title: Đảo Ambon

text:
Ambon là một hòn đảo thuộc quần đảo Maluku tại Indonesia. Hòn đảo có diện tích , và có địa hình đồi núi, đất đai phì nhiêu và điều kiện tưới tiêu tốt. Đảo Ambon gồm có hai lãnh thổ: thành phố chính và hải cảng là Ambon (dân số năm 2009 là 284.809 người), cũng là thủ phủ của tỉnh Maluku và huyện Maluku Tengah (dân số năm 2009 là 370.931 người). Ambon có một sân bay, có đại học Pattimura và đại họ Mở (Universitas Terbuka), các đại học nhà nước, và một vài đại học tư nhân, trong đó bao gồm đại học Darussalam (Universitas Darussalam, UNDAR) và Universitas Kristen Indonesia Maluku (UKIM).

Địa lý
Đảo Ambon nằm ngoài khơi bờ biển tây nam của một hòn đảo Seram lớn hơn nhiều. Ambon nằm ở phần phía bắc của biển Banda, và là một phần của chuỗi đảo núi lửa bao quanh biển này. Đảo có chiều dài  và có hình dạng rất bất thường, gần như bị chia làm hai. Phần đông nam và một phần nhỏ hơn là một bán đảo (gọi là Leitimor) liên kết với phần phía bắc (Hitoe) bằng một dải đất hẹp. Thành phố Ambon nằm ở tây bắc của Leitimor, đối diện với Hitoe, và có một bến cảng an toàn ở vịnh Amboina.

Các đỉnh núi cao nhất là Wawani  và Salahutu , chúng có các suối nước nóng và cá miệng núi lửa phun khí sulfide dioxide. Đá hoa cương và đá serpentine chiếm ưu thế, song vùng bờ biển quanh vịnh Amboina có cấu tạo đá phấn, và có các hang động thạch nhũ.

Rừng mưa nhiệt đới bao phủ các khu vực hoang dã trên đảo Ambon, chúng là một phần của hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới Seram, cùng với đảo Seram lân cận. Seram, Ambon, và hầu hết quần đảo Maluku là một phần của Wallacea, một nhóm các hòn đảo của Indonesia tách biệt với lục địa châu Á và châu Úc bằng các vùng nước sâu, và chưa từng được kết nối bằng cầu lục địa với hai lục địa.

Do sự cô lập này, Ambon có một vài loài động vật có vú bản địa; các loài chim phong phú hơn. Tuy nhiên, hòn đảo lại có sự đa dạng về côn trùng, đặc biệt là các loài bướm. Các vỏ sò, vỏ hến thu được có số lượng lớn và đa dạng. Mai rùa cũng là một mặt hàng xuất khẩu.

Dân số trên toàn đảo (về mặt hành chính là Kota Ambon, Kecamatan Leihitu, Kecamatan Leihitu Barat, và Kecamatan Salahutu) bao gồm một hòn đảo nhỏ bé có dân cư thưa thớt ở phía bắc, là dưới 441.000 theo điều tra năm 2010.

Khí hậu
Nhiệt độ trung bình của đảo là 27 °C, hiếm khi xuống dưới 22 °C. Các cơn mưa có thể khá lớn, đặc biệt là sau các cơn gió mùa phía đông, và hòn đảo sẽ bị ảnh hưởng trước các cơn bão nhiệt đới hung dữ. Mùa khô (tháng 10 đến tháng 4) trung với thời kỳ gió mùa phía tây.

Kinh tế
Sắn và sago là các loài cây trồng chính, các cây trồng khác gồm có xa kê, mía, cà phê, ca cao, hồ tiêu và cây bông. Ngoài ra, săn bắn và đánh cá cũng bổ sung nguồn thực phẩm cho người dân địa phương. Nhục đậu khấu và đinh hương từng là các cây trồng chính phục vụ cho mục đích xuất khẩu, song nay chỉ còn lại với số lượng hạn chế. Cùi dừa khô cũng là một mặt hàng xuất khẩu. Gỗ Amboina, thu được từ cây Dáng hương mắt chim được đánh giá cao trong ngành đồ gỗ trang trí, nay chủ yếu được trồng ở Seram. Các chủ sử dụng lao động chính trên đảo Ambon là văn phòng chính quyền (PEMDA), văn phòng thị trưởng (PEMKOT), đơn vị đột kích 733 của Indonesia, và Ambon City Center (trung tâm mua sắm duy nhất của đảo Ambon). Toàn bộ kinh tế của đảo Ambon bắt đầu thay đổi từ "Old Towne" (Kota Lama) hướng về Passo, khu trung tâm thương mại mới được hoạch định của khu vực đảo. Kinh tế của đảo Island gần đây được thúc đẩy mạnh mẽ từ Ciputra Group với việc tạo ra một thành phố vệ tinh mới tại Lateri, Kotamadya Ambon, Maluku: Citraland Bay View City. Hơn nữa, trung tâm mua sắm tiêu chuẩn quốc tế mới, Ambon City Center, được Bliss Group xây dựng tại Passo.

Nhân khẩu
Người Ambon có nguồn gốc pha trộn Mã Lai-Papua. Họ hầu hết là những Ki-tô hữu hoặc tín đồ Hồi giáo. Ngôn ngữ chính của hòn đảo là tiếng Mã Lai Ambon, cũng gọi là tiếng Ambon. Ngôn ngữ này được phát triển với vị thế một ngôn ngữ giao thương ở miền trung Maluku, và được sử dụng ở những nơi khác tại Maluku như ngôn ngữ thứ hai. Một thứ tiếng thương mại bồi cổ gọi là Portugis đã biến mất. Song ngữ cùng với tiếng Indonesia có tỷ lệ cao quanh thành phố Ambon. Có những căng thẳng tôn giáo trên đảo giữa hai cộng đồng Hồi giáo và Ki-tô giáo và căng thẳng sắc tộc giữa người Ambon bản địa và người Java di cư.

Lịch sử

Thời kỳ thuộc địa
Năm 1513, người Bồ Đào Nha trở thành những người châu Âu đầu tiên đạt chân lên Ambon, và hòn đảo này trở thành một trung mới đối với các hoạt động của Bồ Đào Nha tại Maluku sau khi họ bị trục xuất khỏi Ternate. Tuy nhiên, người Bồ Đào Nha đã thường xuyên bị người Hồi giáo bản địa tấn công ở vùng bờ biển phía bắc của đảo, đặc biệt là tại Hitu, tức nơi có mối quan hệ thương mại và tôn giáo với các thành phố cảng chính ở bờ biển phía bắc đảo Java. Người Bồ Đào Nha lập một nhà xưởng vào năm 1521, song vẫn không có được sự yên ổn cho đến năm 1580. Người Bồ Đào Nha đã không bao giờ có thể kiểm soát được các giao thương về gia vị bản địa, và đã thất bại trong các nỗ lực nhằm thiết lập quyền lực trên quần đảo Banda, trung tâm của việc sản xuất nhục đậu khấu. Tuy nhiên, ngôn ngữ thương mại bồi là tiếng Portugis đã được sử dụng cho đến thế kỷ 19 và nhiều gia đình vẫn giữ tên họ Bồ Đào Nha và tuyên bố rằng mình có nguồn gốc Bồ Đào Nha như: Muskita, De Fretes.

Người Bồ Đào Nha đã bị người Hà Lan thay thế vào năm 1605, khi Steven van der Hagen chiếm được pháo đài mà không cần một phát đạn. Ambon là trụ sở của Công ty Đông Ấn Hà Lan (VOC) từ năm 1610 đến 1619 khi người Hà Lan thành lập Batavia (nay là Jakarta). Khoảng năm 1615, người Anh đã thành lập khu định cư trên đảo Cambello, song người Hà Lan đã phá hủy nó vào năm 1623. Các hành động tra tấn khủng khiếp các cư dân người Anh bất hạnh này. Năm 1654, sau các cuộc đàm phán không có kết quả, Oliver Cromwell đã bắt Liên minh các tỉnh cấp cho số tiền là 300.000 gulden, để bồi thường cho các hậu duệ của những người phải trải qua "thảm sát Ambon", cùng với sự kiện tại Manhatan. Năm 1673, nhà thơ John Dryden đã thuật lại bi kịch của ông trong Amboyna; hay những sự hung ác của người Hà Lan đối với các thương gia người Anh. Năm 1796 người Anh dưới sự chỉ huy của đô đốc Admiral Rainier đã chiếm Ambon, song đã trả lại đảo cho người Hà Lan theo thỏa thuận hòa bình ở Amiens vào năm 1802. Đảo lại về tay Anh Quốc và năm 1810, song một lần nữa lại được trả lại cho Hà Lan vào năm 1814. Ambon là trung tâm trên toàn thế giới đối ngành sản xuất đinh hương; cho đến thế kỷ 19, người Hà Lan đã ngăm cấm việc trồng các cây đinh hương trên tất cả các đảo khác nằm dưới quyền kiểm soát của mình để đảm bảo độc quyền tại Ambon.

Dưới thời đế quốc Hà Lan, thành phố Ambon là nơi đặt trụ sở của chỉ huy quân sự và cư dân Hà Lan tại quần đảo Maluku. Pháo đài Victoria bảo vệ cho đô thị, và Encyclopædia 1911 đã mô tả "một đô thị nhỏ sạch sẽ với các đường phố rộng, được thiết lập tốt". Dân cư được chia thành hai tầng lớp orang burger hay các công dân, và orang negri hay các dân làng, hạng công dân gồm những người có nguồn gốc bản địa được hưởng quyền ưu đãu nhất định do Công ty Đông Ấn Hà Lan trao cho tổ tiên họ. Bên cạnh người Hà Lan, đảo Ambon khi ấy còn có một số người Ả Rập, người Hoa và một vài người định cư Bồ Đào Nha.

Thành phố Ambon là một căn cứ quân sự lớn của Hà Lan, thành phố bị quân đội đế quốc Nhật Bản chiếm từ tay Đồng minh trong trận Ambon vào năm 1942 của Chiến tranh thế giới thứ II. Sau trận chiến là hành động thảm sát 300 tù binh Đồng Minh.

Xung đột sau khi độc lập
Indonesia giành được độc lập vào giai đoạn 1945–49. Do hậu quả của các xung đột sắc tộc và tôn giáo, và việc Tổng thống Sukarno biến Indonesia thành một quốc gia đơn nhất, Ambon là nơi đã diễn ra một cuộc đấu tranh chống lại chính quyền Indonesia, kết quả là cuộc nổi loạn của Cộng hòa Nam Maluku vào năm 1950.

Vào tháng 4 và tháng 5 năm 1958, trong cuộc nổi loạn Permesta ở Bắc Sulawesi, Hoa Kỳ đã ủng hộ và tiếp tế cho quân nổi loạn. Các phi công đến từ một tổ chức của CIA đặt tại Đài Loan, Công ty Không vận Dân hàng, đã lái các máy bay B-26 Invader của CIA, liên tục ném bom và bắn các mục tiêu tại Ambon. Từ ngàu 27 tháng 4 cho đến 18 tháng 5, CIA đã không kích thành phố Ambon. Đến ngày 8 tháng 5 năm 1958, phi công Allen Lawrence Pope|Allen Pope của CIA đã đánh bom căn cứ của Không quân Indonesia tại Liang ở đôgn bắc của đảo, làm hư hại đường băng và phá hủy một Consolidated PBY Catalina. Không quân Indonesian chỉ một chiến máy bay chiến đấu có thể dùng được trên đảo Ambon: một chiếc P-51 Mustang ở Liang. Cuộc không kích cuối cùng của Pope là vào ngày 18 tháng 5, khi một phi công Indonesia tại Liang, Phi trưởng Ignatius Dewanto, đã đột ngột cất cánh chiếc P-51. Pope đã tấn công thành phố Ambon trước khi Dewanto có thể bắt anh ta, song Dewanto đã chặn đứng anh ngay khi Pope đang tấn công một cặp tàu chiến trong một hạm đội Indonesia ở phía tây đảo Ambon. Chiếc B-26 đã bị bắn rơi từ hỏa lực của cả Dewanto và pháo phòng không trên tàu. Pope bị bắt, và đã phơi bày sự trợ giúp của CIA đối với cuộc nổi loạn Permesta. Bối rối, chính quyền Eisenhower nhanh chóng chấm dứt sự hỗ trợ của CIA dành cho Permesta và rút các máy bay còn lại khỏi cuộc xung đột.

Từ năm 1999 đến 2002, Ambon là trung tâm của các cuộc xung đột giáo phái khắp quần đảo Maluku.

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài
Ambon Information Website

Cựu thuộc địa của Bồ Đào Nha
Đảo của Quần đảo Maluku
Quần đảo Maluku
Biển Banda
Thực dân Bồ Đào Nha ở Indonesia
Vòng cung Banda ngoài


title: Yamdena

text:
Yamdena (viết là Jamdena trong thời thực dân Hà Lan) là đảo lớn nhất của quần đảo Tanimbar tại tỉnh Maluku ở phía đông Indonesia. Saumlaki là đô thị chính trên đảo, nằm ở cực nam của đảo. Đảo có diện tích 2.981 km².

Đảo Yamdena có một dãy các ngọn đồi được rừng rậm bao phủ, chạy dọc theo bờ biển phía đông của đảo, trong khi bờ biển phía tây có độ cao thấp. Vùng rừng trên đảo là nơi định cư của loài trâu hoang dã.

Tiếng Yamdena được nói trên đảo Yamdena và các đảo xung quanh. Ki-tô giáo là tôn giáo chính, song tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên vẫn tồn tại. Các ngành thủ công mỹ nghệ trên đảo bao gồm khắc gỗ, thêu trang trí vàng, dệt Ikat (chủ yếu tại đảo Selaru lân cận). Năm 1987, một loài mới của chi Cettia đã được ghi nhận trên đảo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Yamdena Wordlist at the Austronesian Basic Vocabulary Database

Đảo Indonesia


title: Quần đảo Tanimbar

text:
Quần đảo Tanimbar, cũng gọi là Timur Laut, là một nhóm gồm khoảng 65 đảo thuộc tỉnh Maluku của Indonesia, gồm một số đảo chính như Fordata, Larat, Maru, Molu, Nuswotar, Selaru, Selu, Seira, Wotap, Wuliaru và Yamdena. Cụm từ tiếng Indonesia timur laut có nghĩa là 'đông bắc'.

Địa lý
Quần đảo Aru và quần đảo Kai nằm ở phía đông bắc của quần đảo Tanimbar, còn đảo Babar và Timor nằm ở phía tây. Các hòn đảo bị tách biệt qua biển Banda và biển Arafura. Tổng diện tích của quần đảo là 5440 km² (2100 sq mi).

Hòn đảo lớn nhất trong nhóm là Yamdena. Đảo Yamdena có một dãy các ngọn đồi được rừng rậm bao phủ, chạy dọc theo bờ biển phía đông của đảo, trong khi bờ biển phía tây có độ cao thấp. Saumlaki là đô thị chính, nằm ở cực nam của Yamdena. Các đảo khác là Larat, Selaru, và Wuliaru.

Dân cư quần đảo theo điều tra năm 2010 là 105.394 người. Hòn đảo nhỏ bé Tanimbarkei không phải là một phần của Tanimbar, mà là của quần đảo Kai và là nơi định cư của dưới 1000 người dân với phong tục rất truyền thống.

Quần đảo Tanimbar là một phần của hệ sinh thái rừng rụng lá ẩm quần đảo biển Banda.

Động vật
Cacatua goffiniana
Cettia carolinae
Aplonis crassa
Cú lợn mặt nạ nhỏ (Tyto sororcula)
Zoothera machiki
Eos reticulata
Megapodius tenimberensis
Bastilla missionarii
Troides riedeli

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Languages of Indonesia (Maluku)

Quần đảo của Indonesia
Đảo của Quần đảo Maluku


title: Formosa thuộc Hà Lan

text:
Formosa thuộc Hà Lan đề cập đến thời kỳ chính quyền thuộc địa Hà Lan tồn tại ở Formosa (nay gọi là Đài Loan) từ năm 1624 đến 1662. Trong bối cảnh thời đại khám phá, Công ty Đông Ấn Hà Lan đã thiết lập sự hiện diện của mình tại Đài Loan để giao thương với Trung Hoa và Nhật Bản, và cũng để ngăn cản các hoạt động thương mại và thuộc địa hóa của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha tại Đông Á.

