Nguyên:

Đá Văn Nguyên là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát đá này.

Tham khảo

Hình ảnh

Văn Nguyên


title: Hội nghị Bandung

text:
Hội nghị Á-Phi hay còn gọi là hội nghị Bandung là cuộc gặp gỡ quy mô lớn đầu tiên của các nước châu Á và châu Phi, diễn ra từ 18–24 tháng tư, 1955 tại Bandung, Indonesia. Khi đó phần lớn là những nước này mới giành được độc lập. Hai mươi chín quốc gia tham dự hội nghị có tổng cộng 1,5tỉ người và chiếm diện tích một phần tư bề mặt Trái Đất. Hội nghị được khởi xướng bởi Indonesia, Miến Điện, Pakistan, Ceylon (Sri Lanka), và Ấn Độ.

Các mục tiêu đã được tuyên bố ở hội nghị là thúc đẩy kinh tế và hợp tác văn hóa Á-Phi; chống lại chủ nghĩa thực dân kể cả chủ nghĩa thực dân mới của Hoa Kỳ và Liên Xô trong chiến tranh lạnh cũng như bất kỳ đế quốc nào khác. Hội nghị này là một bước tiến quan trọng dẫn đến Phong trào không liên kết.

Các nước tham gia

 Afghanistan
 Miến Điện
 Campuchia
 Ceylon
 Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Cộng hòa Síp 1
 Ai Cập
 Ethiopia
 Ấn Độ
 Indonesia
 Iran
 Iraq
Nhật Bản
Jordan
Lào
Liban
Liberia
Libya
Nepal
Pakistan
Philippines
Ả Rập Xê Út
Syria
Sudan
Thái Lan
Thổ Nhĩ Kỳ
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Việt Nam Cộng Hòa
Vương quốc Mutawakkilite Yemen

Tham khảo

Bandung
Indonesia năm 1955
Quan hệ quốc tế năm 1955
Bandung
Bandung
Bandung
Giai đoạn dân chủ tự do ở Indonesia
Phong trào không liên kết
Sukarno


title: Vùng đất Laponia

text:
Vùng đất Laponia là một khu vực miền núi hoang dã rộng lớn nằm tại các đô thị Gällivare, Arjeplog và Jokkmokk thuộc tỉnh Lappland, Thụy Điển. Được đặt trong tình trạng bảo vệ ngay vào đầu những năm thế kỷ 20, vùng đất này đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 1996 cả về giá trị thiên nhiên lẫn văn hóa.

Tổng diện tích khoảng 9.400 km², đây là khu vực tự nhiên chưa bị con người tác động lớn nhất thế giới vẫn được những người bản địa sinh sống. Họ là những người bản địa Sami sinh sống từ thời tiền sử, chăn thả gia súc chủ yếu là tuần lộc trên các sườn núi và đồng cỏ rộng lớn. Tuy nhiên, chỉ một phần của khu vực này thực tế được sử dụng như là đồng cỏ chăn thả. Vùng đất có không gian rộng, bị chi phối bởi các dãy núi, sông và hồ. Có tới 95% diện tích của vùng đất được bảo vệ bởi các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên. Nó bao gồm các vườn quốc gia Muddus, Sarek, Padjelanta, Stora Sjöfallet, cùng hai khu bảo tồn thiên nhiên Sjaunja và Stubba. 5% diện tích còn lại nằm trong các làng Sulitelma, Tjuoltadalen và Rapadalen (một phần trong số đó là ở vườn quốc gia Sarek). Mỗi khu bảo tồn và vườn quốc gia đều có những tính năng đặc biệt của nó. Lượng tuyết vào mùa đông và mưa vào mùa hè là rất đáng kể. Laponia cũng chứa ba trạm thủy điện lớn tại các lưu vực sông và một nhà máy điện gió trong khu vực di sản thế giới được quy hoạch.

Sarektjåkkå cao 2089 mét nằm trong vườn quốc gia Sarek là đỉnh núi cao thứ hai tại Thụy Điển, cao nhất tại Laponia.

