title: Những vụ án ấu dâm của giáo sĩ Công giáo Rôma

text:
Những vụ án ấu dâm của giáo sĩ triều Rôma đề cập tới các vụ án, điều tra, truy tố, xét xử và những cáo buộc về lạm dụng tình dục trẻ em đối với nhiều linh mục và thành viên dòng tu của Giáo hội Công giáo Rôma, bắt đầu từ thập niên 1980. Đối tượng của các vụ án xâm hại tình dục này là các trẻ em nam và nữ, và phần lớn là nằm trong độ tuổi từ 11 cho đến 14 tuổi. Cuộc khủng hoảng này gây ảnh hưởng to lớn tới uy tín của giới lãnh đạo Giáo hội Công giáo Rôma.

Trong những năm 2001 tới 2010, Tòa Thánh, cơ quan quản lý trung ương của Giáo hội Công giáo, đã xem xét các cáo buộc liên quan tới 3.000 linh mục xảy ra trong vòng 50 năm, phản ánh các tình trạng lạm dụng kéo dài và lề thói của hàng giáo phẩm thường che đậy các báo cáo về lạm dụng. Giới chức giáo phận và giới hàn lâm chuyên về Công giáo nói rằng các lạm dụng tình dục do giáo sĩ nhìn chung không được thảo luận và do vậy nên khó đo lường. Một số người trong hàng giáo phẩm của Giáo hội cho rằng truyền thông đưa tin quá mức và không cân đối, rằng các lạm dụng cũng xảy ra tại các tôn giáo và tổ chức khác; quan điểm này làm quan ngại những người chỉ trích coi việc này là một cách lảng tránh giải quyết vấn đề lạm dụng trong Giáo hội. Một số nguồn chỉ ra rằng tỉ lệ các linh mục Công giáo lạm dụng không lớn hơn các tổ chức khác hay tỉ lệ lạm dụng của nam giới nói chung.

Tổng quan

Trong thập niên 1990 và 2000, giới truyền thông trên thế giới đã khai thác mạnh chủ đề lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên của giáo sĩ Công giáo tại một số quốc gia. Giáo hội Công giáo bị chỉ trích vì một vài Giám mục đã bao che cho các linh mục bị cáo buộc, không xử lý mà lại thuyên chuyển họ đến mục vụ nơi khác, để tình trạng này tiếp diễn. Giáo hội Công giáo đã thiết lập thủ tục chính thức để giải quyết vấn đề này. Người phát ngôn của Vatican cho biết họ xử lý rất nghiêm chỉnh đối với vụ tai tiếng lạm dụng tình dục trẻ em. Ông cũng nói các nhà lãnh đạo giáo hội phải hợp tác với nhà chức trách dân sự về những trường hợp lạm dụng tình dục trẻ em. Theo văn phòng của Giáo hội đang phụ trách về sự việc, họ đã nhận được đơn tố cáo về hơn 4.000 vụ trong thập niên qua

Những trẻ em bị các tu sĩ và các lãnh đạo cấp cao của Giáo hội Công giáo lạm dụng bằng nhiều phương cách khác nhau, ví dụ như tình dục qua đường hậu môn, tình dục bằng miệng, cưỡng bức thủ dâm..., trong đó hình thức tương đối phổ biến nhất là tình dục đường hậu môn và đường miệng. Đã có việc khởi tố vụ án hình sự của một số kẻ lạm dụng và các vụ kiện dân sự chống lại các giáo phận và giáo xứ của giáo hội đối với các trường hợp kéo dài nhiều thập kỷ và được đưa ra nhiều năm sau khi xảy ra việc lạm dụng. Một số vụ kiện và cáo buộc cũng nhắm vào những lãnh đạo cấp cao của Giáo hội đã cố tình không báo cáo những cáo buộc lạm dụng tình dục để các cơ quan pháp luật thực thi chức năng điều tra đồng thời cố tình luân chuyển công tác các linh mục lạm dụng tình dục các giáo xứ khác nơi mà việc lạm dụng đôi khi vẫn được tiếp diễn. Một số tu sĩ được thuyên chuyển từ giáo phận này sang giáo phận khác nên họ có thể tiếp tục lạm dụng trẻ em.

Thực tế thì Văn phòng của giáo hội phụ trách về những trường hợp lạm dụng tình dục, đã nhận được đơn tố cáo về hơn 4.000 vụ làm dụng tình dục trẻ em của các tu sĩ trong đó co thông tin chi tiết về 3.000 giáo sĩ Thiên chúa bị các Giám mục phụ trách báo cáo về Rome là đã có hành vi tình dục sai trái, phạm tội hình sự liên quan tới tình dục. Trong đó có 60% các vụ việc liên quan tới tình dục đồng giới, 30% liên quan tới tình dục dị giới và chỉ có 10% (khoảng 300 giáo sĩ) là các vụ thực sự là ấu dâm. Từ vụ việc này, lần đầu tiên các nhân vật cao cấp Công giáo bắt đầu công khai kêu gọi đánh giá lại chuyện có nên buộc tu sĩ sống đời độc thân hay không.

Tình hình trên thế giới
Độ khả tín của Giáo hội với tư cách giám hộ về đạo đức đang gặp nhiều rủi ro. Ngoài ra, có khả năng Giáo hội còn phải đương đầu với hàng loạt vụ kiện đòi bồi thường của các nạn nhân. Nhiều linh mục Công giáo tại Bỉ đã phạm tội ấu dâm trong khoảng thời gian từ năm 1950 đến 1980. Cuộc điều tra do giáo hội Bỉ tiến hành đã công bố kết quả theo đó cáo buộc một số linh mục tại Bỉ đã gây ra hàng trăm vụ lạm dụng tình dục trẻ em. Ủy ban điều tra của giáo hội Bỉ liên tiếp nhận được hơn 500 đơn tố cáo của các nạn nhân, trong đó hầu hết là nam giới và đã có 13 nạn nhân được xác nhận đã tự tử. Ở Ý, các vụ giáo sĩ lạm dụng tình dục trẻ em đang được đưa ra công khai, có trên 80 trường hợp. Ở Chilê, ít nhất có hơn 200 khiếu nại của lạm dụng tình dục trong các trường cao đẳng Công giáo, và theo Tổng Chưởng lý Sabas Chahuan thì các bậc phụ huynh đã trở nên lo lắng và hoảng sợ trước thực trạng này. Nhiều trường hợp, các nạn nhân bị lạm dụng đã tự tử và có trường hợp nạn nhân chỉ mới 2 tuổi.

Tại Đức
Vụ việc tại nước Đức vốn là quê của Giáo hoàng Biển Đức XVI đã có tầm ảnh hưởng trên toàn thế giới, sau khi có các cáo buộc về chuyện các tu sĩ Công giáo Rôma lạm dụng tình dục tại Đức, Tòa Thánh phải phá vỡ sự im lặng về chủ đề ấu dâm vốn là điều cấm kỵ trước đây và cũng tại Đức, người ta đã thừa nhận có chuyện che giấu, giống như những trường hợp tương tự ở nơi khác, nước Đức có gần 200 cáo giác về xâm hại tính dục trẻ em của các linh mục và những người khác tại một nhà thờ ở Đức, kể cả cáo giác dính líu tới một ca đoàn nam từng nằm dưới sự hướng dẫn của người anh của Giáo hoàng Biển Đức XVI nhưng Tòa thánh Vatican đã lên tiếng đả kích điều mà họ gọi là những mưu toan nhằm nối kết giáo hoàng với một vụ tai tiếng ngày càng lan rộng này. Ngoài ra, ở Đức các vụ lạm dụng tình dục trong nội bộ Giáo hội Công giáo ở Đức bị tiết lộ khi chủng viện Dòng Tên Canisius ở Berlin thừa nhận rằng ba linh mục đã phạm những hành vi lạm dụng tình dục học sinh của trường trong những năm 1970 và 1980, điều này gây ra một cơn phẫn nộ trong dư luận. Ông hiệu trưởng trường dự bị đại học Công giáo Aloisius (Aloisiuskolleg') tại Bonn-Bad Godesberg cũng đã từ chức khi dư luận nghi ngờ ông này biết (nhưng không báo) chuyện thầy giáo loạn dâm với học trò. Theo tạp chí Der Spiegel, có 100 linh mục bị nghi ngờ lạm dụng tình dục trẻ em từ năm 1995 đến 2010. Tuy nhiên nhiều vụ trong số này khó có thể được khởi tố vì theo pháp luật thì thời hạn tối đa cho việc khởi tố ấu dâm là 10 năm sau khi nạn nhân tròn 18 tuổi. Dầu sao, các vụ việc này đã gây ra nhiều làn sóng tranh cãi về việc nhà thờ che giấu linh mục loạn dâm và quy định tu sĩ bắt buộc sống độc thân.

Giáo hội cũng bị phàn nàn về việc chậm xử lý vấn nạn linh mục dưới quyền loạn dâm. Ví dụ, ông Stephan Ackermann, giám mục Trier, người từng tuyên bố sẽ "không khoan nhượng" và "điều tra thẳng tay", lại bị cáo buộc là nói không đi đôi với làm, không xử lý rốt ráo các linh mục tại giáo phận của mình, và quá nuông chiều thuộc cấp. Báo Der Spiegel đã dẫn chứng trường hợp linh mục loạn dâm chỉ bị phạt tiền nhưng không bị cách chức và đang quản lý một cơ sở y tế tại Saarland nơi có bệnh nhân trẻ em trong đó. Một số nhân viên nhà thờ cũng cáo buộc Giáo hội phân biệt đối xử giữa linh mục với thường dân, và miêu tả nhà thờ "mở toang cánh cổng cho bọn cuồng dâm ra vào". Một cuộc điều tra dự kiến được tổ chức dưới sự hợp tác của Viện nghiên cứu Tội phạm học Hạ Sachsen (KFN) và các đại diện của Giáo hội Công giáo Đức, tuy nhiên rốt cục bị hủy bỏ vì sự thiếu hợp tác của nhà thờ. Người đứng đầu KFN, Christian Pfeiffer tố cáo là có người cố tình kiểm duyệt và che giấu cuộc điều tra. Tờ báo cánh tả Die Tageszeitung so sánh Giáo hội có một "cái lỗ đen" trong tim, và người dân đang mất lòng tin vào một cơ quan đáng ra có nhiệm vụ duy trì lòng tin. Tờ cánh hữu Frankfurter Allgemeine Zeitung nói thẳng rằng, sau cùng kẻ thua cuộc chỉ có thể là Giáo hội. Tờ cánh hữu Die Welt mô tả các vấn đề về lạm dụng tình dục vẫn còn trong bóng tối, và sự giận dữ của dư luận thì vẫn còn tồn tại dai dẳng.

Tại Bỉ
Một báo cáo dài 200 trang của Ủy ban Giám sát Giáo hội điều tra về 475 trường hợp tình nghi ấu dâm cho thấy nạn ấu dâm trong nhà thờ Công giáo tại Bỉ đã lan rộng và gây nhiều tác hại. Ít nhất có 13 nạn nhân đã tự tử với nguyên nhân có liên quan đến việc bị xâm hại. Trong số các nạn nhân, có người chỉ mới 2 tuổi. Hai phần ba số nạn nhân là nam giới, và nhiều nhất là các bé trai 12 tuổi. Trong phần lớn các trường hợp, lạm dụng kết thúc khi nạn nhân đến tuổi 15-16. Nhiều thủ phạm là các giáo sĩ quen thân với gia đình nạn nhân, điều này khiến cho nạn nhân khó có cơ hội tố cáo thủ phạm căn cứ trên việc gia đình rất tin tưởng những giáo sĩ loạn dâm này. Ủy ban không tìm ra bằng chứng cho thấy nhà thờ có dính líu một cách hệ thống đến việc bao che cho các linh mục loạn dâm, nhưng có những trường hợp cho thấy người ta đã ngó lơ hành động của một số giáo sĩ. Ông Peter Adriaenssens, người đứng đầu của Ủy ban Giám sát, phát biểu rằng gần như tất cả các trường học đều có xảy ra hiện tượng linh mục loạn dâm, đặc biệt là các trường nội trú.

Adriaenssens cho biết, kết quả các cuộc điều tra là một phần nguyên nhân khiến giám mục Bruges là Roger Vangheluwe phải từ chức. Vangheluwe là người đã xâm hại tình dục chính cháu trai của mình trong thời gian 1973-1986. Dư luận Bỉ đã tỏ ra hết sức phẫn nộ khi biết được ông giám mục vẫn còn được nhận khoản lương hưu 2.300 bảng Anh/tháng bất chấp những tội lỗi mà mình đã gây ra.

Tại Ireland

Chính quyền Ireland thậm chí đòi hỏi Vatican trả lời về việc giáo hội Công giáo giấu giếm nạn linh mục ấu dâm, và cảnh cáo là Bí tích Hòa giải không phải là lý do để từ chối cung cấp thông tin cho chính quyền. Theo báo cáo của cơ quan chức năng thì trong thời gian từ năm 1996 đến năm 2009, các chức sắc tại giáo phận Coyne ở quận Cork bị rất nhiều lời tố cáo xâm phạm tình dục trẻ em, nhưng không báo cho chính quyền và Báo cáo còn nói Vatican đã ngầm khuyến khích sự bao che bằng cách làm ngơ đến quy định của giáo hội, điều này đã tạo ra không khí phẫn nộ của dân chúng Ireland. Điều này cho thấy, giới tăng lữ lãnh đạo giáo hội tại Ireland đã cố tình giảm nhẹ các vụ giáo sĩ lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên., những vụ lạm dụng trong nhiều thập niên, được Giáo hội che giấu một cách có hệ thống, và cảnh sát cũng không có biện pháp gì nhiều do Giáo hội đã vì sợ mất uy tín mà xem nhẹ phúc lợi của trẻ em.

Vụ việc này nghiêm trọng đến mức Giáo hoàng Biển Đức XVI phải viết một lá thư gửi tới các giáo dân Công giáo Ireland với những hướng dẫn về chuyện ngăn ngừa và trừng phạt các linh mục lạm dụng tình dục trẻ em, thư này có nội dung là giúp cho quá trình hối cải, hàn gắn và đổi mới đồng thời bày tỏ sự hối tiếc trước những hành vi đáng căm thù và đáng hổ thẹn của một số linh mục, ông ta viết các chỉ dẫn mới cho các giáo sĩ và tín đồ giáo hội Công giáo ở Ireland, đưa ra những quy tắc nghiêm ngặt hơn trong việc xử lý các vụ ấu dâm do các giáo sĩ thực hiện.

Một báo cáo kịch liệt chỉ trích tổng giáo phận Dublin trong việc xử lý các linh mục bị nghi ngờ là đã lạm dụng tình dục. Hội đồng Murphy phơi bày văn hóa che giấu, các lãnh đạo Giáo hội đặt nặng chuyện bảo vệ hệ thống hơn là các trẻ em thuộc phạm vi chăm sóc, và thường không chuyển chi tiết sang cho cảnh sát. Giáo hội đã tích cực giấu chuyện trẻ em bị lạm dụng tình dục trong quãng thời gian từ năm 1975 đến 2004, áp dụng chính sách không hỏi, không nói. Hồng y Sean Brady đứng đầu Công giáo ở Ireland phát biểu rằng ông vô cùng ân hận và xấu hổ trước tình trạng tu sĩ lạm dụng trẻ em lan tràn và che giấu chuyện lạm dụng ở Dublin.

Tại Hoa Kỳ
Việc ấu dâm được báo cáo ở các địa điểm như: Anchorage, Boston, Chicago, Crookston, Davenport, Denver, Dubuque, Fall River, Honolulu, Los Angeles, Memphis, Miami, Milwaukee, Oakland, Omaha, Orange, California, Palm Beach, Peoria, Philadelphia, Phoenix, Portland, San Antonio, San Diego, Savannah, Spokane, Stockton, Tucson). Đây được đánh giá là nơi có nhiều vụ xâm hại được tường thuật nhất. Trong đó, một số cáo buộc rất nghiêm trọng liên quan tới một linh mục Mỹ đã lạm dụng tình dục 200 cậu bé khiếm thính ở Trường Thánh Gioan ở St Francis, Wisconsin từ năm 1950-1974. Một cấp dưới của Hồng y Ratzinger ra lệnh mở phiên toà xét xử, nhưng sau đó cuộc điều tra đã bị đình chỉ bất chấp sự phản đối. Một quan chức của công giáo cho biết rằng họ nhận được rất nhiều cáo buộc về tình trạng các tu sĩ có hành vi tình dục xấu xa, đặc biệt là tại Mỹ trong thời kỳ 2003 và 2004. Ngoài ra, việc hàng loạt vụ kiện đòi bồi thường của các nạn nhân khiến cho nguy cơ một số giáo phận bị phá sản.

