title: Beatle thứ năm

text:
"Beatle thứ năm" là một khái niệm mở rộng mà báo chí và người hâm mộ dành để nói về những nhân vật có đóng góp quan trọng tới sự thành công của The Beatles. Ngoài 4 thành viên chính mà được gọi là "Fab Four" (John Lennon, Paul McCartney, George Harrison và Ringo Starr), khái niệm "Beatle thứ năm" xuất hiện trong giai đoạn bùng nổ của The Beatles trong những năm 1963–1965.

Năm 1988, The Beatles được xướng tên trong Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll, George Harrison đã nói về 2 "Beatle thứ năm" đó là Derek Taylor và Neil Aspinall (các quản lý của The Beatles trong quan hệ công chúng và tài chính). Trong buổi phỏng vấn với đài BBC năm 1997, Paul McCartney nói: "Nếu phải có một Beatle thứ năm, đó chính là Brian."

Khái niệm này không dùng để chỉ về thời gian biểu của các thành viên của The Beatles.

Trong thời kỳ đầu của The Beatles ("The Silver Beetles" và "The Silver Beatles"), ban nhạc thực sự có 5 thành viên với Pete Best, Stuart Sutcliffe cùng Lennon, McCartney và Harrison (trong chuyến lưu diễn tại Hamburg). Có thể coi "Beatle thứ năm" là một cách gọi mang tính tri ân với hai (vài) thành viên cũ của The Beatles.

Danh sách

Các thành viên ban đầu
 Bret Michaels
 Stuart Sutcliffe
 Pete Best
 Các thành viên khác bao gồm: Pete Shotton, Colin Hanton, Len Garry, Eric Griffiths, và Rod Davis (The Quarrymen), Jimmie Nicol, Andy White, Chas Newby.

Quản lý, nhà sản xuất
 Brian Epstein
 George Martin
 Neil Aspinall
 Derek Taylor
 Jeff Lynne

Các nghệ sĩ cộng tác
 Tony Sheridan
 Billy Preston
 Jimmie Nicol
 Eric Clapton

Bên lề

Những trò đùa và nhầm lẫn
 Tay DJ Murray the K người New York là người đầu tiên tự nhận mình là "Beatle thứ năm" trong một chương trình vào năm 1964.
 Năm 1962, DJ Bob Rogers gia nhập đài 2SM của Úc và đưa đài phát thanh lên vị trí số 1 tại đây. Năm 1964, Rogers được đại diện cho tour của The Beatles ở châu Âu và châu Á. Điều này khiến nhiều người nghĩ Rogers là "Beatle thứ năm".
 Năm 1990, trong buổi ra mắt album Ringo Starr and His All-Starr Band, phóng viên có hỏi Ringo Starr: "Khi Murray the K đã qua đời thì ai là "Beatle thứ năm"?" Ringo trả lời, đó là John Melendez.
 Huyền thoại bóng đá George Best vốn có tên và một cuộc sống của một tay chơi như Pete Best. Sau khi lập cú đúp trong trận thắng 5-1 của Manchester United trước S.L. Benfica ở tứ kết cúp C2 năm 1966 ngay tại Sân vận động Ánh sáng, báo chí Bồ Đào Nha đã gọi George là "Beatle thứ năm (O Quinto Beatle)" vì nhầm lẫn.
 William Stuart Campbell, nhân vật được coi là người đóng thế Paul McCartney trong giai thoại về cái chết của anh.
 Tatsuya Ishida, cha đẻ của bộ truyện nổi tiếng Sinfest, tự gọi mình là "Beatle thứ năm" vào năm 2000.
 Little Richard, huyền thoại của rock 'n' roll và là một nhân vật quan trọng ảnh hưởng tới nhiều ca khúc của The Beatles (Richard là người sáng tác và hát thành công nhất ca khúc hit "Long Tall Sally" sau này được thể hiện lại bởi The Beatles).
 Ed Rudy, phóng viên duy nhất được quyền đưa tin về chuyến đi của The Beatles tại Mỹ.
 DJ Roby Yonge của đài WABC (AM), người tìm bằng chứng củng cố tin đồn về cái chết của Paul McCartney.
 Stephen Colbert, dẫn chương trình của The Colbert Report, từng hỏi Paul McCartney về việc trở thành "Beatle thứ năm" và bị thẳng thừng từ chối.

Hư cấu
 Trong bộ phim hài về The Beatles, All You Need Is Cash của The Rutles, "Rutle thứ năm" có tên là "Leppo" biến mất ở Hamburg sau khi đi vào một hộp đêm với một cô gái người Đức. Điều đó làm liên tưởng tới Stuart Sutcliffe, người đã qua đời năm 1962 ở Đức. "Leppo" là tên gọi chệch của Zeppo Marx.
 Trong tập "Lisa the Vegetarian" của bộ phim hoạt hình The Simpsons với sự có mặt của Paul và Linda McCartney trong cảnh mà Apu Nahasapeemapetilon tự nhận mình là "Bee-at-el thứ năm", Paul đã nháy mắt và nói "Hẳn vậy rồi, Apu".
 Trong chương trình Saturday Night Live năm 1983, Eddie Murphy vào vai Clarence Walker, một tay saxophone tự nhận mình là một Beatle bị Lennon và McCartney đuổi đi vì đòi lấy hết vinh quang của ban nhạc.
 Trong một chương trình Saturday Night Live khác vào năm 1988, Phil Hartman cho rằng người viết về cuộc đời John Lennon, Albert Goldman, là "Beatle thứ năm". Trong bản thảo, Goldman là người chơi tuba cho ban nhạc và viết tiểu sử John trong thù hận vì bị đuổi khỏi nhóm.
 Một "vị khách" (đóng bởi Kevin Eldon) của chương trình Fist of Fun của kênh truyền hình BBC tự nhận mình là "Beatle thứ mười" vì anh nghĩ có tới 5 người trước anh xứng đáng là một "Beatle thứ năm". Theo "vị khách", việc anh sinh năm 1971 là một vấn đề lớn, anh nói "Nếu được sinh sớm 20 năm, hẳn tôi sẽ là "Beatle thứ năm"!"
 Trong serie Roseanne, nhân vật Dan Conner tự nhận mình là "Beatle thứ năm" khi Roseanne nhận mình là bạn gái của Paul McCartney.
 Trong trò chơi Warcraft III: The Frozen Throne của Blizzard Entertainment, nhân vật Crypt Lord Anub'arak nói "I'm the fifth beetle".
 Trong bộ phim The Million Dollar Hotel, nhân vật Dixie tự tin rằng mình là "Beatle thứ năm".
 Trong một tập của Jackie Gleason and His American Scene Magazine, Harvey Stone nhận mình là "Beatle mà họ bỏ quên".

Xem thêm
 Danh sách thành viên của The Beatles

Tham khảo

Ghi chú

Liên kết ngoài
5th Beatle on Dogonaut
"The Fifth Beatle" Website (A website about a proposed movie about Epstein)

The Beatles
Lịch sử The Beatles


title: Tuy Phân

text:
Tuy Phân () hay Razdolnaya () là một sông tại Trung Quốc và Nga. Suifen là từ tiếng Mãn có nghĩa là "dùi", đề cập đến hình dáng của loài ốc sên Oncomelania.

Khởi nguồn của sông Tuy Phân nằm ở điểm hợp lưu giữa sông Tiểu Tuy Phân và sông Đại Tuy Phân tại tỉnh Hắc Long Giang.

Thành phố Tuy Phân Hà được đặt theo tên tiếng Hán của sông. Sau đó, sông Tuy Phân chảy qua Vùng đất thấp Khanka vào vịnh Amur.

Sông có chiều dài 242 km (tại Nga là - 191 km), diện tích lưi vực là 16.830 km².

Các chi lưu chính của sông Tuy Phân là sông Granitnaya (99 km), sông Borisovka (86 km) và sông Rakovka (76 km). Ussuriysk được thành lập vào năm 1866 tại nơi hợp lưu của Tuy Phân và sông Rakovka.

Chú thích

Sông của Nga
Sông của Trung Quốc
Địa lý Hắc Long Giang


title: Sông Amba

text:
Sông Amba (, theo tiếng Udege và tiếng Nanai có nghĩa là con hổ) là một sông tại Primorsky của Nga.

Sông khởi nguồn từ cao nguyên Borisov của Sikhote-Alin và đổ ra vịnh Amur của biển Nhật Bản. Sông có chiều dài 63 km, diện tích lưu vực sông là 330 km². Sông có chiều rộng 50–70 m và sâu 1,5–2 m.

Mực nước của sông Amba có thể lên cao hơn  sau các trận mưa vào mùa hè.

Chú thích

Sông vùng Primorsky


title: Sông Armu

text:
Armu () là một sông tại quận Krasnoarmeysky của vùng Primorsky tại Nga, đây là một chi lưu của sông Bolshaya Ussurka.

Sông Armu có chiều dài 201 km. Diện tích lưu vực xấp xỉ 5424 km². Chi lưu dài nhất của sông Armu là sông Obilnaya (101 km).

Sông là một địa điểm nổi tiếng đối với các hoạt động du lịch và đánh cá. Một loại vodka mang tên sông này.

Tham khảo

Sông vùng Primorsky


title: Sông Arsenyevka

text:
Arsenyevka (, tên cũ Daubi) là một chi lưu tả ngạn của sông Ussuri tại Anuchinsky và Yakovlevsky, vùng Primorsky.

Sông có chiều dài xấp xỉ 294 km, diện tích lưu vực là 7.060 km². Sông khởi nguồn từ sườn phía tây của Sikhote-Alin.

Điểm định cư lớn nhất nằm gần sông là Anuchino, Arsenyev và Yakovlevka. Chi lưu dài nhất là sông Muraveyka (82 km), sông Sinegorka (52 km) và sông Lipovtsy (41 km).

Liên kết ngoài
Arsenyevka River - Britannica Online Encyclopedia

Ghi chú

Sông vùng Primorsky


title: Sông Bikin

text:
Bikin () lá một sông tại Primorsky và Khabarovsk của Nga. Đây là sông hữu ngạn của Ussuri và có chiều dài 560 km, với diện tích lưu vực là 22 300 km².

Các chi lưu chính của sông Bikin là Alchan, Bachelaza và Zeva.

Thị trấn Bikin nằm bên sông Bikin.

Tham khảo

Sông vùng Khabarovsk
Sông vùng Primorsky
Danh sách di sản thế giới dự kiến


title: Bolshaya Ussurka

text:
Bolshaya Ussurka (tiếng Nga: Большая Уссурка, nghĩa là: Đại Ussuri) là một sông tại vùng Primorsky của Nga, và là một chi lưu hữu ngạn của sông Ussuri.

Diện tích lưu vực của sông Bolshaya xấp xỉ 29.600 km². Sông có chiều dài 440 km.

Các chi lưu chính của sông Bolshaya Ussurka là Malinovka, Marevka, Naumovka và sông Armu.

Tham khảo

Sông vùng Primorsky


title: Sông Kiyevka

text:
Kiyevka (tiếng Nga: Киевка) là một sông tại vùng Primorsky của Nga.

Sông có chiều dài 105 km với diện tích lưu vực là 3120 km². Sông Kiyevka khởi nguồn từ phía nam dãy Sihote-Alin và chảy vào vịnh Kiyevka của biển Nhật Bản. Các chi lưu chính của sông là Krivaya (71 km), Lazovka (54 km) và Benevka (37 km). Có tên 20 thác nước tại thác lớn Benev trên sông, đỉnh cao nhất là Ngôi sao của Primorye (20 m).

Sông được những người định cư Ukraina đặt tên là Kyiv, theo tên thủ đô của Ukraina.

Chú thích

Sông vùng Primorsky


title: Sông Malinovka

text:
Malinovka () là một sông tại vùng Primorsky, Nga, và là một chi lưu của sông Bolshaya Ussurka.

Diện tích lưu vực của sông Malinovka xấp xỉ 6.490 km². Sông có chiều dài 274 km. Độ sâu trung bình của sông là 0,8-2,0 m.

There are three hydrologic posts trên sông gần các làng Ariadnoye, Rakitnoye và Vedenka. Chi lưu dài nhất của sông Malinovka là sông Orekhovka (80 km).

Chú thích

Sông vùng Primorsky


title: Sông Orekhovka

text:
Orekhovka () là một sông tại vùng Primorsky, Nga, đây là chi lưu dài nhất của sông Malinovka.

Diện tích lưu vực của sông Orekhovka xấp xỉ 1.810 km². Sông có chiều dài 80 km. Độ sâu trung bình của sông là 1-1,5 m.

Có hai trạm thông thương trên sông gần các làng Polyany và Yasnaya Polyana.

Chú thích

Sông vùng Primorsky


title: Sông Tigrovaya

text:
Tigrovaya (, nghĩa là: sông của hổ) là một dòng sông ở phía nam của vùng Primorsky, Nga và là một chi lưu chính của sông Partizanskaya.

Sông có chiều dài 53 km, diện tích lưu vực là 698 km². Sông khởi nguồn từ dãy Livadiya (Nam Sihote-Alin) và chảy đến Partizanskaya.

Tên trước đây của sông là Xica (nghĩa là Sông phía tây" hay "Chi lưu), đến năm 1972 thì đổi tên.

Chú thích

Sông vùng Primorsky


title: Sông Vodopadnaya

text:
Vodopadnaya (tiếng Nga: Водопадная, nghĩa là sông thác nước) là một sông tại vùng Primorsky của Nga.

Sông có chiều dài 36 km, diện tích lưu vực là 191 km². Cửa sông nằm tại Nikolayevka và khởi nguồn ở phía nam Sikhote-Alin (1337 mlm). Đây là một chi lưu tả ngạn của sông Partizanskaya.

Chú thích

Sông vùng Primorsky


title: Sông Shkotovka

text:
Shkotovka () là một sông tại vùng Primorsky của Nga.

Sông có chiều dài 59 km, diện tích lưu vực là 714 km². Sông khởi nguồn từ miền nam Sikhote-Alin ('dãy 'Bolshoy Vorobey, nghĩa là Chim sẻ Lớn) và chảy vào vịnh Ussuri của biển Nhật Bản gần điểm định cư Shkotovo.

Sông được đặt tên theo Nikolay Shkot vào năm 1972. Tên cũ của sông là Qimuhe''.

Bên bờ sông có các điểm định cư Shkotovo, Novorossiya, Tsentralnoye và Novaya Moskva.

Chú thích

Sông vùng Primorsky


title: Sông Kontrovod

text:
Kontrovod () là một sông tại vùng Primorsky của Nga.

Sông có chiều dài 49 km và khởi nguồn từ dãy Strelnikov của Sikhote-Alin. Kontrovod đổ nước vào sông Bikin.

Luchegorsk được thành lập bên bờ sông. Có một hồ chứa thủy điện trên sông tại đây.

Chú thích

Sông vùng Primorsky


title: Sông Partizanskaya

text:
Partizanskaya (tiếng Nga: Партизанская) là một sông tại vùng Primorsky của Nga.

Sông có chiều dài 142 km, diện tích lưu vực sông là 4140 km². Sông khởi nguồn ở miền Nam Sikhote-Alin tại Partizansky, cửa sông nằm tại vịnh Nakhodka gần Nakhodka. Chi lưu chính của sông là sông Tigrovaya (53 km). Các chi lưu khác là sông Melniki và sông Vodopadnaya.

Tên cũ của sông là Suchan.

Chú thích

Sông vùng Primorsky


title: Sông Anyuy (vùng Khabarovsk)

text:
Anyuy (), cũng gọi là Onyuy (Онюй) hay Dondon (Дондон) là một sông tại vùng Khabarovsk tại Nga. Đây là chi lưu hữu ngạn của sông Amur. Sông khởi nguồn từ sườn Tordoki Yani thuộc dãy Sikhote-Alin, và đổ vào Amur giữa Khabarovsk và Komsomolsk-on-Amur.

Chiều dài sông Anyuy là 393 km. Diện tích lưu vực sông là 12.700 km². Sông Manoma là chi lưu chính của sông Anuyu.

Tham khảo

Sông vùng Khabarovsk
Lưu vực Amur


title: Danh sách bài thi trong Dancing with the Stars (Hoa Kỳ - mùa 13)

text:
Dưới đây là tổng kết thống kê về bài hát, điệu nhảy, điểm số và kết quả từng đêm thi của mỗi cặp thí sinh trong mùa giải 14 của Dancing with the Stars Hoa Kỳ.

Lưu ý:
Tên người nổi tiếng bao giờ cũng được ghi trước tên bạn nhảy chuyên nghiệp của họ.
Thành phần Ban giám khảo theo thứ tự từ trái qua phải: Carrie Ann Inaba, Len Goodman, Bruno Tonioli
Ký hiệu:
 Người chiến thắng cuộc thi (tuần 10).
 Người về nhì cuộc thi (tuần 10).
 Người về ba cuộc thi (tuần 10).
 Bài nhảy này được Ban giám khảo mời trình diễn lại (từ tuần 4 đến 9).
 Trình diễn nhưng không chấm điểm.
 Cặp thí sinh an toàn.
 Cặp thí sinh trong nhóm nguy hiểm nhưng được an toàn.
 Cặp thí sinh cuối cùng được gọi tên an toàn.
 Cặp thí sinh bị loại của tuần.
Số màu đỏ là điểm thấp nhất của mỗi phần thi.
Số màu xanh là điểm cao nhất của mỗi phần thi.
Số màu đen in đậm được in cho tất cả cặp thí sinh khi điểm của họ bằng nhau trong phần thi.

