title: Nguyên Diệp

text:
Nguyên Diệp () (?-532), tên tự Hoa Hưng (華興), biệt danh Bồn Tử (盆子), thường được gọi là Trường Quảng vương (長廣王), là vị hoàng đế thứ 12, có thời gian cai trị ngắn ngủi của triều đại Bắc Ngụy trong lịch sử Trung Quốc. Ông được các thành viên tối cao trong gia tộc của Nhĩ Chu Vinh tôn làm hoàng đế vào năm 530 sau khi Hiếu Trang Đế sát hại Nhĩ Chu Vinh, và ông chỉ có được tước hiệu hoàng đế trong vài tháng. Tuy nhiên, ông chỉ là một thành viên trong hoàng tộc thuộc nhánh xa so với dòng dõi của các hoàng đế trước đó nhất. Vì thế, vào năm 531, sau khi gia tộc Nhĩ Chu chiếm được ưu thế và xử tử Hiếu Trang Đế, họ đã buộc Nguyên Diệp phải nhường ngôi lại cho em họ của Hiếu Trang Đế là Quảng Lăng vương Nguyên Cung, tức Tiết Mẫn Đế. Tiết Mẫn Đế tôn trọng Nguyên Diệp và lập ông là Đông Hải vương, cao hơn tước hiệu Trường Quảng vương, song sau khi Tiết Mẫn Đế và gia tộc Nhĩ Chu bị lật đổ bởi một liên minh do Cao Hoan lãnh đạo, Hiếu Vũ Đế đã lên ngôi và buộc Nguyên Diệp phải tự vẫn.

Bối cảnh
Không biết nhiều về cuộc sống ban đầu của Nguyên Diệp. Phụ thân ông là Nguyên Di (元怡), Di là một con trai của Nam An Huệ vương Thác Bạt Trinh (拓拔楨), Trinh lại là em trai của Văn Thành Đế và là con trai của Thác Bạt Hoảng (Thái tử của Thái Vũ Đế). Dòng dõi của Thác Bạt Trinh đã bị mất tước danh khi Thác Bạt Trinh tham gia vào một âm mưu chống lại chế độ Hán hóa của Hiếu Văn Đế, song anh trai của Nguyên Di là Nguyên Anh (元英) cuối cùng đã được phong làm Trung Sơn vương sau khi có nhiễu nỗ lực trên chiến trường. Bản thân Nguyên Di được thuật lại là tham ô và bạo lực khi làm tướng chỉ huy ở trấn Thiện Thiện (鄯善, nay thuộc Turpan, Tân Cương) xa xôi, ông ta đã phải chạy trốn và ẩn náu sau khi bị buộc tội tham nhũng, chết trong lúc chạy trốn vào một thời gian nào đó từ năm 512 đến 515. Một trong các chị em gái của Nguyên Di đã kết hôn với tướng Nhĩ Chu Vinh, và sau khi Nhĩ Chu Vinh trở thành tướng lính tối cao của đế chế dưới thời trị vì của Hiếu Trang Đế, Nguyên Di được truy tôn là Phù Phong vương.

Nguyên Diệp không phải là con trai cả của Nguyên Di, ông còn ít nhất một người anh trai là Nguyên Túc (元肅). Vào đầu thời gian trị vì của Hiếu Trang Đế, theo miêu tả của gì ông, Nguyên Diệp được phong làm Trường Quảng vương và nhậm chức thứ sử Tĩnh Châu (并州, nay là trung bộ Sơn Tây), dựa vào quyền lực của Nhĩ Chu Vinh. Tuy nhiên, theo Ngụy thư, Nguyên Diệp là người phù phiếm và nóng vội, song có thể chất mạnh mẽ khi còn trẻ.

Trở thành hoàng đế
Vào mùa thu năm 530, Hiếu Trang Đế lo sợ rằng Nhĩ Chu Vinh cuối cùng sẽ cướp ngôi nên đã cho phục kích và giết chết Nhĩ Chu trong hoàng cung tại Lạc Dương. Vợ của Nhĩ Chu Vinh (dì của Nguyên Diệp), cùng với em họ của Nhĩ Chu Vinh là Nhĩ Chu Thế Long (爾朱世隆), đã chạy thoát được ra khỏi thành Lạc Dương và tiến về phía bắc, họ gặp cháu trai của Nhĩ Chu Vinh là Nhĩ Chu Triệu (爾朱兆) tại Trường Tử (長子, nay thuộc Trường Trị, Sơn Tây). Họ quyết định lập Nguyên Diệp làm hoàng đế nhằm tạo thế đối địch với Hiếu Trang Đế. Nguyên Diệp phong cho một con gái của Nhĩ Chu Vinh làm hoàng hậu (tuy nhiên không rõ ông đã kết hôn với bà từ trước hay chỉ mới vào thời điểm đó).

Chưa đầy hai tháng sau đó, quân Nhĩ Chu đã chiếm được Lạc Dương và bắt giữ Hiếu Trang Đế. Hiếu Trang Đế sau đó bị giải đến thành Tấn Dương (晉陽, nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây) và bị giết chết. Trong khi đó, Nhĩ Chu Thế Long tin rằng mẫu thân của Nguyên Diệp sẽ gây ảnh hưởng đến chính trị nên đã ám sát bà, song lại dàn dựng bà bị giết trong một vụ cướp. Trong khi đó, bản thân Nguyên Diệp được hộ tống về phía nam để đến Lạc Dương, dường như là để tiếp nhận ngai vàng một cách chính thức.

Tuy nhiên, Nhĩ Chu Thế Long và các anh em của ông ta lại cho rằng Nguyên Diệp có họ hàng quá xa với dòng dõi của các hoàng đế gần nhất trước đó và không đủ danh tiếng để trở thành hoàng đế. Họ đã đề nghị lập Quảng Lăng vương Nguyên Cung, là con trai của hoàng đệ Nguyên Vũ (元羽) của Hiếu Văn Đế, buộc Nguyên Cung phải hợp tác. Khi Nguyên Diệp đến vùng lân cận Lạc Dương, Nhĩ Chu Thế Long đã buộc ông phải nhường ngôi cho Nguyên Cung. (Nhĩ Chu Triệu không tham gia vào việc thay thế Nguyên Diệp, ông ta ban đầu trở nên tức giận và tính đến việc tấn công Nhĩ Chu Thế Long, song đã bình tĩnh lại sau khi Nhĩ Chu Thế Long cử em trai là Nhĩ Chu Ngạn Bá (爾朱彥伯) đến để giải thích lý do, và Nhĩ Chu Triệu đã không thực hiện bất kỳ hành động nào khác để phục vị cho Nguyên Diệp.)

Sau khi thoái vị
Tiết Mẫn Đế phong cho Nguyên Diệp làm Đông Hải vương, một tước hiệu lớn hơn Trường Quảng vương, và đối đãi với ông một cách tôn trọng. Tuy nhiên, Tiết Mẫn Đế không có nhiều quyền lực trên thực tế, và gia tộc Nhĩ Chu vẫn kiểm soát phần lớn việc triều chính và quân sự, người dân tức giận trước sự tham nhũng của họ. Tướng Cao Hoan tuyên bố nổi loạn chống lại gia tộc Nhĩ Chu vào năm 531 và lập một thành viên khác trong hoàng tộc Bắc Ngụy là Nguyên Lãng làm hoàng đế. Năm 532, Cao Hoan đánh bại gia tộc Nhĩ Chu và bắt giam Tiết Mẫn Đế. Do Nguyên Lãng cũng thuộc một dòng xa so với các hoàng đế gần nhất trước đó, Cao Hoan sau đó loại bỏ ông ta và đưa Bình Dương vương Nguyên Tu lên ngôi, Nguyên Tu là con trai của Nguyên Hoài (元懷) và là cháu nội của Hiến Văn Đế. Đến mùa hè năm 532, Hiếu Vũ Đế hạ độc giết chết Tiết Mẫn Đế. Đến mùa đông năm 532, Hoàng đế lại làm điều tương tự với Nguyên Diệp và Nguyên Lãng, hai người dường như đã buộc phải tự sát bằng thuốc độc. Nguyên Diệp qua đời mà không có con trai nối dõi, tước Đông Hải vương của ông vì thế không có người kế thừa.

Tham khảo
 Ngụy thư
 Bắc sử
 Tư trị thông giám

Vua nhà Bắc Ngụy
Năm sinh thiếu
Mất năm 532
Năm sinh không rõ


title: Bắc Ngụy Tiết Mẫn Đế

text:
Bắc Ngụy Tiết Mẫn Đế () (498 – 21/6/532), cũng gọi là Tiền Phế Đế (前廢帝), hay còn được gọi với tước hiệu trước khi lên ngôi là Quảng Lăng vương (廣陵王), tên húy là Nguyên Cung (), tên tự Tu Nghiệp (脩業), là hoàng đế thứ 13 có thời gian trị vì ngắn ngủi của triều đại Bắc Ngụy trong lịch sử Trung Quốc. Ông trở thành hoàng đế sau khi các thành viên tối cao trong gia tộc của tướng Nhĩ Chu Vinh lật đổ Hiếu Trang Đế sau khi vị Hoàng đế này sát hại Nhĩ Chu Vinh. Tiết Mẫn Đế đã cố gắng khôi phục lại nước Bắc Ngụy, song do quyền lực của ông bị gia tộc Nhĩ Chu kiềm chế, ông đã không thực hiện được nhiều điều. Sau khi tướng Cao Hoan đánh bại gia tộc Nhĩ Chu vào năm 532, Tiết Mẫn Đế bị giam giữ và sau đó bị Hiếu Vũ Đế hạ độc giết chết.

Bối cảnh
Nguyên Cung sinh năm 498, tức trong thời trị vì của Hiếu Văn Đế. Cha của ông là Quảng Lăng vương Nguyên Vũ (元羽), Nguyên Vũ là con trai của Hiến Văn Đế và là em trai Hiếu Văn Đế. Mẹ của Nguyên Cung là Vương thị. Năm 501, dưới thời trị vì của Tuyên Vũ Đế, Nguyên Vũ đã chết vì vết thương do phu quân của người tình của ông gây ra, người này là một quan cấp thấp tên là Phùng Tuấn Hưng (馮俊興). Nguyên Cung được thừa kế tước hiệu của Nguyên Vũ mặc dù trên Nguyên Cung vẫn còn một người anh khác tên là Nguyên Hân (元欣), và cả ông lẫn Nguyên Hân đều không phải là con trai của Trịnh Vương phi. Nguyên Cung cũng có một người em trai tên là Nguyên Vĩnh Nghiệp (元永業).

Nguyên Cung được mô tả là người tự tin và có ý chí mạnh mẽ, và cũng hiếu thảo với bà nội (truy Mạnh Thái hậu) và chính thất của cha (truy Trịnh Thái hậu). Trong thời gian Nguyên Xoa (元叉) nhiếp chính cho Hiếu Minh Đế (tức từ 520 đến 525), ông ta có xu hướng tham nhũng và bạo lực, vì thế Nguyên Cung đã giả vờ bị bệnh và không thể nói, sống trong Long Hoa tự (龍花寺). Dưới thời trị vì của Hiếu Trang Đế, có người đã tố cáo với Hiếu Trang Đế rằng Nguyên Cung chỉ giả vờ không thể nói được, và có ý phản nghịch. Khi Nguyên Cung được thông báo về tin này, ông trở nên sợ hãi và chạy trốn đến Thượng Lạc sơn (上洛山, nay thuộc Thương Châu, Thiểm Tây), song đã bị bắt và đưa về Lạc Dương. Tuy nhiên, qua thẩm vấn và điều tra, triều đình đã không có bằng chứng rằng Nguyên Cung âm mưu phản nghịch và do vậy đã thả tự do cho ông.

Năm 530, Hiếu Trang Đế lo sợ rằng Nhĩ Chu Vinh sẽ đoạt ngôi nên đã ám sát vị tướng này. Các thành viên trong gia tộc Nhĩ Chu đã nổi loạn và lập một cháu trai của Bắc Hương công chúa (chính thất của Nhĩ Chu Vinh) là Trường Quảng vương Nguyên Diệp làm hoàng đế. Khoảng tết năm 531, cháu trai của Nhĩ Chu Vinh là Nhĩ Chu Triệu (爾朱兆) đã chiếm được Lạc Dương và bắt giữ Hiếu Trang Đế rồi giết chết. Nguyên Diệp được đưa đến Lạc Dương để chính thức đăng cơ. Tuy nhiên, cháu trai của Nhĩ Chu Vinh là Nhĩ Chu Thế Long (爾朱世隆) cảm thấy không thuận lợi khi để một người họ hàng xa với các hoàng đế gần trước nhất như Nguyên Diệp lên ngôi, và muốn tìm một hoàng đế thuộc một nhánh gần với nhánh chính hơn. Một người cháu khác của Nhĩ Chu Vinh là Nhĩ Chu Thiên Quang (爾朱天光) đã đề xuất Nguyên Cung. Nhĩ Chu Thế Long cử em trai là Nhĩ Chu Ngạn Bá (爾朱彥伯) đến chỗ Nguyên Cung để buộc ông phải chấp thuận và cũng để biết chắc chắc rằng ông có thể nói được, Nguyên Cung đã chấp thuận, và Nhĩ Chu Thế Long đã buộc Nguyên Diệp phải nhường ngôi khi đến Lạc Dương. Nguyên Cung sau ba lần từ chối việc Nguyên Diệp nhường ngôi (theo thủ tục), đã nhận lời và trở thành Tiết Mẫn Đế.

Trị vì
Trong suốt thời gian trị vì của Tiết Mẫn Đế, các thành viên của gia tộc Nhĩ Chu kiểm soát phần lớn chính quyền trung ương cũng như tại các châu và trong quân sự, trong đó Nhĩ Chu Thế Long kiểm soát triều đình trung ương, Nhĩ Chu Triệu kiểm soát các châu miền bắc, Nhĩ Chu Thiên Quang kiểm soát các châu phía tây, và Nhĩ Chu Trọng Viễn (爾朱仲遠) kiểm soát các châu phía đông nam. Mặc dù vậy, Tiết Mẫn Đế đã cố gắng để tạo ảnh hưởng của mình trong các chính sách bằng các phương pháp tế nhị, và vài lần ông đã từ chối làm theo mong muốn của Nhĩ Chu Thế Long. Giả dụ, khi Nhĩ Chu Thế Long lệnh cho quan Hình Tử Tài (邢子才) viết chiếu chỉ đại xá cho Tiết Mẫn Đế, trong đó mô tả cái chết của Nhĩ Chu Vinh là một hành động vô cùng sai trái của Hiếu Trang Đế, Tiết Mẫn Đế đã từ chối ban hành chiếu chỉ đã viết song thay vào đó lại tự mình viết một chiếu chỉ ngắn gọn, sử dụng ngôn từ khiêm nhường và không đi vào chi tiết. Ông cũng loại bỏ chữ hoàng (皇) khỏi tước hiệu, biến hoàng đế (皇帝) thành đế (帝). Ông đối xử một cách tôn trọng với Nguyên Diệp, lập ông ta làm Đông Hải vương. Trong một hành động chưa có tiền lệ, ông đã ra lệnh rằng kình địch nhà Lương sẽ không còn bị gọi là "ngụy" Lương. (Theo truyền thống trong lịch sử Trung Quốc, các nước kình địch thường gọi đối thủ của mình là "ngụy") Ông truy tôn cha Nguyên Vũ là hoàng đế, song chỉ truy tôn Vương thị là Thái phi, có lẽ để thể hiện sự tôn kính với chính thất của Nguyên Vũ là Trịnh Vương phi. Ông cũng phong cho em trai Nguyên Vĩnh Nghiệp là Cao Mật vương và lập con trai Nguyên Thứ (元恕) của hoàng đệ là Bột Hải vương.

Tuy nhiên, gia tộc Nhĩ Chu lại tham nhũng và rất bạo lực, Tiết Mẫn Đế không thể kiềm chế họ. Kết quả là các tướng Lưu Linh Trợ (劉靈助) và Cao Hoan đã nổi loạn. Mặc dù quân triều đình đã đánh bại Lưu một cách dễ dàng, song Cao Hoan đã thu hút được nhiều tướng bất mãn khác phục vụ cho mình và tỏ ra là một đối thủ ghê gớm. Cao Hoan ban đầu thừa nhận vị trí hoàng đế của Tiết Mẫn Đế song đã sớm lập một họ hàng xa của hoàng tộc Bắc Ngụy là Nguyên Lãng làm hoàng đế. Vào cuối năm 531, Cao Hoan đã tung tin đồn khiến cho gia tộc Nhĩ Chu mâu thuẫn nội bộ, sau đó Cao Hoan đánh bại Nhĩ Chu Triệu và chiếm được một thành quan trọng là Nghiệp Thành.