Laponia chính là minh chứng cho quá trình biến đổi địa chất và nước ở vùng Bantich. Với rất nhiều những thung lũng sâu, vách đá dựng đứng, cây cối đổi màu theo mùa, tuyết trắng trên các sườn núi, những con sông chảy luồn lách qua các khe núi tạo nên phong cảnh kỳ vĩ. Vùng đất này chính là sự kết hợp độc đáo giữa thiên nhiên với cuộc sống chăn thả của con người đã có từ rất lâu mà vẫn còn được bảo tồn nguyên vẹn. Mối đe dọa đến vùng đất này chính là quá trình đô thị hóa, cơ giới hóa đang lan đến vùng đất này từ khi xuất hiện con đường ô tô chạy qua khu vực.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Unesco site
 Swedish National Heritage Board site

Di sản thế giới tại Thụy Điển
Vườn quốc gia Thụy Điển


title: Karlskrona

text:
Karlskrona (, ,  hoặc [karlsˈkrûːna]) là thủ phủ của đô thị Karlskrona, hạt Blekinge, Thụy Điển. Nó có dân số 66.675 người vào năm 2018. Đây cũng đồng thời là thủ phủ của hạt Blekinge. Karlskrona được biết đến là thành phố baroque duy nhất của Thụy Điển và là nơi đặt Căn cứ Hải quân duy nhất còn sót lại của Thụy Điển, nơi đặt trụ sở của Cảnh sát biển Thụy Điển.

Địa lý
Thành phố Karlskrona trải rộng trên 30 hòn đảo ở phía đông quần đảo Blekinge với Trossö là hòn đảo chính. Các hòn đảo đông dân cư khác là Saltö, Sturkö, Hästö, Långö và Aspö. Đảo Stumholmen trước đây là tài sản của Hải quân và ngày nay nó chứa Bảo tàng Hải quân Quốc gia. Bên ngoài thành phố là quần đảo Karlskrona, là quần đảo tận cùng phía nam của Thụy Điển. Một số hòn đảo được kết nối với thành phố bằng phà.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Thụy Điển


title: Skogskyrkogården

text:
Skogskyrkogården (; ) là một nghĩa trang nằm ở Enskededalen, một quận phía Nam của Stockholm, Thụy Điển. Được thiết kế bởi Gunnar Asplund và Sigurd Lewerentz, công trình phản ánh sự phát triển của kiến trúc từ chủ nghĩa cổ điển Bắc Âu cho đến chủ nghĩa chức năng thuần thục.

Nơi đây là sự pha trộn của thảm thực vật, địa hình với các công trình kiến trúc, lợi dụng các điều kiện bất thường để tạo ra một cảnh quan phù hợp với chức năng của nó là một nghĩa trang. Với những con đường rải sỏi quanh co, uốn lượn, những bức tượng và rất nhiều những cây thông. Skogskyrkogården đã tạo ra một ảnh hưởng sâu sắc tới các nghĩa trang trên thế giới.

Lịch sử

Skogskyrkogården được xây dựng sau một cuộc thi quốc tế năm 1915 về các thiết kế của một nghĩa trang mới tại Enskededalen, phía nam Stockholm, Thụy Điển. Và bản thiết kế của kiến trúc sư trẻ Gunnar Asplund và Sigurd Lewerentz đã được lựa chọn. Sau khi những sửa đổi được thực hiện cho thiết kế dựa trên khuyến nghị của ban giám khảo cuộc thi, công việc xây dựng bắt đầu vào năm 1917, trên mảnh đất là mỏ đá sỏi cũ đã bị lấn áp bởi sự phát triển của loài thông. Giai đoạn đầu tiên được hoàn thành ba năm sau đó. Hai kiến trúc sư đã sử dụng cảnh quan tự nhiên tạo ra một môi trường khác lạ với vẻ đẹp thanh bình sau này đã tạo ra ảnh hưởng sâu sắc về thiết kế tới các nghĩa trang trên thế giới. Mô hình này là tiền đề cho việc thiết kế Nghĩa trang Ohlsdorf tại Hamburg và Waldfriedhof ở Munich nhưng có những bức tranh tân cổ điển của Caspar David Friedrich.

Các kiến trúc sư đã thiết kế toàn bộ khu phức hợp, từ phong cảnh đến chiếc đèn nhỏ nhất, mặc dù cũng có những tác phẩm điêu khắc tích hợp của Carl Milles. Sự đóng góp của Lewerentz chủ yếu liên quan đến cảnh quan nhưng còn có cả lối vào chính và "Uppståndelsekapellet" hay Nhà nguyện phục sinh cổ điển được xây dựng vào năm 1925. Asplund dành chủ yếu công việc của mình đối với các tòa nhà, và nhà hỏa táng nhỏ được xây dựng vào năm 1935 mang phong cách Bắc Âu cổ điển.