Năm 2018, Tòa án Tối cao Pennsylvania công bố một báo cáo chi tiết của Đại bồi thẩm đoàn cho thấy hơn 1.000 trẻ em đã bị các thành viên của sáu giáo phận trong tiểu bang Pennsylvania lạm dụng tình dục trong suốt 70 năm. Cuộc điều tra cho thấy có một sự che đậy có hệ thống của Giáo hội.

Các quốc gia liên quan

 Châu Phi
 Kenya
 Tanzania
 Châu Á
 Philippines
 Châu Âu
 Áo (Ấu dâm ngay tại Thủ đô Viên)
 Bỉ
 Đức
 Hà Lan
 Croatia (tại Zagreb và Rijeka)
 Pháp (Seine et Marne)
 Cộng hòa Ireland (ở Dublin và Ferns, những vụ ấu dâm là một vấn nạn lớn ở quốc gia này).
 Malta
 Na Uy
 Thụy Điển (Stockholm)
 Anh
 Châu Mỹ
 Canada, ở Ontario
 Hoa Kỳ
 México
 Argentina
 Brazil (Anápolis, Penedo)
 Chile (Santiago, Valparaíso, Rancagua, Punta Arenas),
 Peru
 Châu Đại dương
 Úc (Sydney và Melbourne)
 New Zealand

Các quan điểm
Vụ việc này được cho là một đòn giáng mạnh vào Giáo hoàng Biển Đức XVI; ông tỏ ra "rất đau buồn trước sự thật kinh hoàng này", mặt khác ấu dâm là một chủ đề bị cấm kỵ tại tòa thánh. Nhiều ý kiến đặt vấn đề rằng liệu Giáo hoàng Biển Đức XVI đã thực hiện bổn phận của mình một cách đúng đắn hay chưa. Một báo cáo của Giáo hội thì họ đã thú nhận là đã che giấu các vụ việc suốt hàng chục năm qua. Một số hồng y ở Vatican gọi vụ việc đó là kinh tởm đồng thời bốn Giám mục bị chỉ trích là không có biện pháp đối với các quan ngại về lạm dụng đã từ chức.

Giáo hội

Về phía Giáo hoàng Biển Đức XVI, ông gọi những hành động của linh mục dưới quyền mình là sự quan ngại, là sai và phỉ báng. Song ông cũng nói rằng tội này không phải "của chỉ riêng Công giáo". Linh mục Lombardi, phát ngôn viên chính thức của Vatican nhấn mạnh rằng nạn ấu dâm không chỉ xảy ra trong phạm vi Giáo hội. Và song song với đó, Tòa thánh Vatican đã lên tiếng đả kích điều mà họ gọi là những mưu toan nhằm nối kết Giáo hoàng Biển Đức XVI với một vụ tai tiếng ngày càng lan rộng về những linh mục xâm hại tính dục trẻ em ở Đức. Linh mục Lombardi phủ nhận những gợi ý cho rằng Giáo hội Công giáo tìm cách che đậy những vụ bê bối của các linh mục. Một hồng y của Vatican gọi vụ việc này là kinh tởm, Bộ trưởng Ngoại giao Vatican, Tarcisio Bertone gọi các hành vi tình dục đối với trẻ em là đặc biệt bất công, một Giám mục tuyên bố họ sẽ nhận là thất bại là một phần do tất cả chúng ta vì thế cần cẩn trọng hơn với nạn xâm phạm trẻ em và bày tỏ cam kết để chỉnh lại sự thiếu công lý to lớn và hung ác mà các nạn nhân phải trải qua Giám mục Duffy cho rằng cần phải đặt mọi chuyện lên bàn. Các nhà lãnh đạo Công giáo Rôma cho biết đã đến lúc chấm dứt việc che chở an toàn cho các tu sĩ bị cáo buộc lạm dụng tình dục trẻ em.

Ý kiến ngoài Giáo hội
Có ý kiến đặt ra vấn đề trách nhiệm của Giáo hoàng Biển Đức XVI và cho rằng ông này phải chịu trách nhiệm vì vụ việc này xảy ra dưới thời của ông khi là Hồng y Ratzinger kiêm người đứng đầu cơ quan chịu trách nhiệm kỷ luật các giáo sĩ có hành vi sai trái nghiêm trọng trên toàn cầu. Đặc biệt khi Giáo hoàng Biển Đức XVI ký văn bản chính thức của Vatican vào năm 2001, yêu cầu các tổng Giám mục Công giáo trên toàn cầu phải giữ im lặng về thông tin chi tiết các vụ giáo sĩ có hành vi sai trái mà họ báo cáo về Rome, yêu cầu tất cả các ca lạm dụng trẻ em nghiêm trọng nhất, phải được điều tra trong nội bộ, chứ không được đưa ra ngoài phạm vi của giáo hội.

Tuy nhiên những cỗ máy đối ngoại của Vatican đã làm việc không ngừng nghỉ để làm chệch hướng những lời chỉ trích cá nhân ra khỏi Giáo hoàng Biển Đức XVI. Quan điểm của Vatican là xem như Giáo hoàng Biển Đức XVI không biết chút gì về vụ việc cụ thể này, cũng như vụ được nêu trong tài liệu vốn đang là tin hàng đầu trên truyền thông. Một số còn ca ngợi ông ta đã thể hiện sự khôn ngoan và can đảm khi xử lý các vụ việc.

Ý kiến cá nhân
Bộ trưởng Tư pháp Đức, bà Sabine Leutheusser-Schnarrenberger đã chỉ trích việc này và cho rằng Vatican đã khuyến khích một bức tường im lặng và là môi trường để cho xảy ra các hành vi lạm dụng tình dục trẻ em tại các trường học và cơ sở do Giáo hội Công giáo điều hành. Giám mục Stephan Ackermann đã bác bỏ những lời tố cáo này và nói rằng các quy tắc hướng dẫn của Giáo hội Công giáo luôn đòi hỏi chính quyền phải tiến hành các cuộc điều tra. Đức ông Charles Scicluna, Quan Chưởng lý của tòa thánh, nói đây hoàn toàn là việc diễn giải sai văn bản: "Giáo hội không muốn trưng bày công lý, nhưng chưa bao giờ cấm việc tố cáo tội phạm lên giới chức. [...] Hiện tượng này không phải là phổ biến như người ta nghĩ."

Trong một buổi nói chuyện với Bill Maher, Christopher Hitchens đã tố cáo Tòa thành Vatican dính líu đến những vụ ấu dâm và bao che cho những linh mục phạm tội: "Điều duy nhất mà Giáo hoàng quan tâm là "Việc đó có làm hại đến Giáo hội hay không". Ông ta chỉ quan tâm đến giáo hội chứ không quan tâm đến đám trẻ nít bị hại. Còn cái tôi quan tâm đó là, ngài Tổng chưởng lý Winconsin sẽ làm gì đây ? Phải chăng những giáo sĩ đó đứng trên luật pháp của chúng ta ? Phải chăng giáo sĩ thì không chịu sự ràng buộc của pháp luật ? Xin đừng gọi những vụ án đó là lạm dụng trẻ em. Nó là cưỡng hiếp và tra tấn trẻ em."

Hans Küng - nhà thần học Công giáo bất đồng quan điểm với Giáo hội - cho rằng, quan niệm khắt khe và bảo thủ của Giáo hội về đời sống độc thân của tu sĩ là nguyên nhân của tình trạng ấu dâm và loạn dâm xảy ra trong Giáo hội, và kết luận việc bắt buộc sống độc thân là "nguồn gốc của mọi tội lỗi". Küng chỉ ra rằng Giêsu và các tông đồ tuy khuyến khích độc thân nhưng không hề cấm người ta lấy vợ sinh con, thậm chí các tông đồ của Giêsu ai nấy đều có vợ con. Küng còn tố cáo chính Giáo hoàng Biển Đức XVI là người trực tiếp sách hoạch nên chương trình bao che và dung dưỡng các vụ án ấu dâm của giới tu sĩ trên toàn cầu. Trong một bức thư gửi các Giám mục Công giáo, ông nói rằng cách hành xử của Giáo hội về các sự vụ này đã gây ra cuộc khủng hoảng về khả năng lãnh đạo cũng như về đức tin trong Giáo hội: "Sự thật không thể chối cãi đó là, cái hệ thống quy mô toàn cầu nhằm bao che tội ác loạn dâm của tu sĩ đã được xây dựng lên bởi Thánh bộ Đức tin dưới thời kỳ nắm quyền của Hồng y Ratzinger (1981-2005). Trong triều đại của Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Thánh bộ Đức tin đã xử lý các vụ việc này với nguyên tắc là "im lặng tuyệt đối". Chính bản thân Ratzinger vào ngày 18 tháng 5 năm 2001 đã ra một văn bản chỉ thị cho các giám mục về cách thức xử lý các tội ác nghiêm trọng (epistula de delictis gravioribus), trong đó các vụ án lạm dụng tình dục phải được xử lý một cách tuyệt đối bí mật (secretum pontificium), ai không làm đúng như thế sẽ bị trừng phạt nghiêm khắc. Vì vậy, với "lý do hợp lý", dưới sự quản lý của Ratzinger, nhiều người chỉ phải chịu hình phạt sám hối."

Nhà thần kinh học Sam Harris cũng tố cáo Giáo hội đã bao che và dung dưỡng cho những tu sĩ loạn dâm. Ông gọi việc hiếp dâm trẻ em trong nhà thờ là "sự phản bội" đối với đức tin, và kêu gọi truy tố Vatican ra trước công lý: "Giáo hội Công giáo trong suốt hai nghìn năm đã làm ô uế khía cạnh tính dục của con người tớ một mức độ mà không tổ chức nào có thể sánh bằng. Chúng ta đang có một tổ chức - một tổ chức giàu có nhất quả đất - ưu tiên thu hút những kẻ đồng dâm, ấu dâm, bạo dâm vào hàng ngũ của nó, bổ nhiệm những tên này vào các vị trí quyền lực và ban cho chúng quyền được tiếp cận với trẻ em. [...] Vụ bê bối trong Giáo hội Công giáo - nói trắng ra sự tồn tại của Giáo hội chính là điều bê bối đó - bao hàm việc cưỡng hiếp và tra tấn trẻ em có tổ chức. Nạn nhân đã bị đánh bằng roi và bị xâm hại tình dục - nhiều khi bởi nhiều hung thủ cùng lúc - cho đến khi thân thể tóe máu, rồi sau đó lại bị đánh đập và bị đe dọa sẽ xuống hỏa ngục nếu dám tố cáo. Nhiều người đủ dũng cảm để tố cáo thị bị vu khống là nói dối, rồi lại bị đưa trở về chỗ cũ để tiếp tục bị hiếp dâm. [...] Các bằng chứng cho thấy việc hành hạ đám trẻ bị che giấu và dung dưỡng bởi những quan chức các cấp của Giáo hội Công giáo, bao hàm cả ông giáo hoàng hiện tại. Trong thời kỳ còn là Hồng y Ratzinger, Giáo hoàng Biển Đức XVI là người trực tiếp chỉ đạo việc xử lý vấn nạn loạn dâm trong Nhà thờ. Ông ta đã làm gì khi biết rằng thuộc cấp của mình hiếp dâm hàng nghìn trẻ em ? Những phản ánh kéo dài và tuyệt vọng về vấn nạn loạn dâm đã bị bỏ mặc, nhân chứng bị ép buộc phải giữ im lặng, giáo sĩ được tôn vinh vì hành động coi thường luật pháp, hung thủ chỉ được thuyên chuyển đến nơi khác để rồi chúng tiếp tục làm bậy ở giáo phận mới. Nói không ngoa, suốt hàng chục hay hàng trăm năm nay, Vatican xứng đáng được đánh giá là một tổ chức tội phạm, không chỉ phạm các tội ác về cờ bạc, đĩ điếm, ma túy mà còn phạm tội ác tình dục đối với trẻ em.

Peter Adriaenssens, người đứng đầu đoàn điều tra vấn đề linh mục loạn dâm ở Bỉ, đã nhận xét "Không ai trong chúng tôi chuẩn bị tinh thần sẵn sàng để đón nhận sự nghiêm trọng của các báo cáo về tình trạng lạm dụng mà chúng tôi nhận được. Tất cả chúng tôi đều phải nghi ngờ về đức tin của mình vào Thiên Chúa, vào Giáo hội và vào nhân tính.

Ý kiến phản bác
Tuy vậy, một số vị giáo sĩ đã tự bảo vệ mình với lý luận rằng những người này thành thực tin rằng việc họ có quan hệ tình dục không phải là tội lỗi, nếu như đó không phải là quan hệ với một người phụ nữ Về phía các nạn nhân, họ cho rằng cần phải có thêm hành động để tái phục hồi lòng tin của dân chúng. Hồng y Brady ở Ailen đã xin lỗi các nạn nhân và gia đình của họ và một thực tế là các nhà chức trách ở Ailen đã tạo điều kiện cho việc che giấu khi cho phép Giáo hội hoạt động ngoài luật pháp. Có ý kiến cho rằng Giáo hội Công giáo nên lắng nghe tiếng nói của các nạn nhân thay vì nghe các tu sĩ vì hành động của giáo hội cho thấy họ chỉ quan tâm hầu hết đến các tu sĩ bị cáo buộc lạm dụng tình dục.

Tham khảo
 Erlandson, Gregory & Bunson, Matthew, Pope Benedict XVI and the Sexual Abuse Crisis (OSV, 2010)
 Groeschel, F. Benedict, From Scandal to Hope (OSV, 2002)
 Berry, Jason and Gerald Renner. Vows of Silence: The Abuse of Power in the Papacy of John Paul II (Free Press: 2004) ISBN 0-7432-4441-9
 Jenkins, Philip, Pedophiles and Priests: Anatomy of a Contemporary Crisis (Oxford University Press, 2001). ISBN 0-19-514597-6.
 Ranan, David, Double Cross: The Code of the Catholic Church (Theo Press Ltd., 2007) ISBN 978-0-9554133-0-8.
 Ivereigh & Griffin: Catholic Voices, (Darton Longman and Todd, 2010) ISBN 978-0-232-52863-3

Chú thích

Ấu dâm
Tội phạm tình dục
Vụ hiếp dâm
Ái nhi


title: Chiến dịch Trụ cột Phòng thủ

text:
Chiến dịch Trụ cột Phòng thủ (, ʿAmúd ʿAnán, nghĩa là: "Cột Phòng vệ") là chiến dịch quân sự của Lực lượng Phòng vệ Israel tiến hành ở dải Gaza. Chiến dịch bắt đầu từ ngày 14 đến ngày 21 tháng 11 năm 2012. Ahmed Jabari, chỉ huy lực lượng Ezzedine Al Qassam (cánh vũ trang của phong trào Hamas), thiệt mạng khi xe bị trúng đạn Mục đích theo tuyên bố của chiến dịch này là để ngăn chặn các cuộc tấn công rocket bừa bãi vào dân thường xuất phát từ dải Gaza và làm gián đoạn năng lực của các tổ chức chiến binh. Theo chính phủ Israel, các hoạt động bắt đầu phản ứng với ba sự kiện: nhóm Palestine phóng ra hơn 100 tên lửa vào các thường dân Israel trong một khoảng thời gian 24 tiếng, một cuộc tấn công xe tuần tiễu quân đội Israel trong biên giới của Israel bởi dân quân Gaza, và một vụ nổ đường hầm gây ra bởi các thiết bị nổ tự tạo gần các binh sĩ Israel ở phía bên Israel của hàng rào.. Các chiến binh Palestine trích dẫn phong tỏa dải Gaza và chiếm Bờ Tây và Đông Jerusalem, là lý do cho các cuộc tấn công rocket.

