title: Ý xâm chiếm Ai Cập

text:
Sự kiện Ý xâm chiếm Ai Cập là một chiến dịch tấn công của Ý nhằm vào các lực lượng Anh, Khối Thịnh vượng chung và Pháp Tự do trong khuôn khổ giai đoạn đầu của Chiến dịch Sa mạc Tây thuộc Chiến tranh thế giới thứ hai. Ban đầu, mục tiêu của chiến dịch này là chiếm giữ kênh đào Suez. Để làm được điều đó, các lực lượng Ý xuất phát từ Libya phải tiến quân qua miền bắc Ai Cập để tới kênh đào. Sau nhiều ngày trì hoãn, mục tiêu tiến công đã bị thu nhỏ lại đáng kể. Cuối cùng, nó chỉ còn là tiến vào Ai Cập cho đến Sidi Barrani và tấn công bất cứ lực lượng đối phương nào đụng độ trên đường đi.

Trong quá trình chiến dịch, Tập đoàn quân số 10 Ý tiến được khoảng 105 km vào sâu trong lãnh thổ Ai Cập, nhưng họ không giao chiến được với đội quân chủ lực nào của Anh mà chỉ chạm trán với các lực lượng bình phong là một lữ đoàn tăng cường thuộc Sư đoàn Thiết giáp số 7. Ngày 16 tháng 9, Tập đoàn quân số 10 Ý dừng lại và chiếm giữ các vị trí phòng thủ xung quanh cảng Sidi Barrani với dự định xây dựng các doanh trại kiên cố trong khi chờ đợi cho công binh mở rộng con đường Balbo đến Via della Vittoria, để tích lũy đồ tiếp tế phục vụ cho cuộc tiến quân vào Mersa Matruh cách đó khoảng 130 km về phía đông, nơi mà quân chủ lực Anh bao gồm phần còn lại của Sư đoàn Thiết giáp số 7 và Sư đoàn Bộ binh Ấn Độ số 4 đang đóng.

Kết quả cuối cùng, trong chiến dịch này không bên nào giành được thắng lợi toàn cục đáng kể.

Bối cảnh

Libya

Cyrenaica (Libya) đã trở thành thuộc địa của Ý từ sau Chiến tranh Ý-Thổ Nhĩ Kỳ (1911–1912). Vùng đất này tây giáp Tunisia thuộc Pháp, đông giáp Ai Cập, nên người Ý đã chuẩn bị phòng ngự cả hai mặt trận, thông qua Tổng hành dinh Tối cao Bắc Phi dưới quyền Toàn quyền Libya, Thống chế không quân Ý Italo Balbo. Tổng hành dinh Tối cao có trong tay Tập đoàn quân số 5 của tướng Italo Gariboldi đóng ở phía tây và Tập đoàn quân số 10 của tướng Mario Berti đóng ở phía đông. Đến giữa năm 1940, mỗi tập đoàn quân có 9 sư đoàn chính quốc với khoảng 13.000 người, 3 sư đoàn Dân quân Tự nguyện cho An ninh Quốc gia (Áo đen) và 2 Sư đoàn Thuộc địa Libya, mỗi sư đoàn có 8.000 quân. Vào cuối những năm 1930, các sư đoàn lục quân Ý đã được tái tổ chức từ 3 trung đoàn giảm xuống còn 2, và lính dự bị được gọi tái ngũ trong năm 1939 cùng với những đợt tuyển lính nghĩa vụ thường lệ.

Tinh thần chiến đấu của binh sĩ được coi là cao, và lục quân đã có nhiều kinh nghiệm hoạt động quân sự trong thời gian gần đó. Hải quân Ý phát triển mạnh dưới chế độ Phát xít, họ đã trả tiền mua những con tàu tốc độ nhanh, cấu trúc tốt và được trang bị mạnh, cùng với một hạm đội tàu ngầm lớn, nhưng hải quân lại thiếu kinh nghiệm và ít được huấn luyện. Không quân đã tiến hành chuẩn bị cho chiến tranh từ năm 1936 nhưng bị ngưng trệ và bị người Anh coi là không có khả năng duy trì tỷ lệ hoạt động cao. Tập đoàn quân số 5 có 8 sư đoàn đóng tại Tripolitania, nửa phía tây của Libya đối diện với Tunisia còn Tập đoàn quân số 10 với 6 sư đoàn bộ binh đóng giữ Cyrenaica ở phía đông. Khi chiến tranh bùng nổ, Tập đoàn quân số 10 triển khai Sư đoàn Libya số 1 Sibelle tại biên giới từ Giarabub đến Sidi Omar; Quân đoàn XXI từ Sidi Omar tới bờ biển, Bardia và Tobruk. Quân đoàn XXII di chuyển đến tây nam Tobruk để làm lực lượng phản công.

Balbo được xem là người đánh giá cao về tác động của công nghệ hiện đại đối với chiến tranh hơn các đồng sự của mình. Ông ta cũng thấy rằng nước Ý chỉ có thể thắng lợi ở Bắc Phi bằng một đòn tấn công chớp nhoáng dựa trên yếu tố bất ngờ. Thế nhưng ngay trước khi chiến tranh mở màn, Balbo đã bày tỏ nghi ngờ của mình với Mussolini,

Balbo yêu cầu tất cả các loại vật chất bao gồm 1.000 xe tải, 100 tàu chở nước, thêm nhiều xe tăng hạng trung và súng chống tăng. Đây là những vật chất cần thiết ở châu Phi nhưng Ý không thể sản xuất hay chuyển đến từ nơi khác. Tuy vậy Thống chế Pietro Badoglio, Tổng Tham mưu trưởng tại Rome vẫn cứ hứa. Theo Badoglio thì "khi có bảy mươi xe tăng hạng trung sẽ giúp giải quyết tình hình này", và Balbo liền chuẩn bị cho cuộc tấn công Ai Cập bắt đầu ngày 15 tháng 7. Thế nhưng ngày 28 tháng 6 năm 1940, Balbo bị chết trong một vụ tai nạn bắn nhầm ở Tobruk, và Benito Mussolini liền cử Thống chế Rodolfo Graziani lên thay chức vụ Tổng tư lệnh và Toàn quyền Libya, và ra lệnh cho ông ta tấn công Ai Cập trước ngày 8 tháng 8. Graziani trả lời rằng Tập đoàn quân số 10 vẫn chưa được trang bị hợp lý và một cuộc tấn công như vậy là không thể nào thành công; nhưng Mussolini vẫn cứ lệnh cho Graziani phải tiến công.

Ai Cập

Người Anh bắt đầu đóng quân tại Ai Cập từ năm 1882 nhưng đã giảm đi rất nhiều theo điều khoản của Hiệp ước Anh-Ai Cập 1936. Lực lượng nhỏ của Anh và Khối Thịnh vượng chung đồn trú tại kênh đào Suez và ven Biển Đỏ. Con kênh này mang ý nghĩa trọng yếu đối với việc liên lạc giữa nước Anh với các thuộc địa của nó ở Viễn Đông và Ấn Độ Dương. Giữa năm 1939, Trung tướng Archibald Wavell được chỉ định làm Đại tướng Tổng tư lệnh (GOC-in-C) của Bộ tư lệnh Trung Đông mới thành lập, phụ trách khu vực chiến trường Địa Trung Hải và Trung Đông. Cho đến khi Hiệp định đình chiến ngày 22 tháng năm 1940 giữa Pháp và phe Trục được ký, các sư đoàn Pháp tại Tunisia vẫn đối diện với Tập đoàn quân số 5 Ý ở biên giới tây Libya.

Tại Libya, Lục quân Hoàng gia Ý có khoảng 215.000 quân còn ở Ai Cập người Anh có khoảng 36.000 quân, cùng với thêm 27.500 người đang huấn luyện tại Palestine. Các lực lượng Anh bao gồm Sư đoàn Lưu động (Ai Cập) (thiếu tướng Percy Hobart), một trong hai đội hình thiết giáp huấn luyện của Anh mà vào giữa năm 1939 được đặt tên lại là Sư đoàn Thiết giáp (Ai Cập) (ngày 16 tháng 2 năm 1940, nó trở thành Sư đoàn Thiết giáp số 7). Biên giới Ai Cập–Libya được phòng ngự bởi Lực lượng Tiên phong Ai Cập và đến tháng 6 năm 1940, tổng hành dinh của Sư đoàn Bộ binh số 6 (thiếu tướng Richard O'Connor) đã tiếp quyền chỉ huy tại Sa Mạc Tây, với chỉ thị là đẩy lui quân Ý ra khỏi các đồn bốt tại biên giới và chiếm lĩnh vùng nội địa khi cuộc chiến bắt đầu. Sư đoàn Thiết giáp số 7 (thiếu Lữ đoàn Thiết giáp số 7) tập trung tại Mersa Matruh và điều Cụm Yểm trợ số 7 tiến về phía biên giới để làm lực lượng đảm bảo.

Không quân Hoàng gia Anh cũng điều phần lớn máy bay ném bom đến gần biên giới hơn, và đảo Malta được tăng cường để uy hiếp con đường tiếp tế của Ý cho Libya. Tổng hành dinh Sư đoàn Bộ binh số 6, thiếu các đơn vị đầy đủ và được huấn luyện bài bản, đã được đổi tên thành Lực lượng Sa Mạc Tây ngày 17 tháng 6. Ở Tunisia, Pháp có 8 sư đoàn, chỉ có khả năng hoạt động hạn chế còn ở Syria có 3 sư đoàn được trang bị nghèo nàn và đào tạo kém, với khoảng 40.000 quân và lính biên phòng làm nhiệm vụ chiếm đóng đối phó thường dân. Các lực lượng Ý trên bộ và không quân tại Libya áp đảo mạnh quân Anh về số lượng tại Ai Cập nhưng tinh thần chiến đấu thấp và gặp bất lợi do trang bị kém hơn. Tại Đông Phi thuộc Ý, có thêm 130.000 lính Ý và lính châu Phi với 400 khẩu pháo, 200 xe tăng hạng nhẹ và 20.000 xe tải. Ý tuyên chiến với Đồng Minh vào ngày 11 tháng 6 năm 1940.

Địa hình
Cuộc chiến diễn ra chủ yếu trên Sa mạc Tây, chiều rộng khoảng 390 km bờ biển từ Mersa Matruh (Ai Cập) đến Gazala (Libya), dọc theo Litoranea Balbo, con đường nhựa duy nhất. Địa mạo Biến Cát nằm sâu 240 km trong nội địa đánh dấu giới hạn phía nam của sa mạc tại nơi rộng nhất của nó là ở Giarabub và Siwa; theo cách nói của người Anh thì Sa mạc Tây trải rộng bao gồm cả miền đông Cyrenaica của Libya. Từ bờ biển mở rộng vào trong nội địa là một vùng đá sa mạc bằng phẳng cao khoảng 150 m trên mực nước biển, chạy sâu 200–300 km đến vùng Biển Cát. Khu vực này có bò cạp, rắn và ruồi, và là nơi sinh sống của một số nhỏ dân du mục Bedouin.