Vào năm 1994, Skogskyrkogården đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới và mặc dù nó không có nhiều nhân vật nổi tiếng được chôn cất tại đây như Nghĩa trang phía Bắc Stockholm, một nghĩa trang lâu đời và là địa điểm du lịch nổi tiếng hơn. Tại nhà rạp Tallum, một tòa nhà được Asplund thiết kế ban đầu là nơi ở của nhân viên, du khách có thể xem triển lãm về nghĩa trang, câu chuyện về nguồn gốc của nó và hai kiến trúc sư tài năng đã tạo ra nó.

Nhân vật đáng chú ý
Artur Adson, (1889–1977), nhà thơ, nhà văn và nhà phê bình Estonia (Vị trí)
Gunnar Asplund (1885–1940), kiến trúc sư (Vị trí)
Tim Bergling (1989–2018), nhạc sĩ và DJ, được biết đến với nghệ danh là Avicii. (Tang lễ được tổ chức tại đây còn hài cốt được chôn cất tại nghĩa trang của nhà thờ Hedvig Eleonora)
Brasse Brännström (1945–2014), diễn viên
Arthur Fischer (1897–1991), diễn viên
Siegfried Fischer (1894–1976), diễn viên
Gustav Fonandern (1880–1960), kiến trúc sư, ca sĩ (Vị trí)
Greta Garbo (1905–1990), nữ diễn viên (Vị trí)
Alma Johansson (1880–1974), nhà truyền giáo (Vị trí)
Pelle Lindbergh (1959–1985), thủ môn khúc côn cầu của đội tuyển quốc gia Thụy Điển và câu lạc bộ Philadelphia Flyers của giải NHL
Ivar Lo-Johansson (1901–1990), nhà văn (Vị trí)
Oscar A.C. Lund (1885–1963), diễn viên phim câm, đạo diễn (Vị trí)
Anton Nilson (1887–1989), nhà cách mạng cộng sản (Vị trí)
Quorthon (1966-2004), nhạc sĩ (Vị trí )
Lennart "Nacka" Skoglund (1929–1975), ngôi sao bóng đá (Vị trí)
Marie Under (1883–1980), nhà thơ Estonia
Per Yngve Ohlin (1969 - 1991), bí danh Dead, cựu ca sĩ của ban nhạc Mayhem

Thư viện ảnh

Tham khảo

Di sản thế giới tại Thụy Điển
Nghĩa trang Thụy Điển


title: Birka

text:
Birka  (Birca trong các nguồn thời Trung Cổ) nằm trên đảo Björkö (nghĩa đen: "Đảo Bạch dương") ở Thụy Điển là một trung tâm thương mại quan trọng của Thời đại Viking chuyên xử lý hàng hóa từ Scandinavi và Phần Lan cũng như Trung, Đông Âu và phương Đông. Bjorkö nằm trong hồ Mälaren, cách Stockholm hiện đại ngày nay 30 kilômét về phía tây, trong đô thị Ekerö. Birka được thành lập vào khoảng năm 750 sau Công nguyên và nó đã phát triển mạnh mẽ trong hơn 200 năm cho đến khi bị bỏ rơi vào năm 975 sau Công nguyên, cùng khoảng thời gian mà Sigtuna được thành lập như một thị trấn Kitô giáo nằm cách đó khoảng 35 kilômét về phía đông bắc. Người ta ước tính rằng, dân số trong thời đại Viking của Birka là từ 500 đến 1000 người.

Các địa điểm khảo cổ của Birka và Hovgården trên đảo Adelsö lân cận tạo thành một quần thể khảo cổ minh họa các mạng lưới giao dịch phức tạp của người Viking trên bán đảo Scandinavi và ảnh hưởng của chúng đối với tiến trình lịch sử tiếp theo của châu Âu. Thường được coi là thị trấn lâu đời nhất của Thụy Điển, Birka (cùng với Hovgården) được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1993. Một chiếc nhẫn bạc từ một ngôi mộ thời Viking ở Birka là chiếc nhẫn đầu tiên có dòng chữ Ả Rập từ thời kỳ đó được tìm thấy ở Scandinavi.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Thụy Điển
Lịch sử Thụy Điển


title: Hovgården

text:
Hovgården là một di chỉ khảo cổ nằm trên đảo Adelsö trong hồ Mälaren, thuộc đô thị Ekerö, Thụy Điển. Trong thời đại Viking, trung tâm của Thung lũng Mälaren thịnh vượng là khu định cư Birka được thành lập vào giữa thế kỷ thứ 8 và bị bỏ rơi vào cuối thế kỷ thứ 10, nằm trên đảo Bjorkö ngay phía nam Adelsö. Hovgården được cho là nơi mà các vị vua và thủ lĩnh cai trị khu vực này. Cùng với Birka, nó đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1993.