Đến mùa xuân năm 532, Nhĩ Chu Thế Long muốn chấm dứt các bất đồng trong nội bộ gia tộc Nhĩ Chu nên đã yêu cầu Tiết Mẫn Đế kết hôn với con gái của Nhĩ Chu Triệu làm hoàng hậu. Ngay sau đó, quân Nhĩ Chu do Nhĩ Chu Triệu, Nhĩ Chu Thiên Quang, Nhĩ Chu Trọng viễn và em trai Nhĩ Chu Thế Long là Nhĩ Chu Độ Luật (爾朱度律) chỉ huy, đã hội quân tại Nghiệp Thành để giao chiến với Cao Hoan, song Cao Hoan đã đánh bại được quân Nhĩ Chu mặc dù có quân số ít hơn. Nhĩ Chu Triệu và Nhĩ Chu Trọng Viễn chạy về đại bản doanh của họ, trong khi Nhĩ Chu Thiên Quang và Nhĩ Chu Độ Luật chạy về Lạc Dương. Lúc này, tướng Hộc Tư Xuân (斛斯椿) đã nổi dậy chống lại gia tộc Nhĩ Chu tại Lạc Dương, ông ta đã giết chết Nhĩ Chu Thế Long và Nhĩ Chu Ngạn Bá, trong khi bắt giữ và giải Nhĩ Chu Thiên Quang và Nhĩ Chu Độ Luật đến chỗ Cao Hoan, Cao Hoan xử tử hai người này.

Sau khi gia tộc Nhĩ Chu bị đánh bại
Tiết Mẫn Đế đã cố gắng chiếm thế chủ động bằng cách cử viên quan Lư Biện (盧辯) đi gặp Cao Hoan. Cao Hoan lúc này đang hộ tống Nguyên Lãng tiến về Lạc Dương, ông đã tính đến việc sẽ vẫn để cho Tiết Mẫn Đế giữ ngai vàng do Nguyên Lãng là một họ hàng xa với các hoàng đế gần nhất trước đó. Cao Hoan cử tướng Ngụy Lan Căn (魏蘭根) đến trấn tĩnh các bá quan văn võ và quan sát Tiết Mẫn Đế. Sau khi quay trở lại, Ngụy Lan Căn cho rằng Tiết Mẫn Đế là người thông minh và quả quyết nên Cao Hoan sẽ khó có thể kiếm soát được ông sau này. Cao Hoan do dó đã bắt giam Tiết mẫn Đế và giam giữ ông tại Sùng Huấn tự (崇訓寺). Thay vào đó, Cao Hoan buộc Nguyên Lãng phải nhường ngôi lại cho Bình Dương vương Nguyên Tu.

Trong khi bị giam cầm tại Sùng Huấn tự, Tiết Mẫn Đế có viết một bài thơ mà đến nay vẫn tồn tại:

Khoảng 10 ngày sau khi Hiếu Vũ Đế lên ngôi, ông ta đã cử người đến hạ độc giết chết Tiết Mẫn Đế. Hiếu Vũ Đế không chông cất Tiết Mẫn Đế với vinh dự hoàng đế, song lễ an táng của ông lớn hơn so với các thân vương, và các bá quan được lệnh phải đến tham dự lễ tang.

Tham khảo
 Ngụy thư
 Bắc sử
 Tư trị thông giám

Vua nhà Bắc Ngụy
Sinh năm 498
Mất năm 532


title: Nguyên Lãng (Bắc Ngụy)

text:
Nguyên Lãng () (513–532), tên tự Trọng Triết (仲哲), thường được biết đến với tước hiệu trước khi lên ngôi là An Định vương (安定王), vào một số thời điểm được gọi là Hậu Phế Đế (後廢帝), là hoàng đế thứ 14, cũng là áp chót, có thời gian trị vì ngắn ngủi của triều đại Bắc Ngụy trong lịch sử Trung Quốc. Nguyên Lãng được tướng Cao Hoan lập làm hoàng đế khi Cao đang nổi dậy chống lại gia tộc của tướng Nhĩ Chu Vinh vào năm 531, nhằm tạo vị thế hợp pháp trước Tiết Mẫn Đế, tức người được Nhĩ Chu Thế Long (爾朱世隆) lập làm hoàng đế. Năm 532, sau khi Cao Hoan chiến thắng gia tộc Nhĩ Chu, ông ta cho rằng Nguyên Lãng không phù hợp để làm hoàng đế do chỉ là thành viên một nhánh hoàng tộc xa với các hoàng đế gần nhất trước đó, và Cao Hoan đã đưa Nguyên Tu lên ngôi. Hiếu Vũ Đế phong cho Nguyên Lãng làm An Định vương, song sau đó đã hạ độc ông.

Bối cảnh
Nguyên Lãng sinh năm 513, ông là con trai thứ ba của Chương Vũ vương Nguyên Dung (元融), một quan chủ chốt trong triều đình Bắc Ngụy và có quan hệ họ hàng xa với Tuyên Vũ Đế (người trị vì bấy giờ). Cao tổ phụ của Nguyên Lãng là Thái tử Thác Bạt Hoảng của Thái Vũ Đế. Mẫu thân của Nguyên Lãng là Trình thị (không rõ là chính thất hay thê thiếp.) Năm 526, trong khi đang giao chiến chống lại quân nổi loạn Cát Vinh (葛榮), Nguyên Dung đã chết trận, và anh trai Nguyên Cảnh Triết (元景哲) của Nguyên Lãng đã kế thừa tước hiệu Chương Vũ vương. Nguyên Lãng được thuật lại là người thông minh khi trẻ tuổi.

Năm 529, ở tuổi 16, Nguyên Lãng được làm quan quân phụng sự cho Lỗ quận vương Nguyên Túc (元肅), Nguyên Túc là thứ sử Tứ Châu (肆州, nay gần tương ứng với Hãn Châu, Sơn Tây). Đến mùa xuân năm 531, Nguyên Lãnh trở thành thái thú của quận Bột Hải (勃海, nay tương thuộc Thương Châu, Hà Bắc).

Vào thời điểm Nguyên Lãng trở thành thái thú của quận Bột Hải, triều đình Bắc Ngụy bị các thành viên gia tộc của Nhĩ Chu Vinh kiểm soát. Gia tộc này đã lật đổ và sát hại Hiếu Trang Đế (sau khi Hiếu Trang Đế giết chết Nhĩ Chu Vinh), họ lần lượt đưa Nguyên Diệp và Tiết Mẫn Đế lên ngai vàng. Vào mùa hè năm 531, tướng Cao Hoan vì cho rằng gia tộc Nhĩ Chu tham nhũng khiến dân chúng oán ghét, đã nổi loạn tại Tín Đô (信都, nay thuộc Hành Thủy, Hà Bắc). Cao Hoan ban đầu chỉ tuyên bố muốn lật đổ gia tộc Nhĩ Chu và vẫn công nhận Tiết Mẫn Đế, tuy nhiên, ngay sau đó Cao Hoan đã nghe theo lời khuyên của tướng Tôn Đằng (孫騰) rằng ông cần một hoàng đế nằm trong tầm kiểm soát. Vì thế, đến mùa đông năm 531, Cao hoan đã lập Nguyên Lãng (quận bột Hải lúc này đang nằm dưới tầm kiểm soát của Cao Hoan) làm hoàng đế, mặc dù Nguyên Lãng chỉ là một họ hàng xa với các hoàng đế gần nhất trước đó và bản thân Nguyên Lãng lúc đó vẫn chưa có tước vương.

Trị vì
Có vẻ như Nguyên Lãng (lúc này đã 18 tuổi) đã không thực sự có bất kỳ ảnh hưởng nào đối với các chính sách của Cao Hoan khi giao chiến với quân Nhĩ Chu. Ban đầu, Nguyên Lãng vẫn ở tại Tín Đô, song sau khi Cao Hoan chiếm được Nghiệp Thành (鄴城, nay thuộc Hàm Đan, Hà Bắc) vào mùa xuân năm 532, Nguyên Lãng đã đến sống tại Nghiệp Thành.

Cao Hoan đã sớm đạt được ưu thế trong một trận chiến lớn chống lại các đội quân của Nhĩ Chu Triệu (爾朱兆), Nhĩ Chu Thiên Quang (爾朱天光), Nhĩ Chu Độ Luật (爾朱度律), và Nhĩ Chu Trọng Viễn (爾朱仲遠), và trong bối cảnh Cao Hoan giành được chiến thắng, tướng Hộc Tư Xuân (斛斯椿) đã nổi loạn tại kinh thành Lạc Dương và giết chết Nhĩ Chu Thế Long và Nhĩ Chu Ngạn Bá (爾朱彥伯), đem thủ cấp của hai người này cũng với Nhĩ Chu Thiên Quang và Nhĩ Chu Độ Luật đến chỗ Cao Hoan. Nhĩ Chu Triệu chạy về lãnh địa của mình, trong khi Nhĩ Chu Trọng Viễn chạy sang Lương.

Cao Hoan chiến thắng trước gia tộc Nhị Chu, ông ta cùng với Nguyên Lãng tiến đến Lạc Dương. Cao Hoan lúc này cho rằng dòng dõi hoàng tộc của Nguyên Lãng đã quá xa so với dòng chính nên không phải là một sự lựa chọn thích hợp để làm hoàng đế, Cao Hoan do vậy ban đầu đã xem xét đến việc vẫn công nhận Tiết Mẫn Đế là hoàng đế, song sau khi Ngụy Lan Căn (魏蘭根) thuyết phục ông rằng Tiết Mẫn Đế là người thông minh nên sẽ khó kiểm soát, Cao Hoan đã cho bắt giam Tiết Mẫn Đế và quyết định lập Bình Dương vương Nguyên Tu, một cháu nội của Hiếu Văn Đế làm hoàng đế. Cao Hoan sau đó buộc Nguyên Lãng nhường ngôi cho Nguyên Tu, tức Hiếu Vũ Đế.

Qua đời
Hiếu Vũ Đế phong cho Nguyên Lãng làm An Định vương. Tuy nhiên, đến mùa đông năm 532, tức sáu tháng rưỡi sau khi lên ngôi, Hiếu Vũ Đế đã lệnh cho Nguyên Lãng phải tự sát. Nguyên Lãng không được chôn cất với vinh dự hoàng đế và cũng không rõ ông có được chôn cất với bất kỳ vinh dự nào hay không. Cuối cùng, con trai của Nguyên Lãng là Nguyên Hoàng Đầu được phép thừa kế tước hiệu An Định vương.

Tham khảo

 Ngụy thư
 Bắc sử
 Tư trị thông giám

Vua nhà Bắc Ngụy
Sinh năm 513
Mất năm 532


title: Ekibastuz

text:
Ekibastuz (, ) là thành phố ở tỉnh Pavlodar, đông bắc Kazakhstan.  thành phố có dân số 141.000 người. Thành phố có sân bay Ekibastuz.

Tham khảo

Thành phố, thị xã của Kazakhstan


title: Bắc Ngụy Hiếu Vũ Đế

text:
Bắc Ngụy Hiếu Vũ Đế (chữ Hán: 北魏孝武帝; 510 – 3 tháng 2, 535), tên húy là Nguyên Tu (元脩 hay 元修), tên tự Hiếu Tắc (孝則), vào một số thời điểm được gọi là Xuất Đế (出帝, "hoàng đế bỏ trốn"), là vị hoàng đế cuối cùng của triều đại Bắc Ngụy thời Nam-Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc.

Sau khi tướng Cao Hoan nổi loạn và đánh bại gia tộc của Nhĩ Chu Vinh vào năm 532, người này đưa Hiếu Vũ Đế lên ngôi. Mặc dù vậy, Hiếu Vũ Đế cố gắng thoát khỏi tầm kiểm soát của Cao Hoan, và đến năm 534, ông cùng với tướng Vũ Văn Thái chính thức đoạn tuyệt với Cao Hoan. Khi Cao Hoan tiến về phía nam nhằm giành lại quyền kiểm soát triều đình, Hiếu Vũ Đế chạy trốn đến lãnh địa của Vũ Văn Thái, khiến Bắc Ngụy bị phân làm hai phần (Cao Hoan sau đó lập Nguyên Thiện Kiến lên ngôi, thiết lập triều Đông Ngụy). Tuy nhiên, quan hệ giữa Hiếu Vũ Đế và Vũ Văn Thái nhanh chóng trở nên xấu đi khi Vũ Văn Thái từ chối tha thứ cho các mối quan hệ tình ái với em họ của Hiếu Vũ Đế. Cuối cùng Vũ Văn Thái hạ độc giết chết Hiếu Vũ Đế. Sở dĩ nói Nguyên Tu là vị hoàng đế cuối cùng của Bắc Ngụy, bởi vì sau khi ông qua đời, Bắc Ngụy chính thức bị phân chia thành 2 miền đông tây, phía Tây thành lập bởi quyền thần Vũ Văn Thái đã lập một hoàng thân trong hoàng tộc Bắc Ngụy là Nguyên Bảo Cự lên ngôi, và đóng đô ở Trường An nên sử gọi là Tây Ngụy. Còn phía Đông thành lập bởi quyền thần Cao Hoan cũng lập một hoàng thân khác là Nguyên Thiện Kiến lên ngôi, và đóng đô ở Nghiệp Thành nên sử gọi là Đông Ngụy.

Bối cảnh
Nguyên Tu là con trai thứ ba của Quảng Bình vương Nguyên Hoài (元懷), Nguyên Hoài là con trai của Hiếu Văn Đế và em trai của Tuyên Vũ Đế. Mẹ ông là Lý thị. Năm 517, Nguyên Hoài qua đời.

Vào thời niên thiếu, Nguyên Tu được miêu tả là có tính trầm hậu, ít nói, ham thích việc quân sự. Năm 18 tuổi, thời Hiếu Minh Đế, Nguyên Tu được phong là làm Nhữ Dương huyện công. Ông cũng giữ chức Tán kị thị lang, rồi Trung thư thị lang. Thời Hiếu Trang Đế, đầu niên hiệu Kiến Nghĩa (528), Nguyên Tu bị bỏ chức Tán kị thường thị, chuyển sang giữ chức Bình Đông tướng quân, kiêm Thái thường khanh; rồi giữ chức Trấn Đông tướng quân, Tông chính khanh. Năm Vĩnh An thứ 3 (530), ông được thăng làm Bình Dương vương. Đầu niên hiệu Phổ Thái (531), ông chuyển sang giữ chức Thị trung, Trấn Đông tướng quân, Nghi đồng tam ti, kiêm Thượng thư hữu bộc xạ; rồi lại được thăng làm Thị trung, Thượng thư tả bộc xạ.

Năm 532, tướng Cao Hoan đánh bại các thành viên trong gia tộc của Nhĩ Chu Vinh. Trong khi tiến hành chiến dịch, Cao Hoan lập một người thuộc nhánh xa trong hoàng tộc là Nguyên Lãng làm hoàng đế để tạo thế với Tiết Mẫn Đế do Nhĩ Chu Thế Long (爾朱世隆) lập. Sau khi giành được chiến thắng, Cao Hoan cho rằng Nguyên Lãng không thích hợp là hoàng đế do có họ hàng xa với các hoàng đế kế cận trước đó. Cao Hoan sợ Tiết Mẫn Đế cao minh, lại sợ Nhữ Nam vương Nguyên Duyệt cuồng bạo vô thường. Đương thời, phần lớn chư vương đều trốn đi ở ẩn, và Nguyên Tu đang ở ẩn tại một điền xá. Cao Hoang muốn lập Nguyên Tu, khiển Đại đô đốc Hộc Tư Xuân (斛斯椿) đi cầu xin. Hộc Tư Xuân gặp Ngoại tán kị thị lang- Thái Nguyên vương Nguyên Tư Chính, nói rằng muốn biết chỗ của Nguyên Tu để lập làm Thiên tử, Nguyên Tư Chính đưa Hộc Tư Xuân đến gặp Nguyên Tu. Khi gặp Hộc Tư Xuân, Nguyên Tu sắc biến, cho rằng mình bị Nguyên Tư Chính bán đứng, song được giải thích. Hộc Tư Xuân báo lại cho Cao Hoan, Cao Hoan khiển 400 kị binh nghênh đón Nguyên Tu đến lều len, rồi bày tỏ lòng chân thành, khóc lóc. Nguyên Tu khiêm nhường nói mình ít đức, Cao Hoan lại vái lậy, Nguyên Tu cũng vái lậy chấp thuận.