Thời kỳ Hà Lan cai trị đã chứng kiến sự phát triển kinh tế tại Đài Loan, bao gồm cả việc săn bắn trên quy mô lớn loài hươu và canh tác cây lúa và mía bằng cách sử dụng các lao động nhập khẩu từ Phúc Kiến. Chính quyền cũng cố gắng để cải đạo Ki-tô cho các bộ lạc nguyên trú và đàn áp một số hoạt động văn hóa của họ, điều này đã khiến các bộ lạc cảm thấy khó chịu (chẳng hạn như ngăn cấm phá thai và thói quen trần truồng), hay nói cách khác thì thực dân Hà Lan đã "khai hóa văn minh" cho cư dân trên đảo.

Tuy nhiên, những người thực dân không được tất cả chào đón và các cuộc nổi dậy của cả di dân người Hán và người nguyên trú đã bị quân đội Hà Lan đè bẹp. Thời kỳ thực dân kết thúc khi quân của Trịnh Thành Công đến xâm lược vào 37 năm sau đó.

Lịch sử

Bối cảnh

Vào đầu thế kỷ thứ 17, các lực lượng Công giáo Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đối lập với các lực lượng Anh và Hà Lan (cả hai nước đều chủ yếu theo đạo Tin Lành), và điều này thường dẫn đến các cuộc chiến tranh trên phạm vi rộng tại châu Âu và những nơi chiếm hữu của họ ở châu Á. Người Hà Lan đã lần đầu tiên cố gắng giao thương với Trung Quốc vào năm 1601 song đã bị giới cầm quyền Trung Quốc khước từ, trong khi đó, Trung Quốc lại giao thương với người Bồ Đào Nha tại Macau từ năm 1535. Trong một cuộc viến chinh vào năm 1604 từ Batavia (căn cứ trung tâm của Hà Lan tại châu Á), Đô đốc van Warwijk ban đầu định tiến đánh Macau, song quân của ông đã phải hứng chịu ảnh hưởng từ một cơn bão nhiệt đới, và cơn bão đưa họ đến Pescadores (nay gọi là Bành Hồ). Khi đó, đô đốc đã cố gắng thương lượng các điều khoản thương mại với người Trung Quốc tại đại lục, song lại bị đòi một khoản phí quá cao để có đặc ân gặp được nhà chức trách Trung Quốc. Vây quanh đội tàu Hà Lan là một hạm đội Trung Quốc mạnh hơn hắn, Đô dốc vì thế đã dời đi mà không đạt được mục đích của mình.

Năm 1622, sau một cuộc tấn công thất bại vào Macau, hạm đội Hà Lan lại khởi hành đi Bành Hồ, lần này là đã định trước, và người Hà Lan đã lập một căn cứ tại Mã Công. Họ xây dựng một pháo đài tại Mã Công bằng các lao công cưỡng bức từ số cư dân người Hoa địa phương; hoạt động giám sát của người Hà Lan được ghi lại là rất khắt khe và khẩu phần ăn ít ỏi đã khiến 1.300 trong số 1.500 nô lệ người Hán đã chết trong quá trình xây dựng. Tuy nhiên, chính quyền nhà Minh đã cảnh báo người Hà Lan rằng Bành Hồ là lãnh thổ Trung Quốc, và khẳng định người Hà Lan hãy di chuyển đến đảo Đào Loan và lập căn cứ của mình tại đó. Cùng năm đó, một tàu mang tên Sư tử Vàng (tiếng Hà Lan: Gouden Leeuw) đã bị đắm tại đảo Tiểu Lưu Cầu ở ngoài khơi bờ biển tây nam của đảo chính Đài Loan; những người còn sống sót đã bị cư dân bản địa thảm sát. Năm sau đó, tức 1623, các thương nhân Hà Lan đi tìm kiếm một căn cứ nữa tại châu Á đã lần đầu tiên đặt chân lên đảo Đài Loan, họ có ý định biến hòn đảo thành một trung tâm trong hoạt động giao thương của Hà Lan với Nhật Bản và các khu vực ven biển Trung Quốc.

Những năm đầu (1624–1625)
Quyết định lập căn cứ tại Đài Loan và theo thông lệ vào thời điểm đó, nhà Hà Lan cho xây dựng một pháo đài phòng thủ để làm căn cứ cho các hoạt động của mình. Pháo đài được xây dựng trên một bán đảo cát tại Tayouan (tiếng Hán là 大員, Đại Viên) (nay là quận An Bình, Đài Nam). Địa điểm được chọn có thể tiếp cận từ biến và có và một nơi thuận lợi trong phòng thủ, song lại thiếu nước sạch, vì thế người ta phải vận chuyển nước từ sâu trong đất liền ra.

Phát triển quyền kiểm soát, bình định dân nguyên trú (1626–1636)

Việc đầu tiên mà người Hà Lan làm là trừng phạt các làng đã phản đối họ và thống nhất các sắc tộc nguyên trú dưới sự trung thành với Công ty Đông Ấn Hà Lan. Cuộc viễn chinh trừng phạt đầu tiên là nhằm chống lại các làng của người Bakloan và Mattau, nằm ở phía bắc của Saccam gần Tayowan. Chiến dịch chống người Mattau đã diễn ra dễ dàng hơn dự kiến và bộ lạc này đã chịu khuất phục sau khi ngôi làng của họ bị lửa thiêu trụi. Chiến dịch cũng nhằm đe dọa các làng khác từ Tirosen (Gia Nghĩa) đến Longkiau (Hằng Xuân). Trong khi chiến dịch bình định tiếp tục tại Đài Loan, thì trên biển, quan hệ với Trung Quốc đã trở nên căng thẳng khi Hà Lan cố gắng đánh thuế các tàu tại eo biển Đài Loan, chiến tranh cuối cùng cũng đã nổ ra giữ nhà Minh và Hà Lan, đô đốc Trịnh Chi Long đã đánh bại quân Hà Lan trong Hải chiến vịnh Liệu La vào năm 1633.

Một số nhà truyền giáo người Hà Lan đã bị những người nguyên trú giết chết khi đang cố cải đạo: "Giáo lý viên, Daniel Hendrickx, người mà tên đã thường xuyên được nói đến, đã đi cùng với đội viễn chinh này về phía nam, do hiểu biết rất lớn của ông về ngôn ngữ Nam Đảo Đài Loan và cũng vì ông có quan hệ hữu hảo với dân bản xứ, sự phục vụ của ông có giá trị rất lớn. Khi tiến đến đảo Pangsuy, ông đã mạo hiểm, có lẽ là do tự tin thái quá, và đi quá xa so với những người khác, và đột nhiên ông bị một số lượng lớn các thổ dân có vũ trang vây quanh, những người này sau đó giết chết ông, mang đi chiến lợi phẩm là đầu, tứ chi của ông và các thành viên khác, thậm chí là cả ruột của ông, để lại cái thây bị cắt xẻ."</ref>

Pax Hollandica và hất cẳng người Tây Ban Nha (1636–1642)
Sau các chiến dịch bình định vào năm 1635–6, thêm nhiều hơn nữa các ngôi làng thề trung thành với người Hà Lan, đôi khi là vì sợ hãi trước các hành động quân sự và đôi khi là vì các lợi ích mà người Hà Lan mang lại (lương thực, an ninh). Các làng này trải dài từ Longkiau ở phía nam (125 km từ căn cứ pháo đài Zeelandia đến Favorlang ở miền trung Đài Loan, 90 km về phía bắc từ pháo đài Zeelandia. Thời kỳ này tương đối yên tĩnh và được một số nhà bình luận gọi với cái tên Pax Hollandica (Thái bình Hà Lan) (tham khảo từ Thái bình La Mã).

Một khu vực ở phía bắc của đảo Đài Loan không nằm dưới quyền kiểm soát của người Hà Lan, khu vực này từ năm 1626 đã bị người Tây Ban Nha thống trị, với hai khu định cư tại Đạm Thủy và Cơ Long. Công sự tại Cơ Long đã bị bỏ rơi vì người Tây Ban Nha thiếu các nguồn lực để duy trì nó, song pháo đài Santo Domingo tại Đạm Thủy được xem là một trở ngại lớn đối với tham vọng của người Hà Lan trên đảo và trong khu vực nói chung.

Năm 1642, người Hà Lan cử một đội viễn chinh gồm các binh lính và các chiến binh dân nguyên trú đi tàu đến Đạm Thủy, đánh bật số quân nhỏ người Tây Ban Nha khỏi pháo đài của họ và đẩy người Tây Ban Nha ra khỏi Đài Loan. Sau chiến thắng này, người Hà Lan đưa các làng ở phía bắc đảo vào dưới quyền kiểm soát của mình bằng cách tương tự như đã làm trong các chiến dịch bình định trước đó tại miền nam.

Sự hiện diện gia tăng của người Hán và khởi nghĩa Quách Hoài Nhất (1643–1659)

Người Hà Lan bắt đầu khuyến khích người Hán nhập cư đến đảo với quy mô lớn, chủ yếu là từ Phúc Kiến. Hầu hết các di dân là những người đàn ông đơn thân trẻ tuổi, họ chán nản với việc ở trên hòn đảo. Sau một cuộc nổi dậy của người Hán vào năm 1640, cuộc nổi loạn của Quách Hoài Nhất vào năm 1652 đã chống lại người Hà Lan một cách có tổ chức, cuộc nổi dậy có nguyên nhân từ sự tức giận với việc đánh thuế khắc nghiệt và sự tham nhũng của các quan chức. Người Hà Lan đã dập tắt cuộc nổi dậy, 25% số người tham gia cuộc nổi dậy bị giết chết chỉ trong khoảng thời gian một vài tuần.

Bao vây Zeelandia và chấm dứt chính quyền Hà Lan tại Đài Loan (1660–1662)

Năm 1661, một hạm đội gồm 200 tàu do một người trung thành với nhà Minh tên là Trịnh Thành Công lãnh đạo đã đổ bộ lên Lộc Nhĩ môn (鹿耳門) để tấn công Đài Loan nhằm tiêu diệt và trục xuất người Hà Lan ra khỏi Zeelandia. Sau chín tháng bao vây, người Hà Lan đầu hàng. Trịnh Thành Công sau đó buộc các đại diện địa phương của Công ty Đông Ấn Hà Lan ký kết một hiệp ước hòa bình tại Zeelandia vào ngày 1 tháng 2 năm 1662, và người Hà Lan phải rời khỏi Đài Loan. Từ đó trở đi, Đài Loan trở thành nền tảng cho Vương quốc Đông Ninh của Trịnh Thành Công.

Đoạn cuối: người Hà Lan chiếm lại Cơ Long (1664–1668)
Sau khi bị đẩy ra khỏi Đài Loan, người Hà Lan liên minh với nhà Thanh để chống lại chế độ của họ Trịnh tại Đài Loan. Sau một số vụ động độ, người Hà Lan đã tái chiếm pháo đài tại Cơ Long ở phía bắc đảo vào năm 1664. Trịnh Kinh đã cử một đội quân đến đánh bật người Hà Lan, song đã không thành công. Người Hà Lan chiếm giữ Cơ Long cho đến năm 1668, khi gặp phải sự kháng cự từ dân nguyên trú (có khả năng bị Trịnh Kinh kích động) và không chiếm được bất kỳ lãnh thổ nào khác của hòn đảo, người Hà Lan đã từ bỏ thành trì cuối cùng của họ và rút lui khỏi Đài Loan.

Chính quyền

Người Hà Lan tuyên bố chủ quyền với toàn bộ hòn đảo, song do không thể tiếp cận các dãy núi trung tâm nên sự kiểm soát của họ trên thực tế chỉ giới hạn ở vùng đồng bằng tại bờ biển phía tây, cộng với các khu vực cô lập ở vùng bờ biển phía đông. Lãnh thổ này đã thu được từ năm 1624 đến 1642, hầu hết các làng phải thề trung thành với người Hà Lan và sau đó phần lớn được tự quản. Cách xác nhận chủ quyền của người Hà Lan là đem một số loài cây đặc hữu (thường là cau hay dừa) từ đô thị của Thống sứ trồng xuống các vùng đất, từ đó biểu thị vùng đất này thuộc về Hà Lan. Thống sứ sau đó sẽ trao cho thủ lĩnh của làng một quyền trượng biểu tượng cho quyền lực và một Prinsenvlag ("Cờ của ông hoàng", cờ của Willem Người im lặng) để trưng tại các ngôi làng.

Thống sứ Formosa (; , Hán Việt: Đài Loan trưởng quan) là người đứng đầu chính quyền. Được bổ nhiệm bởi Toàn quyền Đông Ấn Hà Lan tại Batavia (nay là Jakarta, Indonesia), Thống sứ Formosa được trao quyền lập pháp, thu thuế, tiến hành chiến tranh và tuyên bố hòa bình thay mặt cho Công ty Đông Ấn Hà Lan (VOC) và do đó là cánh tay nối dài của nhà nước Hà Lan.

Hội đồng Tayouan sẽ hỗ trợ Thống sứ hoàn thành nhiệm vụ. Hội đồng này bao gồm các cá nhân nổi bật cư trú tại Tayouan. Chủ tịch của hội đồng này là cấp phó của Thống sứ, và sẽ tiếp nhận vị trí lãnh đạo nếu Thống sứ chết hoặc mất năng lực. Dinh của Thống sứ nằm tại pháo đài Zeelandia tại Tayouan (khi ấy là một hòn đảo, nay là khu An Bình của thành phố Đài Nam). Có tổng cộng 12 thống sứ trong thời kỳ đô hộ của Hà Lan.

Kinh tế
"Đại lý" Tayouan (giống như tên gọi của các trạm giao thương của VOC) đã trở thành đại lý sinh lời đứng thứ hai của toàn thể Đông Ấn Hà Lan (sau đại lý tại Hirado/Dejima), mặc dù nó mất tới 22 năm thuộc địa để có thể hoàn vốn và đem lại lợi nhuận. Lợi nhuận đến từ thương mại ba bên giữa họ, Trung Quốc và Nhật Bản, cộng với khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên của Đài Loan, người Đài Loan đã có thể biến vịnh biển cận nhiệt đới bị ám ảnh với căn bệnh sốt rét thành một tài sản sinh lợi. Một nền kinh tế tiền mặt đã được đưa đến (sử dụng real Tây Ban Nha, giống như VOC) và thời kỳ này cũng chứng kiến các nỗ lực nghiêm túc đầu tên nhằm phát triển kinh tế trong lịch sử hòn đảo.

Thương mại

Mục đích ban đầu của việc xây dựng pháo đài Zeelandia tại Tayowan tại miền Nam Đài Loan là để cung cấp một căn cứ cho các hoạt động giao thương với Trung Quốc và Nhật Bản, cũng như quấy nhiễu việc giao thương của Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha trong khu vực. Các loại hàng hóa được trao đổi bao gồm tơ lụa từ Trung Quốc và bạc từ Nhật Bản, và nhiều thứ khác.

Sau khi thiết lập nên pháo đài, người Hà Lan đã nhận ra tiềm năng của các đàn hươu sao (Cervus nippon taioanus) lớn đi lại lang thang tại vùng đồng bằng phía tây hòn đảo. Da hươu bền dai được người Nhật đánh giá cao, họ sử dụng chúng để làm áo giáp cho samurai. Các bộ phận khác của hươu được bán cho các thương nhân Trung Quốc để làm thực phẩm hay dược phẩm. Người Hà Lan trả công cho những người nguyên trú khi họ đem hươu đến và cố gắng quản lý số hươu để theo kịp với nhu cầu. Những con hươu vốn là kế sinh nhai của dân nguyên trú lại bắt đầu biến mất, buộc họ phải thay đổi cách thức kiếm sống. Tuy nhiên, vẫn có các phân loài hươu sao còn tồn tại trong điều kiện nuôi nhốt và sau đó việc đưa chúng quay trở về với môi trường tự nhiên đã đạt được thành công.

Sau đó, người Hà Lan cũng tiến hành trao đổi các mặt hàng nông nghiệp của đảo (như đường vào gạo) sau khi sử dụng các lao động nhập khẩu từ Phúc Kiến đến để tiến hành canh tác trên quy mô lớn.

Nông nghiệp
Người Hà Lan cũng sử dụng người Hán làm lao động để trồng mía và lúa gạo phục vụ cho việc xuất khẩu; một số lượng đường và gạo được xuất khẩu đến tận các thị trường xa xôi như Ba Tư. Các nỗ lực nhằm thuyết phục thành viên các bộ lạc nguyên trú từ bỏ săn bắn và chấp nhận lối sống định canh định cư đã không thành công vì "đối với họ, trồng trọt có hai nhược điểm chính: đầu tiên, theo truyền thống phân công lao động, đó là việc của nữ giới; thứ hai, nó là công việc cực nhọc." Người Hà Lan do đó phải nhập khẩu lao động từ Trung Quốc, và đây là thời kỳ đầu tiên chứng kiến một số lượng lớn di dân Hán tới hòn đảo, một nhà bình luận đã ước tính rằng có đến 50–60.000 người Hán đã định cư tại Đài Loan trong suốt 37 năm dưới thời cai trị của Đài Loan. Những người định cư này được khuyến khích bằng việc được đi lại tự do đến đảo, thường là bằng các tàu của Hà Lan, và các công cụ sản xuất, bò và hạt giống để bắt đầu trồng trọt. Đổi lại, người Hà Lan sẽ lấy một phần mười hoa lợi, coi như thuế.