Các cặp thí sinh

Ron Artest (Metta World Peace) & Peta Murgatroyd
Điểm trung bình: 14.0

Elisabetta Canalis & Valentin Chmerkovskiy
Điểm trung bình: 18.0

Kristin Cavallari & Mark Ballas
Điểm trung bình: 21.7

Chynna Phillips & Tony Dovolani
Điểm trung bình: 22.5

Carson Kressley & Anna Trebunskaya
Điểm trung bình: 19.4

Chaz Bono & Lacey Schwimmer
Điểm trung bình: 18.8

David Arquette & Kym Johnson
Điểm trung bình: 22.3

Nancy Grace & Tristan MacManus
Điểm trung bình: 21.3

Tham khảo

Âm nhạc Mỹ


title: Khám phá cơ thể người

text:
Khám phá cơ thể người (Tiếng Hàn: 인체탐험대; Hanja: 人體探險隊; Tiếng Anh: Explorers of the Human Body, hay Exploring the Human Body, gọi tắt là EHB) là một trong 3 chương trình truyền hình thuộc series "Good Sunday", loạt show truyền hình chiếu vào mỗi tối chủ nhật vào lúc 5h30 tối theo giờ Hàn Quốc trên kênh SBS. Chương trình hướng đến mục tiêu là giải đáp hết những thắc mắc về cơ thể con người, với sự tham gia kiểm chứng bằng thực nghiệm của các thành viên Super Junior. Chương trình thành công trong việc thu hút một lượng lớn người xem nhờ vào tính hài hước và nội dung đầy tính giáo dục của nó.

Giới thiệu
Sau khi loạt chương trình nổi tiếng "X-Man" và "Reverse Drama" kết thúc, chương trình "Good Sunday" của SBS đã quyết định thực hiện một chương trình có tính giáo dục mới, giới thiệu với khán giả về cơ thể con người. Shin Dong-yup được chọn là MC chính, các thành viên Super Junior là những khách mời thường xuyên và cùng dẫn chương trình. Tỉ lệ người xem show này là cao nhất trong số 3 show được phát sóng thuộc loạt chương trình Good Sunday do tính giáo dục đi kèm với giải trí của nó. Đây cũng là chương trình nhiều tập đầu tiên và duy nhất có sự xuất hiện thường xuyên và đầy đủ tất cả các thành viên của Super Junior cho đến nay.

Mỗi tập là một chủ đề khác nhau trong việc khám phá sự bí ẩn của cơ thể con người. Trong tập đầu tiên liên quan đến vị giác và thị giác, các thành viên Super Junior đã phải thử vị cay của ớt và một loại trà cực kỳ đắng để kiểm tra vị giác. Các thành viên cũng kiểm tra thị giác bằng vài thí nghiệm về mắt. Nhiều tập không chỉ đơn giản là kiểm tra đặc tính sinh học của cơ thể, trong đó tập 6 thì nghiên cứu về khả năng giữ thăng bằng còn tập 8 lại liên quan đến việc khóc và nước mắt.

Tóm tắt các tập

Tập 1: Vị giác & Thị giác
Vắng mặt: Kyuhyun

Lưỡi & Vị giác
 Trà để thử vị giác: Yong Dam (loại trà thảo dược có vị đắng)
 Sấy khô và làm lạnh cho tê lưỡi
 Độ nhạy của vị giác
 Loại ớt thử vị giác: Ớt Chungyang của Hàn Quốc, ớt Prik ki nu của Thái Lan, Ớt Habanero của Mexico, Ớt Bhut Jolokia của Ấn Độ.
Mắt và đánh lừa thị giác
 Tìm điểm khác biệt: nháy liên tục hai bức ảnh gần giống nhau trên màn hình.
 Đánh lừa thị giác: thay đổi bác sĩ để xem các thành viên có nhận ra không.

Tập 2: Dạ dày
Vắng mặt: Kyuhyun
 MC phụ: Shindong
Hệ tiêu hóa, thức ăn di chuyển trong hệ tiêu hóa
 Nuốt thức ăn trong khi trồng cây chuối
 Ăn thêm món tráng miệng sau khi đã quá no
 Uống bia và nước

Tập 3: Kiểm tra sức mạnh - phần 1
Vắng mặt: Kyuhyun và Heechul
 MC phụ: Eunhyuk
 Thi vật tay
 Kích thích cơ bằng dòng điện

Tập 4: Kiểm tra sức mạnh - phần 2
Vắng mặt: Kyuhyun, Heechul (đầu và cuối tập) và Han Geng (cuối tập)
 MC phụ: Eunhyuk
 Nâng tạ, ngửi mùi Amonia và sử dụng bột Magie cacbonat
 Nhảy xa, sử dụng những quả bóng Golf và dán ngón chân bằng băng dính.
 Nâng ai đó chỉ bằng những ngón tay

Tập 5: Tiếng cười
Vắng mặt: Kyuhyun và Heechul
 MC phụ: Siwon
 Khí cười / Đinitơ oxit
 Tại sao tiếng cười dễ lây lan?
 Cười có tác dụng như tập thể dục
 Cách để kiềm chế tiếng cười: muối tự nhiên, kéo phần da/phần mỡ dưới cổ, cắn vào bên trong má, ấn vào các huyệt trên cơ thể.

Tập 6: Thăng bằng
Vắng mặt: Kyuhyun, Kangin, Yesung và Heechul (đầu tập)
 MC phụ: Shindong
 Khả năng giữ thăng bằng
 Máy quay tự động đếm vòng
 Lấy lại khả năng giữ thăng bằng sau khi bị quay bằng cách nhai mực khô, giữ những quả bóng nhôm, và phương pháp định điểm.

Tập 7: Tính mềm dẻo
Đây là tập đầu tiên mà Kyuhyun tham gia.
 MC phụ: Heechul
 Cải thiện độ mềm dẻo của cơ thể để xoạc chân: cuốn hai ngón chân đầu tiên của mỗi bàn chân lại với nhau bằng sợi dây chun, làm tư thế đá cầu 10 lần, đánh vào bắp chân theo tư thế Cưỡi ngựa.
 Cải thiện tính mềm dẻo và sức mạnh của cơ lưng: tư thế châu chấu (từng xuất hiện trong phim "Ông già").
 Cải thiện tính mềm dẻo trong việc cúi gập người: Điệu nhảy bạch tuộc, và mát-xa xương sườn.
 Các thành viên Super Junior cũng cố gắng thử chui vào chiếc hộp có kích thước 58 cm x 53 cm x 53 cm sau sự biểu diễn của hai nghệ sĩ uốn dẻo Trung Quốc.

Tập 8: Nước mắt
 MC phụ: Ryeowook
Camera tốc độ cao
Diễn những cảnh xúc động
Chia ra làm 2 đội để lấy nước mắt: Đội hành & hạt tiêu, đội quạt
So sánh độ mặn giữa nước mắt do cảm xúc và nước mắt do kích thích.
Camera ẩn để lấy nước mắt do cảm xúc của Ryeowook & Eunhyuk.

Tập 9: Phản xạ - phần 1
Tập đầu tiên có sự xuất hiện của TVXQ với tư cách khách mời đặc biệt để tham gia cùng Super Junior.
 Đo tuổi phản xạ bằng cách tóm lấy chiếc thước kẻ.
 So sánh tốc độ phản xạ của DBSK và Super Junior.
 3 thành viên nhanh nhất của mỗi nhóm sẽ thi đấu đối kháng trong những trận bóng ném 1:1.

Tập 10: Phản xạ - phần 2
Tập thứ hai với sự xuất hiện của khách mời đặc biệt DBSK cùng dẫn với Super Junior.
 Các thành viên DBSK nếm thử những loại ớt cay nhất thế giới (như SJ đã làm trong tập 1).
 DBSK và Super Junior thử khả năng nhảy lên theo chiều thẳng đứng.
 DBSK và Super Junior đối đầu trong việc bắt những quả bóng rơi ở độ cao 7m với khoảng cách xa từ 7-10m

Tập 11: Bắn cung
Vắng mặt: Han Geng, Siwon (cuối tập)
Chia làm hai đội (một đội sẽ bắn tên vào mục tiêu di chuyển và một đội sẽ tìm cách bắt/chém những mũi tên)
Đội 1: Heechul, Kangin, Shindong, Kibum, Kyuhyun, Siwon
Đội 2: Leeteuk, Yesung, Sungmin, Eunhyuk, Donghae, Ryeowook

Tập 12: Hô hấp dưới nước
Vắng mặt: Siwon
Chia thành hai đội (một đội sẽ dùng các công cụ phụ trợ và một đội sẽ trao đổi không khí dưới nước)
Đội 1: Leeteuk, Heechul, Shindong, Donghae, Kibum, Kyuhyun
Đội 2: Han Geng, Yesung, Kangin, Sungmin, Eunhyuk, Ryeowook
Đội 1 thử tài nhịn thở với nhóm Múa nghệ thuật dưới nước, còn đội 2 cũng thử múa nghệ thuật.
Phương pháp của đội 1: Sử dụng một công cụ hỗ trợ cho việc thở dưới nước.
Phương pháp của đội 2: Trao đổi không khí dưới nước bằng miệng.

Tập 13: Khứu giác loài chó
Vắng mặt: Han Geng (đầu tập), Siwon (cuối tập)
Mặc bộ đồ đặc biệt để thử tài chó cảnh sát
Kiểm tra khứu giác loài chó và so sánh với khứu giác người
Làm quen với các chú chó và thảo luận về việc đánh lừa khứu giác loài chó.
30 phút truy tìm những tên tội phạm bỏ trốn bằng cách đánh hơi.
Đội 1 (Cảnh sát): Leeteuk, Heechul, Donghae, Kibum, Kyuhyun, Siwon, Sungmin
Đội 2 (những kẻ bỏ trốn): Yesung, Kangin, Eunhyuk, Ryeowook, Shindong, Han Geng

Kết thúc phần đầu tiên
Do lịch làm việc bận rộn của Super Junior, tập cuối cùng trước khi chương trình tạm dừng đã được lên sóng vào ngày 3 tháng 2 năm 2008. Một chương trình mới, "Find Mr. Kim" (Tìm ông Kim) đã thay thế tạm thời chương trình này trong 3 tuần.

Sau đó, các nhà sản xuất lại thông báo rằng không phải chương trình tạm dừng, mà là kết thúc hẳn phần một với 13 tập. Super Junior đã rời khỏi chương trình vì còn bận rộn với các lịch trình và đang gấp rút chuẩn bị cho chuyến lưu diễn châu Á Super Show. Tuy nhiên, đại diện phía nhà sản xuất đã nói rằng, nếu có cơ hội thì họ sẽ cân nhắc về việc làm tiếp phần hai. Một chương trình tạp kĩ khác có tên Change, được dẫn bởi Lee Hyori và Shin Dong-yup với Noh Hongchul, Kangin, Son Ho-young và Min Kyung-hoon là khách mời thường xuyên, đã được phát sóng thay thế.

Xem thêm
 Super Junior
 Seoul Broadcasting System

Tham khảo

Liên kết ngoài

Super Junior
Chương trình truyền hình Hàn Quốc
Chương trình truyền hình Hệ thống Phát sóng Seoul


title: Ký hiệu học

text:
Ký hiệu học là ngành khoa học chuyên nghiên cứu về các ký hiệu và quá trình ký hiệu, biểu hiện, chỉ định, sự giống nhau, tương tự, phép ẩn dụ, biểu tượng, ý nghĩa, và thông tin liên lạc. Ký hiệu học là ngành có liên quan mật thiết với ngôn ngữ học. Ký hiệu học thường được chia thành ba nhánh gồm:

 Ngữ nghĩa học: Tìm hiểu mối quan hệ giữa các ký hiệu và ý nghĩa của chúng
 Cú pháp học: Tìm hiểu những mối quan hệ giữa các ký hiệu trong những cấu trúc chính thức
 Ngữ dụng học: Tìm hiểu mối quan hệ giữa các dấu hiệu và ảnh hưởng của chúng tới người sử dụng

Ký hiệu học thường được xem có tầm quan trọng trong nhân chủng học; ví dụ, Umberto Eco cho rằng mọi hiện tượng văn hóa đều có thể được nghiên cứu như là một dạng truyền thông. Tuy nhiên, một số nhà ký hiệu học tập trung vào chiều cạnh logic của khoa học. Họ xem xét những lĩnh vực liên quan tới khoa học tự nhiên - ví dụ như làm thế nào các sinh vật đưa ra dự đoán và thích nghi về sự phù hợp của các ký hiệu trên thế giới. Thông thường, các lý thuyết về ký hiệu học coi các ký hiệu và hệ thống ký hiệu là đối tượng nghiên cứu.

Ngữ nghĩa học là một nhánh của ký hiệu học chuyên tìm hiểu về các tính chất của ký hiệu và biểu tượng. Chính xác hơn, ngữ nghĩa học nghiên cứu về "các quy tắc điều khiển cách thức các từ ngữ được kết hợp để tạo thành các cụm từ và các câu".

Chú thích

Liên kết
Đọc thêm

 Applied Semiotics / Sémiotique appliquée
 Communicology: The link between semiotics and phenomenological manifestations
 Language and the Origin of Semiosis
 Semiotics for Beginners
 Signo — www.signosemio.com — Presents semiotic theories and theories closely related to semiotics
 The Semiotics of the Web

Peircean focus
 Arisbe: The Peirce Gateway
 Minute Semeiotic, English, Portuguese
 Peirce's Theory of Semiosis: Toward a Logic of Mutual Affection — free online course
 Semiotics according to Robert Marty, with 76 definitions of the sign by C. S. Peirce
 The Commens Dictionary of Peirce's Terms

Journals, book series — associations, centers

Ký hiệu học
Điều khiển học
Triết lý ngôn ngữ


title: Ngữ nghĩa học

text:
Ngữ nghĩa học là nghiên cứu ngôn ngữ và triết học về ý nghĩa trong ngôn ngữ, ngôn ngữ lập trình, logic hình thức và ký hiệu học. Nó liên quan đến mối quan hệ giữa các từ, cụm từ, dấu hiệu, và những biểu tượng -và những gì chúng đại diện cho trên thực tế.

Trong từ vựng khoa học quốc tế ngữ nghĩa học cũng được gọi là ý nghĩa học. Từ ngữ nghĩa được sử dụng đầu tiên bởi Michel Bréal, một nhà triết học người Pháp. Nó biểu thị một loạt các ý tưởng khác nhau từ phổ biến đến kỹ thuật cao. Nó thường được sử dụng trong ngôn ngữ thông thường để biểu thị một vấn đề về sự hiểu biết bắt nguồn từ việc lựa chọn từ hoặc hàm ý. Vấn đề hiểu biết này đã là chủ đề của nhiều câu hỏi chính thức, trong một thời gian dài, đặc biệt là trong lĩnh vực ngữ nghĩa hình thức. Trong ngôn ngữ học, đó là nghiên cứu về việc giải thích các dấu hiệu hoặc biểu tượng được sử dụng trong các tác nhân hoặc cộng đồng trong các trường hợp và bối cảnh cụ thể.  Trong quan điểm này, âm thanh, biểu cảm khuôn mặt, ngôn ngữ cơ thể và không gian giao tiếp có nội dung ngữ nghĩa (có ý nghĩa) và mỗi loại bao gồm một số nhánh nghiên cứu. Trong ngôn ngữ viết, những thứ như cấu trúc đoạn văn và dấu chấm câu có nội dung ngữ nghĩa; các hình thức ngôn ngữ khác mang nội dung ngữ nghĩa khác.

Nghiên cứu chính thức về ngữ nghĩa giao nhau với nhiều lĩnh vực khác của việc tìm hiểu, trong đó có từ vựng học, cú pháp, ngữ dụng học, từ nguyên học và các lĩnh vực khác. Một cách độc lập, ngữ nghĩa học cũng là một lĩnh vực được xác định rõ theo đúng nghĩa của nó, thường với các thuộc tính tổng hợp. Trong triết học ngôn ngữ, ngữ nghĩa và tài liệu tham khảo được kết nối chặt chẽ. Các lĩnh vực liên quan khác bao gồm triết học, truyền thông và ký hiệu học. Do đó, nghiên cứu chính thức về ngữ nghĩa có thể rất đa dạng và phức tạp.

Ngữ nghĩa học tương phản với cú pháp, nghiên cứu tổ hợp các đơn vị ngôn ngữ (không liên quan đến ý nghĩa của chúng) và ngữ dụng học, nghiên cứu về mối quan hệ giữa các biểu tượng của ngôn ngữ, ý nghĩa của chúng và người sử dụng ngôn ngữ. Ngữ nghĩa như một lĩnh vực nghiên cứu cũng có mối quan hệ quan trọng với các lý thuyết đại diện khác nhau về ý nghĩa bao gồm các lý thuyết chân lý về ý nghĩa, các lý thuyết mạch lạc về ý nghĩa và các lý thuyết tương ứng về ý nghĩa. Mỗi lý thuyết này có liên quan đến nghiên cứu triết học chung về thực tế và đại diện cho ý nghĩa.

Tham khảo

Triết học xã hội
Ý nghĩa (triết học ngôn ngữ)
Ngữ pháp
Khái niệm logic
Ngữ nghĩa học


title: Biểu tượng

text:
Biểu tượng hay ký hiệu là một hình ảnh, ký tự hay bất cứ cái gì đó đại diện cho một ý tưởng, thực thể vật chất hoặc một quá trình. Mục đích của một biểu tượng là để truyền thông điệp ý nghĩa một cách nhanh chóng dễ dàng và ngắn gọn, đơn giản. Ví dụ, một hình bát giác màu đỏ có thể là một biểu tượng có nghĩa là "STOP" (dừng lại). Trên bản đồ, một hình ảnh lều có thể đại diện cho một khu cắm trại. Chữ số là biểu tượng cho số. Tên cá nhân là biểu tượng đại diện cho cá nhân. Một bông hồng đỏ tượng trưng cho tình yêu và lòng từ bi.