Người Bedouin đoàn kết tốt và có khả năng dễ dàng đi theo địa hình; chuyển hướng đi lại qua mặt trời, những ngôi sao, la bàn và "cảm giác sa mạc", họ nhận thức tốt về môi trường dựa vào kinh nghiệm. Khi quân Ý tiến vào Ai Cập trong tháng 9 năm 1940, Cụm Maletti đã bị lạc khi rời Sidi Omar, mất tích và phải dùng máy bay mới tìm ra được họ. Vào mùa xuân và mùa hè, ngày rất nóng còn đêm rất lạnh. Gió Sirocco (Gibleh hay Ghibli) là một loại gió sa mạc nóng bỏng, thổi theo đám cát mịn làm giảm tầm nhìn đi còn vài dặm và phủ lên mắt, phổi, máy móc, thực phẩm và trang bị; những xe có động cơ và máy bay cần bộ lọc dầu đặc biệt mới chạy được, và đất đai khô cằn đồng nghĩa với việc đồ tiếp tế thức ăn phải được vận chuyển từ bên ngoài đến.

Mở màn

Tập đoàn quân số 10 Ý
Mười sư đoàn của Tập đoàn quân số 10 Ý dưới quyền tướng Berti thuộc các quân đoàn XX, XXI, XXII, XXIII và Quân đoàn Libya (Gruppo Divisioni Libiche) mới. Các sư đoàn này, hoặc là sư đoàn bộ binh hai thành phần, hoặc là sư đoàn bộ binh Áo đen (Camicie Nere hay CCNN), hoặc là sư đoàn Thuộc địa Libya. Quân đoàn Libya, Quân đoàn XXIII và Quân đoàn XXI đã được sử dụng trong cuộc tiến công. Quân đoàn Libya có 2 sư đoàn bộ binh Libya và Cụm Maletti (Raggruppamento Maletti), và một đơn vị đặc biệt bao gồm 6 tiếu đoàn cơ giới Libya do tướng Pietro Maletti chỉ huy. Cụm Maletti có kết hợp nhiều lực lượng thiết giáp sẵn có của Ý và hầu hết các xe tăng hạng trung Fiat M11/39. Maletti tiến quân cùng với lục quân còn Graziani ở lại tổng hành dinh của ông ta tại Tobruk.

Berti muốn cuộc tiến quân dọc theo bờ biển được thực hiện bởi bộ binh của Quân đoàn XXI, vì các sư đoàn bộ binh chính quốc thuộc quân đoàn này có rất ít kinh nghiệm chiến đấu trên sa mạc. Họ sẽ được bảo vệ sướn phía nam bởi các sư đoàn Libya và Cụm Maletti cơ giới hóa nhiều kinh nghiệm hơn. Các lực lượng trên bộ được yểm trợ bởi Phi đội số 5 (5° Squadra) thuộc Không quân Hoàng gia Ý, với 300 máy bay thuộc nhiều chủng loại khác nhau. Bộ tư lệnh có 4 đội ném bom, 1 đội tiêm kích, 3 cụm tiêm kích, 2 cụm trinh sát và 2 phi đội máy bay trinh sát thuộc địa, với các máy bay ném bom Savoia-Marchetti SM.79, máy bay tấn công mặt đất Breda Ba.65, tiêm kích Fiat CR.42 và IMAM Ro.37, máy bay trinh sát Caproni Ca.309 và Caproni Ca.310bis. Phi đội số 5 được tổ chức nhằm theo sát và yểm trợ cho lục quân trên chiến trường như một đơn vị độc lập. Berti không mong đợi được nhiều yểm trợ từ Hải quân Hoàng gia Ý, họ đã bị mất 10 tàu ngầm kể từ khi Ý tuyên chiến, hạm đội này quá quan trọng để có thể mạo hiểm và lại đang thiếu nhiên liệu.

Kế hoạch của người Ý
Ngày tháng cho cuộc tấn công của Ý đã ba lần được ấn định rồi bị hủy bỏ. Đầu tiên là kế hoạch trùng khớp với cuộc xâm chiếm nước Anh của Đức dự tính vào ngày 15 tháng 7 năm 1940. Theo kế hoạch này, Balbo đã yêu cầu tất cả các xe tải của Tập đoàn quân số 5 và các xe tăng hạng trung Fiat M11/39 vừa mới tới đi tăng cường cho Tập đoàn quân số 10 để vượt qua biên giới đánh chiếm Sollum ngay sau khi tuyên chiến. Khi người Anh phản kích và các tập đoàn quân Ý được bổ sung, cuộc tiến quân sẽ tiếp tục, thế nhưng kế hoạch này tan vỡ sau khi cuộc xâm chiếm Anh Quốc bị hủy bỏ, mặc dù trong điều kiện tháng 7 năm 1940 thì nó có tính hiện thực. Kế hoạch thứ hai vào ngày 22 tháng 8 là một cuộc tiến quân hạn chế tới Sollum và Shawni el Aujerin ở phía đông, với 3 đội hình quân di chuyển theo 3 tuyến. Một khi Sollum bị chiếm thì sẽ tính đến việc tiến tới Sidi Barrani, một ví dụ về kiểu tiến quân tập trung từng được sử dụng tại mặt trận phía bắc trong Chiến tranh Ethiopia. Các sư đoàn bộ binh phi cơ giới của Ý sẽ sử dụng hệ thống đường sá duy nhất, nhưng cái nóng của mùa hè tháng 8 có ảnh hưởng mạnh nhất đến họ đã dẫn tới sự trì hoãn một lần nữa.

Kế hoạch thứ ba là một cuộc xâm chiếm vào ngày 9 tháng 9, với Sidi Barrani là mục tiêu, theo như Graziani tiết lộ cho ban tham mưu của mình 6 ngày trước khi Mussolini ra lệnh tiến công. Các sư đoàn phi cơ giới chính quốc sẽ tiến dọc theo bờ biển và tấn công qua Đèo Halfaya để chiếm Sollum và tiếp tục tới Sidi Barrani. Một đội hình ở phía nam gồm các sư đoàn Libya và Cụm Maletti sẽ tiến dọc theo Dayr al Hamra đến Bir ar Rabiyah và đường xe lửa Bir Enba nhằm bọc đánh quân Anh trên các công sự dốc đứng. Cụm Maletti sẽ đánh xuống phía nam và phía đông qua sa mạc, nhưng do bộ tham mưu Ý không thể cung cấp bản đồ chính xác và thiết bị dẫn đường nên khi di chuyển đến các điểm chuyển tiếp và xuất phát, cụm quân này bị lạc đường và Tổng hành dinh Quân đoàn XXIII phải phái máy bay dẫn họ đến vị trí, và các sư đoàn Libya đã đến điểm hẹn ở gần Đồn Capuzzo muộn.

Thất bại trong việc triển khai cộng với những hồ nghi về về tình trạng thiếu thốn xe tải và máy bay vận chuyển, cũng như ưu thế của người Anh về địa hình đã dẫn tới những thay đổi khác trong kế hoạch. Bản kế hoạch thứ tư dự định tấn công vào ngày 13 tháng 9, lấy Sidi Barrani cùng với vùng phía nam là mục tiêu. Tập đoàn quân số 10 với 5 sư đoàn và xe tăng sẽ tiến quân tập trung xuống con đường ven bờ biển, chiếm Sollum và tới Sidi Barrani qua Buq Buq. Khi đến được Sidi Barrani, lục quân sẽ được củng cố và tiếp tế, đánh bại cuộc phản công của Anh rồi tiếp tục tiến đến Matruh. Các sư đoàn bộ binh phi cơ giới Ý sẽ sử dụng con đường ven biển vì họ không thể hoạt động hiệu quả ở nơi nào khác. Một chiến dịch tương tự đã từng được tiến hành tại mặt trận phía bắc Ethiopia, nó đi ngược lại học thuyết cơ giới hóa trong khi người Ý có trong tay các lực lượng dồi dào để thực hiện. Graziani đã đánh giá quá cao sức mạnh của người Anh và tin rằng cách duy nhất để đánh bại họ là dựa vào số lượng.

Lực lượng Sa mạc Tây

Wavell có khoảng 36.000 quân ở Ai Cập, tính cả các đơn vị yểm trợ và quản lý. Tất cả đội hình đều không đầy đủ và thiếu trang bị cũng như pháo binh. Sư đoàn số 2 New Zealand của thiếu tướng Bernard Freyberg có 1 lữ đoàn bộ binh, 1 trung đoàn kỵ binh thiếu, một tiểu đoàn súng máy và một trung đoàn pháo pháo binh dã chiến. Sư đoàn Bộ binh số 4 Ấn Độ của thiếu tướng Noel Beresford-Peirse có 2 lữ đoàn bộ binh và bộ phận biên chế pháo binh của nó, Sư đoàn Thiết giáp số 7 (thiếu tướng Sir Michael O'Moore Creagh) có 2 lữ đoàn thiết giáp quy mộ 2 trung đoàn thay vì 3 như bình thường, và 14 tiểu đoàn bộ binh Anh không thuộc các lữ đoàn. Wavell phải bảo vệ Ai Cập và Kênh đào Suez trước lực lượng ước tính là 250.000 quân Ý đóng tại Libya và thêm khoảng 250.000 nữa ở Đông Phi thuộc Ý.