Chiều ngày 14 tháng 11 năm 2012, máy bay, pháo hạm và xe tăng Israel bắt đầu ồ ạt bắn phá. Hội đồng An ninh quốc gia Israel đã cho phép bộ trưởng Quốc phòng động viên quân dự bị. Tại dải Gaza, Ezzedine Al Qassam nhấn mạnh Israel đã "mở ra cánh cửa hỏa ngục". Hamas đã ban bố tình trạng khẩn cấp.

Lực lượng phòng vệ Israel đã tiến hành hơn 1.350 cuộc không kích, tấn công bằng xe tăng và bằng tàu chiến vào các mục tiêu ở Dải Gaza trong ngày 19 tháng 11, bao gồm các bệ phóng rocket, các kho vũ khí, các chiến binh cá nhân, và các cơ sở của chính quyền Hamas ở Gaza. Theo các quan chức y tế Gaza, 133 người Palestine đã thiệt mạng trong cuộc xung đột 20 tháng 11, trong đó: 79 chiến binh, 53 thường dân và 1 một cảnh sát. Bảy người Palestine đã bị hành quyết công khai bởi Hamas với cáo buộc đã hợp tác với Israel. Bộ y tế thuộc quản lý của Hamas ước tính có 840 người Palestine đã bị thương.

Trong chiến dịch, Hamas và Jihad Hồi giáo Palestine tiếp tục tăng cường các cuộc tấn công tên lửa của họ vào các thành phố và thị trấn Israel trong một mã tấn công được đặt tên bởi Hamas Chiến dịch Các hòn đá Đất sét nung (, ḥijārat sajīl) in reference to a verse from the Quran (Surah 105:4). Nó được biết đến với tên Chiến dịch Bầu trời xanh (, as-samā' az-zarqā' ) by members of the PIJ. The militant groups fired over 1,147Fajr-5 của Ira, rocket Grad của Nga, Qassams và súng cối vào Rishon LeZion, Beersheba, Ashdod, Ashkelon và các trung tâm dân cư khác; Tel Aviv đã bị dính rocket lần đầu kể từ chiến tranh vùng Vịnh 1991, và các rocket đã được nhắm tới Jerusalem. Rocket của Hamas đã giết chết bốn thường dân Israel - ba trong số họ trong trún trực tiếp trên một ngôi nhà ở Kiryat Malachi - một người lính Israel, và ít nhất hai thường dân Palestine. Đến ngày 19 tháng 11, hơn 252 người Israel bị thương trong các cuộc tấn công rocket, và ba mươi người nữa đã được điều trị phản ứng căng thẳng cấp. Hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Sắt của Israel đã chặn ít nhất 342 quả tên lửa bắn vào Israel, 664 tên lửa đã hạ cánh xuống lãnh thổ Israel.

Hoa Kỳ, Vương quốc Liên hiệp Anh, Canada và các nước phương Tây khác bày tỏ sự ủng hộ "quyền tự vệ" của Israel, hoặc/và lên án các cuộc tấn công rocket của Palestine vào Israel. Iran, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và một số quốc gia Ả Rập và Hồi giáo khác lên án chiến dịch của Israel. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp về tình hình nhưng đã không đạt được một quyết định. Đã có các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Hamas và Israel tiến tới một thỏa thuận ngừng bắn do Ai Cập làm trung gian.

Bối cảnh

Cuộc xung đột trong hình thức hiện tại của nó đang diễn ra kể từ khi đảng Hồi giáo Hamas giành chiến thắng trong cuộc bầu cử lập pháp Palestine tháng 1 năm 2006]].. Trong tháng 6 năm 2007, nội chiến đã nổ ra giữa Hamas và nhóm đối thủ Fatah Palestine, và Hamas hợp nhất toàn bộ quyền lực của mình bằng một cuộc đảo chính với lập luận là cú "phủ đầu" và giành lấy quyền kiểm soát dải Gaza.. Để đáp lại, Israel và Ai Cập đóng cửa biên giới trên bộ của Gaza vào tháng 6 năm đó, làm cho vị trí kinh tế và nhân đạo ở Gaza trở nên bấp bênh. Trong khi Hội Chữ thập đỏ tin rằng việc Israel phong tỏa là bất hợp pháp theo quy định của luật nhân đạo quốc tế, và một báo cáo của Liên Hợp Quốc cho rằng sự phong tỏa là bất hợp pháp, trong khi một cuộc điều tra của Liên Hợp Quốc nhận thấy sự phong tỏa vừa hợp pháp và phù hợp. Mặc dù Israel rút dân thường và nhân viên quân sựt rong năm 2005, Hoa Kỳ, Liên Hợp Quốc và Liên đoàn Ả Rập xem Israel là một lực lượng chiếm đóng trên lãnh thổ Hamas, nhóm Hồi giáo vũ trang Palestine bị Hoa Kỳ Liên minh châu Âu, Canada và Nhật Bản xem là một tổ chức khủng bố, đã kêu gọi hủy diệt Israel kể từ năm 1988, khi tổ chức này đưa cả mục tiêu này như một nguyên tắc trong điều lệ thành lập. Nga Turkey, Thổ Nhĩ Kỳ và Na Uy không xem Hamas là một tổ chức khủng bố.

Phản ứng quốc tế
Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã nhóm họp khẩn cấp lúc 9 giờ đêm 14-11 (giờ địa phương). Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định Israel có quyền tự vệ vì đạn pháo từ dải Gaza đã bắn sang Israel nhưng sau đó ông đã yêu cầu Israel phải xuống thang chiến sự.

Tham khảo

Israel năm 2012
Lịch sử Israel
Xung đột năm 2012


title: Chợ Phạm Văn Hai

text:
Chợ Phạm Văn Hai tọa lạc trên đường Phạm Văn Hai thuộc địa phận Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, với diện tích khoảng 11288 m². Chợ được biết đến như là một thiên đường quần áo dành riêng cho phái đẹp, và một điều hết sức thú vị nhất tại đây là mức giá bình dân nhưng chất lượng đồ lại không hề tệ.

Chợ giáp ranh phường 2 và 3 quận Tân Bình với quy mô 1.691 sạp và kiosque, kinh doanh chủ yếu là bán l3, các mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống hàng ngày như lương thực, thực phẩm, vải sợi, quần áo, hàng công nghệ phẩm… nhưng cho đến nay, chợ Phạm Văn Hai được biết đến như là một trong hai chợ thịt heo sỉ lớn, cung cấp khoảng 50% nhu cầu về thịt heo cho thành phố.

Vốn là một khu nghĩa địa, chợ Phạm Văn Hai là kết quả của quá trình thực hiện chủ trương của Ủy ban nhân dân quận Tân Bình về việc xây dựng kỹ thuật hạ tầng và hoàn thiện các khu chợ thuộc quận quản lý để đảm bảo trật tự, an toàn xã hội, đảm bảo vệ sinh môi trường. Theo quy hoạch chung, chợ Phạm Văn Hai sẽ là chợ khu vực của quận, nơi kinh doanh tập trung thay cho các chợ Lăng Cha Cả thuộc phường 2, chợ Ông Tạ thuộc phường 5 và chợ phường 11 (nay là phường 1) quận Tân Bình.

Thực phẩm tươi sống là thế mạnh của chợ với sản lượng tiêu thụ bình quân hàng ngày khoảng 150 tấn thịt heo, 12 tấn thịt trâu bò, hàng trăm tấn rau, củ, quả các loại. Đặc biệt là hiện nay khi thịt gà trở nên khan hiếm do ảnh hưởng của dịch cúm gia cầm, thì chợ Phạm Văn Hai vẫn giữ vững vai trò tiên phong của mình trong việc phục vụ nhu cầu của nhân dân, vì là một trong số rất ít các chợ đầu tiên của cả nước xây dựng được một dây chuyền giết mổ gà sống, đáp ứng đầy đủ quy trình về vệ sinh, an toàn thực phẩm của Bộ Y tế với lượng gà tiêu thụ bình quân 250 con/ngày và lên đến hơn 500 con/ngày vào những ngày nghỉ, ngày lễ.

Chú thích

Phạm Văn Hai


title: Tháng 9 năm 2012

text:
Tháng 9 năm 2012 bắt đầu vào Thứ Bảy và kết thúc sau 30 ngày vào Chủ Nhật.

Chủ đề:Thời sự

Tham khảo

Tháng chín
2012-9


title: Tháng 10 năm 2012

text:
Tháng 10 năm 2012 bắt đầu vào Thứ Hai và kết thúc sau 31 ngày vào Thứ Tư.

Chủ đề:Thời sự

Tham khảo

Tháng mười
2012-10


title: Tháng 11 năm 2012

text:
Tháng 11 năm 2012 bắt đầu vào Thứ Năm và kết thúc sau 30 ngày vào Thứ Sáu.

Chủ đề:Thời sự

Tham khảo

Tháng mười một
2012-11


title: Tháng 12 năm 2012

text:
Tháng 12 năm 2012 bắt đầu vào Thứ Bảy và kết thúc sau 31 ngày vào Thứ Hai.

Chủ đề:Thời sự

Tham khảo

Tháng mười hai
2012-12


title: Grumman XF5F Skyrocket

text:
Grumman XF5F Skyrocket là một mẫu thử tiêm kích đánh chặn trang bị trên tàu, do hãng Grumman Aircraft Engineering Corporation thiết kế với mã G-34.

Tính năng kỹ chiến thuật (XF5F Skyrocket)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: Macdonald & Co.(Publishers), 1961. ISBN 0-356-01448-7.
 Green, William and Gordon Swanborough. WW2 Aircraft Fact Files: US Navy and Marine Corps Fighters. London, UK: Macdonald and Jane's, 1976. ISBN 0-356-08222-9.
 Lucabaugh, David and Bob Martin. Grumman XF5F-1 & XP-50 Skyrocket, Naval fighters number thirty-one. Simi Valley, Califnia: Ginter Books, 1995. ISBN 0-942612-31-0.
 Morgan, Eric B. "Grumman F7F Tigercat F.7/30". Twentyfirst Profile, Volume 1, No. 11. New Milton, Hants, UK: 21st Profile Ltd. ISBN 0-9618210-0-4 .
 Morgan, Eric B. "The Grumman Twins". Twentyfirst Profile, Volume 2, No. 15. New Milton, Hants, UK: 21st Profile Ltd. ISBN 0-9618210-1-1 .

Liên kết ngoài
 Unofficial Blackhawk Comics Site

FF5 Skyrocket, Grumman
F05F Skyrocket
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Grumman XP-50

text:
Grumman XP-50 là một mẫu thử tiêm kích trang bị trên tàu phát triển từ loại F5F-1 Skyrocket.

Biến thể
XP-50
XP-65

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-50, estimated)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Dorr, Robert F. and David Donald. Fighters of the Không quân Hoa Kỳ. London: Temple, 1990. ISBN 0-600-55094-X.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
 Lucabaugh, David and Bob Martin. Grumman XF5F-1 & XP-50 Skyrocket, Naval Fighters Number Thirty-one. Simi Valley, CA: Ginter Books, 1995. ISBN 0-942612-31-0.

Liên kết ngoài

 Joseph F. Baugher - Grumman XP-50
 Grumman XP-50 Skyrocket

P-50
P-50
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Hawker Hotspur

text:
Hawker Hotspur là một chiếc Hawker Henley thiết kế lại. Nó được thiết kế nhằm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của Bộ không quân Anh về một loại máy bay thay thế cho Hawker Demon.

Tính năng kỹ chiến thuật (Hotspur)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Brew, Alex. The Turret Fighters - Defiant and Roc. Ramsbury, Marlborough, Wiltshire, UK: Crowood Press, 2002. ISBN 1-86126-497-6.
 Hannah, Donald. Hawker FlyPast Reference Library. Stamford, Lincolnshire, UK: Key Publishing Ltd., 1982. ISBN 0-946219-01-X.
 James, Derek N. Hawker, an Aircraft Album No. 5. New York: Arco Publishing Company, 1973. ISBN 0-668-02699-5. (First published in the UK by Ian Allan in 1972.)
 Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, MD: US Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.
 Mason, Francis K. Hawker Aircraft since 1920. Annapolis, MD: US Naval Institute Press, 1991. ISBN 1-55750-351-6. (3rd US edition, originally published in the UK by Putnam Aeronautical Books in 1961 and 1971)

Liên kết ngoài
Hawker Hotspur

Hotspur
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Hughes D-2

text:
Hughes D-2 là một đề án máy bay tiêm kích và ném bom, do Howard Hughes đề xướng.

Biến thể
XP-73
XA-37

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Barton, Charles. "Howard Hughes and the 10,000 ft. Split-S." Air Classics, Vol. 18, no. 8, August 1982.
 Francillon, René J. McDonnell Douglas Aircraft since 1920: Volume II. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1990. ISBN 1-55750-550-0.
 Winchester, Jim. "Hughes XF-11." Concept Aircraft: Prototypes, X-Planes and Experimental Aircraft. Kent, UK: Grange Books plc., 2005. ISBN 978-1-84013-809-2.

Liên kết ngoài
 Photo of the D-2 under construction
 Hughes XP-73

Máy bay Hughes
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
A-37, Hughes
Howard Hughes
Máy bay ném bom
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay trinh sát
Máy bay cường kích
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cường kích Hoa Kỳ


title: IMAM Ro.58

text:
IMAM Ro.58 là một loại máy bay tiêm kích của Ý, được phát triển từ loại IMAM Ro.57.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ro.58
Máy bay quân sự Ý thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Ý
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Kawasaki Ki-64

text:
Kawasaki Ki-64 (tên mã đồng minh: Rob) là một mẫu thử tiêm kích hạng nặng một chỗ của Nhật Bản.

Tính năng kỹ chiến thuật (Ki-64)

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Francillon, Ph.D., René J. Japanese Aircraft of the Pacific War. London: Putnam & Company Ltd., 1970 (2nd edition 1979). ISBN 0-370-30251-6.
 Green, William. Warplanes of the Second World War, Volume Three: Fighters. London: Macdonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (seventh impression 1973). ISBN 0-356-01447-9.
 Green, William and Swanborough, Gordon. WW2 Aircraft Fact Files: Japanese Army Fighters, Part 1. London: Macdonald and Jane's, 1976. ISBN 0-356-08224-5.
 Unknown Author(s). Famous Aircraft of the World, no.76: Japanese Army Experimental Fighters (1). Tokyo, Japan: Bunrin-Do Co. Ltd., August 1976.

Liên kết ngoài
 Article about the Kawasaki fighters on www.vectorsite.net (accessed 21-04-2010)
 Article about the Ki-64 on www.warbirdsresourcegroup.org (accessed 21-04-2010)

Ki-064
Ki-064, Kawasaki
Máy bay tiêm kích Nhật Bản
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Kawasaki Ki-96

text:
Kawasaki Ki-96 là một mẫu máy bay tiêm kích hạng nặng của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới II. Ban đầu dự kiến nó sẽ thay thế cho loại Kawasaki Ki-45 của Không quân Lục quân Đế quốc Nhật Bản nhưng rồi nó đã bị bỏ rơi và chỉ có 3 nguyên mẫu được xây dựng

Thiết kế và phát triển
Sau sự thành công của Kawasaki Ki-45, quân đội Nhật Bản yêu cầu Kawsaki phát triển của một phiên bản tân tiến hơn vào tháng 8 năm 1942. Giống như Ki-45, phiên bản mới này có 2 chỗ ngồi, 2 động cơ chiến đấu nhưng lớn hơn và sử dụng động cơ mạnh hơn so với Ki-45. Tháng 12 năm 1942, Koku Hombu cho thấy sự quan tâm và muốn Kawasaki thiết kế máy bay với 1 chỗ ngồi. Nguyên mẫu đầu tiên, vẫn có buồng lái dành cho hai người, bay thử vào tháng 8 năm 1943. Hai nguyên mẫu còn lại được phát triển dành cho một người lái ngay từ đầu và có buồng lái nhỏ hơn.

