title: Hồ Xạ Cô

text:
Hồ Xạ Cô (chữ Hán: 狐射姑), còn gọi là Hồ Dạ Cô (狐夜姑) hay Giả Quý (贾季), là tướng nước Tấn thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Ông từng đảm nhận vị trí Chính khanh của nước Tấn năm 622 TCN.

Thân thế
Họ Hồ nguyên thuộc dòng dõi công tộc nước Tấn, đời ông của Hồ Xạ Cô là Hồ Đột gả con gái là Hồ Cơ cho Tấn Hiến công nên được phong làm đại phu. Hồ Cơ sinh ra công tử Trùng Nhĩ, tức Tấn Văn công sau này. Con Hồ Đột là Hồ Yển có công phò giúp Tấn Văn công lúc lưu lạc và tranh bá, nên được phong đất Giả. Hồ Yển sinh Hồ Xạ Cô. Sau khi phụ thân mất, Hồ Xạ Cô lên nối chức Đại phu.

Xung đột với Triệu Thuẫn
Năm 622 TCN, Tấn Tương công tổ chức lại quân đội, Hồ Xạ Cô được phong làm Trung quân Nguyên soái, Chính khanh nước Tấn, còn lại Triệu Thuẫn làm Trung quân tá, Cơ Trịnh Phủ làm Thượng quân tướng, Tuân Lâm Phủ làm Thượng quân tá, Tiên Miệt làm Hạ quân tướng, Tiên Đô làm Hạ quân tá.

Tuy nhiên không bao lâu sau, đại phu Dương Xử Phụ cho rằng Hồ Xạ Cô tàn bạo, nên tâu xin Tấn Tương công nên dùng Triệu Thuẫn làm Trung quân Nguyên soái, Tương công nghe theo, đổi Triệu Thuẫn lên làm Trung quân Nguyên soái, Hồ Xạ Cô bị giáng xuống làm Trung quân tá. Hồ Xạ Cô từ đó đem lòng oán hận Dương Xử Phụ và Triệu Thuẫn.

Năm 621 TCN, Tấn Tương công mất, thế tử Di Cao còn nhỏ. Tương công ủy thác Di Cao cho Triệu Thuẫn. Tuy nhiên do nước Tấn từng nghiêng ngả do loạn lạc sau thời Tấn Hiến công nên Triệu Thuẫn muốn chọn lập người lớn tuổi để ổn định tình hình, bàn định lập em Tương công là công tử Ung lên làm vua, trong khi đó Hồ Xạ Cô lại muốn lập em công tử Ung là công tử Nhạc.

Hai bên tranh luận không ai chịu ai. Triệu Thuẫn sai Sĩ Hội sang nước Tần đón công tử Ung, còn Hồ Xạ Cô cũng sai người sang nước Trần đón công tử Nhạc. Triệu Thuẫn cho người giết chết công tử Nhạc.

Hồ Xạ Cô tức giận, sai người trong họ là Hồ Cúc Cư giết chết Dương Xử Phụ. Triệu Thuẫn đem quân đánh, giết Hồ Cúc Cư, Hồ Xạ Cô bỏ chạy sang nước Địch. Sau đó Triệu Thuẫn đổi ý và lập Di Cao, tức Tấn Linh công.

Sau không rõ năm nào, Hồ Xạ Cô mất tại nước Địch.

Xem thêm
Triệu Thuẫn
Tấn Tương công
Dương Xử Phụ

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên Tấn thế gia

Chú thích

Nhân vật chính trị Xuân Thu
Người nhà Chu
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Carlos Kaiser

text:
Carlos Henrique Raposo (sinh ngày 2 tháng 4 năm 1963 tại Rio de Janeiro), còn được biết đến rộng rãi với tên gọi Carlos Kaiser là một cựu cầu thủ bóng đá Brasil. Ông từng đầu quân cho nhiều đội bóng lớn tại Brasil và cũng từng tham gia vào các đội bóng lớn ngoại quốc như ở Pháp và Argentina và từng là bạn thân của danh thủ Romário. Tuy nhiên, trong sự nghiệp cầu thủ kéo dài gần 20 năm của mình, ông chỉ tham gia 30 trận đấu nhưng không có bàn thắng hoặc là theo một thông tin khác, chưa từng thi đấu chính thức trận nào cho các đội bóng của mình.

