title: Chùa Thanh Mai

text:
Chùa Thanh Mai là một danh lam thuộc địa phận xã Hoàng Hoa Thám, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương, Việt Nam. Chùa được Thiền sư Pháp Loa tôn giả xây dựng vào khoảng năm 1329 gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của ông, vị tổ thứ hai của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

Vị trí
Chùa Thanh Mai vốn được xây dựng vào khoảng năm 1329 trên sườn núi Thanh Mai, hay còn gọi là núi Tam Ban (nghĩa là ba cấp núi nối liền nhau của ba tỉnh Bắc Giang-Hải Dương-Quảng Ninh, thuộc cánh cung Đông Triều), cao khoảng 200m thuộc địa phận xã Hoàng Hoa Thám, thành phố Chí Linh. Vị trí dựng chùa thuộc cấp thứ hai của ngọn núi, là khu đất bằng phẳng nhất. Chùa cách quốc lộ 18A 12 km, cách Sao Đỏ (trung tâm thành phố Chí Linh) chừng 15 km, cách thị trấn Đông Triều khoảng 17 km và thành phố Hải Dương khoảng 50 km.

Lịch sử
Chùa được xây dựng dưới thời Trần rồi trở thành đại danh lam dưới thời thiền sư Pháp Loa (1284-1330) và người kế nhiệm là thiền sư Huyền Quang (1254-1334). Nghiên cứu cho thấy bản thân Pháp Loa, cho đến năm 1329 đã mở mang và xây dựng hai khu chùa lớn là chùa Báo Ân (phủ Siêu Loại, Bắc Ninh, nay là xã Dương Quang, Gia Lâm, Hà Nội) và chùa Quỳnh Lâm, Đông Triều (Quảng Ninh), riêng chùa Báo Ân đã cho xây 33 cơ sở gồm điện Phật, gác chứa kinh và tăng đường. Ông còn dựng các am như Hồ Thiên, Chân Lạc, Yên Mã, Vĩnh Khiêm. Hạc Lai, mở rộng các khu chùa Thanh Mai và chùa Côn Sơn. Như vậy chùa Thanh Mai không phải do Pháp Loa xây dựng mà chỉ mở rộng và phát triển thành một chốn Tổ của phái Trúc Lâm. Trải qua các biến cố lịch sử, sự tàn phá của thiên nhiên, chiến tranh ngôi chùa cổ đã sụp đổ, các cổ vật bị mất và hư hại gần hết, di tích trở thành hoang phế và bị lãng quên.

Năm 1980, với mong muốn phục dựng và bảo tồn một di tích lịch sử quan trọng, chùa đã được đầu tư khôi phục dần dần theo từng hạng mục. Năm 1992, chùa Thanh Mai đã được Bộ Văn hóa Thông tin và thế thao công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Nhưng quy mô nhỏ hẹp, lại ở nơi heo hút, đường sá đi lại khó khăn, chùa Thanh Mai vẫn bị chìm trong quên lãng. Năm 1994, Sư thầy Thích Chí Trung được cử về trụ trì tại chùa. Khi đó thực trạng ngôi chùa rơi vào cảnh hoang tàn, đổ nát. Trăn trở trước nguy cơ biến mất của di tích, sư thầy đã vận động đóng góp công đức trùng tu, khôi phục lại chùa. Từ năm 1994-2000, với sự hỗ trợ của Sở Giao thông - Vận tải và Công ty Điện lực Hải Dương, 2 km đường lên chùa được mở, 1 km đường điện chiếu sáng được mắc, tháp Viên Thông được phục dựng.

Ngày mất của Đệ nhị tổ Pháp Loa (ngày 3 tháng 3 âm lịch) được chọn làm ngày lễ hội của chùa. Hội chùa Thanh Mai diễn ra vào ngày mùng một đến mùng ba tháng Ba âm lịch hằng năm. Lễ hội được nhân dân địa phương và các tăng ni phật tử tổ chức trọng thể với nhiều nghi lễ như giảng kinh, chay đàn, mộc dục.

Kiến trúc và di sản

Năm 1994, Đại Đức Thích Chí Trung được cử về trụ trì tại chùa. Lúc đó, các hạng mục kiến trúc đã xuống cấp nghiêm trọng. Để khôi phục lại di tích, nhà chùa đã vận động phật tử đóng góp công đức trùng tu, xây dựng lại chùa, tháp, dựng lại bia.

Năm 2002 sư thầy tiếp tục vận động các phật tử quyên góp xây dựng 10 gian nhà Tổ theo kiểu chữ "nhị" rộng 130 m2 trị giá 300 triệu và năm 2010 xây toàn bộ khu nhà bếp, công trình phụ cho nhà chùa trị giá 400 triệu đồng.

Năm 2005, ngôi chùa được Nhà nước đầu tư 3 tỷ đồng xây dựng 10 gian chính điện, diện tích 180m² với kiến trúc kiểu chữ đinh, tiền đường chồng diêm 8 mái. Năm 2007, chùa tiếp tục được đầu tư 10 tỷ đồng hoàn thiện các hạng mục như tam quan, 2 gian nhà bia, 7 gian nhà khách, 7 gian nhà tăng.

Hiện nay, chính điện chùa xây mới hoàn toàn, có kiến trúc kiểu chữ Đinh, với 7 gian tiền đường, 3 gian hậu cung. Kết cấu khung chùa bằng gỗ lim với 12 cột cái đường kính 50 cm, cao 7,2m và 16 cột quân đường kính 42 cm, cao 3,5m được nối theo kiểu "chồng rường bát đấu" là kiểu kiến trúc thời Trần. Mái chùa gồm 8 mái, 8 đầu đao, lợp ngói mũi hài, trên nóc đắp bờ, chính giữa đắp nổi bốn chữ Thanh Mai thiền tự. Hệ thống thờ tự hiện nay không còn giữ được pho tượng cổ nào, các tượng hoàn toàn được làm mới trong khi trùng tu. Đáng chú ý là các pho tượng đều được thếp vàng và 2 pho tượng hộ pháp uy nghi cao 3m được tạc hoàn toàn bằng gỗ mít. Cách bài trí, phối thờ tượng trong chùa theo dòng Lâm Tế tông với 6 bệ thờ.

Vết tích của chùa Thanh Mai cổ chỉ còn gạch, nền chân tảng và một số bức tường theo từng khu, có khoảng chín nền chùa cũ. Các hiện vật cổ còn lưu giữ tại chùa bao gồm:
Viên Thông Bảo Tháp xây dựng năm 1334 trên có bia đá
Tháp Phổ Quang được xây dựng năm Chính Hoà thứ 23 (1702)
Tháp Linh Quang xây dựng năm Chính Hoà thứ 24 (1703)
5 ngôi tháp mộ khác chưa xác định niên đại.
Trong chùa cũng còn 4 tấm bia: hai bia đá bốn mặt thời Lê, một bia thời Mạc, và một bia thời Trần là Thanh Mai Viên Thông tháp bi đã được công nhận Bảo vật quốc gia đợt 5.

Bao quanh chùa Thanh Mai là một khu rừng phong tạo nên một cảnh quan đặc trưng riêng cho phong cảnh chùa. Vào mùa đông - xuân, khi rừng phong chuyển màu lá sẽ tạo ra con đường dẫn lên chùa rải lá phong nhiều màu: đỏ, cam, vàng, nâu. Nếu con đường lên chùa chỉ rải rác lá phong đỏ thì từ chùa đi lên phía trên núi lá phong càng dày đặc. Vào sâu trong rừng, có những cây phong cổ thụ vươn mình cao lớn, những cây phong con lớp nọ, lớp kia đỏ vàng đặc biệt.

Bia "Thanh Mai Viên Thông tháp bi"

Bia Thanh Mai Viên Thông tháp bi là tấm bia có niên đại tuyệt đối, có giá trị lớn khi nghiên cứu lịch sử Phật giáo nói riêng và lịch sử văn hóa Việt Nam nói chung. Bia được dựng năm 1362, hơn 30 năm sau ngày Pháp Loa viên tịch (Viên Thông tháp là nơi táng xá lị Pháp Loa phía sau chùa), đã ghi lại thân thế sự nghiệp của ông, đồng thời là một biên niên sử Phật giáo và những sinh hoạt tín ngưỡng Phật giáo của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử thời Trần.

Tình trạng hiện vật
Năm 1994, Sư thầy Thích Chí Trung về trụ trì chùa Thanh Mai thì tấm bia nằm ngổn ngang lẫn với những tấm bia khác, rùa đá và các hiện vật khác. Nhà chùa đã mang tấm bia này gắn lên lưng rùa đá rồi cho đặt tại vị trí như hiện nay. Chính vì bị vất ngổn ngang ngoài trời, mưa nắng nên tấm bia này đã bị bào mòn, nhiều chữ trên bia mờ hẳn.

Bia hiện được đặt trong nhà bia có mái che phía trước Chính điện. Bia cao 131 cm (không tính bệ rùa đá), rộng 82 cm, dày 14 cm. Bia đặt trên lưng một con rùa đá còn nguyên vẹn, đủ đầu, mai, đuôi, bốn chân đều có 5 móng.

Do nhiều chữ trên bia đã mờ nên hiện nay vẫn chưa có bản dịch đầy đủ và chính xác của toàn bộ văn bia "Thanh Mai Viên Thông tháp bi". Các nhà nghiên cứu dịch văn bia dựa trên bản gốc chữ Hán trên bia và một số văn bản khác cũng nói đến cuộc đời Đệ nhị tổ Pháp Loa như:
Phần "Đệ nhị tổ niên phả thực lục" trong sách Tam tổ thực lục (kí hiệu A.786 tại Viện nghiên cứu Hán Nôm)
"Đệ nhị đại tổ bi trùng tu sự tích kí" (thác bản N°13506-13510 tại Viện nghiên cứu Hán Nôm) khắc năm Tự Đức thứ 9 (1866) dựa trên văn bia năm Chính Hòa thứ 5 (1684) tại chùa Hương Hải (xã Hoàng Hoa Thám, Chí Linh)
Bản dịch bia Thanh Mai năm 2002 của nhà nghiên cứu Cảnh Tuệ Linh (Đại học Trung Chính, Đài Loan)

Mỹ thuật
Bia được tạo tác bằng đá xanh nguyên khối được đặt trên lưng rùa đá. Chính giữa mặt trước trán bia đề 6 chữ "Thanh Mai Viên Thông tháp bi" chia làm hai hàng, chữ khắc theo kiểu Triện thư cách điệu (triện ngạch). Thân bia khắc bài minh được viết theo kiểu Lệ thư, chữ viết mềm mại, thần thái sống động.

Trán bia trang trí đôi rồng có mào thời Trần chầu hai bên, hướng vào triện ngach. Viền ngoài bia trang trí hoa văn dây cuốn cách điệu. Chân bia trang trí hoa văn sóng nước hình núi đặc trưng thời Lý - Trần (hoa văn như ý). Mặt sau không có hoa văn, triện ngạch dù có đủ đường viền hoa văn xung quanh và phần cách chia của triện, nghĩa là nội dung khung hình của mặt trước và mặt sau là đồng bộ.

Văn bản học
Hai mặt bia khắc hơn 5000 chữ Hán. Nội dung chữ đã mờ nhiều, có chỗ đọc rõ hoặc đoán được. Mặt trước gồm 39 dòng, mỗi dòng 68 chữ. Mặt sau gồm 42 dòng, đa phần là mỗi dòng 68 chữ, cuối bia có vài dòng rất ít chữ.

Văn bản do Thị giả Trung Minh tập hợp và soạn, được Huyền Quang khảo đính lại. Bia đá được đệ tử Trí Nhu xuất tiền mua, Thiệu Tuệ viết chữ, Kim Sơn và một đệ tử nữa (mờ tên) phụng khắc vào năm Đại Trị thứ 5 (1362) khi cả Pháp Loa và Huyền Quang đều đã viên tịch.

Văn bia cho biết những thông tin giá trị về văn bản chữ Hán thời Trần:
Đầu tiên là việc kỵ húy chữ Nguyệt (月) (tên bà Thiện Đạo quốc mẫu, mẹ đẻ Thiên Cảm hoàng hậu). Toàn bộ chữ "nguyệt" trên bia đã được viết thiếu một nét ngang trong lòng chữ.
Thứ hai là việc đài chữ (chữ liên quan đến vua, hoàng tộc, triều đình thì bỏ một khoảng trống phía trước và viết dòng sau nhô cao lên) triệt để trên toàn bộ văn bản, không như nhiều văn bản Phật giáo chỉ đài một số chỗ hoặc không hề đài.

Nội dung
Nội dung văn bia ghi lại nhiều thông tin quan trọng về thiền phái Trúc Lâm và phật giáo Việt Nam thời Trần.

Năm 1314, các đệ tử của Pháp Loa cho xây dựng nhiều tháp, chùa ở khắp nơi:
Sư tạo hơn 1300 tượng Phật lớn nhỏ, hơn 100 tượng bằng đất, dựng hai ngôi chùa lớn và 5 tòa tháp, lập hơn 200 tăng xá, độ hơn 15.000 tăng ni, in bộ kinh Đại tạng.

Năm 1328, thiền sư (Pháp Loa) cho đúc một pho tượng Di Lặc và tâu xin nhà vua cho được rước tượng từ nền điện lên bảo tọa để dát vàng. Văn bia viết: Niên hiệu Khai Thái năm thứ nhất (1324), ngày 12 tháng 11 năm Giáp Tý, Bảo Từ hoàng thái hậu xin với Phổ tuệ Minh Giác tôn giả, tổ thứ hai dòng Trúc Lâm cho dựng tượng Di Lặc cao 6 thước. Tư đồ Văn Huệ Vương và Thượng Trân thái trưởng công chúa xin cúng chín nghìn lạng hoàng kim để đúc pho tượng ấy. Con trai trưởng của công chúa Nhật Trân là Thuận Ứng cúng 50 mẫu ruộng ở trang Hoa Lưu để làm của Tam bảo chùa Quỳnh Lâm. Tư đồ Văn Huệ Vương thiền sư, Thượng Trân thái trưởng công chúa cúng 300 mẫu ruộng ở Cự Linh, Gia Lâm; lại cúng ruộng ở trang Vân Động, tất cả cộng là 1 nghìn mẫu và 1 nghìn nam nữ gia nô vào chùa Quỳnh Lâm. Vào năm Mậu Thìn niên hiệu Khai Thái thứ 5 (1328) tháng 3, Bảo Từ hoàng thái hậu, Bảo Huệ quốc mẫu mời sư đến chùa Quỳnh Lâm tập hợp sư sãi mười phương diễn giảng Đại Thừa chân kinh, lại lập đàn chay 10 ngày cầu cho Trần Anh Tông hoàng đế Bồ Tát. Minh Tông hoàng đế Bồ Tát phê chuẩn lời tâu của sư chùa cho cấm quân đến rước tượng Phật Di Lặc đặt lên điện và thếp vàng”.

Văn bia còn cho biết chùa Vĩnh Nghiêm (Bắc Giang) là chốn tổ của giáo hội Trúc Lâm, nơi san khắc các bộ kinh Phật. Bia cũng nhắc đến việc đúc tượng Thiên Thủ Đại Bi (tức là tượng "Quan âm nghìn mẳt nghìn tay"). Tại Việt Nam, thời điểm xuất hiện tượng Quan âm nghìn mắt nghìn tay vẫn còn là vấn đề đang được thảo luận. Hiện mới biết được tượng Quan âm nghìn mắt nghìn tay chùa Bút Tháp là có niên đại xác định sớm nhất 1658 dù loại tượng này đã xuất hiện sớm hơn nhiều. Cho đến nay đã tìm thấy ba bia thời Trần nhắc đến loại tượng này là Bia Đại Bi Diên Minh (1327), Bia chùa Che (Phú Xuyên, Hà Nội) (1328) và Bia Thanh Mai ở mặt trước, dòng thứ ba tính từ cuối:

Đại Khánh bát niên, Tân Dậu, Thượng phẩm Hoài Ninh hầu thỉnh sư chú Thiên Thủ Đại Bi nhất tôn

Nghĩa là:"Năm Đại Khánh thứ 8 là năm Tân Dậu (1321), thượng phẩm Hoài Ninh hầu xin sư (tức là Pháp Loa) đúc một pho tượng Đại bi nghìn tay". Tượng Quan âm ở đây đúc bằng đồng. Như vậy, tượng Quan âm nghìn mắt nghìn tay đã tồn tại ít nhất là từ thời Trần (đầu thế kỉ XIV). Đây là loại tượng chịu ảnh hưởng của Mật tông, như vậy câu văn này còn chứng minh sự ảnh hưởng của Mật tông lên Phật giáo Việt Nam khiến điện thờ thời Trần đã có loại tượng Quan âm nghìn mắt nghìn tay..

Bài thơ Vãn Pháp Loa tôn giả đề Thanh Mai tự
Trên bia Thanh Mai còn khắc bài thơ Vãn Pháp Loa tôn giả đề Thanh Mai tự (挽法螺尊者題青梅寺 - Viếng thiền sư Pháp Loa đề thơ chùa Thanh Mai). Văn bản trên bia Thanh Mai được xác định là bản gốc của bài thơ được các sách sau này như Toàn Việt thi lục, Việt âm thi tập, Hoàng Việt thi tuyển và cả Tạp chí Nam Phong chép lại.

Bài thơ trên bia Thanh Mai không hề có phần đầu đề. Vì vậy khi biên soạn các tập thơ, các tác giả sau này đã đặt tiêu đề cho bài thơ. Việt âm thi tập hiện là bản sớm nhất có ghi tên bài thơ như trên, ngoài ra còn có dòng chữ Tôn giả Nhân Tông Anh Tông thời nhân phụ chú phía dưới tiêu đề bài thơ. Trong đó, chữ "Anh Tông" được viết dấu nháy ở trên để kiêng húy. Như vậy, có thể nói, "Việt âm thi tập" là văn bản đầu tiên đến nay tìm được có ghi tiêu đề bài thơ và ảnh hưởng đến các sưu tập về sau. Từ đó, hầu hết sách báo in lại bài thơ đều ghi nhầm tác giả là Trần Anh Tông, kể cả Tổng tập văn học Việt Nam Tập 2 (xuất bản năm 2000) vẫn còn in sai.