Biểu tượng là một phương tiện giao tiếp phức tạp, có nhiều cấp độ ý nghĩa. Các biểu tượng giúp con người hiểu được thế giới đang sống, nhờ đó đóng vai trò lớn trong việc đưa ra phán đoán, xác định vấn đề hay diễn đạt.

Các nền văn hóa trên thế giới sử dụng các biểu tượng để thể hiện tư tưởng và cấu trúc xã hội cụ thể, và để đại diện cho các khía cạnh của nền văn hóa của họ. Do đó ý nghĩa các biểu tượng phụ thuộc vào nền tảng văn hóa mỗi người.

Xem thêm

 Logo
 Biểu tượng quốc gia
 Kí hiệu toán học
 Kí hiệu điện
 Biểu tượng tiền tệ

Liên kết ngoài

symbols.com
Symbols meanings for hundreds of symbols
Symbolism Wiki
Symbols & signs
Ancient Symbolism
Numericana
logo search

Khái niệm
Ký hiệu


title: Sông Bureya

text:
Bureya () là một sông dài 623 km chảy hướng nam và là chi lưu của sông Amur. Tên soogn bắt nguồn từ tiếng Evenk birija, nghĩa là "sông". Sông được tạo thành từ điểm hợp dòng của Pravaya (hữu) Bureya và Levaya (tả) Bureya.

Lưu vực sông được giới hạn: phía tây là dãy Turana Range và sông Zeya, phía nam là sông Amur, phía đông là dãy Bureinskiy, sông Urmi và sông Amgun, phía bắc là dãy Ezop và một số sông chảy theo hướng đông bắc vào biển Okhotsk.

Không có thành phố nào nằm ven sông, điểm định cư lớn nhất là Novy Urgal tại Đường sắt Baikal Amur và, Novobureysky và Bureya, cả hai nằm trên Đường sắt Xuyên Siberi. Sông Tyrma là nhánh tả chảy qua đường sắt ở phía nam Novy Urgal tại thị trấn Tyrma. Mỏ than Chegdomyn ở phía bắc Novy Urgal. Nhà máy thủy điện Bureya nằm ở trung du dòng sông và góp phần điều hòa lượng nước trong mùa mưa. Cũng có kế hoạch xây một thủy điện tại hạ du Bureya. Quốc lộ M58 chạy ngang qua sông song song không có cầu mà chỉ có phà.

Liên kết ngoài

 Бурея (река) — БСЭ — Яндекс.Словари
 Бурея в «Словаре современных географических названий»

Tham khảo

Sông tỉnh Amur
Sông vùng Khabarovsk
Lưu vực Amur


title: Sông Khor

text:
Khor () là một sông tại Khabarovsk. Đây là một chi lưu hữu ngạn của sông Ussuri.

Sông khởi nguồn từ sườn phía tây của Bắc dãy Sikhote-Alin. Sông Khor dài 453 km, diện tích lưu vực là 24.700 km². Một khu định cư đô thị là Khor, vùng Khabarovsk nằm bên dòng chảy gần vị trí cửa sông.

Chú thích

Sông vùng Khabarovsk Krai


title: Sông Kur

text:
Kur () là một sông tại vùng Khabarovsk của Nga. Sông có chiều dài 434 km. Sông hợp lưu với sông Urmi và tạo thành sông Tunguska, là một chi lưu tả ngạn của sông Amur.

Kur và Urmi thường bị ngập lụt vào mùa mưa.

Nguồn
 Kur River

Sông vùng Khabarovsk


title: Sông Okhota

text:
Okhota (, nghĩa là đi săn, bắt nguồn từ tiếng Tungus có nghĩa là  "sông
") là một sông tại vùng Khabarovsk của Nga, sông chảy về phía nam và đổ vào biển Okhotsk tại thị trấn cảng Okhotsk.

Okhota có chiều dài 393 km, diện tích lưu vực là 19.100 km². Sông bị đóng băng từ đầu tháng 11 đến tháng 5 và băng tuyết vẫn còn trên thung lũng sông cho đến cuối tháng 6. Ở phía đông là sông Kukhtui chảy song song và sau đó là dãy Kukhtui. Ở phía tây là sông ngắn Urak và ở phía bắc là dãy Yudoma. Phía bắc của đầu nguồn sông, ở sườn khác của dãy Suntar-Khayata, một con sông khác chảy theo hướng bắc và đổ vào sông Indigirka gần Omyakon.

Sông khởi nguồn từ dãy Suntar-Khayata với độ cao 1.200 mét trên mực nước biển tại điểm hợp lưu của các sông Okhota Tả và Hữu. Chúng dài khoảng 10 km và khởi nguồn từ những nơi có độ cao từ 1.800 tới 2.000 mét. Ban đầu còn là một khe suối trên núi, dòng nước sau đó chảy dọc theo sông Kukhtui tại một thung lũng rộng giữa dãy Yudom và dãy Kukhtuy và đổ vào Kukhtui ở bến cảng Okhotsk, tách biệt với biển bằng một mũi cát. Năm 1810 dòng sông bị tắc nghẽn do đóng băng và tạo nên một cửa mới chảy qua mũi cát ở Novoye Ustye.

Bên bờ sông chủ yếu là rừng. Trên sông có loài cá hồi. Tàu nhỏ có thể thông thành ở phần hạ lưu của sông.

Tham khảo
James R Gibson, "Feeding the Russian Fur Trade", 1969

Sông vùng Khabarovsk


title: Sông Uchur

text:
Uchur () là một sông tại vùng Khabarovsk và Yakutia thuộc Nga, đây là một chi lưu hữu ngạn của sông Aldan (thuộc lưu vực sông Lena). Sông có chiều dài 812 km và diện tích lưu vực là 113.000 km². Uchur bị đóng băng từ tháng 11 đến tháng 5. Chi lưu chính của Uchur là các sông Uyan, Tyrkan, Gonam, và Gynym.

Tham khảo

Sông vùng Khabarovsk
Sông Cộng hòa Sakha


title: Minh Tâm (định hướng)

text:
Minh Tâm có thể là:

 Xã Minh Tâm, huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước
 Xã Minh Tâm, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng
 Xã Minh Tâm, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa


title: Sông Uda (vùng Khabarovsk)

text:
Uda (,) là một sông tại vùng Khabarovsk thuộc Nga. Sông chảy vào biển Okhotsk gần thị trấn nhỏ Chumikan. Sông dài 457 km và khởi nguồn từ phía nam của sườn Đông dãy núi Stanovoy và chảy về phía đông, nhận nước từ các chi lưu khác cũng bắt nguồn từ dãy Stanovoy. Tại cực đông dãy Stanovoy, sông nhận nước của 'sông Maya' từ vùng cao ở tây bắc và chảy khoảng 50 km vào vịnh Uda ở góc tây nam của biển Okhotsk gần Quần đảo Shantar.

Từ Điều ước Nerchinsk (1689) tới Điều ước Aigun (1859), phần hạ lưu của sông là biên giới giữa Trung Quốc và Nga, mặc dù nó không được thể hiện rõ ràng và khu vực hiếm có người viếng thăm. Một số người của Ivan Moskvitin đã tiếp cận Uda năm 1640. Những người Lamut bản địa kể cho ông về sông Zeya và sông Amur song không hướng dẫn họ vào nội địa. Năm 1684 một số người Cossack chạy trốn người Mãn tại sông Zeya, tiếp cận đến Udsk, và theo sông Maya tới Yakutsk.

Udsk Ostrog (công sự) được thành lập vào năm 1679, hay 1659  bên bờ tả của sông cách 47 đến 60 dặm về phía thượng nguồn. Có các đề nghị chuyển Okhotsk xuống phía nam đến Udsk song bị từ chối vì bến cảng không thuận tiện và gần biên giới với nhà Thanh.

Tham khảo

Sông vùng Khabarovsk


title: Sông Ulya

text:
Ulya () là một sông ở miền bắc Khabarovsk tại Nga. Sông có chiều dài 325 km và diện tích lưu vực là 15.500 km². Ulya khởi nguồn từ dãy núi Dzhugdzhur, chảy theo hướng đông bắc song song với bờ biển và sau đố đổi hướng đông đổ vào biển Okhotsk cách 100 km về phía tây nam của Okhotsk. Sông bị đóng băng từ cuối tháng 10-đầu tháng 11 cho đến tháng 5. Người Nga đầu tiên đến Thái Bình Dương là Ivan Moskvitin đã xuôi dòng Ulya and trú đông gần cửa sông vào năm 1639. Vasili Poyarkov dùng lại túp lều vào năm 1646. Ulya từng là một tuyến đường thủy để đi và đến Okhotsk.

Tham khảo
James R Gibson, "Feeding the Russian Fur Trade", 1969

Sông vùng Khabarovsk


title: Sông Urmi

text:
Urmi () là một sông thuộc vùng Khabarovsk tại Nga. Sông có chiều dài 458 km và diện tích lưu vực là 15.000 km². Có khoảng 1.040 hồ tại lưu vực sông Urmi; tổng diện tích mặt nước của chúng là trên 32 km².

Urmi hợp lưu vào sông Kur để tạo thành Tunguska, sau đó lại đổ vào sông Amur đối diện với Khabarovsk.

Các thuyền nhỏ có thể thông hành trên sông.

Tham khảo

Sông vùng Khabarovsk


title: Hòa Lộc (định hướng)

text:
Hòa Lộc có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Xã Hòa Lộc, huyện Mỏ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre
 Xã Hòa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa
 Xã Hòa Lộc, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long
 Địa danh Hòa Lộc tại huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, nơi có đặc sản xoài cát Hòa Lộc nổi tiếng.

Xem thêm
 Lộc Hòa


title: Hòa Lợi (định hướng)

text:
Hòa Lợi có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Phường Hòa Lợi, thị xã Bến Cát, Bình Dương.
 Xã Hòa Lợi, huyện Thạnh Phú, Bến Tre.
 Xã Hòa Lợi, huyện Giồng Riềng, Kiên Giang.
 Xã Hòa Lợi, huyện Châu Thành, Trà Vinh.


title: Hòa Mạc (định hướng)

text:
Hòa Mạc có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Phường Hòa Mạc, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Xã Hòa Mạc, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.


title: Ý tưởng

text:
Một ý tưởng là một khái niệm hay ấn tượng về tinh thần. Những ý tưởng được hiểu là hình ảnh đại diện, tức là hình ảnh của một số vật thể. Trong ngữ cảnh khác, ý tưởng được xem là các khái niệm, mặc dù khái niệm trừu tượng không nhất thiết phải xuất hiện là hình ảnh. Nhiều triết gia xem xét ý tưởng là một phạm trù bản thể học. Khả năng tạo ra và hiểu được ý nghĩa của ý tưởng được coi là một tính năng cần thiết và xác định đặc tính của con người. Trong một ý nghĩa phổ biến, một ý tưởng phát sinh theo một phản xạ, một cách tự phát, thậm chí không suy nghĩ hoặc thể hiện một sự phản ánh nghiêm trọng, ví dụ, khi chúng ta nói về ý tưởng của một người hoặc một nơi.

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhận thức
Bản thể học
Chủ nghĩa duy tâm
Tư duy sáng tạo
Triết học
Khái niệm
Quan niệm trong siêu hình học
Tư duy
Tự do ý chí


title: Hòa Minh (định hướng)

text:
Hòa Minh có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Phường Hòa Minh, quận Liên Chiểu, Đà Nẵng.
 Xã Hòa Minh, huyện Tuy Phong, Bình Thuận.
 Xã Hòa Minh, huyện Châu Thành, Trà Vinh.


title: Hòa Phong (định hướng)

text:
Hòa Phong có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Xã Hòa Phong, thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên.
 Xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.
 Xã Hòa Phong, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk.
 Xã Hòa Phong, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.


title: Hòa Sơn (định hướng)

text:
Hòa Sơn có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Xã Hòa Sơn, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng
 Xã Hòa Sơn, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang
 Xã Hòa Sơn, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk
 Xã Hòa Sơn, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Xã Hòa Sơn, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
 Xã Hòa Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
 Xã Hòa Sơn, huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận

Xem thêm
Hoa Sơn (định hướng)
Hóa Sơn (định hướng)


title: Hòa Tiến (định hướng)

text:
Hòa Tiến có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.
 Xã Hòa Tiến, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.
 Xã Hòa Tiến, huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk.
 Xã Hòa Tiến, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.


title: Hòa Xuân (định hướng)

text:
Hòa Xuân có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:

 Phường Hòa Xuân, quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng
 Xã Hòa Xuân, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk
 Phường Hòa Xuân Tây, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên
 Xã Hòa Xuân Đông, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên
 Xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên.


title: Yudoma

text:
Yudoma  () là một sông tại cao nguyên Yudoma-Maya gần bờ biển Okhotsk. Sông đổ vào sông Maya, dòng sông này lại hợp lưu vào sông Aldan để rồi lại đổ vào sông Lena đổ ra Bắc Băng Dương. Đầu nguồn phía bắc của sông là tại dãy Suntar-Khayata. Phía đông là dãy Yudoma và sau đó là sông Okhota, phía nam là sông Maya và phía tây bắc là sông Allakh-Yun, một nhánh khác của sông Maya.

Sông có chiều dài 765 km và diện tích lưu vực là 43.700 km². Nơi đầu nguồn của sông có độ cao 1.020 mét trên mực nước biển còn ở cửa sông độ cao chỉ khoảng 190 mét. Nguồn nước ciủa sông bắt nguồn từ băng tan và mưa. Sông bị đóng băng từ giữa tháng 10 đến cuối tháng 5. Và dòng chảy ở cửa sông chỉ đạt 3,7 m³/s và tháng 3 và cao nhất là 1081 m³/s vào tháng 6. Tại cửa sông, dòng chảy rộng 300m và sâu 4 mét. Phần 270 km ở hạ du được coi là có thể thông hành.

Khu vực quanh sông phần lớn chưa có người định cư và không có bất kỳ cơ sở hạ tầng nào. Khu định cư lớn nhất là Yugorenok.

Tham khảo

James R Gibson, "Feeding the Russian Fur Trade: Provisionment of the Okhotsk Seaboard and the Kamchatka Peninsula, 1639-1856, 1969

Sông Cộng hòa Sakha
Sông vùng Khabarovsk


title: Liên đoàn Luật sư Việt Nam

text:
Liên đoàn Luật sư Việt Nam (tên tiếng Anh: Vietnam Bar Federation, viết tắt là VBF) là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp, hoạt động theo chế độ tự quản, quản lý thống nhất trong phạm vi toàn quốc của các luật sư Việt Nam; đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các luật sư và các Đoàn luật sư là thành viên của Liên đoàn. Liên đoàn Luật sư Việt Nam là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Trụ sở của Liên đoàn Luật sư Việt Nam đặt tại Hà Nội.

Lịch sử
Trước khi có Liên đoàn Luật sư Việt Nam thì các Đoàn luật sư đã được thành lập ở hầu hết các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Ngày 16/01/2008, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 76/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án "Thành lập Tổ chức Luật sư toàn quốc".

Hội đồng lâm thời Luật sư toàn quốc được thành lập ngày 04/6/2008, chủ tịch là luật sư Lê Thúc Anh (nguyên Phó Chánh án Toà án Nhân dân Tối cao). Hội đồng lâm thời Luật sư toàn quốc có trách nhiệm soạn dự thảo Điều lệ tổ chức luật sư toàn quốc, hướng dẫn các đoàn luật sư trên cả nước bầu đại biểu và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tổ chức Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất.

Đại hội đại biểu Luật sư toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội (từ ngày 10-12/5/2009) đã thông qua việc thành lập Liên đoàn Luật sư Việt Nam vào ngày 12/5/2009.

Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam được phê duyệt theo Quyết định số 1106/QĐ-BTP ngày 29/5/2009 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Cơ cấu tổ chức
Theo Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cơ cấu tổ chức của Liên đoàn Luật sư Việt Nam gồm có:
 Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc: là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Liên đoàn luật sư, họp 5 năm một lần.
 Hội đồng luật sư toàn quốc: là cơ quan lãnh đạo của Liên đoàn luật sư giữa hai kỳ Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc, có nhiệm kỳ theo nhiệm kỳ của Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc, họp thường kỳ một năm ít nhất hai lần.
 Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư: là cơ quan điều hành công việc của Liên đoàn giữa hai kỳ họp của Hội đồng luật sư toàn quốc.
 Văn phòng Liên đoàn luật sư và các Uỷ ban chuyên môn: là cơ quan giúp việc của Liên đoàn luật sư.
 Chủ tịch Liên đoàn luật sư: là người đại diện của Liên đoàn, do Hội đồng luật sư toàn quốc bầu ra trong số Uỷ viên Ban Thường vụ Liên đoàn và theo nhiệm kỳ của Hội đồng. Chủ tịch Liên đoàn luật sư đồng thời là Chủ tịch Hội đồng luật sư toàn quốc.
 Tổng thư ký Liên đoàn luật sư: Là người phát ngôn chính thức và điều hành công việc hàng ngày của Liên đoàn luật sư, do Hội đồng luật sư toàn quốc bầu ra trong số Uỷ viên Ban Thường vụ Liên đoàn.