Ngày Mậu Tý (25) tháng 4 năm Nhâm Tý (11 tháng 6 năm 532), Nguyên Tu tức vị tại bên ngoài Đông quách, nhập ngự Thái Cực điện, quần thần triều hạ. Nguyên Tu lên Xương Hạp môn, tuyên bố đại xá, cải nguyên Thái Xương. Ông bổ nhiệm Cao Hoàn làm đại thừa tướng, Thiên trụ đại tướng quân, Thái sư, được thế tập giữ chức Định châu thứ sử.

Trị vì ở Lạc Dương
Ngày Bính Thân (3) tháng 5 (21 tháng 6), Hiếu Vũ Đế dùng rượu độc giết chết Tiết Mẫn Đế. Đến ngày Giáp Thìn (14) tháng 11 (26 tháng 12), ông cho giết Nguyên Lãng và một phế đế khác là Nguyên Diệp. Sang tháng 12 ÂL, ông cho giết hoàng thúc Nguyên Duyệt.

Cũng trong tháng 12 năm đó, ông cải niên hiệu sang Vĩnh Hưng, song do cùng hiệu với Minh Nguyên Đế nên trong cùng tháng lại cải sang Vĩnh Hy. Cùng tháng, Hiếu Vũ Đế lấy con gái của Cao Hoan làm hoàng hậu.

Sau khi chiều theo ý Cao Hoan vào lúc đầu, ông bắt đầu cai trị với các phò tá là Hộc Tư Xuân và cộng sự của ông ta tên là Vương Tư Chính, ra nhiều quyết định trái với quan điểm của Cao Hoan, đặc biệt là sau khi Cao Hoan đánh bại thành viên chính cuối cùng của gia tộc Nhĩ Chu là Nhĩ Chu Triệu. Hiếu Vũ Đế bí mật liên lạc với Hạ Bạt Nhạc, người đang kiểm soát các châu phía tây, và cũng phong cho em trai của Hạ Bạt Nhạc là Hạ Bạt Thắng làm chỉ huy các châu phía nam, muốn dựa vào anh em Hạ Bạt để chống lại Cao Hoan. Căng thẳng cũng tăng lên khi Cao Hoan muốn kiểm soát thêm nhiều châu còn Hiếu Vũ Đế cũng mong muốn giành quyền kiểm soát các châu từ Cao Hoan.

Mùa xuân năm 534, tướng bằng hữu của Hạ Bạt Nhạc là Hầu Mạc Trần Duyệt ám sát Hạ Bạt Nhạc do bị Cao Hoan xúi giục. Quân của Hạ Bạt Nhạc ủng hộ phụ tá của Hạ Bạt Nhạc là Vũ Văn Thái lên thay thế, và Vũ Văn Thái ngay sau đó đánh bại Hầu Mạc Trần Duyệt. Hiếu Vũ Đế tiếp tục tham gia thảo luận với Vũ Văn Thái (Hạ Bạt Nhạc trước đó cử Vũ Văn Thái làm liên lạc giữa ông ta với Hiếu Vũ Đế) để chống lại Cao Hoan. Đến mùa hè năm 534, Hiếu Vũ Đế chuẩn bị quân lính và tin rằng ông có thể bất ngờ bắt giữ Cao Hoan. Hoàng đế trao mật chỉ cho Cao Hoan giả vờ rằng ông nghi ngờ Vũ Văn Thái và Hạ Bạt Thắng nổi loạn và lập kế hoạch tấn công họ cùng với Cao Hoan. Tuy nhiên, Cao Hoan nhận ra âm mưu của Hiếu Vũ Đế nên tiến quân về Lạc Dương. Vương Tư Chính tin rằng quân triều đình không đủ sức kháng lại quân của Cao Hoan nên thuyết phục Hiếu Vũ Đế chạy đến lãnh địa của Vũ Văn Thái, và Hiếu Vũ Đế làm theo, bất chấp lời đề nghị ở lại Lạc Dương của Hộc Tư Xuân. Cỏ vẻ như Cao Hoan chỉ mất một tháng để tiếp cận Lạc Dương, và Hiếu Vũ Đế chạy trốn về phía tây, gặp được quân của Vũ Văn Thái trên đường và được hộ tống đến đại bản doanh của Vũ Văn Thái tại Trường An. Tại đây, Hiếu Vũ Đế tái lập triều đình và phong Vũ Văn Thái làm thượng trụ. Ông cũng gả em gái Phùng Dực công chúa cho Vũ Văn Thái.

Chạy trốn đến Trường An và qua đời
Trong khi đó, Cao Hoan nắm quyền kiểm soát khu vực Lạc Dương, và ngay sau đó cũng đánh bại Hạ Bạt Thắng, chiếm được lãnh địa và buộc Hạ Bạt Thắng phải chạy trốn đến Lương. Cao Hoan sau đó nhiều lần viết thư thỉnh cầu Hiếu Vũ Đế trở về Lạc Dương và hứa sẽ vẫn để ông giữ ngai vàng. Tuy nhiên, Hiếu Vũ Đế không đáp lại bất kỳ lời đề nghị nào của Cao Hoan. Do đó, Cao Hoan lập Nguyên Thiện Kiến, con trai của Thanh Hà vương Nguyên Đản (元亶, em họ của Hiếu Vũ Đế) lên ngôi và dời đô từ Lạc Dương đến Nghiệp Thành, do đó chính thức phân Bắc Ngụy ra làm hai nửa (Đông Ngụy dưới quyền cai trị của Hiếu Tĩnh Đế và Tây Ngụy dưới quyền Hiếu Vũ Đế), mặc dù cả hai đều tuyên bố mình là triều đại hợp pháp.

Lúc này, mối quan hệ của Hiếu Vũ Đế với Vũ Văn Thái xấu đi. Khi còn ở Lạc Dương, Hiếu Vũ Đế có các mối quan hệ tình ái với ba trong số các em họ là Bình Nguyên công chúa Nguyên Minh Nguyệt (元明月), An Đức công chúa, và công chúa Nguyên Tật Lê (元蒺藜). Nguyên Minh Nguyệt đi theo Hiếu Vũ Đế đến Trường An, song Vũ Văn Thái không chấp thuận mối quan hệ này và thuyết phục các thân vương bắt giữ và giết chết bà. Hiếu Vũ Đế hết sức tức giận, và ông thường xuyên sử dụng cung hoặc đập bàn bên trong cung điện để bày tỏ sự bất mãn của mình. Khoảng tết năm 535, ông uống rượu có pha thuốc độc rồi qua đời và có vẻ chuyện này do các sát thủ của Vũ Văn Thái tiến hành. Vũ Văn Thái lập một họ hàng của ông là Nam Dương vương Nguyên Bảo Cự (anh trai cùng cha mẹ với Nguyên Minh Nguyệt) làm hoàng đế, tức Văn Đế.

Chú thích

Tham khảo
 Ngụy thư
 Bắc sử
 Tư trị thông giám

Vua nhà Bắc Ngụy
Vua Trung Quốc bị giết


title: Cụm Hồ Tràm

text:
Cụm Hồ Tràm là một khu vực bãi ngầm lớn thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Cụm này tiếp giáp với phần tây nam của bãi Cỏ Rong, gồm nhiều rạn san hô: về phía tây có đá Ba Cờ, đá Hợp Kim và đá Khúc Giác; về phía đông bắc có đá Mỏ Vịt và đá Trung Lễ.

Cụm Hồ Tràm là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào kiểm soát vùng này nhưng đây là nơi thường xuyên diễn ra tranh chấp về quyền khai thác tài nguyên giữa Philippines và Trung Quốc. Khi Trung Quốc cố đặt các phương tiện đánh dấu tại khu vực này thì Philippines thường tìm cách dỡ bỏ.

 Tên gọi: cụm Hồ Tràm (bãi Hồ Tràm); tiếng Anh: Amy Douglas Bank; tiếng Filipino: Mahiwagang Diwata; ; Hán-Việt: An Đường than.
 Đặc điểm: có chiều dài tính theo trục bắc-nam là 37 hải lý (68,5 km), chiều rộng tối đa là 12 hải lý (22,2 km) và diện tích của phần bãi cạn lên đến 1.070 km².

Tham khảo

Hồ Tràm


title: IAR 37

text:
IAR 37 là một loại máy bay ném bom và trinh sát hạng nhẹ của România, do hãng Industria Aeronautică Română chế tạo.

Biến thể
IAR 37 Phiên bản sản xuất đầu tiên. Lắp động cơ  IAR K14-II C32 - 649 kW (870 hp). 50 chiếc.
IAR 38 Lắp động cơ 522 kW (700 hp) BMW 132A. Đuôi cao hơn. 50 chiếc.
IAR 39 Phiên bản sửa đổi của IAR 38, dùng động cơ IAR K.14-III C36 - 690 kW (930 hp). 95 chiếc.
IAR 39A Lắp động cơ IAR K.14-IV C32 716 kW (960 hp). 160 chiếc.

Quốc gia sử dụng
 Vương quốc Romania
Không quân Hoàng gia Romania

Không quân Romania

Tính năng kỹ chiến thuật (IAR 39)

Xem thêm

Tham khảo

 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985), 1985, Orbis Publishing, Page 2192
 Axworthy, Max. "On Three Fronts: Romania's Aircraft Industry During World War Two". Air Enthusiast, No.56, Winter 1994. Stamford, Lincs, UK:Key Publishing. ISSN 0143-5450. pp. 8–27.
 Morosanu, Teodor Liviu. "Romanian Reconnaissance". Air International, April 1994, Vol 46 No 4. Stamford, Lincs, UK:Key Publishing. ISSN 0306-5634. pp. 207–211.

Máy bay IAR
Máy bay trinh sát quân sự Romania 1930–1939
Máy bay ném bom Romania 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Bãi Tổ Muỗi

text:
Bãi Tổ Muỗi là một bãi ngầm thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Thực thể này tách biệt khỏi bãi Cỏ Rong do có một vùng nước rộng 12 hải lý (22,2 km) và sâu 1.200 m ngăn cách bãi Tổ Muỗi với phần tây bắc của bãi Cỏ Rong.

Bãi Tổ Muỗi là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát bãi này.

 Tên gọi: bãi Tổ Muỗi; tiếng Anh: Nares Bank; ; Hán-Việt: Đại Uyên than.
 Đặc điểm: có dạng hình giọt nước. Chiều dài của bãi tính theo trục bắc-nam là 40 hải lý (74,1 km) và chiều rộng tối đa là 10 hải lý (18,5 km). Có rất ít số liệu về độ sâu nhưng số liệu ước chừng là từ 18,3 đến 75 m. Diện tích của bãi Tổ Muỗi lên đến 780 km².

Tham khảo

Tổ Muỗi


title: Paul Ryan

text:
Paul Davis Ryan (sinh ngày 29 tháng 1 năm 1970) là một nhà chính trị Hoa Kỳ thuộc Đảng cộng hòa Hoa Kỳ. Ông là dân biểu Hạ viện Hoa Kỳ đang giữ chức Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Hạ viện. Ông lớn lên ở Janesville, Wisconsin và tốt nghiệp ngành kinh tế-chính trị tại Đại học Miami. Ông bắt đầu làm việc ở Washington DC với vai trò thực tập sinh, rồi trợ lý cho Bob Kasten, Sam Brownback, và Jack Kemp trước khi tranh cử ở Janesville, Wisconsin. ông trúng cử Hạ viện Hoa Kỳ năm 1998.
Paul Ryan là người đã đề xuất tư nhân hóa chăm sóc y tế cho những người hiện dưới 55 tuổi, và chuyển Medicaid và Chương trình Trợ giúp Dinh dưỡng Bổ sung (Chương trình tem thực phẩm) vào các block grant cho các tiểu bang. Ryan đã giới thiệu chương trình chi tiêu cho Ủy bang Ngân sách Hạ viện vào tháng 4 năm 2012 và trong một phiên bản cập nhật tháng 3 năm 2012. Ông là người có kế hoạch cắt giảm thuế và điều chỉnh lại Chương trình của chính phủ Mỹ về việc chăm sóc người già trên 65 tuổi (Chương trình Medicare) và các chương trình xã hội khác nhằm khuyến khích đầu tư, kiểm soát chi tiêu công.
Ngày 11 tháng 8 năm 2012, Mitt Romney thông báo chọn Ryan làm bạn tranh cử trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2012, vị trí tranh cử Phó Tổng thống. Ông là Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ từ ngày 29 tháng 10 năm 2015 cho đến ngày 3 tháng 1 năm 2019.

Tham khảo

Sinh năm 1970
Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ
Dân biểu Hoa Kỳ
Người Wisconsin
Người Mỹ gốc Anh
Nhân vật còn sống
Nhà văn Mỹ thế kỷ 21
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Ireland
Người Mỹ gốc Do Thái
Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ
Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Chính khách Mỹ thế kỷ 21


title: Kharkov KhAI-5

text:
Kharkov R-10 (KhAI-5) là một loại máy bay ném bom và trinh sát hạng nhẹ của Liên Xô, nó được thiết kế vào giữa thập niên 1930 tại Viện hàng không Kharkov (KhAI, HAI – tiếng Nga: ХАИ), dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Iosif Grigorevich Nyeman.

Quốc gia sử dụng
Quân sự

Không quân Xô viết

Dân sự

Aeroflot

Biến thể
 R-10 – Phiên bản sản xuất của KhAI-5
 KhAI-5bis – Phiên bản cải tiến của R-10/KhAI-5 (còn gọi là KhAI-51), 1 mẫu bay thử vào đầu năm 1939.
 KhAI-52 – Phiên bản sản xuất của KhAI-51.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1930
Máy bay KhAI
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Letov Š-16

text:
Letov Š-16 là một loại máy bay ném bom hai tầng cánh của Tiệp Khắc. Nó được thiết kế bởi Alois Šmolík tại Letov Kbely. Chuyến bay đầu của Š-16 diễn ra vào năm 1926

Biến thể
 Š-16 – Máy bay ném bom, trinh sát hai chỗ.
 Š-16J – Phiên bản thủy phi cơ cho Nam Tư, 1 chiếc.
 Š-16L – Phiên bản xuất khẩu cho Latvia.
 Š-16T – Phiên bản xuất khẩu cho Thổ Nhĩ Kỹ.
 Š-116 – Phiên bản với động cơ Skoda L
 Š-216 – Phiên bản với động cơ Bristol Jupiter do Walter chế tạo
 Š-316 – Phiên bản với động cơ Hispano-Suiza 12N
 Š-416 – Phiên bản với động cơ Breitfeld-Danek BD-500
 Š-516 – Phiên bản với động cơ Isotta-Fraschini Asso
 Š-616 – Phiên bản với động cơ Hispano-Suiza 12Nbr
 Š-716 – Phiên bản với động cơ Skoda L
 Š-816 – Phiên bản với động cơ Praga ES
 Š-916 – Phiên bản với động cơ Lorraine-Dietrich

Quốc gia sử dụng

Không quân Tiệp Khắc (115 chiếc)

Không quân Latvia (21 chiếc)

Không quân Thổ Nhĩ Kỳ (16 chiếc)

Hải quân Hoàng gia Nam Tư (1 chiếc)

Tính năng kỹ chiến thuật (Š-16)

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay Letov
Máy bay ném bom Tiệp Khắc 1920–1929
Máy bay trinh sát quân sự Tiệp Khắc 1920–1929
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Loire-Nieuport LN.401

text:
Loire-Nieuport LN.401 là một loại máy bay ném bom bổ nhào của Pháp trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
LN.40
LN.41
LN.401
LN.411
LN.402

Quốc gia sử dụng

Hải quân Pháp
Không quân Pháp

Tính năng kỹ chiến thuật (LN.401)

Xem thêm
 Danh sách máy bay quân sự giữa hai cuộc chiến tranh thế giới
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay ném bom
 Danh sách máy bay của Armée de l'Air, Chiến tranh Thế giới II

Ghi chú

Tham khảo
Morareau, Lucien (2002). "Les aéronefs de l'aviation maritime (1910-1942)", ARDHAN, ISBN 2-913344-04-6

Liên kết ngoài
histaviation.com

Máy bay Nieuport
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom bổ nhào
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Huy Tuấn

text:
Huy Tuấn (tên đầy đủ là Bùi Huy Tuấn, sinh ngày 17 tháng 9 năm 1970 ở Hạ Long, Quảng Ninh), là nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc, giám đốc âm nhạc của Việt Nam. Ngoài ra, anh là nghệ sĩ đã được nhận 3 đề cử cho giải Cống hiến. Cùng với nhạc sĩ Anh Quân, anh đã lập nên ban nhạc Anh Em vào năm 1993 tại Đức, và sau đó trở thành ê-kíp cộng tác của ca sĩ Mỹ Linh kể từ năm 1998. Chính anh và nhạc sỹ Anh Quân đã tạo ra một cú đột phá cho thị trường âm nhạc Việt Nam vào cuối thập kỷ 90 bằng Album Tóc ngắn và cũng từ đó hàng loạt các album được đánh giá là những mốc son của âm nhạc Việt bắt đầu được sản xuất bởi cặp đôi này như Made in Vietnam, Để mãi được gần anh, Tóc Ngắn Acoustic và xây dựng vững chắc tên tuổi cho Mỹ Linh.