Các nhà nghiên cứu hiện nay đã xác định đây là bài thơ của Trần Minh Tông bởi năm 1330, khi Pháp Loa viên tịch thì Anh Tông mất đã lâu rồi (1320). Minh Tông đã viếng Pháp Loa, ban tên hiệu khi thiền sư viên tịch, lại ban 10 lượng vàng để xây tháp. Việc hoàng đế Minh Tông là tác giả bài thơ cũng đã được ghi rõ trên bia Thanh Mai.

Nguyên văn bài thơ và phiên âm như sau:

Dịch nghĩa:

Dịch thơ:

Chú thích

Thanh Mai
Chí Linh
Du lịch Hải Dương
Bảo vật quốc gia của Việt Nam


title: Lương Sư Đô

text:
Lương Sư Đô (, ? - 3 tháng 6, 628) là một thủ lĩnh nổi dậy chống lại triều đình Tùy vào cuối thời gian trị vì của Tùy Dạng Đế. Lương Sư Đô xưng là Lương Đế và chiếm giữ khu vực nay là bắc bộ Thiểm Tây và tây bộ Nội Mông trong hơn một thập niên, nhận được viện trợ của Đông Đột Quyết. Nước Lương của Lương Sư Đô dần dần suy yếu trước các cuộc tấn công từ triều Đường dưới thời Đường Cao Tổ và Đường Thái Tông. Năm 628, do Đông Đột Quyết có bất ổn nội bộ, Đường Thái Tông tiến công Lương Sư Đô. Lương Lạc Nhân giết chết Lương Sư Đô, dâng Sóc Phương thành đầu hàng Đường, Đường hoàn thành việc tái thống nhất Trung Hoa sau khi Tùy sụp đổ.

Nổi dậy ban đầu
Lương Sư Đô là người Sóc Phương thuộc Hạ châu, xuất thân từ một hào tộc trong quận. Thời Tùy, ông giữ chức Ưng Dương lang tướng. Vào cuối niên hiệu Đại Nghiệp (605-618), ông rời khỏi quân đội và trở về quận nhà. Đương thời, có nhiều cuộc nổi dậy nổ ra trong khu vực, Lương Sư Đô tập hợp được vài nghìn người nổi dậy.

Ngày Nhâm Ngọ (1) tháng 2 năm Đinh Sửu (13 tháng 3 năm 617) quân của Lương Sư Đô giết Sóc Phương quận thừa Đường Thế Tông. Ban đầu, Lương Sư Đô cát cứ Sóc Phương, tự xưng là "đại thừa tướng", liên kết với Đông Đột Quyết ở phương Bắc. Khi tướng Tùy là Trương Thế Long (張世隆) đem quân tiến đánh, Lương Sư Đô đánh bại quân triều đình. Sau đó, ông khiển binh đoạt lấy các quận lân cận: Điêu Âm, Hoằng Hóa, và Diên An.

Lương Sư Đô xưng làm hoàng đế, đặt quốc hiệu là Lương, đặt niên hiệu là Vĩnh Long. Ông quy phục Thủy Tất khả hãn A Sử Na Đốt Cát Thế của Đông Đột Quyết, được Đột Quyết khả hãn phong hiệu là Đại Độ Bì Già khả hãn (大度毗伽可汗) và ban cho 'lang đầu đạo' (cờ đầu sói)- biểu tượng của Đột Quyết. Ông dẫn quân Đông Đột Quyết chiếm đất Hà Nam (bờ nam Hoàng Hà), công phá Diêm Xuyên quận. Thủy Tất khả hãn cũng phong tước hiệu "Giả Sự thiên tử " cho Lương Sư Đô, mặc dù bản thân Lương Sư Đô đã xưng đế.

Thời kỳ trị vì ban đầu
Lương Sư Đô liên kết với một thủ lĩnh nổi dậy Quách Tử Hòa (郭子和) ở phía bắc, Quách Tử Hòa cũng dựa vào Đông Đột Quyết. Năm 618, tướng Lý Uyên phản lại Tùy Dạng Đế và tiến vào kinh thành Trường An. một thủ lĩnh nổi dậy khác là Tần Đế Tiết Cử nghe theo lời của Hác Viện mà liên binh với Lương Sư Đô và Đông Đột Quyết, tìm cách tiến công Trường An. Tuy nhiên, Lý Uyên thuyết phục được tướng Đông Đột Quyết là A Sử Na Đốt Bật từ bỏ chiến dịch. Lý Uyên buộc Tùy Cung Đế Dương Hựu thiện nhượng cho mình, lập ra triều Đường. Đến ngày Đinh Mùi (4) tháng 7 (31 tháng 7), Lương Sư Đô tiến công Linh châu-một châu đã quy phục Đường- song bị Phiêu kị tướng quân Lận Hưng Xán đánh bại.

Vào mùa xuân năm 619, Đường Cao Tổ khiển Hiếu Mô An tiến công vào biên giới của Lương Sư Đô, song bị Lương Sư Đô bắt được rồi giết do bị người này mắng chửi. Thủy Tấy khả hãn lên kế hoạch đại tiến công vào Trung Nguyên, cả Lương Sư Đô và Định Dương khả hãn Lưu Vũ Chu (một thủ lĩnh nổi dậy khác) đều tham gia cùng với Đông Đột Quyết khả hãn. Tuy nhiên, Thủy Tất khả hãn lại từ trần, A Sử Na Sĩ Lợi Phất Thiết trở thành khả hãn kế vị (tức Xử La khả hãn) và đã từ bỏ chiến dịch sau khi nhận được tặng phẩm lớn từ Đường. Sau đó, ngày Canh Ngọ (1) tháng 3 (20 tháng 4), Lương Sư Đô tiếp tục tiến công Linh châu, song bị Trưởng sử Dương Tắc đánh đuổi. Đến tháng 8 ÂL, Lương Sư Đô cùng Đông Đột Quyết đem mấy nghìn quân tấn công Diên châu (延州, tức Diên An quận trước đó), tướng Đường là Hành quân tổng quản Đoàn Đức Thao (段德操) thấy mình có ít binh sĩ nên bế bích bất chiến, dò xét quân địch. Đến ngày Bính Dần (1) tháng 9 (13 tháng 10), Đoàn Đức Thao khiển Phó tổng quản Lương Lễ đem binh tiến công, giao chiến với Lương Sư Đô. Đoàn Đức Thao dẫn khinh kỵ giương nhiều cờ hiệu, yểm kích phía sau, quân của Lương Sư Đô tan vỡ, chạy 200 dặm về phía bắc. Đoàn Đức Thao cho quân đánh Ngụy châu, bắt hơn hai nghìn khẩu. Ngày Ất Mùi (30) tháng 9 (11 tháng 11), Lương Sư Đô lại tiến công Diên châu, song lại chiến bại trước Đoàn Đức Thao, hơn hai nghìn quân Lương bị giết, Lương Sư Đô cùng hơn một trăm kị binh rút về. Tháng 7 năm Canh Thìn (620), Lương Sư Đô dẫn quân Đột Quyết, Kê Hồ tiến công, song lại bị Đoàn Đức Thao đánh bại, hơn một nghìn quân bị giết.

Trong khi đó, Quách Tử Hòa quay sang quy phục triều Đường và chống lại Lương Sư Đô và Đông Đột Quyết, đoạt lấy thành Ninh Sóc từ Lương Sư Đô. Ngày Quý Mão tháng 8 (14 tháng 9), tướng lưu thủ Thạch Bảo thành của Lương Sư Đô là Trương Cử (張舉) đem hơn một nghìn người đầu hàng triều Đường. Ngày Canh Ngọ (10) tháng 9 (11 tháng 10), tướng Lưu Mân (劉旻) đem Hoa Trì hàng Đường. Trong khi đó Lưu Vũ Chu bị Đường đánh bại vào đầu năm, Lương Sư Đô rất lo sợ nên khiển Thượng thư Lục Quý Lãm (陸季覽) đến thuyết phục Xử La khả hãn chống lại Đường trước khi Đường trở nên quá mạnh. Xử La khả hãn đồng ý, và lập một kế hoạch tổng tiến công Đường, liên kết với quân Hề, Khiết Đan, Mạt Hạt và Hạ Vương Đậu Kiến Đức (một thủ lĩnh nổi dậy khác). Tuy nhiên, Xử La khả hãn từ trần trước khi thực hiện kế hoạch, A Sử Na Đốt Bật kế vị (tức Hiệt Lợi khả hãn). Tháng 3 năm Tân Tị (621), một người Kê Hồ là Lưu Hiên Thành (劉屳成) phản lại triều Đường, chạy sang với Lương Sư Đô. Sau đó, Lương Sư Đô tin vào sàm ngôn mà giết Lưu Hiên Thành, do vậy thuộc hạ rất lo sợ, nhiều người đi hàng triều Đường.

Ngày Canh Thìn tháng 2 năm Nhâm Ngọ (14 tháng 4 năm 622), Đoàn Đức Thao đem quân đến đánh Thạch Bảo thành của Lương Sư Đô. Lương Sư Đô tự đemq uân đến cứu, kết quả Lương Sư Đô chiến bại trước Đoàn Đức Thao và chạy về cùng 16 kị binh. Đường Cao Tổ tăng thêm quân cho Đoàn Đức Thao, sai thừa thắng tấn công Hạ châu, chiếm được Đông thành của kinh đô Sóc Phương, Lương Sư Đô và vài trăm người buộc phải thoát lui vào bảo vệ Tây thành. Tuy nhiên, Lương Sư Đô cầu cứu Đông Đột Quyết, Đường Cao Tổ hạ chiếu cho Đoàn Đức Thao triệt thoái khi biết tin quân Đông Đột Quyết đến. Sau đó, Lương Sư Đô phái đệ là Lương Lạc nhi (梁洛兒) suất quân cùng với Đông Đột Quyết tiến công Linh châu của Đường, song bị tướng Đường là Lý Đạo Tông đẩy lui.

Thời kỳ trị vì cuối
Ngày Canh Tý (24) tháng 3 năm Quý Mùi (29 tháng 4 năm 623), các tướng của Lương Sư Đô là Hạ Toại (賀遂) và Tác Đồng (索同) đem 12 châu mà họ cai quản sang hàng triều Đường. Ngày Ất Sửu (20) tháng 4 (24 tháng 5), Đoàn Đức Thao tiến đánh Lương Sư Đô, đến Hạ châu, bắt dân và súc vật rồi trở về. Sang ngày Bính Thân (21) tháng 5 (24 tháng 6), tướng của Lương Sư Đô là Tân Lão Nhi cùng quân Đột Quyết tiến công Lâm châu. Ngày Nhâm Tuất (18) tháng 6 (20 tháng 7), đích thân Lương Sư Đô cùng quân Đột Quyết tấn công Khuông châu.

Ngày Đinh Sửu (9) tháng 7 năm Giáp Thân (29 tháng 7 năm 624), tướng của Lương là Bạch Phục Nguyện (白伏願) đào thoát sang Đường.

Ngày Nhâm Dần (14) tháng 3 năm Bính Tuất (15 tháng 4 năm 626), Lương Sư Đô đánh vào vùng biên giới của Đường, chiếm Tĩnh Nan trấn. Ngày Mậu Tý (1) tháng 5 (31 tháng 5), Hồ Thành Lang và đồng đảng giết Kiền châu trưởng sử, phản triều Đường quy phục Lương. Trong cùng năm, Tần vương Lý Thế Dân tiến hành sự biến Huyền Vũ môn, sát hại Lý Kiến Thành và Lý Nguyên Cát, rồi trở thành lên ngôi hoàng đế, tức Đường Thái Tông. Trong khi đó, Lương Sư Đô tự thấy quân đội của mình suy yếu nên đã thỉnh Hiệt Lợi khả hãn tiến công Đường. Hiệt Lợi khả hãn cùng với Đột Lợi khả hãn A Sử Na Thập Bát Bật (là tiểu khả hãn) cùng tiến công kinh thành Trường An của Đường, song triệt thoái sau khi Đường Thái Tông đích thân đến gặp và đề xuất tăng thêm tặng phẩm.

Qua đời
Ngày Bính Thân (20) tháng 4 năm Mậu Tý (28 tháng 5 năm 628), tù trưởng Khiết Đan đem bộ lạc đến hàng triều Đường. Hiệt Lợi khả hãn khiển sứ đến Trường An yêu cầu đổi Lương Sư Đô lấy Khiết Đan, Đường Thái Tông từ chối, nói rằng Đột Quyết và Khiết Đan khác chủng tộc, còn Lương Sư Đô là người Trung Quốc. Đường Thái Tông biết Đông Đột Quyết chính loạn, không đủ sức che chở cho Lương Sư Đô, do vậy viết thư dụ hàng, song Lương Sư Đô không chấp thuận. Đường Thái Tông phái quân đi tập kích và cướp phá Lương theo định kỳ, ngoài ra còn tiến hành phóng hỏa đốt cây trồng, khiến Lương bị suy giảm nguồn cung cấp lương thực, gửi gian tế vào lãnh thổ Lương để ly gián vua tôi, nhiều người của Lương sang hàng Đường. Danh tướng Lý Chính Bảo của Lương Sư Đô cùng đồng đảng âm mưu bắt Lương Sư Đô, song sự việc bị phát giác, Lý Chính Bảo chạy sang Đường, trên dưới nước Lương càng thêm nghi ngờ lẫn nhau.

Trong khi đó, Đường Thái Tông khiển Hữu vệ tướng quân Sài Thiệu (柴紹) và Điện trung thiếu giám Tiết Vạn Quân (薛萬均), Tư mã Lưu Lan Thành (劉蘭成), và Lưu Mân (thuộc hạ cũ của Lương Sư Đô) đem vạn quân tiến công Sóc Phương. Lưu Mân chiếm Đông thành của Sóc Phương để uy hiếp. Quân Đông Đột Quyết cứu viện Lương Sư Đô đến dưới thành, Lưu Lan Thành nép cờ xuống không ra. Đến đêm, Lương Sư Đô chạy trốn, bị Lưu Lan Thành truy kích, Lương Sư Đô chiến bại. Đông Đột Quyết đại phát binh cứu Lương Sư Đô, Sài Thiệu còn cách Sóc Phương vài chục dặm thì giao chiến với quân Đông Đột Quyết và giành thắng lợi, rồi bao vây Sóc Phương. Quân Đông Đột Quyết không dám cứu Lương Sư Đô, còn trong thành Sóc Phương thì cạn kiệt lương thực. Ngày Nhâm Dần (26) tháng 4 (3 tháng 6), Lương Sư Đô bị em họ là Lưu Lạc Nhân giết hại, đem thành hàng quân Đường. Triều Đường đổi đất Lương thành Hạ châu.

Chú thích

Tham khảo

Vua Trung Quốc
Đột Quyết
Mất năm 628
Khởi nghĩa cuối đời Tùy
Năm sinh không rõ
Người nhà Đường
Nhân vật quân sự nhà Tùy
Người nhà Tùy


title: Girls & Peace: 2nd Japan Tour

text:
Girls' Generation Ⅱ ～Girls&Peace～ Japan 2nd Tour là chuyến lưu diễn thứ hai tại Nhật Bản của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation nhằm quảng bá cho album tiếng Nhật thứ hai của họ, Girls' Generation II ~Girls & Peace~.

Lịch sử
Ngày 31 tháng 8 năm 2012, Girls' Generation được công bố là sẽ bắt đầu chuyến lưu diễn toàn quốc thứ hai của mình tại Nhật Bản từ tháng 2 năm 2013 với 14 buổi diễn để quảng bá cho album phòng thu tiếng Nhật thứ hai của họ, Girls' Generation II ~Girls & Peace~. Người hâm mộ có thể bắt đầu đặt vé từ ngày 5 tháng 9 năm 2012. Chuyến lưu diễn sẽ đi qua Nagoya, Osaka, Fukuoka, Saitama, Niigata, Hiroshima và Kobe. Một số buổi diễn đã được bổ sung.

Phát sóng trực tiếp
Đài truyền hình Nhật Bản WOWOW đã ghi hình hai buổi diễn vào các ngày 4 và 5 tháng 4 năm 2013 tại Saitama Super Arena. Chương trình sẽ được phát sóng trên kênh truyền hình âm nhạc "WOWOW Live" của đài vào ngày 16 tháng 6 năm 2013. Một chương trình truyền hình đặc biệt tên là "Girls’ Generation Arena Tour Special~Before Broadcast~" cũng sẽ được phát sóng trước đó vào ngày 1 tháng 6 năm 2013.

Danh sách các màn biểu diễn
Main Set

 "Flower Power"
 "Animal"
 "Boomerang"
 "The Boys"
 "I Got a Boy"
 "Say Yes"
 "Dancing Queen"

 "Mr. Taxi"
 "T.O.P."
 "Bad Girl"

 "Paparazzi"
 "Run Devil Run"
 "Reflection"

 "Time Machine"
 "All My Love is For You"

 "I'm A Diamond"
 "Express 999"
 "Genie"
 "The Great Escape"  / "Can't Take My Eyes Off You"

 "My J"
 "Kissing You" / "Way to Go"
 "Gee"
 "Not Alone"
Encore
 "Beep Beep"
 "Oh!"
 "Stay Girls"
 "Girls & Peace"

Lịch diễn

DVD

Girls & Peace: 2nd Japan Tour là DVD và Blu-ray thứ 8 được phát hành bởi nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation. Nó được phát hành vào ngày 18 tháng 9 năm 2013 tại Nhật Bản, cùng ngày với đĩa đơn tiếng Nhật thứ 8 của họ - Galaxy Supernova.

Lịch sử
DVD và Blu-ray quay lại chuyến lưu diễn vòng quanh Nhật Bản thứ hai của Girls' Generation, khi đi qua 8 địa điểm với tổng số 20 buổi biểu diễn. Có bốn phiên bản khác nhau: phiên bản đĩa DVD và phiên bản Blu-ray, cùng với một phiên bản thường và giới hạn. Phiên bản giới hạn sẽ đi kèm với những món quà đặc biệt, một cuốn sách ảnh 44 trang, một chiếc áo thun, phiên bản vũ đạo của một số video âm nhạc và một phim tài liệu ngắn về chuyến lưu diễn.