Các uỷ ban chuyên môn
 Uỷ ban hợp tác quốc tế
 Uỷ ban khen thưởng, kỷ luật
 Uỷ ban bảo vệ quyền lợi luật sư
 Uỷ ban phát triển kinh tế, tài chính
 Uỷ ban đào tạo

Lãnh đạo qua các thời kỳ
Thường trực Liên đoàn Luật sư nhiệm kỳ 1 (2009–2014):
Chủ tịch: Luật sư Lê Thúc Anh, đoàn luật sư tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
Phó Chủ tịch Thường trực: Luật sư Nguyễn Văn Thảo, đoàn luật sư thành phố Hà Nội
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký: Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh, đoàn luật sư thành phố Hà Nội
Phó Chủ tịch:	Luật sư Trương Trọng Nghĩa, đoàn luật sư thành phố Hồ Chí Minh
Phó Chủ tịch: Luật sư Phạm Hồng Hải, đoàn luật sư thành phố Hà Nội
Chủ nhiệm Uỷ ban hợp tác quốc tế: Luật sư Lưu Tiến Dũng
Chủ nhiệm Uỷ ban khen thưởng, kỷ luật: Luật sư Nguyễn Thế Phong
Chủ nhiệm Uỷ ban bảo vệ quyền lợi luật sư: Luật sư Phan Trung Hoài
Chủ nhiệm Uỷ ban phát triển kinh tế, tài chính: Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh
Quyền Chủ nhiệm Uỷ ban đào tạo: Luật sư Nguyễn Đình Thơ
Nhiệm kì 2 (2015–2020):
Chủ tịch: Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh, đoàn luật sư thành phố Hà Nội (được bầu ngày 27/04/2016)
Phó Chủ tịch: Luật sư Phan Trung Hoài, đoàn luật sư thành phố Hồ Chí Minh
Phó Chủ tịch: Luật sư Nguyễn Văn Chiến, đoàn luật sư thành phố Hà Nội
Phó Chủ tịch: Luật sư Nguyễn Văn Trung, đoàn luật sư thành phố Hồ Chí Minh
Phó Chủ tịch: Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh, đoàn luật sư thành phố Hà Nội (bầu bổ sung ngày 23/12/2017)
Nhiệm kì 3 (2021–2026):
Chủ tịch: Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh, đoàn luật sư thành phố Hà Nội
Phó Chủ tịch: Luật sư Phan Trung Hoài, đoàn luật sư thành phố Hồ Chí Minh
Phó Chủ tịch: Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh, đoàn luật sư thành phố Hà Nội
Phó Chủ tịch: Luật sư Lưu Tiến Dũng, đoàn luật sư thành phố Hà Nội
Phó Chủ tịch: Luật sư Nguyễn Hải Nam, đoàn luật sư thành phố Hồ Chí Minh
Phó Chủ tịch: Luật sư Đào Ngọc Chuyền, đoàn luật sư thành phố Hà Nội

Bê bối

Không thực hiện đúng Điều lệ

Theo Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Hội đồng Luật sư toàn quốc triệu tập Đại hội Đại biểu luật sư toàn quốc theo chu kỳ 5 năm một lần. Đại hội Đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tháng 5/2009, nên Đại hội lần thứ 2 lẽ ra phải diễn ra vào tháng 5/2014. Tuy nhiên, phải đến ngày 18/4/2015 thì Đại hội lần thứ 2 mới được tổ chức.

Tiếp đó, Đại hội lần thứ 2 diễn ra vào tháng 4/2015, thì Đại hội lần thứ 3 lẽ ra phải được triệu tập vào tháng 4/2020. Tuy nhiên, Đại hội lần thứ 3 bị hoãn đến ngày 25/12/2021 mới được tổ chức. Theo Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh (Chủ tịch nhiệm kỳ 2), nguyên nhân chậm tổ chức Đại hội Đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ 3 là vì Đoàn luật sư thành phố Hồ Chí Minh và Đoàn luật sư thành phố Hà Nội chậm tổ chức đại hội của đoàn mình, nên không cử được đại biểu tham dự Đại hội Đại biểu luật sư toàn quốc, và do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.

Khuyết chức danh Chủ tịch nhiệm kỳ 2
Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 2(tháng 4/2015), ứng viên duy nhất cho chức Chủ tịch là Luật sư Lê Thúc Anh (Chủ tịch nhiệm kỳ 1) đã không được Đại hội bầu vào Hội đồng Luật sư toàn quốc, qua đó không đủ điều kiện để được tái bầu là Chủ tịch nhiệm kỳ 2. Đại hội lần này cũng không bầu ra được người nào khác làm Chủ tịch. Vì vậy, Hội đồng Luật sư toàn quốc đã quyết định giao cho Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh quyền điều hành và đại diện cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam trong quan hệ đối nội và đối ngoại. Đến phiên họp thứ 4 của nhiệm kỳ 2 (ngày 27/4/2016), Luật sư Đỗ Ngọc Thịnh mới chính thức được Hội đồng Luật sư toàn quốc bầu là Chủ tịch nhiệm kỳ 2.

Chú thích

Tham khảo
Cổng thông tin điện tử Liên đoàn Luật sư Việt Nam
Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam
Trang web của Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội
Trang web của Đoàn Luật sư thành phố Hồ Chí Minh
Trang web của Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai

Liên đoàn Luật sư Việt Nam


title: Sông Aldan

text:
Aldan () là chi lưu dài thứ hai của sông Lena, thuộc địa bàn Cộng hòa Sakha ở Đông Siberia. Sông có chiều dài 2.273 km (1412 mi), trong đó khoảng 1.600 km (994 mi) là có khả năng thông hành. Dây là một phần của tuyến đường thủy đến Okhotsk. Năm 1639 Ivan Moskvitin đã đến sông Aldan và sông Maya và qua sông Ulya để tiếp cận biển Okhotsk.

Sông khởi nguồn từ dãy núi Stanovoy ở tây nam của Neryungri, sau đổi hướng đông bắc qua Aldan và Tommot, Ust-Maya, Eldikan và Khandyga trước khi chuyển hướng tây bắc hợp vào sông Lena gần Batamay.

Các chi lưu chính của sông Aldan là sông Amga, sông Uchur và sông Maya. Trên lưu vực sông có tài nguyên vàng và các hóa thạch từ kỷ Cambri.

Tham khảo
 Athol Yates and Nicholas Zvengintzov, 'Siberian BAM Guide', 2001

Sông Cộng hòa Sakha
Tỉnh địa lý tự nhiên


title: Amgun

text:
Amgun () là một sông tại Khabarovsk, Nga chảy theo hướng đông bắc và hợp vào sông Amur từ phía tả gần cửa sông. Sông Amgun có chiều dài 723 km và diện tích lưu vực là 55.500 km². Amgun tạo thành do sự hợp lưu của sông Ayakit và sông Suduk. Chi lưu chính của sông Amgun là sông Nimelen. Amgun có rất nhiều cá, như cá hồi Siberi, cá hồi lưng gù, cá tầm, cá chép. Đường sắt Baikal Amur đi qua thung lũng sông Amgun từ đường hầm Dusse-Alin Tunnel]] và theo sông chạy 180 km về phía đông bắc đến Berezovyy, tại đây tuyến đường chuyển hướng đông nam đến Komsomolsk.

Sông Amgun còn được gọi là Hưng Cổn hà (興衮河) trong tiếng Trung. Ở cửa sông có làng Tyr, có một pháo đài của Trung Quốc vào thời nhà Minh và nhà Thanh.

Tham khảo

Sông vùng Khabarovsk


title: Godavari

text:
Godavari  là một sông chảy từ miền Tây đến miền Nam Ấn Độ và được coi là một trong các lưu vực sông lớn tại Ấn Độ. Với chiều dài 1465 km, đây là sông dài thứ hai tại Ấn Độ (chỉ sau sông Hằng), chảy hoàn toàn trên lãnh thổ Ấn Độ và cũng là sông dài nhất Nam Ấn Độ. Sông khởi nguồn gần Trimbak tại quận Nashik của bang Maharashtra và chảy về hướng đông qua cao nguyên Deccan và đổ vào vịnh Bengal gần Yanam và Antarvedi thuộc quận Đông Godavari của bang Andhra Pradesh.

Godavari là tuyến đường thủy chính của miền Trung Ấn Độ, bắt nguồn từ dãy Ghat Tây thuộc Nashik của bang Maharashtra và chảy về phía đông. Sông được biết đến là dakshin ganga (sông Hằng phương Nam). Sông đi vào địa phận bang Andhra Pradesh tại Basara của quận Adilabad. Khi chảy qua khu vực Telangana của bang Andhra Pradesh, sông nằm gần với một ngôi làng nhỏ gọi là Dharmapuri, đây là một ngôi làng hành hương với nhiều đền tháp Ấn Độ giáo cổ xưa và sông Godavari trở thành một nơi linh thiêng theo đúng nghĩa để tắm. Sông chảy qua cao nguyên Deccan và thẳng hướng đông nam cho đến khi đổ vào vịnh Bengal với hai cửa sông.

Rajahmundry, là thành phố lớn thứ hai nằm bên bờ sông (Nashik là thành phố lớn nhất) nằm đôi bờ sông Godavari. Tại Rajahmundry, Godavari có lòng sông rộng nhất, xấp xỉ 5 km từ Rajahmundry đến bờ đối diện là Kovvur.

Dự án Sriram Sagar đã được xây dựng trên sông (1964–69) để phục vụ cho nhu cầu tưới tiêu của các quận Adilabad, Nizamabad, Karimnagar và Warangal.

Mặc dù sông chỉ khởi nguồn tại nơi chỉ cách biển Ả Rập 80 km, nó đã phải chảy 1.465 km để đổ nước vào vịnh Bengal. Ngay phía trên Rajamundry, có một đập nước phục vụ cho mục đích tưới tiêu. Bên dưới Rajahmundry, sông chia làm hai nhánh và tạo nên một đồng bằng châu thổ rộng lớn với hệ thống kênh đào trải dài có khả năng vận chuyển, đập nước Dowleswaram kết nối vùng này với vùng châu thổ của sông Krishna ở phía Tây Nam.

Sông Godavari có diện tích lưu vực là 312.812 km², khoảng một phần mười lãnh thổ Ấn Độ. Các sông Pravara, Indravati, Wainganga, Wardha, Pench, Kanhan và Penuganga đã đổ một lượng nước lớn vào hệ thống sông Godavari. Các chi lưu khác là Indravati, Manjira, Bindusara và Sabari.

Đỉnh Jindhagada (1.690m) là điểm cao nhất tại lưu vực sông Godavari.

Các thị trấn và thành phố chính ven sông

Maharashtra:
Nashik (thành phố linh thiêng và di tích Kumbhamela)
Trimbakeshwar (Jyotirliga thứ 10 của Shiva)
Kopargaon
Paithan (Kinh đô cổ của vương triều Satvahan, thị trấn linh thiêng)
Gangakhed
Nanded (Nổi tiếng với Sachkhand Gurudwara)
Sironcha (Thị trấn nằm gần nơi hợp lưu của Godavari và Pranahita)
Gevrai thuộc quận Beed
Andhra Pradesh:
Basara, Adilabad (đền Gnana Saraswati)
Nirmal, Adilabad (Nirmal Toys)
Tadpakala, Nizamabad (Armoor Toys)
battapur, Nizamabad (Armoor Toys)
Goodem gutta, Adilabad (đền thờ)
Dharmapuri, Karimnagar (đền Narasimha Swamy)
Kaleshwaram, Karimnagar (đền Kaleswara Mukhteswara swamy (Siva))
Manthani, Karimnagar (đền Gautameshwara Swami (Siva), Sri Rama, Sarswathi)
Mancherial, Adilabad
Chennur, Adilabad
Godavarikhani, Karimnagar
Eturunagaram, Warangal
Bhadrachalam, Khammanm
Rajamundry, Đông Godavari
Kovvur, Tây Godavari
Tallapudi, Tây Godavari
Narsapur, Tây Godavari
Antarvedi, Đông Godavari (Antarvedi nổi tiếng với kiến trúc đền thờ Laxmi Narasimha Swamy có niên đại từ giữa thế kỷ 15 và 16. Cũng có một đền thờ Siva cổ hơn đền Narasimha Swamy.
Tadipudi, Tây Godavari
Pondicherry:
Yanam, Yanam

Tham khảo

Liên kết ngoài

Godavari River in 1911
Nashik City
Contrasting Behavior of Osmium in the Godavari River Estuary, India, 2001
River Basin Report: Godavari River
Variations of Monsoon Rainfall in Godavari River Basin

Sông của Ấn Độ
Maharashtra
Andhra Pradesh


title: Sông Krishna

text:
Krishna là một trong các sông dài nhất ở Trung-Nam Ấn Độ, với . Sông cũng được gọi là Krishnaveni theo tên gốc. Krishna là sông dài thứ tư tại Ấn Độ sau sông Hằng, Godavari và Narmada.

Dòng chảy
Krishna khởi nguồn từ Mahabaleswar gần làng Jor tại điểm cực bắc của Wai taluka, quận Satara, bang Maharashtra ở phía tây và đổ vào vịnh Bengal tại Hamasaladeevi thuộc Andhra Pradesh ở bờ biển phía đông. Sông cũng chảy qua bang Karnataka. Đồng bằng châu thổ do sông Krishna tạo ra là một trong những vùng màu mỡ nhất tại Ấn Độ và là quê hương của một số vị vua Ấn Độ. Vijayawada là thành phố lớn nhất nằm ven sông Krishna còn Sangli là thành phố lớn nhất ven sông Krishna tại bang Maharashtra.

Về mặt sinh thái, đây là một trong những con sông gây nên nhiều thảm họa, nguyên nhân là hiện tượng xói mòn đất mạnh do gió mùa. Dòng sông chảy nhanh và hung dữ, thường có độ sâu lên tới . Tuy nhiên, trong tiếng Marathi (ngôn ngữ của Maharashtra) có câu "santh vaahate Krishnamaai" nghĩa là "Krishna chảy êm ả". Thuật ngữ này được dùng để mô tả người nào có tính cách trầm lặng giống Krishna. Trên thực tế, Krishna bị xói mòn mạnh từ tháng 6 đến tháng 8. Vào thời gian này, Krishna mang theo các lớp đất màu mỡ từ Maharashtra, Karnataka và phía tây Andhra Pradesh đến vùng đồng bằng châu thổ.

Phụ lưu
Phụ lưu quan trọng nhất của Krishna là sông Tungabhadra, tạo thành bởi sông Tunga và sông Bhadra khởi nguồn từ Ghat Tây. Các phụ lưu khác bao gồm sông Kudali, sông Venna, sông Koyna, sông Bhima, sông Malaprabha, sông Ghataprabha, sông Yerla, sông Warna, sông Dindi, sông Paleru, sông Musi, sông Urmodi (उरमोडी नदी), sông Tarli (तारळी नदी) và sông Dudhganga.

Các sông Venna, Koyna, Vasna, Panchganga, Dudhganga, Ghataprabha, Malaprabha và Tungabhadra hợp dòng vào Krishna từ bờ hữu; trong khi sông Yerla, Musi, Maneru và Bhima hợp dòng vào Krishna từ bờ hữu. Sông Urmodi (उरमोडी नदी) hợp dòng vào Krishna tại Kashil (काशीळ), Satara và sông Tarli (तारळी नदी) hợp dòng tại Umbraj (उंब्रज) Satara. Sông Kudali là phụ lưu đầu tiên của sông Krishna và hợp dòng tại Khadaki.

Có ba phụ lưu nhập vào Krishna gần Sangli. Sông Warana hợp với Krishna gần Sangli tại Haripur. Điểm này cũng được gọi là Sangameshwar. Sông Panchganga hợp vào Krishna tại Narsobawadi gần Sangli. Các địa điểm này rất linh thiêng. Người ta nói rằng Dattatraya đã giành một vài ngày của ông tại Audumber bên bờ sông Krishna. Sangameswaram của quận Kurnool thuộc bang Andhra Pradesh là một trung tâm hành hương nổi tiếng với các tín đồ Ấn Độ giáo, đây là nơi các sông Tungabhadra và Bhavanasi hợp vào Krishna. Đền Sangameswara nay đã bị hồ chứa Srisailam làm ngập và chỉ có thể trông thấy khi mực nước hồ chứa hạ thấp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 River Krishna
 About River Krishna
 Krishna River Basin
 International Water Management Institute (IWMI): Krishna Basin
 Major Reservoirs on River Krishna
 Map of River Krishna in Andhra Pradesh
 Map of River Krishna Historic Floods, 2009 in Andhra Pradesh
 Krishna River Management of Floods, 2009 in Andhra Pradesh

Krishna
Krishna
Krishna
Krishna


title: Gideon Sundbäck

text:
Gideon Sundback (ngày 24 tháng 4 năm 1880 - ngày 21 tháng 6 năm 1954) là một kỹ sư điện tử người Mỹ gốc Thụy Điển. Gideon Sundback là người đã triển khai chế tạo phéc-mơ-tuya.
Otto Fredrik Gideon Sundback sinh ra trong nông trang Sonarp ở giáo khu Ödestugu trong hạt Jönköping, Småland, Thụy Điển. Ông là con trai của Jonas Otto Magnusson Sundbäck, một nông dân giàu có và vợ của ông Kristina Karolina Klasdotter. Sau khi học ở Thụy Điển, Sundback chuyển đến Đức, nơi ông học tại trường Bách khoa ở Bingen am Rhein. Năm 1903, Sundback tham gia kỳ thi kỹ sư. Trong năm 1905, ông di cư sang Hoa Kỳ.