Mặc dù đã cho thấy hiệu năng vượt trội hơn ước tính và khả năng xử lý xuất sắc, Quân đội lại yêu cầu chuyển mẫu thành 2 người lái, vậy nên việc phát triển của Ki-96 đã bị ngừng. Tuy nhiên phần cánh và đuôi của Ki-96 vẫn được làm trong cấu trúc của Ki-102 2 người lái.

Thông số kỹ thuật (Kawasaki Ki-96)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Francillon, Ph.D., René J. Japanese Aircraft of the Pacific War. London: Putnam & Company Ltd., 1970 (2nd edition 1979). ISBN 0-370-30251-6.
 Green, William. Warplanes of the Second World War, Volume Three: Fighters. London: Macdonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (seventh impression 1973). ISBN 0-356-01447-9.
 Green, William and Swanborough, Gordon. WW2 Aircraft Fact Files: Japanese Army Fighters, Part 1. London: Macdonald and Jane's, 1976. ISBN 0-356-08224-5.

Liên kết ngoài
 Century of Flight: Kawasaki Ki-96

Ki-096, Kawasaki
Ki-096
Máy bay tiêm kích Nhật Bản
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản


title: Lockheed XP-49

text:
Lockheed XP-49 (định danh công ty: Model 522) là một dự án cải tiến P-38 Lightning thành máy bay tiêm kích cho Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ.

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-49)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
 Green, William and Swanborough, Gordon. WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 2. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1978. ISBN 0-354-01072-7.

P-049
P-49, Lockheed
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Lockheed XP-58 Chain Lightning

text:
Lockheed XP-58 Chain Lightning là một loại tiêm kích tầm xa của Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II.

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-58)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Francillon, René J. Lockheed Aircraft since 1913. London: Putnam, 1982. ISBN 0-370-30329-6.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
 Green, William and Gordon Swanborough. WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 2. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1978. ISBN 0-354-01072-7.

P-058
P-58
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Chợ Bình Tây

text:
Chợ Bình Tây là một ngôi chợ tại Quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM), tọa lạc trong khu vực gọi là Chợ Lớn nên chính bản thân nó cũng thường được gọi không chính thức là chợ Lớn mới. Chợ Bình Tây nằm trong khuôn viên rộng 25.000 m², nằm giữa 4 tuyến đường Tháp Mười - Lê Tấn Kế - Phan Văn Khỏe - Trần Bình. Chợ này có mặt bằng hình chữ nhật, 12 cổng (gồm cả chính lẫn phụ) và được thiết kế theo lối kiến trúc Á Đông.

Chợ Bình Tây là đầu mối sỉ hàng hóa lớn của TP HCM. Hàng hóa ở đây được đưa đi phân phối khắp nơi trong cả nước, thậm chí bán sỉ sang thị trường Campuchia và nhiều nước khác. Ngôi chợ có tuổi đời lớn nhất TP HCM này là nơi thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước tham quan.

Năm 2015, Chợ Bình Tây được Trung tâm Bảo tồn di tích thuộc Sở Văn hóa, thể thao TP HCM, Hội đồng xét duyệt di tích TP HCM công nhận di tích kiến trúc nghệ thuật tại TP HCM

Lịch sử

Chợ này do một thương gia người Hoa là Quách Đàm (còn gọi là Thông Hiệp) bỏ tiền ra xây dựng vào năm 1928 rồi tặng cho chính quyền thành phố lúc bấy giờ, khánh thành năm 1930. Đổi lại, ông chỉ xin xây dựng thêm mấy dãy nhà phố xung quanh chợ và đặt tượng mình giữa chợ khi mất. Phố và nhà lồng chợ do nhà thầu danh tiếng - Công ty Tàu Cuốc (Công ty Xáng) Đông Dương xây dựng. Chợ Bình Tây được xây dựng mang phong cách kiến trúc Á Đông nhưng ứng dụng những kỹ thuật hiện đại phương Tây đương thời và được đánh giá là một trong những ngôi chợ đẹp nhất Sài Gòn.

Trùng tu

Năm 1992, chợ Bình Tây được nâng cấp, sửa chữa toàn diện.

Năm 2006, chợ tiếp tục được xây dựng 2 dãy phía đường Trần Bình và Lê Tấn Kế bằng khung sắt, mái tôn.

Dự án sửa chữa, nâng cấp toàn diện chợ Bình Tây được lên kế hoạch và thực hiện từ cuối tháng 11 năm 2016. Tổng kinh phí đầu tư cải tạo toàn diện chợ là 104 tỷ đồng, kèm hơn 10 tỷ đồng đầu tư làm chợ tạm; toàn bộ nguồn vốn đều do tiểu thương đóng góp. Số tiền nói trên tích cóp được từ tiền thuê bao sử dụng sạp của tiểu thương trong vòng 10 năm.

Ngày 15 tháng 11 năm 2018, chợ Bình Tây đã chính thức hoạt động trở lại với hơn 1400 sạp đủ các mặt hàng phục vụ người dân ở cửa ngõ phía Tây thành phố và các tỉnh lân cận sau 2 năm tạm ngưng tu sửa. Suốt 2 năm công trình được sửa chữa, hơn 1.000 tiểu thương chợ Bình Tây được dời sang kinh doanh tại khu chợ tạm được dựng bằng tôn trên đường Tháp Mười, nằm trước cổng chính chợ.

Công trình sửa chữa nâng cấp chợ này thực hiện phục chế theo nguyên mẫu mái ngói được xây dựng đầu tiên vào năm 1928. Toàn bộ kiến trúc, đường nét khi sửa chữa hay phục chế đều được Trung tâm bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa TP HCM và Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM kiểm định. Toàn bộ rui (thanh tre hay gỗ đặt theo chiều dốc của mái nhà để đỡ những thanh mè) và ngói lợp của chợ được thay mới hoàn toàn theo mẫu cũ. Các con rồng trên nóc chợ được đo kích thước và sửa chữa để phục hồi theo nguyên mẫu. Nền chợ bằng vật liệu đá mài màu trắng cũng được cán bộ của trung tâm bảo tồn xem xét về màu sắc. Toàn bộ hệ thống cầu thang, lan can của chợ Bình Tây đều được cải tạo mới. Đặc biệt, nền được nâng cao hơn, toàn bộ sàn ở tầng trệt và lầu đều được lát gạch mới.

Theo thiết kế, công trình mặt tiền chợ Bình Tây dài 89,2 m, rộng 108,6 m và cao 13,1 m với nóc nhà gắn đồng hồ lớn là biểu tượng của chợ Bình Tây. Khu vực nhà lồng có tổng cộng 1.446 sạp, trong đó có 698 sạp tầng trệt và 748 sạp tầng lầu. Theo nhiều tiểu thương, vị trí các quầy bán hàng của họ được bố trí tương tự 2 năm trước. Việc này nhằm buôn bán hiệu quả và kết nối lại với các khách hàng cũ trước đây. Không gian chợ khang trang sau khi được cải tạo lại, các bảng hiệu đồng bộ về diện tích và màu sắc.

Bên cạnh việc phục hồi nguyên trạng chợ, các cơ quan chức năng chấp thuận xây dựng thiết kế mới một hạng mục là xây dựng thêm tầng hầm có diện tích 172m².

Chợ kinh doanh các mặt hàng như: bào ngư, vi cá mập, bong bóng cá...

Chú thích

Bình Tây
Bình Tây
Chợ Lớn
Quận 6
Di tích tại Thành phố Hồ Chí Minh


title: McDonnell XP-67

text:
McDonnell XP-67 "Bat" hay "Moonbat" là một loại máy bay tiêm kích đánh chặn cho Không quân Lục quân Hoa Kỳ.

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-67)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Boyne, Walter J. The Best of Wings. Dulles, Virginia, USA: Brassey's, Inc, 2001. ISBN 1-57488-368-2.
 Francillon, René J. McDonnell Douglas Aircraft since 1920. London: Putnam & Company Ltd., 1979. ISBN 0-370-00050-1.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
 Mesko, Jim. FH Phantom/F2H Banshee in action. Carrollton, Texas, USA: Squadron/Signal Publications, Inc, 2002. ISBN 0-89747-444-9.

Liên kết ngoài
 Several pictures of the XP-67 42-11677 on 1000aircraftphotos.com
 "Too Hot to Handle: McDonnell XP-67 Moonbat". Air & Space Magazine
 "Once in a Blue Moonbat Video" . Air & Space Magazine
 "McDonnell XP-67". Technical drawings by non-McDonnell artists, one attributed to W. A. Wylam of Air Age Inc., three others of uncertain origin.

P-67 Bat, McDonnell
P-067 Bat
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Nikitin-Shevchenko IS

text:
Nikitin-Schyevchyenko IS, (Istrebitel Skladnoi – tiêm kích cánh gập), là một loại tiêm kích sản xuất ở Liên Xô từ năm 1938, nhưng đã bị hủy bỏ.

Biến thể
 IS-1
 IS-2
 IS-3
 IS-4

Tính năng kỹ chiến thuật (IS-1)

Xem thêm

Tham khảo

 Gunston, Bill. "Encyclopaedia of Russian Aircraft 1875-1995". London:Osprey. 1995. ISBN 1-85532-405-9

http://issuu.com/jeanlulu/docs/-aviation--soviet-x-planes--yefim-gordon---bill-gu

Liên kết ngoài
 AVIASTR.ORG good photos and drawing
 Aviation.ru

Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
Máy bay Nikitin
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Piaggio P.119

text:
Piaggio P.119 là một mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm của Ý trong Chiến tranh thế giới II.

Tính năng kỹ chiến thuật (P.119)

Xem thêm

Tham khảo

Gigli-Cervi, Alessandro; I caccia con motore centrale Aerei nella Storia magazine, Westward editions, Parma, n. February 2000

Liên kết ngoài
 Estimated performance data with planned engine
 Virtual Aircraft Museum

Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
P.119
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Ý
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Polikarpov TIS

text:
Polkarpov TIS là một thiết kế máy bay tiêm kích hạng nặng của Liên Xô vào đầu thập niên 1940.

Tính năng kỹ chiến thuật (TIS (A))

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Gordon, Yefim. Soviet Airpower in World War 2. Hinckley, UK: Midland Publishing, 2008. ISBN 978-1-85780-304-4.
 Green, William and Gordon Swanborough. The Complete Book of Fighters. New York: Smithmark, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875-1995. London: Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.
 Townend, David R. Clipped Wings – World War Two Edition. Markham, Ontario: Aerofile Publications, 2010. ISBN 978-0-9732020-1-4.

Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
ITP
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: PZL.38 Wilk

text:
PZL.38 Wilk ("sói") (PZL-38) là một mẫu máy bay tiêm kích-bom của Ba Lan, do nhà máy quốc doanh PZL chế tạo vào năm 1937.

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo

 Glass, Andrzej. Polskie Konstrukcje Lotnicze 1893-1939 (Polish aviation constructions 1893-1939). Warsawa, Poland: WKiŁ, 1977. (Polish language, no ISBN)
 Glass, Andrzej. PZL 38 Wilk. Warsawa, Poland: Wydawnictwo Militaria, 1995. ISBN 83-86209-41-0. (Polish language)

Liên kết ngoài
  PZL.38 translated description, photos and drawings at Ugolok Neba

Xem thêm

Máy bay tiêm kích Ba Lan 1930–1939
Máy bay PZL
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Ba Lan
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Republic XP-72

text:
Republic XP-72 là một mẫu thử máy bay tiêm kích đánh chặn của Hoa Kỳ, phát triển từ loại P-47 Thunderbolt.

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-72)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Bodie, Warren. "The Whine of the Jug". Wings Magazine (Vol. 4, No. 4), August 1974, p. 33-39.
 Freeman, Roger A. Thunderbolt: A Documentary History of the Republic P-47. London: Macdonald & Jane's (Publishers) Ltd., 1978. ISBN 0-354-01166-9.
 Green, William. War Planes of the Second World War - Fighters (Volume Four). London: Macdonald & Co.(Publishers) Ltd., 1961. ISBN 0-356-01448-7.
 Green, William and Gordon Swanborough. WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 2. London: Macdonald & Jane's (Publishers) Ltd., 1978. ISBN 0-354-01072-7.
 Jarski, Adam and Robert Michulec. P-47 Thunderbolt, P-35/P-43/XP-72 (Monografie Lotnicze 26) (in Polish). Gdynia: AJ-Press, 1996. ISBN 83-86208-41-4.

P-072
P-72, Republic
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Đôn Túc Hoàng quý phi

text:
Đôn Túc Hoàng quý phi (chữ Hán: 敦肅皇貴妃; 10 tháng 10, năm 1686 - 27 tháng 12, năm 1725), Niên thị (年氏), Hán Quân Tương Hoàng kỳ, là một phi tần rất được sủng ái của Thanh Thế Tông Ung Chính Đế. Bà được biết đến là em gái của danh thần triều Ung Chính là Phủ viễn Đại tướng quân, kiêm Tổng đốc Xuyên Thiểm Niên Canh Nghiêu.

Khác với hầu hết chế độ Trắc Phúc tấn từ đời Càn Long về sau, Niên thị tuy là Kỳ phân Tá lĩnh, song bà cũng như một số nữ tử Bao y đã sớm vào phủ hầu Ung Chính Đế khi còn là Hoàng tử, rồi được Khang Hi Đế tấn phong, mà không phải từ Bát Kỳ tuyển tú chỉ định để thành Trắc Phúc tấn, như đại đa số quy định về sau dành cho các Kỳ phân Tá lĩnh. Đương ở triều Ung Chính, Niên thị là Quý phi duy nhất, thường được biết đến là "sủng phi", được Ung Chính Đế ân ái khác thường, sự sủng ái có thể được nhìn nhận là vượt qua Hiếu Kính Hiến Hoàng hậu.

Trong lịch sử hậu cung nhà Thanh, bà cũng là người đầu tiên được sơ phong từ Tiềm để làm Quý phi, cũng là người qua đời khi ở danh vị Hoàng quý phi, hình thức tang lễ của bà trở thành điển phạm cho các Hoàng quý phi của triều Thanh vào các đời sau.

Tiểu sử

Ung vương Trắc phi
Đôn Túc Hoàng quý phi Niên thị là người thuộc gia tộc Quảng Ninh Niên thị (廣寧年氏), người huyện Hoài Viễn, Phượng Dương (nay là tỉnh An Huy). Nguyên quán gia tộc này thuộc Quảng Ninh, Phụng Thiên, là nhà quan lại thế gia triều Minh. Những năm Thuận Trị, họ Niên nhập tịch Mãn Châu, cư ngụ tại Bắc Kinh. Sang năm Thuận Trị thứ 12 (1655), tổ phụ của Niên thị là Niên Trọng Long (年仲隆) tham dự khoa khảo, thoát ly nô tịch, đưa vào Hán Quân Tương Bạch kỳ.

Phụ thân bà là Hồ Quảng Tuần phủ, tước Nhất đẳng Công Niên Hà Linh (年遐龄). Trong nhà bà, anh trưởng Niên Hi Nghiêu (年希尧) làm đến Tuần phủ Quảng Đông, Hữu Thị lang bộ Công, sau thăng Tổng quản của Nội vụ phủ. Một người anh thứ của Niên thị là Niên Canh Nghiêu, quan đến Phủ viễn Đại tướng quân, kiêm Tổng đốc Xuyên Thiểm. Những năm 50 triều Khang Hi, Niên thị được Khang Hi Đế phong làm Trắc Phúc tấn của Ung Thân vương Dận Chân - Hoàng tử thứ tư của Khang Hi Đế. Tuy nhiên Niên thị là được trực tiếp chỉ hôn, hay là từ Cách cách tấn phong vẫn có nghi vấn. Theo chỉ dụ về sau lên làm Hoàng quý phi, có vẻ là Niên thị hầu hạ trong phủ một thời gian, rồi mới tấn phong làm Trắc Phúc tấn, và với thứ tự như vậy thì Niên thị có lẽ là đệ nhị Trắc Phúc tấn, vị thứ sau Lý thị - người sinh Hoằng Thời. Với chế độ đầu Thanh, việc Niên thị không phải Bao y, mà vào hầu phủ rồi phong Trắc Phúc tấn cũng có thể xảy ra, đấy gọi là chế độ ["Thuộc nhân"; 属人] - tức những gia tộc chịu sự liên kết và quản lý bởi một Thân vương hoàng tử. Về sau, thân phận như Niên thị ngày càng giảm.