Danh sách bài hát

Bảng xếp hạng

Doanh số

Lịch sử phát hành

Chú thích

Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2013
Chuyến lưu diễn hòa nhạc của Girls' Generation
Chuyến lưu diễn hòa nhạc Nhật Bản
Album video của Girls' Generation


title: Thracia (Tỉnh La Mã)

text:
Thracia (tiếng Hy Lạp: Θρᾴκη, Thrakē; một cách chính thức ἐπαρχία Θρᾳκῶν) là tên của một tỉnh thuộc đế quốc La Mã. Nó được thành lập vào năm 46 CN, khi hoàng đế Claudius (trị vì 41-54) ra lệnh sáp nhập vương quốc chư hầu cũ của La Mã là Thrace vào đế quốc.

Thời kì Nguyên Thủ
Vương quốc Odrysia của Thrace đã trở thành một nhà nước chư hầu của La Mã vào khoảng năm 20 TCN, trong khi các thành bang Hy Lạp nằm trên bờ Biển Đen nằm dưới sự kiểm soát của người La Mã, đầu tiên là civitates foederatae (các thành phố "đồng minh" với quyền tự trị nội bộ). Sau cái chết của vua Thracia Rhoemetalces III vào năm 46 CN và một cuộc nổi dậy chống La Mã không thành công, vương quốc này đã sáp nhập thành tỉnh Thracia của La Mã..

Tỉnh mới không chỉ bao gồm các vùng đất của cựu vương quốc Odrysia, mà còn cả phần phía đông bắc của tỉnh Macedonia cũng như các đảo Thasos, Samothrace và Imbros ở biển Aegean. Ở phía bắc, Thracia giáp với tỉnh hạ Moesia; ban đầu, đường biên giới của tỉnh chạy dọc theo ranh giới phía bắc của dãy núi Haeumus, gồm các thành phố Nicopolis ad Istrum và Marcianopolis ở Thracia, nhưng vào cuối thế kỷ thứ 2 biên giới của nó đã di chuyển về phía nam dọc theo dãy Haemus. Vùng đất Thracian Chersonese (hiện nay là bán đảo Gallipoli) đã được loại trừ khỏi phạm vi hoạt động của viên thống đốc tỉnh này và được cai quản như là một phần trong những lãnh địa cá nhân của hoàng đế. Thủ phủ đầu tiên của tỉnh nơi mà các thống đốc La Mã cư trú, là Heraclea Perinthus. Thracia là một tỉnh của hoàng đế, được đứng đầu bởi một viên kiểm sát trưởng, và khoảng sau năm 107/109, là bởi một legatus Augusti pro praetore. Mặt khác, cơ cấu nội bộ của vương quốc Thracia cũ đã được giữ lại và chỉ dần dần được thay thế bởi các thể chế La Mã. Các bộ lạc cũ dựa trên nền tảng strategiai ("generalcies"), đứng đầu là một strategos ("tướng"), đã được giữ lại là các đơn vị hành chính chính, nhưng một số làng đã được tập hợp lại với nhau thành kōmarchiai hoặc trực thuộc các thành phố lân cận (hai thuộc địa La Mã Colonia Claudia Aprensis và Colonia Flavia Pacis Deueltensium và một số thành phố của người Hy Lạp, khá nhiều trong số đó đã được thành lập bởi Trajan) mà được thiết lập ngoài ra. Vào giữa thế kỷ 1, các strategiai có số lượng là năm mươi, nhưng cùng với tiến trình mở rộng các thành phố và những vùng đất được giao cho các thành phố này đã làm giảm số lượng của họ: vào đầu thế kỷ thứ 2, các strategiai đã giảm xuống còn mười bốn, và khoảng năm 136, chúng đã bị bãi bỏ hoàn toàn.

Vì là một tỉnh nội địa cách xa biên giới của đế quốc, Thrace vẫn hòa bình và thịnh vượng cho đến khi cuộc khủng hoảng của thế kỷ thứ ba xảy ra, khi đó nó đã nhiều lần hứng chịu các cuộc đột kích của người Goth ở phía bên kia sông Danube. Trong các chiến dịch để đương đầu với những kẻ cướp, Hoàng đế Decius (năm 249-251) đã tử tận trong trận Abritus vào năm 251. Thracia đặc biệt đã bị tàn phá nặng nề trong các cuộc tấn công lớn bằng đường biển của người Goth vào năm 268-270, và tới tận năm 271 khi mà Hoàng đế Aurelianus (270-275) đã có thể bảo vệ được các tỉnh Balkan chống lại các cuộc tấn công của người Goth trong những lần sau tiếp sau đó.

Hậu cổ đại
Dưới những cải cách hành chính của Diocletianus (284-305), lãnh thổ của Thracia được chia thành bốn tỉnh nhỏ: Thracia, Haemimontus, Rhodope và Europa. Tỉnh mới Thracia bao gồm phần phía tây bắc của tỉnh cũ, tức là các thung lũng thượng nguồn của sông Hebrus giữa Haemus và Rhodope và bao gồm Philippopolis, mà đã trở thành thủ phủ của tỉnh trong những năm đầu thế kỷ thứ 3. Nó nằm dưới sự cai quản bởi một thống đốc thuộc hàng ngũ consularis. Bốn tỉnh Thracia, cùng với hai tỉnh hạ Moesia, đã được hợp thành giáo khu Thraciae. Về mặt quân sự, toàn bộ khu vực nằm dưới sự kiểm soát của magister militum per Thracias.

Xem thêm
Người Thraco-La Mã

Chú thích

Nguồn

Tỉnh La Mã cổ đại
Lịch sử Bulgaria


title: Sư đoàn 317, Quân đội nhân dân Việt Nam

text:
Sư đoàn 317 là một sư đoàn bộ binh dự bị động viên của Quân đội nhân dân Việt Nam, thuộc biên chế của Quân khu 7.

Sư đoàn được thành lập năm 1979 với nòng cốt là các trung đoàn Quyết Thắng và Gia Định của Quân khu 7. Ngay sau ngày thành lập, sư đoàn 317 tham gia chiến đấu ở mặt trận Campuchia.

Ngày 1/8/2023, Bộ Quốc phòng Việt Nam đã ra quyết định giải thể Sư đoàn.

Khen thưởng
 Huân chương Quân công hạng nhất (năm 1982)
 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ về thành tích thực hiện pháp lệnh về dự bị động viên (năm 2009)

Sư đoàn trưởng
 Phan Trung Kiên (từ 1985 đến 1990)
 Nguyen Ngọc Ánh (hiện tại)

Các cán bộ, chiến sĩ tiêu biểu
 Tô Văn Đực (anh hùng lực lượng vũ trang)
 Phan Trung Kiên (anh hùng lực lượng vũ trang)
Nguyễn Văn Bê

Tham khảo

Quân khu 7, Quân đội nhân dân Việt Nam
317 bộ binh
Đơn vị quân sự thành lập năm 1979


title: Girls' Generation Tour

text:
Girls' Generation Tour là chuyến lưu diễn thứ hai của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation, bắt đầu tại Seoul.

Lịch sử
Chuyến lưu diễn được SM Entertainment công bố vào tháng 6 năm 2011. Vé bắt đầu được bán từ ngày 7 tháng 6 năm 2011 trên GMarket. Theo hai nhà tổ chức Running Into The Sun (RITS) và Conceptual, chi phí dành cho buổi diễn tại Singapore là 1.8 triệu đô la Mỹ.

Buổi diễn tại Seoul có sự tham dự của Super Junior, f(x), A Pink, 4MEN, Kang Min-kyung của Davichi, cũng như Kim Soo Hyun, Kim Ah-joong, Jung Ryeo-won, Park Min Young, Im Soo-hyang, Jung Joon-ho và Shin Se-kyung.

Ngày 24 tháng 7 năm 2011, Sooyoung cho biết buổi diễn tiếp theo sẽ diễn ra tại Đài Bắc. Nhóm đã trở thành nhóm nhạc nữ nước ngoài đầu tiên tổ chức lưu diễn tại Nhà thi đấu Đài Bắc với 31,000 khán giả.

Ngày 11 tháng 10 năm 2011, buổi diễn tiếp theo được công bố là sẽ được tổ chức vào ngày 9 tháng 12 năm 2011 tại Singapore. Do tình trạng cháy vé, buổi diễn thứ hai được công bố vào ngày 30 tháng 10 năm 2011. Buổi diễn này diễn ra ngay ngày hôm sau, 10 tháng 12 năm 2011.

Các buổi diễn tiếp theo diễn ra tại Hồng Kông vào ngày 15 tháng 1 năm 2012 và Băng Cốc vào ngày 12 tháng 2 năm 2012.

Ngày 14 tháng 2 năm 2012, Girls’ Generation phá kỷ lục buổi diễn bán sạch vé nhanh nhất tại Thái Lan. Hạng vé đắt nhất được bán hết sau 10 phút, toàn bộ 11,000 vé được bán hết trong vòng 20 phút.

Các thành viên của nhóm đã cho khán giả tại Thái Lan biết rằng Băng Cốc là điểm dừng chân cuối cùng của chuyến lưu diễn.

Danh sách các màn biểu diễn
Main Set

 "Tell Me Your Wish (Genie)"
 "You-aholic"
 "Mr. Taxi (phiên bản tiếng Hàn)"
 "I'm In Love With The Hero"
 "Let It Rain (phiên bản tiếng Hàn)"
 "Snowy Wish"
 "뻔 & Fun (Sweet Talking Baby)"
 "Kissing You"
 "Oh! (phiên bản House)"

 "Don't Stop the Music" (Hyoyeon solo)
 "Almost" (Jessica solo)
 "3" (Sunny solo)
 "Lady Marmalade" (Taeyeon & Tiffany song ca)

 "The Great Escape"
 "Bad Girl"
 "Run Devil Run"
 "Beautiful Stranger"
 "Hoot (phiên bản Rock)"

 "If" (Yuri solo)
 "Sway" (Sooyoung solo) (trừ Đài Bắc)
 "Stuff Like That There" (Seohyun solo)
 "4 Minutes (Yoona solo)

 "Danny Boy
 "Complete"
Encore #1
 "My Child"
 "Cold Noodles"
 "HaHaHa"
 "Gee"
 "Forever"
Encore #2
 "Into the New World"
 "Way To Go"
 "Baby Baby" (trừ Singapore, Hồng Kông và Băng Cốc)
 "It's Fantastic"

Lịch diễn

Chú thích

Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2011
Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2012
Chuyến lưu diễn hòa nhạc của Girls' Generation


title: Syria (tỉnh La Mã)

text:
Syria là một trong những tỉnh La Mã đầu tiên, nó được Pompeius sáp nhập vào đế quốc La Mã trong năm 64 TCN, như một hệ quả của cuộc viễn chinh quân sự ở phương Đông của ông. Sau đó, sau cuộc khởi nghĩa của Bar Kokhba vào năm 135 CN, tỉnh Syria được sáp nhập với tỉnh Judea để tạo ra các tỉnh lớn Syria Palaestina.

Thời kì nguyên thủ

Quân đội La Mã ở Syria bao gồm ba quân đoàn La Mã có nhiệm vụ bảo vệ biên giới với Parthia. Trong thế kỷ 1, quân đội La Mã ở Syria đã ủng hộ Vespasianus trong cuộc chiến tranh giành ngai vàng của ông ta.

Lực lượng quân đội ở tỉnh Syria cũng đã trực tiếp tham gia vào cuộc đại khởi nghĩa của người Do Thái từ năm 66-70 CN. Trong năm 66 CN, Cestius Gallus, viên legate của Syria, đã đưa quân đội ở Syria, dựa trên nền tảng là quân đoàn XII Fulminata, và được củng cố bởi các đội quân trợ chiến, tới Judea nhằm khôi phục lại trật tự và dập tắt cuộc nổi dậy. Tuy nhiên, quân đoàn đã bị phục kích và bị tiêu diệt bởi quân khởi nghĩa của người Do Thái trong trận Beth Horon, một kết quả đã gây sốc cho giới lãnh đạo La Mã.

Các quân đoàn Syria sau đó cũng đã tham gia vào cuộc chiến tranh Bar-Kokhba từ năm 132-136.

Trong năm 244 CN, Roma đã được cai trị bởi một hoàng đế gốc Syria tới từ Shahba tên là Marcus Julius Philippus, thường được gọi là Philip Ả Rập.

Thời kì sau

Syria Palaestina
Sau khi cuộc khởi nghĩa của Bar-Kokhba kết thúc, tỉnh Syria đã được mở rộng thêm bao gồm phần lớn xứ Judea đã bị suy giảm dân số, để trở thành tỉnh Syria-Palaestina. Từ cuối thế kỷ thứ 2, viện nguyên lão La Mã đã có thêm một số quý tộc Syria, bao gồm Claudius Pompeianus và Avidius Cassius.

Năm 193, khu vực ven biển Coele-Syria đã được tách ra khỏi tỉnh này. Syria đã giữ vai trò rất quan trọng về mặt chiến lược trong cuộc khủng hoảng của thế kỷ thứ ba. Từ năm 260-273, Syria là một phần của Đế chế Palmyra ly khai.

Thời kì quân chủ
Sau những cải cách của Diocletianus, hai tỉnh của Syria đã trở thành một phần của giáo khu phương đông. Trong khoảng từ năm 330 đến 350 (có thể khoảng năm 341), tỉnh Euphratensis đã được tách ra khỏi lãnh thổ của tỉnh Syria Coele dọc theo bờ phía tây của sông Euphrates và vùng đất trước đây là vương quốc Commagene, với Hierapolis là thủ phủ của nó.

Syria dưới thời đế quốc Byzantine
Sau năm 415, Syria Coele lại được chia nhỏ thành Syria I (hoặc Syria Prima), với thủ phủ nằm tại Antioch, và Syria II (Syria Secunda) hoặc Syria Salutaris, có thủ phủ tại Apamea bên sông Orontes. Trong năm 528, Justinianus I đã tạo lập nên tỉnh nhỏ Theodorias nằm ven biển tách khỏi lãnh thổ của cả hai tỉnh.

Vùng đất này vẫn là một trong các tỉnh quan trọng nhất của đế quốc Byzantine. Nó bị nhà Sassanid chiếm đóng từ năm 609 tới năm 628, sau đó nó được hoàng đế Heraclius khôi phục lại, nhưng ông ta đã không thể khôi phục lại tỉnh này một lần nữa sau khi để mất nó vào tay người Hồi giáo sau trận Yarmouk và sự thất thủ của Antioch.

Xem thêm
Lịch sử của Syria
Syria dưới thời Ottoman
Assyria (Tỉnh La Mã)
Danh sách tổng đốc La Mã của Syria

Chú thích

Liên kết ngoài

Tỉnh La Mã cổ đại
Đế quốc La Mã
Năm 64 TCN
Syria cổ đại
Cựu quốc gia Tây Á


title: Cây gậy của Asclepius

text:
Cây gậy của Asclepius (tiếng Anh: Rod of Asclepius) là biểu tượng của Y học. Trong thần thoại Hy Lạp, biểu hiệu y khoa có hình một con rắn cuốn quanh cây gậy liên quan đến thần Hy Lạp tên Asclepios (Asclepius hay Aesculapius), vị thần của y khoa.

Xem thêm
 Kundalini
 Aaron's rod
 Bowl of Hygieia
 Phurba
 Chakra
 Caduceus

Chú thích

Biểu tượng


title: Trận Nisibis (217)

text:
Trận Nisibis xảy ra vào mùa hè năm 217 giữa quân đội của đế quốc La Mã dưới sự chỉ huy của hoàng đế Macrinus mới lên ngôi và quân đội Parthia của vua Artabanus IV. Trận đánh đã kéo dài trong ba ngày và kết quả là một trận chiến đẫm máu nhưng bất phân thắng bại, cả hai bên đều bị thương vong lớn. Như là kết quả của trận đánh, Macrinus đã buộc phải cầu hòa và trả cho người Parthia một khoản tiền rất lớn và từ bỏ cuộc xâm lược vùng Lưỡng Hà mà Caracalla đã bắt đầu một năm trước đó.

Bối cảnh
Trong nhiều thế kỷ, Roma và Parthia đã thống trị khu vực Trung Đông và trở thành đối thủ của nhau. Trong thời gian đó, một số cuộc xâm lược lãnh thổ của người Parthia đã được những nhà lãnh đạo La Mã tiến hành, đáng chú ý nhất là chiến dịch thất bại của Crassus và cuộc chinh phục của vùng Lưỡng Hà của Trajan. Trong giai đoạn đầu của thập niên 210, một cuộc nội chiến nổ ra bên trong đế quốc Parthia, tại đó Artabanus IV đã nổi dậy chống lại người anh trai Vologases VI của ông ta. Artabanus nhanh chóng thiết lập sự kiểm soát đối với hầu hết các vùng lãnh thổ phía tây, đưa ông tiếp xúc với đế quốc La Mã. Tại thời điểm này, hoàng đế La Mã Caracalla, người tự coi mình là một Alexandros thứ hai, đã quyết định tận dụng cơ hội từ cuộc xung đột nội bộ này của người Parthia. Ông đề xuất một liên minh với Artabanus, và thậm chí còn hỏi cưới con gái của ông ta. Khi liên minh đã được thoả thuận, Caracalla cùng với quân đội của ông tiến vào vùng Lưỡng Hà mà không gặp phải sự kháng cự, bề ngoài là để gặp gỡ đồng minh và người cha vợ tương lai của mình. Tuy nhiên, khi ông bắt gặp Artabanus và triều đình của ông ta, Caracalla đã bất ngờ tấn công và giết nhiều người trong số họ. Artabanus đã trốn thoát, nhưng người La Mã lại được tự do cướp bóc các vùng đất phía đông của sông Tigris trước khi trở về Edessa để trú đông.