Năm 1905, Gideon Sundback bắt đầu làm việc tại Công ty Sản xuất và Điện Westinghouse tại Pittsburgh, Pennsylvania. Năm 1906, Sundback đã được thuê làm việc cho Công ty Universal Fastener ở Hoboken, New Jersey. Năm 1909, Sundback kết hôn với Elvira Aronson, con gái của quản lý nhà máy sinh ra ở Thụy Điển, Peter Aronsson. Sau đó Sundback đã được thăng tiến đến vị trí của nhà thiết kế đầu tại Universal Fastener.

Gideon Sundbäck đã cải tiến nhiều trong quá trình phát triển dây kéo giữa thời gian từ năm 1906 đến 1914, trong khi làm việc cho các công ty mà sau này phát triển thành Công ty Talon, Inc. Ông đã chế tạo dây kéo dựa trên phiên bản trước đây của các kỹ sư khác như Elias Howe, Max Wolff, và Whitcomb Judson. Ông chịu trách nhiệm cho việc cải tiến "Judson C-curity Fastener". Vào thời điểm đó sản phẩm của công ty vẫn dựa trên nguyên lý móc và mắt khóa. Sundback phát triển một phiên bản cải tiến của curity-C, gọi là "Plako", nhưng nó quá cứng khó kéo, và không công hơn so với các phiên bản trước. Sundback cuối cùng giải quyết vấn đề kéo khóa này vào năm 1913, với phát minh của mình phiên bản đầu tiên không dựa trên nguyên tắc móc và mắt khóa, "Hookless Fastener No. 1" (dây khóa không móc số 1). Tăng số lượng các điểm buộc từ inch mỗi bốn đến mười hay mười một. Sáng chế của ông có gồm hai tà, tà này được kết nối với tà kia bởi hàng chục hay hàng trăm chiếc răng có hình dạng đặc biệt bằng nhựa hay bằng kim loại. Con trượt được kéo bằng di chuyển dọc theo các dãy răng. Phía trong con trượt là rãnh có dạng chữ Y để khớp hay tách hai dãy răng đối diện tùy theo hướng di chuyển của nó.

Tham khảo

Sinh năm 1880
Mất năm 1954
Người Thụy Điển
Kỹ sư Mỹ
Kỹ sư Thụy Điển
Người Mỹ
Nhà phát minh Thụy Điển
Nhà phát minh Mỹ


title: Cá hồi đỏ

text:
Cá hồi đỏ (danh pháp khoa học: Oncorhynchus nerka) là một loài cá hồi di cư sống ở miền bắc Thái Bình Dương và sông ngòi đổ vào đây. Đây là một loài cá hồi Thái Bình Dương (chi Oncorhynchus) mang sắc đỏ khi vào mùa sinh sản. Nó có thể đạt chiều dài tới , với cân nặng . Cá non sống trong nước ngọt cho đến khi đủ lớn để bơi đến biển, qua quãng đường dài đến . Nguồn thức ăn chính của cá hồi đỏ là động vật phù du. Đây là động vật sinh sản một lần, chết đi sau đó. Một số quần thể, gọi là cá hồi kokanee, không di cư đến biển mà sống cả đời trong môi trường nước ngọt.

Tên gọi và danh pháp
Cá hồi đỏ là loài phổ biến thứ ba trong chi Oncorhynchus, sau cá hồi hồng và cá hồi chó. Tên chi Oncorhynchus ghép từ ὄγκος (onkos) nghĩa là "móc" và ῥύγχος (rhynchos) nghĩa là "mỏ". Nerka là tên tiếng Nga cho cá hồi đỏ di cư. Trong tiếng Anh, nó có tên gọi "sockeye": đây là dạng Anh hoá của từ suk-kegh (sθə́qəy̓), tên gọi của nó trong tiếng Halkomelem, ngôn ngữ của dân bản địa dọc vùng hạ lưu sông Fraser. Suk-kegh nghĩa là "cá đỏ".

Mô tả
Khi sống ở biển, cá hồi đỏ có màu bạc ánh lam. Khi trở về sông, thân mình chúng trở đỏ còn đầu mang màu xanh lục. Chiều dài cá hồi đỏ trửng thành là , cân nặng .

Phân bố và môi trường sống
Về phía nam, cá hồi đỏ lan xa đến sông Columbia (dù đã ghi nhận cá thể hiện diện xa về phía nam đến tận sông 10 Mile tại Mendocino, California) ở duyên hải Đông Thái Bình Dương và bắc đảo Hokkaidō, Nhật Bản tại miền Tây Thái Bình Dương. Về phía bắc, nó sống xa đến tận cả vịnh hẹp Bathurst ở Canada Bắc Cực về phía đông và sông Anadyr ở Siberia về phía tây. Nơi sâu trong đất liền nhất mà cá hồi đỏ bơi tới được là hồ Redfish, Idaho, cách biển , đạt độ cao .

Chú thích

Tham khảo

 NOAA Fisheries sockeye salmon web page
 FishBase entry for Oncorhynchus nerka
 Animal Diversity Web entry for Oncorhynchus nerka
 Species Profile
 National Geographic Sockeye salmon
 Watershed Watch Salmon Society A British Columbia advocacy group for wild salmon
 Salmon/Steelhead page of the USDA Forest Service, Pacific-Northwest Fisheries Program.

Cá hồi
Cá Nhật Bản
Cá Bắc Mỹ
Cá Thái Bình Dương
Động vật được mô tả năm 1792
N
Cá ăn được
Cá nước lạnh


title: Sơn Long, Sơn Hòa

text:
Sơn Long là một xã thuộc huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo


title: Tổ chức Khí tượng Thế giới

text:
World Meteorological Organization ( viết tắt tên tiếng Anh WMO) là tổ chức chuyên môn về khí tượng của Liên Hợp Quốc. WMO có tiền thân là Tổ chức Khí tượng Quốc tế thành lập năm 1873.

Được thành lập năm 1950, WMO đã trở thành một tổ chức chuyên môn của Liên Hợp Quốc về khí tượng (thời tiết và khí hậu, thủy văn vận hành và các khoa học địa vật lý liên quan. WMO hiện có 189 quốc gia thành viên.

WMO có trụ sở ở Geneva, Thụy Sĩ và là một thành viên của Nhóm Phát triển Liên Hợp Quốc.. Tổng thống đương nhiệm Gerhard Adrian được bầu bởi Đại hội WMO năm 2019. Tổng thư ký là Petteri Taalas .

Lịch sử
Vào thế kỷ 19, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật ở Tây Âu đã tiến bộ với những bước tiến khổng lồ kéo theo sự phát triển về kinh tế và thương mại quốc tế. Việc vận chuyển hàng hóa bằng đường biển ngày càng được tăng cường và yêu cầu phải được bảo đảm an toàn. Việc thu thập tin tức chính xác về thời tiết phục vụ cho giao thông vận tải là không thể thiếu được. Chính trong bối cảnh đó, nhiều hội nghị quốc tế về khí tượng đã được triệu tập để xác định rõ vị trí, vai trò và tầm quan trọng của khí tượng đối với hoạt động sống con người. Hội nghị Khí tượng Quốc tế năm 1873 tại Viên đã đánh dấu một bước ngoặt có tính chất lịch sử về hợp tác quốc tế của ngành Khí tượng thế giới và chính tại Hội nghị này, điều lệ của WMO đã được thông qua. Tháng 10 năm 1947, Hội nghị Khí tượng thế giới lần thứ 12 đã họp tại Washington quyết định đổi tên Tổ chức Khí tượng Quốc tế thành Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) và đến ngày 23 tháng 3 năm 1950, Quy chgiới. Trụ sở của WMO: 41 Avenue Giuseppe – Montta, Case Postale N0 5 CH-1211 Geneve 20, Thụy Sĩ.
Ngày 20 tháng 12 năm 1951 WMO đã ký với Liên hợp quốc một Hiệp định và chính thức trở thành tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc.

Tổ chức
Các quốc gia là thành viên của Liên hợp quốc có Cơ quan Khí tượng - Thủy văn và đồng ý gia nhập Công ước của WMO đều có thể trở thành thành viên của WMO. Các lãnh thổ hoặc các nhóm lãnh thổ do một quốc gia thành viên WMO hoặc Liên hợp quốc chịu trách nhiệm về quan hệ quốc tế của lãnh thổ này cũng trở thành thành viên của WMO.
Cơ cấu tổ chức của Tổ chức Khí tượng Thế giới bao gồm
Đại hội đồng: Đại hội đồng gồm tất cả các thành viên của tổ chức bốn năm họp một lần tại trụ sở của WMO (Giơnevơ). Trưởng đoàn phải là người đứng đầu Cơ quan Khí tượng - Thủy văn quốc gia. Chức năng của Đại hội đồng là: đề ra các biện pháp chung nhằm thực hiện tốt tôn chỉ, mục đích của Tổ chức đã đề ra; xem xét các khuyến nghị của các nước thành viên về các vấn đề liên quan đến thẩm quyển của tổ chức; xem xét các báo cáo của Hội đồng Chấp hành, quyết định việc thành lập các Hội khu vực, các Ủy ban kỹ thuật, các vấn đề về tài chính, ngân sách và pháp lý v.v; bầu Ban lãnh đạo của Tổ chức.
Hội đồng chấp hành: Gồm 36 thành viên trong đó có: Chủ tịch, ba Phó Chủ tịch, sáu Chủ tịch của sáu khu vực và 26 thành viên. Hội đồng Chấp hành họp ít nhất mỗi năm một lần, là cơ quan hành pháp có nhiệm vụ triển khai thực hiện các quyết định của Đại hội đồng.
 Các Hội khu vực: WMO có sáu tổ chức khu vực và được chia theo vị trí địa lý, cụ thể như sau:
Khu vực 1: châu Phi
Khu vực 2: châu Á
Khu vực 3: Nam Mỹ
Khu vực 4: Bắc và Trung Mỹ
Khu vực 5: Tây Nam Thái Bình Dương
Khu vực 6: châu Âu.
Hội nghị khu vực họp khi cần thiết, thời gian và địa điểm họp do Chủ tịch khu vực ấn định với sự chấp thuận của Chủ tịch của tổ chức.*Ban Thư ký: Đứng đầu là Tổng thư ký do Đại hội đồng bầu, nhiệm kỳ 4 năm. Tổng Thư ký hiện nay là ông Michel Jarraud (quốc tịch Pháp) và các nhân viên kỹ thuật, hành chính cần thiết để thực hiện các công việc của tổ chức.
Các Ủy ban kỹ thuật: WMO có tám Ủy ban kỹ thuật: Ủy ban về khí quyển, về hệ thống cơ bản, về khí động học, về thủy văn, về khí hậu, về khí tượng biển, vv…
Ngân sách hoạt động: Là một tổ chức chuyên môn có tính chất tư vấn về kỹ thuật, do đó ngân sách của WMO không lớn, bao gồm:
Đóng góp của UNDP chiếm 54%; Đóng góp tự nguyện của các nước thành viên cho Chương trình giúp đỡ tự nguyện chiếm 23%; Đóng góp của các nước thành viên cho Quỹ giúp đỡ đặc biệt chiếm 19%; Đóng góp thường xuyên của các nước thành viên chiếm 4%.

Một số chương trình hoạt động chủ yếu của WMO: Đào tạo về phương pháp quan trắc; Dự báo bão nhiệt đới; Nghiên cứu khí hậu thế giới; Cung cấp dữ liệu dự báo thời tiết khí hậu; Nghiên cứu quan hệ giữa khí hậu và môi trường; Nghiên cứu về vật lý, hoá chất trong các đám mây và tác động của chúng đến sự biến đổi khí hậu; Áp dụng kỹ thuật tổng hợp trong bảo vệ mùa màng và chống hạn hán, sa mạc hoá; Nghiên cứu khí hậu đại dương và tác động đến các hoạt động trên biển; Sử dụng và khai thác các nguồn nước; Vai trò điều phối của WMO trên phạm vi toàn cầu.

Hoạt động
Do thời tiết, khí hậu và chu kỳ nước biết không có biên giới quốc gia, hợp tác quốc tế ở quy mô toàn cầu là điều cần thiết cho sự phát triển của khí tượng và thủy văn hoạt động cũng như gặt hái những lợi ích từ ứng dụng của họ. WMO cung cấp các khuôn khổ hợp tác quốc tế như vậy.

Từ khi thành lập, WMO đã đóng một vai trò duy nhất và mạnh mẽ trong việc góp phần an toàn và phúc lợi của toàn nhân loại. Dưới sự lãnh đạo của WMO và trong khuôn khổ các chương trình của WMO, các cục Thủy văn và Khí tượng quốc gia góp phần đáng kể để bảo vệ cuộc sống và tài sản chống lại thiên tai, bảo vệ môi trường và nâng cao kinh tế và xã hội của tất cả các lĩnh vực của xã hội trong các lĩnh vực như an ninh lương thực, tài nguyên nước và vận chuyển.

WMO và Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) phối hợp tạo ra Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC). Tổ chức này cũng trực tiếp chịu trách nhiệm cho việc tạo ra Giám sát khí quyển toàn cầu (GAW). IPCC đã nhận được giải Nobel Hòa bình năm 2007 "cho những nỗ lực của họ trong việc xây dựng và phổ biến kiến thức về con người tạo ra biến đổi khí hậu, và đặt nền móng cho những biện pháp cần thiết để chống lại sự thay đổi đó".

WMO thúc đẩy hợp tác trong việc thành lập mạng lưới quan sát khí tượng, khí hậu, thủy văn và địa vật lý, cũng như trao đổi, xử lý và tiêu chuẩn hóa các dữ liệu liên quan, và hỗ trợ đào tạo chuyển giao công nghệ, và nghiên cứu. Nó cũng thúc đẩy sự hợp tác giữa các quốc gia khí tượng và thủy văn của các thành viên của nó và furthers ứng dụng của khí tượng thời tiết các dịch vụ công cộng, nông nghiệp, hàng không, vận chuyển, môi trường, vấn đề về nước và giảm nhẹ tác động của thiên tai.

WMO tạo điều kiện cho việc trao đổi miễn phí và không hạn chế dữ liệu và thông tin, sản phẩm và dịch vụ trong thời gian thực hoặc gần thực về các vấn đề liên quan đến an toàn và an ninh của xã hội, phúc lợi kinh tế và bảo vệ môi trường. Tổ chức này góp phần xây dựng chính sách trong các lĩnh vực này ở cấp quốc gia và quốc tế.

Thành viên
Đến thời điểm năm 2009, các quốc gia thành viên của tổ chức là 181 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc, quần đảo Cook và Niue. Ngoài ra còn có 6 lãnh thổ thành viên là:
 Các lãnh thổ hải ngoại Vương quốc Anh ở vùng Caribe (tư cách thành viên và tổ chức khí tượng chung),
 Polynésie thuộc Pháp,
 Hồng Kông,
 Ma Cao,
 Antille thuộc Hà Lan, Aruba (thành viên và dịch vụ khí tượng chung),
 Nouvelle-Calédonie.

Các quốc gia không thành viên là Andorra, Grenada, Guinea Xích Đạo, Liechtenstein, Quần đảo Marshall, Nauru, Palau, Saint Kitts và Nevis, Saint Vincent và Grenadines, San Marino, Tuvalu, Thành Vatican và các quốc gia được công nhận hạn chế.

Ngày Khí tượng Thế giới
Liên Hợp Quốc trong Nghị quyết WMO/EC-XII/Res.6 (do WMO đề xuất) đã chọn ngày 23 tháng 3 hàng năm là ngày Khí tượng Thế giới.

Quan hệ Việt Nam – WMO
Việt Nam Cộng hòa gia nhập ngày 1 tháng 4 năm 1955.
Ngày 7/5/1975 Việt Nam Dân chủ Cộng hoà là thành viên chính thức của WMO tại Đại hội lần thứ bảy của WMO.
 Ngày 20/7/1976, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam đã gửi công hàm cho Tổng thư ký WMO thông báo về việc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiếp tục là thành viên chính thức của WMO.

Tham khảo

Xem thêm
 Former Presidents of WMO
 Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu
 Nhóm Phát triển Liên Hợp Quốc

Liên kết ngoài
 WMO Extranet for the WMO Community

Tổ chức phi chính phủ
Tổ chức phi lợi nhuận
Tổ chức khoa học quốc tế
Tổ chức Khí tượng Thế giới
Cơ quan chuyên môn thuộc Liên Hợp Quốc
Mã quốc gia
Nhóm Phát triển Liên Hợp Quốc
Tổ chức tiêu chuẩn


title: Bố Trại

text:
Bố Trại (, , ?－1593), cũng dịch thành "Bốc Trai" (卜斋) hay "Bốc Trại (卜寨) là một thành viên của Diệp Hách Na Lạp thị, là Diệp Hách Bối lặc (Tây thành).

Sau khi hai Bối lặc của Diệp Hách là Thanh Giai Nỗ và Dương Cát Nỗ bị Lý Thành Lương giết hại, con trai của hai người là Bố Trại và Nạp Lâm Bố Lộc kế vị. Họ cùng tập hợp lại bộ lạc, bàn mưu phục thù Cáp Đạt. Trùng hợp, Cáp Đạt có tranh chấp nội bộ. Bố Trại cùng Nạp Lâm Bố Lộc lợi dụng thời cơ xâm nhập Cáp Đạt, bắt con trai của Vương Đài là Khang Cổ Lỗ, và ra yêu cầu với triều Minh.