Thuế thân
Một khoản thuế thân được áp dụng cho tất cả các cư dân người Hán trên sáu tuổi. Loại thuế bị người Hán coi là đặc biệt nặng nề bởi trước khi người Hà Lan xâm chiếm thì hòn đảo Đài Loan không hề có thuế. Cùng với chính sách hạn định việc thuê đất là việc các binh sĩ Hà Lan tống tiền, thuế đã gây ra các cuộc khởi nghĩa lớn vào các năm 1640 và 1652.

Nhân khẩu
Trước khi thực dân Hà Lan đến, Đài Loan hầu như chỉ có thổ dân Đài Loan sinh sống; những người Nam Đảo này sống trong một xã hội săn bắn và hái lượm song cũng có hoạt động nông nghiệp du canh du cư. Sẽ khó khăn trong việc ước tính sốn người Nam Đảo bản địa trước khi người Hà Lan đến, cũng như không có thế lực nào cai trị toàn bộ hòn đảo để có thể thống kê dân số, trong khi các thổ dân thì lại không giữ các ghi chép. Ngay cả khi Hà Lan có quyền kiếm soát cực đại tại Đài Loan vào thập niên 1650 thì vẫn còn nhiều khu vực rộng lớn trên đảo nằm ngoài ranh giới của họ.

Dân cư Formosa thuộc Đài Loan bao gồm ba nhóm chính; người nguyên trú (thổ dân), lực lượng Hà Lan, và người Hán. Cũng có một số người Tây Ban Nha cư trú ở phía bắc của hòn đảo từ năm 1626 đến 1642 tại vùng quanh Cơ Long và Đạm Thủy. Đôi khi cũng có một số ít các thương nhân-cướp biển Nhật Bản được gọi là Uy khấu hoạt động tại các vùng ven biển nằm ngoài tầm kiểm soát của người Hà Lan.

Những người Nam Đảo bản địa đã có mặt tại Đài Loan từ hàng nghìn năm trước khi người Hà Lan đến. Khó có thể ước tính tổng số người nguyên trú tại Đài Loan vào thời điểm đó, song có một nhà bình luận cho là đưa ra con số 150.000 trên khắp Đài Loan trong thời kỳ cai trị của người Hà Lan. Họ sinh sống trong các làng với số lượng cư dân khác nhau, dao động từ vài trăm đến khoảng 2.000 người, các nhóm người nguyên trú khác nhau nói các thứ tiếng Nam Đảo khác nhau thuộc Ngữ hệ Nam Đảo Đài Loan và không thể hiểu lẫn nhau.

Người Hà Lan ban đầu chủ yếu là các binh lính, với một số nô lệ và các lao động đến từ các thuộc địa khác của Hà Lan, chủ yếu là khu vực xung quanh Batavia (nay là Jakarta). Số binh lính đồn trú trên đảo tăng trưởng và suy giảm theo nhu cầu quân sự của thuộc địa, từ mức thấp là 180 lính trong những ngày đầu đến 1.800 một thời gian ngắn trước cuộc xâm lược của Trịnh Thành Công. Cũng có một số cá nhân khác, bắt nguồn từ các thương nhân đến đảo để truyền giáo và giảng dạy.

Khi người Hà Lan đến Đài Loan, ở đây đã có sẵn một mạng lưới của các nhà buôn người Hán sinh sống trên đảo, thu mua hàng hóa (đặc biệt là các sản phẩm từ hươu) của người Nam Đảo. Mạng lưới này được ước tính có khoảng 1.000–1.500 người, hấu như toàn bộ là nam giới, hầu hết trong số họ là những cư dân theo mùa tại Đài Loan, và sẽ trở về Phúc Kiến vào thời gian còn lại. Bắt đầu vào thập niên 1640, người Hà Lan bắt đầu khuyến khích nhập cư quy mô lớn đến Đài Loan đối với người Hán, không chỉ cấp phương tiện vận chuyển từ Phúc Kiến, mà còn cấp bò và hạt giống cho những người nhập cư mới đến để bắt đầu trồng trọt. Ước tính số người Hán tại Đài Loan vào lúc kết thúc thời kỳ cai trị của Hà Lan khá chênh lệch, từ 10–15.000 cho đến 50–60.000.

Tôn giáo
Một trong những chính sách trụ cột của thực dân Hà Lan là chuyển đổi những người dân nguyên trú thành các Ki-tô hữu. Từ sự mô tả của các nhà truyền giáo đầu tiên, tôn giáo bản địa là thuyết vật linh trong tự nhiên, trong một trường hợp nó được gọi là Inibs.

Người Nam Đảo cũng tiến hành nhiều hoạt động khác nhau mà người Hà Lan cho là tội lỗi hoặc ít nhất là thiếu văn minh, bao gồm cả việc phá thai bắt buộc bằng việc xoa bóp, việc không chung thủy trong hôn nhân là điều thường thấy, không chuẩn bị cho ngày Sabbath của Ki-tô giáo và thường trần truồng.

Giáo dục
Các nhà truyền giáo cũng chịu trách nhiệm cho việc thành lập các trường học tại các làng dưới quyền kiểm soát của người Hà Lan, không chỉ giảng dạy về tôn giáo mà còn dạy các kỹ năng đọc và viết. Trước khi thực dân Hà Lan đến, các cư dân bản địa không sử dụng chữ viết, và các nhà truyền giáo đã lập ra một số đề án la tinh hóa các ngôn ngữ Nam Đảo khác nhau. Các thử nghiệm được tiến hành với việc dạy cho các trẻ em bản địa tiếng Hà Lan, tuy nhiên điều này đã bị bãi bỏ khá nhanh chóng sau khi họ không đạt được kết quả như ý muốn. Ít nhất thì một người Nam Đảo Đài Loan đã tiếp thu giáo dục tại Hà Lan; ông cuối cùng đã kết hôn với một phụ nữ Hà Lan và dường như cũng được tích hợp vào xã hội Hà Lan.

Di sản

Ngày nay, di sản của thời kỳ thực dân Hà Lan vẫn hiện hữu tại khu An Bình ở thành phố Đài Nam, tại đây pháo đài Zeelandia vẫn còn và được bảo tồn. Cũng trong địa phận Đài Nam còn có pháo đài Provintia, công trình này vẫn giữ lại được cấu trúc chính và nay có tên là Xích Khảm lâu (赤崁樓), và tại Đạm Thủy thì pháo đài Anthonio (một phần của tổ hợp bảo tàng pháo đài San Domingo) vẫn tồn tại với vị thế là đồn phòng thủ được bảo tồn tốt nhất của Công ty Đông Ấn Hà Lan trên toàn thế giới. Công trình sau đó được lãnh sự quán Anh sử dụng  cho đến khi Anh Quốc cắt đứt quan hệ với Quốc Dân đảng và quan hệ chính thức với Trung Hoa Dân Quốc.

Tuy nhiên, tác động lâu dài nhất trong thời gian cai trị của Hà Lan là sự nhập cư của người Hán đến đảo. Vào lúc bắt đầu thời kỳ người Hà Lan cai trị, theo ước tính thì chỉ có 1.000–1.500 người Hán tại Đài Loan, hầu hết là nhà buôn sống trong các ngôi làng của dân nguyên trú. Đến cuối thời kỳ thực dân, Đài Loan đã có nhiều làng người Hán với tổng số dân lên đến hàng chục nghìn người, và cân bằng sắc tộc tại hòn đảo đã đi theo hướng nghiêng về những di dân người Hán thay vì dân nguyên trú.

Chú thích

Tham khảo

 —

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Formosa trong thế kỷ 17
 Thống sứ Hà Lan tại Đài Loan
 Văn bản Hiệp ước Hòa bình năm 1662
 Triển lãm về thời kỳ Hà Lan tại Đài Loan ở Đạm Thủy

Lịch sử Đài Loan
Thực dân châu Âu tại châu Á
Cựu quốc gia Đông Á
Cựu thuộc địa Hà Lan
Đài Loan thế kỷ 17
Cựu thuộc địa ở Châu Á
Điểm mậu dịch của Công ty Đông Ấn Hà Lan
Khu định cư và thuộc địa cũ của Công ty Đông Ấn Hà Lan
Lịch sử Công ty Đông Ấn Hà Lan
Đế quốc Hà Lan thế kỷ 17


title: Sự giáng sinh của Giêsu

text:
Sự giáng sinh của Giêsu đề cập đến sự ra đời của Chúa Giê-su, chủ yếu là dựa vào những miêu tả trong hai Phúc âm Luca và Matthew, thứ nữa là từ một số sách ngoài quy điển.

Theo Phúc âm Luca và Mátthêu thì Giê-su được Maria là vợ bác thợ mộc Giuse, sinh ra ở Bethlehem xứ Judea. Theo Luca, Giê-su được sinh ra và đặt nằm trong một máng cỏ vì bà Maria và ông Giuse không tìm được chỗ trọ qua đêm khi đang cùng đoàn người du hành đến Bethlehem. Các thiên sứ loan tin rằng người này sẽ là Đấng cứu thế, và các mục đồng đến chiêm bái. Theo Phúc âm Mátthêu thì các nhà thông thái đã theo hướng một ngôi sao để đến Bethlehem và dâng tặng những phẩm vật lên Chúa hài đồng, vì người sinh ra để làm vua của người Do Thái. Vì âm mưu dùng các nhà thông thái để tìm ra Giêsu thất bại, Hêrôđê Cả đã quyết định tàn sát tất cả các con trẻ ở Bethlehem để tiêu diệt Giêsu bằng được, nhưng gia đình Giêsu đã kịp chạy trốn đến Ai Cập và sau đó định cư tại Nazareth. Các học giả đã tranh luận liệu rằng những thông tin từ 2 cuốn phúc âm này có thể đồng nhất với nhau được hay không, một số quan niệm rằng những miêu tả này không có tính lịch sử. Một số học giả lại có quan điểm chỉ xem những tranh cãi về tính lịch sử của hai bản phúc âm này như là điều thứ yếu mà thôi, cái cốt lõi của những kinh sách này là thần học chứ không phải là những mốc thời điểm theo một trình tự thời gian. Các học giả về truyền thống Kitô giáo khác thì cho rằng hai cuốn phúc âm này không mâu thuẫn với nhau và họ đã chỉ ra những điểm tương đồng giữa chúng.

Trong thần học Kitô giáo, Giêsu giáng sinh đánh dấu sự ra đời của Giêsu nhằm hoàn thành ý muốn thiêng liêng của Thiên Chúa, để cứu thế giới khỏi tội lỗi. Sự miêu tả nghệ thuật về sự tự nhiên đã là một chủ đề quan trọng đối với các nghệ sĩ Kitô giáo từ thế kỷ thứ 4. Những mô tả nghệ thuật về cảnh Giêsu giáng sinh từ thế kỷ 13 đã nhấn mạnh sự khiêm hạ của Giêsu, phản ánh những thay đổi trong cách tiếp cận sau khi châu Âu trải qua nạn dịch Cái chết Đen. Các dòng Phan Sinh và Đa Minh tập chú vào sự khó nghèo và nhỏ bé của hình ảnh Giêsu Hài Nhi. Đối với các tín hữu, ý niệm về Đấng Tạo Hóa toàn năng bỏ ngoài mọi quyền năng để chinh phục trái tim của con người bằng tình yêu và bằng việc trở nên một hài nhi yếu ớt trong máng cỏ cũng tuyệt diệu và cảm động như việc hy sinh trên thập tự giá nơi đồi Calvariô.

Lễ Chúa Giêsu giáng sinh đóng một vai trò quan trọng trong năm phụng vụ Kitô giáo. Các hội thánh Kitô giáo theo truyền thống Tây phương (bao gồm Công giáo, Anh giáo và nhiều người Tin Lành) bắt đầu kỷ niệm Mùa Vọng từ bốn Chủ nhật trước Giáng sinh. Lễ cử hành truyền thống cho Giáng sinh được đặt vào ngày 25 tháng 12.

Các Giáo hội Chính thống giáo Đông phương và Chính thống giáo Cổ Đông phương cử hành một mùa chuẩn bị tương tự để dọn mình đón Giáng sinh, đôi khi gọi là Mùa Vọng nhưng thường được gọi là Mùa Chay Giáng sinh (Nativity Fast), bắt đầu bốn mươi ngày trước đại lễ. Một số Kitô hữu Chính thống giáo (ví dụ người Hy Lạp và Syria) tổ chức lễ Giáng sinh vào ngày 25 tháng 12. Chính thống giáo khác (như người Copt, Ethiopia, Gruzia và Nga) tổ chức lễ Giáng sinh vào ngày (lịch Gregorius) 7 tháng 1 (29 Kiahk theo lịch Coptic) do việc họ tiếp tục giữ lịch Julius, thay vì lịch Gregorius. Trong Chính thống giáo Đông phương, lễ Giáng sinh là lễ quan trọng thứ ba trong năm phụng vụ, sau lễ Phục Sinh và lễ Ngũ Tuần.

Chú thích

}}

G
Chúa Giê-su
Truyền thuyết Kitô giáo
Phúc Âm Mátthêu
Giáng sinh
Phúc Âm Luca


title: Marcel Nguyen

text:
Marcel Van Minh Phuc Long Nguyen (Marcel Văn Minh Phúc Long Nguyễn, sinh ngày 8 tháng 9 năm 1987) là vận động viên thể dục dụng cụ người Đức gốc Việt. Anh đã thi đấu cho đội tuyển quốc gia Đức tại Olympic 2012 diễn ra tại Anh.

Tiểu sử
Marcel Nguyễn có cha là người Việt và mẹ người Đức sinh sống tại thành phố Munich (tiểu bang Bayern). Năm 4 tuổi, Marcel đã bắt đầu tập thể dục dụng cụ và khi lên 7, anh tham gia câu lạc bộ TSV Unterhaching.

Thành tích
Năm 2007, Marcel Nguyen cùng với các đồng đội giành được giải ba huy chương đồng nam tại Giải vô địch thế giới năm đó.

Năm 2008, tại giải vô địch châu Âu 2008, Marcel Nguyen cũng giành được hạng nhì huy chương bạc đồng đội nam.

Năm 2011, anh đoạt huy chương vàng cá nhân đầu tiên ở cấp độ châu Âu khi xuất sắc đứng đầu nội dung xà kép với số điểm 15,525.

Năm 2012, Marcel đoạt huy chương vàng dành cho Đội tuyển thể dục dụng cụ Đức tại giải vô địch châu Âu 2012 tại thành phố Montpellier nước Pháp. Ở Thế vận hội Olympic 2012 tổ chức tại thành phố London nước Anh, Marcel giành được huy chương bạc cá nhân ở môn Thể dục dụng cụ. Đây là tấm huy chương Olympic cho Đức sau 76 năm chờ đợi ở Bộ môn Thể dục dụng cụ.

Quan hệ Việt Nam
Marcel Nguyễn đã hai lần về Việt Nam và ngỏ ý muốn giúp ngành thể thao Việt Nam bằng cách tăng cường giao lưu, trao đổi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ

Vận động viên thể dục Đức tại Olympic
Vận động viên thể dục Olympic 2008
Vận động viên thể dục tại Olympic 2012
Người Đức gốc Việt
Vận động viên gốc Việt
Vận động viên thể dục Đức
Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2012
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Nguyễn Thị Ngọc Phượng

text:
Giáo sư Bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng (sinh năm 1944) là một nhà y khoa nổi tiếng người Việt Nam; hiện là Phó Chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/đioxin Việt Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam Quận 2. Bà nguyên là Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ (Thành phố Hồ Chí Minh), Viện trưởng Viện Tim TP. Hồ Chí Minh.. Bà cũng là một chính khách, từng là Đại biểu Quốc hội khóa VII, Phó Chủ tịch Quốc hội khóa VIII, Phó Chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại Quốc hội khóa 1992 - 1997, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Hồ Chí Minh. Để tôn vinh những đóng góp và thành tựu của bà trong lĩnh vực sản phụ khoa, Nhà nước Việt Nam đã phong tặng cho bà danh hiệu Anh hùng Lao động và Thầy thuốc Nhân dân.