Hovgården nằm trên một vùng đất bằng phẳng phía tây bắc của Nhà thờ Roman Adelsö, đặc trưng bởi một thung lũng tách giãn hẹp kéo dài về phía bắc đến băng tính bao phủ bởi rừng. Những vùng đất đồng cỏ lịch sử này được canh tác vào thế kỷ 19 và hầu như không bị thay đổi kể từ đó, vì một số trang trại được bảo tồn tốt từ thế kỷ 18 đã minh chứng cho điều đó.

Lịch sử
Di tích khảo cổ lâu đời nhất trên Adelsö được tìm thấy ở phía bắc Hovgården là những cánh đồng mộ và gò mộ chôn cất từ thời đại đồ đồng (khoảng năm 1800-500 TCN). Rõ ràng nền văn hóa này đã tồn tại vào thời đại đồ sắt (500-800) khi những ngôi mộ từ thời kỳ đầu của thời kỳ này đã được tìm thấy tại một số địa điểm trong khu vực. Tại Hovgården, khoảng 124 ngôi mộ đã được tìm thấy; lâu đời nhất từ cuối thời đại đồ sắt La Mã (1-400) và sớm đây nhất là từ thời Trung Cổ (khoảng 1050-1520) cho thấy khu vực này đã được định cư liên tục trong suốt thời kỳ này.

Ở phía bắc của nhà thờ giáo xứ là năm gò mộ lớn, trong đó ba cái được gọi là Kungshögar. Trong tiếng Thụy Điển, Kung nghĩa vua và högar, trong tiếng Bắc Âu cổ bắt nguồn từ haugr có nghĩa là gò mộ hoặc gò đất. Hovgården rõ ràng là vị trí của một khu đất hoàng gia Kungsgård ngay từ thời đại Viking (khoảng năm 800-1050). Một cuộc khai quật một trong những gò đất hoàng gia này vào năm 1917 đã tiết lộ hài cốt của một người đàn ông giàu có sống vào khoảng năm 900. Anh ta bị hỏa táng nằm trên thuyền, mặc quần áo đắt tiền nhưng không có vũ khí, chỉ kèm theo ngựa, bò và chó.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Thụy Điển


title: Zombie Shooter 2

text:
Zombie Shooter 2 là một game bắn súng góc nhìn thứ ba kết hợp với yếu tố nhập vai do Sigma Team phát triển. Zombie Shooter 2 có nhiều điểm tương tự với Alien Shooter 2 về hệ thống vũ khí và nhân vật.Game được phát hành vào năm 2009.

Cốt truyện
Người chơi vào vai một người lính lạc vào thành phố mà tất cả các cư dân ở đó đều đã bị hóa thành zombie (xác sống).Người chơi có sự hậu thuẫn của quân đội trong việc tiêu diệt các zombie để giải cứu người thân và tiêu diệt tên tiến sĩ tâm thần đã khiến các cư dân trở thành zombie.

Điểm nổi bật
Zombie Shooter 2 có khá nhiều điểm tương đồng với Alien Shooter 2 về hệ thống vũ khí và nhân vật nhưng khác hẳn về các loại quái vật.Các tính năng nổi bật được hãng phát triển gồm:
 Zombie khá đông, trung bình 100 con ở bất kỳ thời điểm nào trong một màn chơi
 Hệ thống kỹ năng lược bỏ bớt những chi tiết nâng cấp súng
 Hơn 60 loại súng (bao gồm cả súng ngắm)
 Có ba chế độ chơi:chiến dịch (campaign), sống sót theo từng đợt (survival) và thủ bằng trụ súng máy (gun stand)
 Có thêm vài mẫu xe cho người chơi sử dụng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của Sigma Team giới thiệu về Zombie Shooter 2

Trò chơi trên Windows
Game năm 2009


title: Đá Bia

text:
Đá Bia là một rạn san hô thuộc cụm Sinh Tồn của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm giữa đá Tư Nghĩa ở ngay phía đông bắc và đá Ken Nan ở ngay phía tây bắc.

Đá Bia là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát đá này.