Vào tháng 2 năm Vạn Lịch thứ 16 (1588), Tuần phủ Liêu Đông Cố Dưỡng Khiêm (顧養謙) quyết định cho Lý Thành Lương (李成梁) đem quân Minh đến đánh Diệp Hách. Quân Minh tiến đến, Bố Trại bỏ Tây thành, trên đường đào thoát đến chỗ Nạp Lâm Bố Lộc gặp quân Minh và giao chiến. Binh lính Diệp Hách về sau rút lui vào Đông thành. Diệp Hách thành kiên cố dị thường, quân Minh đánh hai ngày mà vẫn chưa hạ được. Do vậy, Lý Thành Lương lệnh pháo kích thành, quân Minh đưa các xe chở theo các thang thẳng đứng, trên có đặt các pháo, độ cao tương tự với Diệp Hách thành. Bố Trại và Nạp Lâm Bỗ Lộc hoảng sợ, phải ra khỏi thành xin hàng, bỏ yêu sách với triều đình. Lý Thành Lương bãi binh toàn bộ.

Tháng 6 năm Vạn Lịch thứ 21 (1593), tứ bộ Hải Tây Nữ Chân cùng tam bộ Mông Cổ là Khoa Nhĩ Thấm, Tịch Bắc, Quái Nhĩ Sát và hai bộ Trường Bạch Sơn là Nột Ân và Chu Xá Lý, tổng cộng là 9 bộ lập liên quân, Bố Trại và Nạp Lâm Bố Lộc làm Minh chủ tấn công Kiến Châu Nữ Chân. Bố Trại đích thân dẫn quân Diệp Hách đánh Hách Tể Cách thành, hai bên đều có thương vong. Nỗ Nhĩ Cáp Xích phái đại tướng Ngạch Diệc Đô mang theo vài trăm kị binh tinh nhuệ đến dụ Bố Trại đến Cổ Lặc Sơn nhằm giải vây cho thành, ra lệnh cho quân Kiến Châu tại Cổ Lặc Sơn chuẩn bị phục kích. Bố Trại không biết về kế hoạch này nên đã truy kích Ngạch Diệc Đô vào rơi vào ổ mai phục. Bố Trại bị vấp và ngã ngựa, binh sĩ Kiến Châu là Ngô Đàm thừa cơ giết chết. Liên quân bị mất chỉ huy nên đại loạn, quân Kiến Châu thừa cơ tấn công bất ngờ, đánh bại liên quân 9 bộ. Sau đó, Nạp Lâm Bố Lộc đến Kiến Châu đòi thi thể của Bố Trại. Nỗ Nhĩ Cáp Xích cắt một nửa thi thể trả lại.

Sau khi Bố Trại chết, con trai là Bố Dương Cổ kế vị.

Tham khảo

Mất năm 1593
Người Nữ Chân


title: Buyanggu

text:
Bố Dương Cổ (, , ? - 1619), thành viên của Diệp Hách Na Lạp thị, con trai của Bố Trại, là Diệp Hách Bối lặc (Tây thành) cuối cùng.

Lúc đầu Bố Dương Cổ kế vị, chuyện hôn sự của em gái là Đông Ca khá nan giải. Sau nhiều lần không thích hợp, cuối cùng đã quyết định gả cho con trai của Bối Cáp Đạt Nhĩ Hán Bối lặc của Khách Nhĩ Khách (Khalkha) Mông Cổ là Mãnh Cổ Nhĩ Đại.

Năm Vạn Lịch thứ 47 (1619), triều đình nhà Minh phát động trận Tát Nhĩ Hử, Diệp Hách cùng quân Minh cũng xuất quân tiến đánh Hậu Kim tuy nhiên kết quả là thất bại. Cùng năm, Nỗ Nhĩ Cáp Xích tiến đánh Diệp Hách. Diệp Hách Bối lặc là Kim Đài Cát và Bố Dương Cổ trấn giữ hai thành Đông và Tây. Nỗ Nhĩ Cáp Xích cho Ngạch Diệc Đô đánh Đông thành, Đại Thiện vây Tây thành. Một vài ngày sau, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đào đất công phá Đông thành, Kim Đài Cát chết. Bố Dương Cổ nghe tin Đông thành bị phá, sai em trai là Bố Nhĩ Hàng Cổ đến xin hàng, thỉnh Đại Thiện không giết. Đại Thiện đồng ý, Bố Dương Cổ và mẹ minh thệ, cuối cùng đầu hàng. Tuy nhiên, Bố Dương Cổ về sau bị giết, em trai Bố Nhĩ Hàng Cổ sau được gia nhập vào Bát kỳ, thuộc Chính Hồng kỳ, được ban Tam đẳng Phó tướng.

Minh Thần Tông hay tin Diệp Hách thành bị phá, lệnh cho Diêu Tông Văn (姚宗文) vượt Trường Thành tìm kiếm tử tôn của Diệp Hách để đối đãi, an ủi gia khuyến. Ngoài ra, đại thần triều Minh còn tấu thỉnh lập miếu thờ Kim Đài Cát, Bố Dương Cổ.

Tham khảo

Mất năm 1619
Người Nữ Chân


title: Narimbulu

text:
Nạp Lâm Bố Lộc (, phiên âm: Narimbulu, ; ? - 1609), cũng dịch là "Na Lâm Bột La" (那林孛羅) là một thành viên của Diệp Hách Na Lạp thị, là Diệp Hách Bối lặc (Đông thành).

Sau khi hai Bối lặc của Diệp Hách là Thanh Giai Nỗ và Dương Cát Nỗ bị Lý Thành Lương giết hại, con trai của hai người là Bố Trại và Nạp Lâm Bố Lộc kế vị. Họ cùng tập hợp lại bộ lạc, bàn mưu phục thù Cáp Đạt. Trùng hợp, Cát Đạt có tranh chấp nội bộ. Bố Trại cùng Nạp Lâm Bố Lộc lợi dụng thới cơ xâm nhập Cáp Đạt, bắt con trai của Vương Đài là Khang Cổ Lỗ, và ra yêu cầu với triều Minh.

Vào tháng 2 năm Vạn Lịch thứ 16 (1588), Tuần phủ Liêu Đông Cố Dường Khiêm quyết định cho Lý Thành Lương thống soái quân Minh đến đánh Diệp Hách. Quân Minh tiến đến, Bố Trại bỏ Tây thành, trên đường đào thoát đến chỗ Nạp Lâm Bố Lộc gặp quân Minh và giao chiến. Binh lính Diệp Hách về sau rút lui vào Đông thành. Diệp Hách thành kiên cố dị thường, quân Minh đánh hai ngày mà vẫn chưa hạ được. Do vậy, Lý Thành Lương lệnh pháo kích thành, quân Minh đưa các xe chở theo các thang thẳng đứng, trên có đặt các pháo, độ cao tương tự với Diệp Hách thành. Bố Trại và Nạp Lâm Bỗ Lộc hoảng sợ, phải ra khỏi thành xin hàng, bỏ yêu sách với triều đình. Lý Thành Lương bãi binh toàn bộ.

Tháng 6 năm Vạn Lịch thứ 21 (1593), tứ bộ Hải Tây Nữ Chân cùng tam bộ Mông Cổ là Khoa Nhĩ Thấm, Tịch Bắc, Quái Nhĩ Sát và hai bộ Trường Bạch Sơn là Nột Ân và Chu Xá Lý, tổng cộng là 9 bộ lập liên quân, Bố Trại và Nạp Lâm Bố Lộc làm Minh chủ tấn công Kiến Châu Nữ Chân. Bố Trại đích thân dẫn quân Diệp Hách đánh Hách Tể Cách thành, hai bên đều có thương vong. Nỗ Nhĩ Cáp Xích phái đại tướng Ngạch Diệc Đô mang theo vài trăm kị binh tinh nhuệ đến dụ Bố Trại đến Cổ Lặc Sơn nhằm giải vây cho thành, ra lệnh cho quân Kiến Châu tại Cổ Lặc Sơn chuẩn bị phục kích. Bố Trại không biết về kế hoạch này nên đã truy kích Ngạch Diệc Đô vào rơi vào ổ mai phục. Bố Trại bị vấp và ngã ngựa, binh sĩ Kiến Châu là Ngô Đàm thừa cơ giết chết. Liên quân bị mất chỉ huy nên đại loạn, quân Kiến Châu thừa cơ tấn công bất ngờ, đánh bại liên quân 9 bộ. Nạp Lâm Bố Lộc đào thoát về Diệp Hách.

Năm Vạn Lịch thứ 37 (1609), Nạp Lâm Bố Lộc bị bệnh mất, em trai là Kim Đài Cát kế vị.

Tham khảo

Mất năm 1609
Người Nữ Chân


title: Vương Trung

text:
Vương Trung (chữ Hán: 王忠 hay 王中, bính âm: Wáng Zhōng), nguyên danh là Vượng Tể Ngoại Lan (chữ Hán: 旺济外兰, ), là con trai thứ hai của Tháp Sơn Tả Đô đốc Khắc Thập Nạp. Ông là Bối lặc đầu tiên của Cáp Đạt.

Cuộc đời
Vương Trung là thứ tử của Minh triều Tháp Sơn Tả Đô đốc Khắc Thập Nạp. Những năm đầu Gia Tĩnh, Tháp Sơn Tả vệ liên tiếp phát sinh nội loạn. Trong cuộc nội loạn thứ 2, cha ông Khắc Thập Nạp, trưởng huynh của ông Triệt Triệt Mộc (彻彻木) cùng hai người con trai của ông là Uông Cổ La (汪古罗), Uông Cổ Lục (汪古六) đều bị thúc tổ Ba Đại (巴岱) giết chết., lúc ấy ông còn đang ở bên ngoài nên may mắn trốn thoát. Vì vậy ông liền dẫn một phần tộc nhân về phía Nam, đến Nam quan của Cáp Đạt hà định cư, lại tu kiến Cáp Đạt thành ở bờ Bắc, sử thường xưng "Cáp Đạt cựu thành". Từ đó về sau, Vương Trung dần dần bộc lộ tài năng.

Năm Gia Tĩnh thứ 19 (1540), ông hợp tác với Ngột Doãn Trụ (兀允住) cướp giết Bả Thốc Lang trung của Thiết Liệp sơn vệ, cướp đi 35 sắc thư. Không lâu sau đó, Ngột Doãn Trụ bị giết, tất cả sắc thư đều về tay Vương Trung. Ông sai người mạo danh đi cống, bị triều đình nhà Minh phát hiện, vì vậy bị cấm tham gia cống thị

Năm thứ 22 (1543), nhờ có công trợ giúp triều đình nhà Minh, cung cấp tin tình báo về nội bộ Nữ Chân, ông được phong Đô đốc Thiêm sự (都督佥事), khôi phục tư cách nhập cống.

Lúc bấy giờ, tiền thân của Diệp Hách quốc, Minh triều Tháp Lỗ Mộc Vệ Đô đốc Thiêm sự Chử Khổng Cách (褚孔格) xưng hùng ở Bắc quan, thường xuyên lấy lý do bất bình vì sắc thư mà tranh giành với Cáp Đạt, lại nhiều lần liên hợp với các bộ khác, thường xuyên quấy nhiễu Minh triều, cản trở các Vệ sở khác đến cống nạp. Minh triều liền bày mưu cho Vương Trung thảo phạt Bắc quan. Vương Trung giết được Chử Khổng Cách, cướp đi sắc thư, triều đình nhà Minh cũng ban thưởng cho ông.

Năm thứ 30 (1551), ông được thăng làm Đô đốc, tất cả sắc thư của các Vệ sở Hải Tây đều năm trong tay ông, vì vậy, Cáp Đạt trở thành bộ tộc thực lực hùng hậu nhất trong các bộ tộc Hải Tây Nữ Chân. Sử xưng thời kỳ cường thịnh lúc bấy giờ là

Thậm chí xung quanh Mông Cổ, hay các bộ tộc Đông Hải Nữ Chân ở rất xa đều tôn Vương Trung làm thủ lĩnh, lại hằng năm cống nạp

Tuy nhiên, vào năm thứ 31 (1552), bộ hạ của Vương Trung làm loạn, ông cũng bị giết trong lần phản loạn đó. Con trai ông là Bác Nhĩ Khôn vì sợ mình nhỏ tuổi không thể thống trị, liền mời Vương Đài - chất tử của Vương Trung, đã chạy trốn đến Tuy Cáp thành thuộc Tích Bá bộ trong cuộc nội loạn của Tháp Sơn - trở về kế vị

Sau khi Vương Đài bình định được phản loạn, chính thức tiếp nhật Cáp Đạt quốc, xưng Vạn Hãn.

Tham khảo

Người Nữ Chân


title: Vương Đài

text:
Vương Đài (, ?-1582), cũng gọi là Vạn (chữ Hán: 萬, ) thuộc Na Lạp thị, con trai của Triệt Triệt Mục, tức con trai trưởng của Tháp Sơn Tả vệ đô đốc Khắc Thập Nạp. Ông cũng là cháu (chất) của Cáp Đạt bối lặc Vương Trung, cũng xưng là "Vạn Hãn" ().

Vương Đài những năm đầu sông tại Tuy Cáp thành. Do Vương Trung bị bộ hạ biến loạn sát hại. Con trai là Bác Nhĩ Không vì nhớ thù cha, không kế vị chức bối lặc, nghênh anh họ là Vương Đài kế vị. Vương Đài lĩnh 13 trại, kế vị bối lặc, báo thù cho Vương Trung. Về sau, Vương Đài đưa ra sách lược "viễn giao cận công", bộ lạc Cáp Đạt trở nên lớn mạnh hơn, xưng bá trong các bộ Nữ Chân. Sách sử có ghi lại, đương thời Diệp Hách, Ô Lạp, Huy Phát và Hồn Hà bộ của Kiến Châu Nữ Chân đối với Cáp Đạt "tận giai phục chi". Do đó, Vương Đài coi Cáp Đạt là "nước", coi mình là Hãn. Con trai thứ ba của Thanh Hưng Tổ Phúc Mãn cũng kết thân nhân với Vương Đài.

Năm Vạn Lịch thứ 2 (1574), Vương Đài bắt được Vương Cảo, giải đến kinh thành. Triều đình nhà Minh tấn phong cho Vương Đài làm Hữu trụ quốc, Long Hổ tướng quân, phong hai con trai làm đô đốc, ban cho 20 lạng vàng.

Trong những năm cuối của Vương Đài, Cáp Đạt sinh hoạt hủ hóa, dân chúng không chịu đựng nổi, thường có các cuộc nổi loạn, bỏ sang Diệp Hách, thế lực suy yếu. Tháng 7 năm Vạn Lịch thứ 10 (1582), Vương Đài bị bệnh mất.

Sau khi Vương Đài chết, con trai cả là Hỗ Nhĩ Can kế vị, riêng Khang Cổ Lỗ không phục, hai người đánh lẫn nhau, Khang Cổ Lỗ không địch nổi đào thoát đến Diệp Hách.

Tham khảo

Người Nữ Chân


title: Hỗ Nhĩ Can

text:
Hỗ Nhĩ Can (, , ? - 1582), con trai trưởng của Vương Đài, là Cáp Đạt Bối lặc.

Cuộc đời
Hỗ Nhĩ Can không rõ năm sinh, là trưởng tử của Vạn Hãn Vương Đài. Ông từng gả con gái là A Mẫn Triết Triết cho Nỗ Nhĩ Cáp Xích làm Trắc phi. Sau khi cha mất, ông kế vị Cáp Đạt Bối lặc.

Nhưng có một người con trai khác bên ngoài của Vương Đài là Khang Cổ Lỗ không phục, khiêu chiến với Hỗ Nhĩ Can, kết quả là Khang Cổ Lỗ không địch nổi phải đào thoát đến nương nhờ Diệp Hách.

Tháng 8 năm Vạn Lịch thứ 10 (1582), Hỗ Nhĩ Can đem quân đi cướp phá Hô Tể trại thuộc địa phận của Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Trùng với thời điểm Nỗ Nhĩ Cáp Xích khởi binh, các bộ hạ và An Phí Dương Cổ và Ba Tốn Cần cùng với 20 người truy kích, song bị người của Hỗ Nhĩ Can đánh bại, phía Cáp Đạt có 40 người bị giết. Không lâu sau, Hỗ Nhĩ Can bị bệnh chết, người em trai trẻ tuổi là Mạnh Cách Bố Lộc kế vị làm Bối lặc.

Tham khảo

Mất năm 1582
Người Nữ Chân


title: Mạnh Cách Bố Lộc

text:
Mạnh Cách Bố Lộc (, , 1565 - 1600) thuộc Na Lạp thị, con trai của Vương Đài, là một Cáp Đạt Bối lặc.

Cuộc đời
Mạnh Cách Bố Lộc sinh năm 1565, là con trai của Vạn Hãn Vương Đài. Vào năm 19 tuổi, ông được kế thừa chức Long Hổ Tướng quân, Tả Đô đốc của cha.

Đương thời, các con trai của Vương Đài giết hại lẫn nhau, Diệp Hách thường thừa cơ cướp bóc, do vậy thế lực của Cáp Đạt suy kiệt dần. Sau khi Hỗ Nhĩ Can mất, con trai trưởng là Đại Thiện kế vị.

Năm Vạn Lịch thứ 19 (1591), ông hợp tác với Diệp Hách, mưu sát cháu trai là Đại Thiện, tự lập vi quân.

Năm thứ 21 (1593), do Kiến Châu Nữ Chân của Nỗ Nhĩ Cáp Xích trở nên lớn mạnh, liên quân 9 bộ do Diệp Hách lãnh đạo đã tiến đánh Nỗ Nhĩ Cáp Xích tại Cổ Lặc Sơn, tuy nhiên liên quân đã đại bại, Mạnh Cách Bố Lộc đào thoát được về Cáp Đạt.