Thân thế và khởi đầu y nghiệp
Bà sinh năm 1944 tại Biên Hòa (nay thuộc tỉnh Đồng Nai). Nguyên quán của bà tại làng Tăng Nhơn Phú, tổng An Thủy, quận Thủ Đức, tỉnh Gia Định (nay là phường Tăng Nhơn Phú B, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh).

Bà sinh ra trong một gia đình nghèo, cha làm công nhân đồn điền cao su của Pháp. Năm lên 8 tuổi, bà mắc một cơn bạo bệnh, nhờ một bác sĩ người Pháp chữa khỏi bệnh, từ đó hình thành quyết tâm sẽ trở thành bác sĩ hành nghề cứu người trong bà.

Cuộc sống gia đình khó khăn, cha mẹ đưa các anh chị em lên đồn điền cao su Chup (Kompong Chàm, Campuchia) mong kiếm sống. Riêng bà được bà ngoại bắt ở lại Biên Hòa để nuôi dạy.. Nhờ sự cưu mang của bà ngoại, vài năm sau đó, bà đã thi đậu vào Trường Nữ Trung học Gia Long (Sài Gòn).

Để đạt được ước mơ vào trường y, bấy giờ chỉ đào tạo sinh viên bằng tiếng Pháp, bà bắt đầu tự học tiếng Pháp qua tài liệu. Do hoàn cảnh gia đình quá khó khăn, cha mẹ từng viết thư khuyên bà thi vào trường sư phạm, vốn dễ hơn và có nhiều ưu đãi hơn thời bấy giờ. Để chiều lòng cha mẹ, bà đành nộp đơn dự thi vào trường sư phạm. Mặc dù vậy, sau khi tốt nghiệp bậc Trung học, bà vẫn tham dự kỳ thi lớp dự bị y khoa và đứng hạng thứ 6 trong tổng số học sinh toàn miền nam thi vào Trường Đại học Y khoa Sài Gòn.

Bấy giờ, gia đình bà từ Chup trở về, thất nghiệp. Hoàn cảnh gia đình quá khó khăn, bà từng có ý định bỏ học để đi làm phụ giúp gia đình. Tuy nhiên, nhờ sự động viên của cha: "Con cứ đi học. Ngày nào ba còn sống thì con không phải bỏ học", cùng với khát khao mạnh mẽ được làm bác sĩ cứu người, bà tiếp tục việc học. Để đạt được ước mơ và giúp gia đình của mình, bà đã làm bất cứ công việc lương thiện nào có thể kiếm ra tiền, từ việc đi giao gạo và than... cho đến dạy kèm; chỉ để dành thời gian học bài vào ban đêm.

Y nghiệp một đời
Khi bắt đầu học phân ngành, bà chọn theo ngành sản khoa. Bà tốt nghiệp Bác sĩ y khoa năm 1970. Tuy nhiên, bà vẫn tiếp tục học sau đại học thêm 4 năm trong hoàn cảnh khó khăn của gia đình. Năm 1973, bà lấy chứng chỉ tương đương Tiến sĩ y khoa Hoa Kỳ. Năm 1974, bà tốt nghiệp sau đại học chuyên ngành phụ khoa.

Bà là đại biểu Quốc hội các khóa VII, VIII, IX; Phó Chủ nhiệm Ủy ban y tế và xã hội của Quốc hội khóa VII, Phó Chủ tịch Quốc hội khóa VIII; Phó Chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại của Quốc hội khóa IX.

GS Bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng đã được đảm nhận các trọng trách:

Giám đốc Bệnh viện phụ sản Từ Dũ, Giám đốc Bệnh viện Tim của Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ nhiệm Bộ môn phụ sản, Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố, Phó Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Quận 2.

Bà đã đóng góp nhiều công lao, trí tuệ cùng tập thể bác sĩ, y sĩ, công nhân viên xây dựng Bệnh viện Từ Dũ trở thành đơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, xứng đáng là bệnh viên chuyên khoa đầu ngành về sản phụ khoa, chỉ đạo tuyến 32 tỉnh, thành phố phía Nam.

Dù ở cương vị hoạt động xã hội nào, bà cũng say sưa nghiên cứu khoa học, luôn luôn là thầy thuốc - mẹ hiền mang lại niềm vui, hạnh phúc cho nhiều gia đình Việt Nam và cho cả nước bạn.

Nhắc đến GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng người ta thường nhắc đến công trình "thụ tinh trong ống nghiệm" mà bà đã học hỏi, dày công nghiên cứu nhiều năm ở nước ngoài, bỏ cả tiền túi để mua thiết bị về Việt Nam áp dụng tại BV Từ Dũ. Công trình này đã đem lại niềm vui cho biết bao nhiêu gia đình hiếm muộn. Họ gọi bà là " Bà Tiên ", đã đem hy vọng đến cho gia đình họ

Tháng 8/1997, những phôi thai đầu tiên của Việt Nam đã đặt vào trong ống nghiệm thành công.

Ngày 30/4/1998, ba đứa bé từ trong ống nghiệm đã được chào đời, đúng ngày kỷ niệm 23 năm miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Bà là người đầu tiên mang kỹ thuật nội soi trong phụ khoa về Việt Nam. Nhờ sự giúp đỡ của Pháp, Khoa nội soi của bệnh viện Từ Dũ được thành lập và đến nay, công trình này được công nhận là đứng đầu trong nước về kỹ thuật nội soi phụ khoa.

Một số công trình nghiên cứu
Trong 25 năm nghiên cứu và thực tiễn bà đã hoàn thành xuất sắc hàng chục đề tài có giá trị như:

 Ảnh hưởng của chất độc hóa học trên sức khỏe phụ nữ và các biện pháp khắc phục;
 Phát hiện sớm điều trị ung thư cổ tử cung;
 Áp dụng phương pháp miễn dịch me TBG để chẩn đoán và theo dõi sự phát triển của thai nhi;
 Đặc điểm sinh lý của phụ nữ tuổi mãn kinh…

Vinh danh

Năm 1994, Bà được Tổng thống Pháp ký phong hàm giáo sư y khoa

Năm 2000, GS Bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Câu nói nổi tiếng
Do một số bất đồng và mâu thuẫn với người chồng trước của bà. Chồng bà chỉ chấp nhận bảo lãnh hai con gái lớn sang Pháp. Tại thời điểm này, Bà đã có những phát biểu nổi tiếng lúc bấy giờ.

Gia đình
Bà lập gia đình khi còn đang học Đại học Y khoa. Chồng bà là Bác sĩ Vương Ngọc Phát. Bà và Bác sĩ Phát đã li dị một thời gian sau khi Bác sĩ Phát đi tu nghiệp ở Pháp năm 1974. Bác sĩ Vương Ngọc Phát đã qua đời tại Mỹ năm 2003. Ông bà có với nhau 2 người con gái. Sau này, Bà còn có thêm 1 người con gái thứ 3. Chi tiết này còn nhiều vấn đề ít được biết đến và không rõ ràng trong cuộc đời của Bà. Người con gái đầu sinh năm 1970, là một bác sĩ răng hàm mặt tại Mỹ. Người con gái em út theo nghề luật sư cũng tại Mỹ.

Con gái giữa, Vương Thị Ngọc Lan, sinh năm 1971, cũng là một bác sĩ sản phụ khoa có tiếng tại Việt Nam trong lĩnh vực thụ tinh ống nghiệm, từng được trao Giải thưởng Kovalevskaya cho tập thể nữ lao động sáng tạo năm 1998.

Con rể bà, chồng bác sĩ Lan, bác sĩ Hồ Mạnh Tường từng chuyên làm công việc thư ký va phiên dịch cho bà, sau đó đã được cử nhiệm vai trò Trưởng khoa Hiếm muộn vô sinh của Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ. Hiện nay bác sĩ Hồ Mạnh Tường cũng là một bác sĩ tên tuổi trong lãnh vực hỗ trợ sinh sản và thụ tinh trong ống nghiệm.

Bà có một người con gái nuôi cũng là một bác sĩ, chuyên khoa tâm thần tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Chú thích

Liên kết ngoài
 30-4, chúng tôi và 35 năm sau
 Anh hùng Lao động, bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng: Người suốt đời phục vụ người nghèo

Người Đồng Nai
Người Sài Gòn
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX
Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
Người được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động
Thầy thuốc Nhân dân
Bác sĩ Việt Nam


title: Banff, Alberta

text:
Banff là một thị xã tại Alberta, Canada. Thị xã là trung tâm của vườn quốc gia Banff, di sản thế giới. Thị xã có diện tích 4,88 km2, dân số 7584 người. Thị xã có cự ly 126 km về phía tây Calgary và 58 km về phía đông Lake Louise. Thị xã nằm ở độ cao 1463 m, là cộng đồng có cao thứ nhì ở Canada sau Lake Louise.
Thị xã Banff là thành thị đầu tiên hợp nhất trong một vườn quốc gia Canada. Thị xã là một thành viên của Đối tác Khu vực Calgary.
Banff là một thị xã nghỉ mát và một trong những điểm đến du lịch phổ biến nhất của Canada, nổi tiếng với môi trường xung quanh núi và suối nước nóng. Đây là điểm đến cho các môn thể thao ngoài trời và đi bộ đường dài, đi xe đạp, trượt tuyết. Sunshine Village, Ski Norquay và Lake Louise Mountain Resort là khu nghỉ dưỡng trượt tuyết gần đó nằm trong vườn quốc gia.

Tham khảo

Alberta


title: Reggiane Re.2001

text:
Reggiane Re.2001 Falco II là một loại máy bay tiêm kích của Italy, nó được trang bị cho Regia Aeronautica (không quân Italy) trong Chiến tranh thế giới II. Do không cạnh tranh được với Macchi C.202, nên Re.2001 chỉ được sản xuất 252 chiếc, nhưng thiết kế linh hoạt của nó đã chứng minh nó có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau. Do khả năng cơ động tốt nên nó có thể không chiến tầm gần với những đối thủ mạnh hơn như Supermarine Spitfire. Re.2001 đã trở thành cơ sở của loại tiêm kích nổi tiếng sau này là Re.2005.

Biến thể
Re.2001
Mẫu thử, 2 chiếc.
Re.2001 Serie I
Phiên bản sản xuất đầu tiên, có nhiệm vụ tiêm kích-bom và huấn luyện, 100 chiếc.
Re.2001 CB
Những chiếc tiêm kích-bom sủa đổi được sản xuất từ năm 1942, mang được 100 hoặc 250 kg bom.
Re.2001 OR Serie II
Phiên bản tiêm kích trang bị trên tàu đề xuất cho tàu sân bay Aquila, 50 chiếc.
Re.2001 CN Serie III & IV
Phiên bản tiêm kích bay đêm và tiêm kích-bom, 74 chiếc.
Re.2001 G/H
Phiên bản chống tăng và tiêm kích thả ngư lôi (mang được một quả ngư lôi 600 kg), 2 chiếc.
Re.2001 G/V
Phiên bản tiêm kích bom sửa đổi.

Re.2001 Delta
Phiên bản mẫu thử với động cơ 840 hp Isotta-Fraschini Delta RC 16/48, 1 chiếc.
Re.2001bis
Mẫu thử (MM.438) với bộ tản nhiệt mới, 1 chiếc, nó đã chứng minh nhanh hơn các biến thể Re.2001 khác, nhưng cuối cùng lại hoán cải trở về chuẩn Re.2001.

Các phiên bản khác được xem xét bao gồm tiêm kích chống tăng chuyên nhiệm (trang bị pháo 20 mm và bom chống tăng) và phiên bản trinh sát không ảnh Re.2001 Fotografico.

Quốc gia sử dụng

Regia Aeronautica

Aeronautica Nazionale Repubblicana

Tính năng kỹ chiến thuật (Re.2001 Serie III)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 8,36 m (27 ft 5 in)
Sải cánh: 11 m (36 ft 1 in)
Chiều cao: 3,15 m (10 ft 4 in)
Diện tích cánh: 20,4 m² (219,58 ft²)
Trọng lượng rỗng: 2.495 kg (5.500 lb)
Trọng lượng có tải: 3.280 kg (7.231 lb)
Động cơ: 1 × Alfa Romeo RA 1000 RC 41-la Monsone (chế tạo theo giấy phép của động cơ DB 601A-1), 871 kW (1.175 hp)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 542 km/h (337 mph)
Tầm bay: 1.100 km (684 mi)
Trần bay: 11.000 m (36.090 ft)
Vận tốc lên cao: 780 m/phút (2.591 ft/phút)
Lực nâng của cánh: 32,93 lb/ft²

Vũ khí
 2 khẩu súng máy Breda-SAFAT 12,7 mm
 2 khẩu súng máy Breda-SAFAT 7,7 mm

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. Combat Aircraft of World War II: 1940-1941. New York: Military Press, 1988. ISBN 0-517-64179-8.
 Beurling, George F. and Leslie Roberts. Malta Spitfire: The Story of a Fighter Pilot. New York/Toronto: Farrar & Rinehart, Inc., 1943. No ISBN
 Brindley, John F. "Caproni Reggiane Re 2001 Falco II, Re 2002 Ariete & Re 2005 Sagittario". Aircraft in Profile, Volume 13. Windsor, Berkshire, UK: Profile Publications Ltd., 1973, pp. 217–241. ISBN 0-85383-022-3.
 Caruana, Richard J. Victory in the Air. Malta: Modelaid International Publications, 1999. ISBN 1-971767-12-1 .
 Cull, Brian, with Frederick Galea. Spitfires over Malta. London: Grub Street, 2005. ISBN 1-904943-30-6.
 Lucas, Laddie. Malta The Thorn in Rommel's Aide. London: Penguin Books, 1993. ISBN 978-0-14-017808-1.
 Mondey, David. The Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. New York: Bounty Books, 1996. ISBN 1-85152-966-7.
 Punka, George. Reggiane Fighters in action. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 2001. ISBN 0-89747-430-9.
 Rogers, Anthony. Battle over Malta: Aircraft Losses & Crash sites 1940-42. London: Sutton Publishing, 2000. ISBN 0-7509-2392-X.
 Sgarlato, Nico. "Reggiane: i Caccia Italiani più Belli. (in Italian)" I Grandi Aerei Storici N.17, July 2005.
 Taylor, John W. R. "Reggiane Re.2001 Falco II (Falcon)". Combat Aircraft of the World from 1909 to the Present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.

Tham khảo
 Reggiane Re.2001
 Reggiane Re.2001 Fighter/Bomber
 Model picture of the single prototype Re.2001 Delta

Máy bay Reggiane
Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
Máy bay cường kích Italy 1940–1949
Máy bay tiêm kích Italy trong Chiến tranh thế giới II
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Giáng sinh (định hướng)

text:
Giáng sinh có thể là:
Lễ Giáng Sinh, Đêm vọng Lễ Giáng Sinh, Mùa Giáng Sinh
Sự giáng sinh của Giêsu
Hoạt cảnh giáng sinh


title: All Things Bright and Beautiful (album)

text:
All Things Bright and Beautiful là album phòng thu thứ ba của dự án âm nhạc Mỹ Owl City. Nó được phát hành vào ngày 14 tháng 6 năm 2011.

Danh sách bài hát

Bảng xếp hạng

Bảng xếp hạng hàng tuần

Bảng xếp hạng cuối năm

Chú thích

Album năm 2011
Album của Owl City


title: Reggiane Re.2005

text:
Reggiane Re.2005  (, Sagittarius) là một loại máy bay tiêm kích/tiêm kích-bom của Italy, nó được chế tạo cho Regia Aeronautica trong Chiến tranh thế giới II. Nó được nhiều người coi là "chiếc máy bay đẹp nhất trong Chiến tranh thế giới II". Cùng với Macchi C.202/C.205 và Fiat G.55, Reggiane Re.2005 là một trong ba loại máy bay tiêm kích Serie 5 của Italy. Với khả năng thăng bằng của khung thân cùng thiết kế khí động học, tất cả được thiết kế để tối ưu hóa khả năng của động cơ Daimler-Benz DB 605 nổi tiếng. Hạn chế duy nhất là một số bộ phận yếu ở phần phía sau của khung thân. Chỉ so 48 chiếc được chuyển giao trước khi hiệp ước đình chiến được ký kết, các máy bay tiêm kích này đã tham gia bảo vệ Naples, Rome và Sicilia, nhưng chiếc sống sót cuối cùng đã chiến đấu trên đống tàn tích đổ nát của Berlin, với phù hiệu của không quân Đức. Phi công át và là nhà phân tích quân sự, đại úy Duncan Smith, cho biết: "Re.2005 hoàn toàn là một chiếc máy bay mạnh mẽ, tuyệt vời."