Năm Khang Hi thứ 54 (1715), ngày 12 tháng 3 (âm lịch), Niên thị sinh hạ con gái thứ tư của Dận Chân, nhưng qua đời sớm vào tháng 5 năm Khang Hi thứ 56 (1717), vừa 2 tuổi. Năm Khang Hi thứ 59 (1720), ngày 25 tháng 5 (âm lịch), bà hạ sinh Phúc Nghi (福宜), là con trai thứ 7 của Dận Chân (đây là tính theo số con sinh ra không kể mất sớm). Nhưng sang năm sau (1721), ngày 13 tháng 1, Phúc Nghi qua đời, chỉ tròn 8 tháng tuổi.

Năm Khang Hi thứ 60 (1721), ngày 9 tháng 10, cách không lâu sau cái chết của Phúc Nghi, Niên thị tiếp tục hạ sinh Phúc Huệ (福惠), tên cũ [Hoằng Thịnh; 弘晟]. Đây là con trai thứ 8 (tính theo số đếm lại thành thứ 7) của Dận Chân.

Ung Chính Đế Quý phi
Năm Khang Hi thứ 61 (1722), ngày 13 tháng 11 (tức ngày 20 tháng 12 dương lịch), Khang Hi Đế băng hà. Sang ngày 20 tháng 11 (tức ngày 27 tháng 12 dương lịch), Ung Thân vương Dận Chân lên ngôi, tức [Ung Chính Đế].

Năm Ung Chính nguyên niên (1723), ngày 14 tháng 2 (âm lịch), sau khi tuyên bố sách lập Hoàng hậu Na Lạp thị, Hoàng đế ra chỉ phong Trắc Phúc tấn Niên thị làm Quý phi, Trắc Phúc tấn Lý thị tấn phong làm Tề phi, Cách cách Nữu Hỗ Lộc thị làm Hi phi. Lúc này, gia tộc họ Niên phụng chỉ nhập Tương Hoàng kỳ của Hán Quân.

Cùng năm đó, ngày 10 tháng 5 (âm lịch), Quý phi Niên thị hạ sinh Phúc Phái (福沛). Vào lúc bà mang thai Phúc Phái, cũng là khi đại tang Khang Hi Đế, có thể nói áp lực cùng không khí không tương đồng một chút nào. Có lẽ do hành lễ bái tang trong một khoảng thời gian dài, thai khí không ổn đã dẫn đến việc Niên thị sinh ra Phúc Phái cơ bản là không giữ được, liền 1 tháng sau thì Phúc Phái cũng chết non. Khi tấn phong Quý phi, thân thể của Niên thị có dấu hiệu đã bị thương tật rất nặng nề, không chỉ do nhiều lần mang thai mà ra, cũng phần nhiều bởi sự thương cảm đối với Phúc Phái vắn số.

Ngày 21 tháng 12 (âm lịch) cùng năm, lấy Văn Hoa điện Đại học sĩ Tung Chúc (嵩祝) làm Chính sứ, Lễ bộ Hữu Thị lang Tam Thái (三泰) làm Phó sứ, hành lễ sách phong.

Sách văn viết:

Khi đó, Quý phi Niên thị là Phi tần duy nhất có tước vị Quý phi trong cung. Hậu cung nhà Thanh, dưới Hoàng hậu có Hoàng quý phi rồi đến Quý phi, như vậy địa vị của Niên thị khi đó chỉ duy nhất dưới Hoàng hậu Na Lạp thị, vì khi đó không có Hoàng quý phi. Trong khi đó Trắc Phúc tấn Lý thị, sinh ra Hoàng tử Hoằng Thời - con trai lớn nhất thành niên khi ấy của Ung Chính Đế, và cũng có tư lịch cao hơn Niên thị, thế mà cũng chỉ phong làm Tề phi, ngang hàng với Cách cách Nữu Hỗ Lộc thị, phong Hi phi.

Niên hiệu Sùng Đức thời Hoàng Thái Cực, sách lập Hiếu Đoan Văn hoàng hậu cùng sách phong Tứ phi là Thần phi Hải Lan Châu, Quý phi Na Mộc Chung, Thục phi Ba Đặc Mã Tảo và Trang phi Bố Mộc Bố Thái, Hoàng Thái Cực đã cho làm lễ [Khánh hạ; 慶賀] cho cả triều đình chúc mừng. Trong dịp ấy, Công chúa, Vương phi và Mệnh phụ nhập triều bái lạy Hoàng hậu, đồng thời cũng bái lạy Tứ phi bằng [Tứ túc nhị quỵ nhị khấu lễ; 四肃二跪二叩礼]. Sang thời Ung Chính, Niên thị khi tấn phong Quý phi là gặp ngay đại điển lập Hậu, do đó theo lệ cũ mà Niên thị cũng nhận triều bái của Công chúa, Thân vương Phúc tấn cùng các Cáo mệnh phu nhân khi vào triều bái lạy Hoàng hậu. Về sau, Tuệ Hiền Hoàng quý phi Cao thị cũng chịu ân điển này, trở thành điển phạm của các Quý phi được phong cùng lúc với đại điển lập Hậu của triều Thanh, ghi vào Hội điển.

Sang năm thứ 3 (1725), tháng 8 (âm lịch), đã hết tang kỳ của Khang Hi Đế, triều đình làm lễ gia viên, ý là muốn trang trọng chúc mừng sách lập Hoàng hậu, nhân đó có ý muốn chúc mừng Quý phi do đại điển lập Hậu từng bái kiến qua. Thế nhưng Ung Chính Đế khước từ và nói chúc mừng Hoàng hậu sách lập thì chỉ nên có Hoàng hậu được hưởng thụ, Quý phi chỉ là tần phi, làm sao có thể hưởng thụ được. Điều này có thể nhìn ra, Ung Chính Đế tuy sủng ái Niên thị, song đối với Hoàng hậu Na Lạp thị vẫn có sự tôn trọng nhất định. Quý phi Niên thị vì chuyện này mà rất không vui, nhưng Ung Chính Đế rất kiên quyết không nhượng bộ.

Bất hạnh qua đời

Tấn phong Hoàng quý phi
Năm Ung Chính thứ 3 (1725), tháng 11 (âm lịch), Quý phi Niên thị lâm bệnh nặng. Ngay khi đó, Ung Chính Đế phải đi Cảnh lăng tế bái, Quý phi không thể đi theo. Chỉ sau mấy ngày, Hoàng đế lặn lội đường xa, hồi loan kinh thành, chuẩn bị Đông chí tế thiên đại điển, bên cạnh đó rất quan tâm bệnh tình của Quý phi.

Ngày 15 tháng 11 (âm lịch) cùng năm, Ung Chính Đế ra chỉ tấn phong Quý phi Niên thị làm Hoàng quý phi. Hoàng đế dụ Nội các như sau:
 [贵妃年氏，秉性柔嘉，持躬淑慎。朕在藩邸时，事圳克尽敬慎，在皇后前小心恭谨，驭下宽厚平和。皇考嘉其端庄贵重封为亲王侧妃。朕在即位后，贵妃于皇考，皇妣大事悉皆尽心力尽礼，实能赞襄内政。妃素病弱，三年以来朕办理机务，宵旰不遑，未及留心商确诊治，凡方药之事悉付医家，以致耽延日久。目今渐次沉重，朕心深为轸念。贵妃着封为皇贵妃，倘事一出，一切礼仪俱照皇贵妃行。]
 Quý phi Niên thị, bỉnh tính nhu gia, trì cung thục thận. Khi Trẫm còn ở Phiên để, hành sự cung kính và thận trọng, trước mặt Hoàng hậu luôn cung cẩn thuận theo, đối với kẻ dưới luôn khoan hạ đôn hậu. Hoàng khảo thấy này đoan trang cẩn thận, nên mới ban phong làm Thân vương Trắc phi. Sau khi Trẫm lên ngôi, Quý phi đối với đại sự của Hoàng khảo cùng Hoàng tỉ rất tận tâm và hiếu lễ, quả thật đáng làm gương chốn Nội chính. Vốn Phi có bệnh, ba năm nay Trẫm lại luôn bận cơ vụ, ngày đêm đều không rảnh rỗi, (nàng) không tiện lưu tâm bồi dưỡng chuẩn xác, mọi chuyện thuốc men đều giao phó Ngự y, nhưng cũng không có cải thiện. Trước mắt bệnh đã chuyển biến trầm trọng, Trẫm thật sự đau xót. Quý phi nên tấn phong làm Hoàng quý phi. Những việc bày biện, lễ nghi đều nên án theo lệ cũ của Hoàng quý phi mà làm.

Ngày 18 tháng ấy, giao tế phủ nhất kết thúc, Ung Chính Đế miễn triều hạ ở Thái Hòa điện, tức tốc phi xe ngựa về Viên Minh Viên. Kế tiếp liên tiếp 5 ngày, trừ ngày 19 phát chỉ dụ các quan tỉnh và miễn thuế 4 huyện Giang Nam, còn lại cứ theo ghi chép trong Khởi cư chú (起居注), không nhìn thấy bất kì việc công văn nào mà Ung Chính Đế xử lý, điều này có nghĩa ông đã dành trọn thời gian quan tâm bệnh tình của Hoàng quý phi.

An táng trọng thể
Ngày 23 tháng 11 (âm lịch), Hoàng quý phi Niên thị băng thệ tại Viên Minh Viên, thụy hiệu là Đôn Túc Hoàng quý phi (敦肅皇貴妃).

Trong lịch sử nhà Thanh, không tính Hoàng quý phi Đổng Ngạc thị của Thuận Trị Đế đã truy phong làm Hoàng hậu, thì Niên thị là Hoàng quý phi đầu tiên qua đời với tư cách Hoàng quý phi. Cũng vì lẽ đó, tang lễ của bà trở thành điển phạm cho tất cả tang lễ của các Hoàng quý phi về sau. Ngày Đôn Túc Hoàng quý phi mất, Ung Chính Hoàng đế nghỉ triều 5 ngày, cử hành đại lễ an táng Hoàng quý phi, đây là tang lễ chính thức dành cho một Hoàng quý phi của nhà Thanh. Trong lúc làm tang nghi, Ung Chính Đế thương cảm không thôi.

Khi đó, Thành Thân vương Dận Chỉ, Liêm Thân vương Dận Tự cùng Phụng ân Tướng quân trở lên, lãnh đạo Công - Hầu - Bá đến quan viên hàng Tứ phẩm trở lên, đều có mặt đầy đủ trong 3 ngày khóc tang. Đến nỗi Lễ bộ quan viên do là lần đầu có tang nghi Hoàng quý phi, đã bị liệt kê tội "Nghi thức qua loa", bị xử phạt cách chức hoặc giáng bậc 2 cấp. Tang lễ của bà cùng lễ sách thụy, dâng cáo Thái Miếu hậu điện, Phụng Tiên điện thế nào, về sau đều trở thành lệ trong tang nghi và truy tặng của Tuệ Hiền Hoàng quý phi và Triết Mẫn Hoàng quý phi. Vì lý do gặp tang nghi của Đôn Túc Hoàng quý phi, Ung Chính Đế còn ra chỉ dụ tạm hoãn phiên xử Niên Canh Nghiêu.

Những người con do Đôn Túc Hoàng quý phi đích thân hạ sinh, chỉ có Phúc Huệ là sống lâu nhất. Ung Chính Đế tư niệm đó là cốt nhục duy nhất của Niên thị nên cũng có sủng ái. Nhưng ở năm Ung Chính thứ 6 (1728), Phúc Huệ cũng bất hạnh quy thiên, Ung Chính Đế vì thương mà đặc cách dùng lễ táng Thân vương. Đến thời Càn Long, Hoàng đế từng nói về Phúc Huệ: [“Dụ, Trẫm huynh Đại a ca, nãi Hoàng tỷ Hiếu Kính Hoàng hậu sở sinh, Trẫm đệ Bát A ca, tố vì Hoàng khảo sở chung ái, đương nhật tằng dĩ Thân vương cải táng; 谕、朕兄大阿哥。乃皇妣孝敬皇后所生。朕弟八阿哥。素为皇考所钟爱当日曾以亲王殡葬], chứng minh việc Ung Chính Đế yêu quý Phúc Huệ trong Hoàng tộc đều biết

Năm Càn Long thứ 2 (1737), tháng 3, kim quan của Ung Chính Đế và Hiếu Kính Hiến Hoàng hậu đều cùng nhập địa cung của Thái lăng (泰陵), thuộc Thanh Tây lăng. Đôn Túc Hoàng quý phi cũng được táng phụ vào địa cung của Thái lăng với Đế-Hậu.

Hậu duệ
Đôn Túc Hoàng quý phi Niên thị tổng cộng hạ sinh ba con trai và một con gái.
 Hoàng tứ nữ [皇四女; 1715 - 1717], con gái thứ tư của Ung Chính Đế. Sinh ngày 12 tháng 3 năm Khang Hi thứ 54, mất vào tháng 5 năm Khang Hi thứ 56.
 Phúc Nghi [福宜; 1720 - 1721], con trai thứ 7 của Ung Chính Đế, nhưng do mất sớm nên không thường xét thứ tự. Sinh ngày 25 tháng 5 năm Khang Hi thứ 59, mất ngày 13 tháng 1 năm Khang Hi thứ 60. Tròn 8 tháng.
 Phúc Huệ [福惠; 1721 - 1728], tên cũ [Hoằng Thịnh; 弘晟], con trai thứ 6 trong số các con trai trưởng thành của Ung Chính Đế, nhưng thực ra là vị trí thứ 8 trong các con. Sinh ngày 9 tháng 10 năm Khang Hi thứ 60, mất ngày 9 tháng 9 năm Ung Chính thứ 6. Được truy tặng [Hòa Thạc Hoài Thân vương; 和碩怀親王].
 Phúc Phái [福沛; 1723], con trai thứ 9 của Ung Chính Đế, nhưng do mất sớm nên không thường xét thứ tự. Sinh ngày 10 tháng 5 năm Ung Chính nguyên niên, mất tầm 1 tháng sau đó.

Phim ảnh

Xem thêm
 Hậu cung nhà Thanh
 Ung Chính
 Hiếu Kính Hiến hoàng hậu
 Hiếu Thánh Hiến hoàng hậu

Chú thích

Tham khảo
 Thanh sử cảo - Hậu phi truyện
 Thanh thực lục - Thế Tông thực lục
 Hoàng triều thông điển - (皇朝通典)
 Gia Tô hội sĩ Trung Quốc thư giản tập: Trung Quốc hồi ức lục - (耶稣会士中国书简集：中国回忆录), quyển 3

Phi tần nhà Thanh
Mất năm 1725
Người An Huy
Người Hán Quân Tương Hoàng kỳ


title: Mẫu thử tiêm kích hạng nặng Savoia-Marchetti

text:
Savoia-Marchetti SM.88, Savoia-Marchetti SM.91 và Savoia-Marchetti SM.92 là các mẫu thử máy bay tiêm kích hạng nặng của Ý trong Chiến tranh thế giới II. Tất cả đều có thân kép và dùng động cơ Daimler-Benz của Đức.

Tham khảo

Máy bay Savoia-Marchetti
Máy bay quân sự Ý thập niên 1930
Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Ý
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Bãi biển hõm

text:
Bãi biển hõm là một dạng bãi biển nhỏ (có chiều dài dưới 1 kilômét) bị giới hạn bởi các mũi đất ở hai đầu của bãi biển và hình thành trong các vịnh nhỏ hay tại các đường bờ biển đá. Bãi biển hõm cung cấp môi trường sống biệt lập cho nhiều loài thực vật và động vật.