Năm thứ 27 (1599), Diệp Hách Bối lặc là Nạp Lâm Bố Lộc tiến đánh Cáp Đạt, Mạnh Cách Bố Lộc không chống đỡ nổi, cầu xin Nỗ Nhĩ Cáp Xích phái viện binh. Nỗ Nhĩ Cáp Xích phái Phí Anh Đông, Cát Cái cùng 2000 binh lính viện trợ Cáp Đạt. Nạp Lâm Bố Lộc lo sợ liên quân, thông qua triều đình nhà Minh đề nghị Mạnh Cách Bố Lộc liên hiệp chống lại Kiến Châu và được chấp thuận. Tuy nhiên, cơ mật bị lộ, Phí Anh Đông báo cáo sự viêc cho Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Tháng 9 cùng năm, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đánh Cáp Đạt thành, Mạnh Cách Bố Lộc bị Dương Cổ Lợi bắt sống. Nỗ Nhĩ Cáp Xích lệnh không giết và triệu Mạnh Cách Bố Lộc đến và thu phục làm thuộc hạ. Tuy nhiên không lâu sau, Mạnh Cách Bố Lộc và Cát Cái đồng mưu sát hại Nỗ Nhĩ Cáp Xích song bị lộ, cả hai bị giết chết.

Tham khảo

Chú thích

Người Nữ Chân


title: Ngô Nhĩ Cổ Đại

text:
Ngô Nhĩ Cổ Đại ( , hoặc , ), cũng dịch thành "Ngột Nhi Hốt Thái" (兀兒忽太), "Ô Nhĩ Cố Đại" (烏爾古岱), là con trai của Mạnh Cách Bố Lộc, là Cáp Đạt Bối lặc cuối cùng.

Cuộc đời
Năm Vạn Lịch thứ 27 (1599), tháng 9, Thái Tổ suất binh đánh Cáp Đạt bộ, Bộ trưởng của bộ này là Mạnh Cách Bố Lộc cùng con trai là Ngô Nhĩ Cổ Đại đều bị bắt. Vì dòng dõi từ Hỗ Luân quốc Na Lạp thị, cùng Ô Lạp Na Lạp thị thuộc về hai chi Na Lạp thị cổ xưa nhất, nên Thái Tổ có ý kết thân, chỉnh đốn và làm yên lòng Cáp Đạt bộ. Thái Tổ nguyên bản là muốn đem Mãng Cổ Tế cho Mạnh Cách Bố Lộc, còn muốn Mạnh Cách Bố Lộc tiếp tục làm Bộ trưởng của Cáp Đạt bộ, kết quả năm ấy Mạnh Cách Bố Lộc nhân tội bị ban chết.

Năm Vạn Lịch thứ 29 (1601), tháng 1, Nỗ nhĩ Cáp Xích gả con gái là Mãng Cổ Tế (莽古濟) cho Ngô Nhĩ Cổ Đại. Đồng thời, tin Mạnh Cách Bố Lộc chết truyền đến triều đình nhà Minh, Minh Thần Tông tuyên dụ Kiến Châu, nghiêm trách việc Nỗ Nhĩ Cáp Xích ý đồ thôn tính Cáp Đạt, giết Mạnh Cách Bố Lộc. Nỗ Nhĩ Cáp Xích tỏ vẻ tuân theo tuyên dụ, một lòng nghe theo Đại Minh, nguyện ý thả về thứ tử của Mạnh Cách Bố Lộc là Cách Bả Khố cùng 120 hộ dân, lại phái người đến thăm hỏi và bảo vệ Ngô Nhĩ Cổ Đại. Mà Diệp Hách Bối lặc Nạp Lâm Bố Lộc cũng đã trả lại 60 đạo sắc thư ban đầu. Nỗ Nhĩ Cáp Xích liền sai người đưa Ngô Nhĩ Cổ Đại về Cáp Đạt làm Bối lặc. Nhưng Diệp Hách Bối lặc là Nạp Lâm Bố Lộc nghe tin, liên hiệp với các bộ Mông Cổ đến cướp phá Cáp Đạt. Không lâu sau, Cáp Đạt gặp nạn đói, Ngô Nhĩ Cổ Đại khốn vùng đánh phải nương nhờ Kiến Châu. Nỗ Nhĩ Cáp Xích thừa cơ đem Cáp Đạt chính thức diệt vong. Từ đó, Ngô Nhĩ Cổ Đại trở thành chiến tướng dưới tay Nỗ Nhĩ Cáp Xích.

Vốn là, Nỗ Nhĩ Cáp Xích từng gả con gái của Thư Nhĩ Cáp Tề cho em trai Ngô Nhĩ Cổ Đại là Mạc Lạc Hồn (莫洛浑). Ngô Nhĩ Cổ Đại vốn bất thiện, lại nuôi dưỡng em trai, Mạc Lạc Hồn áo cơm không đủ, rất hận anh trai. Thạc Thác cũng chịu khổ vì sự ngược đãi của cha là Đại Thiện. Năm Thiên Mệnh thứ 5 (1620), tháng 9, Thạc Thác, Mạc Lạc Hồn cùng với con trai Thư Nhĩ Cáp Tề là Trai Tang Cổ (斋桑古) âm mưu chạy trốn, đầu phục vào nhà Minh. Ngày 13, Nỗ Nhĩ Cáp Xích biết tin, gọi Ngô Nhĩ Cổ Đại đến hỏi. Ngô Nhĩ Cổ Đại nói:

Nỗ Nhĩ Cáp Xích lại muốn hỏi Trai Tang Cổ, chính là phái người đi tìm mới biết được hắn cùng Mạc Lạc Hồn, Thạc Thác đều không có nhà. Đợi đến đêm 3 người mới trở về, sau khi thẩm vấn, vợ chồng Mạc Lạc Hồn thừa nhận "thật có việc này"; Thạc Thác lại lập tức phủ nhận "Tuyệt không có việc này". Vì vậy, vợ chồng Mạc Lạc Hồn bị giết còn Trai Tang Cổ và Thạc Thác được thả ra.

Năm Thiên Mệnh thứ 6 (1621), tháng 3, Hậu Kim tấn công Liêu Dương, An Sơn, Hải Châu,... hơn 70 thành, quan dân đều cạo tóc quy thuận. Ngày 5 tháng 5, nghe dân địa phương Liêu Đông đều cạo tóc quy thuận, duy người dân Trấn Giang lại không chịu cạo tóc, lại còn giết sứ thần chiêu hàng. Ngô Nhĩ Cổ Đại theo lệnh của nhạc phụ Nỗ Nhĩ Cáp Xích, cùng Phủ Thuận Phó tướng Lý Vĩnh Phương suất 1000 binh đến khảo sát tình hình. Cuối cùng, Trấn Giang quy thuận, nghe lệnh cạo tóc, những người không chịu nghe theo đều bị bắt về cùng với vợ con, tổng cộng hơn ngàn người.

Năm thứ 7 (1622), Ngô Nhĩ Cổ Đại cùng với con trai là Ngạch Sâm Đức Lý tham gia trận Quảng Ninh, khởi hành từ Hạnh Sơn, ra ngoài được 15 dặm thì Ngạch Sâm Đức Lý té ngựa mà chết. Nỗ Nhĩ Cáp Xích nghe tin cháu ngoại mất, lệnh mỗi Ngưu lục phái 1 người, do Bối lặc Phí Dương Cổ và Bối lặc Nhạc Thác xuất lĩnh, đưa di thể về Liêu Đông, Nỗ Nhĩ Cáp Xích tự mình tiễn đưa.

Ngô Nhĩ Cổ Đại có lẽ mất vào năm Thiên Mệnh cuối cùng.

Gia quyến

Các thế hệ Cáp Đạt Quốc chủ

Thê thiếp

 Mãng Cổ Tế (莽古濟, 1590 - 1635), Hoàng nữ thứ 3 của Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Sinh Ngạch Sâm Đức Lý và 2 con gái. Năm Thiên Thông thứ 3 (1629), tái giá với Tác Nặc Mộc Đỗ Lăng thuộc Ngao Hán bộ Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị.

Hậu duệ

Con trai

 Trưởng tử: Ngạch Sâm Đức Lý (额森德里).

Con gái

 Trưởng nữ: A Mộc Sa Lễ (阿木沙礼, 1599 - ?), mẹ là Mãng Cổ Tế. Gả cho Nhạc Thác làm Kế Phúc tấn.
 Thứ nữ (1610 - 1635), mẹ là Mãng Cổ Tế. Gả cho Hào Cách làm Đích Phúc tấn.

Tham khảo

Tài liệu

Nhân vật quân sự nhà Thanh
Ngạch phò triều Thanh
Người Nữ Chân
Người Mông Cổ thuộc Thanh


title: Phúc Mãn

text:
Phúc Mãn (phiên âm tiếng Mãn: Fuman, ), thuộc gia tộc Ái Tân Giác La, là Tả vệ Kiến Châu vào thời nhà Minh. Phúc Mãn là phụ thân của Giác Xương An, tổ phụ của Tháp Khắc Thế và tằng tổ phụ của Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Năm 1636, Hoàng Thái Cực xưng Đế, truy tôn ông là Khánh vương, sau khi quân Thanh tiến vào Trung Nguyên, nhà Thanh đã truy tôn ông là Trực Hoàng đế, miếu hiệu là Hưng Tổ. Theo "Mãn Châu thực lục" ghi chép, cha của Phúc Mãn là Tích Bảo Tề Thiên Cổ, là con trai của Thanh Triệu Tổ, Đô đốc Mạnh Đặc Mục.

Căn cứ theo nghiên cứu của các học giả đương đại, Phúc Mãn và Tích Bảo Tề Thiên Cổ có khả năng là nhân vật hư cấu.

Gia quyến
Ái Tân Giác La Phúc Mãn có Đích Phúc tấn là Tha Tha Lạp thị , huyền tôn nữ của Đô Lý Kim Đô Đốc (都理金都督) , có sáu con trai là: Đức Thế Khố (德世庫), Lưu Xiển (劉闡), Tác Trường A (索長阿), Giác Xương An (覺昌安), Bao Lãng A (包朗阿), Bảo Thực (寶實). Cư trú tại địa khu Giác La của Hách Đồ A Lạp, cũng gọi là "Lục tổ" của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, Ninh Cổ Tháp Bối lặc. Năm Thiên Thông thứ 9 (1635) dưới thời Hoàng Thái Cực, Hoàng đế ra chiếu ban hậu duệ của Tháp Khắc Thế, con trai thứ tư của Giác Xương An là Tông thất, hệ Hoàng đới, hậu duệ những người con trai còn lại của Giác Xương An được ban họ Giác La, hệ Hồng đới.

Tham khảo

Hoàng đế truy tôn nhà Thanh
Năm sinh không rõ
Hoàng tộc nhà Thanh
Người Nữ Chân


title: Tích Bảo Tề Thiên Cổ

text:
Tích Bảo Tề Thiên Cổ (phiên âm tiếng Mãn: Sibeochi Fiyangguu, ), thuộc gia tộc Ái Tân Giác La, là Tả vệ Kiến Châu vào thời nhà Minh. Ông là con trai thứ ba của Sung Thiện (充善), cháu nội của Thanh Nguyên Đế Triệu Tổ Mạnh Đặc Mục; Tích Bảo Tề Thiên Cổ là phụ thân của Đô đốc Phúc Mãn, tổ phụ của Giác Xương An, tằng tổ phụ của Tháp Khắc Thế và là cao tổ phụ của Thanh Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Xích.

Ông được truy phong là Chính Hoàng đế.

Theo nghiên cứu của các học giả đương đại, Tích Bảo Tề Thiên Cổ và Phúc Mãn có khả năng là những nhân vật hư cấu.

Tham khảo

Hoàng tộc nhà Thanh
Người Nữ Chân
Người nhà Minh


title: Mạnh Đặc Mục

text:
Mạnh Đặc Mục (, , 1370 - 1433), cũng gọi là Mãnh Ca Thiếp Mộc Nhĩ/Nhi (猛哥帖木耳, 猛哥帖木兒), là thủ lĩnh bộ lạc Oát Đóa Lý vào cuối thời nhà Nguyên, đầu thời nhà Minh. Ông được các hoàng đế nhà Thanh truy tôn là thủy tổ của hoàng tộc Ái Tân Giác La, thụy hiệu là Nguyên Hoàng đế, miếu hiệu là Triệu Tổ.

Vào thời nhà Nguyên, ba bộ lạc Nữ Chân là Hồ Lý Cải (胡里改), Thác Ôn (托溫) và Oát Đóa Lý (斡朵里) sống tại khu vực ven Tùng Hoa Giang và Mẫu Đơn Giang (thuộc huyện Y Lan của tỉnh Hắc Long Giang ngày nay), sau đó thiên di về phía lưu vực Đồ Môn Giang. Vào thời nhà Nguyên khu vực này thuộc Hề Quan tổng quản phủ.

Sau khi đánh đuổi người Mông Cổ, giành lại hoàng vị cho người Hán, để đề phòng sự trở lại của người Mông Cổ, năm 1388, Minh đế Chu Nguyên Chương đã phái sứ thần liên hệ với ba bộ lạc Nữ Chân để lập liên minh đối phó với Mông Cổ. Đến năm, Vĩnh Lạc thứ nhất (1403), tại địa phận của Hồ Lý Cải bộ thiết lập Kiến Châu vệ, nay là lưu vực Tuy Phân Hà (sông Razdolnaya), thủ lĩnh Hồ Lý Cải Bộ A Cáp Xuất (阿哈出) (được ban tên Hán là Lý Thừa Thiện (李承善)) làm chỉ huy sứ. Sau đó, Oát Đóa Lý bộ lại lập Kiến Châu tả vệ, Mạnh Đặc Mục làm chỉ huy sứ.

Mạnh Đặc Mục làm Kiến Châu tả vệ chỉ huy sứ từ 1405-1433. Ông là phụ thân của Sung Thiện, tổ phụ của Tích Bảo Tề Thiên Cổ, tằng tổ phụ của Phúc Mãn, cao tổ phụ của Giác Xương An, tổ tiên 6 đời của Tháp Khắc Thế, tổ tiên 7 đời của Thanh Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Sau khi quân Thanh tiến vào Trung Nguyên, nhà Thanh truy tôn ông là Nguyên Hoàng đế, miếu hiệu là Triệu Tổ.

Tham khảo

Hoàng tộc nhà Thanh
Người Nữ Chân


title: Tên lửa chống tăng Type 87

text:
là loại tên lửa chống tăng dẫn đường bằng laser của Nhật Bản, hiện đang được trang bị cho JGSDF. Nó được tạo ra để thay thế cho tên lửa Type 64 MAT, sử dụng ngoài chiến tuyến cùng với tên lửa Type 79 Jyu-MAT.

Lịch sử
Việc phát triển loại tên lửa này được Viện nghiên cứu và phát triển kỹ thuật quốc phòng Nhật Bản bắt đầu vào năm 1976. Các bản thiết kế được bàn giao cho Tập đoàn công nghiệp nặng Kawasaki vào năm 1980 để tiến hành sản xuất một lượng nhỏ các mẫu thử nghiệm vào năm 1982. Phiên bản thử nghiệm hoàn chỉnh đầu tiên hoàn tất năm 1985, phiên bản thử nghiệm thứ hai hoàn tất năm 1986 và dây chuyền sản xuất đã được chuẩn bị để khởi động năm 1987, tuy nhiên việc mua sắm đã bị trì hoãn hai năm. Các sản phẩm đầu tiên được đưa vào phục vụ JGSDF năm 1989. Việc sản xuất sau đó được bắt đầu lại với tiến độ khá chậm (khoảng 24 ống phóng được sản xuất mỗi năm).

Vào năm 2007, một dự án mới được Viện Nghiên cứu và Phát triển kỹ thuật Quốc phòng Nhật Bản tiến hành để phát triển một loại tên lửa chống tăng hạng nặng mới có thể mang bởi một người, phục vụ tiền tuyến thay thế cho Type 87. Tên mã của dự án được JSDF gọi là Shin Chu-MAT.

Miêu tả
Type 87 là hệ thống tên lửa sử dụng hệ thống chỉ thị mục tiêu bằng laser bán chủ động. Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu rắn một giai đoạn. Ống phóng thường được gắn trên bệ chống ba chân và thường được sử dụng bởi một nhóm tác chiến hai người, trong đó một người sẽ lo việc sử dụng hệ thống chỉ thị mục tiêu, người còn lại lắp ống phóng vào vị trí và khai hỏa. Ống phóng và hệ thống chỉ thị mục tiêu có thể cách xa nhau tối đa 200 mét hoặc có thể gắn hệ thống chỉ thị mục tiêu vào bệ chống ba chân của ống phóng để tiện cho một người làm tất cả các thao tác, tuy nhiên việc này sẽ có rắc rối là luồng khói từ tên lửa sẽ che tia laser chỉ thị mục tiêu mà hệ thống chỉ thị phát ra khiến cho tên lửa bị mất mục tiêu. Một hệ thống chỉ thị có thể dẫn đường cho nhiều tên lửa cùng một lúc.

Tương tự như Type 64 MAT và Type 79 Jyu-MAT, hệ thống tên lửa này thường được gắn trên xe jeep Mitsubishi Type 73 hay xe bọc thép hạng nhẹ Komatsu LAV.