Từ năm 2003, song song với các hoạt động của ban nhạc Anh Em, Huy Tuấn bắt đầu thử nghiệm trong vai trò nhà sản xuất âm nhạc một cách độc lập. Với album 24 giờ 7 ngày (2004) anh chính là người phát hiện và đưa ra ánh sáng một Hồ Ngọc Hà từ một người mẫu đã trở thành một ca sỹ nổi tiếng nhất trên thị trường âm nhạc. Là một nhạc sĩ có nhiều sáng tác được công chúng mến mộ, Huy Tuấn cũng tham gia vào nhiều chương trình truyền hình, điển hình là làm giáo khảo Tìm kiếm tài năng: Vietnam's Got Talent hay giám đốc âm nhạc cho Vietnam Idol (kể từ mùa 3 năm 2010). Anh cũng từng là thành viên của Hội đồng nghệ thuật chương trình Bài hát Việt, Sao Mai điểm hẹn... Anh là một nhà sản xuất âm nhạc dành nhiều thời gian hỗ trợ các ca sỹ trẻ, giúp họ có những bước đi vững chắc cho sự nghiệp ca hát như Văn Mai Hương, Vũ Cát Tường, Hòa Minzy...

Huy Tuấn được xem như một trong những nhân tố góp phần định hướng tư duy cảm thụ âm nhạc cho khán giả yêu nhạc Việt. Cùng với Anh Quân, anh được coi là một trong những người tạo nên thành công rực rỡ của "diva" Mỹ Linh.

Tuổi trẻ
Huy Tuấn sinh năm 1970 tại Hạ Long, Quảng Ninh trong một gia đình không mấy khá giả có bố làm trong lĩnh vực thể thao và mẹ làm nghề buôn bán tự do. Dù không phải là “con nhà nòi” nhưng ngay từ những năm tháng trung học, anh đã sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc và niềm đam mê với nghệ thuật. Khi Nhà nước có chính sách tìm kiếm tài năng trẻ tại các địa phương để đào tạo ngành nghề, Huy Tuấn ngay lập tức nộp đơn đăng ký và sau đó được chọn vào khoa Flute tại Nhạc viện Hà Nội. Kết thúc 4 năm sơ cấp, vì học giỏi mà anh được các chuyên gia Liên Xô sang trường tuyển thẳng vào Nhạc viện Tchaikovsky, ngôi trường âm nhạc cổ điển hàng đầu châu Âu, để tiếp tục theo học nâng cao bộ môn sáo tây. Đây chính là một cơ hội lớn, là bước đệm giúp anh phát triển tài năng và theo đuổi sự nghiệp âm nhạc của mình sau này.

Năm 1990, Liên Xô tan rã. Theo bạn bè, từ Nga, Huy Tuấn đi sang Ba Lan, rồi sang Đức, kiếm sống bằng nhiều nghề để có tiền học sáng tác nhạc.

Sự nghiệp

Ca sĩ

1993: Ban nhạc Anh Em
Huy Tuấn và Anh Quân gặp nhau từ Nhạc viện Hà Nội rồi cùng nhau sang Nga. Hai người bạn từ thuở nhỏ với cùng niềm đam mê đã lập nên ban nhạc Anh Em tại Đức vào năm 1993 chỉ gồm 2 thành viên. Thời gian còn là sinh viên tại Nga, ngoài giờ học ở trường, Huy Tuấn và Anh Quân còn tranh thủ chơi nhạc và hát ở các nhà hàng, quán bar. Họ từng thực hiện một album có tên là Thiên đường. Huy Tuấn nói về tình bạn với Anh Quân: "Tôi nói với Quân: "Tao với mày đi đâu cũng có nhau, cái gì cũng nghĩ chung, làm chung, cùng nghe một thứ nhạc, cùng thích chơi một thứ nhạc. Tao đi đâu cũng thấy… mày bên cạnh. Tao qua Nga mày cũng qua Nga. Tao qua Ba Lan mày cũng qua Ba Lan. Qua Đức mày cũng qua Đức. Tao ngoái lại lúc nào cũng nhìn thấy mày. Như thế quá bằng "Anh Em" còn gì! Còn hơn cả anh em!". Anh Quân nói: "Anh Em" vì thế quả đúng là cái tên phản ánh rất đúng mối quan hệ giữa tôi và Tuấn vì có lẽ, ngay cả đến anh em trong nhà cũng không thể thân nhau đến thế." 1998–nay: Mỹ Linh
Năm 1997, ban nhạc Anh Em trở về Việt Nam và bắt đầu cộng tác với Mỹ Linh sau khi cô lập gia đình với Anh Quân. Năm 2000, họ thực hiện thành công album Tóc Ngắn 2 tạo tiếng vang lớn trong dư luận và góp phần đưa Mỹ Linh trở thành “diva” trong lòng công chúng. Đây là album không chỉ thay đổi quan điểm trong nhạc nhẹ Việt Nam mà còn tạo ra những chuyển biến về việc thực hiện sản phẩm âm nhạc phòng thu. Kể từ đó, Huy Tuấn và ban nhạc Anh Em trở thành ê-kíp chính của Mỹ Linh, đồng hành giúp cô tạo dựng phong cách của “tóc ngắn”.

Năm 2003, ban nhạc Anh Em sản xuất thành công album Made in Viet Nam, đánh dấu sự hợp tác lần đầu tiên giữa ekip người Việt và ekip người nước ngoài (Blue Tiger Records). Năm 2004, ban nhạc tiếp tục thành công cùng ca sĩ Mỹ Linh với album xuất sắc Chat với Mozart khi toàn bộ các ca khúc cổ điển nổi tiếng của thế giới được phổ lời Việt và hòa âm lại theo phong cách R&B hiện đại. Năm 2006, khi dư âm của “Chat với Mozart” chưa kịp lắng xuống, ban nhạc Anh Em và ca sĩ Mỹ Linh lại tiếp tục áp đảo thị trường âm nhạc Việt bằng album Để tình yêu hát nhân dịp lễ Valentine và thực hiện show diễn Mỹ Linh '06 được dàn dựng công phu, giúp Mỹ Linh đoạt giải “Ca sĩ của năm” của Giải thưởng cống hiến do báo Thể thao & Văn hóa tổ chức. Tới năm 2011, ê-kíp của ban nhạc Anh Em cùng Mỹ Linh đã thử nghiệm phong cách nhạc pha Jazz với chất liệu Acoustic để thực hiện album Tóc ngắn acoustic - Một ngày được phát hành dưới dạng đĩa than cùng ấn bản CD. Mới đây, vào ngày 18/01/2018, sau 3 năm miệt mài sáng tạo của toàn ekip, album Chat với Mozart II đã chính thức ra mắt, với chất âm nhạc cổ điển được khoác màu áo blue jazz đương đại. Huy Tuấn cùng Anh Quân và nhạc sĩ trẻ tài năng Thanh Bình là những người phối khí cho sản phẩm âm nhạc này.

Ngoài Mỹ Linh, ban nhạc Anh Em vẫn luôn tiếp tục cộng tác với nhiều ca sĩ như Tuấn Ngọc, Thanh Lam, Hồng Nhung, Quang Dũng, Hà Anh Tuấn, Đức Tuấn, Tùng Dương, Đinh Mạnh Ninh, Mỹ Tâm... Các chương trình cộng tác của ban nhạc Anh Em luôn được công chúng và giới chuyên môn đánh giá cao.

 2004-2006: Hồ Ngọc Hà
Năm 2004, Hồ Ngọc Hà đến Hà Nội và tìm gặp Huy Tuấn để thử sức trong lĩnh vực ca hát. Sau đó, anh đã giúp cô thực hiện album đầu tay mang tên 24 giờ 7 ngày được phát hành bởi hãng Viết Tân Studio. Các bài hát nằm trong album đều do Huy Tuấn sản xuất và được anh cùng các nhạc sĩ như Đức Trí, Nguyễn Xinh Xô, Hồng Kiên, Dương Thụ và An Hiếu sáng tác. Với sự giúp đỡ của kỹ thuật phòng thu và “bàn tay phù thủy” của Huy Tuấn đã giúp nhào nặn phong cách cho Hà Hồ và tạo ra một album khá hoàn chỉnh cho một giọng ca vốn bị chê vừa khàn vừa mỏng. Năm 2005, nghe lời khuyên của Huy Tuấn, Hồ Ngọc Hà  sau đó đã ký hợp đồng với hãng đĩa của nhạc sĩ Đức Trí là Music Faces và cho ra mắt album thứ hai Và em đã yêu, giúp tên tuổi của Hà nở rộ trong thời đó. Năm 2006, Huy Tuấn và Đức Trí cùng nhau sáng tác trong album thứ ba của cô mang tên Muốn nói với anh, được phát hành tại Việt Nam bởi hãng Music Faces và Galaxy Media & Entertainment, và tại Mỹ trên iTunes bởi hãng Music Faces.

 2010: Uyên Linh
Năm 2010, Huy Tuấn làm giám đốc âm nhạc chịu trách nhiệm toàn bộ về mặt chất lượng âm nhạc cho Vietnam Idol mùa 3, phát sóng trên kênh VTV6 của Đài Truyền hình Việt Nam. Chương trình được đánh giá là đã có nhiều thay đổi mới trong định dạng theo hướng gần gũi với khán giả Việt hơn, đã tạo cho các ca sĩ sự khởi đầu rất thuận lợi để làm nền tảng vững chắc cho sự nghiệp của họ sau này. Ca sĩ Uyên Linh trong đêm chung kết đã vượt qua đối thủ Văn Mai Hương để giành danh hiệu Vietnam Idol và bước ra khỏi cuộc thi như một “diva mới”, được kỳ vọng sẽ tiếp nối các thế hệ “đàn chị” đi trước như Mỹ Linh, Hồng Nhung, Thanh Lam... 6 tháng sau khi chương trình kết thúc, Huy Tuấn đã bỏ công làm single Cám ơn tình yêu cho Uyên Linh như một lời cám ơn dành cho khán giả và giới làm nghề. Đây là bản thu âm đầu tiên của cô trong studio với tư cách là quán quân của “thần tượng”. Huy Tuấn sau đó đã tư vấn và cân nhắc thận trọng những bước đi tiếp theo cho Uyên Linh, giúp cô lựa chọn nhà sản xuất thích hợp. Năm 2011, nhạc sĩ Quốc Trung đã đồng ý sản xuất album đầu tay cho Uyên Linh mang tên Giấc mơ tôi, trong khi Huy Tuấn nhận làm việc với Á quân Văn Mai Hương.

 2010-nay: Văn Mai Hương
Bước ra từ chương trình Vietnam Idol 2010 với danh hiệu Á Quân, ca sĩ trẻ Văn Mai Hương quyết định “Nam tiến” để chính thức tấn công vào thị trường âm nhạc Việt với sự “giúp đỡ nhiệt tình” của nhạc sĩ Huy Tuấn. Anh đã nhận đỡ đầu và định hướng âm nhạc cho cô. Khởi đầu là single Nếu như anh đến, là một ca khúc kết hợp giữa hai thể loại Dance-pop và R&B được sáng tác bởi nhạc sĩ Nguyễn Đức Cường. Bài hát nhanh chóng được tiếp nhận như “làn gió mới” của V-pop và đã đứng đầu bảng xếp hạng Zing Top Song vào tháng 8 năm 2011. Cùng năm đó, để đánh dấu tuổi 17, Văn Mai Hương ra mắt album đầu tay Hãy mỉm cười là tập hợp những tác phẩm mới được nhà sản xuất Huy Tuấn tuyển lựa kỹ càng từ những sáng tác của nhiều nhạc sĩ tên tuổi như Nguyễn Đức Cường, Giáng Son, Đức Trí, Huy Tuấn, Minh Vương, Hà Quang Minh... Trong quá trình thực hiện album này, Huy Tuấn đã từng thẳng thừng la mắng và đuổi Văn Mai Hương khỏi studio của Music Faces vì thu âm không đạt yêu cầu ca khúc Ngày chung đôi. Nhắc lại chuyện cũ, cô thấy rất xấu hổ nhưng vẫn thầm cám ơn Huy Tuấn vì nhờ có sự nghiêm khắc của anh mà cô đã có một bản thu chất lượng. Năm 2013, Huy Tuấn tiếp tục giúp cô biên tập album thứ 2 mang tên "Mười tám+" gồm các bài hát mang phong cách ballad, Dance-pop và R&B…

Á quân Vietnam Idol 2010 từng chia sẻ, “…Tôi chắc chắn sẽ không có được ngày hôm nay nếu không có hai người thầy lớn nhất cuộc đời mình: NSƯT Hà Thủy - người mẹ thứ 2 và nhạc sĩ Huy Tuấn - người cha thứ 2. Một người dìu dắt và một người chắp cánh ước mơ tôi…” Huy Tuấn khi được hỏi về cơ duyên kết hợp với Văn Mai Hương, “Tôi muốn xây dựng một thần tượng mới cho đối tượng khán giả teen, với những ca khúc có nội dung lành mạnh phù hợp với lứa tuổi, có chiều sâu nghệ thuật. Với những tố chất của Văn Mai Hương và với sự nhiệt huyết của mình, tôi hy vọng sẽ làm một điều gì đó cho phân khúc thị trường này. Tôi nghĩ nếu mình làm việc tử tế nó sẽ đem lại những giá trị thiết thực”.

 2012-2014: Sơn Tùng M-TP
Sau khi tốt nghiệp khoa Thanh nhạc tại Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh, Sơn Tùng chuyển vào Sài Gòn học tập và phát triển sự nghiệp. Cuối năm 2012, Sơn Tùng M-TP kí hợp đồng và trở thành ca sĩ độc quyền của công ty Văn Production (cùng với Văn Mai Hương) dưới sự nâng đỡ và dẫn dắt của nhạc sĩ Huy Tuấn, vốn đang là cố vấn chuyên môn tại đây. Thời điểm đó, Huy Tuấn là giám đốc âm nhạc cuộc thi Vietnam Idol 2012 và là một trong các giám khảo Bài hát yêu thích, nên đã mời Sơn Tùng biểu diễn trong hai chương trình này. Sau hai đêm diễn, Sơn Tùng được khán giả trẻ yêu thích với ca khúc Cơn mưa ngang qua. Giữa 2014, Sơn Tùng tiếp tục được Huy Tuấn mời tham gia hai chương trình và "gây sốt" với Em của ngày hôm qua.

Sau khi trở nên đình đám, Sơn Tùng vướng phải nghi án đạo nhạc. Giữa sự chỉ trích dữ dội của dư luận, giọng ca 20 tuổi vẫn được Huy Tuấn đứng ra bảo vệ. Song, nhạc sĩ không thể giúp Sơn Tùng giữ lại các giải thưởng âm nhạc mà ca sĩ trẻ này từng đạt được trước đó. Cuối năm 2014, nhạc sĩ Huy Tuấn chính thức tuyên bố dừng hợp tác với Sơn Tùng M-TP do bận rộn với nhiều hoạt động âm nhạc, không đủ thời gian quán xuyến hết công việc, nên chỉ nhận cố vấn chuyên môn cho ca sĩ Văn Mai Hương.Thầy trò chia tay

 2014-2016: Vũ Cát Tường
Sau khi “chia tay” với Sơn Tùng M-TP, Á quân Giọng hát Việt mùa 2 Vũ Cát Tường chính là cô học trò mới mà nhạc sĩ Huy Tuấn muốn hỗ trợ phát triển sự nghiệp. Cuối năm 2014, đóng vai trò là nhà sản xuất âm nhạc và hòa âm phối khí, Huy Tuấn đã cho ra mắt thành công album đầu tay của Vũ Cát Tường mang tên Giải mã, gồm những ca khúc do chính cô tự sáng tác theo thể loại Ballad, Pop rock, R&B và Electronic. Single Yêu xa trích từ album này được phát hành trước đó cũng nhanh chóng nhận được sự đón nhận của khán giả và lọt vào Top của các bảng xếp hạng âm nhạc. Bản thân Vũ Cát Tường với phần biểu diễn thành công ca khúc “Yêu xa” đã nhận giải thưởng “Ca sĩ thể hiện hiệu quả nhất” trong liveshow tháng 8 của chương trình Bài hát Việt (2014).