Tuy nhiên, vào ngày 08 tháng 4 năm 217, Caracalla đã bị viên thái thú pháp quan Marcus Opellius Macrinus sát hại. Sau đó, Macrinus trở thành hoàng đế, nhưng vào lúc này Artabanus đang trên đường tiến quân tới và ông ta đã tập hợp được một đội quân lớn để trả thù cho sự lừa dối của người La Mã. Tình hình này cũng đã được chính bản thân Macrinus tóm tắt lại trong bài diễn văn của ông ta trước quân đội của mình, và cũng được Herodian ghi lại:

Đầu tiên Macrinus, vốn không có kinh nghiệm quân sự và muốn tránh một trận chiến, đã cố gắng để xoa dịu và đạt được một sự dàn xếp với Artabanus, ông đề nghị trao trả tất cả các tù nhân. Nhưng Artabanus từ chối điều này và yêu cầu bồi thường bằng tiền bạc, xây dựng lại các thành phố bị phá hủy và cắt nhượng các tỉnh La Mã ở phía bắc Lưỡng Hà, mà mới được Septimius Severus chinh phục trước đó. Các điều khoản này là không thể chấp nhận đối với những người La Mã, và vì vậy Macrinus đã từ chối chúng.

Trận chiến

Kết quả

Chú thích

Nguồn
Herodian, Roman History , Book IV, 10-15
 Ross Cowan, Roman Battle Tactics, 109 BC - AD 313 (Oxford 2007)
George Rawlinson, The Seven Great Monarchies of the Ancient Eastern World - VI. Parthia, Chapter XXI

Chiến tranh liên quan tới Đế quốc Parthia


title: Dây hương

text:
Dây hương, hồng trục, dây bò khai, rau ngót leo, dã diến, rau nghiến, hạ hòa, khau hương, phắc hiển (Tày), long châu sói (Dao)... (danh pháp hai phần: Erythropalum scandens) là một loại cây tiểu mộc thuộc họ Dây hương. Nó cũng là loài duy nhất còn sinh tồn hiện được công nhận thuộc về chi Erythropalum.

Mô tả
Đây là một loại cây tiểu mộc dạng dây leo dài 5–10 m, có ngọn mảnh dẻ, xanh non giống với ngọn su su. Thân cây nhỏ bằng đầu đũa, giòn, dễ gãy, được chia thành nhiều nhánh đốt, bò và bám theo cây gỗ vươn cao đón ánh nắng mặt trời giống như cây tầm gửi. Ở các phần đầu của đốt có các tua nách cùng cuống lá đua ra. Cuống lá có chiều dài từ 3–10 cm còn lá hình trứng hay hình trái tim, dài, nhọn ở đỉnh, gốc lá tù. Loài này có nhiều hoa mọc thành cụm dạng xim dài 6–18 cm, cuống cụm hoa dài 4 – 10 cm, cuống mỗi chiếc hoa dạng chỉ dài 2–5 mm. Đài hoa dạng quả đầu, răng cưa bộ 5, khoảng 1 mm. Nhị hoa với các túm lông ở hai bên. Cánh hoa màu trắng dài 1,5–2 mm. Quả hạch hình elipxoit hay trứng ngược, kích thước 1,5-2,5 x 0,8-1,2 cm, với đài hoa bền ở đỉnh quả, cuối cùng nứt thành các múi để lộ bề mặt bên trong màu đỏ. Hạt màu xanh chàm, hình elipxoit rộng.

Thời gian ra hoa và kết quả từ tháng 3 tới tháng 9.

Môi trường sống
Chúng có mặt tại các khu rừng bãi bồi và khu rừng ven sông, ở độ cao từ 100–1500 m.

Có tại Trung Quốc (các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, nam Quý Châu, Hải Nam, Vân Nam, đông nam Tây Tạng) và các quốc gia ở Đông Nam Á, Nam Á như: Bangladesh, Brunei, Bhutan, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Thái Lan, Việt Nam.

Ở Việt Nam, dây hương có ở hầu hết các tỉnh vùng núi phía Bắc, nhiều nhất là Bắc Kạn và Thái Nguyên và được coi là một trong những loại rau đặc sản.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

S
Rau
Cây châu Á
V
I
P
V


title: The First Japan Arena Tour (Girls' Generation)

text:
The 1st Japan Arena Tour là chuyến lưu diễn đầu tiên tại Nhật Bản của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation nhằm quảng bá cho album tiếng Nhật đầu tay cùng tên của họ.

Lịch sử
Ngày 7 tháng 3 năm 2011, Girls' Generation được công bố là sẽ bắt đầu chuyến lưu diễn toàn quốc đầu tiên của mình tại Nhật Bản từ ngày 18 tháng 5 năm 2011 tại Sân vận động Quốc gia Yoyogi ở Tokyo với 7 buổi diễn tại các thành phố Tokyo, Nagoya, Osaka và Fukuoka. Chuyến lưu diễn bị hoãn lại đến ngày 31 tháng 5 năm 2011 do trận động đất và sóng thần ở Tōhoku năm 2011. Với lượng người đặt vé lên tới 300,000, một số buổi diễn tại Saitama và Hiroshima đã được bổ sung, nâng tổng số buổi diễn lên 14.

Nhiều phương tiện truyền thông Nhật Bản, trong đó có Mezamashi TV, đã đưa tin về chuyến lưu diễn. Music Japan của NHK đã phát sóng một chương trình đặc biệt về những thành công của Girls' Generation tại Hàn Quốc cũng như sự ra mắt của nhóm tại Nhật Bản với một bài phỏng vấn được xen kẻ bởi những đoạn phim từ buổi diễn ở Osaka nằm trong chuyến lưu diễn. Girls' Generation 1st Japan Arena Tour in 3D được phát sóng trên SkyPerfectTv vào ngày 21 tháng 8 năm 2011.

Danh sách các màn biểu diễn
Main Set
"Genie (phiên bản tiếng Nhật)"
"You-aholic"
"Mr. Taxi"
"I'm In Love With The Hero"
"Let It Rain"
"Snowy Wish"
"Etude"
"Kissing You"
"Oh! (phiên bản House)"
"Almost" (Jessica solo)
"Lady Marmalade" (Taeyeon & Tiffany song ca)
"3" (Sunny solo)
"Don't Stop the Music" (Hyoyeon solo)
"The Great Escape"
"Bad Girl"
"Run Devil Run (phiên bản tiếng Nhật)"
"Beautiful Stranger"
"Hoot (phiên bản tiếng Nhật)"
"If" (Yuri solo)
"4 Minutes (Yoona solo)
"Stuff Like That There" (Seohyun solo)
"Sway" (Sooyoung solo)
"Danny Boy
"Complete"
Encore #1
"My Child"
"Cold Noodles"
"HaHaHa"
"Gee (phiên bản tiếng Nhật)"
"Born To Be A Lady"
Encore #2
"Into the New World"
"Way To Go"
"It's Fantastic! (phiên bản tiếng Nhật)"

Lịch diễn

Chú thích

Chuyến lưu diễn hòa nhạc của Girls' Generation
Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2011
Âm nhạc Nhật Bản năm 2011
Chuyến lưu diễn hòa nhạc Nhật Bản
Album video của Girls' Generation


title: Dận Trinh

text:
Doãn Đề (, chữ Hán: 允禵; 10 tháng 2 năm 1688 – 16 tháng 2 năm 1755), là Hoàng tử thứ 14 tính trong số những người con sống tới tuổi trưởng thành của Thanh Thánh Tổ Khang Hi Đế. Ông nổi tiếng với việc tranh đoạt ngôi vị Hoàng đế cùng với anh trai ruột là Ung Chính Đế, cuối những năm Khang Hi, thế lực của ông cực lớn, từng nhậm Đại Tướng quân Vương. Sau khi Ung Chính lên ngôi, ông bị đoạt lại binh quyền, lưu lại Đông lăng thủ lăng cho Khang Hi Đế.

Thân thế
Doãn Đề nguyên danh là Dận Trinh (, chữ Hán: 胤礽), sinh vào giờ Dậu ngày 9 tháng 1 (âm lịch) năm Khang Hi thứ 27 (1688), sinh mẫu là Hiếu Cung Nhân Hoàng hậu, một phi tần của Khang Hi Đế. Ông là em ruột của Ung Chính Đế, Dận Tộ (胤祚), Hoàng thất nữ, Cố Luân Ôn Hiến Công chúa và Hoàng thập nhị nữ.

Cuộc đời

Niên thiếu
Từ nhỏ ông thông minh hơn người, tài năng xuất chúng, Dận Đường từng nói: "Dận Trinh thông minh tuyệt đính, tài đức song toàn, ngã huynh đệ giai bất như dã". Ông cũng rất được Khang Hi Đế sủng ái, tuổi trẻ nhiều lần theo Phụ hoàng đi tuần, trong sinh hoạt hằng ngày cũng rất được ưu ái.  Ví dụ như việc Hoàng tử được nhận một số vật phẩm đặc thù từ Nội vụ phủ, loại này thường là lấy một năm làm hạn định, hết một năm do Phụ hoàng quyết định có được tiếp tục hay không. Nếu thời gian tiếp tục được hưởng đặc quyền càng dài càng chứng tỏ Hoàng tử đó được sủng ái. Trong số các con trai của Khang Hi Đế, Dận Trinh không phải người duy nhất, nhưng lại là người được hưởng đặc quyền này dài nhất. Từ năm Khang Hi thứ 54 (1715) đến năm Khang Hi thứ 61 (1722), liên tục 7 năm, Khang Hi Đế thủy chung đặc phê Dận Trinh được lĩnh cung vật. Nếu không phải Khang Hi đột nhiên qua đời, đặc quyền này của Dận Trinh có lẽ còn tiếp tục kéo dài.

Ông từ nhỏ rất thân với Bát a ca Dận Tự. Năm Khang Hi thứ 47 (1708), tháng 9, lúc Khang Hi Đế giận giữ mắng Dận Tự ý đồ mưu hại Dận Nhưng, Dận Trinh cùng Dận Đường đã quỳ tấu: "Bát a ca vô thử tâm, thần đẳng nguyện bảo chi!". Khang Hi Đế cực kì phẫn nộ, muốn giết cả hai người, các Hoàng tử phải dập đầu cầu xin mới làm Khang Hi Đế nguôi giận, lệnh các Hoàng tử đuổi cả hai ra ngoài. Ông bị đánh 20 đại bản. Nhưng sau chuyện này, Khang Hi Đế cho rằng Dận Trinh có tình có nghĩa đối với huynh đệ, đối với tính tình thẳng thắn trước sau như một của ông càng thêm sủng ái. Năm Khang Hi thứ 48 (1709), Dận Trinh được phong Bối tử. Đến năm thứ 52 (1713), thì chính thức phân phủ.

Tham gia việc quân sự
Năm thứ 57 (1718), sau thất bại của quân Thanh dọc theo Nộ Giang ở Tây Tạng trước tướng Chuẩn Cát Nhĩ là Đại Sách Lăng Đôn Đa Bố (大策凌敦多布), Khang Hi Đế bởi vì biết rõ Dận Trinh có tài quân sự đã phong ông là Phủ Viễn Đại tướng quân vương (抚远大将军王), chỉ huy 30.000 quân tiến vào Tây Tạng đánh Chuẩn Cát Nhĩ.

Khang Hi Đế cho phép Dận Trinh dùng quân Chính Hoàng kỳ, mọi nghi thức đều áng theo tước Vương. Thánh Tổ còn tự mình đến lễ đường hành lễ. Căn cứ theo ghi chép trong "Ung Chính hội điển", trong những năm Khang Hi, mỗi lần Hoàng Đế thân chinh đều đi lễ đường hành lễ tam quỳ cửu khấu, nhưng nếu mệnh chư vương đại thần làm Đại Tướng quân xuất chinh thì sẽ không đến lễ đường hành lễ.  Có thể nói là Dận Trinh được Khang Hi cho phép "thay mặt xuất chinh". Nhiều người tin rằng đó là động thái cho thấy Khang Hi Đế có ý muốn lập Dận Trinh làm người kế vị.

Dận Trinh được xưng hô "Đại tướng quân vương" cùng với việc ông đảm nhậm "Phủ Viễn Tướng quân" có liên quan, nhưng không phải "Phủ Viễn Tướng quân" nào cũng được xưng hô này. Dận Trinh không phải "Phủ Viễn Tướng quân" duy nhất của nhà Thanh, nhưng ông lại là người duy nhất được xưng "Đại tướng quân vương". "Đại tướng quân vương" không phải tước Vương. Suốt những năm Khang Hi, tước vị cao nhất của Dận Trinh là Bối tử, nhưng ông lại được hưởng đãi ngộ của tước Vương.

Trước khi Dận Trinh khởi hành, Khang Hi Đế đã vì ông tổ chức một nghi thức đưa tiễn long trọng:

Thời điểm Dận Trinh xuất chinh, Khang Hi Đế từng nói với Vương công quý tộc Mông Cổ:

Sau khi ông tây chinh, Khang Hi Đế không chỉ thưởng 10 vạn lượng bạc, mà còn thường xuyên mang theo các con trai của ông theo bên người, cũng nhiều lần ban thưởng. Ông mặc dù chỉ là Bối tử, nhưng con trai của ông kết hôn đều theo quy cách Thân vương trưởng tử. Sự sủng ái của Khang Hi Đế đối với Dận Trinh trong những năm cuối đời này không có bất kì Hoàng tử nào có thể so sánh.

Năm thứ 58 (1719), ngày 16 tháng 4, trong tấu chương trình lên cho Khang Hi Đế, Dận Nhưng báo đã nhận được hỏa liêm hà bao, lọ thuốc hít cùng với Thiên Lý Nhãn kính mà Thánh Tổ thường đeo bên người, đồng thời vì Đích trưởng tử Hoằng Xuân cùng trưởng nữ Huyện chúa được Thánh Tổ ban thưởng mà tạ ơn. Ngày 4 tháng 5, Thánh Tổ ban thường 8 kiện túi thơm kiểu dáng mới lạ, một hộp nhũ bánh, hai hộp khảo tỗn ngư phiến, tế lân bạch ngư phiến cùng một hộp vài loại táo cho Dận Trinh. Hôm sau chính là tiết Đoan Ngọ. Ngày 21 tháng 6, Thánh Tổ lại thưởng hai ngự phiến, tế bạch lân ngư, tỗn ngư, tranh họa, hơn hai rương đồ vật cho Dận Trinh.

Năm thứ 59 (1720), Cát Nhĩ Bật (噶尔弼) và Diên Tín (延信), hai thuộc tướng của Dận Trinh xuất phát từ Tây Ninh tiến đánh Lhasa trong khi ông vẫn đang ở Tây Ninh để nhận sự hỗ trợ của đồng minh là người Mông Cổ Hòa Thạc Đặc và hộ tống Đạt Lai Lạt Ma đến Lhasa. Ngày 24 tháng 9 năm 1720, quân Thanh chiếm được Lhasa, Đạt Lai Lạt Ma trở về cung điện Potala.

Đoạt vị thất bại và cuối đời
Dận Trinh đang tiến hành chinh phạt Chuẩn Cát Nhĩ thì vào ngày 21 tháng 12 năm 1722, ông nhận được tin Khang Hi Đế băng hà và ngay lập tức được triều hồi về Bắc Kinh. Ung Chính Đế lên ngôi và Ung Chính Đế cho rằng ông có thể là mối đe dọa tiềm tàng nên đã giam lỏng ông tại nhà riêng. Sau cái chết của Ung Chính Đế vào năm 1735, ông mới được trả tự do.

Khi Ung Chính Đế lên ngôi, vì kị húy chữ "Dận" mà đã đổi tên tất cả anh em sang "Doãn", lại vì chữ "Trinh" trong tên của ông và chữ "Chân" trong tên của Ung Chính Đế là hai chữ đồng âm nên sau này tên ông được đổi thành Doãn Đề. Năm Ung Chính nguyên niên (1723), ông được phong Tuân Quận vương (恂郡王), nhưng đến năm 1724 thì bị giáng làm Bối tử rồi bị tước bỏ phong hiệu năm 1725. Năm Càn Long thứ 2 (1737), được phong Phụ quốc công rồi phục vị Bối lặc năm 1747. Năm thứ 13 (1748), ông được phục hồi tước hiệu Tuân Quận vương (恂郡王). Sau khi qua đời được truy thụy là Tuân Cần Quận vương (恂勤郡王).

Gia quyến

</center>

Thê thiếp

 Đích Phúc tấn: Hoàn Nhan thị (完颜氏), con gái của Thị lang La Sát (罗察).
 Trắc Phúc tấn:
 Thư Thư Giác La thị (舒舒觉罗氏), con gái của Minh Đức (明德).
 Y Nhĩ Căn Giác La thị (伊尔根觉罗氏), con gái của Nhị đẳng Thị vệ Thạch Bảo (石保).
 Y Nhĩ Căn Giác La thị (伊尔根觉罗氏), con gái của Điển vệ Tây Thái (西泰).
 Thứ thiếp: Ngô thị (吳氏), con gái của Thường Hữu (常有).

Hậu duệ

Con trai

 Hoằng Xuân (弘春; 1703 - 1739), mẹ là Trắc Phúc tấn Thư Thư Giác La thị. Được phong Thái Quận vương (恂郡王), sau bị đoạt tước.
 Hoằng Minh (弘明; 1705 - 1767), mẹ là Đích Phúc tấn Hoàn Nhan thị. Được phong Cung Cần Bối lặc (恭勤贝勒), sau bị tước bỏ danh hiệu.
 Hoằng Ánh (弘映; 1707 - 1780), mẹ là Trắc Phúc tấn Thư Thư Giác La thị, làm đến chức Tán trật đại thần.
 Hoằng Khai (弘暟; 1710 - 1790), mẹ là Trắc Phúc tấn Thư Thư Giác La thị, làm đến Đô thống rồi Tán trật đại thần.