Cụm Yểm trợ với 3 tiểu đoàn bộ binh cơ giới, pháo binh, công binh và xạ thủ súng máy sẽ quấy rối quân Ý và tiến hành các hoạt động ngăn cản tại khu vực giữa biên giới với Matruh nếu bị tấn công, nhưng bảo tồn khả năng giao chiến với quân chủ lực Ý. Tại Matruh, một lực lượng bộ binh sẽ đón đợi đòn tấn công của Ý trong khi từ các công sự dốc đứng bên sườn sa mạc, phần lớn Sư đoàn Thiết giáp số 7 sẵn sàng phản kích. Lực lượng bảo đảm này được phóng đại về quy mô và Cụm Yểm trợ sẽ tận dụng tính cơ động của nó để che chở phía sườn bên sa mạc, trong khi ở con đường dọc bờ biển Trung đoàn Bảo vệ Coldstream số 3, 1 đại đội thuộc Tiểu đoàn số 1 Quân đoàn Súng trường Hoàng gia Quốc vương (KRRC) và 1 đại đội thuộc Thủy quân Lục chiến Mô tô Pháp quốc Tự do, cùng với pháo binh yên trợ và xạ thủ súng máy, sẽ rút lui theo giai đoạn và phá hủy đường sá khi triệt thoái. Đến cuối tháng 5 năm 1940, Không quân Hoàng gia Anh tại Trung Đông có 205 máy bay, bao gồm 96 chiếc máy bay ném bom hạng trung Bristol Bombay và Blenheim lỗi thời, 75 chiếc tiêm kích Gloster Gladiator lỗi thời và 34 chiếc thuộc loại khác. Trong tháng 7, 4 máy bay tiêm kích Hawker Hurricane đã tới nhưng chỉ 1 chiếc là có thể dành cho Lực lượng Sa mạc Tây. Đến cuối tháng 7, Hạm đội Địa Trung Hải đã giành được quyền kiểm soát phía đông Địa Trung Hải và có thể oanh tạc các vị trí ven biển cũng như các hàng tiếp tế vận chuyển dọc theo bờ biển của Ý đến Matruh và xa hơn nữa.

Đụng độ tại biên giới

Ngày 17 tháng 6, tổng hành dinh của Lực lượng Sa mạc Tây được thiết lập từ tổng hành dinh của Sư đoàn Bộ binh số 6 Anh, đặt dưới quyền trung tướng O'Connor và phụ trách toàn bộ đội quân đang đối diện với người Ý tại Cyrenaica, với khoảng 10.000 người, có máy bay, xe tăng và pháo. O'Connor đã tổ chức các cuộc tuần tra tích cực dọc theo biên giới và kiểm soát các khu đất không người bằng cách lập ra các "Đội hình Jock", những đội hình cơ động dựa trên các đơn bị thuộc Sư đoàn Thiết giáp số 7, kết hợp giữa xe tăng, bộ binh và pháo binh. Các lực lượng chính quy được trang bị tốt này đã tiến hành những cuộc tấn công đầu tiên vào các đoàn xe vận chuyển và vị trí công sự dọc biên giới của Ý.

Những đội tuần tra anh tiến sát tuyến biên giới vào ngày 11 tháng 6 để kiểm soát khu vực, quấy phá lực lượng đồn trú trong các đồn biên giới và lập nhiều ổ phục kích dọc theo Via Balbia và tuyến đường xe lửa nội địa. Một số quân lính Ý không biết rằng chiến tranh đã bắt đầu và có 70 người đã bị bắt trên con đường đến Sidi Omar. Quân tuần tra Anh đi khắp lên phía bắc đến con đường ven biển nằm giữa Bardia và Tobruk, phía tây tới Bir el Gubi và phía nam đến Giarabub. Trong vòng một tuần, trung đoàn Hussar 11 đã chiếm Đồn Capuzzo và phục kích ở phía đông Bardia, bắt sống tổng công trình sư của Tập đoàn quân số 10 Ý là tướng Lastucci. Sau đó quân tiếp viện Ý đến biên giới, bắt đầu tiến hành các cuộc tuần tra trinh sát, tăng cường phòng ngự và chiếm lại Đồn Capuzzo. Ngày 13 tháng 8, người Anh chấm dứt các cuộc tập kích để bảo tồn khả năng hoạt động của các xe cộ và Cụm Yểm trợ thuộc Sư đoàn Thiết giáp số 7 tiếp quản để theo dõi tuyến đường dài 97 km từ Sollum đến Đồn Maddalena, sẵn sàng thực hiện kế hoạch đánh cầm chân nếu Ý xâm chiếm Ai Cập.

Cuộc tiến công

Ngày 9–10 tháng 9
Quân đoàn XXIII Ý do tướng Annibale Bergonzoli chỉ huy dẫn đầu Tập đoàn quân 10 tấn công vào Ai Cập cho tới Sidi Barrani dọc theo đường bờ biển với các đội hình cơ giới hóa lẫn chưa cơ giới hóa. Quân đoàn này được giao số xe cộ đủ để cơ giới hóa một phần cho 3 sư đoàn bộ binh nhưng lại chỉ có thể cơ giới hóa đầy đủ cho 1 sư đoàn. Bergonzoli muốn Cụm Raggruppamento Carri số 1 làm quân phòng tiền trạm, 2 sư đoàn bộ binh cơ giới tại trận tuyến và 1 sư đoàn cơ giới làm dự bị. 2 sư đoàn bộ binh phi cơ giới Libya phải đi bộ, cùng với Cụm Maletti bọc hậu. Cụm Raggruppamento Carri số 1 được giữ làm dự bị, ngoại trừ Tiểu đoàn Xe tăng Hạng nhẹ LXII được nhập vào Sư đoàn Marmarica 63 và Tiểu đoàn Xe tăng Hạng nhẹ LXIII được giao cho Sư đoàn Cirene 62. Cụm Raggruppamento Carri số 2 ở lại Bardia, trừ Tiểu đoàn Xe tăng Hạng nhẹ IX đi cùng Sư đoàn Libya Pescatori số 2. Tiểu đoàn Xe tăng Hạng trung II với 3 tiểu đoàn bộ binh Libya được cơ giới hóa đầy đủ đi cùng Cụm Maletti.

Ngày 9 tháng 9, Không quân Hoàng gia Ý tăng cường hoạt động và máy bay ném bom của Không quân Hoàng gia Anh thuộc các phi đội số 55, 113 và 211 liền trả đũa bằng cách tấn công các sân bay, tàu vận tải, kho tiếp tế, đồng thời đột kích Tobruk với 21 máy bay. Sau đó cùng ngày, 27 máy bay tiêm kích Ý tiến hành xuất kích tới Buq Buq và người Anh liền tung thêm nhiều phi vụ đánh vào các sân bay Ý. Máy bay trinh sát Anh phát hiện nhiều cuộc hành quân trên bộ của Ý tại Bardia, Sidi Azeiz, Gabr Saleh và tới Sidi Omar từ phía tây, và coi đó là mở màn cuộc tấn công của người Ý. Cuộc tiến quân của Tập đoàn quân số 10 cho thấy hạn chế của quân Ý trong lưu động và hành hải, khi mà Cụm Maletti bị lạc khi di chuyển đến Sidi Omar, tại khu dây thép gần biên giới. Ngày 10 tháng 9, xe thiết giáp của Trung đoàn Hussars 11 phát hiện Cụm Maletti và người Anh đã nhờ vào sương mù dày đặc che chở để theo dõi quân Ý đang chậm chạp tập hợp lại. Khi sương tan, lực lượng kỵ binh nhẹ này của Anh đã bị máy bay, xe tăng và pháo binh Ý tấn công.

Ngày 13–14 tháng 9
Ngày 13 tháng 9, Sư đoàn Áo Đen số 1 23 Marzo Ý tái chiếm Đồn Capuzzo và Musaid ở ngay bên kia biên giới Ai Cập liền bị pháo kích rồi chiếm đóng. Hóa lực pháo binh và bom oanh tạc bắt đầu rót xuống Sollum và các trại lính (đã bị bỏ trống), làm dậy lên một đám mây bụi. Khi bụi tan cũng là lúc lục quân Ý tiến đến gần và sẵn sàng tiến đánh lực lượng phong thủ Anh bao gồm Trung đoàn Bảo vệ Coldstream số 3, vài khẩu pháo dã chiến, 1 tiểu đoàn bộ binh phụ và 1 đại đội súng máy. Quân Ý tiến dọc theo bờ biển với 2 sư đoàn dẫn đầu, phía sau là các lực lượng mô tô, xe tăng, bộ binh cơ giới và pháo binh. Đội hình quân Ý trở thành một mục tiêu lý tưởng cho pháo binh và máy bay nhưng Sư đoàn Libya Sibellesố 1 đã sớm chiếm các trại lính ở Sollum và bắt đầu tiến xuống con dốc đứng dẫn vào cảng. Tại vùng cao nguyên trong đất liền, một cuộc tiến quân của Ý về phía đèo Halfaya đã bị lực lượng vòng ngoài thuộc Đại đội Coldstream số 3, 1 trung đội súng hỏa mai Northumberland và một số pháo binh chặn đánh, họ bắt đầu rút lui vào buổi chiều khi có thêm bộ binh và xe tăng Ý tới nơi.

Trong buổi chiều hôm đó, 2 đội hình bao gồm: Sư đoàn Libya Pescatori số 2, Sư đoàn Bộ binh Cirene 63 và Cụm Maletti đên từ Musaid; Sư đoàn Bộ binh Marmarica 62 đến từ Sidi Omar, đã tập hợp lại ở con đèo. Ngày hôm sau, các đơn vị Ý tại con dốc bắt đầu tiến xuống để qua đèo, hướng đến chỗ lực lượng Ý đang tiến theo con đường từ Sollum. Một Kỵ đội Hussar số 11, cùng Lữ đoàn Súng trường số 2 và các xe tăng của Trung đoàn Xe tăng Hoàng gia số 1 (1st RTR) đã quấy nhiễu lực lượng Ý tại chỗ con dốc. Ngay sau giữa trưa, quân lính Anh ở bờ biển đã rút về Buq Buq và gặp quân tăng viện đến từ Trung đoàn Hussars 11 và 1 đại đội Thủy quân Lục chiến cơ giới Pháp, đủ để chống giữ với quân Ý. Người Anh rút về Alam Hamid ngày 15 tháng 9 và đến Alam el Dab ngày 16, cố gắng gây tổn thất tối đa cho đối phương mà không bị ghìm giữ, và họ phá hủy các con đường duyên hải mình đi qua, những hư hại này càng trở nên nghiêm trọng do lưu lượng giao thông lớn gây ra.