Năm 2015, nhận thấy tiềm năng có thể trở thành “bản hit thành công”  trong sáng tác mới của Vũ Cát Tường, nhạc sĩ Huy Tuấn đã đề cử “Mơ” vào Bài Hát Việt 2015 và ngay lập tức ca khúc được viết theo phong cách Soul mix R&B này đã đoạt giải “Bài hát ấn tượng” trong liveshow tháng 12 do khán giả bình chọn. Đây chính là động lực để Vũ Cát Tường đầu tư mạnh mẽ cho bài hát với một video ca nhạc hoàn chỉnh, và “người thầy” Huy Tuấn tiếp tục nhận lời làm nhà sản xuất cho MV này. Tháng 1 năm 2016, Vũ Cát Tường đã có buổi họp báo ra mắt single và MV Mơ. Sản phẩm thu hút sự quan tâm và yêu thích của khán giả lẫn giới chuyên môn khi được trau chuốt khá kỹ lưỡng về hình ảnh từ góc quay đến giai đoạn xử lý hậu kỳ. Tháng 2 năm 2016, MV Mơ đã vinh dự giành giải cao nhất “MV vàng” tại lễ trao giải VTV Bài hát tôi yêu 2015 diễn ra tại Nhà hát Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh. Có được thành công này, Vũ Cát Tường không quên gửi lời cám ơn chân thành tới người thầy, “người bạn tri âm” Huy Tuấn vì đã tận tình hướng dẫn cô, đã kiên nhẫn để mặc cô tự do khám phá giai điệu của con người cô và tin tưởng vào tố chất người nghệ sĩ trong cô. Nói về sự hợp tác với nhạc sĩ Huy Tuấn, nữ ca sĩ Vết mưa chia sẻ, “Tôi đặt niềm tin vào người đã có thành tựu, nhưng quan trọng nhất với tôi vẫn là cả hai tôn trọng sự khác biệt của nhau.” Nhạc phim
Dù không được đào tạo để viết nhạc phim chuyên nghiệp, và chỉ bằng cảm quan riêng, bằng kiến thức về điện ảnh có được nhờ vào sự yêu thích phim ảnh từ sớm, nhạc sĩ Huy Tuấn vẫn được nhiều đạo diễn nổi tiếng như Nguyễn Quang Dũng (đạo diễn), Lê Hoàng, Đỗ Thanh Hải... gửi gắm làm nhạc cho các bộ phim điện ảnh lẫn truyền hình. Bộ phim đầu tiên anh viết nhạc cách đây gần 20 năm là phim truyền hình của đạo diễn Trần Hoài Sơn. Lúc đó cả hai đều còn rất trẻ và khá hưng phấn với tác phẩm đầu tay của mình. Sau khi tiếp tục viết khá nhiều nhạc phim cho các bộ phim truyền hình như Những giấc mơ dài (2004), Dòng sông phẳng lặng (2004) (đều do ca sĩ Mỹ Linh thể hiện)... đến năm 2005 Huy Tuấn bắt đầu viết nhạc cho phim truyện nhựa. Tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 15, có tới 4 bộ phim tham gia tranh cử do anh viết nhạc phim, đó là Chiến dịch trái tim bên phải và Vũ điệu tử thần của Hãng phim truyện Việt Nam, Hai trong một của hãng phim Thiên Ngân Galaxy (ca khúc Hip Hop có tên “Bó tay” do L.k và Ngô Thanh Vân thể hiện) và Sinh mệnh của Hãng phim truyện I.

Từ năm 2009, sau khi chuyển vào Sài Gòn, Huy Tuấn càng nhận được nhiều “đơn đặt hàng” hơn. Năm 2010, anh tham gia với tư cách là đồng sáng tác với nhạc sĩ Võ Thiện Thanh trong bộ phim "Những nụ hôn rực rỡ" của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng (Dũng “khùng”) và rất thích thú với phần âm nhạc của bộ phim này. Hai người đã may mắn đoạt giải Bông sen Vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 17.

Năm 2013, sau khi bộ phim Mỹ nhân kế của đạo diễn Quang Dũng “rời” khỏi rạp chiếu thì ca khúc nhạc phim “Chờ người nơi ấy” do ca sĩ Uyên Linh - Quán quân Vietnam Idol 2010, thể hiện vẫn gây “sốt” trong giới trẻ, thậm chí nhóm nhạc Unlimited còn làm mới ca khúc này theo phong cách Rock rất ấn tượng. Đây là một sản phẩm của sự kết hợp thành công giữa âm nhạc của Huy Tuấn và ca từ của Hà Quang Minh. “Chờ người nơi ấy” hiện vẫn được xem là một trong những bài nhạc phim hay nhất từ trước đến nay.

Năm 2014, Huy Tuấn nhận lời viết nhạc nền và sáng tác ca khúc cho bộ phim Lạc giới của đạo diễn Phi Tiến Sơn. Anh đã mời Mỹ Linh tham gia viết lời và hát ca khúc “Lạc Bờ”, đánh dấu sự kết hợp của tình bạn âm nhạc 20 năm của hai người. Khán giả được gặp lại sự nồng nàn, da diết của giọng hát Mỹ Linh trong những giai điệu lãng mạn của Huy Tuấn và không ngạc nhiên khi nhạc phẩm đã vượt ra khỏi ranh giới của bộ phim.

Năm 2015, trên sân khấu Vietnam Idol, lần đầu tiên diva Trần Thu Hà giới thiệu “Giấc mơ đã qua” đến công chúng – một ca khúc do nhạc sĩ Huy Tuấn sáng tác trong phim Quyên của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình. Dù chỉ có một khoảng thời gian ngắn ngủi để quyết định thu âm bài hát này, và chỉ thu âm 2 lần trong vòng 10 phút, nhưng nữ ca sĩ có một cảm giác rất gần gũi với ca khúc. Cô từng chia sẻ, “Tác phẩm này của nhạc sĩ Huy Tuấn theo chủ ý của tôi cần một giọng hát nhiều nữ tính và một cảm xúc nhiều trải nghiệm. Trong sự bình thản vẫn có những sóng gió ngầm.”Trong hai năm tiếp theo, mỗi năm Huy Tuấn lại nhận viết nhạc cho một bộ phim điện ảnh, là Vệ sĩ, tiểu thư và thằng khờ (2016) và Sắc đẹp ngàn cân (2017). Hai ca khúc “Nếu lúc ấy” và “Forever n Ever” (F.N.E) đều được thể hiện thành công bởi ca sĩ Bằng Kiều và hai “học trò cưng” của anh là Văn Mai Hương và Rocker Nguyễn.

Tuy nhiên, nếu được chọn thì Huy Tuấn vẫn thích viết nhạc hơn là sáng tác ca khúc cho phim, vì đối với anh nhạc cho phim phải là phần nhạc nền, ca khúc hầu hết chỉ dành cho phim truyền hình, ngoại trừ những phim có yêu cầu đặc biệt như phim âm nhạc. Để thực hiện phần âm nhạc cho một bộ phim, anh thường đọc kịch bản trước rồi gặp gỡ trao đổi với đạo diễn, viết, đưa đạo diễn nghe thử để biết rằng cả hai đang đi đúng hướng, sau đó làm một mạch và mang đến cùng đạo diễn ghép nhạc... Điều kiện duy nhất Huy Tuấn đặt ra cho các nhà sản xuất là cung cấp bản dựng nháp trước một tháng nhưng hầu như chưa bao giờ anh có được điều đó. Theo Huy Tuấn, “Viết nhạc cho phim chính là đạo diễn thứ hai bằng âm thanh”. Sáng tác ca khúc có thể chỉ mất vài buổi, còn viết phần nhạc nền cho một bộ phim có khi anh phải cần vài tháng để hoàn thành.

 Truyền hình thực tế
Không chỉ là người định hướng chuyên môn và đứng sau thành công của nhiều hiện tượng âm nhạc trẻ, nhạc sĩ Huy Tuấn từ khi Nam tiến còn tham gia nhiều hơn vào các show truyền hình thực tế trên nhiều cương vị khác nhau như giám đốc âm nhạc, thành viên hội đồng nghệ thuật, thành viên ban giám khảo và huấn luyện viên cho các cuộc thi âm nhạc lớn nhỏ.

Từ năm 2010 tới nay, Huy Tuấn là giám đốc âm nhạc kỳ cựu đầy tâm huyết của chương trình Vietnam Idol: Thần tượng Âm nhạc Việt Nam. Mùa 3 với nhiều thay đổi trong định dạng đã đem lại thành công đặc biệt khi tạo được “hiệu ứng Idol” và sự giao thoa thống nhất rất hiếm hoi trong bình chọn giữa khán giả và ban giám khảo. Từ cuộc thi này, thị trường nhạc Việt đón chào hai giọng ca trẻ xuất sắc mới là Uyên Linh và Văn Mai Hương, hai “học trò” mà anh vẫn luôn quan tâm và nhiệt tình chỉ dẫn. Những năm sau đó với kinh nghiệm dày dặn, khả năng chuyên môn cao cùng sự cầu toàn trong công việc, Huy Tuấn tiếp tục đảm nhận vai trò quan trọng này trong các cuộc thi âm nhạc lớn như Bài hát Việt (2012 - 2015), Bài hát yêu thích (2012 – 2016), Tuyệt đỉnh tranh tài (2014 – 2015), Sao Việt toàn năng (2015), Khởi đầu ước mơ - Dream High (2016), Trời sinh một cặp (2017 – nay), Sao đại chiến (2017)…

Năm 2014, anh là lựa chọn hoàn hảo cho vị trí Giám khảo kiêm Giám đốc âm nhạc của “Học viện ngôi sao” để đồng hành với quá trình tuyển lựa và luyện tập của 12 học viên cho Học viện đặc biệt này. Chương trình truyền hình thực tế này thu hút sự quan tâm của khán giả trẻ khi cho họ trải nghiệm một bức tranh toàn cảnh về thế giới giải trí và hiểu hơn về một môi trường không hoàn toàn màu hồng của showbiz.

Là một nhạc sĩ nhưng khi ngồi trên “ghế nóng” của các chương trình truyền hình thực tế như Tìm kiếm tài năng: Vietnam's Got Talent (2011 – 2016), Biệt đội tài năng (2016)… hay những sự kiện âm nhạc lớn như MAMA Awards (2016 - 2017) tại Việt Nam, anh lại được biết đến nhiều hơn với vai trò một vị giám khảo khó tính khi có những nhận xét khắt khe về chuyên môn và nghiêm khắc chỉ ra những khuyết điểm ở những phần thi tài năng của các thí sinh. Ngoài ra, Huy Tuấn từng được mời làm cố vấn âm nhạc trong Giọng hát Việt nhí: The Voice Kids mùa 1 (2013) (đội của nhạc sĩ Thanh Bùi) và Ban nhạc Việt: The Band (2017) (đội của ca sĩ Mỹ Linh). Anh cũng luôn là một trong những nghệ sĩ tên tuổi được lựa chọn làm thành viên Hội đồng nghệ thuật (Hội đồng thẩm định) của các cuộc thi âm nhạc lớn như Sao Mai điểm hẹn (2006, 2014), Zing Music Awards (2017), có vai trò cố vấn chuyên môn cho toàn bộ chương trình và quyết định các hạng mục quan trọng nhất của giải thưởng.

Tuy nhiên, với việc xuất hiện ngày càng nhiều trên sóng truyền hình với chức danh rất “oai” là Giám đốc âm nhạc, khán giả đang cảm nhận được sự vắng bóng của một Huy Tuấn ca khúc, Huy Tuấn phòng thu. Khi được hỏi về chuyện này, anh từng chân thành chia sẻ, “Danh xưng thì chỉ là danh xưng mà thôi, ý nghĩa những công việc tôi làm không nằm trong chữ “oai” đó. Tôi thậm chí còn gọi công việc hiện nay của mình là “nhặt rác”. Làm “giám đốc âm nhạc”, nói cho cùng, chính xác là công việc lọc rác: xem cái gì nên giữ lại, đưa vào chương trình; cái gì nên thải loại, để tránh làm phiền người nghe. Từng chút một, qua từng chương trình, tôi coi nó như những hạt cát nhằm góp phần lành mạnh hóa hơn đời sống nhạc Việt, bắt đầu từ việc giúp người xem được hưởng lợi.” Sự kiện âm nhạc
Đối với nhạc sĩ Huy Tuấn, thị trường sôi động như Thành phố Hồ Chí Minh đã giúp anh được làm và làm được những việc mà anh mong muốn, đóng góp được nhiều hơn vào đời sống âm nhạc. Trong đó, đáng kể nhất là các sự kiện, chương trình văn hóa nghệ thuật mà anh tham gia với vai trò đạo diễn, giám đốc âm nhạc. Từ năm 2010 tới nay, Huy Tuấn luôn bận rộn, làm không hết việc vì một núi đơn đặt hàng, từ thương mại tới nghệ thuật. Đối với anh, “kiếm tiền luôn là nhiệm vụ được ưu tiên hàng đầu, trước hết là để lo cho gia đình, sau nữa là để đi được dài lâu với nghề. Có bắt được nghề nuôi mình thì mới mong nuôi lại được nghề, nuôi những đam mê và tâm huyết của mình, thay vì cứ để nó dần bị thui chột vì trăm thứ lo toan vặt vãnh…” Nhưng không phải vì thế mà anh làm việc hời hợt, ngược lại anh chăm chút và đổ công sức, tâm huyết cho từng “đứa con tinh thần” của mình.

Rất nhiều “đại tiệc âm nhạc” hoành tráng, sôi động đều có “bàn tay phù thủy” của Huy Tuấn đứng sau chỉ huy, từ những buỗi lễ đếm ngược chào năm mới Sabeco 2015, Yamaha Clearmen 2016 tới Habeco 2017 và TMS Quy Nhơn 2018; từ sự kiện thế giới Giờ Trái Đất (Earth Hour) 2017 và kỉ niệm 10 năm 2018 tới những đêm nhạc nằm trong chương trình quảng bá hình ảnh của các doanh nghiệp như Đêm nhạc tưởng nhớ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - “Gọi Nắng” 2017 của tập đoàn FLC, lễ mở bán biệt thự trên cao mang tên “Hành trình chạm vào cảm xúc” tại Flamingo Cát Bà Beach Resort (2018); từ lễ hội thời trang âm nhạc ngoài trời được tổ chức bởi Honda Vision Steps of Glory 2017 tới chương trình đặc biệt về các cầu thủ U23 Việt Nam “Từ những cậu bé chân trần đến người hùng sân cỏ” (2018) của Đài Truyền hình Việt Nam… Sự kiện nào cũng thu hút rất nhiều quan tâm yêu mến của khán giả và báo chí, cũng được đánh giá cao cả về chất lượng chuyên môn lẫn yếu tố giải trí khi có sự hợp tác với các đạo diễn sân khấu nổi tiếng như Việt Tú, Phạm Hoàng Nam, Tất Mỹ Loan, Hoàng Công Cường…, là những đêm nhạc đỉnh cao của âm thanh, ánh sáng và nghệ thuật của hầu hết các nghệ sĩ đình đám nhất showbiz Việt như Đàm Vĩnh Hưng, Tóc Tiên, Sơn Tùng M-TP, Đông Nhi, Noo Phước Thịnh…

Không chỉ ngồi đó chờ việc đến tay, Huy Tuấn còn là một người luôn “bùng nổ” rất nhiều ý tưởng sáng tạo. Anh từng trả lời trong một bài phỏng vấn, rằng “khi không có tiền, tôi sẽ bán ý tưởng”. Năm 2011, Huy Tuấn chính thức khởi động dự án “Music on the roof” (Âm nhạc trên tầng cao) – một series âm nhạc tổ chức hàng tháng do anh đạo diễn âm nhạc và The Rooftop, Hà Nội tổ chức. Ý tưởng này bắt nguồn trước hết từ việc Huy Tuấn mong mỏi có một nơi để anh và ban nhạc Anh Em có thể thể hiện hết khả năng của mình, một sân chơi thật xứng đáng ngay trong lòng thủ đô Hà Nội; kế đó là mong muốn đưa tới cho khán giả một địa chỉ văn hóa mới, một không gian thưởng thức âm nhạc thực sự. Mỗi số âm nhạc tại đây sẽ giới thiệu từng thể loại âm nhạc với những nghệ sỹ tiêu biểu của dòng nhạc đó. Số đầu tiên là nhạc tiền chiến với chương trình “Riêng một góc trời” do ca sĩ Tuấn Ngọc thể hiện, tiếp theo là thể loại nhạc trữ tình với sự cống hiến của Hồng Nhung và Quang Dũng, nhạc trẻ do Thanh Lam và Hà Anh Tuấn trình diễn, nhạc R&B, dance do Hồ Ngọc Hà và Thanh Bùi, đêm nhạc World Music do nghệ sĩ nhạc Jazz danh tiếng thế giới Nguyên Lê trình diễn, hay series “Tài năng trẻ” có sự góp mặt của các ca sĩ trẻ được khán giả mến mộ là Quán quân Giọng hát Việt 2012 Hương Tràm, Quán quân Sao Mai điểm hẹn 2012 Nguyễn Đình Thanh Tâm và Á quân Vietnam Idol 2012 Hoàng Quyên…

Cuối năm 2012, anh cùng các nhạc sĩ Anh Quân và Quốc Trung đứng lên khởi xướng cuộc vận động "Nghe có ý thức" nhằm ủng hộ chiến dịch thu phí tải nhạc trực tuyến từ các trang web nhạc ở Việt Nam. Cuộc vận động sau đó được báo Thể thao & Văn hóa bầu chọn là một trong 10 sự kiện văn hóa của năm 2012.