Con gái

 Trưởng nữ (1705 - 1706), mẹ là Trắc Phúc tấn Y Nhĩ Căn Giác La thị.
 Nhị nữ (1705 - 1785), mẹ là Trắc Phúc tấn Thư Thư Giác La thị, được phong Quận chúa. Năm Khang Hi thứ 58 (1719), hạ giá Khách Lạt Thấm Bối tử Thành Cổn Trát Bố (成衮劄布).
 Tam nữ (1706 - 1771), mẹ là Trắc Phúc tấn Y Nhĩ Căn Giác La thị, được phong Huyện quân. Năm Ung Chính thứ 5 (1727), hạ giá Cáp Lộc (哈禄) thuộc Na Mục Đô Lỗ thị (那穆都鲁氏).
 Tứ nữ (1706 - 1773), mẹ là Trắc Phúc tấn Y Nhĩ Căn Giác La thị, được phong Huyện chúa. Năm Ung Chính thứ 7 (1729), hạ giá Tứ đẳng Thai cát Đức Thụ (德绶) thuộc Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị của Ngao Hán bộ.
 Ngũ nữ (1707 - 1776), mẹ là Trắc Phúc tấn Thư Thư Giác La thị, được phong Quận chúa. Năm Ung Chính thứ 5 (1727), hạ giá Đa La Quận vương Sắc Bặc Đằng Vượng Bố (色卜腾旺布) của Ách Lỗ Đặc.
 Lục nữ (1737 - 1738), mẹ là Thứ thiếp Ngô thị.
 Thất nữ (1753 - 1756), mẹ là Trắc Phúc tấn Y Nhĩ Căn Giác La thị, được phong Huyện chúa. Tuyển Ngạch Nhĩ Đăng Ngạch (额尔登额) thuộc Nữu Hỗ Lộc thị làm Ngạch phò, chưa kịp kết hôn thì Ngạch Nhĩ Đăng Ngạch qua đời, Huyện chúa thủ tiết.

Trong văn hoá đại chúng

Tham khảo

Xem thêm
 Thanh sử cảo, quyển 220, liệt truyện thất
 Quý tộc nhà Thanh

Hoàng tử nhà Thanh
Nhân vật quân sự nhà Thanh
Quận vương nhà Thanh
Nghị chính Vương Đại thần
Người Mãn Châu Tương Lam kỳ


title: VNREDSat-1

text:
VNREDSat-1 hay VNREDSat-1A (tên đầy đủ Vietnam Natural Resources, Environment and Disaster-monitoring Satellite-1A) là vệ tinh quang học quan sát Trái Đất, có khả năng chụp ảnh toàn bộ các khu vực trên bề mặt Trái Đất.

Hệ thống vệ tinh VNREDSat-1 là hệ thống vệ tinh quan sát Trái Đất đầu tiên của Việt Nam. Vệ tinh VNREDSat-1 do Công ty EADS Astrium (Pháp) thiết kế, chế tạo và được chứng nhận đủ điều kiện để đưa lên quỹ đạo. Ngày 8/3/2013, vệ tinh VNREDSat-1 đã được vận chuyển an toàn trong một công-ten-nơ đặc biệt đến bãi phóng ở Kourou, Guyana thuộc Pháp. Đây là bãi phóng nằm trong Trung tâm Không gian Guyana, bãi phóng vệ tinh của châu Âu. Trung tâm Không gian này nằm trong sự quản lý chung của Cơ quan Vũ trụ Pháp (CNES) và Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA). Nhà thầu duy nhất được phép vận hành các đợt phóng ở đây là Công ty ArianeSpace (Pháp).

Vệ tinh viễn thám đầu tiên của Việt Nam (VNREDSat-1) dự kiến được phóng vào lúc 09 giờ 06 phút ngày 3/5/2013 (theo giờ Hà Nội) từ bãi phóng Kourou, Guyana thuộc Pháp. Tuy nhiên, việc phóng bị hoãn do thời tiết xấu. Vệ tinh VNREDSat-1 phóng thành công lên quỹ đạo ngày 7/5/2013.

Dự án VNREDSat-1
Dự án VNREDSat-1 có tổng mức đầu tư là 55,8 triệu Euro bằng nguồn vay ODA ưu đãi của Chính phủ Pháp và có 64,820 tỷ đồng từ nguồn vốn đối ứng của Việt Nam.

Dự án VNREDSat-1 được xây dựng dựa trên những nghiên cứu, đánh giá về nhu cầu thực tiễn trong nước, công nghệ và xu hướng phát triển mới của công nghệ vệ tinh nhỏ quan sát Trái Đất trên thế giới.

Sau khi thực hiện thành công Dự án, Việt Nam sẽ chủ động cung cấp ảnh vệ tinh độ phân giải cao cho các Bộ, ngành và các tỉnh thành có nhu cầu sử dụng dữ liệu ảnh vệ tinh viễn thám phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, ứng phó với thảm hoạ thiên nhiên và biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, dự án VNREDSat-1 là sự phối kết hợp để tận dụng các cơ sở hạ tầng sẵn có của Hệ thống thu nhận, lưu trữ và xử lý ảnh các vệ tinh viễn thám của Bộ Tài nguyên Môi trường, nhằm tạo ra một hệ thống giám sát hoàn chỉnh, độc lập từ vệ tinh đến trạm thu mặt đất và trung tâm xử lý phân phối dữ liệu ảnh viễn thám tại Việt Nam.

Một vài thông số kỹ thuật của VNREDSat-1

 Chụp ảnh ở kênh toàn sắc và 4 kênh đa phổ.
 Thời gian lặp lại: 3 ngày
 Quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời, độ cao 680 km.
 Độ phân giải mặt đất 2,5m (Pan) và 10m (MS).

Kết quả phóng VNREDSat-1
Ngày 07 tháng 05 năm 2013, vệ tinh VNREDSat-1 đã được phóng thành công lên quỹ đạo thông qua tên lửa đẩy VEGA tại sân bay vũ trụ Kourou, Guiana thuộc Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chuyến thăm và làm việc của Đoàn đại biểu Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam tại Công ty Astrium SAS thuộc tập đoàn EADS-Pháp
Tiếng Anh
 VNREDSat-1
 PHOTOS: Vega rocket blasts off in steady rainfall
 Sự phát triển công nghệ không gian ở Việt Nam giai đoạn 2011-2012 (PDF)

Việt Nam năm 2013
Vệ tinh Việt Nam
Vệ tinh quan sát Trái Đất


title: Into the New World (chuyến lưu diễn)

text:
Girls' Generation 1st Asia Tour: Into the New World là chuyến lưu diễn châu Á đầu tiên của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation, bắt đầu với hai buổi diễn tại Seoul vào tháng 12 năm 2009.

Lịch sử
Chuyến lưu diễn được SM Entertainment công bố vào tháng 11 năm 2009. Vé bắt đầu được bán vào ngày 19 tháng 11 năm 2009 và hết sạch trong vòng 3 phút.

Đã có khoảng 24,000 khán giả tham dự buổi diễn ở Sân vận động Đài Bắc tại Đài Loan vào hai ngày 16 và 17 tháng 10 năm 2010, giúp Girls' Generation lập kỷ lục buổi diễn của một nhóm nhạc nữ nước ngoài có nhiều khán giả nhất.

Ban đầu chuyến lưu diễn bao gồm hai buổi diễn tại Hàn Quốc vào các ngày 19 và 20 tháng 12 năm 2009. Nhưng sau đó hai buổi diễn nữa đã được bổ sung vào các ngày 27 và 28 tháng 2 năm 2010 với một số thay đổi trong danh sách các màn biểu diễn. Thành viên nhóm Super Junior Eunhyuk không thể tham dự hai buổi diễn này do nhiễm virus cúm A H1N1 nên được thay thế bởi Leeteuk và Heechul.

Buổi diễn tại Bangkok vào ngày 24 tháng 7 năm 2010 đã bị hoãn vô thời hạn do cuộc biểu tình chính trị ở Thái Lan năm 2010.

Album trực tiếp Into the New World bao gồm những tiết mục trong buổi diễn tại Seoul và được phát hành vào ngày 30 tháng 12 năm 2010 tại Hàn Quốc.

Danh sách các màn biểu diễn
{{hidden
| headercss = background: #ccccff; font-size: 100%; width: 65%;
| contentcss = text-align: left; font-size: 100%; width: 75%;
| header = Seoul (19 & 20 tháng 12 năm 2009)
| content = Main Set
"소원을 말해봐" ("Tell Me Your Wish (Genie)") (Remix)"
"콘서트 첫공개" ("Show Me")
"소녀시대" ("Girls' Generation")
"Beginning (Remix)"
"It's Fantastic"
"Etude"
"울랄라" ("Ooh La La")
"Kissing You (Remix)"
"1년 후" ("One Year Later") (Jessica song ca cùng với Onew của SHINee)
"Umbrella" (Tiffany solo)
"Hush Hush" (Taeyeon solo)
"좋은 사람 소개시켜줘" ("Introduce Me a Good Person") (Yoona solo cùng với Shindong & Eunhyuk của Super Junior)
"Sunny" (Sunny solo)
"Chocolate Love"
"Destiny"
"Honey"
"Merry Go Round"
"Dear. Mom"
"Day by Day"
"동화" ("My Child")
"Barbie Girl" (Jessica solo cùng với Key của SHINee)
"Santa Baby" (Sooyoung solo)
"16 Going on 17" (Seohyun solo)
"Singin' in the Rain"
"Somewhere Over The Rainbow" ()
"Chu~♡" ()
"1, 2 Step" (Yuri solo cùng với Amber của f(x))
"Tell Me Your Wish (Poppin' Remix)" và "Tipsy" (Hyoyeon nhảy solo)
""Rhythm Nation" (Yoona, Sooyoung, Yuri & Hyoyeon)
"다시만난세계" ("Into the New World")
"Be Happy"
"힘내" ("Him Nae (Way to Go)")
"Gee"
"Touch the Sky"

Encore
"앵콜첫곡" ("Naengmyun")
"하하하송" ("HaHaHa")
"Complete"
"더블앵콜" ("Baby Baby")
"Oh!"
}}

Lịch diễn

Chú thích

Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2009
Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2010
Chuyến lưu diễn hòa nhạc của Girls' Generation
Album video của Girls' Generation


title: Girls' Generation First Japan Tour

text:
Girls' Generation First Japan Tour là DVD và Blu-ray thứ năm của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation, được phát hành vào ngày 14 tháng 12 năm 2011.

Doanh số
Girls' Generation First Japan Tour đạt vị trí đầu bảng trên các bảng xếp hạng Oricon DVD Hàng ngày, Blu-ray và DVD Music trong ngày đầu tiên phát hành. Hai phiên bản DVD và Blu-ray đã bán được lần lượt 69,000 và 37,000 bản. Girls’ Generation trở thành nghệ sĩ nước ngoài duy nhất đứng đầu cả hai bảng xếp hạng DVD và Blu-ray hàng tuần của Oricon.

Danh sách bài hát

Bảng xếp hạng

Lịch sử phát hành

Chú thích

Album của Girls' Generation


title: Phùng Áng

text:
Phùng Áng (, ? - ?), tên tự Minh Đạt (明達) là một nhân vật thời Tùy mạt Đường sơ. Ông từng làm quan cho triều Tùy ở Lĩnh Nam, sau khi triều Tùy diệt vong, ông cát cứ Lĩnh Nam. Cuối cùng, ông quy phục và trở thành một quan viên của triều Đường

Thân thế
Phùng Áng là người Lương Đức, Cao châu, là hậu duệ của hoàng tộc họ Phùng nước Bắc Yên thời Ngũ Hồ thập lục quốc. Hoàng đế Phùng Hoằng do không chịu đầu hàng Bắc Ngụy lên đã dẫn bộ chúng chạy trốn sang Cao Câu Ly, sai Phùng Nghiệp (馮業) cùng ba trăm người vượt biển sang quy hàng Lưu Tống. Sau đó, Phùng Hoằng bị giết ở Cao Câu Ly, Phùng Nghiệp vì thế định cư ở Phiên Ngung, đến thời cháu ruột Phùng Dung (馮融) thì xuất sĩ làm quan cho triều Lương, giữ chức thứ sử của La châu. Con của Phùng Dung là Phùng Bảo (馮寶) lấy con gái một họ tộc lớn người Nam Việt làm thê, trở thành một thủ lĩnh của tộc Nam Việt, được triều đình phong làm thái thú ở bản quận, Phùng Áng là cháu nội của Phùng Bảo.

Phụng sự triều Tùy
Những năm đầu Nhân Thọ (601-604), Phùng Áng là huyện lệnh của huyện Tống Khang, tộc Lão (một chi của tộc Nam Việt) tại 5 châu gồm Triều châu và Thành châu nổi dậy, Phùng Áng chạy đến kinh thành Trường An xin triều đình thảo phạt. Tùy Văn Đế hạ chiếu cho tả bộc xạ Dương Tố thảo luận tình thế với Phùng Áng, Dương Tố rất ngạc nhiên trước tài năng của Phùng Áng, bẩm lại: "Không ngờ rằng trong đám Man Di lại sinh ra được người như thế này". Tùy Văn Đế lập tức hạ chiếu lệnh cho Phùng Áng lĩnh binh ở khu vực Lương Quảng để trấn áp nổi dậy. Sau khi đánh dẹp quân nổi dậy, Phùng Áng được nhậm chức Hán Dương thái thú.

Sau đó, Phùng Áng lại trấn áp thành công cuộc nổi dậy của một người Phiên Ngung là Vương Trọng Tuyên (王仲宣), đánh bại bộ tướng Trần Phất Trí (陳佛智) của Vương và xử trảm, vì thế được trao chức Cao châu thứ sử.

Phùng Áng đã theo Tùy Dạng Đế xâm lược Cao Câu Ly, được thăng làm "tả vũ vệ đại tướng quân".

Cát cứ
Sau khi triều Tùy diệt vong, Phùng Áng nhanh chóng trở về Lĩnh Nam, trở thành thủ lĩnh của các chi người Nam Việt, quân đội có 5 vạn người. Các danh tặc ở Phiên Ngung và Tân Hưng như Cao Pháp Trừng (高法澄), Tiển Bảo Triệt (冼寶徹) nhận Lâm Sĩ Hoằng làm chúa, giết quan viên địa phương, bị Phùng Áng đem quân đánh bại. Con trai huynh trưởng của Tiển Bảo Triệt là Tiển Trí Thần (冼智臣) lại thu thập binh sĩ để cự chiến, Phùng Áng lại dẫn quân tiến đánh. Khi hai bên vừa mới giao chiến, Phùng Áng liền cởi khôi giáp và hét lớn:"Bọn ngươi có nhận ra ta không?", quân địch lập tức đầu hàng, Tiển Bảo Triệt và Tiển Trí Thần bị bắt. Phùng Áng chiếm được các khu vực Phiên Ngung, Thương Ngô, Chu Nhai, tự xưng là tổng quản.

Có người khuyên Phùng Áng, nói rằng: "triều Tùy đã diệt vong, hải nội xáo động, Đường tuy nhận lấy vận mệnh mà hình thành, nhưng lòng người chưa phục, Lĩnh Việt chưa thuộc về ai. Hãy bình định 20 châu, đất đai rộng vài nghìn lý, danh vị chưa chính, thỉnh các hạ xưng là Nam Việt Vương". Phùng Áng nói: "Gia tộc ta đã sống ở đất Việt [Lưỡng Quảng] được 5 thế hệ, chức mục bá duy có họ nhà ta nắm giữ, trai gái ngọc lụa ta đều có, nhân sinh phú quý như ta hẳn là hiếm. Ta thường lo sẽ làm hỏng cơ nghiệp của tổ tiên, vậy mà còn có thể xưng vương sao?".

Quy phục triều Đường
Năm Vũ Đức thứ 5 (622), Phùng Áng bắt đầu xin nội phụ triều Đường, Đường Cao Tổ trao cho Phùng Áng 8 châu: Cao, La, Xuân, Bạch, Nhai, Đam, Lâm, Chấn. Đường Cao Tổ phong chức Thượng trụ quốc, Cao châu tổng quản; phong tước Việt quốc công cho Phùng Áng. Các nhi tử của Phùng Áng cũng được phong chức: Phùng Trí Đái (馮智戴) là Xuân châu thứ sử, Phùng Trí Úc (馮智彧) là Đông Hợp châu thứ sử. Sau đó, Phùng Áng được cải phong là Cảnh quốc công.

Những năm đầu Trinh Quán (627-649), có người khuyên Phùng Áng nổi dậy, Phùng Áng cử binh đến biên cảnh. Đường Thái Tông hạ chiếu phái hữu vũ vệ tướng quân Lận Mộ (藺暮) dẫn binh sĩ vùng Giang Hoài đến thảo phạt Phùng Áng. Ngụy Trưng, biện luận rằng binh lính cần nghỉ ngơi, đánh thắng Man Di cũng chẳng oai phong, và Phùng Áng cũng không tiến công các châu huyện xung quanh. Đường Thái Tông vì thế đã phái tán kị thường thị Vi Thúc Hài (韋叔諧) đến chỗ Phùng Áng dụ hàng, Phùng Áng phái Phùng Trí Đái đến triều đình làm thị vệ. Đương thời, quân của Lận Mộ đã xuất, rất muốn lập công, phái phó tướng thượng thư nói rằng có thể đánh bại Phùng Áng, song Đường Thái Tông không chuẩn, Lận Mộ bãi binh.

Năm Trinh Quán thứ 5 (631), Phùng Áng đến Trường An yết kiến Đường Thái Tông, được ban thưởng rất nhiều. Không lâu sau, các chi tộc Lão ở La châu và Đậu châu, Phùng Áng thụ mệnh suất hai vạn quân làm quân tiên phong. Quân nổi dậy cố thủ ở nơi hiểm yếu nên việc tiến công gặp khó khăn, Phùng Áng bảo với thuộc hạ rằng sẽ bắn tên để xem có thể thắng được không, kết quả bắn bảy phát tên giết chết bảy người, quân nổi dậy thoái lui, Phùng Áng cho quân truy kích, chém được hơn nghìn thủ cấp. Đường Cao Tổ hạ chiếu cho Phùng Trí Đái hồi hương thăm thân, ban thưởng nhiều không kể xiết, nô tì nhiều đến vạn người.

Phùng Áng cũng cai trị địa phương một cách tốt đẹp, thu được nhân tâm. Đến khi Phùng Áng qua đời, được truy tặng là 'tả kiêu vệ đại tướng quân', 'Kinh châu đô đốc'. Phùng Áng có 30 người con trai.