Quốc gia sử dụng

Luftwaffe

Regia Aeronautica

Aeronautica Nazionale Repubblicana

Tính năng kỹ chiến thuật (Re.2005)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 8,73 m (28 ft 7,7 in)
Sải cánh: 11 m (36 ft 1,1 in)
Chiều cao: 3,15 m (10 ft 4,0 in)
Diện tích cánh: 20,4 m2 (219,6 sq ft)
Trọng lượng rỗng: 2.600 kg (5.730 lb)
Trọng lượng có tải: 3.610 kg (7.960 lb)
Động cơ: 1 × Fiat R.A. 1050 RC 58 Tifone, (chế tạo theo giấy phép của động cơ DB 605A-1), 1.475 PS (1.085 kW; 1.455 hp)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 628 km/h (390 mph) trên độ cao 2.000 m (6.600 ft); 678 km/h (421 mph) trên độ cao 7.000 m (23.000 ft)
Vận tốc thiết kế: 980 km/h (609 mph)
Vận tốc hành trình: 515 km/h (320 mph)
Tầm bay: 980 km (610 mi)
Trần bay: 11.500 m (37.700 ft)
Vận tốc lên cao: 20 m/s (3.900 ft/phút)
Lực nâng của cánh: 177 kg/m² (36,25 lb/sq ft)

Vũ khí
 2 khẩu súng máy Breda-SAFAT 12,7 mm
 1 khẩu pháo MG 151 20 mm
 2 khẩu pháo MG 151 20 mm
 Dưới thân mang được 1,000 kg (2,200 lb) bom hoặc 1 thùng nhiên liệu phụ 300 l (79,3 US gal)
 Dưới cánh: 160 kg (350 lb) bom hoặc 2 thùng nhiên liệu phụ 150 l (39,6 US gal)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Alegi, Gregory. Ali d'Italia 16: Reggiane Re 2005(in Italian/English). Turin, Italy: La Bancarella Aeronautica, 2001. ISBN unknown.
 Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. World Aircraft: World War II, Volume I (Sampson Low Guides). Maidenhead, UK: Sampson Low, 1978.
 Brindley, John F. "Caproni Reggiane Re 2001 Falco II, Re 2002 Ariete & Re 2005 Sagittario". Aircraft in Profile, Volume 13. Windsor, Berkshire, UK: Profile publications Ltd., 1973, pp. 217–241. ISBN 0-85383-022-3.
 Di Terlizzi, Maurizio. Reggiane Re 2005 Sagittario, Aviolibri 4 (in Italian). Rome, Italy: IBN Editore, 2001. ISBN 88-86815-38-7.
 Govi, S. Dal Re.2002 al Re.2005 (in Italian). Milan, Italy: Giorgio Apostolo Editore (GAE), 1984.
 Matricardi, Paolo. Aerei militari: Caccia e Ricognitori Volume 1(in Italian). Milano Mondadori Electa, 2006.
 Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. London: Bounty Books, 2006. ISBN 0-7537-1460-4.
 Punka, George. Reggiane Fighters in Action, Aircraft number 177. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, Inc., 2001. ISBN 0-89747-430-9.
 Sgarlato, Nico. "Reggiane: i Caccia Italiani più Belli ("Reggiane: the Best Looking Italian Fighters) (in Italian)." I Grandi Aerei Storici, N. 17, July 2005. Delta Editrice. ISSN 1736-0636. Note: This source includes all the Reggiane fighters, included projected versions.
 Smith, G/C Duncan, W.G.G., DSO DFC RAF(Ret). Spitfire into Battle. Feltham, Middlesex, UK: Hamlyn Paperbacks, 1981. ISBN 0-7195-3831-9.
 Taylor, John W. R. "Reggiane Re.2005 Sagittario (Archer)". Combat Aircraft of the World from 1909 to the Present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.

Liên kết ngoài
 Reggiane Re 2005 Sagittario, Re 2005R, Re 2005 Bifusoliera
 RE2005 in action: A rare report of the operations made  by Re.2005 of Regia Aeronautica

Máy bay Reggiane
Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
Máy bay cường kích Italy 1940–1949
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay tiêm kích Italy trong Chiến tranh thế giới II
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: The Midsummer Station

text:
The Midsummer Station là album phòng thu thứ tư của Owl City. Album được phát hành vào ngày 17 tháng 8 năm 2012.

Danh sách bài hát

Danh sách ca khúc được lấy từ phần ghi chú trong album The Midsummer Station.

Xếp hạng

Chú thích

Album năm 2012
Album của Owl City
Album sản xuất bởi Stargate
Album của Universal Republic Records


title: Alligator Sky

text:
"Alligator Sky" là bài hát của nghệ sĩ người Mỹ Owl City từ album phòng thu thứ ba All Things Bright and Beautiful.

Danh sách track
 "Alligator Sky" (với Shawn Chrystopher) — 3:05
 "Alligator Sky" (không Rap) — 3:14
 "Alligator Sky" (Long Lost Sun Remix) — 3:08
 "Alligator Sky" (với B.o.B) — 3:15
 "Alligator Sky" (với Big Boi) - 3:07

Bảng xếp hạng

Chú thích

Đĩa đơn năm 2011
Bài hát của Owl City
Bài hát năm 2011
Bài hát synthpop


title: Republic P-43 Lancer

text:
Republic P-43 Lancer là một loại máy bay tiêm kích một tầng cánh, làm hoàn toàn bằng kim loại, cánh đặt dưới và một động cơ. Nó được hãng Republic chế tạo và trang bị cho Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ vào năm 1940. Một phát triển đề xuất là P-44 Rocket. P-43 có khả năng bay cao tốt cùng với hệ thống oxy hiệu quả. Bay nhanh và trang bị vũ khí tốt với khả năng bay tầm xa, cho đến khi P-38 xuất hiện thì Lancer là máy bay tiêm kích duy nhất của quân Đồng minh có thể bắt kịp máy bay tiêm kích Mitsubishi Ki-46 "Dinah" "chim trinh sát" của quân Nhật. Ngoài ra, P-43 còn thực hiện các nhiệm vụ trinh sát không ảnh tầng cao, tầm xa, cho đến khi F-4/F-5 Lightnings (biến thể của P-38) thay thế trong các đơn vị của USAAF à RAAF.

Biến thể
YP-43
Mẫu thử tiền sản xuất; 13 chiếc.
P-43
Phiên bản sản xuất đầu tiên, trùng tên với YP-43; 54 chiếc.
P-43A
Phiên bản trang bị động cơ R-1830-49 và trang bị súng máy 0.50 in (12,7 mm) thay thế cho súng máy đời đầu của P-43 là súng 0.30 in (7.62 mm); 80 chiếc.
P-43A-1
Phiên bản cho Trung Quốc; 125 chiếc.
P-43B
Phiên bản trinh sát không ảnh với camera ở đuôi; 150 hoán cải từ P-43A và P-43A-1.
P-43C
Phiên bản trinh sát không ảnh khác với P-43B chỉ ở thiết bị; 2 chiếc được hoán cải từ P-43A.
P-43D
Phiên bản trinh sát không ảnh, động cơ R-1830-47; 6 chiếc được hoán cải từ P-43A.
P-43E
Phiên bản trinh sát không ảnh đề xuất với động cơ R-1830-47 dựa trên P-43A-1.
RP-43
Tất cả máy bay của USAAC được xem như "hạn chế chiến đấu" năm 1942.
P-44 Rocket
Phiên bản đề xuất với động cơ Pratt & Whitney R-2180-1 với công suất 1,400 hp (1,044 kW); không chế tạo.

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia Australia

Không quân Cộng hòa Trung Hoa

Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ
Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Không quân Brazil

Tính năng kỹ chiến thuật (P-43A)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 28 ft 6 in (8,7 m)
Sải cánh: 36 ft 1 in (11,0 m)
Chiều cao: 14 ft 1 in (4,3 m)
Diện tích cánh: 222,7 ft² (20,7 m²)
Trọng lượng rỗng: 5.982 lb (2.713 kg)
Trọng lượng có tải: 7.418 lb (3.365 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 8.460 lb (3.837 kg)
Động cơ: 1 × Pratt & Whitney R-1830-49, 1.200 hp (895 kW)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 356 mph (573 km/h)
Tầm bay: 650 mi (1.046 km)
Trần bay: 35.990 ft (10.970 m)
Vận tốc lên cao: 2.500 ft/phút (13 m/s)
Lực nâng của cánh: 33 lb/ft² (163 kg/m²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,16 hp/lb (0,27 kW/kg)

Vũ khí
 4 khẩu súng máy M2 Browning 0.50 in (12,7 mm)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo and Peter Bowers. The American Fighter: the Definite Guide to American Fighter Aircraft from 1917 to the Present. New York: Orion Books, 1987. ISBN 0-517-56588-9.
 Davis Larry. P-35: Mini in Action (Mini Number 1). Carrollton, Texas: Squadron/Signal, 1994. ISBN 0-89747-321-3.
 Green, William. Warplanes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: Macdonald & Co.(Publishers) Ltd., 1961 (6th impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
 Jones, Lloyd S.U.S. Fighters: Army Air-Force 1925 to 1980s. Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc., 1975. ISBN 0-8168-9201-6.
 Swanborough, Gordon and Peter M. Bowers. United States Military Aircraft Since 1909. Washington, DC: Smithsonian, 1989. ISBN 0-87474-880-1.

Liên kết ngoài

Republic P-43 Lancer in Chinese service
Republic P-43 Lancer

Máy bay Republic
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Strange Clouds (bài hát)

text:
"Strange Clouds" là một ca khúc của nam ca sĩ nhạc hip hop người Mỹ B.o.B, hợp tác với nam ca sĩ nhạc rap Lil Wayne và được sản xuất bởi Dr. Luke và Cirkut. Hãng đĩa Atlantic đã thông báo rằng ca khúc sẽ được phát hành trên iTunes vào 27 tháng 9 năm 2011. Đây là đĩa đơn đầu tiên trích từ album phòng thu thứ hai của B.o.B, Strange Clouds. Ngay trong tuần đầu phát hành, ca khúc đã có 197,000 bản tải kĩ thuật số được tiêu thụ, ra mắt tại vị trí thứ 7 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100. Cho đến nay "Strange Clouds" đã bán được 1.3 triệu bản kĩ thuật số trên toàn thế giới.

Tiếp nhận
Caryn Ganz từ tờ Rolling Stone đã đánh giá "Strange Clouds" 3/5 sao, và dành nhiều lời khen ngợi cho ca khúc.

Phối khí
Bản remix chính thức của "Strange Clouds" được phát hành ngày 12 tháng 1 năm 2012, với sự hợp tác của T.I. và Young Jeezy. Bản remix này vẫn được sản xuất bởi Dr. Luke, nhưng đoạn điệp khúc của B.o.B có một chút thay đổi.

Bản remix chính thức thứ hai có sự hợp tác của nam ca sĩ nhạc rap Tech N9ne. Nó đã được đề cập vào ngày 6 tháng 2 năm 2012 bởi Tech N9ne qua blog và Twitter chính thức của anh. Sau đó, vào 5 tháng 4 năm 2012, B.o.B đã xác nhận điều này qua một lời đáp với người hâm mộ trên Twitter.

Video phối khí
Video ca nhạc chính thức cho bản remix của "Strange Clouds" được phát hành vào ngày 1 tháng 2 năm 2012. Video này được đạo diễn bởi 1st Impressions.

Xếp hạng

Chứng nhận

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Bài hát năm 2011
Bài hát của B.o.B
Đĩa đơn năm 2011
Bài hát của Lil Wayne
Đĩa đơn của Atlantic Records
Bài hát dubstep


title: Cái Diên

text:
Cái Diên (, ? – 39), tự Cự Khanh, người Yếu Dương, Ngư Dương , tướng lĩnh, khai quốc công thần nhà Đông Hán, một trong Vân Đài nhị thập bát tướng.

Thân thế
Cái Diên mình 8 thước, giương được cung nặng 300 cân. Thiên hạ loạn lạc, Cái Diên nổi tiếng dũng mãnh, nên được mời làm nhiều chức vụ ở địa phương: Duyện (quận), Tùng sự (châu),… Bành Sủng làm Thái thú, triệu Cái Diên làm Doanh úy, coi việc Hộ quân.

Đi theo Lưu Tú
Khi Vương Lang nổi dậy, Diên cùng Ngô Hán đồng mưu về với Lưu Tú. Diên đến Quảng A, được phong làm Thiên tướng quân, hiệu Kiến Công hầu, tham gia bình định Hà Bắc. Quang Vũ đế lên ngôi, Diên làm Hổ nha tướng quân.

Tiêu diệt Lưu Vĩnh
Năm 26, Cái Diên được thăng phong An Bình hầu. Quang Vũ đế sai Cái Diên đi đánh Ngao Thương  ở phía nam; chuyển sang tấn công Toan Tảo , Phong Khâu , đều nhổ được.

Mùa hè cùng năm, Diên chỉ huy Phò mã đô úy Mã Vũ, Kỵ đô úy Lưu Long, Hộ quân đô úy Mã Thành, Thiên tướng quân Vương Bá xuống phía nam tấn công Lưu Vĩnh, trước hết công phá được Tương Ấp, rồi tiến chiếm lấy Ma Hương, vây Lưu Vĩnh ở Tuy Dương . Mấy tháng sau, Diên thu hết lúa ngoài đồng, đến đêm bắc thang trèo vào thành. Lưu Vĩnh kinh sợ, đưa quân chạy ra cửa Đông. Cái Diên truy kích, thắng lớn.

Lưu Vĩnh bỏ quân chạy đến Tiếu , Diên tiến đánh, nhổ cờ tiết, chém thái thú quận Lỗ dưới quyền Vĩnh. Các thành Bành Thành, Phù Dương, Ninh Thu, Tiêu đều hàng. Diên lại tiến đánh thái thú quận Bái của Vĩnh, chém đi. Tướng của Vĩnh là bọn Tô Mậu, Giảo Cường, Chu Kiến đưa hơn 3 vạn quân đến cứu Vĩnh, cùng tấn công Diên, giao chiến ở phía tây quận Bái. Duyên đại thắng, quân của Vĩnh rối loạn, người bỏ trốn và chết đuối quá nửa. Vĩnh bỏ thành chạy đến Hồ Lăng, Tô Mậu chạy đến Quảng Nhạc. Diên bèn an định 3 nước quận Bái, Sở, Lâm Hoài ; tu sửa miếu của Hán Cao Tổ, đặt các chức Sắc phu, Chúc tể, Nhạc nhân.

Năm 27, Lưu Vĩnh giành lại Tuy Dương, Cái Diên lại chỉ huy các tướng vây Vĩnh ta hơn trăm ngày, thu hết lương cốc ngoài đồng. Vĩnh hết lương, đột vây mà chạy, Diên truy kích, bắt hết nhu yếu, giết được Vĩnh. Em Vĩnh là Phòng dâng thành đầu hàng.

Tiêu diệt Đổng Hiến
Mùa xuân năm 28, Duyên tấn công Tô Mậu, Chu Kiến ở Kỳ, giao chiến với Đổng Hiến ở Lưu Hạ, đều phá được. Nhân đó sai Bình Địch tướng quân Bàng Manh đánh Tây Phòng, nhổ được. Lại đuổi theo đánh bại Chu Kiến, Tô Mậu ở Bành Thành, Mậu, Kiến chạy sang với Đổng Hiến. Tướng của Đổng Hiến là Bí Hưu dâng thành Lan Lăng đầu hàng. Hiến nghe tin, từ Đàm đi vây Bí Hưu. Khi ấy, Cái Diên cùng Bàng Manh ở Sở, xin đi cứu, Quang Vũ đế có sắc khuyên nên tấn công Đàm để giải vây cho Lan Lăng. Cái Diên cùng các tướng cho rằng Bí Hưu đang nguy, nên đến gấp. Hiến vừa đánh đã chạy, Cái Diên nhân đó phá vòng vây mà vào thành.

Hôm sau, Đổng Hiến đưa đại quân đến vây, các tướng sợ, đột vây chạy ra ngoài, nhân đó đi đánh Đàm. Quang Vũ đế cho rằng đã lỡ mất thời cơ, có đi cũng vô ích. Quân Cái Diên không hạ được Đàm, còn Đổng Hiến chiếm được Lan Lăng, giết Bí Hưu. Quân Cái Diên giao chiến với biệt tướng của Hiến ở khoảng Bành Thành, Đàm, Bi, qua lại vài mươi trận, có thắng có thua. Quang Vũ đế cho rằng Cái Diên khinh địch vào sâu, mấy lần gởi thư răn đe. Khi Bành Manh làm phản, giết thái thú quận Sở, đưa quân tập kích đánh bại Cái Diên. Cái Diên vượt Tứ Thủy chạy lên phía bắc, phá Chu Tiếp, hủy Tân Lương, công tội bù nhau.