Ngày 16 tháng 9
Bộ phận không liên kết là Cụm Raggruppamento Carri số 1, theo sau bởi Sư đoàn Libya Sibelle số 1 và Sư đoàn Libya Pescatori số 2 tiến về phía Bir Thidan el Khadim. Tại Alam el Dab gần Sidi Barrani, khoảng 50 xe tăng Ý, cùng bộ binh cơ giới và pháo binh đã cố gắng bọc đánh và buộc lực lượng Bảo vệ Coldstream phải rút lui. Cụm thiết giáp này đã bị pháo dã chiến Anh chặn đánh và không thể tiến xa thêm được, nhưng đến đêm thì Sư đoàn Áo đen 23 Marzo số 1 đã chiếm Sidi Barrani. Trên con dốc, lực lượng vòng ngoài của Anh đã rút lui song song với bờ biển và mối đe doạn từ phía sườn sa mạc đã không còn hiện hữu. Máy bay Anh tiến hành nhiều phi vụ ném bom và trinh sát, đồng thời 100 máy bay tiêm kích thuộc Phi đội số 5 Ý đã càn quét cùng với các phi vụ ném bom tại các sân bay tiền phương của Anh cũng như các vị trí phòng thủ. Người Anh đoán trước rằng cuộc tiến quân của Ý sẽ dừng lại tại Sidi Barrani và Sofafi, nên đã dùng Trung đoàn Hussars 11 để bắt đầu theo dõi các vị trí, trong khi Cụm Yểm trợ rút về nghỉ ngơi còn Sư đoàn Thiết giáp số 7 chuẩn bị đối đầu với cuộc tiến công tại Matruh. Chương trình phát thanh Ý khi nói về cuộc tấn công đã cho rằng nó sẽ còn tiếp tục từ Sidi Barrani nhưng thực ra đã sớm xuất hiện các đội quân Ý đào hào lập trại thành một hình vòng cung cho tới phía nam và tây nam tại Maktila, Tummar (phía đông), Tummar (phía tây), Nibeiwa và phía trên con dốc tại Sofafi trong khi các sư đoàn ở xa hơn phía sau chiếm đóng Buq Buq, Sidi Omar và Đèo Halfaya.

Kết quả

Phân tích
Tập đoàn quân số 10 Ý đã tiến với tốc độ khoảng 19 km một ngày, đủ để cho các đơn vị phi cơ giới theo kịp và khi tới được Sidi Barrani, tập đoàn quân này bắt đầu xây dựng một chuỗi các doanh trại kiên cố. Các đơn vị thiết giáp (lực lượng tốt nhất trong tập đoàn quân thuộc Quân đoàn XXIII) không thực hiện những đòn đánh cơ giới táo bạo hay những cuộc hành quân bọc sườn, mà thay vào đó đóng vai trò bảo vệ cho bộ binh di chuyển trên con đường ven biển theo nhịp hành quân. Trong quá trình tiến lên, Tập đoàn quân số 10 chịu không đến 550 thương vong. 3 thành phần cơ động của tập đoàn quân này là Cụm Raggruppamento Maletti, Cụm Raggruppamento Carri số 1 và Sư đoàn Áo đen số 1 23 Marzo đã thất bại trong việc hoạt động dựa theo lý thuyết chiến tranh thiết giáp của Ý. Điều này là do sự thiếu chuẩn bị, huấn luyện và tổ chức trong lục quân Ý, dẫn đến những sai lầm trong công tác tập hợp, chỉ đạo Cụm Raggruppamento Maletti và sự quá thận trọng với các tiểu đoàn tăng khác thuộc Cụm Raggruppamento Carri số 1.

Việc cơ giới hóa vội vã Sư đoàn Áo đen số 1 23 Marzo đã làm rối loạn mối quan hệ giữa các tài xế và bộ binh, do sư đoàn này không được đào tạo như một sư đoàn cơ giới. Quân Ý tiến đến Sidi Barrani với tổn thất khiêm tốn nhưng đã không gây được thiệt hại nhiều cho người Anh. Ngày 21 tháng 9, đã có 68 ×e tăng Fiat M.11/39 trong số 72 chiếc còn lại được điều đến Libya. Tiểu đoàn Xe tăng Hạng trung số 1 có 9 xe tăng sẵn sàng phục vụ và 23 chiếc khác chưa thể sử dụng, còn Tiểu đoàn Xe tăng Hạng trung số 2 có con số tương ứng là 28 và 8 chiếc. Sức mạnh xe tăng hạng trung Ý được dự kiến sẽ tăng khi bắt đầu được giao loại Fiat M13/40 đời mới. Xe tăng M13/40 có trang bị pháo Cannone da 47/32 M35 47 li. Tiểu đoàn Xe tăng Hạng trung số 2 với 37 ×e M13/40 đã đến Libya vào đầu tháng 10, sau đó là Tiểu đoàn Xe tăng Hạng trung số 5 với 46 ×e tăng M13/40 vào ngày 12 tháng 12. Tới giữa tháng 11 quân Ý đã có 417 xe tăng hạng trung và hạng nhẹ tại Libya và Ai Cập.

Wavell viết:

Công tác sửa chữa bảo trì bắt đầu trên tuyến đường ven biển đã được đổi tên thành Via della Vittoria từ Bardia và một đường ống dẫn nước, dự kiến sẽ không thể sẵn sàng trước khi giữa tháng 12, sau cuộc tiến quân được tiếp tục lại sẽ đi xa không quá Matruh.

Mussolini đã viết vào ngày 26 tháng 10:

Và 2 ngày sau, ngày 28 tháng 10, quân Ý đã tấn công Hy Lạp, mở màn cho cuộc Chiến tranh Hy Lạp-Ý. Graziani được phép tiếp tục lên kế hoạch cho một cuộc tiến quân chậm rãi về Matruh được dự kiến sẽ tiến hành vào giữa tháng 12.

Thương vong
Từ ngày 9 đến 16 tháng 9, Tập đoàn quân số 10 Ý chịu thương vọng 120 người chết và 410 bị thương. Một số xe tằng và xe tải bị hỏng hóc, 6 máy bay bị mất, 2 chiếc bị tai nạn.

Các hoạt động sau chiến dịch
Ngày 17 tháng 9, Hạm đội Địa Trung Hải bắt đầu quấy phá các tuyến liên lạc của Ý, cảng Benghazi bị rải mìn, 1 tàu khu trục và 2 tàu buôn bị thủy lôi đánh đắm, 1 tàu khu trục khác trúng mìn ở Benghazi và chìm. Máy bay Blenheim của Không quân Hoàng gia Anh phá hủy 3 máy bay Ý trên mặt đất tại Benina. Một pháo hạm oanh tạc tuyến đường dốc đứng gần Sollum còn 2 tàu khu trục bắn phá các mục tiêu gần Sidi Barrani, các vụ cháy nổ cả từ thành phố cũng nhìn thấy. Quân Ý bị bắt làm tù binh bàn tán về những thương vong, thiệt hại và bị mất tinh thần. Một nỗ lực ném bom Bardia do 1 tàu tuần dương cùng nhiều tàu khu trục thực hiện đã bị phá ngang do các máy bay phóng ngư lôi Ý tấn công đánh trúng đuôi tàu tuần dương và loại nó ra khỏi vòng chiến. Các cuộc bắn phá vẫn tiếp tục trong thời gian chiến dịch tạm lắng, dẫn đến việc các trại lính và kho hàng được chuyển vào trong nội địa và đất liền, các đội hình nhỏ của Anh được lập ra để hoạt động cùng các xe thiết giáp tuần tra, tiến sát trại Ý nhằm thu thập thông tin và chiếm lĩnh các khu lân cận.

Chiến dịch Compass
Ngày 8 tháng 12, quân Anh mở Chiến dịch Compass, một cuộc đột kích dự tính kéo dài 5 ngày vào các trại công sự của Ý đặt tại tuyến phòng thủ ngoại vi Sidi Barrani. Tướng Berti nghỉ ốm và Gariboldi tạm thời lên thay. Cuộc đột kích thành công và một số đơn vị thuộc Tập đoàn quân số 10 Ý tại Ai Cập không bị tiêu diệt đã buộc phải rút lui. Đến ngày 11 tháng 12, quân Anh bắt đầu phản công. Tập đoàn quân số 10 nhanh chóng bị đánh bại và người Anh đã mở rộng chiến dịch, truy kích tàn quân Ý đến tận Beda Fomm và El Agheila trên Vịnh Sirte. Phía Anh mất 1.900 người chết và bị thương, chiếm 10% lực lượng bộ binh của họ, đổi lấy việc bắt được 133.298 tù binh Ý và Libya, 420 xe tăng cùng hơn 845 khẩu pháo và máy bay. Quân Anh đã không thể tiếp tục tiến qua El Agheila do tình trạng xe cộ hỏng hóc và hao mòn, cũng như việc điều các đơn vị được trang bị tốt nhất đi tham gia trận Hy Lạp.

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

 in

Liên kết ngoài

The Italian Army in Egypt during World War II

Chiến dịch Sa mạc Tây
Mặt trận Bắc Phi
Xung đột năm 1940


title: Vahina Giocante

text:
Vahina Giocante (sinh 30/06/1981) là một diễn viên người Pháp.

Danh mục phim
 1997: Marie, Baie des anges de Manuel Pradal: Marie
 1998: Voleur de vie d’Yves Angelo: Sigga
 1999: Le Libertin de Gabriel Aghion: Angélique Diderot
 1999: Pas de scandale de Benoît Jacquot: Stéphanie
 2000: Les Fantômes de Louba de Martine Dugowson: Jeannie adolescente
 2001: Vivante de Sandrine Ray: Claire
 2001: L'Algérie des chimères (TV): Jeanne
 2001: Bella ciao de Stéphane Giusti: Bianca Mancini
 2003: Maigret et les Petits Cochons sans queue (TV, 1 épisode de la série Maigret): Germaine Leblanc
 2004: Le Cadeau d'Elena de Frédéric Graziani: Marie
 2004: Riviera d’Anne Villacèque: Stella
 2004: Blueberry, l'expérience secrète de Jan Kounen: Madeleine
 2005: Lila dit ça, de Ziad Doueri: Lila
 2005: Nuit noire 17 octobre 1961 d’Alain Tasma: Marie-Hélène
 2005: La Vierge et la Drogue
 2006: Un lever de rideau de François Ozon: Rosette
 2006: U de Serge Élissalde: voix de U
 2007: 99 francs de Jan Kounen: Sophie
 2008: Secret défense de Philippe Haïm: Diane / Lisa
 2009: Bellamy de Claude Chabrol: Nadia Sancho
 2009: Le Premier Cercle de Laurent Tuel: Élodie
 2010: La Blonde aux seins nus de Manuel Pradal: Rosalie
 2010: Krach de Fabrice Genestal: Sybille Malher
 2010: Mon père, Francis le Belge de Frédéric Balekdjian (TV): Marion
 2010: 5150 Hold de Shirley Monsarrat: Lisa / Marie
 2011: 30 Beats de Alexis Lloyd: Kim
 2013: Un prince (presque) charmant de Philippe Lellouche: Marie 2
 2013: Turf de Fabien Onteniente: Banette

Đọc thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Unofficial site on Vahina Giocante

Sinh năm 1981
Nữ diễn viên truyền hình Pháp
Nữ diễn viên điện ảnh Pháp
Nhân vật còn sống


title: Richard Harris

text:
Richard St John Harris (1930 – 2002) là nam diễn viên, ca sĩ, nhà sản xuất, đạo diễn phim ảnh và nhà văn người Ireland. Harris là một cái tên quen thuộc trên sân khấu và màn ảnh. Một trong số các vai diễn đáng nhớ nhất là vai Vua Arthur trong phim Camelot (1967).
Ngoài ra, Harris rất nổi tiếng qua vai Albus Dumbledore trong hai phim đầu tiên của loạt phim Harry Potter. Trong lĩnh vực âm nhạc anh từng nằm trong Top ten hit trên thị trường Âu Mỹ với bản thu bài MacArthur Park (1968), một sáng tác của Jimmy Webb. Ở giai đoạn đỉnh cao của sự nghiệp vào những năm 60, 70 của thế kỷ 20, Harris còn được biết đến với lối sống phóng đãng và bị nghiện rượu nặng, thói quen vốn hình thành từ nghề diễn xuất.