Ghi chú

Tham khảo

 Tân Đường thư, quyển 110

Nhân vật quân sự nhà Tùy
Nhân vật quân sự nhà Đường
Người Quảng Đông


Girls' Generation Complete Video Collection là DVD và đĩa Blu-ray thứ sáu của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation, được phát hành vào ngày 26 tháng 9 năm 2012 tại Nhật Bản.

Lịch sử
Girls' Generation Complete Video Collection bao gồm tất cả các video âm nhạc tiếng Nhật, tiếng Hàn và tiếng Anh của Girls' Generation cũng như một số tiết mục trong chuyến lưu diễn Nhật Bản đầu tiên của nhóm, được phát hành dưới bốn phiên bản: phiên bản thông thường và phiên bản giới hạn đối với cả DVD và Blue-ray.

Danh sách bài hát

DVD 1 (Phỏng vấn)

DVD 2 (Phiên bản tiếng Nhật)

DVD 3 (Phiên bản tiếng Hàn)

Doanh số
Cả DVD và Blu-ray Girls’ Generation Complete Video Collection đều đạt vị trí đầu bảng trên hai bảng xếp hạng DVD và Blue-ray hàng tuần của Oricon, lần lượt với 40,000 và 19,000 bản. Đây là lần đầu tiên Girls’ Generation giành được vị trí này trên các bảng xếp hạng đĩa đơn và Blu-ray kể từ khi ra mắt tại Nhật vào tháng 9 năm 2010. Nhóm cũng trở thành nghệ sĩ nữ đầu tiên đạt vị trí thứ nhất đồng thời trên cả ba bảng xếp hạng đĩa đơn, DVD và Blue-ray hàng tuần của Oricon.

Bảng xếp hạng

Chứng nhận

Lịch sử phát hành

Chú thích


title: New Beginning of Girls' Generation

text:
{{Infobox album
| Name = New Beginning of Girls' Generation
| Type = video
| Artist = Girls' Generation
| Cover = GgNewbeginningdvd.jpg
| Cover size =
| Alt =
| Released = 11 tháng 8 năm 2010
| Recorded = 2007 - 2010
| Genre = K-pop, Electropop, bubblegum pop, Dance-pop, synthpop
| Length = 27 phút
| Language = Tiếng Hàn, tiếng Nhật
| Label = SM Entertainment, Nayutawave Records
| Director =
| Producer =
| Reviews =
| Chronology =
| Last album = Girls in Tokyo (2010)
| This album = New Beginning of Girls' Generation'  (2010)
| Next album = All About Girls’ Generation: Paradise in Phuket  (2011)
| Misc =
}}New Beginning of Girls' Generation là DVD thú hai của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation, được phát hành vào ngày 11 tháng 8 năm 2010 tại Nhật Bản.

 Lịch sử New Beginning of Girls' Generation'' được phát hành dưới hai phiên bản: phiên bản thông thường và phiên bản giới hạn. Phiên bản giới hạn ngoài đĩa DVD còn bao gồm một cặp vé mời tham dự Showcase của nhóm tại Ariake Coliseum ở Tokyo vào ngày 25 tháng 8 năm 2010.

Danh sách bài hát

Bảng xếp hạng

Doanh số và chứng nhận

Lịch sử phát hành

Chú thích

Girls' Generation


All About Girls’ Generation: Paradise in Phuket là DVD thứ ba của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation, được phát hành vào ngày 30 tháng 6 năm 2011 tại Hàn Quốc

Lịch sử
All About Girls’ Generation: Paradise in Phuket được phát hành dưới dạng bộ 6 đĩa DVD, bao gồm những đoạn phim đặc biệt được ghi hình tại Phuket,những video âm nhạc nổi tiếng của nhóm, các phiên bản cá nhân của video âm nhạc "Hoot (bài hát)", hậu trường thực hiện các video âm nhạc cũng như một số màn biểu diễn tại những chương trình của đài SBS như Inkigayo và Kim Jung Eun’s Chocolate. DVD này còn bao gồm 44 trang sách ảnh.

All About Girls’ Generation: Paradise in Phuket cũng bao gồm một chương trình mà nhóm đã ghi hình tại Phuket tên là Real Treasure, video âm nhạc cho "Echo", phiên bản 3D của video âm nhạc Run Devil Run. cũng như những đoạn phim quay lại tâm sự của các thành viên.

Danh sách video
DVD 1 (Variety in Phuket)
 Girls’ Generation Mystery Action Story "REAL TREASURE"

DVD 2 (Free Day in Phuket)
 Yoona’s Free Time
 Taeyeon’s Free Time
 Jessica’s Free Time
 Yuri’s Free Time
 Tiffany’s Free Time
 Seohyun’s Free Time
 Sooyoung’s Free Time
 Sunny’s Free Time
 Hyoyeon’s Free Time

DVD 3 (Self Talk in Phuket)
 Yoona’s Self Talk
 Taeyeon’s Self Talk
 Jessica’s Self Talk
 Yuri’s Self Talk
 Tiffany’s Self Talk
 Seohyun’s Self Talk
 Sooyoung’s Self Talk
 Sunny’s Self Talk
 Hyoyeon’s Self Talk

DVD 4 (Girls’ Generation’s Music Videos)
 "Echo"
 "Into the New World"
 "Girls’ Generation"
 "Kissing You"
 "Baby Baby"
 "Oppa Nappa"
 "Gee"
 "Gee Dance Ver. (Color)"
 "Gee Dance Ver. (White)"
 "Himnae! (Way to Go)"
 "Genie"
 "Genie 3D Ver. (Viewable in 2D)"
 "Genie 3D Ver. (Viewable in 3D)"
 "Oh!"
 "Run Devil Run Dance Ver."
 "Run Devil Run Story Ver."
 "Run Devil Run 3D Ver. (Viewable in 2D)"
 "Run Devil Run 3D Ver. (Viewable in 3D)"
 "Hoot"
 "Hoot Dance Ver."
 "Beautiful Girls"
 Individual Clips of "Hoot"
 Yoona’s Clip
 Taeyeon’s Clip
 Jessica’s Clip
 Yuri’s Clip
 Tiffany’s Clip
 Seohyun’s Clip
 Sooyoung’s Clip
 Sunny’s Clip
 Hyoyeon’s Clip

DVD 5 (MAKING FILM)
 All About Girls’ Generation "Paradise in Phuket" DVD Jacket Sketch
 "Echo" M/V Sketch
 "Into the New World" M/V Sketch
 "Into the New World" The 1st Stage (SBS Inkigayo) Behind Story
 Girls’ Generation in Hanbok Costumes for Chuseok Event
 THE 1st ALBUM ‘소녀시대(Girls’ Generation)’ Jacket Sketch
 "Girls’ Generation" M/V Sketch
 "Kissing You" M/V Sketch
 Mobile Photoshoot Sketch
 THE 1st ALBUM REPACKAGE "Baby Baby" Jacket Sketch
 Mobile Photoshoot – Meet & Greet Sketch
 THE 1st MINI ALBUM "Gee" Jacket Sketch
 "Gee" M/V Sketch
 "Gee" The 1st Stage (SBS Inkigayo) Behind Story
 THE 2nd MINI ALBUM "Genie" Jacket Sketch
 "Genie" M/V Sketch
 "Genie" The 1st Stage (SBS인기가요) Behind Scenes
 Everysing Sticker Photoshoot Sketch
 "SPAO" Photoshoot Sketch
 THE 2nd ALBUM "Oh!" Jacket Sketch- "Oh!" M/V Sketch
 THE 2nd ALBUM REPACKAGE "Run Devil Run" Jacket Sketch
 "Run Devil Run" M/V Sketch
 "Run Devil Run" Manito Game
 "Oh!" The 1st Stage (SBS인기가요) Behind Scenes
 THE 3rd ALBUM "Hoot" Jacket Sketch
 "Hoot" M/V Sketch
 "Genie" 3D M/V Sketch

DVD 6 (SHOW: SBS-TV ENTERTAINMENT PROGRAM Collection)
 070805 Inkigayo "Into the New World"
 071118 Inkigayo "Girls’ Generation"
 071125 Inkigayo "Girls’ Generation"
 080127 Inkigayo "Kissing You"
 080217 Inkigayo "Kissing You"
 080323 Inkigayo "Baby Baby"
 080413 Inkigayo "Baby Baby"
 080525 Inkigayo "Oppa Nappa"
 090111 Inkigayo "Gee"
 090118 Inkigayo "Gee"
 090301 Inkigayo "Dear. Mom"
 090308 Inkigayo "Himnae! (Way to Go)"
 090628 Inkigayo "Etude", "Genie"
 090705 Inkigayo "Genie"
 100131 Inkigayo "Show! Show! Show!", "Oh!"
 100207 Inkigayo "Oh!"
 100321 Inkigayo "Run Devil Run"
 100411 Inkigayo "Run Devil Run"
 100530 Dream Concert "Run Devil Run" & "Oh!"
 091003 Idol Big Show "Into the New World", "Gee"
 090226 Kim Jung-eun’s Chocolate "Girls’ Generation Special"
 090816 Kim Jung-eun’s Chocolate "Girls’ Generation Special"
 100411 Kim Jung-eun’s Chocolate "Girls’ Generation Special"

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Girls' Generation


title: 2011 Girls' Generation Tour DVD

text:
2011 Girls' Generation Tour là DVD thứ bảy của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation, được phát hành vào ngày 30 tháng 11 năm 2012 tại Hàn Quốc.

Lịch sử
2011 Girls' Generation Tour được phát hành dưới dạng bộ 2 đĩa DVD, bao gồm hầu hết các tiết mục từ buổi diễn đầu tiên của chuyến lưu diễn 2011 Girls' Generation Tour tại Seoul vào hai ngày 23 và 24 tháng 7 năm 2012, cũng như đoạn phim hậu trường, một số tiết mục tại Nhật Bản và những bài phỏng vấn với các thành viên của nhóm.

Danh sách bài hát
DVD 1
"Intro"
"소원을 말해봐 (Genie)"
"you-aholic"
"MR.TAXI (phiên bản tiếng Hàn)"
"I'm In Love With The HERO"
"Let It Rain (phiên bản tiếng Hàn)"
"Member Introductions"
"첫눈에... (Snowy Wish)"
"뻔&Fun (Sweet Talking Baby)"
"Kissing You"
"Oh!"
"Don’t Stop the Music" (Hyoyeon solo)
"Almost" (Jessica solo)
"Three" (Sunny solo)
"Lady Marmalade" (Taeyeon & Tiffany song ca)
"THE GREAT ESCAPE"
"BAD GIRL"
"Devil's Cry (Run Devil Run Intro)"
"Run Devil Run"
"Beautiful Stranger"
"훗 (HOOT)"
"If" (Yuri solo)
"Sway" (Sooyoung solo)

DVD 2
"Danny Boy"
"Complete"
"동화 (My Child)"
"냉면 (차가운 니 얼굴) [Cold Noodles] {Ice Boy}"
"HaHaHa Song"
"Gee"
"Member Talk"
"영원히 너와 꿈꾸고 싶다 (Forever)"
"다시 만난 세계 (Into the New World)"
"힘 내! (Way To Go)"
"Member Talk"
"It's Fantastic!"
"Closing Comments"

Lịch sử phát hành

Chú thích

Album của Girls' Generation
Album video của Girls' Generation


title: Lý Mật (Tùy)

text:
Lý Mật (; 582 – 619), biểu tự Huyền Thúy (玄邃), lại có tự Pháp Chủ (法主), là một thủ lĩnh nổi dậy chống lại sự cai trị của triều Tùy.

Ban đầu, ông là một chiến lược gia của Dương Huyền Cảm khi người này tiến hành binh biến chống lại Tùy Dạng Đế và năm 613. Sau khi Dương Huyền Cảm thất bại, Lý Mật đã gia nhập rồi trở thành thủ lĩnh của Ngõa Cương quân, giành được nhiều thắng lợi trước quân Tùy và được nhiều thủ lĩnh nổi dậy khác khuyến nghị xưng đế. Tuy nhiên, Ngõa Cương quân đã lâm vào thế bế tắc khi giao chiến với quân của triều đình Tùy tại đông đô Lạc Dương và đã không thể chiếm được thành này.

Năm 618, tướng Tùy Vương Thế Sung đã phục kích và tiêu diệt Ngõa Cương quân. Lý Mật chạy trốn đến lãnh thổ của triều Đường và quy phục Đường Cao Tổ, song sau đó lại nổi dậy chống Đường nên đã bị tướng Đường giết chết.

Bối cảnh
Tằng tổ phụ của Lý Mật là Lý Bật- một trong Bát trụ quốc tướng quân của Tây Ngụy. Tổ phụ của Lý Mật là Lý Diệu (李曜)- được phong tước Hình quốc công dưới triều Bắc Chu. Cha của Lý Mật là Lý Khoan (李寬)- Thượng trụ quốc của triều Tùy, được phong tước Bồ Sơn quận công. Trong thời gian cha mang tước hiệu của triều Tùy, gia đình ông sống tại kinh thành Trường An, mặc dù họ không có nguồn gốc từ đó.

Do địa vị của cha, Lý Mật trở thành 'tả thân thị', làm thị vệ cho Tùy Dạng Đế. Lý Mật được mô tả là xem nhẹ tiền bạc, dùng nó để tập hợp bằng hữu quanh mình. Tuy nhiên, vào một ngày, khi Tùy Dạng Đế trông thấy ông, hoàng đế thấy Lý Mật "dị thường" nên đã bảo Hứa công Vũ Văn Thuật loại bỏ Lý Mật. Do đó, Vũ Văn Thuật đã thuyết phục Lý Mật rời khỏi đội quân bảo vệ hoàng cung. Sau đó, Lý Mật tập trung vào học tập, quyết tâm trở thành kẻ sĩ, thường đi quanh kinh thành, cưỡi bò và đọc sách, đặc biệt là đọc Hán thư.

Một hôm, khi Lý Mật đi thăm bằng hữu, ông buộc Hán thư vào sừng bò để vừa đi vừa đọc. Khi Thượng thư lệnh Việt quốc công Dương Tố trông thấy Lý Mật, ông ta đã ngạc nhiên trước sự hiếu học của Lý Mật, và do Lý Mật biết Dương Tố là thượng thư lệnh nên ông đã kính cẩn xuống lưng bò và vái lạy, nói rõ tính danh. Dương Tố hỏi ra thì biết Lý Mật đang đọc đến phần Hạng Vũ truyện trong Hán thư, sau đó tiếp tục nói chuyện lâu với Lý Mật. Ấn tượng trước tài năng của Lý Mật, Dương Tố đã nói với con trai mình là Dương Huyền Cảm: "Ta thấy so với tài năng và học thức của Lý Mật, hạng như con không bằng được". Từ đó, Dương Huyền Cảm giao du thân thiết với Lý Mật.

Tham dự cuộc nổi dậy của Dương Huyền Cảm
Năm 613, Tùy Dạng Đế thân chinh suất quân đến Liêu Đông tiến công Cao Câu Ly, Dương Huyền Cảm lo sợ vì Dạng Đế từng nói rằng nếu Dương Tố không chết thì sẽ có ngày bị tru di tam tộc, vì thế đã tính đến chuyện nổi dậy. Tùy Dạng Đế cho Dương Huyền Cảm đốc thúc, vận chuyển binh lương ở Lê Dương (黎陽)- gần đông đô Lạc Dương- ra mặt trận, Dương Huyền Cảm nhân cơ hội này đã tích trữ lương thực và tuyên bố nổi dậy chống lại Dạng Đế. Đồng thời, Dương Huyền Cảm bí mật phái người đến Trường An đón Lý Mật cùng em trai là Dương Huyền Đĩnh (楊玄挺). Khi Lý Mật đến, Dương Huyền Cảm cho Lý Mật làm mưu chủ, Lý Mật đề xuất ba phương án lập đổ triều Tùy:

"Thượng sách": Thừa cơ Dạng Đế đang viễn chính ở ngoài đất Liêu, ta đem quân lên phía bắc tấn công Kế Thành (薊城, nay thuộc Bắc Kinh) và Lâm Du (臨榆, nay thuộc Tần Hoàng Đảo, Hà Bắc), chặn đường lui của quân viễn chinh. Vì không có lương thực tiếp tế, phía trước có quân Cao Câu Ly, phía sau có quân ta trấn giữ, quân của Dạng Đế tự khắc tan vỡ, ta không cần đánh cũng giành được thắng lợi.
"Trung sách": Quan Trung bốn phía đều có chướng ngại, là vùng đất giàu có. Ta đem quân về phía Tây, chiếm lấy Trường An đang không phòng bị, Nếu Thiên tử kéo quân về thì ta sẽ lấy vùng Quan Trung làm căn cứ địa, dựa vào địa thế hiểm yếu mà giữ vững.
"Hạ sách": Đánh chiếm đông đô Lạc Dương ở gần đây, nhưng là hạ sách bởi ở đông đô còn có một số quân triều Tùy nên không chắc chắn chiếm nhanh được.

Tuy nhiên, Dương Huyền Cảm cho rằng cần công chiếm Lạc Dương để phô trương thanh thế cuộc nổi dậy của mình, vì thế đã nhận xét rằng "hạ sách" của Lý Mật chính là "thượng sách", và tiến về Lạc Dương. Đường Huy (唐褘) vốn đi theo Dương Huyền Cảm, song đã chạy về Lạc Dương, cảnh báo hoàng tôn của Dạng Đế là Việt vương Dương Đồng cùng hạ thần triều đình là Phàn Tử Cái (樊子蓋), quân Tùy do vậy đã bố trí phòng thủ đông đô. Quân của Dương Huyền Cảm tiến từ Lê Dương về Lạc Dương, có nhiều người gia nhập quân ngũ, quân số lên đến 10 vạn. Dương Huyền Cảm cùng huynh đệ giành được một vài chiến thắng, song họ không thể nhanh chóng chiếm được Lạc Dương.