Một số tài liệu nhầm lẫn giữa Đá Bia và đá Vị Khê (Bamford Reef) cho rằng đá Bia nằm giữa đá Vị Khê và đá Ninh Hòa (Tetley Reef), tuy nhiên không tồn tại bất cứ thực thể địa lý như vậy trên hình ảnh vệ tinh. Đây có thể là do sự nhầm lần vị trí giữa đá Ninh Hòa với một thực thể chưa được đặt tên nằm về phía tây nam của đá này.

Hình ảnh

Tham khảo

Bia


title: Ngô Trần Ái

text:
Nhà giáo Ưu tú Ngô Trần Ái, sinh năm 1951 tại Hoà Vang, Đà Nẵng. Ông nguyên là Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục (Nhà xuất bản GD) chi nhánh tại TP. Đà Nẵng, Giám đốc Nhà xuất bản GD chi nhánh tại Tp Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Nhà xuất bản GD Việt Nam.

Tiểu sử, sự nghiệp
Cha mẹ ông đều là giáo viên. Cha ông mất khi ông tròn bốn tuổi.

Ông tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Sài Gòn, ông về dạy học ở Trường THPT Hoà Vang. Đến năm 1975, ông được bổ dụng lại và giảng dạy tại Trường THPT Hoà Vang.

Năm 1980, Ngô Trần Ái được tín nhiệm bầu làm Phó Hiệu trưởng rồi Hiệu trưởng của Trường THPT Hoà Vang. Ông được cử làm Phó Giám đốc, rồi Giám đốc Công ty sách và Thiết bị trường học Quảng Nam - Đà Nẵng. Khi Nhà xuất bản GD thành lập Chi nhánh ở Đà Nẵng, ông phụ trách việc xuất bản, in, phát hành SGK 9 tỉnh miền Trung - Tây Nguyên.

Đến năm 1997, ông phụ trách Chi nhánh Nhà xuất bản GD tại Tp.HCM.

Cuối năm 1999, ông được cử làm Giám đốc Nhà xuất bản GD.

Tháng 7/2003, ông là Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Nhà xuất bản GD Việt Nam.

GS.TS Hoàng Quang Thuận (Viện trưởng Viện Công nghệ Viễn thông, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) có nhận xét về Ngô Trần Ái: "... anh là một nhà quản lý đầy năng động và sáng tạo, luôn luôn nảy ra những ý tưởng mới trong sự nghiệp làm sách giáo dục. Công việc làm sách của Nhà xuất bản GDVN thật nặng nề và không ít khó khăn, nhưng Tổng Giám đốc Ngô Trần Ái là người rất quyết đoán và dám chịu trách nhiệm trong công việc. Trong đời thường anh là người sống lành mạnh, trong sáng, thủy chung, tình nghĩa..."

Giáo sư Phan Trọng Luận, một người đã có trên 50 năm gắn bó với Nhà xuất bản Giáo dục từ thời bao cấp cho đến thời buổi cơ chế thị trường tâm sự: "Suốt hơn 8 năm làm Tổng chủ biên bộ sách giáo khoa Ngữ văn THPT, tôi biết kĩ hơn về Ngô Trần Ái. Ông luôn kết hợp hài hoà đầu óc quản lý khoa học chặt chẽ nghiêm túc với tình cảm của một con người từng trải nghiệm nhiều đau thương mất mát của người đời. Nếu nói gọn một câu, tôi xin được nói rằng đây là một nhà lãnh đạo quản lý tài ba và là một con người có trái tim nhân hậu"."

chú thích

Người Đà Nẵng


title: Vườn nhỏ anh đào bên mái tranh

text:
Vườn nhỏ anh đào bên mái tranh (tiếng Ukraina: Садо́к вишне́вий ко́ло ха́ти) – là một bài thơ của Đại thi hào Taras Shevchenko. Bài thơ này nằm trong tập "Thơ viết trong tù". Bài thơ mô tả cảnh một buổi tối mùa xuân ở một ngôi làng Ukraina, là ước mơ của nhà thơ về hạnh phúc gia đình hòa quyện trong vẻ đẹp của thiên nhiên. Bài thơ về cảnh điền viên gợi nên hình ảnh của vườn địa đàng mà trong sự hình dung của Taras Shevchenko là bản chất sâu xa và đời đời của Ukraina. Đây là một trong những bài thơ mà Taras Shevchenko yêu thích nhất. Ông thường sẵn sàng ghi vào album ký tặng bạn bè.