Quang Vũ đế sắp tự mình đông chinh, triệu Cái Diênn cùng Đại tư mã Ngô Hán, Hán Trung tướng quân Vương Thường, Tiền tướng quân Vương Lương, Bộ Lỗ tướng quân Mã Vũ, Thảo Lỗ tướng quân Vương Bá hội quân tại Nhâm Thành, đánh dẹp Bàng Manh ở Đào Hương. Cái Diên tham gia chinh phạt Đổng Hiến ở Xương Lự, đều phá được.

Cuối đời
Mùa xuân năm 30, Cái Diên được sai đi đóng đồn ở Trường An.

Năm 33, Ngôi Hiêu chết, Cái Diên tiến lên phía tây đánh các đồn Nhai Tuyền, Lược Dương, Thanh Thủy, đều phá được.

Năm 35, Cái Diên cùng Trung lang tướng Lai Hấp đánh Hà Trì, chưa hạ được, nhân bệnh nên đưa quân trở về. Được phong làm Tả Phùng Dực, tướng quân như cũ.

Năm 37, Cái Diên được tăng phong thực ấp đến vạn hộ.

Năm 39, Cái Diên hoăng tại chức, còn là Cái Phù kế tự.

Tham khảo
 Hậu Hán thư

Chú thích

Người Bắc Kinh
Năm sinh thiếu
Mất năm 39
Nhân vật quân sự Đông Hán
Nhân vật chính trị nhà Tân
Nhân vật quân sự nhà Tân
Vân Đài nhị thập bát tướng


title: HIV (định hướng)

text:
HIV có thể là:
HIV: là virus gây suy giảm miễn dịch ở người.
HIV/AIDS: là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải do virus HIV gây nên.


title: Tiếng nổ siêu thanh

text:
Tiếng nổ siêu thanh là âm thanh nghe được khi sóng xung kích đi qua người quan sát, và các sóng xung kích này có nguồn gốc từ va đập vào không khí của các vật thể chuyển động nhanh hơn âm thanh. Năng lượng âm thanh có mật độ lớn trong sóng xung kích khiến cho âm thanh được tạo ra giống như âm thanh của một vụ nổ

Các máy bay chuyển động nhanh hơn âm thanh đều tạo ra tiếng nổ siêu thanh đối với người quan sát đứng đủ gần. Tiếng nổ lách tách trên đường bay của viên đạn được bắn vớitốc độ nhanh hơn âm thanh cũng có cùng nguyên nhân. Đầu nhỏ của một số loại roi chăn bò cũng có thể chuyển động nhanh hơn tốc độ âm thanh khi được quật nhanh, và cũng phát ra tiếng nổ lách tách bởi cùng nguyên nhân.

, những va đập của không khí vào vật thể tạo ra những rung động của các phân tử không khí. Những rung động này lan truyền trong không khí ở dạng âm thanh (sóng áp suất), với tốc độ của tốc độ âm thanh.

Nếu vật thể chuyển động nhanh dần, nhưng vẫn chậm hơn tốc độ âm thanh, khoảng cách giữa các mặt sóng ngay trước mũi vật thể trở nên nhỏ hơn (do vật thể đuổi theo mặt sóng, như hình bên trái trong hình minh họa bên). Các mặt sóng ứng với các vùng áp suất cao sẽ dần bị nén gần với nhau khi tốc độ vật thể tăng lên.

Đến khi tốc độ vật thể đúng bằng tốc độ âm thanh, các mặt sóng bị nén chặt tại một điểm ở ngay mũi vật thể (hình giữa trong hình minh họa bên). Điểm mũi vật thể, nơi các mặt sóng bị ép lại, có áp suất rất lớn. Các hạt không khí va đập vào mũi bị dồn nén lại, nhưng áp suất này không kịp giải tỏa ra hết môi trường xung quanh, do tốc độ lan truyền của sóng áp suất bằng đúng với tốc độ di chuyển của mũi. Kết quả là áp suất tiếp tục tăng lên đến giá trị rất lớn. Áp suất cực lớn này lan truyền ra xung quanh ở dạng sóng sốc . Tốc độ vật thể, khi bằng tốc độ âm thanh, gọi là Mach 1, khoảng 1225 km/h ở mực nước biển tại 20 độ C.

Nếu tốc độ vật thể tiếp tục tăng cao hơn tốc độ âm thanh (hình bên phải trong hình minh họa bên), mũi của vật thể di chuyển nhanh hơn cả sóng áp suất (âm thanh). Khối không khí có áp suất rất cao ở mũi vật thể, ở trạng thái cân bằng, luôn lan ra xung quanh đủ nhanh để kịp thoát ra khỏi mũi, nhưng sau đó do giãn nở trong quá trình lan ra, áp suất giảm và tốc độ lan ra chậm lại, bằng với tốc độ lan truyền của sóng áp suất thông thường, tức tốc độ âm thanh. Chuyển động của mũi vật thể và các khối khí áp suất cao từ mũi có thể được minh họa bằng chuỗi sự kiện như sau.
Tại thời điểm t bất kỳ, khối khí áp suất cao nằm ở vị trí A gần vị trí mũi vật thể B. Các vị trí này có thể được vẽ trên một khung hình đầu tiên của một đoạn hoạt hình tương tự như hình bên.
Tại thời điểm thời điểm t + dt (với dt là khoảng thời gian nhỏ), khối khí áp suất cao trên lan ra xung quanh trong vùng hình cầu bán kính dR = c * dt - với c là tốc độ âm thanh - tâm hình cầu tại điểm A ban đầu. Cũng tại thời điểm t+dt, mũi vật thể di chuyển đến B' cách B một khoảng BB' = v * dt với v là tốc độ của mũi và v > c. Vị trí mới của mũi vật thể và hình cầu chứa khối khí cao áp có thể được vẽ ở khung hình thứ hai của một đoạn hoạt hình tương tự như hình bên.
Tương tự, xét thời điểm t + 2dt, rồi t + 3dt,... kết quả thu được là đoạn hoạt hình tương tự như hình bên.

Vùng áp suất cao lan ra xung quanh trong giới hạn một hình nón có đỉnh là mũi vật thể và chuyển động cùng với vật thể, gọi là hình nón Mach. Một nửa góc nón α, tính bằng công thức:
sin(α) = c/v
với v là tốc độ vật thể, c là tốc độ âm thanh và v/c là số Mach. Tốc độ vật thể càng cao thì góc nón càng nhỏ.

Trong vùng sóng sốc, có sự tăng đột ngột về áp suất lên giá trị rất lớn tại mũi vật thể, và trên các cạnh của nón Mach. Áp suất giảm dần về phía đuôi vật thể và đạt giá trị nhỏ hơn áp suất thông thường của không khí tại đuôi (do bảo toàn số hạt không khí, có vùng tăng áp suất thì phải có vùng giảm áp suất), cũng như tại các cạnh nón Mach ứng với đuôi. Khi nón Mach ứng với đuôi đi qua, áp suất lại tăng đột ngột lên áp suất thông thường của khí quyển. Tiếng nổ được sinh ra khi có sự thay đổi đột ngột về áp suất, do đó có 2 lần nghe thấy tiếng nổ khi nón Mach đi qua:
lần thứ nhất khi áp tăng đột đột ngột từ bình thường lên áp suất cao ứng với cạnh của hình nón Mach của mũi vật thể
và lần thứ hai khi áp suất tăng đột ngột từ áp suất nhỏ hơn áp suất khí quyển tại cạnh của hình nón Mach của đuôi vật thể lên áp suất thường.

Do có sự tăng giảm rồi lại tăng về áp suất, khi các nón Mach đi qua, như trên, sự biến đổi của áp suất còn được gọi là sóng-N, vì hình dạng biến đổi giống chữ N. Nếu máy bay bay lượn vòng, có thể quan sát biến đổi áp suất theo sóng-U.

Tính chất
Chênh lệch áp suất giữa cạnh của nón Mach và áp suất khí quyển thông thường, nằm trong khoảng 50 đến 500 Pa đối với các máy bay siêu thanh thường gặp. Chênh áp lớn nhất từng được quan sát là vào khoảng 7000 Pa, sinh ra bởi một máy bay F-4 bay nhanh hơn tốc độ âm thanh một chút, và không gây ảnh hưởng sức khỏe cho những nhà nghiên cứu đứng gần đó .

Cường độ âm thanh của tiếng nổ siêu thanh còn phụ thuộc vào hình dạng vật thể bay. Máy bay dài hơn tạo ra tiếng nổ yếu hơn, do vùng chênh áp suất bị kéo dài ra.. Vật thể bay ở độ cao lớn hơn sẽ gây ra tiếng nổ nhỏ hơn ở mặt đất, do sóng sốc giảm cường độ khi lan ra xa khỏi vật thể. Cường độ tiếng nổ (tỷ lệ với chênh áp trong vùng sóng sốc) giảm chậm khi tốc độ vật thể siêu thanh tăng lên.

Ngoài việc sinh ra tiếng nổ, thay đổi áp suất trong vùng nón Mach còn có thể tạo ra nón mây trắng bay kèm theo, trong điều kiện thích hợp về độ ẩm, nhiệt độ và độ cao bay. Hơi nước trong không khí gặp vùng áp suất cao đột ngột, cao hơi áp suất bão hòa hơi nước, thì bị ngưng tụ lại thành những giọt rất bé, tạo nên hình mây trắng. Ngay khi nón áp suất cao đi qua thì áp suất lại giảm, các giọt hơi nước lại bốc hơi ngay (hòa tan vào không khí). Do đó chỉ tại vùng áp suất cao mới xuất hiện mây, và do vùng áp suất cao hình nón chuyển động cùng với máy bay, sẽ có thể quan sát được đám mây hình nón cũng chuyển động với máy bay. Nón mây này nằm lùi lại một chút so với mũi máy bay, do có độ trễ trong quá trình ngưng tụ và bốc hơi của hơi nước.

Giảm thiểu

Trong thập niên 1950, khi giao thông siêu thanh đang được quan tâm, người ta từng cho rằng tiếng nổ siêu thanh, tuy to, nhưng có thể sẽ không nghe thấy nếu bay cao. Tuy nhiên, chuyến bay của B-70 Bắc Mỹ Valkyrie cho thấy tiếng nổ gây khó chịu ngay cả khi bay ở độ cao 21,000 m. Đây là lần đầu tiên người ta quan sát thấy sóng-N.

Richard Seebass và Albert George ở Đại học Cornell đã nghiên cứu vấn đề giảm thiểu tiếng nổ siêu thanh và đã định nghĩa một hàm số (viết tắt là FM), phụ thuộc vào trọng lượng và chiều dài của máy bay, đặc trưng cho mức độ gây ồn do tiếng nổ siêu thanh của từng máy bay. Nếu hàm số này có giá trị bằng 1 thì ứng với mức độ ồn chấp nhận được, còn nếu cao hơn thì quá ồn và sẽ gây khó chịu. Các ông đã đo được FM của Concorde là 1.4 và của Boeing 2707 là 1.9 . Kết quả này, cùng với các vấn đề chính trị, đã dẫn đến các bộ luật ngăn cản sự phát triển của giao thông siêu thanh (ví dụ chỉ cho phép bay qua vùng biển).

Seebass và George cũng đã thử tính toán và thay đổi thiết kế máy bay để trải dài sóng-N ra, do đó giảm tiếng nổ siêu thanh. Các thiết kế này được DARPA thử nghiệm trong dự án Nền tảng Siêu thanh Yên tĩnh trên máy bay F-5E có chỉnh sửa hình dạng, với mũi dài hơn so với F-5F. Thử nghiệm đã kéo dài 2 năm, với 21 chuyến bay, 1300 đoạn thu hình và thu âm, trong đó có một số được thu lại từ vị trí nằm trong sóng sốc bởi một máy bay bay đuổi theo đằng sau. Kết quả là tiếng nổ siêu thanh giảm được 1/3 nhờ các cải tiến hình dạng. Kết quả này đủ để giúp giảm FM của Concorde xuống mức 1.

Sau thử nghiệm trên, năm 2006 một nhóm của NASA-Gulfstream Aerospace đã thử Mũi Yên tĩnh trên một máy bay F-15B 836.  Mũi Yên tĩnh là một que có thể thay đổi độ dài (theo cơ chế tương tự như một số ăng ten ti vi trong nhà) có thể gắn ở mũi của máy bay để làm giảm cường độ sóng sốc khi bay ở tốc độ siêu thanh. 50 chuyến bay thử đã được tiến hành, và nhóm nghiên cứu đã giành được giải thưởng của báo Aviation Week vào tháng 3 năm 2008 cho các thử nghiệm này .

Thiệt hại từ tiếng nổ siêu thanh
Ngày 15/12/2021, người phát ngôn của Không đoàn 142 của Không quân Hoa Kỳ đã phải lên tiếng xin lỗi vì máy bay của đơn vị này ở bang Oregon đã “vô tình” gây ra một vụ nổ siêu thanh, khiến người dân nơi này hoảng sợ vì tưởng là động đất. Theo quy định: các phi công của Không quân Vệ binh Quốc gia được phép gây ra những vụ nổ siêu thanh khi bay cách bờ biển ít nhất 24 km, nhưng mũi máy bay nên hướng ra xa đất liền.

Trong suốt lịch sử phát triển các loại vũ khí siêu thanh, Không quân và hải quân Mỹ đã phải bồi thường hàng trăm thiệt hại và thương tật do tiếng nổ siêu thanh gây ra. Năm 1982, không quân Mỹ đã bồi thường 26.000 USD sau khi một gia đình ở bang Tennessee cáo buộc rằng tiếng nổ siêu thanh đã giết chết 61 con lợn, làm văng vật liệu trám răng của một phụ nữ và sụp móng một ngôi nhà. Người phụ nữ trong vụ việc cũng nói mình đã bị mờ mắt, đau tai và chóng mặt trong nhiều tuần.

Xem thêm
Bức xạ Cherenkov
Sóng xung kích

Tham khảo

Âm thanh
Sóng xung kích
Khí động lực học
Kỹ thuật hàng không vũ trụ


title: Galaxies (bài hát)

text:
"Galaxies" là bài hát của Owl City, phát hành ngày 19 tháng 4 năm 2011.

Danh sách track
1. "Galaxies" - 4:01

Chú thích

Liên kết ngoài
Owl City - Galaxies trên YouTube
Adam Young giải thích ý nghĩa

Đĩa đơn năm 2011
Bài hát của Owl City
Bài hát năm 2011
Bài hát synthpop


title: Lonely Lullaby

text:
"Lonely Lullaby" là bài hát của nam nghệ sĩ synthpop người Mỹ Owl City từ album phòng thu thứ ba của anh, All Things Bright and Beautiful.

Danh sách ca khúc

Bảng xếp hạng
"Lonely Lullaby" tuy không lọt vào bảng xếp hạng Billboard Hot 100, nhưng lại đạt được vị trí thứ 12 tại bảng Bubbling Under Hot 100 Singles.

Lịch sử phát hành

Chú thích

Đĩa đơn năm 2011
Bài hát của Owl City
Pop ballad
Bài hát năm 2011


title: Peppermint Winter

text:
"Peppermint Winter" là bài hát của Owl City. Bài hát được phát hành vào 22 tháng 11 năm 2010 để quảng bá cho album, và cũng được coi là một đĩa đơn cho ngày Giáng sinh.

Bảng xếp hạng

Chú thích

Bài hát năm 2010
Bài hát của Owl City
Đĩa đơn năm 2010


title: Quần đảo Kai

text:
Quần đảo Kai (cũng gọi là quần đảo Kei) nằm ở phía đông nam của quần đảo Maluku thuộc tỉnh Maluku của Indonesia. Các cư dân bản địa gọi quần đảo của mình là Nuhu Evav (quần đảo Evav) hay Tanat Evav (vùng đất Evav), song người dân các đảo lân cận gọi quần đảo là Kei. "Kai" thực ra là chính tả từ thời thực dân Hà Lan. Quần đảo nằm ở rìa của biển Banda, ở phía nam của bán đảo Đầu Chim của New Guinea, ở phía tây của quần đảo Aru, và ở phía đông bắc của quần đảo Tanimbar. Một nhóm đảo nhỏ gọi là quần đảo Tayandu (hay Tahayad) nằm ngay ở phía tây.

Quần đảo Kei bao gồm nhiều hòn đảo như:
 Kai Besar hay Nuhu Yuut hay Nusteen (Kei Lớn)
 Kai Kecil hay Nuhu Roa hay Nusyanat (Kei Nhỏ)
 Tanimbar Kei hay Tnebar Evav
 Kei Dulah hay Du
 Dulah Laut hay Du Roa
 Kuur
 Taam
 Quần đảo Tayandu (Tahayad).