Năm 2015, Học viện Âm nhạc Young Hit Young Beat Academy of Art (YHYB Academy) ra mắt ở Hà Nội, là chuỗi dự án âm nhạc bao gồm các hoạt động sản xuất âm nhạc, tổ chức liveshow cho đến đào tạo và phát triển tài năng âm nhạc do ANH EM Records (nhạc sĩ Huy Tuấn, nhạc sĩ Anh Quân..) cùng ca sĩ Mỹ Linh khởi xướng và được hưởng ứng bởi nhiều nghệ sĩ khác với mục đích tạo lập một không gian dung dưỡng và phát triển các nhạc sĩ và ca sĩ trẻ tuổi tài năng. Young Hit Young Beat đã gây tiếng vang lớn kể từ khi ra mắt với hàng chục ca khúc mới, 3 album CD, 3 liveshow và nhiều video music (MV) cho các ca sĩ trẻ như Hoàng Tôn, Bùi Anh Tuấn, Vũ Cát Tường, Nhật Thủy, Đinh Mạnh Ninh, Bích Phượng, Trung Quân, Anna Trương, Min ST319, Hà Minh Tiến…

Bản thân là một người góp phần tạo nên tên tuổi của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng, nhạc sĩ Huy Tuấn hiểu tầm quan trọng của một nhà sản xuất âm nhạc đối với thành công của ca sĩ, bởi nếu chỉ dựa vào tài năng và giọng hát thôi thì chưa đủ. Không ít tài năng âm nhạc chiến thắng sau cuộc thi không thể tiến xa hơn bởi vì họ không có một “hậu phương” vững chắc. Năm 2016, Huy Tuấn khởi xướng và đồng thời làm giám đốc âm nhạc lẫn thành viên ban giám khảo của “Khởi đầu ước mơ – Dream High”, chương trình phát triển tài năng âm nhạc và tôn vinh công việc thầm lặng của các nhà sản xuất âm nhạc (music producer). Quán quân mùa 1 là Phạm Anh Duy ngay sau khi giành chiến thắng đã trở thành ca sĩ độc quyền của công ty giải trí Stars Park Entertainment (Huy Tuấn là đồng sáng lập và quản lý) và ra mắt thành công single “Đón bình minh” và album đầu tay “Nữ thần – Divas”.

Huy Tuấn cũng từng lên ý tưởng và đề xuất tổ chức Festival Âm nhạc Hạ Long như một chuỗi các sự kiện âm nhạc liền nhau, nhưng vì nhiều lý do chưa thực hiện được. Vì thế, chương trình nghệ thuật Carnaval Hạ Long (2018) nằm trong khuôn khổ lễ công bố Năm du lịch Quốc gia 2018 Hạ Long – Quảng Ninh, giống như một cơ hội để vị đạo diễn âm nhạc này hiện thực hóa một phần ý tưởng nói trên. Bản thân anh cũng sáng tác một bài hát mang tên “Hạ Long rực rỡ” dành tặng riêng cho vùng đất Quảng Ninh quê hương của mình. Chương trình nghệ thuật bao gồm 3 phần chính: Truyền thuyết và tâm linh; Độc đáo và đa sắc; Hội nhập và lan tỏa. Chương trình có sự tham gia biểu diễn của nhiều ca sĩ, nghệ sĩ nổi tiếng trong nước và những đoàn nghệ thuật đến từ các nước: Brasil, Hàn Quốc, Ukraina…

 Quan điểm âm nhạc
Tu nghiệp ở Châu Âu nên những dòng nhạc phương Tây đã ngấm vào máu Huy Tuấn. Mặc dù học chuyên ngành Flute, anh lại quyết định chuyển sang chơi bass sau khi cùng Anh Quân lập ra ban nhạc Anh Em.

Huy Tuấn vốn có thế mạnh với R&B và Funk, có thể thấy rõ điều này trong các sáng tác của anh. Theo anh, R&B rất tinh túy, là miền đất mà ca sĩ không bao giờ có thể khám phá ngay được trong một khoảng thời gian ngắn. Mỹ Linh là một trong số ít ca sĩ chinh phục được thể loại này, là người tiên phong thể hiện R&B ở Việt Nam. Nói về diva “Tóc ngắn” – người bạn đồng hành 20 năm, Huy Tuấn cho rằng cô có vị trí đặc biệt nhất trong sự nghiệp của anh, “Bài hát hit nhất của tôi là do Mỹ Linh mang đến khán giả. Bài hát được yêu thích nhất của tôi cũng là do Mỹ Linh cất giọng đầu tiên. Vai trò ấy là rất quan trọng, và có thể nói, những mốc son hiển hách nhất trong đời sống âm nhạc của tôi đều có bóng dáng của Mỹ Linh.” Tuy nhiên, là một người cởi mở và hướng ngoại, Huy Tuấn không tự bó hẹp mình mà vẫn tiếp xúc và làm việc được với những thể loại âm nhạc khác, cũng như có thể hợp tác với các nghệ sĩ khác nhau, dù trẻ hay già, dù mới mẻ hay thành đạt, và coi đó như một cơ hội mang lại cho anh cái nhin thực tế về thị trường.

Mặc dù là bạn bè thân thiết còn hơn anh em ruột thịt, Huy Tuấn và Anh Quân dường như lại rất khác nhau về những quan điểm âm nhạc. Hiển nhiên vì họ vốn dĩ là hai cá tính khác nhau, xuất phát từ hai bản năng khác nhau, môi trường sống khác nhau và đời sống cũng khác nhau. Điểm chung của họ là cùng mong muốn cho thị trường âm nhạc được lành mạnh nhất có thể. Chính Anh Quân cũng phải thừa nhận Huy Tuấn mạnh hơn mình về tư duy thị trường. Nếu Anh Quân từng nêu quan điểm trên Zing.vn về thực trạng quan hệ giữa nghệ sĩ (artist) và thần tượng (idol) trong nhạc Việt là thiếu sự đồng cảm, tương tác, thậm chí còn định kiến với nhau; thì Huy Tuấn lại tỏ ra không đồng tình và khẳng định âm nhạc giải trí và âm nhạc thưởng thức rất khó song hành với nhau. Theo anh, âm nhạc thưởng thức đòi hỏi sâu hơn, kỹ hơn, trong khi âm nhạc giải trí là sự phát triển đồng hành với sự phát triển của công nghệ và đặc biệt là bám vào xu hướng, mà xu hướng thì thay đổi hàng ngày. Dù cho rằng nên tách bạch hai điều đó nhưng Huy Tuấn lại chứng minh rằng mình có tư duy cởi mở và có thể thành công trên cả hai “mặt trận”, bởi với anh mỗi thể loại có sứ mệnh khác nhau và công việc của người làm nghề là cần quan sát nó với con mắt bình tĩnh, “Anh không thể đòi hỏi tất cả phải thưởng thức âm nhạc của mình vì anh cho rằng mình cao siêu. Đôi khi, chúng ta còn phải làm quen với các thảm họa.” Đời sống cá nhân
Huy Tuấn là một người kín đáo, ít khi chia sẻ chuyện riêng tư nên cuộc sống của anh vẫn luôn là một câu chuyện bỏ ngỏ của công chúng và báo chí. Nhất là từ sau sự đổ vỡ của cuộc hôn nhân đầu, anh chỉ chuyên tâm vào âm nhạc cùng các dự án liên quan, và rất kiệm lợi nói về những chuyện bên lề.

Năm 1999, Huy Tuấn kết hôn với người vợ đầu tiên rồi chia tay sau 10 năm chung sống, hai người có với nhau một cô con gái. Năm 2011, anh gặp gỡ và có tình cảm với một người phụ nữ gốc Bắc không hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật. Họ sau đó kết hôn và cùng chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh sinh sống. Hiện tại, anh đang sống cùng vợ và hai con trai ở khu vực phía Nam Thành phố Hồ Chí Minh.

 Đam mê
Ngoài gia đình và âm nhạc luôn là ưu tiên số 1, Huy Tuấn còn có sở thích về phim ảnh, thể thao và công nghệ. Anh yêu đội tuyển bóng đá Đức và mê xem phim từ bé. Trong giới nghệ sĩ, anh còn nổi tiếng là người yêu thích công nghệ và đam mê ứng dụng công nghệ vào công việc và cuộc sống.

Đầu năm 2014, Huy Tuấn từng trang bị hệ thống nhà thông minh Bkav Smarthome. Tháng 8 năm 2014, Huy Tuấn chính thức trở thành “người dùng tiên phong” (KOL), chia sẻ trải nghiệm sử dụng điện thoại của hãng Mobiistar. Tháng 9 năm 2017, Huy Tuấn cùng một số nghệ sĩ Việt được mời tham dự lễ ra mắt và trải nghiệm sản phẩm Tivi LG OLED Signature W.

 Danh sách đĩa nhạc
 Một số sáng tác

24 giờ 7 ngày
Anh trôi về em
Bài ca tình nguyện xanh
Biết
Bốn mùa trong anh
Cám ơn tình yêu
Cám ơn vẻ đẹp em
Chiều
Chiều vắng anh
Chỉ một mình anh
Cho em
Chờ em
Chờ người nơi ấy (OST Mỹ nhân kế) (với Hà Quang Minh)
Có nhau ngày xuân
Cô ấy
Danh vọng
Để trái tim luôn gần nhau
Đợi em
Đừng hát khi buồn (lời: Dương Thụ)
Em là ai
Em mơ về anh
Forever n ever (F.N.E)
Giấc mơ đã qua (với Mai Lâm)
Giữ lại mùa hè
Hai chúng ta
Hát cho hành tinh xanh
Hát thầm (với Dương Thụ)
Hãy tỏa sáng (Let's shine) (Nhạc nền chính thức cho Sea Ganes 31)
Hoài niệm mẹ
Hòa nhịp con tim
Khúc giao mùa
Kiều mệnh khúc (OST Kiều)
Kỷ niệm
Lạc bờ (lời: Mỹ Linh)
Let me be the one
Màu tình yêu
Một đêm mưa tháng giêng
Một ngày mới
Mơ hồ
Mơ về nơi bình yên
Mùa cũ
Mùa đông sẽ qua
Mưa
Mưa (Đừng tạnh nhé)
Này em xinh ơi
Nắng sớm
Nếu lúc ấy
Ngao du
Ngã rẽ trái tim
Ngã rẽ trong tim
Ngày chung đôi
Ngày gần anh
Nhớ mưa
Những giấc mơ dài
Những ngày thật khác
Nơi em tìm đến
Nụ hôn ngày mưa
Ô kìa nắng (với Anh Quân)
Phút bối rối
Phút giao thừa lặng lẽ (với Anh Quân)
Phút giây giao thừa
Quán cà phê mùa hè
Rap mới lớn (lời: Hoàng Anh Tú)
Saigon
Sự thật vỡ đôi (OST Tiệc trăng máu)
Tango trao em
Thiên đường (với Anh Quân)
Tóc ngắn
Trái tim âm thầm
Trái tim luôn gần nhau
Trăng trong phố
Trưa vắng
Valentin
Và tôi vẫn hát
Vì em dối gian
Heavy rotation
Koisuru fortune cookie (Thất tình tích cực)
SGO48
Shojotachi yo (Các bạn gái tôi ơi)

 Sản xuất

 Mỹ Linh
 Vẫn mãi mong chờ – Tóc ngắn II (2002), cùng Anh Quân, Dương Thụ
 Made in Vietnam (2003), cùng Anh Quân
 Chat với Mozart (2005), cùng Anh Quân
 Để tình yêu hát (2006), cùng Anh Quân
 Một ngày – Tóc ngắn Acoustic (2011), cùng Anh Quân

 Ban nhạc Anh Em
 Thiên đường (EP – 1995, không chính thức phát hành), cùng Anh Quân
 Lại gần bên anh Thu Phương
 Như chưa bắt đầu (2002), cùng Anh Quân
 Hồ Ngọc Hà
 24 giờ 7 ngày (2004)

 Phương Anh
 Giấc mơ (2006), cùng Anh Quân
 9 (2008), cùng Anh Quân

 Văn Mai Hương
 Hãy mỉm cười (2011)
 Mười tám + (2013)

 Vũ Cát Tường
 Album Giải mã (2014)

 Phạm Anh Khoa
 Phá (2015)
 SGO48
 "Heavy Rotation" (2019)
 "Koisuru Fortune Cookie (Thất tình tích cực)" (2019)

 Gameshow Truyền hình
 Vietnam Idol: Thần tượng Âm nhạc Việt Nam (2010-nay)
 Bài hát yêu thích (2012-2015)
 The Ultimate Entertainer: Tuyệt đỉnh tranh tài (2014-2015)
 Star Academy Vietnam: Học viện ngôi sao (2014-2015)
 Dream High: Khởi đầu ước mơ (HTV7-2016)
 It takes 2: Trời sinh một cặp (2017-nay)
 Celebrity Battle: Sao đại chiến (2017)
 Bài hát Việt (2012-2015)
 Sao Mai điểm hẹn (2006, 2014)
 Sao Việt toàn năng (2015)
 Tìm kiếm tài năng: Vietnam's Got Talent (2011 - 2016)
 Ban nhạc Việt: The Band (2017)
 Biệt đội tài năng (2016)
 Đố ai hát được''

Tham khảo

Xem thêm
 Anh Quân
 Ban nhạc Anh Em

Liên kết ngoài

 Mỹ Linh: Trang web chính thức

Nhạc sĩ nhạc trẻ
Sinh năm 1970
Người Quảng Ninh
Nhà sản xuất thu âm Việt Nam
Nhạc sĩ hòa âm phối khí Việt Nam


title: Spitsbergen

text:
Spitsbergen (trước đây gọi là Tây Spitsbergen; tiếng Na Uy: Vest Spitsbergen hay Vestspitsbergen) là đảo lớn nhất và cũng là đảo duy nhất có người sinh sống thường xuyên của quần đảo Svalbard tại Na Uy. Tạo thành phần phía tây của quần đảo, đảo giáp với Bắc Băng Dương, biển Na Uy và biển Greenland. Spitsbergen có diện tích , khiến nó là đảo lớn nhất tại Na Uy và lớn thứ 36 trên thế giới. Trung tâm hành chính là Longyearbyen, và các điểm định cư khác cùng với các trạm nghiên cứu là cộng đồng khai mỏ người Nga Barentsburg, cộng đồng nghiên cứu Ny-Ålesund và trạm khai mỏ Sveagruva.