Sau khi bắt được Vi Phúc Tự (韋福嗣)- một quan viên bị triều Tùy cách chức, Dương Huyền Cảm trở nên tín nhiệm Vi Phúc Tự và không còn chỉ nghe theo lời Lý Mật nữa. Tuy nhiên, các chiến lược mà Vi Phúc Tự đề xuất thể hiện rằng ông ta không toàn tâm toàn ý ủng hộ cuộc nổi dậy, Lý Mật thỉnh Dương Huyền Cảm giết Vi Phúc Tự song Dương Huyền Cảm từ chối. Lý Mật nói với thân thuộc: "Sở công muốn làm phản song không biết suy tính để giành chiến thắng. Chúng ta nay giống như rùa mắc kẹt trong bình." Khi Lý Tử Hùng (李子雄) thỉnh Dương Huyền Cảm xưng đế, Lý Mật đã khuyên can Dương rằng hành động này không thích hợp, Dương đã nghe theo và không xưng đế.

Sau đó, quan lưu thủ Trường An là Vệ Văn Thăng (衛文昇) đã đem quân đến cứu viện Lạc Dương, tướng của Dạng Đế là Lai Hộ Nhi (來護兒) cũng đem quân đến. Tùy Dạng Đế cũng phái Khuất Đột Thông (屈突通) và Vũ Văn Thuật đem quân từ Liêu Đông về trước, đội quân này cũng nhanh chóng tiến đến. Dương Huyền Cảm thua trận, và nghe theo kế của Lý Tử Hùng và Lý Mật, Dương Huyền Cảm tuyên bố giả vờ rằng tướng trấn thủ Hoằng Hóa (弘化, nay thuộc Khánh Dương, Cam Túc) là Nguyên Hoằng Tự (元弘嗣) tham gia nổi dậy cùng mình, và rằng ông tiến về phía tây để hội quân với Nguyên Hoằng Tự.

Vào mùa thu năm 613, Dương Huyền Cảm bỏ bao vây Lạc Dương và tiến về phía tây. Tuy nhiên, trên đường tiến quân, có người ở Hoằng Nông (弘農, nay thuộc Tam Môn Hiệp, Hà Nam) thuyết phục Dương Huyền Cảm rằng sẽ dễ đánh chiếm và trấn giữ Hoằng Nông. Hơn nữa, Hoằng Nông thái thú là Thái vương Dương Trí Tích (楊智積) còn cố ý sỉ nhục để chọc tức Dương Huyền Cảm. Do tức giận, Dương Huyền Cảm đã cho quân bao vây thành Hoằng Nông, bất chấp lời thỉnh cầu của Lý Mật rằng điều này sẽ khiến chiến dịch gặp nguy hiểm do tiến chậm. Dương Huyền Cảm bao vây thành Hoằng Nông ba ngày song không chiếm được, do đó phải tiếp tục tiến về phía tây. Lúc này, quân Tùy đã đuổi kịp, quân của Dương Huyền Cảm chiến bại và tan rã. Dương Huyền Cảm cùng em trai là Dương Tích Thiện (楊積善) chạy bộ đến Gia Lô Nhung (葭蘆戎, cũng thuộc Tam Môn Hiệp ngày nay), Dương Huyền Cảm bảo Dương Tích Thiện giết mình vì không muốn bị bắt, Dương Tích Thiện làm theo lời anh mình.

Sau khi Dương Huyền Cảm chết
Lý Mật cùng với Vi Phúc Tự, Dương Tích Thiện và Vương Trọng Bá (王仲伯) bị Phàn Tử Cái bắt giữ, họ bị giải đến chỗ Dạng Đế- người đã quay trở lại Liêu Đông. Trên đường, Lý Mật và Vương Trọng Bá bàn cách trốn chạy. Họ cho quân áp giải trông thấy vàng của mình, và nói: "Khi chúng ta chết, hãy dùng chúng để chôn cất chúng ta; phần còn dư thì cứ xem như là báo đức." Quân áp giải trở nên lơ lễnh trong việc canh chừng Lý Mật và Vương Trọng Bá, các lính này thường tiến hành ăn uống say sưa. Khi đoàn áp giải đến Ngụy quận (魏郡), nhân dịp quân áp giải uống say, Lý Mật, Vương Trọng Bá và năm người khác đã đục một lỗ thủng trên tường và chạy thoát. Khi chạy trốn, Lý Mật thuyết phục Vi Phúc Tự đi cùng, song Vi Phúc Tự từ chối vì cho rằng ông ta sẽ được Dạng Đế sẽ xá miễn, song cuối cùng Dạng Đế đã cho xử tử Vi Phúc Tự và Dương Tích Thiện một cách tàn nhẫn.

Trong vài năm sau đó, Lý Mật đi khắp nơi để cố gắng tìm một thủ lĩnh dân biến sẽ lắng nghe các chiến lược của ông, ông đã thất bại khi nỗ lực thuyết phục Hác Hiếu Đức (郝孝德) và Vương Bạc (王薄). Lý Mật sống gian khổ và thường chịu cảnh bị đói. Trong một dịp, ông đã mai danh ẩn tính, xưng là Lưu Trí Viễn và trở thành thầy dạy chữ tại các khu vực thôn quê ở quận Hoài Dương (淮陽, nay gần tương ứng với Chu Khẩu, Hà Nam). Trong vài tháng làm thầy, ông buồn phiền nên đã viết ra bài thơ ngũ ngôn:

Khi Lý Mật hoàn thành bài thơ, ông đã rơi lệ. Có người thấy thì làm lạ nên vội báo cho thái thú Triệu Đà (趙佗), thái thú phái lính đến bắt ông, song Lý Mật đã có thể chạy thoát. Sau đó, Lý Mật đến chỗ em rể là Khâu Quân Minh (丘君明)- người đang giữ chức (huyện) lệnh Ung Khâu (雍丘, nay thuộc Khai Phong, Hà Nam). Khâu Quân Minh không dám giữ anh rể lại, song tiến cử Lý Mật với Vương Tú Tài (王秀才)- một người có bản lĩnh. Vương Tú Tài đón nhận Lý Mật và gả con gái của mình cho Lý Mật. Tuy nhiên, sau đó một người họ hàng của Khâu Quân Minh là Khâu Hoài Nghĩa (丘懷義) đã khai báo về Lý Mật cho triều đình, theo lệnh của Dạng Đế, tướng Dương Uông (楊汪) dẫn quân bao vây tư gia của Vương Tú Tài. Lúc đó, Lý Mật tình cờ đi ra ngoài nên có thể chạy thoát, song cả Khâu Quân Minh và Vương Tú Tài đều bị xử tử.

Lý Mật lại cố gắng đến chỗ các thủ lĩnh nổi dậy để thuyết phục họ nghe theo các sách lược của ông. Hầu hết các thủ lĩnh đều cho rằng các sách lược của Lý Mật quá lớn lao, và ban đầu họ không xem trọng ông. Tuy nhiên, ngày tháng trôi qua, một số người trong số họ bắt đầu thay đổi đánh giá về ông, đặc biệt là khi họ nghe được sấm ngôn "Lý thị đương vương", một số suy đoán rằng đó là Lý Mật do ông có xuất thân cao quý và nhiều lần thoát chết. Lý Mật trở nên đặc biệt thân cận với thủ lĩnh nổi dậy Vương Bá Đương (王伯當).

Liên hợp với Trạch Nhượng
Năm 616, Lý Mật biết được ở Đông quận (東都, nay thuộc đông bộ Hoạt, Hà Nam) có cánh quân nổi dậy ở Ngõa Cương trại, binh lực rất mạnh, người đứng đầu là Trạch Nhượng nên đã gặp Trạch Nhượng thông qua Vương Bá Đương. Lý Mật đề xuất cho Trạch Nhượng một số sách lược và thuyết phục một số thủ lĩnh nổi dậy khác đi theo Trạch Nhượng. Lý Mật thỉnh Trạch Nhượng rằng, nay Dạng Đế đang ở tận Giang Đô (江都, nay thuộc Dương Châu, Giang Tô), Trạch Nhượng nên tập hợp binh lính Ngõa Cương quân và tiến công Lạc Dương và Trường An. Trạch Nhượng chưa có tham vọng lớn như vậy nên cho rằng kế hoạch quá quy mô và không chấp thuận, song ấn tượng với Lý Mật và giữ Lý Mật lại, đối đãi như khách quý.

Trong khi đó, do sấm ngôn "Lý thị đương vương", các thủ lĩnh nổi dậy bắt đầu tin rằng Lý Mật là hoàng đế tiếp theo, do đó họ bắt đầu quy phục bản thân Lý Mật. Khi Trạch Nhượng biết được điều này, ông ta càng ấn tượng với Lý Mật hơn và xem xét chấp thuận kế hoạch của Lý Mật. Lý Mật cũng thuyết phục chiến lược gia và chiêm tinh gia Giả Hùng (賈雄) của Trạch Nhượng chấp thuận kế hoạch của mình. Khi Trạch Nhượng hỏi Giả Hùng liệu các dấu hiệu chiêm tinh có chỉ ra rằng kế hoạch của Lý Mật có thể thành công hay không, Giả Hùng nói rằng sẽ như vậy, song Lý Mật có thể sẽ không thành công trong việc trở thành hoàng đế, nhưng nên ủng hộ Lý Mật. Trạch Nhượng tin lời Giả Hùng và ban phú quý cho Lý Mật hơn nữa.

Theo khuyến nghị của Lý Mật, Trạch Nhượng bắt đầu tiến công và chiếm các thành trong quận Huỳnh Dương (滎陽, nay thuộc Trịnh Châu, Hà Nam). Đáp lại, Tùy Dạng Đế phái thông thủ Trương Tu Đà (張須陀) dẫn quân thảo phạt Trạch Nhượng. Trạch Nhượng lúc trước từng thua vài trận trước Trương Tu Đà nên nay cảm thấy lo sợ, song Lý Mật đã thuyết phục Trạch Nhượng rằng có thể đánh bại được vị tướng Tùy này. Theo đề xuất của Lý Mật, Trạch Nhượng lệnh Lý Mật dẫn một nghìn lính và nấp trong rừng phục kích. Khi Trương Tu Đà tiến công Trạch Nhượng, Lý Mật tập kích Trương Tu Đà, bao vây quân triều đình. Ban đầu, Trương Tu Đà có thể thoát khỏi vòng vây, song do cố gắng cứu một số thuộc hạ, Trương Tu Đà đã tử trận, danh tiếng của Ngõa Cương quân được khuếch trương rất nhiều, nguồn cung thực phẩm cũng nhiều lên. Sau chiến thắng, Trạch Nhượng lập một đội quân riêng do Lý Mật chỉ huy, gọi là "Bồ Sơn công doanh". Khi đội quân của Lý Mật phát triển, các binh sĩ của Trạch Nhượng bắt đầu có xích mích với binh sĩ của Lý Mật. Trạch Nhượng do đó đã tách quân của mình ra khỏi Lý Mật song ngay sau đó đã hối tiếc về quyết định này và lại hội quân với Lý Mật.

Vào mùa xuân năm 617, Lý Mật thuyết phục Trạch Nhượng rằng do Dạng Đế ở xa và để Dương Đồng trấn thủ Lạc Dương, các quần thần ở đó sẽ không đồng lòng. Do đó, họ đã phái Bùi Thúc Phương (裴叔方) đến Lạc Dương để do thám, song Bùi Thúc Phương đã bị phát giác và các quần thần ở Lạc Dương bắt đầu chuẩn bị tăng cường phòng thủ trước một cuộc tiến công. Đáp lại, Lý Mật và Trạch Nhượng công chiếm Lạc Khẩu thương (洛口倉), một kho lương thực to lớn do Dạng Đế cho xây dựng. Ngõa Cương quân mở kho cứu tế cho người dân, nhiều người thấy vậy cũng gia nhập quân nổi dậy. Các tướng Tùy là Lưu Trường Cung (劉長恭) và Phòng Trắc (房崱) nhận định Ngõa Cương quân không khác gì một lũ đạo tặc đến kiếm ăn, họ xem nhẹ đội quân này nên đã bị đánh bại. Lý Mật và Trạch Nhượng để quân trong thành Lạc Dương bị đói, dự định sau đó sẽ tấn công và chiếm thành.

Thủ lĩnh nổi dậy

Sau trận chiến, Trạch Nhượng nhường cho Lý Mật làm thủ lĩnh và đề xuất trao tước hiệu Ngụy công cho Lý Mật. Lý Mật chấp thuật, tức vị vào ngày Canh Tý (19) tháng 2 (tức 31 tháng 3), cải nguyên niên hiệu, trong văn thư xưng là Hành quân nguyên soái Ngụy công phủ. Lý Mật phong Phòng Ngạn Tảo (房彥藻) làm Tả trưởng sử, Bính Nguyên Chân (邴元真) làm Hữu trưởng sử, Dương Đắc Phương (楊得方) làm Tả tư mã, Trịnh Đức Thao (鄭德韜) làm Hữu tư mã. Lý Mật trao cho Trạch Nhượng chức Tư đồ, phong tước Đông quận công. Về quân sự, Lý Mật phong Đan Hùng Tín làm Tả vũ hậu đại tướng quân, Từ Thế Tích (徐世勣) làm Hữu vũ hậu đại tướng quân, Tổ Quân Ngạn (祖君彥) làm ký thất.

Khi Lý Mật tức vị, các tướng nổi dậy trong vùng phần lớn đều quy phục ông, và phần lớn trung bộ và đông bộ tỉnh Hà Nam ngày nay nằm dưới quyền kiểm soát của Lý Mật. Tuy nhiên, đến khi Vương Thế Sung dẫn quân cứu viện Tùy từ Giang Đô đến, thoạt đầu Lý Mật đã giành được chiến thắng, song sau đó lâm vào bế tắc. Vào mùa thu năm 617, Bùi Nhân Cơ (裴仁基) đến hàng, Tần Thúc Bảo và Trình Giảo Kim cũng quy phục Lý Mật. Mặc dù số người đi theo ngày càng tăng lên, Lý Mật vẫn không thể chiếm được Lạc Dương. Đến khi Sài Chiêu Hòa (柴昭和) đề xuất với Lý Mật sách lược rằng để Trạch Nhượng và Bùi Nhân Cơ ở lại bao vây Lạc Dương, còn Lý Mật dẫn quân tập kích Trường An, Lý Mật đã nói rằng nếu không chiếm được Trường An trước tiên thì những người theo ông sẽ không tin rằng họ có thể thắng thế, Lý Mật do đó đã không chấp thuận đề xuất của Sài Chiêu Hòa.

Trong khi đó Đường công Lý Uyên đã nổi dậy tại Thái Nguyên (太原, nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây). Thoạt đầu, Lý Uyên đã viết thư cho Lý Mật nhằm thăm dò xem Lý Mật có muốn theo mình không, song Lý Mật tin tưởng vào thực lực của mình nên đã sai ký thất Tổ Quân Ngạn viết thư hồi đáp Lý Uyên:

Ta và ngươi mặc dù không cùng chi họ, song cùng mang họ Lý. Ta tự biết thực lực của mình không đủ, chỉ nhờ được anh hùng tứ hải hậu ái, suy tôn làm minh chủ. Hi vọng ngươi bang trợ giúp đỡ, đồng tâm hiệp lực. Hãy cùng nhau bắt giữ Doanh Anh tại Hàm Dương, giết Tử Thụ Tân tại Mục Dã, há chẳng phải là một điều đại sự sao?

Lý Uyên mất tinh thần song vì không muốn kết thù nên đã hồi đáp với lời lẽ khiêm nhường. Lý Mật hài lòng trước phản ứng của Lý Uyên, cho rằng Lý Uyên bằng lòng ủng hộ mình, và kể từ thời điểm đó, Lý Mật và Lý Uyên thường trao đổi thư tín. Lý Uyên chiếm Trường An mà không gặp phải sự phản đối từ Lý Mật, sau khi chiếm được kinh đô, Lý Uyên lập Dương Hựu làm hoàng đế, tức Tùy Cung Đế, và tự mình phụ chính.

Trong khi đó, nghe theo đề xuất từ một bằng hữu với Trạch Nhượng là Từ Thế Tích, Lý Mật phái Từ Thế Tích suất quân đi chiếm một kho lương lớn khác là Lê Dương thương (黎陽倉, nay thuộc Hạc Bích, Hà Nam), sau đó lại mở kho cứu tế cho dân đói trong vùng. Kết quả là Lý Mật có thêm 20 vạn lính chỉ trong vòng khoảng 10 ngày, và một số quận cũng quy hàng trước ông, các thủ lĩnh nổi dậy lớn khác như Đậu Kiến Đức và Chu Xán cũng quy phục trên danh nghĩa.

Tuy nhiên, ẩn sĩ Từ Hồng Khách (徐洪客) đã chỉ ra cho Lý Mật thấy rằng đến khi nguồn lương thực cạn kiệt, ông sẽ để mất thời cơ, vị ẩn sĩ này đề xuất tiến công dọc theo Đại Vận Hà để đánh Giang Đô, buộc Dạng Đế phải trao toàn Thiên hạ cho Lý Mật. Lý Mật đã không chấp thuận đề xuất của Từ Hồng Khách, song ấn tượng trước chiến lược của người này nên dã mời làm quan cho mình. Tuy nhiên, Từ Hồng Khách đã từ chối và rời đi. Trong khi đó, Lý Mật chiếm ưu thế trước Vương Thế Sung trên chiến trường, song vẫn không thể chiếm được Lạc Dương.

Vào mùa đông năm 617, bắt đầu có xung khắc giữa Trạch Nhượng và một vài bộ tướng khác của Lý Mật. Tư mã Vương Nho Tín (王儒信) và Huỳnh Dương quận công Trạch Hoằng (翟弘) đều đề xuất Trạch Nhượng nắm lấy quyền nhiếp chính và tước bỏ quyền lực của Lý Mật, mặc dù đề xuất đó không được Trạch Nhượng chấp thuận song Lý Mật đã biết được. Trạch Nhượng cũng trở nên tham lam với các chiến lợi phẩm, tra tấn tướng Thôi Thế Xu (崔世樞) để lấy tiền, đánh đập Hình Nghĩa Kỳ (邢義期) vì tội từ chối đánh bạc với ông ta, và đòi một lượng lớn từ kho châu báu của Phòng Ngạn Tảo, thậm chí còn đi xa hơn khi nói với Phòng:

Gần đây khi người tiến công Nhữ Nam [(汝南, nay gần tương ứng với Trú Mã Điếm, Hà Nam)], người thu giữ được nhiều vàng, bạc và châu báu, song người chỉ trao chúng cho Ngụy công, không đưa cho ta. Nên nhớ rằng ta là người cho ông ấy trở thành công tước, và ai biết được điều gì sẽ xảy ra sau này?