Bãi biển hõm hình thành từ sự tích tụ vật chất có nguồn gốc từ các mũi đất và vách đá bị sóng biển xâm thực. Cụ thể là, vì có hiện tượng khúc xạ nên sóng biển hội tụ tại các mũi đất và gây xâm thực những mũi đất này, trong khi sóng lại phân kì tại các vịnh nhỏ và khiến trầm tích bị xâm thực tích tụ tại đây. Chú ý rằng lực của sóng, dòng chảy và thủy triều sẽ quyết định loại và lượng trầm tích. Hình dạng của bãi biển hõm tuỳ thuộc vào sự hình thành của đá gốc xung quanh.

Bãi biển hõm có mặt ở khắp nơi trên thế giới và có thể mang nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân tạo. Bãi biển hõm nhân tạo thường được xây dựng ở những khu vực không có bãi biển hoặc vì bãi biển tự nhiên khá hẹp. Ở vùng Caribe, người ta xây dựng nhiều bãi biển hõm tại các khu nghỉ dưỡng dọc theo các đường bờ biển đá do những nơi này có quá ít bãi tắm tự nhiên.

Đại dương và con người có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực lên các bãi biển hõm. Nhiều bãi biển hõm có thể sẽ biến mất khi mực nước biển dâng lên do tình trạng biến đổi khí hậu. Hoạt động kiên cố hoá đường bờ biển của con người có thể gây cản trở và làm giảm lượng trầm tích mới đến với bãi biển hõm. Bên cạnh đó, phân bón và thuốc trừ sâu từ các nông trại, dầu và kim loại nặng do nước mưa cuốn từ mặt đường cùng xà phòng và các chất hoá học nguy hại từ hộ gia đình là những tác nhân gây ô nhiễm các bãi biển hõm.

Tham khảo

Địa mạo đại dương và duyên hải
Địa lý ven biển
Bãi biển


title: SNCASE SE.100

text:
SNCASE SE 100 là một loại máy bay tiêm kích của Pháp, bay lần đầu năm 1939.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Tài liệu

 Breffort, Dominique & André Jouineau, L'Aviation française de 1939 á 1942. Tome 2. Paris: Histoire et Collections, 2005. ISBN 2-915239-48-7.
 Green, William. War Planes of the Second World War: Volume One Fighters.London: Macdonald, 1961. ISBN 356 01554 2.

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay SNCASE
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay cánh giữa
Dự án máy bay hủy bỏ của Pháp
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Vickers Type 432

text:
Vickers Type 432 là một mẫu máy bay tiêm kích tầng cao của Anh, do hãng Vickers phát triển trong Chiến tranh thế giới II.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Buttler, Tony. Secret Projects: British Fighters and Bombers 1935 -1950 (British Secret Projects 3). Leicester, UK: Midland Publishing, 2004. ISBN 1-85780-179-2.
 Green, William and Gordon Swanborough RAF Fighters, Part 3 (WW2 Aircraft Fact Files). London: Jane's Publishing Company, 1981. ISBN 0-7106-0119-0.
 Gunston, Bill. Back to the Drawing Board: Aircraft That Flew, but Never Took Off. London: Zenith Imprint, 1996. ISBN 0-7603-0316-9.
 Swanborough, Gordon. British Aircraft at War, 1939-1945. East Sussex, UK: HPC Publishing, 1997. ISBN 0-9531421-0-8.

Liên kết ngoài
 includes picture of the Vickers Type 432 prototype DZ217
 British Aircraft Directory entry for Vickers Type 432
 Vickers 432

Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Type 432
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh giữa
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh


title: Vultee XP-54

text:
Vultee XP-54 Swoose Goose là một mẫu thử máy bay tiêm kích, do hãng Vultee Aircraft chế tạo cho Không quân Lục quân Hoa Kỳ (USAAF).

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-54)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Balzer, Gerald H. American Secret Pusher Fighters of World War II: XP-54, XP-55, and XP-56. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2008. ISBN 1-58007-125-2.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
 Green, William and Gordon Swanborough. WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 2. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1978. ISBN 0-354-01072-7.
 Jenkins, Dennis R. and Tony R. Landis. Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2008. ISBN 978-1-58007-111-6.
 Thompson, Jonathan. Vultee Aircraft 1932-1947. Santa Ana, CA: Narkiewicz/Thompson, 1992. ISBN 0-913322-02-4.

Liên kết ngoài

 USAAF Resource Center - Vultee XP-54

XP-54
P-54
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Chợ Minh Phụng

text:
Chợ Minh Phụng hay Chợ Cây Gõ, thuộc địa phận Quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh với diện tích 2412 m². Chợ Minh Phụng được chia thành 440 sạp với tổng mức vốn đầu tư 3 tỷ đồng bằng nguồn vốn kêu gọi đầu tư trong nước. Chợ kinh doanh về các mặt hàng nông sản, thực phẩm, bách hoá tổng hợp, hàng tiêu dùng,v.v..

Thành lập
Ngày 1 tháng 1 năm 1995, Sở Kế hoạch và Đầu tư ra quyết định 2246/QĐ-UB-TM về việc thành lập chợ Minh Phụng là chơ loại 2, thuộc địa bàn Quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh.

Chú thích

Minh Phụng
Quận 6


title: Chợ Bà Chiểu

text:
Chợ Bà Chiểu là một chợ lớn toạ lạc tại khu vực trung tâm quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh. Nơi đây bày bán mọi loại sản phẩm từ đồ gia dụng, quần áo, giày dép, nón lá tới nhu yếu phẩm hàng ngày và đặc biệt là đồ si.

Chợ Bà Chiểu là một trong những ngôi chợ lâu đời ở Sài Gòn. Sơ khai là chợ Xổm, sau trở thành chợ trung tâm của tỉnh Gia Định và ngày nay là chợ trung tâm của quận Bình Thạnh.

Lịch sử
Chợ đã xuất hiện từ thế kỷ 19, đến năm 1942 được ông Trần Văn Chơi (biệt danh là "ông Tư Chơi") cho xây cất với tổng diện tích là 8.465 m². Mãi cho đến năm 1987 thì được nâng cấp sửa chữa. Chợ Bà Chiểu được chia làm 8 khu chính, bố trí cho gần 800 hộ kinh doanh 40 ngành hàng. Chợ từng là chợ đầu mối lớn của Sài Gòn cũ, chuyên cung cấp rau củ từ Hóc Môn, Củ Chi, Đà Lạt...

Khi chợ Bà Chiểu được xây cất lại, người ta mới chuyển mặt chợ ra đường Phan Đăng Lưu - Lê Quang Định như ngày nay, trên địa bàn Bình Hòa, trung tâm tỉnh Gia Định.  Nhà ông Trần Văn Chơi hiện nay là ban quản lý chợ Bà Chiểu, giáp ranh với nhà ông tỉnh trưởng Gia Định là Đốc phủ sứ Trần Quang Nhã.

Giải thích về tên gọi Bà Chiểu, nhà văn Sơn Nam cho rằng, Bà Chiểu là tên vùng đất xuất hiện từ thời vua Tự Đức, tức trong khoảnh thời gian từ năm 1847 đến năm 1883. Chiểu có nghĩa là ao nước thiên nhiên. Bà Chiểu là "nữ thần được thờ bên ao thiên nhiên". Còn tác giả Trần Nhật Vy trong cuốn Từ Bến Nghé đến Sài Gòn, cho rằng trước đây chợ Bà Chiểu quay mặt ra một rạch nhỏ ăn từ kênh Nhiêu Lộc trở vào. Hai giải thích về tên gọi Bà Chiểu đều thống nhất rằng có khu vực nước nôi tự nhiên trước mặt chợ, được người dân tin tưởng dựng ngôi miếu nữ thần thờ bên ao nước gọi là Bà Chiểu.

Chú thích

Bà Chiểu
Bình Thạnh


title: Trận Hammelburg

text:
Trận Hammelburg là một trận đánh trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ, đã diễn ra vào ngày 10 tháng 7 năm 1866, tại Hammelburg ở Vương quốc Bayern. Trong cuộc giao chiến quyết liệt này, một sư đoàn của quân đội Phổ dưới quyền chỉ huy của tướng Gustav von Beyer (thuộc binh đoàn của tướng Eduard Vogel von Falckenstein) đã đánh tan tác quân đội Bayern dưới sự chỉ huy của tướng Friedrich von Zoller. Với chiến thắng này, các lực lượng Phổ đã giành được quyền vượt sông Saale tại Hammelburg, trong khi quân đội Bayern bị buộc phải triệt thoái. Với việc 2 tiểu đoàn của Bayern ngăn chặn được bước tiến của một sư đoàn Phổ trong vòng vài tiếng đồng hồ, trận chiến Hammelburg là một trong những minh chúng về khả năng đánh cho quân Phổ thiệt hại nặng của các khẩu súng trường Podewils của Bayern tại địa hình gồ ghề của vùng Franken, tuy nhiên sức mạnh của súng trường nạp hậu của Phổ đã góp phần đè bẹp cuộc phòng ngự của người Bayern.

Trong chiến dịch tấn công của đồng minh Đức của Đế quốc Áo, quân đội Phổ dưới quyền chỉ huy của tướng Eduard von Falckenstein đã tấn công xứ Bayern, sau thắng lợi của mình tại Wiesenthal và Zella. Trong khi sư đoàn của tướng Manteuffel thắng trận tại Zella, sư đoàn Phổ của tướng Beyer cũng đánh đuổi một quân đoàn của Liên minh Đức tại Hinfeld. Sau thất bại tại Wiesenthal, Hoàng tử Karl xứ Bayern bị buộc phải từ bỏ ý định hội quân với quân đoàn Liên minh Đức này, và triệt thoái xuống vùng ven sông Saale tại Franken. Quân đội Phổ cũng theo chân đối phương, tiến từ thung lũng Fulda về Hanau, và sau vài ngày hành binh, quân đội của hai phe đã tới thung lũng sông Main. Theo sự lựa chọn của tướng Von der Tann, quân Bayern đã thiết lập một vị trí kiên cố dọc theo sông Saale ở đằng sau dãy Rhön Sau một cuộc hành quân vất vả qua dãy núi này, sư đoàn Phổ của tướng Beyer – là lực lượng bên cánh phải của binh đoàn của Falckenstein – đã bắt đầu tiến đánh quân Bayern tại thị trấn Hammelburg vào ngày 10 tháng 7. Sáng hôm ấy, quân tiên phong của đội tiền binh Phổ đã tiếp cận với các toán quân tuần tiễu của kỵ binh Bayern, buộc người Bayern phải rút lui. Hai phe sau đó đã triển khai pháo binh của mình vào trận. Một trung đoàn Phổ đã ồ ạt tấn công một ngọn cầu, và sau một cuộc pháo kích ngắn ngủi của phía Phổ, quân Bayern buộc phải lui vào Hammelburg. Giữa ngày, pháo binh Phổ dàn trận trên đồi Hobels Berg và hỗ trợ lực lượng bộ binh Phổ tiến công với thắng lợi. Cho dù bị áp đảo về mặt quân số, quân đội Bayern vẫn kiên cường phòng ngự cây cầu bắc qua sông Saale, bất chấp sự công pháo mạnh mẽ của đối phương và các ngôi nhà đã bị cháy. Beyer đã xua lực lượng bộ binh Jäger của ông tấn công vị trí phòng ngự của quân Bayern, và sức bắn nhanh của các khẩu súng trường trường nạp hậu của quân đội Phổ đã gây khó khăn lớn cho đối thủ của họ.

Trước tình hình bất lợi, quân Bayern phải triệt thoái về hướng đông nam. Cùng ngày với chiến thắng Hammelburg, dưới sự chỉ huy của tướng August von Göben, lực lượng trung quân của tướng Falckenstein cũng đánh tan sự kháng cự của quân Bayern trong trận Kissingen.

Chú thích

Hammelburg
Hammelburg
Hammelburg
Xung đột năm 1866


title: Chợ Tân Bình

text:
Chợ Tân Bình thuộc địa phận phường 8, quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Chợ có tổng cộng 9 cửa, trong đó có 4 cửa lớn và 5 cửa nhỏ. Cửa chính của chợ nằm trên đường Lý Thường Kiệt, với diện tích tổng cộng 22.800 m² và được chia thành 4 khu vực với hơn 3.000 hộ kinh doanh. Mặt hàng chủ yếu tại chợ là quần áo may sẵn và trang phục cưới hỏi.

Lịch sử hình thành & phát triển
Chợ Tân Bình có một lịch sử hình thành và phát triển dài và đa dạng. Nó bắt đầu như một chợ nhỏ trên giữa bốn trục đường Lý Thường Kiệt, Lê Minh Xuân, Tân Tiến và Phú Hoà vào những năm 1960. Trước đây, đây là nơi tập trung hai khu chợ trời tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và Ngã tư Bảy Hiền vào những năm 1977. Ban đầu, chợ này có tên là chợ Nguyễn Văn Thoại, theo tên đường Nguyễn Văn Thoại sau đổi thành đường Lý Thường Kiệt

Sau năm 1975, Chợ Tân Bình đã được nâng cấp và mở rộng để đáp ứng nhu cầu buôn bán và giao lưu của người dân địa phương. Giai đoạn từ năm 1982 đến năm 1985, chợ được xây dựng kiên cố, trở thành một trong những trung tâm thương mại lớn của thành phố. Vào năm 1991, chợ Tân Bình chính thức được giao cho ủy ban nhân dân quận Tân Bình quản lý trực tiếp.

Từ đó đến nay, Chợ Tân Bình đã trở thành một trong những điểm đến mua sắm, ẩm thực và giải trí phổ biến nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nó là nơi tập trung nhiều mặt hàng như quần áo, giày dép, thực phẩm, đồ gia dụng, điện thoại di động, phụ kiện, mỹ phẩm và nhiều loại hình dịch vụ khác.

Thời gian hoạt động
Chợ Tân Bình hoạt động từ 6 giờ sáng đến 6 giờ chiều hàng ngày. Tại đây, người bán có thể kinh doanh các mặt hàng đa dạng như vàng bạc, đá quý, kim khí, điện máy, lương thực, thực phẩm tươi sống và nhiều loại hàng hóa khác.

Tuy nhiên, chủ yếu ở đây là quần áo may sẵn, quần áo cưới và các phụ kiện phục vụ cưới hỏi, cùng với vải ký. Đặc biệt, Chợ Tân Bình được biết đến là nơi kinh doanh đồ cưới giá rẻ nhất trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Chú thích

Tân Bình
Tân Bình
Tân Bình


title: Hàn Cảnh hầu

text:
Hàn Cảnh hầu (chữ Hán: 韩景侯, trị vì: 408 TCN - 400 TCN), là vị vua đầu tiên của nước Hàn - chư hầu nhà Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Ông tên thật là Hàn Kiền (韓虔), con của Hàn Khải Chương (Hàn Vũ tử). Năm 409 TCN, Hàn Khải Chương mất, Hàn Kiền lên tập tước.

Được phong chư hầu
Họ Hàn nối đời làm Thượng khanh của nước Tấn đã nhiều năm, thế lực ngày một lớn, từ khi Hàn, Nguỵ, Triệu diệt họ Trí, thì thế lực của ba nhà càng lớn, vua Tấn chỉ còn trên danh nghĩa.

Hàn Kiền từ tập đã mở những cuộc tấn công vào các chư hầu xung quanh để mở rộng thanh thế. Năm 408 TCN, Hàn Kiền đánh nước Trịnh, chiếm đất Ung Khâu. Năm sau, Trịnh Nhu công tấn công đất Hàn, đánh bại quân họ Hàn ở Phụ Thử.

Năm 403 TCN, Chu Uy Liệt Vương chính thức phong cho ba nhà Hàn, Nguỵ, Triệu lên làm chư hầu, nước Hàn thành lập từ đó.

Qua đời
Năm 400 TCN, Trịnh Nhu công mang quân bao vây kinh đô nước Hàn là Dương Địch nhưng không hạ được.

Cùng năm, Hàn Cảnh hầu mất. Ông ở ngôi được 9 năm, chính thức làm chư hầu 4 năm (403 TCN-400 TCN). Con ông là Hàn Thủ lên nối ngôi, tức là Hàn Liệt hầu.