Sự nghiệp

Bóng đá
Carlos Henrique Raposo sinh vào ngày 2 tháng 4 năm 1963 trong một gia đình lao động nghèo ở ngoại ô thành phố Rio de Janeiro, Brasil. Cha của ông là công nhân còn mẹ ông là đầu bếp. Lớn lên ở khu ổ chuột Porto Alegre, tại đây, Carlos đã tiếp xúc với trái bóng tròn. Cũng giống như những đứa trẻ cùng cảnh ngộ khác, ông đã chơi bóng bằng chân đất trên những con phố bụi bặm. Năm 1973, cha ông đã cho ông tham gia vào lò đào tạo trẻ của câu lạc bộ Botafogo. Mồ côi cha năm 13 tuổi, đến năm 16 tuổi, ông đi sang México và được đội bóng Puebla ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên. Tuy nhiên, ông không hề tham gia một trận đấu nào khi luôn bịa đặt ra lý do chấn thương để trì hoãn ra sân. Sau đó, ông chuyển sang Hoa Kỳ và ký hợp đồng với một câu lạc bộ ở Texas là El Paso trong ba tháng, nhưng cũng không hề tham gia thi đấu. Sau khi quay trở về Brazil, ông ký hợp đồng với câu lạc bộ Bangu tại thành phố Rio de Janeiro. Trong thời gian này ông đã từng gây hiềm khích với khán giả đội nhà trong một trận đấu mà họ bị dẫn trước 2 bàn khi thời gian mới chỉ có 8 phút.

Sau đó, ông chuyển sang Pháp và được câu lạc bộ Gazélec Ajaccio ký hợp đồng, ông ở lại đây trong 8 năm nhưng cũng không hề thi đấu cho họ một trận nào. Ông tiếp tục lừa dối người khác nhưng cũng có câu lạc bộ mặc dù đã biết nhưng vẫn bỏ qua. Alexandre Torres, đồng đội cũ của ông ở Flamengo từng nhận xét rằng:

Khoảng đầu thập niên 1990, Kaiser trở lại Botafogo. Ông tiếp tục lừa dối đồng đội bằng cách dùng điện thoại di động giả để đàm thoại với các huấn luyện viên nổi tiếng ở châu Âu. Đầu năm 2011, trên đài truyền hình Globo, Kaiser tự nhận mình là thành viên của câu lạc bộ Independiente (Argentina), từng đăng quang Copa Libertadores 1984 và phóng đại về sự tỏa sáng của mình ở giải đấu này.

Sau khi giải nghệ
Sau khi từ giã nghề bóng đá, Kaiser làm huấn luyên viên thể dục thể hình ở Rio de Janeiro. Ông cũng đã từng xin lỗi vì các trò lừa đảo của mình trong quá khứ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 globoesporte.globo.com A história de Carlos Henrique Kaiser, o Forrest Gump do futebol brasileiro
 globoesporte.globo.com Briga com torcedor, bolas na galera, celular falso... as aventuras de Kaiser
 conversasdabola.com  Kaiser - o jogador faz-de-conta - o Forrest Gump do futebol brasileiro
 musiconline.xpg.com.br Jô Soares entrevista Carlos Henrique Raposo 10/06/2011
 tvcultura.cmais.com.br/  Carlos Kaiser: o Robin Hood dos campos
 salproducoes.com.br

Sinh năm 1963
Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Nhân vật còn sống
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp


title: Lục Chung

text:
Lục Chung () là nhân vật huyền thoại, được cho là sống vào khoảng đời đế Cốc, đế Chí và đế Nghiêu trong lịch sử Trung Quốc. Theo Sử Ký Tư Mã Thiên - Sở thế gia thì Lục Chung là chút của đế Chuyên Húc, là chắt của Xứng (稱), là cháu nội của Quyển Chương (老童) và là con trai của Ngô Hồi (吳回). Cha của Lục Chung cùng với bác của ông là Trọng Lê lần lượt thay nhau giữ chức hỏa chính thời đế Cốc Cao Tân thị với danh hiệu Chúc Dung (祝融), sử sách không ghi rõ về những hành trạng đặc biệt và những công tích gì của ông nhưng lại đề cập rằng ông sinh hạ được 6 người con trai.