Tiểu sử
Harris là con thứ năm trong số chín người con của một gia đình trung lưu sùng đạo ở Limerick thuộc Nhà nước tự do Ireland (nay là Cộng hòa Ireland).
Anh sớm theo học tại Trường trung học Crescent. Tại đây, Harris đã nhiều lần tham gia đội rugby của trường từng thi đấu các giải Munster Junior, Senior Cup; sau đó, anh chuyển sang thi đấu cho Garryowen. Tuy nhiên, sự nghiệp thể thao của Harris nhanh chóng chấm dứt khi anh mắc phải bệnh lao. Không lâu sau đó, Harris đến Anh với mục tiêu trở thành đạo diễn nhưng do không tìm được một khóa học phù hợp nên anh quyết định học diễn xuất tại Học viện Âm nhạc và Kịch nói Luân Đôn. Gần 10 năm, Harris sống rất kín tiếng, chủ yếu dành thời gian để học hỏi, trau dồi chuyên môn sân khấu trên khắp nước Anh.

Vào vai Albus Dumbledore

Vào năm 1999 công ty giải trí Warner Bros đã mua lại bản quyền cuốn sách Harry Potter cho phim. Năm 2000 đạo diễn Chris Columbus tìm diễn viên cho vai Giáo sư Albus Dumbledore và đã mời diễn viên Richard Harris vào vai. Nhưng vì lý do sức khỏe nên ông đã từ chối, lúc này cô cháu gái là 1 fan hâm mộ của cuốn tiểu thuyết Harry Potter nên cô đã nói với ông "nếu ông không nhận vai cháu sẽ không nói chuyện với ông". Vì thương cháu gái nên ông đã vào vai Albus Dumbledore và sau đó đã có 1 cụ Dumbledore bằng da bằng thịt cho chúng ta xem . Sau thành công của phần 1 đạo diễn lại mời ông vào phần 2 lúc này sức khỏe ông đã yếu nhưng vẫn hoàn thành xong Harry Potter và Phòng chứa Bí mật năm 2002, vì sức khỏe khá yếu nên ông phải nằm viện, đoàn làm phim vào thăm ông, ông bảo "vẫn đủ khả năng cho vai diễn Dumbledore, không cần cast lại diễn viên" nhưng không lâu sau đó ông đã qua đời vào đoàn làm phim phải cast lại vai diễn Dumbledore.

Thông tin

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Harris' Bar Limerick: A Bar in Limerick City Dedicated to Richard
 The Round Table, The Richard Harris Fansite
Richard Harris file at Limerick City Library, Ireland

Sinh năm 1930
Mất năm 2002
Nam ca sĩ Ireland
Nhà văn Ireland
Sinh năm 1930
Mất năm 2002
Người đoạt giải Grammy
Ca sĩ thế kỷ 20
Chết vì ung thư hạch
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất
Hiệp sĩ Malta


title: Cuộc vây hãm Strasbourg

text:
Cuộc vây hãm Strasbourg là một hoạt động quân sự trong Chiến dịch tấn công Pháp của quân đội Phổ – Đức vào các năm 1870 – 1871 đã diễn ra từ ngày 13 tháng 8 cho đến ngày 28 tháng 9 năm 1870, tại Strasbourg (tiếng Đức: Straßburg) – thủ phủ của vùng Grand Est (nước Pháp). Đây được xem là một trong những trận bao vây ác liệt và khủng khiếp nhất trong lịch sử cận đại. Sau khoảng 6 tuần chống cự quyết liệt trong vòng vây của người Đức, viên tướng chỉ huy quân đội Pháp trú phòng tại pháo đài Strasbourg là Jean Jacques Alexis Uhrich đã bị buộc phải đầu hàng đội quân vây hãm của Đức (với các lực lượng đến từ Phổ, Liên bang Bắc Đức, Baden cũng như các quốc gia ở miền Nam Đức) dưới quyền chỉ huy của Thượng tướng Bộ binh Phổ August von Werder vào cuối tháng 9 năm 1870. Về mặt chiến lược quân sự, đây không phải là một thắng lợi quan trọng do quân đội Đức vốn đã làm chủ miền Đông Pháp và trung tâm của chiến sự đang nằm ở Paris, chiến thắng Strasbourg có ý nghĩa biểu tượng rất lớn đối với phía Đức: sau khi Strasbourg rơi vào tay người Pháp trong khoảng gần 2 thế kỷ trước đó, lực lượng quân sự của Đức đã giành lại được thành phố này. Cuộc thất thủ của các pháo đài như Metz hay Strasbourg trong giai đoạn thứ hai của Chiến tranh Pháp - Đức đã góp phần cho thấy Chính phủ Vệ quốc Pháp cũng không thành công gì hơn nền Đế chế thứ hai của Napoléon III vốn đã sụp đổ vào đầu tháng 9.

Sau thắng lợi quyết định của quân đội Đức trong trận Wœrth vào ngày 6 tháng 8 năm 1870, pháo đài kiên cố Strasbourg nhanh chóng trở thành mục tiêu của quân Đức. Quân chính quy Pháp chỉ chiếm một phần nhỏ trong đội quân phòng ngự pháo đài này (vốn bao gồm các lực lượng như Vệ binh quốc gia, Garde Mobile, …), và vị tướng già Uhrich đã được bổ nhiệm làm người chỉ huy pháo đài khi chiến tranh bùng nổ năm 1870. Vào ngày 11 tháng 8, Sư đoàn Baden được giao nhiệm vụ quan sát Strasbourg, và họ thiết lập các vị trí của mình vào ngày 12 tháng 8. Sau đó, phía Đức bắt đầu dội một số quả đạn pháo vào các công sự và nã súng hỏa mai, nhưng bị quân trú phòng Pháp bắn trả. Hôm sau (13 tháng 8), quân Pháp mở một cuộc đột vây để trinh sát và thu được nhiều tiếp tế. Đầu ngày 14 tháng 8, một khẩu đội pháo và 3 khẩu đội bích kích pháo của Đức được khai triển và khả năng của lính pháo binh Đức cùng với sự chính xác của các khẩu pháo đã gây tổn hại đến các công sự. Đến ngày 15 tháng 8, đại bác của Phổ đã nhằm về khu vực phòng ngự thứ hai của Pháp, và quân Đức tiếp cận với thị trấn trong đêm. Trước sự công pháo vô cùng ác liệt của quân đội Đức, thành phố Strasbourg chịu rất nhiều thiệt hại. Một đám cháy lớn bốc lớn tại Strasbourg, và một số dân thường bị thiệt mạng. Nhưng ngày hôm sau, quân Pháp còn chịu thảm họa lớn hơn: để ngăn ngừa quân Đức thiết lập các khẩu đội pháo mới, tướng Uhrich đã phái một lực lượng bộ binh, kỵ binh và pháo binh tiến hành thám sát về hướng tây. Một cuộc giao tranh nổ ra, và quân Đức đánh bại được đội quân Pháp này, thu được một số khẩu pháo về tay mình. Một sĩ quan Pháp cũng bị trọng thương. Hôm sau (ngày 17 tháng 11), một cuộc đột vây khác của quân Pháp cũng bị quân Đức đập tan. Cho đến ngày 19 tháng 8, pháo binh của Baden tiếp tục đấu pháo với quân đồn trú, gây nhiều hư hại ở Strasbourg. Tại thành phố Kehl, nhà thờ đã bị chuyển thành nhà thương. Một cuộc đột vây của quân Pháp cũng diễn ra ở bên ngoài làng Schiltigheim kế bên Strasbourg, nhưng bị bẻ gãy. Vốn từ ngày 14 tháng 8, tướng Von Werder của Phổ được chỉ định làm tư lệnh của quân đoàn vây hãm của Đức (với vài sư đoàn Phổ - Đức, pháo binh và công binh), và từ sau ngày 18 tháng 8, các lực lượng trừ bị của Phổ đã tiếp cận với Strasbourg.

Vào ngày 21 tháng 8, các khẩu công thành pháo của Phổ – - Đức cũng được đưa đến. Quân đội Đức đã tăng cường vòng phong toả Strasbourg, vào ngày 23 tháng 8, tướng Werder xuống lệnh cho 40 khẩu công thành pháo Phổ cùng với pháo dã chiến Bayern oanh kích vào thị trấn, trong khi các khẩu đội pháo Baden ở Kehl oanh kích thành trì. Pháo binh Baden tại Kehl tở ra rất hiệu quả, gây cháy lớn ở thành trì Strasbourg. Pháo binh Pháp kháng cự quyết liệt, làm thị trấn Kehl bị cháy rụi. Trong khi thị trấn và pháo đài Strasbourg ở bờ trái sông Rhein bị pháo kích dữ dội, lực lượng bộ binh Đức tiến gần hơn đến Strasbourg. Đêm hôm đó, bộ binh Baden đã đến cách pháo đài chưa đầy 1.000 bước. Đêm hôm đó, công thành pháo của Phổ cũng khai hỏa và gây Strasbourg bị tàn phá nặng nề. Nhà thờ chính tòa của Strasbourg bị hư hại, thư viện đồ sộ của thành phố cũng bị phá hủy, nhiều dân thường thiệt mạng,… Trưa ngày 26 tháng 8, quân đội Đức tiếp tục pháo kích cho đến cả ngày 27 tháng 8, nhưng vẫn không thể buộc Uhrich đầu hàng. Tướng Werder quyết định tiến hành một cuộc vây hãm thông thường với đầy đủ vật liệu trong tay. Cho đến đêm ngày 29 tháng 8 năm 1870, đường hào ngang thứ nhất đã được thiết lập về phía tây nam, trong khi vào đêm ngày 31 tháng 8, quân Đức mở đường hào ngang thứ hai. Đầu ngày 2 tháng 9, họ đẩy bật một cuộc đột vây mạnh mẽ của quân Pháp. Đến ngày 9 tháng 9, pháo lực của Phổ đã ồ ạt nã đạn về Strasbourg, gần như làm câm tịt các hỏa điểm của quân Pháp. Ngoài ra, một chi đội pháo binh Baden cũng nã đạn từ Kehl về phía thành trì – được cho là nơi quân Pháp trú ẩn sau khi thị trấn bị phá hủy. Sau một thời gian ngắn, hệ thống phòng ngự của Pháp bị đổ nát. Ngày 27 tháng 8, tiếng súng của quân phòng ngự của Strasbourg đã im ắng. Trước sự hủy hoại nặng nề đối với thành phố Strasbourg, Uhrich cuối cùng đã đầu hàng vào ngày 28 tháng 9. Cuộc đầu hàng của Strasbourg đã mang lại cho người Đức một số lượng tù binh và chiến lợi phẩm rất lớn (tỷ như 12.000 khẩu súng trường Chassepot).