Tổng diện tích của quần đảo Kei là 1438 km² (555 sq mi).

Kei Besar có địa hình đồi núi và rừng cây rậm rạp.
Kei Kecil có dân số lớn nhất và địa hình bằng phẳng. Thật ra là một rạn san hô nổi lên.
Thủ phủ của quần đảo là Tual, hầu hết cư dân là tín đồ Hồi giáo. Langgur lân cận là trung tâm của các Ki-tô hữu.

Quần đảo Kei là một phần của Wallacea, một nhóm các đảo của Indonesia bị tách biệt bởi các vùng nước sâu cả với thềm lục địa châu Á và châu Úc, và chưa từng được kết nối bằng cầu lục địa với hai đại lục này. Do vậy, quần đảo Kei có một vài loài động vật có vú bản địa và là một phần của hệ sinh thái rừng rụng lá ẩm quần đảo biển Banda.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Map of the Kei Islands, 6MB
 Info booklet about the Kei Islands in Dutch

Đảo Indonesia


title: Bad 25

text:
Bad 25 là bản đặc biệt kỷ niệm 25 năm album phòng thu thứ bảy Bad của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Michael Jackson phát hành.

Danh sách track

Đĩa tặng kèm phiên bản chất lượng cao

Chú thích

Album năm 2012
Album của Michael Jackson
Album phát hành sau khi mất
Album của Epic Records


title: Quần đảo Leti

text:
Quần đảo Leti là một phần của quần đảo Maluku, thuộc phía tây nam của tỉnh Maluku tại Indonesia. Các đảo chính của quần đảo là Moa, Leti và Lakor. Quần đảo Leti tạo thành các phó huyện Leti Moa Lakor và Moa Lakor của huyện Maluku Barat Daya thuộc tỉnh Maluku.

Quần đảo có diện tích 750 km² và có tổng dân số khoảng 16 000 người. Đô thị quan trọng nhất là Pati trên đảo Moa. Các ngành kinh tế của quần đảo bao gồm trồng lúa, dừa và thuốc lá, chăn nuôi, và đánh cá.

Bản thân đảo Leti, hòn đảo ực tây, có tổng dân số khoảng 7000 người. Hòn đảo là một đỉnh núi hình tam giác, đối diện với núi Koli Besar ở phía đông và dãy núi Rapat ở phía tây.

Leti không có các cảng tự nhiên, và hoàn toàn biệt lập với thế giới bên ngoài trong thời gian gió mùa từ tháng 12 đến tháng 4 khi vị trí thả neo không thể sử dụng được.

Văn phòng của người đứng đầu địa phương (camat) Leti Moa Lakor nằm tại Serwaru, ở bờ biển phía bắc của Leti. Văn phòng của camat Moa Lakor is nằm ở Weet trên đảo Moa.

Tiếng Leti, một thành viên của ngữ hệ Nam Đảo được nói tại Leti.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Ảnh vệ tinh tử Google Maps

Quần đảo của Indonesia
Quần đảo Maluku
Địa mạo tỉnh Maluku
Vòng cung Banda ngoài


title: Don't Be Messin' 'Round

text:
"Don't Be Messin' 'Round" là bài hát của nghệ sĩ thua âm Mỹ Michael Jackson.

Danh sách bài hát
Đĩa CD 5" toàn cầu (88725414922)
 I Just Can't Stop Loving You (Album Version) - 4:23
 Don't Be Messin' 'Round (Demo) - 4:19

Xếp hạng

Chú thích

Đĩa đơn năm 2012
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát do Michael Jackson sáng tác
Bài hát năm 1986


title: Icon (album của Michael Jackson)

text:
Icon là album tổng hợp của Michael Jackson.

Danh sách bài hát
"Got to Be There" (single version) (3:23)
"I Wanna Be Where You Are" (2:57)
"Rockin' Robin" (2:31)
"People Make the World Go 'Round" (3:16)
"With a Child's Heart" (3:34)
"Happy (Love Theme from Lady Sings the Blues)" (3:29)
"Ben" (single version) (2:47)
"We're Almost There" (3:47)
"Just a Little Bit of You" (3:08)
"One Day in Your Life" (4:14)
"Music and Me" (2:38)

Tham khảo

Album năm 2012


title: Nhâm Quang

text:
Nhâm Quang (, ? – 29), tự Bá Khanh, người Uyển, Nam Dương , tướng lĩnh, khai quốc công thần nhà Đông Hán, một trong Vân Đài nhị thập bát tướng.

Cuộc đời và sự nghiệp
Quang từ nhỏ trung hậu, được người trong làng yêu mến. Ban đầu ông làm các chứ vụ Sắc phu (hương), lại (huyện). Quân Hán đến Uyển, thấy quan phục của Quang hoa mỹ, bèn lột ra, muốn giết đi để lấy áo. Gặp Quang lộc huân Lưu Tứ (anh họ của Lưu Tú) đến, thấy ông có tướng mạo trưởng giả, bèn cứu giúp. Quang đi theo Tứ, làm An Tập duyện, được bái làm Thiên tướng quân, cùng Lưu Tú tham gia trận Côn Dương.

Năm 23, Quang làm thái thú Tín Đô . Vương Lang dấy binh, nhiều nơi đầu hàng, chỉ có Quang không chịu theo. Quang cùng đô úy Lý Trung, lệnh Vạn Tu, công tào Nguyễn Huống, ngũ quan duyện Quách Đường đồng lòng giữ lấy Tín Đô. Quang bắt kẻ truyền hịch của Vương Lang chém đầu ở chợ, nhằm răn đe dân chúng, rồi phát 4000 quân giữ thành.

Mùa xuân năm 24, Lưu Tú chạy trốn đến huyện Kế , không biết phải đi đâu, nghe được chỉ còn Tín Đô chống lại Hàm Đan (căn cứ của Vương Lang), lập tức tìm đến. Quang tự biết cô thành khó giữ, nghe tin Lưu Tú đến, mừng rỡ, kêu gọi quan dân hô Vạn tuế, cùng Lý Trung, Vạn Tu soái quan thuộc mở cửa thành ra nghênh đón. Quang được bái làm Tả đại tướng quân, Vũ Thành hầu, theo đại quân chinh thảo. Lưu Tú lấy Tín Đô làm căn cứ, từ đó đánh chiếm các thành ấp xung quanh, sau khi bình định Hàm Đan, Quang được lệnh trở về quận.

Năm 26, Quang được đổi phong A Lăng hầu, thực ấp 1 vạn hộ.

Năm 29, Quang được triệu đến Lạc Dương làm Phụng triều thỉnh. Mùa đông cùng năm, Quang bệnh mất. Con là Nhâm Vĩ.

Tham khảo
 Hậu Hán thư, Liệt truyện, quyển 11

Chú thích

Người Hà Nam (Trung Quốc)
Năm sinh thiếu
Mất năm 29
Vân Đài nhị thập bát tướng


title: Vương quốc Đại Đỗ

text:
Vương quốc Đại Đỗ () hay vương quốc Middag là một vương quốc hay một liên minh siêu bộ lạc nằm ở trung tâm vùng đồng bằng phía tây Đài Loan. Chính quyền này được các bộ lạc nguyên trú tại Đài Loan lập ra, gồm người Papora, Babuza, Pazeh, và Hoanya; chính quyền quản lý 27 ngôi làng, chiếm nhiều phần của các huyện thị Đài Trung, Chương Hóa và Nam Đầu ngày nay. Sau khi sống sót qua thời cai trị của thực dân châu Âu và vương quốc Đông Ninh, các bộ lạc nguyên trú từng hình thành nên vương quốc Đại Đỗ cuối cùng đã bị nhà Thanh khuất phục vào thế kỷ 18.

Lịch sử

Vương quốc này đã lần đầu tiên giao thiệp với phương Tây sau khi Công ty Đông Ấn Hà Lan lập ra chính quyền Formosa vào năm 1624. David Wright, một nhân viên người Scotland đã sống trên đảo trong thập niên 1640, đã liệt Middag là một trong 11 "huyện hay tỉnh" của vùng đồng bằng, được mô tả như sau:
"Lãnh địa thứ ba thuộc về quốc vương Middag, và nằm đối diện với đông bắc của Tayouan, phía nam của sông Patientia. Có 17 ngôi làng tuân theo lệnh của ông hoàng này, lớn nhất trong đó gọi là Middag, cũng là trị sở và tư gia chính của ông ta. Sada, Beodor, Deredonesel, và Goema, là bốn đô thị nổi tiếng khác của ông, cái tên cuối là một nơi đẹp đẽ, và nằm trên một đồng bằng cách năm dặm từ Patientia, trong khi những nơi khác được xây trên các ngọn đồi. Quốc vương Middag từng có quyền cai trị đối với 27 làng, song mười làng đã rời bỏ mối ràng buộc với ông. Ông không nắm giữ một nhà nước to lớn, và chỉ có một hoặc hai tùy trùng hộ tống lúc ông ra ngoài. Ông sẽ không dung thứ chho bất cứ Ki-tô hữu nào sống trong lãnh địa của mình, và chỉ cho phép họ đi qua nó."

Sau khi người Hà Lan chinh phục thuộc địa của Tây Ban Nha ở Bắc Đài Loan vào năm 1642, họ đã tìm cách kiểm soát vùng đồng bằng phía tây giữa thuộc địa mới và căn cứ của họ ở Tayouan (nay là Đài Nam). Sau một chiến dịch ngắn nhưng tàn khốc, Pieter Boon đã có thể chinh phục các bộ lạc tại khu vực này vào năm 1645. Kamachat Aslamie, người cai trị Middag, đã được trao một cây gậy biểu thị quyền cai trị địa phương của ông dưới quyền bá chủ của người Hà Lan. Từ năm 1646 đến 1650, Công ty Đông Ấn Hà Lan chia các vùng đất của ông thành sáu phần và cho các nông dân người Hán thuê.
Trong thời gian này, Kamachat Aslamie chết và kế vị ông là cháu trai Kamachat Maloe, song người kế vị này không bao giờ được gọi với tước hiệu "Quata Ong" (tiếng Hán là 番仔王, Phiên Tử vương).

Năm 1662, Trịnh Thành Công và những người đi theo đã bao vây tiền đồn của người Hà Lan, và cuối cùng đã lập ra vương quốc Đông Ninh. Theo các điều khoản đầu hàng, Trịnh Thành Công kế thừa mọi hợp đồng cho thuê của người Hà Lan. Do chiến tranh liên miên, còn thương mại hàng hải thì bị liên minh nhà Thanh-Hà Lan thù địch từ chối, vương quốc Đông Ninh phải tập trung khai thác các vùng đất này để nuôi sống đội quân lớn của họ. Điều này đã dẫn đến một số cuộc đàn áp dã man các cuộc nổi dậy của người nguyên trú và khiến vương quốc Đại Đỗ dần suy yếu.

Ảnh hưởng của nhà Thanh
Sau khi nhà Thanh giành được chiến thắng trước vương quốc Đông Ninh, việc chuyên chở giữa Đài Loan và đại lục được khôi phục, lại có làn sóng người Hán nhập cư đến đảo, bất chấp triều đình đã có chiếu chỉ ngăn cấm. Do đó, vương quốc Đại Đỗ cũng như các bộ lạc khác phải đối mặt với áp lực thậm chí còn lớn hơn khi số người Hán nhập cư tăng theo cấp số nhân tìm kiếm các vùng đất trồng trọt "hoang" trên đảo.

Do thiếu các tư liệu lịch sử và bằng chứng khảo cổ học, dòng thừa kế và sự phát triển của vương quốc không thể xác định chắc chắn. Theo các tư liệu của Hoàng Thúc Kính (黃叔璥), một viên quan nhà Thanh được phái đến Đài Loan vào đầu thế kỷ 18, thì một lãnh đạo siêu bộ lạc vẫn còn tồn tại ở khu vực Đại Đỗ lúc đó. Tuy nhiên, trong thời gian trị vì của Hoàng đế Ung Chính, dân cư trong các lãnh thổ truyền thống của Đại Đỗ đã nổi dậy phản đối lao dịch nặng nề do chính quyền nhà Thanh áp đặt, và bị quân Thanh cùng các bộ lạc hợp tác với nhà Thanh đàn áp tàn nhẫn vào năm 1732, tức một năm sau khi nổi dậy. Sau khi kết thúc xung đột này, một lãnh đạo siêu bộ lạc dường như đã không còn tồn tại trong các vùng đồng bằng trung tâm phía tây của hòn đảo. Sau đó, các hậu duệ của vương quốc Đại Đỗ hoặc là đã dung hợp vào người Hán chiếm đa số thông qua hôn nhân hoặc di cư đến vùng Phố Lý ngày nay, một trấn bồn địa được các ngọn núi bao quanh ở miền trung Đài Loan.

Tham khảo

Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Lịch sử Đài Loan
Cựu quốc gia quân chủ


title: Đất nông nghiệp

text:
Đất nông nghiệp đôi khi còn gọi là đất canh tác hay đất trồng trọt là những vùng đất, khu vực thích hợp cho sản xuất, canh tác nông nghiệp, bao gồm cả trồng trọt và chăn nuôi. Đây là một trong những nguồn lực chính trong nông nghiệp.

Phân loại
Việc phân loại tiêu chuẩn theo FAO - Tổ chức Nông lương của Liên Hợp Quốc thì phân chia đất nông nghiệp vào các thành phần sau đây:
 Đất canh tác như đất trồng cây hàng năm, chẳng hạn như ngũ cốc, bông, khoai tây, rau, dưa hấu, loại hình này cũng bao gồm cả đất sử dụng được trong nông nghiệp nhưng tạm thời bỏ hoang (đất hoang hóa, đất thoái hóa).
 Vườn cây ăn trái và những vườn nho hay cánh đồng nho (thông dụng ở châu Âu)
 Đất trồng cây lâu năm ví dụ như trồng cây ăn quả).
 Cánh đồng, thửa ruộng và đồng cỏ tự nhiên cho chăn thả gia súc.

Tùy thuộc vào việc sử dụng hệ thống tưới tiêu nhân tạo, đất nông nghiệp được chia thành đất có tưới tiêu và không tưới tiêu (thường xuyên). Ở các nước đang khô hạn và bán khô hạn đất nông nghiệp thường được giới hạn trong phạm vi đất tưới tiêu.

Đất nông nghiệp cấu thành chỉ là một phần của lãnh thổ của bất kỳ quốc gia, trong đó ngoài cũng bao gồm các khu vực không thích hợp cho nông nghiệp, chẳng hạn như rừng, núi, và các vùng nước nội địa. Đất nông nghiệp bao gồm 38% diện tích đất của thế giới, với diện tích đất trồng đại diện cho ít hơn một phần ba đất nông nghiệp (11% diện tích đất của thế giới).

Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, đất nông nghiệp được định nghĩa là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng. Đất nông nghiệp bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác.

Đất nông nghiệp gồm:
 Đất sản xuất nông nghiệp: Là đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp. Bao gồm đất trồng cây hàng năm và đất trồng cây lâu năm.
 Đất lâm nghiệp: Là đất có rừng tự nhiên hoặc có rừng trồng, đất khoanh nuôi phục hồi rừng (đất đã giao, cho thuê để khoanh nuôi, bảo vệ nhằm phục hồi rừng bằng hình thức tự nhiên là chính), đất để trồng rừng mới (đất đã giao, cho thuê để trồng rừng và đất có cây rừng mới trồng chưa đạt tiêu chuẩn rừng). Theo loại rừng lâm nghiệp bao gồm: đất rừng sản xuất, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng.
 Đất nuôi trồng thủy sản: Là đất được sử dụng chuyên vào mục đích nuôi, trồng thủy sản, bao gồm đất nuôi trồng nước lợ, mặn và đất chuyên nuôi trồng nước ngọt.
 Đất làm muối: Là đất các ruộng để sử dụng vào mục đích sản xuất muối.
 Đất nông nghiệp khác: Là đất tại nông thôn sử dụng để xây dựng nhà kính (vườn ươm) và các loại nhà khác phục vụ mục đích trồng trọt, kể cả các hình thức trồng trọt không trực tiếp trên đất, xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại động vật khác được pháp luật cho phép, đất để xây dựng trạm, trại nghiên cứu thí nghiệm nông nghiệp, lâm nghiệp, diêm nghiệp, thủy sản, xây dựng cơ sở ươm tạo cây giống, con giống, xây dựng nhà kho, nhà của hộ gia đình, cá nhân để chứa nông sản, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, máy móc, công cụ sản xuất nông nghiệp.

Tham khảo

 Definition of agricultural land in FAOSTAT Glossary (click on the letter "A" to get to the definition of "Agricultural area").
 Definition of agricultural land in OECD Glossary of Statistical Terms.
 WDI –World Development Indicators online database, retrieved on ngày 18 tháng 7 năm 2008 (may require subscription for access; print edition from the World Bank).