Do lo sợ, Phòng Ngạn Tảo bẩm lại sự việc cho Lý Mật, Phòng và Trịnh Thính (鄭頲) đều đề xuất Lý Mật cho quân phục kích Trạch Nhượng. Ban đầu, Lý Mật do dự và nghĩ rằng điều này sẽ gây mất đoàn kết trong hàng ngũ Ngõa Cương quân, song Trịnh Thính cuối cùng đã thuyết phục được Lý Mật rằng Trạch Nhượng là một nguy cơ quá lớn. Tại một bữa tiệc do Lý Mật tổ chức cho Trạch Nhượng, Trạch Hoằng, Bùi Nhân Cơ và Hác Hiếu Đức, giữa buổi tiệc, Lý Mật đuổi các binh sĩ bảo vệ Trạch Nhượng ra ngoài và giả vờ bảo Trạch Nhượng giương cung thử, tận dụng thời cơ, Lý Mật đã lệnh cho Thái Kiến Đức (蔡建德) giết chết Trạch Nhượng, sau đó giết chết Trạch Hoằng, cháu của Trạch Nhượng là Trạch Ma Hầu (翟摩侯), và Vương Nho Tín. Cả Đan Hùng Tín và Từ Thế Tích cũng suýt bị giết, song được tha theo lệnh của Vương Bá Đương. Có vài thuộc cấp của Lý Mật thực sự thương tiếc Trạch Nhượng, họ bắt đầu cảm thấy vị trí của mình trở nên bấp bênh dưới quyền chỉ huy của Lý Mật.

Vào mùa xuân năm 618, Lý Mật rốt cuộc đã giành được một trận đại thắng trước Vương Thế Sung, sau chiến thắng này, ông đoạt được Kim Dong (金墉)- một thành lũy trọng yếu gần Lạc Dương- và chuyển đại bản doanh của mình về nơi này, cố gắng siết chặt bao vây Lạc Dương. Khi các hạ thần triều Tùy là Đoàn Đạt (段達) và Vi Tân (韋津) cố gắng tiến công, Lý Mật đã đánh bại họ, giết chết Vi Tân và buộc Đoàn Đạt phải thoát lui vào trong thành Lạc Dương. Sau đó, một số tướng lĩnh Tùy đã quy hàng Lý Mật, và một số các thủ lĩnh nổi dậy khác: gồm Đậu Kiến Đức, Chu Xán, Dương Sĩ Lâm, Mạnh Hải Công孟海公, Từ Nguyên Lãng, Lô Tổ Thượng (盧祖尚), Chu Pháp Minh (周法明) đều viết thư thỉnh Lý Mật xưng đế. Tuy nhiên, Lý Mật nói: "đông đô chưa bình, chưa thể thảo luận về việc đó".

Sau đó, Lý Uyên đã phái các nhi tử là Lý Kiến Thành và Lý Thế Dân suất quân tiến đến Trường An, tuyên bố là đến cứu viện, song các tướng Tùy tại Lạc Dương từ chối công nhận quyền lực của Lý Uyên và không đáp lại. Lý Mật đích thân dẫn quân giao chiến với Lý Kiến Thành và Lý Thế Dân trong một thời gian ngắn, song sau một số cuộc chạm trán nhỏ, hai bên đều ngưng chiến, Lý Kiến Thành và Lý Kiến triệt thoái về Trường An.

Cuối mùa xuân năm 618, Vũ Văn Hóa Cập lãnh đạo một cuộc binh biến tại Giang Đô, giết chết Dạng Đế. Sau khi tôn Dương Hạo lên làm hoàng đế, Vũ Văn hóa Cập bắt đầu dẫn Kiêu Quả quân tinh nhuệ tiến về phương Bắc, hướng đến Lạc Dương, tạo ra một mối đe dọa lớn đối với Lý Mật.

Đánh Vũ Văn Hóa Cập
Khi tin tức Tùy Dạng Đế bị sát hại lan truyền, tại Trường An, Lý Uyên đã buộc Tùy Cung Đế phải thiện nhượng cho mình, lập ra triều Đường; tại Lạc Dương, các hạ thần triều Tùy đã tôn Dương Đồng làm hoàng đế.

Cả quần thần triều Tùy và Lý Mật đều lo lắng khi Vũ Văn hóa Cập tiến đến gần. Hai hạ thần triều Tùy là Nguyên Văn Đô (元文都) và Lô Sở (盧楚) đã đề ra sách lược mà theo đó sẽ 'miễn tội' và ban chức tước cao cấp cho Lý Mật để Lý Mật chống lại Vũ Văn hóa Cập, và sẽ tiêu diệt Lý Mật khi Ngõa Cương quân kiệt sức. Trong khi đó, Lý Mật đã giao chiến vài trận với Vũ Văn hóa Cập, mặc dù chiếm ưu thế song Lý Mật không thể đánh bại dứt điểm Kiêu Quả quân. Do đó, khi sứ giả của Dương Đồng đến, Lý Mật đã chấp thuận và dâng tấu cho Dương Đồng nguyện làm thần của triều Tùy và xung phong đánh Vũ Văn hóa Cập, Dương Đồng sau đó sách phong cho Lý Mật làm thái úy, thượng thư lệnh, Đông Nam đạo đại hành đài hành quân nguyên soái, Ngụy quốc công, và hứa hẹn sau khi bình định Vũ Văn hóa Cập thì sẽ mời Lý Mật vào đông đô phụ chính. Tuy nhiên, Vương Thế Sung phản đối giao hảo với Lý Mật, khiến Nguyên Văn Đô và Lô Sở nghi ngờ rằng ông ta muốn dâng thành đầu hàng Vũ Văn hóa Cập.

Vào mùa thu năm 618, Lý Mật biết rằng nguồn lương thực của Vũ Văn hóa Cập sắp cạn kiệt, vì thế đã giả vờ cầu hòa với Vũ Văn hóa Cập. Lý Mật chấp thuận cung cấp lương thực cho Kiêu Quả quân, song lại nên kế hoạch để thu lại, và đợi đến khi Vũ Văn hóa Cập hết lương thực thì sẽ suất quân tiến đánh. Tuy nhiên, Vũ Văn hóa Cập đã biết được kế của Lý Mật nên đã tập kích, Lý Mật gần như vong mạng song được Tần Thúc Bảo cứu giúp, Kiêu Quả quân cuối cùng bị đẩy lui. Do không thể kiếm được lương thực, Vũ Văn hóa Cập dẫn Kiêu Quả quân tiến về phía bắc, Lý Mật không truy kích.

Bị Vương Thế Sung đánh bại
Trong khi đó, tại Lạc Dương, Vương Thế Sung bắt đầu kích động binh sĩ dưới quyền rằng họ sẽ sớm rơi vào bẫy của Lý Mật, và rằng nếu Lý Mật nắm quyền chỉ huy họ (do Lý Mật đã được phong chức 'hành quân nguyên soái'), ông chắc chắn sẽ giết chết hết họ vì tội đã từng chống lại ông. Vương Thế Sung sau đó giết chết Lô Sở và Nguyên Văn Đô, nắm quyền cai quản triều đình Lạc Dương.

Biết được tin tức tại Lạc Dương, Lý Mật cắt đứt quan hệ hòa bình với triều đình Lạc Dương. Tuy nhiên, Lý Mật lại đánh giá thấp về Vương Thế Sung, vì vậy đã không có nhiều đề phòng trước việc sẽ bị Vương Thế Sung tấn công. Ngõa Cương quân có nguồn lương thực dồi dào, song lại có ít tiền bạc và tơ lụa, vì thế không thể ban thưởng nhiều so tướng sĩ. Lý Mật cũng quá hào phóng với những người mới gia nhập, khiến những người đã theo ông từ trước không hài lòng. Khi Từ Thế Tích cố gắng thuyết phục Lý Mật thay đổi, Lý Mật đã phái Từ Thế Tích đi xa khỏi Lê Dương với danh nghĩa thăng chức. Do thấy có thể kiếm lợi từ giao dịch, Bỉnh Nguyên Chân (邴元真) đã thuyết phục Lý Mật trao đổi thực phẩm với Vương Thế Sung để đổi lấy y phục. Kết quả là người dân Lạc Dương sau khi không còn thiếu lương thực thì đã không còn đi hàng phục Lý Mật, sau đó Lý Mật dừng việc trao đổi. Trong khi đó, Ngõa Cương quân kiệt sức và bị thiệt hại nặng nề khi giao chiến với Kiêu Quả quân của Vũ Văn hóa Cập. Bên cạnh đó, Ngõa Cương quân cũng trở nên mệt mỏi, khá nhiều người đã bị thương khi giao chiến với Kiêu Quả quân tinh nhuệ của Vũ Văn hóa Cập.

Vương Thế Sung nhận thấy các điểm yếu của Ngõa Cương quân, vì thế đã quyết định tiến công Lý Mật. Vương Thế Sung tập hợp tinh binh và bắt đầu hành quân tiến đánh Lý Mật. Bùi Nhân Cơ thỉnh Lý Mật nên chặn bước tiến của quân Vương Thế Sung và sau đó lợi dụng lúc Vương Thế Sung thân chinh mà phái một đội quân công chiếm Lạc Dương. Lý Mật thì cho rằng nên từ chối giao chiến với Vương Thế Sung để chờ đến khi Vương Thế Sung cạn nguồn lương thực. Tuy nhiên, các bộ tướng Trần Trí Lược (陳智略), Phàn Văn Siêu (樊文超), và Đan Hùng Tín đều chủ trương giao chiến trực tiếp với Lý Mật, Lý Mật cuối cùng đã chấp thuận thỉnh cầu của họ. Vương Thế Sung cho quân mai phục ở bên sườn, và khi Lý Mật đem quân đến giao chiến, quân mai phục cũng tiến ra tấn công, khiến quân Lý Mật thảm bại. Vương Thế Sung chiếm được thành Yển Sư (偃師, nay thuộc Lạc Dương), trong thành có hầu hết gia quyến các tướng lĩnh của Ngõa Cương quân, các thành viên trong gia quyến sau đó đã gửi lời nhắn đến các tướng lĩnh này để thúc giục họ đầu hàng. Lý Mật cố gắng triệt thoát về Lạc Khẩu, song bị Vương Thế Sung đã đuổi kịp, Bỉnh Nguyên Chân dâng Lạc Khẩu hàng Vương Thế Sung, Đan Hùng Tín cũng đầu hàng. Lý Mật tự mình chạy về phía đông đến Hổ Lao quan.

Thoạt đầu, Lý Mật suy tính tiếp tục chạy đến Lê Dương, song lại hủy bỏ sau khi nghe được lời cảnh báo rằng Từ Thế Tích đã từng suýt mất mạng khi Lý Mật giết Trạch Nhượng, nên không thể chắc chắn về lòng trung thành của Từ Thế Tích. Lý Mật cố gắng tái tổ chức quân đội để tiếp tục giao chiến với Vương Thế Sung, song phần lớn tướng sĩ không sẵn lòng chiến đấu thêm nữa. Do đó, Lý Mật đã quyết định tiến về phía tây để hàng phục triều Đường, có khoảng 2-3 vạn quân đi theo ông. Hầu hết các lãnh thổ cũ của Lý Mật quy phục Vương Thế Sung, hay trên danh nghĩa là Dương Đồng.

Đầu hàng Đường và qua đời
Vào mùa đông năm 618, Lý Mật đến gần Trường An. Đường Cao Tổ thoạt đầu cử nhiều người đến nghênh tiếp, Lý Mật cho rằng Đường Cao Tổ sẽ trao cho ông một vị trí tương đương với thừa tướng. Tuy nhiên, khi Lý Mật đến Trường An, binh lính của ông không được xem trọng và không được tiếp tế đầy đủ. Lý Mật sau đó được Đường Cao Tổ trao chức 'quang lộc khanh', phong tước 'Hình quốc công'. Đường Cao Tổ cũng gả biểu muội là Độc Cô thị cho Lý Mật, gọi Lý Mật là "đệ". Lý Mật không hài lòng, đặc biệt là bởi các hạ thần triều Đường phần lớn đều xem thường ông, và một số còn yêu cầu ông phải hối lộ.

Mặc dù hầu hết các lãnh thổ cũ của Lý Mật đều hàng phục Vương Thế Sung, song Từ Thế Tích thì không. Một người đi theo Lý Mật là Ngụy Trưng đã thỉnh cầu Đường Cao Tổ phái người đến khuyên Từ Thế Tích quy hàng Đường, Đường Cao Tổ đã quyết định phái Ngụy Trưng đi. Từ Thế Tích tuyên bố quy phục, song do trong lòng vẫn xem Lý Mật là chủ nên Từ Thế Tích không dâng tấu lên Đường Cao Tổ mà chỉ thông báo cho Lý Mật. Lý Mật đã trình tấu lên Đường Cao Tổ, Đường Cao Tổ đã ấn tượng trước Từ Thế Tích và ban họ Lý cho người này.

Cũng trong năm đó, do Lý Mật là quang lộc khanh nên phải tổ chức tiệc trong hoàng cung, do đó ông cảm thấy bị sỉ nhục. Lý Mật thảo luận tình thế với Vương Bá Đương, họ cho rằng hiện Từ Thế Tích và Trương Thiện Tương (張善相) vẫn nắm được một đội quân đáng kể, vì thế vẫn còn cơ hội tái lập lực lượng. Do đó, Lý Mật đã thỉnh Đường Cao Tổ cho tiến về phía đông để thuyết phục các thuộc hạ cũ quy hàng triều Đường. Khoảng tết năm 619, bất chấp phản đối từ nhiều hạ thần, Đường Cao Tổ đã chấp thuận, Giả Nhuận Phủ (賈閏甫) và Vương Bá Đương cùng Lý Mật tiến về phía đông.

Tuy nhiên, sau khi Lý Mật rời khỏi Trường An, Đường Cao Tổ đã đổi ý và triệu Lý Mật trở về kinh thành. Khi nhận được chỉ thì Lý Mật đã tiến đến Trù Tang (綢桑, nay thuộc Tam Môn Hiệp, Hà Nam), ông lo sợ về mục đích của Đường Cao Tổ. Bất chấp lời phản đối của Giả Nhuận Phủ và Vương Bá Đương, Lý Mật quyết định nổi dậy. Lý Mật tập kích Đào Lâm (桃林, nay cũng thuộc Tam Môn Hiệp), chiếm được thành. Sau đó, Lý Mật bố cáo rằng đang tiến quân đến Lạc Dương, song thực tế ông tiến quân về Tương Thành (襄城, nay thuộc Bình Đỉnh Sơn, Hà Nam), nơi Trương Thiện Tương kiểm soát. Tuy nhiên, tướng Đường là Thịnh Ngạn Sư (盛彥師) đã lường trước được rằng ông sẽ nổi dậy, vì thế đã giăng bẫy Lý Mật trên đường đi đến Tương Thành, giết chết Lý Mật và Vương Bá Đương.

Đường Cao Tổ trao thủ cấp của Lý Mật cho Lý Thế Tích và giải thích về việc Lý Mật nổi dậy. Lý Thế Tích tương tiếc Lý Mật, và Đường Cao Tổ đã cho an táng thi thể của Lý Mật bằng một buổi lễ lớn. Do Lý Mật được các binh sĩ đi theo cảm mến sâu đậm, nhiều người trong số họ đã than khóc rất nhiều đến nỗi khạc ra máu.

Tham khảo

 Cựu Đường thư, quyển 53
 Tân Đường thư, quyển 84
 Tư trị thông giám

Nhân vật quân sự nhà Tùy
Nhân vật chính trị nhà Đường
Sinh năm 582
Mất năm 619
Vua Trung Quốc
Khởi nghĩa cuối đời Tùy
Nhân vật chính trị nhà Tùy
Nhà thơ Trung Quốc thời Tùy


title: Thiền viện Quảng Đức

text:
Thiền viện Quảng Đức hiện tọa lạc ở số 294 đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa (gần cầu Công Lý và chùa Vĩnh Nghiêm), thuộc phường 8, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây là một thiền viện lớn, là nơi đặt văn phòng 2 của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, đồng thời là nơi in ấn và phòng phát hành kinh sách của Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh .

Tổng quan

Thiền viện được Hòa thượng Thích Thiện Minh thành lập vào năm 1964 để làm nơi tu học cho các tu sĩ thuộc hệ phái Bắc tông. Cổng tam quan được khởi công xây dựng ngày 23 tháng 4 năm 1996, và hoàn thành vào năm đó. Năm 2004, ngôi chánh điện được đại trùng tu. Ngày 5 tháng 11 năm 2008, khởi công xây thêm khu Đông lang .

Toàn thể thiền viện được xây kiên cố bằng vật liệu thời hiện đại, với mặt tiền được thiết kế theo kiểu truyền thống với mái ngói đỏ uốn cong.

Điện Phật đặt ở tầng lầu được bài trí trang nghiêm. Ở giữa điện là pho tượng Phật Thích Ca cao 3,6 m, ngồi thiền định trên tòa sen cao 1,2 m, được làm lễ an vị ngày 13 tháng 1 năm 2005 dưới sự chứng minh của Hòa thượng Thích Trí Tịnh (lúc bấy giờ là Chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương), Hòa thượng Thích Hiển Pháp, Phó Pháp Chủ Hội đồng Chứng minh kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN, cùng nhiều vị Hòa thượng lãnh đạo Phật giáo Việt Nam.

Tại đây, hàng năm đều có tổ chức các lễ lớn của Phật giáo, các lễ tưởng niệm chư Tăng có công với đạo pháp và dân tộc, đồng thời còn là nơi diễn ra lễ tổng kết và hội nghị thường niên do Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức .

Hiện nay, trụ trì chùa là hòa thượng Thích Hiển Pháp và thượng tọa Thích Huệ Trí.

Chú thích

Thiền viện Việt Nam
Chùa tại Thành phố Hồ Chí Minh
Quận 3