Sáng tác và xuất bản
Taras Shevchenko viết bài thơ này trong khoảng thời gian từ 19 – 30 tháng 5 năm 1847, khi còn ở trong nhà tù của Tổng cục III (một cơ quan Cảnh sát mật ngang Bộ) ở Saint Petersburg. Lần đầu tiên bài thơ "Vườn nhỏ anh đào bên mái tranh" được in ở tạp chí "Народное чтение" năm 1859, còn sau đó tạp chí "Русское чтение" in bài thơ này với tên gọi "Вечер" (Buổi chiều).

Phổ nhạc
Năm 1875 nhạc sĩ Pyotr Ilyich Tchaikovsky phổ nhạc bài thơ này của Taras Shevchenko do Leo Meem dịch ra tiếng Nga. Nhạc phẩm này có tên gọi là "Buổi chiều".
Thế kỷ XX nhạc sĩ Bogdan Ivanovich Vahnyanin viết bản hợp xướng dùng lời của bài thơ nổi tiếng này.

Bản dịch tiếng Việt

Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng

Xem thêm
Thơ viết trong tù
Lời di chúc
Người hát rong
Ngày ấy tôi lên mười ba tuổi
Kobzar
Mộ Taras Shevchenko

Tham khảo

Taras Hryhorovych Shevchenko
Thơ Ukraina


hay còn được biết với tên tiếng Việt chính thức Doraemon: Nobita và viện bảo tàng bảo bối là một phim điện ảnh anime thể loại khoa học viễn tưởng sản xuất năm 2013. Đây là phim chủ đề thứ 33 của anime Doraemon. Trước khi chính thức công chiếu vào tháng 3 năm 2013, Mugiwara Shintarō đã đăng tiếp toàn bộ nội dung truyện trên tạp chí CoroCoro Comic của nhà xuất bản Shogakukan, sau đó được xuất bản dưới dạng tankōbon. Truyện phim mở đầu với hình ảnh Nobita có mơ ước trở thành thám tử như Sherlock Homes và sau đó đột nhiên Doraemon bị một đạo chích của tương lai mang tên Kaitou Deluxe đánh cắp chiếc chuông. Doraemon và những người bạn đến bảo tàng bảo bối thế kỷ 22 truy tìm hành tung tên trộm.

Sau khi công chiếu tại Nhật Bản, Toho đã phân phối Nobita no Himitsu Dōgu Museum dưới dạng DVD và Blu-ray. Tại Việt Nam, phim được trình chiếu tại các cụm rạp từ ngày 27 tháng 12 năm 2013, và được trình chiếu lại trên kênh HTV3 - DreamsTV vào ngày 31 tháng 12 năm 2017.

Nội dung
[[Tập tin:Doraemon 2013.jpg|thumb|200px|Truyện tranh Doraemon: Nobita và viện bảo tàng bảo bối]]
Trong lúc Doraemon đang ngủ thì bị một người bí ẩn lấy đi chiếc chuông đeo cổ. Bằng "Bộ đồ nghề thám tử Sherlock Holme" của Doraemon, Nobita đã phát hiện ra người lấy chiếc chuông của Doraemon có tên là Deluxe và nơi hắn cất giấu chiếc chuông được chỉ định là Viện Bảo Tàng Bảo Bối thế kỉ XXII. Phần vì muốn giúp Doraemon lấy lại chuông, phần vì muốn được tham quan bảo tàng nên nhóm bạn Shizuka, Suneo và Jaian cũng đi theo (trên đường đi thì nhóm phát hiện ra là nếu không có chuông, Doraemon sẽ trở thành một chú mèo bình thường như bao con mèo khác). Đến nơi nhóm bạn được Viện trưởng bảo tàng Ficus và Kurt hướng dẫn tham quan bảo tàng. Và nhóm bạn phát hiện ra nơi đây có điều gì đó bí ẩn khi biết được hành động kì lạ của Viện trưởng Ficus và chỗ ẩn náu của hai ông cháu tiến sĩ Peppler. Sau đó nhóm bạn đã vô tình bị kéo vào cuộc điều tra vụ cướp tại bảo tàng bảo bối.