Tướng August von Werder đã dẫn đầu đoàn quân vây hãm tiến vào Strasbourg trong ngày 30 tháng 9 năm 1870, nhân kỷ niệm 200 năm ngày quân đội Pháp chiếm đóng Strasbourg.

Chú thích

Đọc thêm
 Ralf Bernd Herden: Straßburg Belagerung 1870. Book-on-Demand Norderstedt 2007, ISBN 978-3-8334-5147-8
 Carl Bleibtreu: Belagerung von Straßburg 15. August bis zum 28. September 1870, Reprint 1910/2009 Verlag Rockstuhl, Bad Langensalza, ISBN 978-3-86777-074-3
 Theodor Fontane: Der Krieg gegen Frankreich 1870/71 - Band 1; Verlag Rockstuhl Bad Langensalza Reprint 2004/2009 (1. Auflage: Berlin 1873); ISBN 978-3-937135-25-0
 Justus Scheibert: ''Der Krieg zwischen Frankreich und Deutschland in den Jahren 1870/71", 2. Auflage, Berlin 1891.

Liên kết ngoài
 Seite der Universität Stuttgart mit chronologischem Ablauf (PDF-Datei; 27 kB)

Strasbourg
Strasbourg
Pháp năm 1870
Lịch sử Strasbourg
Strasbourg


title: Hoàn Sở (tướng Tây Sở)

text:
Hoàn Sở (chữ Hán: 桓楚, ? - ?) là tướng lĩnh nhà Tây Sở trong lịch sử Trung Quốc.

Trong sử tịch
Ghi chép về Hoàn Sở rất ít ỏi. Sử ký – Hạng Vũ bản kỷ nhắc đến ông 2 lần:

 Khi Hạng Lương giết Cối Kê thú, Hoàn Sở được biết đến với tư cách là bộ hạ của Hạng Lương.
 Khi Hạng Vũ giết Tống Nghĩa, tự thay chức Thượng tướng quân, sai Hoàn Sở quay về tâu lại với Sở Hoài vương Hùng Tâm.

Không rõ xuất thân và kết cục của ông. Các tiểu thuyết thông tục viết về chiến tranh Hán Sở đều kể rằng Hoàn Sở tử trận bên bờ Ô Giang.

Tham khảo
 Sử ký – Hạng Vũ bản kỷ (tiếng Trung)

Chú thích

Nhân vật quân sự Tây Sở
Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ
Người nhà Tần


title: Đình Lục Nà

text:
Đình Lục Nà thuộc xã Lục Hồn, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam. Đây là ngôi đình duy nhất hiện nay ở huyện Bình Liêu.

Nguồn gốc lịch sử

Đình Lục Nà đã được xây dựng từ cách đây rất lâu đó là vào thời kỳ Hậu Lê. Đình Lục Nà là nơi thờ thần hoàng làng là ông Hoàng Cần, đây là một vị tướng quân, một vị anh hùng dân tộc đã có công lao rất lớn trong cuộc chiến đấu đánh bại giặc phương Bắc đến xâm lăng đất nước ta, bảo vệ non sông bờ cõi và quê hương yêu dấu.

Hội Đình hàng năm

Hằng năm Đình Lục Nà bắt đầu khai hội từ ngày 16 tháng Giêng âm lịch, đình đã thu hút được đông đảo nhân dân trong vùng về đây tham gia lễ hội. Năm 2005 Đình Lục Nà đã được UBND tỉnh Quảng Ninh công nhận là di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh.

Tham khảo

Sôi động Lễ hội đình Lục Nà (Bình Liêu)
Khánh thành và khai hội Đình Lục Nà

Kiến trúc cổ Việt Nam
Đình tại Quảng Ninh


title: AEG G.I

text:
AEG G.I (định danh gốc: K.I) là một loại máy bay ném bom hai tầng cánh của Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Tính năng kỹ chiến thuật (AEG G.I)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu
Gray, Peter and Thetford, Owen. German Aircraft of the First World War. London:Putnam, 1970 2nd. Ed..

G.I
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: AEG G.II

text:
AEG G.II là một loại máy bay ném bom hai tầng cánh của Đức trong Chiến tranh thế giới I, được phát triển từ AEG G.I.

Tính năng kỹ chiến thuật (AEG G.II)

Xem thêm

Tham khảo

 Taylor, John W. R., and Jean Alexander. "Combat Aircraft of the World" New York: G.P. Putnam's Sons, 1969 Library of Congress Catalog Card Number 68-25459 (Pg.134-135)

Đọc thêm
 Kroschel, Günter; Stützer, Helmut: Die deutschen Militärflugzeuge 1910-18, Wilhelmshaven 1977
 Munson, Kenneth: Bomber 1914–19, Zürich 1968, Nr. 20
 Nowarra, Heinz: Die Entwicklung der Flugzeuge 1914-18, München 1959
 Sharpe, Michael: Doppeldecker, Dreifachdecker & Wasserflugzeuge, Gondrom, Bindlach 2001, ISBN 3-8112-1872-7

G.II
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: AEG G.III

text:
AEG G.III là một loại máy bay ném bom hai tầng cánh của Đế quốc Đức trong Chiến tranh thế giới I, được phát triển từ G.II.

Tính năng kỹ chiến thuật (AEG G.III)

Xem thêm

Tham khảo

 Taylor, John W. R., and Jean Alexander. "Combat Aircraft of the World" New York: G.P. Putnam's Sons, 1969 Library of Congress Catalog Card Number 68-25459 (Pg.134-135)

Đọc thêm
 Kroschel, Günter; Stützer, Helmut: Die deutschen Militärflugzeuge 1910-18, Wilhelmshaven 1977
 Munson, Kenneth: Bomber 1914–19, Zürich 1968, Nr. 20
 Nowarra, Heinz: Die Entwicklung der Flugzeuge 1914-18, München 1959
 Sharpe, Michael: Doppeldecker, Dreifachdecker & Wasserflugzeuge, Gondrom, Bindlach 2001, ISBN 3-8112-1872-7

G.III
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: AEG G.IV

text:
AEG G.IV là loại máy bay ném bom hai tầng cánh của Đức trong Chiến tranh thế giới I, nó được phát triển từ AEG G.III.

Biến thể
AEG G.IV
AEG G.IVg
AEG G.IVk

Quốc gia sử dụng

Tính năng kỹ chiến thuật (AEG G.IV)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Grey, Peter and Owen Thetford. German Aircraft of the First World War. London: Putnam, 1962. ISBN 0-370-00103-6.
 Molson, Kenneth M. Canada's National Aviation Museum: Its History and Collections. Ottawa, Canada: National Museum of Science and Technology, 1988. ISBN 0-660-12001-1.
 Munson, Kenneth. Aircraft of Chiến tranh thế giới thứ nhất. Shepperton, UK: Ian Allan, 1967. ISBN 0-7110-0356-4.
 Sharpe, Michael. Biplanes, Triplanes, and Seaplanes. London: Friedman/Fairfax Books, 2000. ISBN 1-58663-300-7.
 Williams, Anthony G. and Emmanuel Gustin. Flying Guns: Chiến tranh thế giới thứ nhất and its Aftermath 1914–32. Ramsbury, Wiltshire, UK: Airlife Publishing, 2003. ISBN 1-84037-396-2.

Liên kết ngoài
 Plan 1919
 A.E.G. G.IV

G.IV
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: AEG G.V

text:
AEG G.V là một loại máy bay ném bom hai tầng cánh của Đức trong Chiến tranh thế giới I, được phát triển từ AEG G.IV.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Thụy Điển

Tính năng kỹ chiến thuật (AEG G.V)

Xem thêm

Tham khảo

Đọc thêm
 Kroschel, Günter; Stützer, Helmut: Die deutschen Militärflugzeuge 1910-18, Wilhelmshaven 1977
 Munson, Kenneth: Bomber 1914–19, Zürich 1968, Nr. 20
 Nowarra, Heinz: Die Entwicklung der Flugzeuge 1914-18, München 1959
 Sharpe, Michael: Doppeldecker, Dreifachdecker & Wasserflugzeuge, Gondrom, Bindlach 2001, ISBN 3-8112-1872-7

G.V
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: AEG N.I

text:
AEG N.I là một loại máy bay ném bom đêm hai tầng cánh của Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Tham khảo

N.I
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: AEG R.I

text:
AEG R.I (Riesenflugzeug – máy bay khổng lồ) là một loại máy bay ném bom hai tầng cánh 4 động cơ của Đức trong Chiến tranh thế giới I.

Tính năng kỹ chiến thuật (AEG R.I)

Xem thêm

Tham khảo

R.I
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: Arenzano

text:
Arenzano là một đô thị ven biển thuộc tỉnh Genova, Liguria, Ý. Dân số vào khoảng 11,568 người (thống kê năm 2007). Con số này tăng lên rất nhiều vào kỳ lễ hội, đặc biệt là các ngày lễ mùa hè bởi nó là một nơi nghỉ dưỡng lý tưởng của người dân Ý trong những dịp như thế.

Nằm rất gần thủ phủ Genoa, đô thị này là nơi sinh sống của rất nhiều nhân công đang làm việc cho công ty kiến trúc Renzo Piano.

Cảnh quan chính
 Đền thờ Chúa Hài đồng Praha.
 Nhà thờ giáo sứ thế kỷ 18.
 Villa Negrotto Cambiaso, căn biệt thự của một quý tộc người Genoa được xây dựng vào thế kỷ 16. Ngôi biệt thự này thu hút người tham quan bởi khu vườn tuyệt đẹp với những loài cây quý hiếm như cây tuyết tùng Liban, cây bách tán... Ngày nay, nó được sử dụng làm Tòa thị chính của đô thị.
 Tháp Saracen (thế kỷ 16), được xây dựng để chống lại các cuộc tấn công bất ngờ của những tên cướp biển đến từ Maghreb.
 Đền thờ Our Lady of the Olivette.