Xem thêm
Hàn Vũ tử
nước Hàn
Hàn Liệt hầu

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Hàn thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Hàn
Mất năm 400 TCN
Năm sinh không rõ
Nước Hàn
Năm 400 TCN


title: Hàn vương An

text:
Hàn vương An (chữ Hán: 韓王安, trị vì: 238 TCN – 230 TCN), tên thật là Hàn An (韓安), là vị vua thứ 11 và là vua cuối cùng nước Hàn - chư hầu nhà Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Hàn vương An là con của Hàn Hoàn Huệ vương – vua thứ 10 nước Hàn. Năm 239 TCN, Hàn Hoàn Huệ vương mất, Hàn An lên nối ngôi.

Nước Hàn thời Hàn vương An đã rất nhỏ yếu do sự xâm thực nhiều năm của nước Tần. Tần vương Chính đang trên đà hoàn thành việc thống nhất Trung Quốc.

Năm 234 TCN, Tần vương Chính đánh Hàn. Nước Hàn nguy cấp, Hàn vương An bèn sai công tử Hàn Phi làm sứ giả, sang nước Tần xin hòa hoãn. Tần vương Chính bèn lưu Hàn Phi ở lại. Được một thời gian, Hàn Phi bị Lý Tư ghen tài gièm pha và bị Tần vương Chính giết.

Năm 230 TCN, Tần vương Chính hạ lệnh đi kinh lược nước Hàn. Hàn vương An biết không thể giữ được bờ cõi, đành thu thập hết sổ sách dâng vua Tần xin đầu hàng. Tần vương Chính đặt đất đai còn lại của nước Hàn làm quận Dĩnh Xuyên.

Ông mất ở nước Tần 5 năm sau (225 TCN). Nước Hàn tính từ Hàn Cảnh hầu chia nước Tấn lập quốc đến Hàn vương An gồm 11 đời vua thuộc 11 thế hệ.

Hàn là nước đầu tiên trong 6 nước Sơn Đông (tức phía đông Hào sơn, Hàm Cốc quan) bị Tần tiêu diệt. Năm 221 TCN, Tần vương Chính hoàn thành việc diệt 6 nước, thống nhất Trung Quốc, trở thành Tần Thủy Hoàng. Năm 218 TCN, con tướng quốc Trương Bình là Trương Lương định ám sát vua Tần nhưng không thành công. Hai mươi mốt năm sau khi nước Hàn mất (209 TCN), các nước Sơn Đông nổi dậy chống nhà Tần, Trương Lương lập một người dòng dõi nước Hàn là Hàn Thành lên làm vua.

Xem thêm
 Hàn Hoàn Huệ vương
 Tần vương Chính

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Hàn thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Hàn
Năm sinh không rõ
Nước Hàn
Mất năm 226 TCN
Mất thập niên 220 TCN
Năm 226 TCN


title: Ajmal Kasab

text:
Mohammed Ajmal Amir Kasab (; (13 tháng 9 năm 1987 – 21 tháng 11 năm 2012) là một chiến binh Lashkar-e-Taiba tham gia vào cuộc tấn công Mumbai 2008 ở Ấn Độ. Kasab là kẻ tấn công duy nhất bị cảnh sát bắt sống. Chính phủ Pakistan ban đầu phủ nhận Kasab xuất thân từ Pakistan, nhưng tháng 1 năm 2009 thì đã chính thức chấp nhận anh ta là một công dân Pakistan.

Vào ngày 03 tháng 5 năm 2010, một tòa án Ấn Độ kết án anh ta giết người, tiến hành chiến tranh với Ấn Độ, sở hữu chất nổ, và các tội danh khác. Ngày 06 tháng 5 năm 2010, cùng một tòa án sơ thẩm đã kết án anh ta tử hình vì bốn tội danh và án chung thân với năm tội khác. Kasab đã bị kết án tử hình vì tấn công Mumbai và giết chết 166 người vào ngày 26 tháng 11 năm 2008 cùng với chín kẻ khủng bố khác. Anh ta bị kết án 80 tội, bao gồm cả chiến tranh tiến hành chống lại quốc gia, phải chịu hình phạt phạt bằng án tử hình. Án tử hình của Kasab đã được tòa phúc thẩm Tòa án Tối cao Mumbai tán thành ngày 21 tháng 2 năm 2011. Bản án được tán thành bởi Tòa án Tối cao Ấn Độ ngày 29 tháng 8 năm 2012,. Tổng thống Ấn Độ đã bác đơn xin ân xá. Anh ta bị treo cổ vào ngày 21 tháng 11 năm 2012 lúc 7:30 giờ sáng. và chôn ở nhà tù Yerwada tại Pune.

Tham khảo

Người bị xử tử hình vì tội giết người


title: Phong trào Liên đới Phụ nữ Việt Nam

text:
Phong trào Liên đới Phụ nữ Việt Nam là một tổ chức chính trị - xã hội do bà Trần Lệ Xuân kiến nghị thành lập vào ngày 20 tháng 5 năm 1958 nhằm tranh đấu cho sự bình quyền của phụ nữ Việt Nam.

Lịch sử
 Ngày 20 tháng 5, 1958: Bà Trần Lệ Xuân kiến nghị Quốc hội thành lập Phong trào Liên đới Phụ nữ.
 Ngày 7 tháng 6, 1963: Phong trào Liên đới Phụ nữ ra quyết nghị về vấn đề tranh đấu của lực lượng Phật giáo.
 Ngày 8 tháng 6, 1963: Bà Trần Lệ Xuân chỉ trích việc Phật giáo để cho cán bộ Việt Cộng đột nhập.
 Ngày 29 tháng 8, 1963: Phong trào Liên đới Phụ nữ ra Quyết định: Tình thế hiện tại do một nhóm phản loạn gây ra với sự trợ giúp của Cộng sản, và tay sai ngoại bang. Triệt để phản đối âm mưu chia rẽ đê hèn của bọn Phong, Thực, Cộng. Mãnh liệt đả đảo bọn Việt gian bán nước đã dám làm nhục tín ngưỡng và hàng ngũ trí thức Việt Nam bằng cách bắt tay với kẻ thù dân tộc để gây loạn trong nước dưới những chiêu bài xảo trá của tín ngưỡng và tri thức.

Xem thêm
 Cần lao Nhân vị Cách mạng Đảng
 Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam

Tham khảo

 Những bóng hồng của dinh Độc Lập - Mật lệnh về Kế hoạch nước lũ
 Huỳnh long phu nhân
 Việt Nam máu lửa quê hương tôi (Đỗ Mậu)
 Cựu đệ nhất phu nhân Trần Lệ Xuân qua đời // 25-4-2011 (11:24)

Đảng Cần lao Nhân vị
Đảng phái chính trị Việt Nam Cộng hòa
Tổ chức xã hội Việt Nam


title: Cồn Đen

text:
Cồn Đen là một hòn đảo thuộc xã Thái Đô, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Vị trí địa lý

Hình thành
Cồn Đen được hình thành do kiến tạo bồi đắp phù sa và bùn cát của sông Trà Lý dưới tác động của dòng chảy giữa sông và chế độ thủy động lực vùng ven biển tạo thành nên có địa hình tương đối bằng phẳng. Phía Nam của cồn cát hiện nay vẫn đang tiếp tục được bồi tụ và phát triển dài dưới dạng các mũi cát chạy song song với đường bờ.

Vị trí địa lý

Cồn Đen nằm cách đất liền 3 km thuộc xã Thái Đô, Thái Thuỵ, tỉnh Thái Bình. Cách Thị trấn Diêm Điền
15 km về phía Nam và cách trung tâm Thành phố Thái Bình khoảng 40 km về phía Tây.

Cồn Đen nằm trong Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng được UNESCO công nhận tại Việt Nam ngày 2 tháng 12 năm 2004 cho các vùng đất phía Nam vùng duyên hải Bắc Bộ.

Diện tích
Cồn Đen có diện tích 1.150ha với chiều dài khoảng 3 km, nơi rộng nhất là 700m nơi hẹp nhất là 450m.

Hệ thống sinh vật
Cồn Đen (xã Thái Đô, Thái Thụy) hiện vẫn là một cồn cát hoang sơ với một thảm thực vật tự nhiên phong phú đa dạng, nhiều sinh vật qúy hiếm trú ngụ.

Dọc theo cồn cát là dải thông xanh, khu vực phía trong là thảm thực vật còn nguyên sơ, hệ sinh thái rừng ngập mặn ven biển độc đáo (với các loài thực vật như dừa nước, hoa muống biển, cây vẹt, cây bần, cây sú. Khu vực này hiện có khoảng 200 loài chim, trong đó có gần 60 loài chim di cư, hơn 50 loài chim nước; nhiều loài chim quý hiếm được ghi trong Sách đỏ thế giới như: cò thìa, mòng bể, rẽ mỏ thìa, cà trắng bắc...

Rừng ngập mặn ở đây không chỉ là "bức tường xanh" bảo vệ đê biển, làng xóm khỏi bị tàn phá bởi gió bão mà còn là nơi cung cấp nguồn lợi thủy hải sản phong phú cùng với 500 loài động vật thủy sinh và cỏ biển có giá trị kinh tế cao. Tất cả đã tạo nên vẻ đẹp và sức hấp dẫn lạ kỳ đối với cồn cát này.

Khu du lịch sinh thái biển cồn Đen

Năm 2010, UBND tỉnh Thái Bình đã phê duyệt Quy hoạch chung Khu du lịch sinh thái cồn Đen với diện tích 1.150ha gồm toàn bộ khu vực cồn Đen và một phần diện tích nuôi trồng thủy sản thuộc xã Thái Đô. Theo đó, cồn Đen sẽ được quy hoạch thành khu du lịch sinh thái có bãi tắm biển, khu nghỉ dưỡng, khu vui chơi giải trí (sân thể thao, khu trượt nước), khu du lịch văn hóa tổng hợp, trung tâm mua sắm, hệ thống cây xanh…

Đường tới Cồn Đen
Những cung đường thường gặp

Hà Nội – Thái Bình – Hải Phòng – Quảng Ninh

Hà Nội - Thái Bình – Nam Định

Hà Nội- Thái Bình – Hưng Yên

Hà Nội - Thái Bình – Ninh Bình
Hà Nội - Hưng Yên - Hải Dương - Thái Bình

Từ tp Thái Bình về Cồn Đen:

Cách 1: từ thành phố Thái Bình các bạn đi theo QL 10 tới ngã tư Gia Lễ rẽ phải theo QL 39 về tới ngã ba Thái Dương rẽ phải về ngã tư bến xe chợ Lục, từ đó các bạn bắt xe ôm ra cồn Đen khoảng 7 km.

Cách 2: các bạn có thể đi xe bus 05 Tp Thái Bình - Chợ Lục, tới ngã tư bến xe chợ Lục, từ đó các bạn bắt xe ôm ra cồn Đen khoảng 7 km.

Vui chơi, giải trí

Cồn Đen được xưng tụng là cồn biển đẹp nhất miền Bắc. Bên cạnh tắm biển, tìm hiểu đời sống động thực vật, tổ chức các cuộc picnic, nghỉ dưỡng bằng tàu thuyền với các trò vui chơi, giải trí trên biển như câu cá, lướt ván, bóng chuyền bãi biển, bạn còn có cơ hội tham quan các ngôi đền, chùa trong khu vực.

Khu du lịch sinh thái Cồn Đen hiện có chương trình Du lịch trải nghiệm dành cho các đối tượng học sinh, gia đình và teambuilding dành cho khối doanh nghiệp.

Xem thêm
Cồn Vành
Cồn Nổi

Chú thích

Liên kết ngoài
Đánh thức tiềm năng du lịch sinh thái cồn Đen
Người giữ lại Cồn Đen
Đến Thái Bình ngắm cồn biển đẹp nhất miền Bắc
Lễ bàn giao quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch sinh thái Cồn Đen, huyện Thái Thụy

Cồn Đen
Đảo Việt Nam
Cồn Đen
Cồn Đen
Cồn Đen
Địa lý Thái Bình


title: Gulag (định hướng)

text:
GULAG có thể là:
 Trại cải tạo lao động của Liên Xô
 Quần đảo ngục tù Gulag, tác phẩm của Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn
 Gulag: A History of the Soviet Camps, sách của Anne Applebaum
 Gulag (phim): Một phim năm 1985 của Roger Young, với vai chính David Keith
 Gowlag: một làng tại Iran.
 Một cấp độ chơi và địa danh trong game Call of Duty: Modern Warfare 2


title: Aero A.300

text:
Aero A.300 là một loại máy bay ném bom của Tiệp Khắc.

Quốc gia sử dụng

Không quân Tiệp Khắc

Không quân Slovak (1939-1945)

Tính năng kỹ chiến thuật (A.300)

Xem thêm

Tham khảo

A.300
Máy bay ném bom Tiệp Khắc 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Tiệp Khắc
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: ANBO VIII

text:
ANBO VIII là một loại máy bay ném bom/trinh sát của Litva, do Antanas Gustaitis thiết kế và chế tạo tại Karo Aviacijos Tiekimo Skyrius.

Quốc gia sử dụng

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Liên kết ngoài
Virgin flight of Anbo VIII

Máy bay ném bom Litva 1930–1939
Máy bay ANBO
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Litva
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Tống Ai công

text:
Tống Ai công (chữ Hán: 宋哀公; trị vì: 800 TCN), là vị vua thứ 10 của nước Tống – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tống Ai công là con của Tống Huệ công – vua thứ 9 nước Tống. Năm 800 TCN, Huệ công mất, Ai công lên nối ngôi.

Nhưng chỉ được vài tháng, Tống Ai công qua đời. Ông làm vua chưa được 1 năm. Con ông là Tống Đái công lên nối ngôi.

Xem thêm
Tống Huệ công
Tống Đái công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tống Vi Tử thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tống
Năm sinh thiếu
Mất năm 800 TCN


title: Tống Đái công

text:
Tống Đái công hay Tống Đới công (chữ Hán: 宋戴公; trị vì: 799 TCN-766 TCN), tên Bạch(白) hoặc Huy(撝), tự Vũ Trang(武莊)  là vị vua thứ 11 của nước Tống – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tống Đái công là con của Tống Ai công – vua thứ 10 nước Tống. Năm 800 TCN, Ai công mất cùng năm với ông nội Huệ công, Đái công lên nối ngôi.

Năm 766 TCN, Tống Đái công qua đời. Ông làm vua được 34 năm. Con ông là Tử Tư Không lên nối ngôi, tức là Tống Vũ công.

Cải cách
Khi lên ngôi,ngay lần nghị chính đầu tiên ông đã cho thi hành 4 điều
 Bãi bỏ ruộng đất của công tộc, giảm tô thuế từ 1/10 xuống còn 1/12
 Ngưng nấu rượu trong nước
 Chỉ khi tiếp đãi khách từ nước ngoài mới dùng rượu
 giảm các chi phí trong cung,bản thân ông một bữa cũng chỉ có 2 món

Tống Đái công thương dân như con, khi có thiên tai, Đái công lập tức hạ lệnh mở kho thóc để cứu giúp người bị nạn, cứu người bị thương, xây nhà, tế trời đất, mọi tội lỗi đều chịu bản thân,  được mọi người khen. Đái Công nhân từ, chính trực, thương dân, khiêm tốn khoan dung độ lượng, láng giềng tốt, chưa bao giờ tranh chấp với các nước. Để khắc phục thiên tai, nâng cao năng suất nông nghiệp, Đới Công đã đích thân xuống tận hiện trường để xem và nghiên cứu cách mở rộng sản xuất. Vài năm sau, hầu hết nước Tống đều sử dụng nông cụ mới, vùng sản xuất nông cụ mới cũng được thành lập, từ đó nước Tống từng bước phát triển và ngày càng lớn mạnh, chiếm chỗ đứng trong lòng các thế lực ngoại bang.
 Cái chết
Tống Đái công suốt đời siêng năng, tiết kiệm, ngày đêm làm việc cho đất nước, và ông bị ốm vì làm việc quá sức. Sau khi ông qua đời, Chu Bình vương đã ban thụy hiệu là “Đái” và tổ chức quốc tang, dân chúng đi đường dài,  già trẻ, từ bốn phương tám hướng đổ về kinh thành. Xung quanh mộ là những đám đông không thể không quỳ lạy, một số đến từ khắp nước Tống, một số đến từ các nước láng giềng đã nhận được ân sủng của Tống Đái công.