Xem thêm
 Type 64 MAT
 Type 79 Jyu-MAT
 Type 01 LMAT

Tham khảo

 Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary, Kenkyusha Limited, Tokyo 1991,

Liên kết ngoài

 Official JGSDF Page
 Type-87 Chu-MAT anti-tank missile
 Japanese Military Aircraft Designations (after 1945)
 Type 87 Chu-MAT anti-tank missile system (Japan)

Tên lửa điều khiển chống tăng
Tên lửa Nhật Bản


title: Sông Narmada

text:
Narmada (Devanagari: नर्मदा, tiếng Gujarat: નર્મદા), cũng gọi là Rewa, là một sông ở Trung Ấn Độ và là sông lớn thứ năm tại tiểu lục địa Ấn Độ. Đây là sông lớn thứ ba chảy hoàn toàn trong lãnh thổ Ấn Độ, sau sông Hằng và Godavari. Sông tạo thành ranh giới theo truyền thống giữa Bắc Ấn Độ và Nam Ấn Độ và chảy về phía tây với chiều dài là  trước khi đổ ra Vịnh Khambhat của biển Ả Rập,  về phía tây của thành phố Bharuch thuộc bang Gujarat. Đây là một trong ba sông chính duy nhất của bán đảo Ấn Độ chảy từ đông sang tây cùng với sông Tapti và sông Mahi. Đây là sông duy nhất tại Ấn Độ chảy qua một thung lũng sụt lún, chảy về phía tây giữa hai dãy núi là Satpura và Vindhya. Sông chảy qua các bang Madhya Pradesh (), và Maharashtra, ()– () theo ranh giới giữa Madhya Pradesh và Maharashtra và ( trên ranh giới giữa Madhya Pradesh và Gujarat và tại Gujarat ().

Periplus Maris Erythraei (khoảng 80 CN) gọi sông là Nammadus, và Raj thuộc Anh gọi là Nerbudda hay Narbada. Narmadā là một từ tiếng Phạn nghĩa là "Người ban tặng niềm vui".

Đập Sardar Sarovar nằm trên sông này, phục vụ thủy lợi và thủy điện.

Thư mục
Weir, Shelagh. The Gonds of Central India: The Material Culture of the Gonds of Chhindwara District, Madhya Pradesh. London: British Museum, 1973

Tham khảo

Đọc thêm
 Narmada Waters Dispute Tribunal Award (NWDTA)
 Reports of Irrigation Commission, 1972.
 A River Sutra, by Gita Mehta. Vintage Books, 1994. ISBN 0-679-75247-1.

Liên kết ngoài

 Narmada Parikrama  Important places on the banks of Narmada river

Narmada
Sông Maharashtra
Sông Madhya Pradesh
Sông Gujarat
Narmada


title: Tapti

text:
Tapti (Hindi: ताप्ती, tiếng Marathi: तापी, ) tên nguyên gốc cổ Tapi (), là một sông tại Trung Ấn Độ. Đây là một trong các sông chính tại bán đảo Ấn Độ với chiều dài khoảng . Đây là ba sông lớn duy nhất tại bán đảo Ấn Độ chảy từ đông sang tây, hai dòng còn lại là sông Narmada và sông Mahi.

Sông khởi nguồn từ phía đông dãy núi Satpura ở phía nam bang Madhya Pradesh và chảy về phía tây, là nơi thoát nước cho khu vực Nimar của bang Madhya Pradesh, Kandesh của Maharashtra và vùng phía đông của vùng Vidarbha ở góc tây bắc của cao nguyên Deccan và nam Gujarat, trước khi đổ ra vịnh Cambay của biển Ả Rập tại quận Surat của Gujarat. Sông Tapti song song với sông Narmada ở phía bắc, ranh giới theo truyền thống giữa Bắc và Nam Ấn Độ. Dãy Ghat Tây và dãy Sahyadri bắt đầu từ phía nam của sông Tapti gần ranh giới giữa Gujarat và Maharashtra.

Tên gọi
Sông Tapi bắt nguồn từ quận Betul tại một điểm được gọi là Multai. Tên tiếng Phạn của Multai là Mulatapi.

Tāptī là con gái của Surya, thần Mặt trời và vợ của ông là Chhaya.

Sông Tapi River tại Thái Lan, được đặt theo tên sông Tapi của Ấn Độ vào tháng 8 năm 1915.

Lưu vực và chi lưu
Sông Tapi có diện tích lưu vực là 65.145 km², chiếm gần 2% diện tích toàn Ấn Độ. Trong đó, diện tích thuộc bang Maharashtra là 51.504 km², thuộc bang Madhya Pradesh là 9.804 km² và thuộc Gujarat là 3.837 km².

Lưu vực sông chủ yếu thuộc địa bàn các quận ở miền bắc và miền đông của bang Maharashtra, bao gồm Amravati, Akola, Buldhana, Washim, Jalgaon, Dhule, Nandurbar, và Nashik, ngoài ra, còn bao gồm các quận Betul và Burhanpur của Madhya Pradesh và quận Surat của Gujarat.

Danh sách chi lưu
Các chi lưu chính của sông Tapti là Purna, Girna, Panzara, Waghur, Bori và Aner. Các chi lưu khác gồm có:

 Sông Shiva tại quận Nandurbar của bang Maharashtra
 Sông Gomai in Nandurbar
 Sông Vaki in Nandurbar
 Sông Arunavati tại quận Dhule của bang Maharashtra
 Sông Burai in Dhule
 Sông Panzara tại Jalgaon, quận Dhule của bang Maharashtra
 Sông Kaan tại Dhule
 Sông Bori tại Jalgaon
 Sông Aner tại Jalgaon, Dhule
 Sông Girna tại Nashik, Malegaon, quận Jalgaon của bang Maharashtra. Hợp lưu với Tapti tại Kapileshwar trên ranh giới giữa Dhule và Jalgaon
 Sông Titur tại Jalgaon
 Sông Mausam tại Malegaon
 Sông Waghur tại Jalgaon, Aurangabad
 Sông Purna tại các quận Amravati, Akola, Buldhana, Jalgaon của bang Maharashtra và Madhya Pradesh. Hợp lưu với Tapti tại Changdev ở Jalgaon
 Sông Nalganga tại Buldhana
 Sông Vishwaganga tại Buldhana,
 Sông Nipani tại Buldhana
 Sông Mann tại Buldhana, quận Akola của bang Maharashtra
 Sông Mas tại Buldhana, Akola
 Sông Utawali tại Buldhana, Akola
 Sông Vishwamitri tại Akola
 Sông Nirguna tại Washim, Akola
 Sông Gandhari tại Akola
 Sông Aas tại Akola
 Sông Vaan tại các quận Buldhana, Akola, Amravati của bang Maharashtra
 Sông Morna tại Akola, Washim
 Sông Shahanur tại Akola, Amravati
 Sông Bhavkhuri tại Amravati
 Sông Katepurna tại các quận Akola, Washim của bang Maharashtra
 Sông Umaa tại Akola, Washim
 Sông Pendhi tại Akola, Amravati
 Sông Chandrabhaga tại Amravati
 Sông Bhuleswari tại Amravati
 Sông Aarna tại Amravati
 Sông Gadga tại quận Amravati của bang Maharashtra
 Sông Sipna tại Amravati
 Sông Khapra tại Amravati
 Sông Khandu tại Amravati
 Sông Tigriy tại Amravati
 Sông Surkhi tại Amravati
 Sông Burshi tại quận Amravati của bang Maharashtra
 Sông Ganjal tại quận Betul của bang Madhya Pradesh
 Sông Ambhora & Tawa tại quận Betul của bang Madhya Pradesh
 Sông Nesu tại quận Surat của bang Gujarat

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bản đồ và dữ liệu lưu vực sông Tapti  — World Resources Institute

Maharashtra
Madhya Pradesh
Gujarat
Sông của Ấn Độ
Surat


title: Huy Giáp

text:
Huy Giáp là một xã thuộc huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý
Xã Huy Giáp nằm ở phía đông nam huyện Bảo Lạc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Hà Quảng và xã Hồng An
Phía tây giáp xã Hưng Đạo
Phía nam giáp xã Đình Phùng và xã Sơn Lộ
Phía bắc giáp xã Phan Thanh.

Xã Huy Giáp có diện tích 76,39 km², dân số năm 2019 là 4.030 người, mật độ dân số đạt 53 người/km².

Trên địa bàn xã có một số ngọn núi như Chư Lẩu, Lũng Pán, Lũng Rạc, Ma Nẳng, Muối, Nà Chèn, Pác De, Phương Dịt, Pia Cầu, Pín Vàng, Sàm Lùng, Sàm Nùng Pẩu, Thung Lai. Ngoài Sông Neo chảy qua ranh giới phía tây nam, trên địa bàn Huy Giáp còn có suối Lũng Lài và suối Lũng Pán. Huy Giáp có nhà máy thủy điện Na Han.

Quốc lộ 34 cũ, nay là Đường tỉnh 202, chạy qua địa bàn xã theo hướng tây bắc - đông nam, trên tuyến có đèo Pắc Lũng.

Hành chính
Xã Huy Giáp được chia thành 10 xóm: Bản Bét, Bản Ngà, Cốc Sì, Lũng Cắm, Lũng Pán, Lũng Pèng, Nặm Cốp, Pác Lũng, Pác Trà, Phiêng Vàng.

Lịch sử
Sau năm 1975, Huy Giáp là một xã thuộc huyện Bảo Lạc.

Đến năm 2019, xã Huy Giáp được chia thành 20 xóm: Lũng Khuôn, Lũng Cắm Trên, Lũng Cắm Dưới, Lũng Hò, Lũng Lài, Lũng Pán, Lũng Pèng, Nặm Cốp, Bản Ngà, Pác Lũng, Pác Trà, Phiêng Pảng, Pù Ngào, Lũng Dào, Cốc Sì, Phiêng Vàng, Nà Ca, Khau Trường, Bản Bét, Chợ Lũng Pán.

Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập ba xóm Lũng Cắm Dưới, Lũng Cắm Trên, Lũng Lài thành xóm Lũng Cắm
Sáp nhập xóm Lũng Hò vào xóm Nặm Cốp
Sáp nhập xóm Chợ Lũng Pán vào xóm Lũng Pán
Sáp nhập hai xóm Phiêng Pảng và Lũng Khuôn vào xóm Pác Trà
Sáp nhập hai xóm Pù Ngào và Khau Trường vào xóm Bản Ngà
Sáp nhập xóm Nà Ca vào xóm Phiêng Vàng
Sáp nhập xóm Lũng Dào vào xóm Pác Lũng.

Chú thích

Tham khảo


title: Huy Hạ

text:
Huy Hạ là một xã thuộc huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Xã Huy Hạ có diện tích 23.64 km², dân số năm 1999 là 5.188 người, mật độ dân số đạt 219 người/km².

Chú thích

Tham khảo


title: Huy Khiêm

text:
Huy Khiêm là một xã thuộc huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận, Việt Nam.

Xã có diện tích 56,5 km², dân số năm 1999 là 7.847 người, mật độ dân số đạt 139 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Huy Tân

text:
Huy Tân là một xã thuộc huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Xã có diện tích 21,15 km², dân số năm 1999 là 4.407 người, mật độ dân số đạt 208 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài
 Huy Tân được mùa lúa


title: Huy Thượng

text:
Huy Thượng là một xã thuộc huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Xã có diện tích 64,54 km², dân số năm 1999 là 3.992 người, mật độ dân số đạt 62 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Huy Tường

text:
Huy Tường là một xã thuộc huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Xã có diện tích 20,91 km², dân số năm 1999 là 3.066 người, mật độ dân số đạt 147 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Huyền Hội

text:
Huyền Hội là một xã thuộc huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Huyền Hội nằm ở phía nam của huyện Càng Long, cách trung tâm huyện khoảng 11,5 km về phía nam và cách thành phố Trà Vinh khoảng 16 km về phía đông bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Châu Thành
Phía tây giáp xã Tân An và xã Tân Bình
Phía nam giáp huyện Tiểu Cần
Phía bắc giáp xã An Trường và xã Bình Phú.

Xã Huyền Hội có diện tích 34,65 km², dân số năm 2019 là 17.002 người, mật độ dân số đạt 491 người/km².

Hành chính
Xã Huyền Hội được chia thành 9 ấp: Bình Hội, Cầu Xây, Giồng Bèn, Giồng Mới, Kinh A, Kinh B, Lưu Tư, Sóc, Trà On.

Kinh tế - xã hội
Tổng giá trị sản xuất của các nghành là 636 tỷ đồng, đạt 112,56% so kế hoạch 565 tỷ đồng, trong đó:
 Giá trị nông nghiệp 395,5 tỷ đồng chiếm tỷ trọng 114,97%, so kế hoạch 344 tỷ đồng.
 Giá trị thủy sản 11,5 tỷ đồng chiếm tỷ trọng 115%, so kế hoạch 10 tỷ đồng.
 Giá trị công nghiệp đạt 21,5 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 107,5%, so kế hoạch 20 tỷ đồng.
 Giá trị tiểu thủ công nghiệp đạt 25 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 108,69%, so kế hoạch 23 tỷ đồng.
 Giá trị xây dựng đạt 121 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 105,21%, so kế hoạch 115 tỷ đồng.
 Giá trị dịch vụ đạt 73 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 115,87%, so kế hoạch 63 tỷ đồng.
 Thu nhập bình quân đầu người 45.439.000đ/người/năm.

Xã Huyền Hội có 6 trường học:
 1 trường mẫu giáo Hướng Dương nằm ở ấp Lưu Tư
 3 trường Tiểu học:
 Trường TH Huyền Hội A nằm ở ấp Lưu Tư
 Trường TH Huyền Hội B nằm ở ấp Sóc
 Trường TH Huyền Hội A nằm ở ấp Kinh A
 2 trường Trung học cơ sở:
 Trường THCS Dân tộc Nội trú Càng Long nằm ở ấp Lưu Tư
 Trường THCS Huyền Hội nằm ở ấp Lưu Tư.

Xã chỉ có 1 trạm y tế nằm ở ấp Lưu Tư.

Chợ xã: Hiện tại xã chỉ có chợ tạm tại trung tâm xã thuộc ấp Lưu Tư, diện tích quy hoạch khoảng 5.000 m², nhà lồng chợ kiên cố hóa 50%, chủ yếu là các kiốt bán hàng, phần còn lại sân bãi bán ngoài trời, phục vụ nhu cầu mua bán hàng hóa và hoạt động dịch vụ thương mại của người dân trong xã.

Bưu chính – viễn thông: Tại trung tâm xã có 1 bưu điện.

Văn hóa
Hiện tại trên địa xã có 5 chùa gồm: 2 chùa Bắc Tông, 2 chùa Nam Tông, 1 chùa Như Kiên và 11 điểm thờ tự tín ngưỡng dân gian:
 Chùa Phật Nam Tông (Khmer) nằm ở ấp Sóc với diện tích 23.470 m² và được công nhận khu di tích lịch sử cấp quốc gia.
 Chùa Phật Nam Tông (Khmer) nằm tại ấp Lưu Tư với diện tích khoảng 12.000 m², công trình kiên cố hóa.
 Chùa Phật Bữu Bắc Tông nằm ở ấp Lưu Tư, diện tích khoảng 1.500 m², công trình kiên cố hóa.
 Chùa Như Kiên nằm tại ấp Bình Hội, công trình kiên cố hóa.

Giao thông
Giao thông đường bộ:
 Đường trục xã, liên xã: tổng chiều dài là 28 km gồm Tỉnh lộ 911 dài 10 km; Hương lộ 7 dài 7 km; Hương lộ 6 dài 7 km, đường nhựa Tân Bình – Huyền Hội 4 km), mặt đường kết cấu nhựa rộng 3,5 m, đạt 100%,...
 Đường trục ấp, liên ấp: tổng chiều dài 38 đã xây dựng được 5,8 km chiếm tỷ lệ 15,26% gồm đường đal kênh tư sấm ấp Sóc, đường đal ấp Giồng Bèn, Cầu Xây, tuyến đường trục ấp Trà On,...
 Đường ngõ xóm: tổng chiều dài 25 km đã xây dựng được 11 km đạt cấp kỹ thuật của Bộ GTVT (cấp C), chiếm tỷ lệ 44%, còn một số tuyến còn lầy lội vào mùa mưa như  ngõ xóm ấp sóc với chiều dài 650 m.
 Đường trục chính nội đồng: tổng chiều dài 15,5 km, đã thi công được 5,2 km ở ấp Bình Hội và Huyền Hội – Tân An chiếm 33,54%; chủ yếu là đường đất, xe chỉ lưu thông được vào mùa khô.
 Hệ thống cầu nông thôn trên địa bàn xã hiện nay đã được bê tông hoá đáp ứng yêu cầu phục vụ sản xuất và sinh hoạt: 10 cây cầu và 35 cống trên các tuyến giao thông.

Giao thông đường thủy:
 Hệ thống giao thông thủy gắn liền với hệ thống thủy lợi của xã dựa trên các sông ngòi, kênh rạch, đây là nét đặt trưng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Thực tế trong nhiều năm qua giao thông thủy đã đóng vai trò vô cùng quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn xã.
 Xã Huyền Hội có hệ thống sông, rạch dày đặc cung cấp nước ngọt quanh năm. Tuy nhiên lượng nước phân bố không đều trong năm. Bên cạnh giao thông bộ thì giao thông thủy cũng được người dân sử dụng khá phổ biến. Mạng lưới giao thông thủy của xã gồm: sông Huyền Hội, kênh Huyền Hội – Tân An, kênh 19/5,... Nhìn chung, sông, kênh, rạch được phân bố đều trên toàn xã, giúp mạng lưới giao thông phong phú và thuận lợi, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân.

Chú thích

Tham khảo