Đô thị kết nghĩa
 Loutraki, Hy Lạp, từ năm 1957
 Pontoise, Pháp, từ năm 1958
 Domburg, Hà Lan, từ năm 1958
 El Jadida, Maroc, từ năm 1964
 Tata, Hungary, từ năm 1994

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Liguria
Đô thị Thành phố đô thị Genova


title: Tây Chu Hoàn công

text:
Tây Chu Hoàn công (chữ Hán: 西周桓公, trị vì: 440 TCN - 415 TCN), hay Hà Nam Hoàn công, tên húy là Cơ Yết (姬揭), là vị quân chủ đầu tiên của nước Tây Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Thụ phong
Theo Sử Ký Tư Mã Thiên, Chu bản kỷ và một số thư tịch cổ khác thì Cơ Yết là con út của Chu Trinh Định vương Cơ Giới. Sau khi vua cha băng hà, trong tông thất nhà Chu xảy ra cuộc nội loạn dòng tộc quyết liệt kéo dài suốt 7 tháng, khiến thời gian này triều đình đã phải thay đổi tới ba đời vua. Chu Trinh Định Vương sinh được cả thảy 4 người con trai thứ tự lần lượt là: Cơ Khứ Tật, Cơ Thúc Tập, Cơ Nguy và Cơ Yết:

Tháng Giêng năm 441 TCN, Chu Ai Vương Cơ Khứ Tật kế nhiệm cha nối ngôi thiên tử.
Tháng Ba năm 441 TCN, em trai thứ của Chu Ai Vương là Cơ Thúc Tập tạo phản đem quân đánh tới kinh thành giết chết anh cả Cơ Khứ Tật rồi tự lập, tức là Chu Tư Vương.
Tháng Bảy năm 441 TCN em trai kế Chu Tư Vương là Cơ Nguy dấy loạn kéo binh về vây hãm cung điện giết chết anh hai Cơ Thúc Tập mà thay thế, tức là Chu Khảo Vương.

Trong cuộc tranh đoạt vương quyền trên thì Cơ Yết tuy không tham gia nhưng đứng về phía Cơ Nguy, ông tích cực giúp đỡ và cố vấn cho vua anh nên cuối cùng Cơ Nguy sở dĩ thành công là bởi sự đóng góp không nhỏ của Cơ Yết. Đầu năm 440 TCN Chu Khảo Vương chính thức đăng cơ, theo cách làm của Chu Vũ vương, phong cho Cơ Yết chức Chu Công để phụ giúp triều đình như truyền thống nhiều đời trong tông thất nhà Chu vẫn dùng người thân thích làm phụ chính như Chu Công Đán ngày trước.

Vùng đất phong của Cơ Yết ở đất Vương Thành nằm ở phía Tây của kinh đô Lạc Dương nhà Chu. Thời kỳ Cơ Yết chấp chính tuy có thực hiện một số cải cách đáng kể, nhưng lúc ấy khí vận nhà Chu đã quá suy nhược nên thực lực cũng vẫn không tăng lên, nhà Chu cố gắng cải cách đến mấy cũng không thể nào ngăn nổi sự trỗi dậy của các nước chư hầu.

Hậu duệ phân liệt
Cơ Yết tại vị được 26 năm thì qua đời, con là công tử Cơ Táo nối ngôi truy tôn là Tây Chu Hoàn công. Năm 367 TCN sau khi Cơ Táo chết thì thế tử Cơ Triêu và công tử Cơ Căn tranh giành ngôi vị. Cơ Căn được 2 nước chư hầu là Hàn và Triệu lập nên ở đất Củng - nay thuộc huyện Củng tỉnh Hà Nam - cũng xưng là Chu Công. Thế là nước Chu nhỏ bé bị chia cắt làm hai phần song song tồn tại, để không nhầm lẫn giữa 2 nước Chu này các sử gia hậu thế gọi nước Chu của con cháu trực hệ Cơ Yết là Tây Chu quân còn nước Chu của nhánh thứ Cơ Căn thì xưng là Đông Chu quân.

Chu thiên tử (dòng dõi của Chu Khảo vương Cơ Nguy) vẫn ở nhờ đất của Tây Chu công Cơ Triêu.

Xem thêm
 Nước Tây Chu
 Nước Đông Chu
 Chu Trinh Định vương
 Chu Ai vương
 Chu Tư vương
 Chu Khảo vương
 Tây Chu Uy công

Tham khảo
 Sử Ký Tư Mã Thiên - Chu bản kỷ
 Chiến Quốc sách
 Vương Triều và Hoàng Đế Trung Quốc - kỷ nhà Chu
 Tư trị thông giám của Tư Mã Quang đời nhà Tống

Chú thích

Vua nước Tây Chu
Người nhà Chu
Năm sinh thiếu
Mất năm 415 TCN


title: Tạ Tấn

text:
Nghệ sĩ ưu tú Tạ Tấn sinh năm 1925, tên thật là Tạ Duy Thái, quê ở La Phù, Hoài Đức (Hà Tây cũ), nay là Hà Nội. Ông thuộc thế hệ những người đầu tiên góp phần thành lập Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) và là người có công mở lớp guitar chuyên nghiệp đầu tiên ở nước ta (1956-1965). Ông cũng sớm biên soạn sách tự học guitar và chuyển soạn thành công nhiều bản dân ca cho guitar.

Ngoài guitar, Tạ Tấn còn đam mê điêu khắc và hội họa, với tư cách là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam. Với đôi bàn tay tài hoa, Tạ Tấn đã biến những gốc sắn cong queo thành những bức tượng có đời sống riêng, sinh động, độc đáo. Khoảng 300 bức điêu khắc, tượng gốc sắn và nhiều tác phẩm hội họa của Tạ Tấn đã được bày tại các cuộc triển lãm trong nước.

Nhà giáo ưu tú, nghệ sĩ guitar, họa sĩ, nghệ sĩ điêu khắc Tạ Tấn lặng lẽ từ trần hôm 14/3/2012 sau một thời gian lâm bệnh, hưởng thọ 87 tuổi.

Tham khảo


title: Chiến tranh Tám Mươi Năm

text:
Chiến tranh Tám mươi Năm hay còn được gọi là Chiến tranh giành Độc lập Hà Lan (1568–1648) là một cuộc nổi dậy của mười bảy tỉnh chống lại Felipe II của Tây Ban Nha, người cai trị Hà Lan thuộc Nhà Habsburg.

Trong giai đoạn đầu, Felipe II triển khai quân đội của mình và đập tan quân phiến loạn và giành lấy lại quyền kiểm soát tại hầu hết các tỉnh nổi dậy. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Willem xứ Orange, các tỉnh miền Bắc tiếp tục kháng cự và đánh bại quân đội của hoàng tộc Habsburg, và thành lập Cộng hòa của bảy tỉnh Hà Lan. Sau đó cuộc chiến tiếp tục diễn ra, mặc dù cương thổ của họ không còn bị đe dọa. Chiến tranh kết thúc năm 1648 với việc Hòa ước Münster được ký kết, và nước Cộng hòa Hà Lan được chính thức công nhận là quốc gia độc lập.

Nguyên nhân bùng nổ
Thời trung đại, lãnh thổ Hà Lan bị chia thành một số lãnh địa phong kiến, một số thuộc Pháp, một số thuộc Đức. Cuối thế kỷ mười lăm, họ Habsburg đã giành quyền cai tri trên toàn vùng đất này. Lúc Carlos I của Tây Ban Nha còn sống, vùng đất Hà Lan vẫn còn nắm một vị trí nhất định, nhưng khi Felippe II lên ngôi, Hà Lan được xem như một lãnh địa phụ thuộc chặt chẽ vào Tây Ban Nha. Mọi quyền hành trong nước đều nằm trong tay toàn quyền Tây Ban Nha là Marguerite và viên phụ chính là Hồng y Granvella.

Trên lãnh vực tôn giáo, Tây Ban Nha đã thi hành một chính sách đàn áp tôn giáo khốc liệt, đặc biệt là Tân giáo. Các hệ phái Tin Lành phát sinh từ cuộc Cải cách đều bị cấm đoán, bao gồm phong trào Lutheran của Martin Luther, phong trào Anabaptist của Menno Simons và tư tưởng Cải cách của Jean Calvin. Chính quyền Tây Ban Nha đã lập ra tòa án tôn giáo ở Hà Lan để xét xử các tín đồ theo đạo Tin Lành. Tuy chính quyền ban hành các sắc lệnh cấm đạo và những cuộc hành hình ngày càng nhiều, nhưng số người theo Tin Lành ngày càng đông.

Cuộc chiến tranh giành độc lập của người Hà Lan
Một vài thành viên trong Hội đồng Hà Lan dưới do dưới Willem Người im lặng và Bá tước xứ Egmond và Hoorn phản đối những thay đổi này một cách quyết liệt và đã tạo sức ép trước Granvelles khiến ông này phải từ chức năm 1564. Trong một bức thư kiến nghị, phe chống đối (tự gọi mình là "Geusen", dịch nghĩa là: "Ăn mày") yêu cầu Nữ Thống đốc Margherita của Parma chấm dứt triệt để các hoạt động đàn áp người Tin Lành và đóng cửa toà án dị giáo cũng như khôi phục lại sự tự do giai cấp.

Phong trào chống Tây Ban Nha đạt đến đỉnh điểm đầu tiên của nó trong cùng năm đó khi các tín hữu Calvin đập phá tượng thánh. Đối mặt với tình huống này, vua Felipe buộc phải dừng lại các hoạt động của Tòa thẩm tra tôn giáo, nhưng lại bổ nhiệm cho Bá tước xứ Alba, Fernando Álvarez de Toledo, là Tân thống đốc của Hà Lan, và hạ lệnh cho ông nay dẫn binh lính Tây Ban Nha sang đàn áp quân nổi dậy. Nhờ sự hỗ trợ của một Toà án đặc biệt, sử gọi là "Toà án máu Bruxelles", Alba đã có thể đàn áp phe nổi dậy. Hơn 6000 người chống đối đã bị hành hình, trong đó bao gồm cả Bá tước xứ Egmond và Hoorn. Cùng năm đó, Alba đã đánh bại quân đội Hà Lan của Willem I.

Tuy nhiên, bằng những hành động khinh suất, tự ý của mình, Alba đã kích động những cuộc nổi loạn mới của người Hà Lan. Trước đó, các cuộc nổi dậy thường chỉ nằm trong phạm vi địa phương và thường thiếu định hướng, nhưng nay đã lan rông ra quy mô toàn quốc.

Thánh Bộ Tòa án Dị giáo Tối cao của Rôma và Hoàn vũ dưới Giáo hoàng Piô V ra sắc lệnh vào 16 tháng 2 năm 1568, khép hơn 3 triệu người Hà Lan vì dị giáo vào tội chết và chỉ loại bỏ một số người đã nêu tên ra khỏi đó. 10 ngày sau, vua Tây Ban Nha Felipe II đã xác nhận lệnh này của Tòa án Dị giáo Rôma và ra lệnh cho việc thi hành án tử hình.