Kể từ đó, nhóm bạn Nobita đã liên tiếp gặp nhiều rắc rối từ phi vụ của siêu trộm Deluxe. Cuối cùng, thám tử lừng danh Nobita đã tìm ra chiếc chìa khóa giải quyết mọi bí ẩn về bảo tàng tương lai này và tìm ra tên trộm đã lấy chiếc chuông của Doraemon. Nhóm bạn và thanh tra Mastard đã biết được những hành động kì lạ của viện trưởng Ficus đều do tiền tiết kiệm của ông, kẻ ăn cắp vặt trong bảo tàng chính là Ginger, cháu tiến sĩ Peppler. Chính Kurt đã lấy trộm chuông của Doraemon và 5 bảo bối khác trong bảo tàng để lấy các vi mạch được cất giấu trong đó nhằm âm mưu biến kim loại gốc (thành phần chính để sản xuất bảo bối ở tương lai, do tiến sĩ Hartmann, ông nội Kurt, phát hiện) thành kim loại Peppler nhưng không thành, thay vào đó là Mặt Trời nhân tạo dần biến thành Sao khổng lồ đỏ (Sự cố này đã từng xảy ra do tiến sĩ Peppler lỡ tay gây ra trong lúc ngiên cứu với tiến sĩ Hartmann và ông đã bị trục xuất). Sự cố được giải quyết, hai ông cháu tiến sĩ Peppler đã tẩu thoát. Kết thúc câu chuyện là một cảnh rất đẹp: Nobita tìm ra chiếc chuông và trao lại cho Doraemon. Từ đó đã giải thích vì sao chiếc chuông của Doraemon lại quan trọng đến như thế.

Tập phim này còn cho biết quá trình hình thành và phát triển của các bảo bối trong loạt phim Doraemon, đồng thời còn xuất hiện nhiều loại bảo bối khác.

Sản xuấtNobita no Himitsu Dōgu Museum do Teramoto Yukiyo đạo diễn, Shimizu Higashi viết kịch bản và Sawada Kan soạn nhạc, công chiếu ngày 9 tháng 3 năm 2013 với thời lượng 104 phút. Bài hát mở đầu phim là  do Mao trình bày, bài hát kết thúc  do Perfume trình bày và lồng trong phim là  do Chiaki trình bày. Một đoạn trailer giới thiệu được công bố vào ngày 13 tháng 6 năm 2013 và ngày nay vẫn có thể xem lại trên kênh YouTube chính thức của phim Doraemon. Vào năm 2011, đạo diễn Teramoto Yukiyo có chuyến công du đến Kawasaki tham dự buổi khai trương Viện bảo tàng Fujiko F. Fujio và ông lấy đó làm niềm cảm hứng phóng tác sáng tạo ra câu chuyện. Bối cảnh chính của phim diễn ra ở thế kỷ 22 trong bảo tàng bảo bối. Toho đã phân phối phim tại Nhật Bản dưới dạng đĩa DVD và Blu-ray vào ngày 9 tháng 8 năm 2013. Sau đó tiếp tục được tái phát hành dưới định dạng DVD và Blu-ray vào ngày 4 tháng 12 năm 2013. Tháng 3 năm 2016, DVD tiếp tục được tái phân phối bán với giá ưu đãi.

Sau khi công chiếu tại Nhật Bản, Nobita no Himitsu Dōgu Museum tiếp tục được giới thiệu ở một số quốc gia khác. Phim đã công chiếu ở các rạp tại Hồng Kông và Hàn Quốc vào ngày 25 tháng 7 năm 2013, tại Đài Loan vào ngày 2 tháng 8 năm 2013, tại Thái Lan vào ngày 17 tháng 10 năm 2013, tại Tây Ban Nha vào ngày 31 tháng 10 năm 2013, và tại Việt Nam vào ngày 31 tháng 12 năm 2013. Riêng ở Ấn Độ phim trình chiếu trên truyền hình vào ngày 26 tháng 3 năm 2016 và ở Việt Nam cũng được chiếu lại trên kênh HTV3 vào ngày 31 tháng 12 năm 2017.
 Nhân vật và lồng tiếng
 Kurt: cháu của tiến sĩ Hartmann. Là nhân viên hướng dẫn du khách đến Khu Bảo tàng Bảo bối ở thế kỉ 22.
 Ficus: Viện trưởng Viện bảo tàng.
 Popon: là một thứ do Kurt tạo ra nhờ vô tình.
 Ginger: cháu gái của tiến sĩ Peppler. Cô bị mang tiếng là kẻ ăn cắp vặt trong bảo tàng.
 Tiến sĩ Hartmann: Ông của Kurt, là người đã phát hiện kim loại Full.
 Tiến sĩ Peppeler: là tiến sĩ giống Hartmann. Sau một vụ tai nạn trong lúc nghiên cứu, ông đã bị trục xuất khỏi thành phố và phải sống chui sống hủi vì bị truy bắt.