Hòn đảo ban đầu là một căn cứ của ngành săn bắt cá voi trong thế kỷ 17 và 18, sau đó thì bị bỏ rơi. Khai thác than bắt đầu vào đầu thế kỷ 20, và một số cộng đồng sinh sống thường xuyên đã được thiết lập. Hiệp ước Svalbard vào năm 1920 đã công nhận chủ quyền của Na Uy và Svalbard trở thành một khu kinh tế tự do và một khu phi quân sự. Store Norske của Na Uy và Arktikugol của Nga vẫn là các công ty khai mỏ duy nhất. Nghiên cứu và du lịch đã trở thành các hoạt động kinh tế quan trọng, đặc biệt là University Centre in Svalbard và Kho dự trữ hạt giống toàn cầu Svalbard. Không có đường bộ kết nối các điểm định cư; thay vào đó phải sử dụng xe trượt tuyết, máy bay và tàu thuyền. Sân bay Svalbard, Longyear là nơi xuất nhập cảnh chính của đảo.

Hòn đảo có khí hậu Bắc Cực, song có nhiệt độ cao hơn đáng kể so với những nơi cùng vĩ độ khác. Thực vật của đảo được hưởng một thời gian dài có mặt trời ban đêm, bù đắp cho những ban đêm vùng cực. Spisbergen là nơi sinh sản của nhiều loài chim biển, và cũng là nơi cư trú của gấu trắng Bắc Cực, tuần lộc và các loài động vật có vũ hải dương. Sáu vườn quốc gia phần lớn chưa bị con người tác động và có môi trường mỏng manh. Hòn đảo có nhiều sông băng, núi và vịnh hẹp.

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Thống đốc Svalbard
 Du lịch Tourism
 Spitsbergen-svalbard.com - Thông tin và trên 10.000 bức ảnh đẹp nhật ký lữ hành của Spitsbergen

Đảo của Svalbard


title: Bãi Vĩnh Tuy

text:
Bãi Vĩnh Tuy là một bãi ngầm thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Bãi này nằm cách bãi Rạch Vang khoảng 6 hải lý (11,1 km) về phía đông.

Bãi Vĩnh Tuy là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát bãi này.

 Tên gọi: bãi Vĩnh Tuy; tiếng Anh: Leslie Bank; tiếng Filipino: Urduja; , Hán-Việt: Dũng Sĩ than
 Đặc điểm: có dạng hình tròn với diện tích là 40 km².

Tham khảo

Vĩnh Tuy


title: Bãi Hữu Độ

text:
Bãi Hữu Độ (tiếng Anh: Sandy Shoal; tiếng Filipino: Mabuhangin; , Hán-Việt: Thần Tiên ám sa) là một bãi ngầm nhỏ và dốc thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Bãi này nằm về phía đông của bãi Rạch Vang và bãi Vĩnh Tuy, cách bãi Vĩnh Tuy khoảng 9 hải lý (16,7 km).

Bãi Hữu Độ là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát bãi này.

Tham khảo

2. Tên tiếng Việt của một số thực thể địa lý thuộc biển Đông (HSO)

Hữu Độ


title: Thợ mỏ đình công tại Marikana

text:
Vụ đình công thợ mỏ Marikana là một vụ đình công bất ngờ diễn ra ở Nam Phi ngày 16 tháng 8 năm 2012 tại mỏ bạch kim của hãng Lonmin ở Marikana, cách thành phố Johannesburg khoảng 100 km về phía tây bắc. Cảnh sát Nam Phi bắn chết 34 người và làm bị thương 78 người khác.
Cảnh sát đã được điều động tới mỏ để giải tán một cuộc biểu tình của 3.000 thợ mỏ, một số cầm dao và gậy gộc, khi họ tụ tập trên một quả đồi để kêu gọi tăng lương lên mức trên 1.000 USD/tháng so với mức thu thập thời điểm đình công là từ 484-605USD/tháng.
Các vụ bạo động vào ngày 16 tháng 8 năm 2012 là vụ sử dụng vũ lực gây chết người nhiều nhất bởi lực lượng an ninh Nam Phi chống lại thường dân kể từ khi kết thúc của thời kỳ phân biệt chủng tộc. Các vụ nổ súng đã được mô tả như là một vụ thảm sát trên các phương tiện truyền thông Nam Phi và đã được so sánh với sự kiện tại Sharpeville năm 1960.
Trong khi công nhân mỏ tuyên bố rằng họ đã bị cảnh sát tấn công, cảnh sát và các quan chức chính phủ lại cho rằng các vụ nổ súng là một hành động tự vệ chống lại một đám đông hung hăng và vũ trang.
Chưa rõ nguyên nhân khiến các cảnh sát nổ súng nhưng các nhân chứng cho biết vụ nổ súng xảy ra sau khi một nhóm người đình công tấn công cảnh sát. Các nhân chứng cho rằng cảnh sát được trang bị súng trường và súng ngắn, đã bắn hàng chục phát đạn. Có 259 người đã bị bắt về các cáo buộc khác nhau. Hiệp hội nghiệp đoàn xây dựng và thợ mỏ Nam Phi đã cáo buộc cảnh sát gây ra một vụ thảm sát.

Tham khảo

Nam Phi 2012


title: Bãi Thạch Sa

text:
Bãi Thạch Sa là một rạn san hô vòng chìm ngập dưới nước thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa.

Bãi Thạch Sa là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát rạn vòng này.

 Tên gọi: bãi Thạch Sa; tiếng Anh: Seahorse Shoal hoặc Routh Shoal; tiếng Filipino: Baybayin Dagat; , Hán-Việt: Hải Mã than
 Đặc điểm: có hình quả lê với chiều dài tính theo trục đông bắc - tây nam là 8,1 hải lý (15 km) và chiều rộng từ 2,4 đến 4,5 hải lý (4,4 - 8,3 km). Độ sâu tối thiểu của vành san hô và vụng biển lần lượt là 8,2 m và 31 m. Diện tích của rạn vòng đạt 80 km².

Tham khảo

3. Tên tiếng Việt của một số thực thể địa lý thuộc biển Đông (HSO)

Thạch Sa


title: Ngôi sao tuổi Teen Việt Nam 2012

text:
Ngôi sao tuổi Teen Việt Nam 2012 (Miss Teen 2012) là sân chơi để các nữ sinh thể hiện nét đẹp và tài năng của mình. Đây là cuộc thi nhằm tìm kiếm tài năng và nét đẹp, giúp các nữ sinh từ một thiếu nữ tuổi teen thành một ngôi sao bằng chính Trí tuệ - Vẻ đẹp – Tài năng của họ. Ngôi sao tuổi Teen Việt Nam 2012 với Slogan "Lọ Lem toả sáng" cuộc thi lấy hình tượng trong truyện cổ tích Lọ lem để kể về ước mơ tỏa sáng của những cô gái xinh đẹp và tài năng đã trở thành hiện thực, đó là một câu chuyện cổ tích giữa thế kỷ 21. Để tỏa sáng tài năng tiềm ẩn của mình các thí sinh Miss Teen 2012 sẽ trải qua các vòng thi mang tính trải nghiệm thực tế cao. Chương trình do Jun Phạm (12 tập) và Thanh Tú (đêm gala) dẫn dắt.

Nguồn gốc
Bắt nguồn từ cuộc thi sắc đẹp Miss Audition được tổ chức lần đầu năm 2006, đến năm 2008 chính thức đổi tên thành Ngôi sao tuổi Teen Việt Nam (viết tắt là Miss Teen), cuộc thi đã trở thành một sân chơi, sự kiện văn hóa lớn của cộng đồng giới trẻ, học sinh, sinh viên cả nước.

Cuộc thi nằm trong Chương trình phối hợp thực hiện các hoạt động giáo dục số 163/Ctr/BGDĐT-VTC với Bộ Giáo dục và Đào tạo ký ngày 09 tháng 04 năm 2010.

Thời gian diễn ra
Cuộc thi ngôi sao tuổi Teen Việt Nam 2012 do Đài Truyền hình kỹ thuật số VTC thực hiện sẽ tiền hành nhận hồ sơ từ 14 tháng 6 - 18 tháng 8, năm 2012.

Để tham gia cuộc thi, các nữ sinh ở độ tuổi từ 16 đến 19 có đủ điều kiện dự thi có thể đăng ký trực tuyến trên website chính thức của chương trình và điền thông tin hồ sơ lần lượt từng bước theo hướng dẫn. Thời gian đăng ký tham dự cuộc thi kéo dài đến hết ngày 20 tháng 9 năm 2012.

Vòng sơ loại
 Tại Hà Nội: ngày 01 tháng 09, năm 2012.
 Tại Đà Nẵng: ngày 08 tháng 09, năm 2012.
 Tại Thành phố Hồ Chí Minh: ngày 15 tháng 09, năm 2012.

Cơ cấu giải thưởng

Giải thưởng
Các chuyến du lịch, học bổng, tiền mặt, các khóa đào tạo, gương mặt đại diện, tài trợ trang phục, tài trợ mỹ phẩm – trang điểm, gương mặt của tạp chí, báo, tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện, nghệ thuật...

Danh hiệu

Liên hệ

Để tham dự cuộc thi Ngôi sao tuổi Teen Việt Nam (Miss Teen), bạn có thể gửi trực tiếp hồ sơ về địa chỉ: Đài Truyền hình kỹ thuật số VTC – 65 Lạc Trung, Hai Bà Trưng, Hà Nội, điện thoại: 0444 501326'''
Ngoài phong bì ghi rõ là tham dự Cuộc thi Ngôi sao tuổi Teen Việt Nam 2012.
Đăng ký trực tuyến trên website: http://missteen.vn
Gửi email và bản scan tài liệu liên quan đến địa chỉ: missteen@vtc.vn''

Tập

Thí sinh

Chú thích

Ngôi sao tuổi Teen Việt Nam
Miss Teen Việt Nam


title: Bãi Ôn Thủy

text:
Bãi Ôn Thủy là một bãi ngầm thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa. Vị trí của bãi này chưa được xác định rõ ràng, nhưng nó nằm giữa bãi Thạch Sa và bãi Na Khoai.

Bãi Ôn Thủy là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát bãi này.

 Tên gọi: bãi Ôn Thủy; tiếng Anh: Fairie Queen Shoal; , Hán-Việt: Tiên Hậu than
 Đặc điểm: sâu tối thiểu 16,5 m.

Tham khảo

2. Tên tiếng Việt của một số thực thể địa lý thuộc biển Đông (HSO)

Ôn Thủy


title: Bãi Đồng Giữa

text:
Bãi Đồng Giữa là một bãi ngầm thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa.

Bãi Đồng Giữa là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát bãi này.

 Tên gọi: bãi Đồng Giữa; tiếng Anh: Wood Bank; , Hán-Việt: Tử than
 Đặc điểm: có hình ô-van với chiều dài 4 hải lý (7,4 km) và chiều rộng 2 hải lý (3,7 km). Bãi sâu tối thiểu 18,3 m và đạt diện tích 15 km².

Tham khảo

2. Tên tiếng Việt của một số thực thể địa lý thuộc biển Đông (HSO)

Đồng Giữa


title: Bãi Đồ Bàn

text:
Bãi Đồ Bàn là một bãi ngầm thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa.

Bãi Đồ Bàn là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện chưa rõ nước nào thực sự kiểm soát bãi này.

 Tên gọi: bãi Đồ Bàn hoặc tên cũ là bãi cạn Nâu; tiếng Anh: Brown Bank; tiếng Filipino: Kayumanggi Bank; ; Hán-Việt: Tông than.
 Đặc điểm: là một phức hợp san hô với chiều dài tính theo trục bắc-nam là 8 hải lý và chiều rộng là 3,7 hải lý. Bãi sâu tối thiểu 14,6 m và đạt diện tích 60 km².

Tham khảo

Đồ Bàn


title: Đại học Texas tại Austin

text:
{{Thông tin trường học
|tên =
|hình = Large university-of-texas seal rgb(199-91-18).png
|cỡ hình = 200px
|khẩu hiệu = Disciplina praesidium civitatis (Latin)
|nghĩa = Cultivated mind is the guardian genius of democracy
|ngày thành lập =
|loại hình = Flagship state universitySpace-grant university
|calendar = Semester
|hiệu trưởng = William Powers, Jr.
|thành phố = Austin
|bang = Texas
|quốc gia = Hoa Kỳ
|sinh viên =
|sinh viên đại học = 38,463
|sinh viên sau đại học = 12.682
|giảng viên = 2.770 The university's freshman retention rate in 2009 was 92.5% and the six-year graduation rate was 81.0%.
|nhân viên = 14.000
|alumni = 450.000<ref>Campus Profile  The University of Texas.'.' Retrieved ngày 1 tháng 12 năm 2005.</ref>
|nobel_laureates=Total of 9: graduate (2), attendee or researcher (3), faculty before or at the time of award (2), invited faculty after award (2)
|tài trợ = US$14.1 billion (systemwide)
|khuôn viên = 423.5 acres (1.714 km²)
|tên cũ = The University of Texas(1883–1967)
|thể thao = Texas Longhorns
|biệt danh = Longhorns
|linh vật = Bevo & Hook 'em
|work=utexas.edu
|màu = Màu cam đất nung và trắng <span>
|logo =
|footnotes = }}

Viện Đại học Texas-Austin hay Đại học Texas-Austin (tiếng Anh: The University of Texas at Austin, tên không chính thức gồm có University of Texas, UT Austin, hay đơn giản là UT) là một viện đại học chuyên về nghiên cứu của tiểu bang Texas và cũng là viện đại học đầu tàu của Hệ thống Đại học Texas. Được thành lập năm 1883, khuôn viên của trường nằm cách Tòa Quốc hội Tiểu bang Texas trong thành phố thủ phủ Austin khoảng . Viện đại học này đứng thứ năm về tổng số sinh viên đăng ký nhập học tại một trường đại học chỉ có một địa điểm trên toàn quốc Hoa Kỳ tính theo thời điểm mùa thu năm 2010 (từng đứng hạng nhất toàn Hoa Kỳ từ năm 1997 đến 2003), với trên 50.000 sinh viên theo học bậc cử nhân và hậu đại học, 16.500 giáo sư và nhân sự. Hiện thời nó đứng đầu về tổng số sinh viên đăng ký theo học tại bất cứ trường đại học hay cao đẳng nào của tiểu bang Texas.

Đại học Texas tại Austin được nêu danh là một trong số tám viện đại học ban đầu của nhóm Public Ivy (Public có nghĩa là công lập, thuật ngữ Public Ivy ám chỉ đây là các trường công lập danh tiếng nhất Hoa Kỳ vì các viện đại học tư thục danh tiếng nhất Hoa Kỳ được gọi là Ivy League) và được giới thiệu vào Hiệp hội Đại học Mỹ từ năm 1929. Viện đại học này là một trung tâm nghiên cứu hàm lâm lớn với tổng chi tiêu nghiên cứu vượt $640 triệu đô la Mỹ trong năm học 2009–2010. Viện đại học có 7 bảo tàng và 17 thư viện trong đó có Thư viện và Bảo tàng Lyndon Baines Johnson và Bảo tàng Mỹ thuật Blanton, và điều hành vô số các cơ sở nghiên cứu phụ trợ, thí dụ như Cơ sở Nghiên cứu J. J. Pickle và Đài Quan sát Thiên văn McDonald. Trong số ban giám hiệu của đại học có những người nhận giải Nobel, giải Pulitzer, giải Wolf, và Huân chương Khoa học Quốc gia cũng như nhiều giải thưởng khác.

Các vận động viên sinh viên của Đại học Texas tại Austin tham gia tranh tài với danh xưng là Texas Longhorns và là thành viên của Big 12 Conference. Đại học này đã 4 lần đoạt chức vô địch bóng bầu dục quốc gia NCAA Division I, và giành được nhiều chức vô địch về thể thao nam và nữ so với bất cứ trường nào khác trong nhòm Big 12 kể từ khi hiệp hội thể thao này được thành lập vào năm 1996. Các vận động viên hiện tại và cựu vận động viên của viện đại học này đã giành được 117 huân chương thế vận hội, trong đó có 14 huân chương tại Bắc Kinh năm 2008. Viện đại học được tạp chí Sports Illustrated'' công nhận là "America's Best Sports College" (đại học thể thao hay nhất của Mỹ) năm 2002.

Tham khảo

Texas

Texas
Đại học công lập


title: Đá Gia Hội

text:
Đá Gia Hội (tiếng Anh: chưa rõ; , Hán-Việt: Nhị Giác tiêu) là một rạn san hô thuộc cụm An Bang (cụm Thám Hiểm) của quần đảo Trường Sa. Đá này là một phần của bãi Thám Hiểm và nằm trên vành san hô phía bắc của rạn vòng này.