Nông nghiệp


title: Kem đá (tiểu thuyết)

text:
là một tiểu thuyết ly kỳ đề tài học đường do Yonezawa Honobu sáng tác, xuất bản năm 2001. Đây là tập sách đầu tiên trong sê-ri "Câu lạc bộ Cổ Điển" (古典部 Koten-bu, Cổ Điển bộ) gồm tổng cộng 6 tập tính đến năm 2016. Phiên bản manga được vẽ bởi Taskohna và được xuất bản bởi Kadokawa Shoten vào tháng 1 năm 2012. Phiên bản anime gồm 22 tập được sản xuất bởi Kyōto Animation và chỉ đạo lên sóng bởi Yasuhiro Takemoto từ ngày 22 tháng 4 năm 2012 đến ngày 16 tháng 9 năm 2012.

Cốt truyện
Oreki Houtarou được nhắc đến là người với lối sống "tiết kiệm" - có nghĩa là cậu ta sẽ không chủ động làm một việc gì mà bản thân cảm thấy không cần thiết. Mặc dù không quan tâm gì đến việc tham gia các câu lạc bộ khi cậu bước vào Trường Cao trung (Trung học phổ thông - Cấp 3) Kamiyama, cậu được chị gái của mình là Oreki Tomoe yêu cầu tham gia Câu lạc bộ Văn học cổ điển, nơi sắp sửa có khả năng biến mất vì lý do các thành viên trước đều đã ra trường và hiện không có ai tham gia với tư cách là thành viên mới. Về sau, cùng những người bạn cũ là Fukube Satoshi và Ibara Mayaka, cũng như cô gái xinh xắn hay tò mò Chitanda Eru, Câu lạc bộ Văn học cổ điển đã trải qua những cuộc phiêu lưu giải đáp nhiều bí ẩn ở trường Cao trung Kamiyama. Cuối cùng, Houtarou nhận ra rằng Câu lạc bộ Văn học cổ điển, theo như lời chị cậu đã nói, cũng "khá thú vị". Đằng sau những vụ án bé nhỏ đó còn là những thông điệp rất giản dị về cuộc sống, về tình cảm bạn bè, gia đình.

Nhân vật

Nhân vật chính

Đóng bởi: Kento Yamazaki
Oreki là nhân vật chính của Hyouka, là một nam sinh với triết lý sống "Việc không cần làm thì khỏi làm. Việc bắt buộc phải làm phải giải quyết nhanh gọn". Cậu chỉ tham gia câu lạc bộ Văn học cổ điển theo bức thư của chị gái mình là Oreki Tomoe để giúp nó không bị bãi bỏ. Dù nói rằng mình không thích lãng phí năng lượng, khi gặp phải những bí ẩn, cậu vẫn xem xét nó dưới góc độ những giả thuyết logic nhằm làm cho sự việc sáng tỏ. Đối với cậu, Eru là người mà "cậu không thể phớt lờ", ngụ ý rằng bản thân cậu đã có cảm giác với cô gái này. Dưới những tác động của Eru đối với cuộc sống của mình, cậu dần nhận ra rằng mình đang dần trở lại với cuộc sống của một học sinh cao trung. Dường như căn bệnh lười mãn tính là một vệt màu điểm xuyết cho hào quang tỏa ra từ thiên tài Oreki, nghiễm nhiên như trân châu trong li trà sữa. Tuy lười nhưng anh cực đẹp trai và cực tỉnh, vì thế, chớ dại mà lí sự trước mặt anh về việc tại sao anh lười, kẻo bị anh quay một thôi một hồi thì não nhừ đấy. Anh hùng khó qua ải mĩ nhân, Oreki cuối cùng cũng bị ánh nhìn của Eru dẹp bớt sự lười. Giả sử như anh chàng đề kháng được cô nàng, xách cặp đi về ngủ, chắc chẳng có gì cho chúng ta đọc hoặc xem nữa đâu!

Đóng bởi: Hirose Alice
Eru là một cô gái xinh xắn, hay tò mò tham gia Câu lạc bộ Văn học cổ điển với hy vọng có thể tìm hiểu về câu chuyện người chú của mình 45 năm trước. Câu nói của cô rất thường gặp trong truyện là "Mình rất tò mò!". Mặc dù là một trong những học sinh đạt điểm cao nhất trường, cô vẫn thường khá khờ trong việc giải quyết các vấn đề và phụ thuộc vào Oreki. Trái ngược với Oreki, cô rất năng động và thông thạo những truyền thống và lễ nghi địa phương, phần cũng vì cô sinh ra trong một trong những gia đình có truyền thống lâu đời nhất. Khi gặp những chuyện kỳ bí, cô thường không thể ngăn cản mình tiếp tục nghĩ về nó cho đến khi được giải thích sáng tỏ. Cô rất ngưỡng mộ Oreki và thường khen tài năng của cậu những lần cậu giải quyết những bí ẩn. Ngụ ý rằng cô cũng có cảm giác với Oreki.

Đóng bởi: Okayama Amane
Fukube là bạn với Houtaru, người tham gia Câu lạc bộ cùng cậu. Satoshi rất tự hào về trí nhớ ấn tượng của mình và thường khoe rằng mình là một cơ sở dữ liệu. Cậu luôn giữ một tinh thần sống lạc quan và đầy năng lượng, như cậu nói "Nếu cuộc đời cao trung của Oreki màu xám thì của mình là màu hồng". Mặc dù luôn động viên Oreki hoạt động nhiều hơn, câu chuyện cũng hé lộ rằng Satoshi có cảm giác đố kỵ với những khả năng của Oreki. Trong truyện, cậu gọi Mayaka bằng tên đầu của cô, chứng tỏ rằng quan hệ hai người khá thân thiết. Sau này, Satoshi thừa nhận rằng cậu cũng có tình cảm với cô, nhưng một mặt không muốn bị ám ảnh bởi cô hay mất đi cuộc sống giàu năng lượng mà cậu đã phải cố gắng để đạt được trong quá khứ. Cậu bắt đầu hẹn hò với Mayaka vào mùa xuân năm học thứ hai.

Đóng bởi: Kojima Fujiko
Ibara là thành viên thứ tư của Câu lạc bộ Văn học cổ điển, cô tham gia sau ba người kia. Cô là bạn học cũ của Oreki và Fukube vào những năm học cấp hai. Cô không thích lối sống "tiết kiệm năng lượng " của Houtarou và quan hệ giữa hai người cũng không được tốt, mãi cho đến khi cô trở thành bạn với Eru. Cô có niềm đam mê với việc đọc manga và cũng tham gia câu lạc bộ này ở trường, dù cô rất miễn cưỡng thể hiện điều đó. Cô có nhiều tình cảm với Fukube, người luôn cư xử thoải mái với cô. Sau này, cô đã hẹn hò với cậu. Mayaka thường gọi Fukube là "Fuku-chan".

Truyền thông

Tiểu thuyết

Manga
Một bản chuyển thể manga có tựa Hyouka do Taskohna minh họa ra mắt tiếp nối số ra tháng 3 năm 2012 tập Shōnen Ace của Kadokawa Shoten. Kadokawa Shoten đã xuất bản 15 tập tankōbon từ 26 tháng 4 năm 2012 đến ngày 25 tháng 7 năm 2023. Manga chuyển thể 4 tiểu thuyết đầu tiên, tương tự như loạt anime. Loạt manga tiếp nối được công bố khởi động trong số ra vào tháng 8 năm 2019 của Shōnen Ace.

Anime
Một bản chuyển thể bốn tiểu thuyết đầu tiên lên anime dài 22 tập do Kyoto Animation chịu trách nhiệm sản xuất và đạo diễn bởi Takemoto Yasuhiro, với Gatoh Shoji xử lý cốt truyện, Nishiya Futoshi thiết kế các nhân vật và Tanaka Kohei sáng tác nhạc phim. Loạt phim phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 22 tháng 4 năm 2012 đến ngày 16 tháng 9 năm 2012. Tập đầu tiên lên sóng vào ngày 14 tháng 4 tại một sự kiện đặc biệt ở Kadowaka Cinema, Shinjuku. Một tập OVA được truyền trực tiếp trên UStream vào ngày 8 tháng 7 năm 2012 và sau đó phát hành trên Đĩa Blu-ray, đi kèm với tập manga thứ ba vào ngày 12 tháng 1 năm 2013. Loạt anime có 4 bản nhạc chủ đề: hai bài mở và hai bài kết. Ca khúc chủ đề mở đầu tiên (sử dụng trong 11 tập phim) là  của ChouCho, và bài hát chủ đề mở thứ hai (phát từ tập 12 trở đi) là  của Kodama Saori. Ca khúc chủ đề kết phim đầu tiên (sử dụng trong 11 tập phim) là , còn bài hát chủ đề kết thứ hai (phát từ tập 12 trở đi) là ; cả hai bài đều được thể hiện bởi Sato Satomi và Kayano Ai. Funimation được cấp phép bản quyền bộ anime và phát hành nó trên băng đĩa tại gia ở Bắc Mỹ vào ngày 4 tháng 7 năm 2017, kèm với phần lồng tiếng Anh. Tương tự Anime Limited phát hành phim tại Anh Quốc vào năm 2017 và 2018.

Phim hiện được Muse Communication phân phối khu vực Châu Á và một số quốc gia lân cận, phiên bản phụ đề ngôn ngữ bản địa được kênh YouTube hệ thống kênh YouTube trực thuộc Muse Communication đăng tải.

Đón nhận
Tháng 10 năm 2017, có thông tin cho biết các tiểu thuyết đã xuất ra 2,05 triệu bản in.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Anime năm 2012
Manga năm 2012
Shōnen manga
Manga dài tập
Tiểu thuyết năm 2001
Tiểu thuyết Nhật Bản
Anime và manga huyền bí
Funimation
Kyōto Animation
Muse Communication


title: Space Brothers

text:
Space Brothers  có thể đề cập đến:

 The Space Brothers
 Space Brothers (manga)


title: Vườn nho

text:
Vườn nho hay cánh đồng nho hay cánh đồng trồng nho, đồi nho là những khu vực đất, cánh đồng, thửa ruộng, đồi được quy hoạch, cải tạo dành riêng cho việc trồng nho để phục vụ cho hoạt động sản xuất rượu (rượu vang, rượu nho) cũng như phục vụ cho sản xuất các sản phảm khác như nho khô, nho tươi và nước ép nho không có cồn. Các đồi nho thường nghiêng về hướng Nam hay hướng Tây để các cây nho có thể hấp thụ ánh sáng mặt trời tốt nhất.

Lịch sử
Những bằng chứng sớm nhất của việc sản xuất rượu vang được cho là có từ giữa 6000 và 5000 trước Công nguyên từ những người Hy Lạp cổ đại và phát triển vào thời kỳ Đế quốc La Mã, sau này kỹ thuật canh tác của họ đã được phổ biến khắp châu Âu.

Trong thời trung cổ ở châu Âu, Giáo hội là những lực lượng ủng hộ sát sao việc tiêu thụ rượu vang, đó là điều kiện cần thiết cho việc cử hành Thánh lễ. Trong thời kỳ Trung Cổ, các tu viện được sở hữu các vườn nho tốt nhất ở châu Âu. Những vườn nho nổi tiếng hiện ở nước Pháp nơi sản xuất ra những loại rượu vang trứ danh.

Diện tích trồng
Theo số liệu của FAO, 75.866 km² trên thế giới được dùng để trồng nho. Khoảng 71% sản lượng nho được dùng sản xuất rượu vang, 27% để ăn dưới dạng quả tươi và 2% làm nho khô.

Danh sách dưới đây liệt kê 11 quốc gia sản xuất rượu vang nho hàng đầu thế giới với diện tích trồng nho tương ứng cho việc sản xuất rượu vang:
 Tây Ban Nha 11.750 km²
 Pháp 8.640 km²
 Ý 8.270 km²
 Thổ Nhĩ Kỳ 8.120 km²
 Hoa Kỳ 4.150 km²
 Iran 2.860 km²
 România 2.480 km²
 Bồ Đào Nha 2.160 km²
 Argentina 2.080 km²
 Trung Quốc 1.780 km²
 Australia 1.642 km²

Vườn nho trên thế giới

Ở Pháp

Ở Pháp có nhiều vườn nho nổi tiếng để sản xuất rượu vang, như những vườn nho ở vùng Cognac ở miền Nam nước Pháp. Tại đây, có tới 73 ngàn ha với loại đất mới trông có màu bạc giống như vôi rất thích hợp với việc trồng những loại nho trắng, thành phần quyết định cho chất lượng của loại rượu Cognac. Cư dân của thành phố chỉ sống nhờ vào những cánh đồng nho và loại rượu Cognac, Họ là chủ sở hữu những cánh đồng nho, trồng để cung cấp cho các hãng rượu lớn hoặc tự làm những sản phẩm truyền thống.

Ở vùng St Emilion cũng có những vườn nho, nơi đây được công nhận là di sản thế giới vì những cánh đồng nho trải dài bất tận với những đồi nho xanh ngát, trong các khu vườn, những chùm nho xanh sai trĩu quả.

Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, diện tích trồng nho đáng kể được biết đến ở Ninh Thuận, Vùng Ninh Thuận với đặc trưng là vùng đất đầy nắng, khô khan là ưu thế để phát triển cây nho, khách du lịch gặp những thửa ruộng nho cho quả to mọng, với các màu đen, đỏ, tím thẫm, xanh lơ và là một đặc sản của vùng đất Ninh Thuận. Diện tích trồng nho của tỉnh khoảng 2.500 ha, tập trung chủ yếu ở huyện Ninh Phước, Ninh Hải và thị xã Phan Rang – Tháp Chàm, tại các xã, thị trấn Phước Dân, Phước Hữu, Phước Sơn với nhiều loại giống nho mới năng suất chất lượng cao. Từ năm 2002 Ninh Thuận đã mở rộng diện tích cây nho từ 25 – 30 ha và từ 1995 diện tích tăng nhanh nhất trên 2.000ha. Địa phương có án phát triển cây nho từ 1.000ha -2.000ha vào năm 2015 và 2.500ha vào năm 2020.

Ninh Thuận là nơi cung cấp nho tươi với sản lượng lớn nhất cả nước, trung bình khoảng 15.000 tấn/năm và chế biến ra nhiều sản phẩm như nho sấy, mứt nho, rượu vang nho, mật nho… đáp ứng nhu cầu phong phú của người tiêu dùng trong đó, mỗi năm nông dân của tỉnh Ninh Thuận, xuất khẩu trên 10.000 tấn nho tươi sang các tỉnh thành trong khu vực. Tuy vậy, do sâu bệnh, diện tích trồng nho của Ninh Thuận năm 2011 chỉ còn 700 héc ta, giảm gần 60% so với năm 2010, cũng do dịch bệnh hán thư và côn trùng gây hại nên hầu như các vườn nho mới được trồng lại đều bị chết, do vậy, diện tích trồng nho sau mỗi năm cứ giảm dần và đến năm 2011 còn lại 700 héc ta.

Kỷ lục

Theo ký giả chuyên về rượu nho Rudolf Knoll:
 Rượu nho lâu đời nhất mà vẫn uống được: Theo nhà thám hiểm đại dương Jaques Cousteau, ông ta đã tìm ra được một bình (Amphore) rượu nho vẫn còn uống được trong một chiếc thuyền vận tải hàng hóa mà đã chìm khoảng 200 năm trước Tây lịch.
 Nước có diện tích đất trồng nho nhiều nhất thế giới không phải là Ý hay Pháp mà là Tây Ban Nha (11.750 km²) so với Pháp (8.640 km²) và Ý (8.270 km²)
Đồi nho cao nhất thế giới là ở Ecuador (2700m). Khí hậu và độ nắng ở vùng này mặc dù ở độ cao như vậy vẫn thích hợp cho việc trồng nho. Ở Âu châu thì tại Sicilia và Cộng hòa Síp có những đồi nho cao nhất khoảng 1500m.
 Chai rượu nho lớn nhất là của hãng rượu Beringer được rót vào năm 2004, chứa 130 lít rượu nho Cabernet; chai này cao tới đầu người.
 Vùng Sabile, Latvia là vùng nằm về phía Bắc nhất của thế giới mà vẫn trồng được nho để làm rượu.
 Những vườn nho nằm ở phía Nam nhất thuộc đảo Tasmania, Đảo Nam (New Zealand) và ở Chile.
 Vườn nho nằm thấp nhất là vùng Biển Chết dưới mặt nước biển.

Tham khảo

Chú thích

Nông nghiệp
Trồng nho làm rượu