Nhạc nền

Truyền thông
Tháng 2 năm 2013, Mugiwara Shintarō cho đăng toàn bộ nội dung manga kéo dài hai kỳ từ số tháng 2 đến số tháng 3 năm 2013 của CoroCoro Comic. Ngày 30 tháng 3 năm 2013, tankōbon biên tập lại các chương trước đó được Shogakukan ra mắt dưới ấn hiệu Tentomushi Comics, Một phiên bản manga điện ảnh màu chuyển tải những hình họa trong anime đã qua biên tập phát hành vào cuối tháng 7 năm 2013.

Manga Nobita no Himitsu Dōgu Museum'' được Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành lần đầu vào ngày 17 tháng 1 năm 2014. Một trò chơi điện tử cùng tên đã được Nintendo 3DS ra mắt vào ngày 9 tháng 3 năm 2013.

Phim được công chiếu trên 353 cụm rạp trên toàn nước Nhật, trong hai ngày đầu 8 và 9 tháng 3 năm 2013 phim thu về 667.291.850 Yên từ 597.899 lượt vé đứng vị trí số một trên bảng xếp hạng phòng vé. Theo một cuộc khảo sát của Pia trong ngày đầu phim được đánh giá số một. Qua hai tuần phim thu về 1.231.703.850 Yên từ 1.102.266 lượt vé tiếp tục đứng vị trí số một. Trong vòng 16 ngày phim thu đạt 2 tỉ Yên từ 180 triệu vé. Năm tuần trôi qua phim chạm mốc 3.589.221.400 Yên từ 3.308.785 vé. Tổng doanh thu lúc này là 3.784.573.000 Yên từ 3.381.210 vé phá vỡ kỷ lục phim "Doraemon: Nobita và hòn đảo diệu kì - Hành trình muông thú. Tổng doanh thu cuối cùng được công bố vào tháng 1 năm 2014 là 3.98 tỉ Yên với số vé là 3.65 triệu vé.

Kể từ bộ phim chủ đề đầu tiên "Doraemon: Chú khủng long của Nobita" được công chiếu vào ngày 15 tháng 3 năm 1980 cho đến "Nobita và viện bảo tàng bảo bối" đã là 34 phim. 33 năm trôi qua,（12.060.000 ngày）tổng đã chạm mốc 1 triệu lượt người xem. Đánh bại 28 phim Godzila. Kênh chính thức YouTube đã công bố một đoạn phim về sự kiện đặc biệt này.

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim năm 2013
Anime năm 2013
V
Phim Nhật Bản
Phim anime
Phim Doraemon
Phim hoạt hình Toho


title: Ngày ấy tôi lên mười ba tuổi

text:
Ngày ấy tôi lên mười ba tuổi (tiếng Ukraina: Мені тринадцятий минало…) – là một bài thơ của Đại thi hào dân tộc Ukraina, Taras Shevchenko.

Bài thơ này được Shevchenko sáng tác trong quãng thời gian ở pháo đài Orsk, từ 22 tháng 6 năm 1847 đến 11 tháng 5 năm 1848. Khoảng cuối năm 1849 hoặc đầu năm 1850, sau khi trở về từ cuộc thám hiểm ở biển Aral, Shevchenko đặt tên cho bài thơ này là Gửi N. N. Đây là biệt danh cho người bạn gái Oksana Kovalenko của Shevchenko thời thơ ấu. N. N cũng là tựa đề của một số bài thơ khác của Taras Shevchenko.

Phổ nhạc
Lời của bài thơ này được nhạc sĩ Ukraina Porphyrio Batiuk phổ nhạc năm 1922.

Hội họa
Nội dung của bài thơ "Ngày ấy tôi lên mười ba tuổi" được thể hiện qua những bức tranh cùng tên của các họa sĩ: Anatolia Bialystok (1961), Peter Verny (1935), Basil Arontsya (1963), Andrey Suhorskoho (1951), Oleg Shuplyaka (2009).

Bản dịch tiếng Việt

Xem thêm
Thơ viết trong tù
Lời di chúc
Người hát rong
Vườn nhỏ anh đào bên mái tranh
Kobzar
Mộ Taras Shevchenko

Tham khảo

Taras Hryhorovych Shevchenko
Thơ Ukraina


title: Tôm hùm Úc

text:
Metanephrops australiensis, thường được gọi là tôm hùm Úc hoặc tôm hùm Tây Bắc, là một loài tôm hùm thuộc họ Tôm hùm càng. Nó được tìm thấy ngoài khơi bờ biển phía tây bắc của Western Australia, từ thành phố Eucla, Tây Úc đến Indonesia. Nó sinh sản nhiều ở gần Port Hedland.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1966