Đá Gia Hội là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Malaysia, Philippines và Trung Quốc. Do Malaysia kiểm soát bãi Thám Hiểm từ năm 1999 nên đá Gia Hội nằm trong tầm kiểm soát của nước này.

Hình ảnh

Tham khảo

Gia Hội


title: Northrop A-17

text:
Northrop A-17 là một loại máy bay cường kích của Hoa Kỳ được phát triển từ loại Northrop Gamma 2F. Nó được hãng Northrop Corporation chế tạo vào năm 1935 cho Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ (USAAC).

Biến thể

A-17
Phiên bản sản xuất đầu tiên cho USAAC. Sửa lại càng đáp, lắp động cơ 750 hp (560 kW) Pratt & Whitney R-1535-11 Twin Wasp Jr; 110 chiếc.
A-17A
Phiên bản sửa đổi cho USAAC với càng đáp thu vào được và dùng động cơ 825 hp (615 kW) R-1535-13; 129 chiếc.
A-17AS
Phiên bản chở khách 3 chỗ cho USAAC. Dùng động cơ Pratt & Whitney R-1340 Wasp; 2 chiếc.
Model 8A-1
Phiên bản xuất khẩu cho Thụy Điển.
Model 8A-2
Phiên bản cho Argentina.
Model 8A-3N
Phiên bản A-17A cho Hà Lan.
Model 8A-3P
Phiên bản A-17A cho Peru.
Model 8A-4
Phiên bản cho Iraq.
Model 8A-5N
Phiên bản cho Na Uy.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Hoàng gia Canada

Không quân Pháp

Không quân Nam Phi

 Không quân Thụy Điển

 Không quân Hoàng gia

 Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ

 Không quân Hoàng gia Campuchia

 Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Lào

 Không quân Nhân dân Việt Nam

Tính năng kỹ chiến thuật (A-17)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Bontti, Sergio and Jorge Nuñez Padin (editor). "Northrop 8A-2 (in Portuguese)". Serie Fuerza Aérea Argentina #8, October 2003.
 Donald, David (ed). American Warplanes of World War II. London: Aerospace. 1995. ISBN 1-874023-72-7.
 Francillon, René J. McDonnell Douglas Aircraft since 1920. London:Putnam, 1979. ISBN 0-370-00050-1.
 Pelletier, Alain J. "Northrop's Connection: The unsung A-17 attack aircraft and its legacy - Part 1". Air Enthusiast No 75, May - June 1998, các trang 62–67. Stamford, Lincolnshire: Key Publishing. ISSN 0143-5490.
 Pelletier, Alain J. "Northrop's Connection: The unsung A-17 attack aircraft and its legacy - Part 2". Air Enthusiast No 77, September/October 1998, các trang 2–15. Stamford, Lincolnshire: Key Publishing. ISSN 0143-5490.
 Widfeldt, Bo and Åke Hall. B 5 Störtbombepoken (bằng tiếng Thụy Điển). Nässjö, Sweden: Air Historic Research AB U.B., 2000. ISBN 91-971605-7-1.

Liên kết ngoài

 National Museum of the United States Air Force
 Information Relating to the A-17
 "Bullet Nose Fighter Flies 200 Miles An Hour" Popular Mechanics, September 1937

A-17, Northrop
A-17
Máy bay chiến đấu
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cường kích Hoa Kỳ


title: Đá Gia Phú

text:
Đá Gia Phú (tiếng Anh: chưa rõ; , Hán-Việt: Tuyến Đầu tiêu) là một rạn san hô thuộc cụm An Bang (cụm Thám Hiểm) của quần đảo Trường Sa. Đá này là một phần của bãi Thám Hiểm, nằm trên đầu phía đông của vành san hô của rạn vòng này và nằm về phía đông nam của đá Gia Hội.

Đá Gia Phú là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Malaysia, Philippines và Trung Quốc. Do Malaysia chiếm bãi Thám Hiểm từ năm 1999 nên đá Gia Phú nằm trong tầm kiểm soát của nước này.

Tham khảo

Hình ảnh

Gia Phú


title: North American A-36 Apache

text:
North American A-36 Apache (một số nguồn còn gọi là "Invader", nhưng hay gọi là Mustang) là một phiên bản cường kích/ném bom bổ nhào của loại North American Aviation P-51 Mustang. Tổng cộng có 500 chiếc ném bom bổ nhào A-36 hoạt động ở chiến trường Bắc Phi, Địa Trung Hải, Ý và Trung Quốc-Miến Điện-Ấn Độ trong Chiến tranh thế giới II trước khi bị thải loại vào năm 1944.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (A-36A)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Delve, Ken. The Mustang Story. London: Cassell & Co., 1999. ISBN 1-85409-259-6.

 Grinsell, Robert. "P-51 Mustang". Great Book of World War II Airplanes. New York: Wing & Anchor Press, 1984. ISBN 0-517-45993-0.
 Gunston, Bill and Robert F. Dorr. "North American P-51 Mustang: The Fighter that Won the War." Wings of Fame Vol. 1. London: Aerospace Publishing Ltd., 1995. ISBN 1-874023-68-9.
 Gruenhagen, Robert W. Mustang: The Story of the P-51 Mustang. New York: Arco Publishing Company, Inc., 1969. ISBN 0-668-03912-4.
 Hess, William N. Fighting Mustang: The Chronicle of the P-51. New York: Doubleday and Company, 1970. ISBN 0-912173-04-1.
 Kinnert, Reed. Racing Planes and Air Races: A Complete History, Volume IV: 1946-1967. Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc., 1969 (revised ed.) ISBN 0-8168-7853-6.
 Kinzey, Bert. P-51 Mustang in Detail & Scale: Part 1; Prototype through P-51C. Carrollton, Texas: Detail & Scale Inc., 1996. ISBN 1-888974-02-8
 Mizrahi, Joe. "Pursuit Plane 51." Airpower, Vol. 25, no. 5, September 1995, pp. 5–53.
 Smith, Peter C. Straight Down! The North American A-36 Dive Bomber in Action. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2000. ISBN 0-947554-73-4
 Spick, Mike. "The North American P-51 Mustang." Great Aircraft of WWII. Leicester, UK: Abbeydale Press, 1997. ISBN 1-86147-001-0.
 Taylor, John W.R. "North American P-51 Mustang." Combat Aircraft of the World from 1909 to the present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.
 United States Air Force Museum Guidebook. Dayton, Ohio: Air Force Museum Foundation, Wright-Patterson AFB, 1975.

Liên kết ngoài
Mustang!
WW II History of the 86th Fighter Group

A-36
A-36, North American
Máy bay chiến đấu
Máy bay cường kích
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom bổ nhào
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cường kích Hoa Kỳ


title: Festival Dừa

text:
Festival Dừa Bến Tre là một lễ hội về dừa được tổ chức tại tỉnh Bến Tre. Lễ hội đã được tổ chức qua 5 kỳ vào các năm (Quang Đại) 2009, 2010, 2012, 2015 và 2019. Hai kỳ đầu tiên được tổ chức với quy mô địa phương. Từ năm 2012 được tổ chức với quy mô quốc gia.

Bến Tre có diện tích dừa lớn nhất Việt Nam với trên 52.000 ha, sản lượng hàng năm chiếm 36% sản lượng dừa cả nước. Giá trị các sản phẩm từ dừa chiếm hơn 25% tổng giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh. Các sản phẩm từ dừa của Bến Tre được xuất khẩu đến trên 50 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, với kim ngạch xuất khẩu chiếm hơn 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của Bến Tre. Tính đến đầu năm 2015, Bến Tre có 63.000 ha dừa trong tổng số hơn 150.000ha dừa của cả nước.

Lễ hội Dừa 2009
Lễ hội Dừa Bến Tre lần thứ I diễn ra từ ngày 13 đến ngày 19 tháng 1 năm 2009 tại Trung tâm Văn hóa tỉnh Bến Tre.

Lễ hội Dừa 2010
Lễ hội Dừa lần II năm 2010 bắt đầu từ ngày 15/1 đến 21/1/2010.

Lễ hội Dừa 2012
Lễ hội Dừa Bến Tre lần lll diễn ra từ ngày 04 đến 09/04/2012, tại thành phố Bến Tre với chủ đề: "Bến Tre trên đường hội nhập và phát triển".

Lễ hội Dừa 2015
Festival Dừa Bến Tre lần IV được tổ chức từ ngày 7 tháng 4 đến 13 tháng 4 năm 2015, với sự góp mặt của 10 tỉnh có thế mạnh về dừa của Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Dừa thế giới.

Lễ hội dừa 2019
Festival Dừa Bến Tre lần V được tổ chức từ ngày 16 tháng 11 đến 20 tháng 11 năm 2019

Tham khảo

Văn hóa Bến Tre
Du lịch Bến Tre
Lễ hội Bến Tre


title: Aktobe

text:
Aktobe (tiếng Kazakh: Ақтөбе / Aqtöbe / اقتٶبه), tên cũ là Aktyubinsk (tiếng Nga: Актюбинск, cho đến năm 1999) là một thành phố thủ phủ tỉnh Aktobe của Kazakhstan, nằm bên sông Ilek. Thành phố có dân số theo điều tra dân số năm 2009 là 345.687 người.
Dân cư Aktobe bao gồm cộng đồng các dân tộc người Kazakh, người Nga, người Ukraina, người Tatar, người Duy Ngô Nhĩ, người Chechnya, người Armenia, người Do Thái và người Hy Lạp. Trước cuộc cải tổ thành phố là nơi sinh sống của một cộng đồng lớn người Đức.
Tên gọi "Aktobe" xuất phát từ tiếng Kazakh ақ "(màu trắng) và" төбе "(ngọn đồi), đề cập đến những ngọn đồi trên đó có thành phố cổ trong thế kỷ thứ mười chín.

Khí hậu
Aktobe có khí hậu lục địa ẩm (phân loại khí hậu Köppen Dfa) với biên độ nhiệt lớn giữa các mùa.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Chính quyền thành phố Aktobe
 Cổng thông tin Rika TV
 Những bức ảnh của thành phố

Thành phố, thị xã của Kazakhstan
Tỉnh Aktobe
Thành phố Trung Á


title: Đá Sâu

text:
Đá Sâu (tiếng Anh: chưa rõ; , Hán-Việt: Lãng Khẩu tiêu) là một rạn san hô thuộc cụm An Bang (cụm Thám Hiểm) của quần đảo Trường Sa. Đá này là một phần của bãi Thám Hiểm và nằm tại đầu phía tây của vành san hô thuộc rạn vòng này. So với một số thực thể khác gần đó thì đá Sâu nằm về phía đông của đá Én Ca và phía bắc của bãi Kiêu Ngựa.

Đá Sâu là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Malaysia, Philippines và Trung Quốc. Do Malaysia kiểm soát bãi Thám Hiểm từ năm 1999 nên đá Sâu nằm trong tầm kiểm soát của nước này.

Tham khảo

Hình ảnh

Sâu


title: La Liga 1999–2000

text:
La Liga 1999–2000 là mùa giải thứ 68 của La Liga kể từ khi giải đấu được thành lập, bắt đầu từ ngày 21 tháng 8 năm 1999 và kết thúc vào ngày 20 tháng 5 năm 2000.

Thăng hạng và xuống hạng
Đội thăng hạng từ Segunda División 1998–99
Málaga
Numancia
Sevilla
Rayo Vallecano

Đội xuống hạng tới Segunda División 1999–2000
Extremadura
Villareal
Tenerife
Salamanca

Thông tin đội bóng

Câu lạc bộ và vị trí

Mùa giải 1999–2000 bao gồm các câu lạc bộ sau:

Athletic Bilbao
Atlético Madrid
FC Barcelona
Betis
Celta de Vigo
Deportivo Alavés
Deportivo de La Coruña
RCD Espanyol
Málaga CF
RCD Mallorca
CD Numancia
Racing de Santander
Rayo Vallecano
Real Madrid
Real Oviedo
Real Sociedad
Sevilla FC
Valencia CF
Real Valladolid
Real Zaragoza

Nhân sự và tài trợ

Thay đổi huấn luyện viên

Bảng xếp hạng

||rowspan=3 style="background-color:#F9F9F9;"|

||rowspan=3 style="background-color:#F9F9F9;"|

kết quả thi đấu

Tổng kết
Thắng nhiều nhất - Deportivo La Coruña (21)
Thắng ít nhất - Sevilla (5)
Hòa nhiều nhất - Racing Santander (16)
Hòa ít nhất - Deportivo La Coruña (6)
Thua nhiều nhất - Sevilla (20)
Thua ít nhất - Zaragoza (7)
Ghi nhiều bàn nhất - Barcelona (70)
Ghi ít bàn nhất - Betis (33)
Để lọt lưới nhiều nhất - Sevilla (67)
Để lọt lưới ít nhất - Valencia (39)

Giải thưởng

Vua phá lưới

nguồn: BDFutbol

Cúp Zamora

Giải phong cách
Rayo Vallecano là câu lạc bộ giành giải phong cách với 102 điểm, Ngoài ra, trong 1 cuộc bỏ phiếu vào ngày 8 tháng 6 năm 2000 tại Brussels, câu lạc bộ còn là một trong hai đội giành giải UEFA Fair Play và được tham dự vòng loại UEFA Cup.

Nguồn: El Mundo Deportivo

Giải thưởng Pedro Zaballa
Cầu thủ Alfonso Pérez Muñoz

Xem thêm
 Segunda División 1999–2000
 Cúp Nhà vua Tây Ban Nha 1999–2000

Chú thích

Mùa giải La Liga


title: Arkalyk

text:
Arkalyk (tiếng Kazakh: Арқалық / Arqalıq, tiếng Nga: Аркалык) là một thành phố ở tỉnh Kostanay ở miền bắc của Kazakhstan. Thành phố có dân số theo điều tra dân số năm 2009 là 23.169 người. Trước đó, nó là trung tâm của tỉnh Torgay đã bị giải thể vào năm 1997. Ngày nay, nó là trung tâm hành chính của khu vực Torgay thuộc tỉnh Kostanay. Được thành lập vào năm 1956, thị xã trở thành thành phố trong năm 1965. Khoảng cách từ thị trấn Arkalyk so với Kostanay là 480 km (298 dặm), Astana là 670 km (416 dặm). Trong lịch sử Arkalyk là một trung tâm cho chương trình không gian của Liên Xô. Phi hành gia hạ cánh trên các thảo nguyên Kazakh và trở lại Arkalyk trước khi đến Baikonur, thành phố không gian hàng đầu của Liên Xô. Arkalyk có sân bay Arkalyk.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố, thị xã của Kazakhstan


title: Longyearbyen

text:
Longyearbyen là điểm định cư lớn nhất và là trung tâm hành chính của Svalbard, Na Uy. Năm 2008, đô thị có 2.040 cư dân. Longyearbyen nằm tại thung lũng Longyeardalen và ven bờ Adventfjorden, một vịnh thuộc vịnh hẹp Isfjorden nằm ở bờ biển phía tây của đảo Spitsbergen. Từ năm 2002, Hội đồng cộng đồng Longyearbyen đã có được nhiều trách nhiệm giống như một khu tự quản, bao gồm các tiện ích, cơ sở giáo dục, văn hóa, cứu hỏa, đường bộ và cảng. Đô thị cũng là trụ sở của Thống đốc  Svalbard và là đô thị cực bắc nhất thế giới.

Được gọi là thành phố Longyear cho đến năm 1926, đô thị được thành lập và đặt tên theo John Munroe Longyear, người sở hữu Công ty Than Bắc Cực đã bắt đầu hoạt động khai thác than vào năm 1906. Các hoạt động khai thác được Store Norske Spitsbergen Kulkompani (SNSK) tiếp quản vào năm 1916. Đô thị hầu như đã bị Hải quân Đức Quốc xã phá hủy hoàn toàn vào ngày 8 tháng 8 năm 1943, song đã được tái xây dựng sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Từ trước, Longyearbyen đã là một đô thị công ty, song hầu hết các hoạt động khai mỏ đã chuyển đến Sveagruva từ thập niên 1990, trong khi thị trấn đã gia tăng đáng kể các hoạt động du lịch và nghiên cứu. Điều này được chứng minh với sự xuất hiện của các tổ chức như University Centre in Svalbard, hầm hạt giống Toàn cầu Svalbard và trạm vệ tinh Svalbard. Đô thị có Sân bay Svalbard, Longyear và Nhà thờ Svalbard.

Tham khảo

Khởi đầu năm 1906
Thị trấn công ty Na Uy
Khai thác mỏ ở Na Uy
Khu dân cư ở Svalbard
Thành phố cảng ở Na Uy