Chú thích

Châu Âu thế kỷ 16
Châu Âu thế kỷ 17
Chiến tranh tôn giáo châu Âu
Chiến tranh giành độc lập
Chiến tranh liên quan tới Vương quốc Anh (1707-1801)
Xung đột toàn cầu
Chiến tranh liên quan tới Quân chủ Habsburg
Chiến tranh liên quan tới Pháp
Chiến tranh liên quan tới Cộng hòa Hà Lan
Xung đột thế kỷ 16
Xung đột thế kỷ 17
Chiến tranh liên quan tới Bồ Đào Nha
Chiến tranh liên quan tới Tây Ban Nha
Chiến tranh liên quan tới đế quốc La Mã Thần thánh
Chiến tranh liên quan tới Hà Lan
Thần học Calvin ở Cộng hòa Hà Lan


title: Gastón Merlo

text:
Sebastián Gastón Merlo (sinh ngày 26 tháng 1 năm 1985), tên tiếng Việt là Đỗ Merlo, là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Việt Nam gốc Argentina hiện đang thi đấu ở vị trí tiền đạo cắm. Anh là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất trong lịch sử V.League với kỷ lục 4 lần đoạt danh hiệu vua phá lưới vào các năm 2009, 2010, 2011 và 2016.

Sự nghiệp thi đấu

SHB Đà Nẵng

2012
Đầu mùa giải V-League 2012 Merlo chơi khá hay và liên tục dẫn dầu danh sách ghi bàn. Gần cuối mùa giải anh gặp phải chấn thương và phải nghỉ thi đấu hết mùa, để lỡ danh hiệu vua phá lưới vào tay của tiền đạo Timothy Anjembe.

2013
Mùa giải 2013, tưởng rằng anh sẽ rời khỏi Việt Nam vì SHB Đà Nẵng là một trong những đội bóng đang bị khủng hoảng kinh tế. Thế nhưng SHB Đà Nẵng vẫn ký hợp đồng 1 năm với Merlo.

2016
Từ năm 2016, Gastón Merlo quay trở lại SHB Đà Nẵng.

Tháng 6 năm 2017, Gastón Merlo đã được nhập quốc tịch Việt Nam, lấy tên Việt là Đỗ Merlo.

Ferro Carril Oeste
Năm 2015, anh trở lại Argentina để thi đấu cho đội bóng cũ. Ở đây, anh ghi được 10 bàn sau 18 trận đấu.

Nam Định
Kết thúc mùa giải 2019, Merlo chia tay câu lạc bộ bóng đá SHB Đà Nẵng. Theo một số nguồn tin tức cho hay anh sẽ chuyển đến thi đấu cho câu lạc bộ mới lên hạng tại V.League 1 là Hồng Lĩnh Hà Tĩnh. Nhưng cuối cùng anh lại quyết định đầu quân thi đấu cho Dược Nam Hà Nam Định. Tuy tuổi tác đã cao và cũng không còn ở thời kỳ đỉnh cao phong độ nhưng anh vẫn tiếp tục chứng tỏ khả năng ghi bàn đẳng cấp của mình. Tại vòng 3 của giải vô địch quốc gia V.League 1, Merlo đã lập cho mình cú đúp (trong đó có 1 bàn thắng được ghi bằng cú đánh đầu) giúp cho Dược Nam Hà Nam Định giành thắng lợi 3-0 trước Sông Lam Nghệ An trên sân nhà Thiên Trường.

Hiện tại, Merlo vẫn đang tiếp tục đứng trong top những chân sút ngoại ghi được nhiều bàn thắng nhất tại V.League 1 2020 với 5 bàn ghi được trong 8 vòng đấu đã qua.

Sài Gòn
Tháng 11 năm 2020, Đỗ Merlo đầu quân cho câu lạc bộ bóng đá Sài Gòn theo hợp đồng một năm. Ngày 17 tháng 1 năm 2021, anh ghi bàn thắng đầu tiên cho Sài Gòn trong trận thắng 1–0 trước Hoàng Anh Gia Lai ngay tại vòng đấu mở màn V.League 2021.

Ngày 3 tháng 9 năm 2022, anh ghi bàn thắng quan trọng ở phút bù giờ cuối cùng giúp cho Sài Gòn cầm hoà thành công Hoàng Anh Gia Lai để nuôi hy vọng trụ hạng.

Ngày 23 tháng 1 năm 2023, Đỗ Merlo đã nói lời chia tay bóng đá Việt Nam sau 13 năm cống hiến để trở về quê nhà Argentina.

Thống kê sự nghiệp

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đỗ Merlo tại VPF

Công dân nhập tịch Việt Nam
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Argentina
Cầu thủ bóng đá nam Việt Nam
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá SHB Đà Nẵng
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Nam Định
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Sài Gòn
Cầu thủ bóng đá nam Argentina ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Việt Nam


title: Việt hầu Vô Dư

text:
Vô Dư (), họ Tự - là tên vị quân chủ đầu tiên của nước Việt - một quốc gia từng tồn tại không dưới 1500 năm trong lịch sử Trung Quốc, theo Sử Ký Tư Mã Thiên - Việt vương Câu Tiễn thế gia - thì ông là con thứ của vua Thiếu Khang và là em khác mẹ của đế Trữ nhà Hạ.

Thân thế và cuộc sống lưu vong thuở thiếu thời
Vô Dư sinh ra và lớn lên trong thời kỳ vô vương chi thế, trước đây cha và anh của ông từng ở quê ngoại là nước Hữu Nhưng để trốn tránh sự truy sát của Hậu Nghệ rồi Hàn Trác. Khi Hàn Trác phát hiện ra hai cha con Thiếu Khang lẩn trốn ở nước Hữu Nhưng đã lập tức hạ lệnh cho hai con là Hàn Kiêu và Hàn Ế đem binh tiến đánh nước này, Thiếu Khang cùng Trữ rút chạy sang nước Hữu Ngu và được vua nước ấy là Ngu Tư hết sức đùm bọc che chở. Ngu Tư cho Thiếu Khang làm chức bào chính quản lý lương thực, Ngu Tư cấp cho cha con Thiếu Khang 500 nô lệ và một vùng đất nhỏ làm căn cứ địa để chiêu mộ nhân tài vật lực lo toan chuyện phục quốc. Ngu Tư lại gả con gái cho Thiếu Khang làm thứ phi, chẳng bao lâu thứ phi ấy sinh được người con trai đặt tên là Vô Dư. Vô Dư từ nhỏ đã phải nếm trải mùi loạn lạc chiến tranh nên hiểu được nỗi thống khổ của dân chúng, ông lại được hưởng môi trường của bên ngoại là dòng dõi đế Thuấn dạy dỗ nên làm việc rất cẩn thận chu đáo và có trách nhiệm cao. Lớn lên Vô Dư được cha phái sang nước Hữu Cách giao hẹn với Thần Mi - một đại thần trung thành với nhà Hạ đang lưu vong ở nước ấy - để liên kết chờ thời cơ mở chiến dịch tổng lực toàn diện. Khi thấy thời cơ chín muồi Thiếu Khang phát binh đánh thẳng vào sào huyệt Hàn Trác, Vô Dư cầm đầu một cánh quân từ nước Hữu Cách đi thọc về phía sau vây gọn Hàn Trác từ 2 bên khiến y không kịp trở tay.

Làm vua nước Việt
Sau khi diệt xong Hàn Trác chấm dứt 40 năm nhà Hạ mất ngôi và ngót 100 năm bị tước đoạt quyền hành kể từ thời vua Thái Khang, Thiếu Khang phục vị phong hầu cho Vô Dư ở đất Cối Kê đặt quốc hiệu là Việt. Nơi đây trước kia tổ tiên Thiếu Khang là Hạ Vũ đã hội 10.000 chư hầu để luận công phong thưởng, địa bàn nước Việt ngày nay thuộc vùng phía nam Trường Giang ở vào thành phố Thượng Hải và huyện Thiệu Hưng tỉnh Chiết Giang. Trách nhiệm của nước Việt thứ nhất là khai khẩn vùng đất phía nam của triều đình khi ấy còn hoang dã, tiếp đến là hàng năm tế bái thờ cúng tổ tiên họ Tự. Trước lúc Vô Dư đến đây dân chúng xứ này còn man rợ chưa có lễ giáo gì cả, tới khi ông làm quân chủ nước Việt mới đưa nền văn hóa Trung Nguyên du nhập khiến cho nước Việt phát triển cường thịnh một thời.

Sử sách không ghi lại được năm sinh năm mất và con cái Vô Dư có những ai, chỉ biết rằng các đời sau kế tục ông nước Việt chỉ là nước bình thường không có sự kiện gì lớn. Phải đến khi Câu Tiễn đánh bại nước Ngô thì nước Việt mới được nhà Chu chú ý đến, thiên tử sai sứ giả đến phong Câu Tiễn làm bá chủ chư hầu.

Xem thêm
 Thiếu Khang
 đế Trữ
 Câu Tiễn

Tham khảo

 sách Ngô Việt xuân thu
 Sử Ký Tư Mã Thiên - Việt vương Câu Tiễn thế gia
 sách Vương Triều và Hoàng Đế Trung Quốc - kỷ nhà Hạ - phần viết về vua Thiếu Khang
 sách Trung Quốc toàn sử
 sách Trung Quốc thông sử
 sách Thượng Hạ Ngũ Thiên Niên - phần Việt vương Câu Tiễn "ngọa tân thưởng đảm"

Vua nước Việt
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Cầu Pá Uôn

text:
Cầu Pá Uôn là một cây cầu bắc qua sông Đà tại xã Chiềng Ơn, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Cầu nằm trên Quốc lộ 279, cách bến phà Pá Uôn khoảng 1 km về phía thượng lưu và cách thành phố Sơn La khoảng 70 km về phía tây bắc.

Cầu Pá Uôn có thiết kế vĩnh cửu bằng bê tông cốt thép và bê tông cốt thép dự ứng lực, dài 918 m, rộng 9 m. Cầu gồm 2 mố và 11 trụ, trong đó trụ chính của cầu cao đến 98,6 m, là trụ cầu cao nhất Việt Nam.

Công trình được khởi công xây dựng vào ngày 28 tháng 5 năm 2007 và được thông xe kỹ thuật vào tháng 8 năm 2010.

Chú thích

Xem thêm
Cầu Tạ Khoa
Cầu Hang Tôm

Giao thông Sơn La
Pá Uôn
Pá Uôn
Quỳnh Nhai