Đái công hậu duệ
Tống đới công hậu duệ có Đới, Tống, Võ, Tuyên, Mục, Tiêu, Nhạc, Thạch, Hoa, Hoàng, Hoàng Phủ, Đông Hương, Hoàn, Hướng, Chung, Tông, Mục Di, Mục, Ngư, Mặc Đài, Mặc, Ty Thành, Hữu Sư, Xá, Lão, Sóc, Chúc Kỳ, Trọng, Đãng, Biên, Tích, Ty Mã, Ty Khấu, Ty Đồ, Ty, Lân, tất cả hơn 100 trăm họ

Thủy tổ họ Đới(Đái)
Hậu thế truy thụy Đới công, Tống Đới công truyền vị cho đích tử Tống Vũ công, sau này con cháu lấy thụy hiệu của ông làm họ, hình thành họ Đới.

Xem thêm
Tống Ai công
Tống Vũ công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tống Vi Tử thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tống
Năm sinh thiếu
Mất năm 766 TCN


title: Tống Vũ công

text:
Tống Vũ công (chữ Hán: 宋武公; trị vì: 765 TCN-748 TCN), tên thật là Tử Tư Không (子司空), là vị vua thứ 12 của nước Tống – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tống Vũ công là con của Tống Đái công – vua thứ 11 nước Tống. Năm 766 TCN, Đái công mất, Tư Không lên nối ngôi, tức là Tống Vũ công.

Tống Vũ công có một người con gái, được gả cho Lỗ Huệ công. Vị phu nhân này sinh ra thế tử Hoàn, tức là Lỗ Hoàn công sau này.

Người tộc Sưu Man (một nhóm tộc Địch) đến đánh Tống. Tống Vũ công sai quan Tư đồ Hoàng Phủ ra chống cự. Quân Tống đánh bại quân Sưu Man ở Trường Địch, bắt được tướng Địch là Duyên Tư. Phía Tống, hai người con tướng Hoàng Phủ tử trận.

Năm 748 TCN, Tống Vũ công qua đời. Ông làm vua được 18 năm. Con ông là Tử Lực lên nối ngôi, tức là Tống Tuyên công.

Xem thêm
Tống Đái công
Tống Tuyên công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tống Vi Tử thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tống
Năm sinh thiếu
Mất năm 748 TCN


title: Nguyễn Hải (điêu khắc)

text:
Nguyễn Hải (1933–2012) sinh tại huyện Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang), Ông là một nhà điêu khắc nổi tiếng của Việt Nam, Ông nguyên là cựu binh của tiểu đoàn 307 anh hùng..

Tiểu sử
Nguyễn Hải sinh tại huyện Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang) trong một gia đình làm nghệ thuật. Cha ông làm soạn giả trong một gánh hát, mẹ làm diễn viên .

Năm 14 tuổi, Nguyễn Hải xung phong đi bộ đội đánh Pháp. Ông làm giao liên, sau được đi học vẽ về trình bày cho tờ báo của Tiểu đoàn 307 .

Năm 1955, Nguyễn Hải tập kết ra Bắc, học trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội.

Năm 1954, Nguyễn Hải sáng tác tác phẩm nổi tiếng đầu tiên trong sự nghiệp điêu khắc của ông: Tượng đài Điện Biên Phủ (cao 1,2m bằng thạch cao). Tác phẩm này được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Năm 2004, tác phẩm này được chọn phóng thành tượng đài Điện Biên Phủ tại Điện Biên (Lai Châu) nhân kỷ niệm 50 chiến thắng Điện Biên Phủ.

Nhà điêu khắc Nguyễn Hải mất ngày 19 tháng 11 tại Thành phố Hồ Chí Minh do xuất huyết não..

Ông là cha của nhà điêu khắc Nguyễn Hải Nguyễn, Nữ điêu khắc gia kiêm nhà thơ Chinh Lê và người con rể – nhà điêu khắc Phan Phương Đông ..

Tác phẩm

 Tượng Thủ Khoa Huân,
 Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút (Tiền Giang),
 Bà mẹ Tổ quốc (nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh),
 Công nhân đấu tranh (ngã bảy, Thành phố Hồ Chí Minh),
 Ba chiến sĩ gang thép (Ấp Bắc, Tiền Giang),
 Thánh Gióng (Bảo tàng Singapore).

Khen thưởng
 Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 2000),
 Huân chương Lao động hạng 1,
 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng 1.

Đánh giá
 Họa sĩ, Nhà giáo Nhân dân Uyên Huy – Chủ tịch Hội Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, nhận xét:
"Theo tôi có các nhà điêu khắc lớn gắn liền với Cách mạng Việt Nam, gồm: Diệp Minh Châu, Phạm Mười, Nguyễn Hải, Phan Gia Hương".

Xem thêm
 Nhà điêu khắc Nguyễn Hải và tượng đài chiến thắng Gạch Rầm Xoài Mút

Ghi Chú

Liên kết ngoài

Sinh năm 1933
Mất năm 2012
Người Mỹ Tho
Nhà điêu khắc Việt Nam
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh


title: Doubtful Sound

text:
Doubtful Sound là một trong những vịnh hẹp sâu và đẹp nhất nằm ở phía Tây nam của New Zealand. Đây là vịnh thu hút nhiều thứ hai về lượng khách du lịch sau vịnh Milford Sound.

Lịch sử
Nơi đây được khám phá vào năm 1770 bởi nhà thám hiểm James Cook. Đến năm 1793, đoàn thám hiểm người Tây Ban Nha do Alessandro Malaspina tiến hành vẽ bản đồ và đặt tên một số hòn đảo nhỏ và địa điểm trong vịnh như: Febrero, Bauza, the Nee Islets, Pendulo Reach, Malaspina Reach.

Địa lý
Vịnh Doubtful Sound bao gồm 3 vịnh nhỏ hơn là các hợp lưu chính bao gồm:

 First Arm

 Crooked Arm

 Hall Arm

Vịnh bao gồm nhiều thác nước lớn, đặc biệt là thác Helena (nằm ở điểm đầu của vịnh là Deep Cove) và thác Browne. Điểm độc đáo ở vịnh này là mưa nhiều, tạo thành hàng trăm thác nước trên các sườn đồi dốc vô cùng ấn tượng.

Động thực vật
Doubtful Sound có điểm thú vị ở chỗ nó có hai khu vực riêng biệt giữa nước ngọt và nước biển do lượng mưa nhiều và nước từ các sườn núi trút xuống. Cụ thể là ở độ sâu 2–10 m trong vịnh là nước ngọt. Do thành phần nước ngọt có tannin, cùng với đó là màu nước tối khiến một số loài cá vốn sinh sống ở khu vực nước sâu sẽ phải phát triển ở độ sâu vừa phải hơn. Các loài này bao gồm san hô đen (Antipatharia fiordensis) thường được tìm thấy ở độ sâu 30 – 40 m, nhưng có thể được tìm thấy ngay ở độ sâu 10 m.

Thương lưu của vịnh có địa hình dốc cùng với những khu rừng rậm với số lượng nhiều nhất họ Dẻ (Nothofagus) và nhiều cây bụi, dương xỉ.

Động vật được tìm thấy trong khu vực bao gồm hải cẩu, cá voi (Cá voi đầu bò phương nam, cá voi lưng gù, cá voi Minke, cá nhà táng, cá voi sát thủ, cá voi Pilot..). Vùng biển cũng là một sự đa dạng phong phú của các sinh vật biển khác với nhiều loài cá, sao biển, hải quỳ và san hô cùng với nhiều loài chim quý hiếm như chim cánh cụt Fiordland.

Kinh tế
Khu vực là một trong những địa điểm thu hút đông khách du lịch trong và ngoài nước; ngoài ra là tiềm năng thủy điện nhờ những thác nước với trạm thủy điện Manapouri Power.

Tham khảo

Vịnh hẹp
Sound của New Zealand
Địa lý New Zealand
Vùng chim quan trọng New Zealand


title: Vũng gần biển

text:
Vũng gần biển hay hồ/ao gần biển (tiếng Anh: anchialine pool/pond; anchialine là một từ gốc Hy Lạp có nghĩa là "gần với biển") là một khối nước trong nội địa có kết nối ngầm dưới đất với đại dương gần đó. Vũng gần biển là một nét đặc trưng của các tầng ngậm nước phân tầng theo mật độ ở ven biển, trong đó nước ngọt hoặc nước lợ nằm ở tầng trên còn nước mặn nằm ở tầng dưới. Tuỳ theo đặc điểm của vũng mà người ta thỉnh thoảng có thể tiếp cận nguồn nước mặn ở ngay trong vũng hoặc phải lặn hang để đến gần tầng nước mặn này.

Mực nước trong các vũng gần biển thường biến động theo thủy triều bởi vì vũng nằm gần bờ biển và có nối kết với đại dương. Tuy nhiên, biên độ biến động thấp hơn và thời gian biến động cũng một độ trễ nhất định so với thủy triều ở bờ biển liền kề, và những yếu tố kiểm soát biên độ biến động mực nước và độ trễ thời gian là khoảng cách từ vũng đến bờ biển và độ dẫn thủy lực của các vật liệu địa chất.

Vũng gần biển là đối tượng địa lý xuất hiện ở nhiều địa điểm trên thế giới, đặc biệt là dọc theo các đường bờ biển thuộc Trung và Nam Mỹ, nơi mà tuổi địa chất và hệ thống tầng ngậm nước còn tương đối trẻ và sự hình thành đất ít diễn ra. Những điều kiện tự nhiên này thường thấy ở những vùng mà đá gốc là đá vôi hoặc mới hình thành từ dung nham núi lửa. Có nhiều vũng gần biển dọc theo đường bờ biển thuộc bán đảo Yucatán và đảo Hawaii; người dân địa phương gọi chúng là các cenote.

Sinh thái
Qua các nghiên cứu sinh thái học, người ta nhận thấy rằng vũng gần biển thường là nơi sinh sống của những loài sinh vật hiếm ở cấp độ vùng hay loài đặc hữu. Ngoài vũng gần biển có nguồn gốc tự nhiên thì cũng có vũng gần biển do con người tạo nên. Một ví dụ là vũng Mũ Thủy Thủ (Sailor's Hat) trên đảo Kahoolawe thuộc Hawaii, nơi thực chất là một cái hố do thuốc nổ của Hải quân Hoa Kỳ trong chiến dịch Sailor Hat tạo nên vào năm 1965. Ngày nay, hố Mũ Thủy Thủ đã trở thành một vũng gần biển và là ngôi nhà cho loài tôm Halocaridina rubra.

Các vũng gần biển và hang động loại karst có thể nối thông với nhau, và quần động vật nơi đây rất đa dạng, bao gồm một số động vật không xương sống như động vật giáp xác thuộc lớp Chân chèo (Remipedia) và phân lớp Chân kiếm (Copepoda), và một số động vật có xương sống như cá Astyanax mexicanus và cá thuộc bộ Cá chình.

Nguy cơ
Những loài xâm lấn như kiến và nhện là mối đe doạ đối với khu sinh vật của các vũng gần biển. Kiến không những ăn côn trùng mà còn ăn cả tôm vào thời điểm mực nước trong vũng rút xuống do ảnh hưởng của thủy triều. Về phần nhện, chúng chăng tơ xung quanh vũng gần biển để bắt côn trùng. Điều đáng ngại là số nhện này hết sức mắn đẻ, và người ta nghi ngờ rằng chúng chính là thủ phạm gây suy giảm mạnh số cá thể côn trùng nơi đây.

Tham khảo

Vùng nước
Địa mạo đại dương và duyên hải


title: Witold Lutosławski

text:
Witold Lutosławski (tiếng Ba Lan phát âm: [vitɔld lutɔswafski], sinh ngày 25 tháng 1 năm 1913 - mất ngày 7 tháng 2 năm 1994) là một trong những nhà soạn nhạc lớn của châu Âu của thế kỷ 20, và là một trong những nhạc sĩ vĩ đại của Ba Lan trong suốt ba thập kỷ cuối cùng của mình. Witold Lutosławski cùng với Frédéric Chopin, Karol Szymanowski đã trở thành những nhà soạn nhạc nổi tiếng Ba Lan mọi thời đại.
Ngoài sáng tác, Witold Lutosławski còn tham gia dàn dựng và chỉ huy. Ông bắt đầu quan tâm đến lĩnh vực này kể từ năm 1963, với việc chỉ huy chính tác phẩm của mình, "Ba bài thơ của Henri Michaux" soạn cho hợp xướng và dàn nhạc (viết năm 1961-1963). Ông đã làm nhạc trưởn ở các quốc gia Pháp (năm 1964), Tiệp Khắc (1965), Hà Lan (1969), Na Uy, Áo (1969), chỉ huy các dàn nhạc giao hưởng lớn như Los Angeles Philhamornic, San Francisco Symphony, BBC Symphony, London Sinfonietta, Archestre de Paris.
Witold Lutosławski là thành viên danh dự của Hội âm nhạc quốc tế đương đại, tiến sĩ danh dự của nhiều học viện âm nhạc tại Ba Lan và nhiều nước khác như Krakow, Warsaw, Torun, Chicago, Glasgow, Cambridge, Durham, Cleveland và thỉnh giảng tại các trường âm nhạc của Tanglewood, Darlington, Essen, Copenhagen, Stockholm…
Ông đã giành được nhiều giải thưởng quốc tế, bao gồm cả giải thưởng Đại bàng trắng, giải thưởng vinh dự cao nhất của Ba Lan.

Tiểu sử
Sinh ra tại Warsaw vào năm 1913, Witold Lutosławski đã bộc lộ tài năng âm nhạc từ rất sớm. Năm 1919, Witold Lutosławski bắt đầu những bài học violon đầu tiên với một cựu học trò của nghệ sĩ violon Joseph Joachim. Năm 1922, khi mới 9 tuổi, cậu bé Witold Lutosławski đã có chương trình biểu diễn đầu tiên trước công chúng. Với những năng khiếu rõ rệt này, từ năm 1928, cậu đã theo học tại Học viện âm nhạc Warsawa dưới sự hướng dẫn của nhà soạn nhạc Ba Lan Witold Maliszewski, một trong những học trò ưu tú của nhà soạn nhạc Nga Nikolay Rimsky–Korsakov và từng tham gia sáng lập Học viện Âm nhạc Odessa. Cũng cùng thời gian này, Witold Lutosławski còn theo học toán tại trường Đại học Tổng hợp Warsawa.

Witold Lutosławski qua đời ngày 7 tháng 2 năm 1994 và được chôn cất tại nghĩa trang Powazki.

Các tác phẩm đáng chú ý
 Những trò chơi ở Venice
 Concerto cho cello và dàn nhạc giao hưởng viết riêng cho Mstislav Leopoldovich Rostropovich
 Các bản giao hưởng số 3, số 4
 Concerto cho piano

Tham khảo

Nhà soạn nhạc Ba Lan
Sinh năm 1913
Mất năm 1994
Người đoạt giải Grammy


title: Brian Eaton

text:
Brian Alexander Eaton (1916-1992) là tướng lĩnh của lực lượng Không quân Hoàng gia Úc (RAAF), hàm Phó thống chế Không quân (Air Vice Marshal, tương đương Thiếu tướng).

Giai đoạn đầu binh nghiệp
Sinh ngày 15 tháng 12 năm 1916 ra ở Tasmania và lớn lên tại tiểu bang Victoria, ông tham gia RAAF vào năm 1936 và được thăng Trung úy trước Thế chiến thứ hai.

Thế chiến thứ hai

Giai đoạn đầu Thế chiến

Tư lệnh Không đoàn

Thăng tiến

Năm 1946, ông nhận huân chương Ngôi sao bạc từ quân đội Hoa Kỳ.

Tư lệnh dày dặn và nghỉ hưu

Tháng 12 năm 1973, ông nghỉ hưu và trở thành một giám đốc điều hành Rolls-Royce tại Canberra.

Ông qua đời ngày 17 tháng 10 năm 1992.

Tham khảo

Sách

Sinh năm 1916
Mất năm 1992
Tướng Úc
Người từ Launceston, Tasmania