Hậu duệ
 Côn Ngô có công giúp vua Hạ Vũ trị thủy được phong hầu, con cháu nối đời truyền quốc trên 400 năm rồi bị vua Thành Thang nhà Thương tiêu diệt.
 Tham Hồ - tên thật là Huệ Liên - cũng lập công với nhà Hạ được phong đất quốc hiệu là Hoàng, nước Hoàng tồn tại trên dưới 1500 năm đến đầu thời Xuân Thu bị nước Tấn diệt mất. Hậu duệ đời thứ 53 của Huệ Liên là Hoàng Hy được Chu Hiếu Vương phong nước Tây Hoàng, nước này duy trì được trên 300 năm thì mất bởi nước Sở.
 Bành Tổ - tên thật là Điền Khanh - tương truyền sống 800 năm, cũng được nhà Hạ phong hầu nhưng sau hơn 1000 năm tồn tại thì bị nhà Chu diệt mất.
 Hội Nhân (会人) - chưa tìm thấy tài liệu nào nhắc đến nhân vật này.
 Tào An (曹安) không có thành tích gì đặc biệt chỉ là dân thường, hậu duệ là Tào Hiệp được Chu Vũ Vương tìm thấy phong làm vua nước Trâu. Nước này thời Xuân Thu gọi là Chu đến thời Chiến Quốc mới đổi lại là Trâu, sau hơn 700 năm tồn tại cuối cùng bị nước Sở diệt mất.
 Quý Liên (季連) lập ra họ Viện, hậu duệ làm dân thường lưu lạc trong nhân gian nay đây mai đó không có chỗ ở nhất định. Đến đời Dục Hùng đổi sang họ Mị - còn gọi là họ Hùng - từng làm thủ lĩnh của các bộ lạc ở phía nam Triều Ca đời vua Trụ nhà Ân, Dục Hùng từng là thầy dạy học của Chu Văn Vương. Đời Chu Thành Vương chắt của Dục Hùng là Hùng Dịch mới chính thức được phong ở đất Sở, vì nước này có nhiều cây Kinh nên đôi khi cũng gọi là nước Kinh. Nước Kinh Sở tồn tại khoảng 800 năm thì bị nước Tần tiêu diệt, sau khi Tần Thủy Hoàng chết nước Sở được tái lập bởi chắt của Sở Hoài Vương là Sở Nghĩa Đế Hùng Tâm nhưng được ít lâu thì bị Tây Sở Bá Vương giết chết.

Tham khảo

 Sử Ký Tư Mã Thiên - Sở thế gia
 Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ
 Kinh Sở tuế thời ký
 Gia Phả họ Hoàng ở Trung Quốc
 Trung Quốc thông sử

Nhân vật thần thoại Trung Hoa
Nhân vật truyền thuyết Trung Hoa
Người thời Tam Hoàng Ngũ Đế


title: Sĩ Cái

text:
Sĩ Cái (chữ Hán: 士匄), hay Phạm Cái (范匄), hay Sĩ Mang, là vị tông chủ thứ ba của Phạm thị, một trong lục khanh nước Tấn thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con trai của Sĩ Tiếp, vị tông chủ thứ hai của họ Phạm. Năm 574 TCN, Sĩ Tiếp mất, Sĩ Mang lên kế tập, được phong làm Trung quân tá.

Quan hệ với chư hầu
Năm 570 TCN, Tấn Điệu công sai Sĩ Mang đi sứ nước Tề, Sĩ Mang khuyên Tề Linh công nên giao hảo với nước Tấn. Tề Linh công nghe theo, gửi con là thế tử Quang sang hội minh với Tấn ở đất Kê Trạch.

Năm 560 TCN, Trung quân Nguyên soái nước Tấn là Tuân Oanh mất, đáng lẽ Sĩ Mang, đang làm Trung quân tá được nối chức, nhưng Sĩ Mang nhường cho Tuân Yển làm Trung quân nguyên soái.

Năm 559 TCN, Tấn Điệu công hội 13 nước chư hầu là Tề, Tống, Lỗ, Vệ, Trịnh, Tào, Cử, Chu, Đằng, Tiết, Kỉ, Tiểu Chu (小邾) đánh nước Tần, Sĩ Mang làm Trung quân tá, cũng tham gia vào trận chiến. Con ông là Sĩ Ưởng cùng Loan Châm]] mang quân tấn công vào đại doanh của quân Tần, tuy nhiên sau đó Loan Châm tử trận. Loan Yểm (anh Loan Châm) lúc đó làm Hạ quân tướng, đã lấy con gái Sĩ Mang là Phạm Kì, giận Sĩ Ưởng, bắt Sĩ Mang giết Sĩ Ưởng, Sĩ Ưởng trốn ở nước Tần, tuy nhiên sau được về nước. Từ đó Sĩ Ưởng oán họ Loan.

Năm 554 TCN, Tuân Yển mất, Tấn Bình công phong cho Sĩ Mang làm Trung quân Nguyên soái, chính khanh nước Tấn.

Diệt họ Loan
Năm 552 TCN, Loan Yểm mất, con là Loan Doanh (tức cháu ngoại của Sĩ Mang) lên kế tập, Sĩ Ưởng gièm pha với Tấn Bình công rằng Loan Doanh có ý làm phản, Loan Doanh sợ tội bèn chạy sang nước Tề, nương nhờ Tề Trang công.

Năm 550 TCN, Tề Trang công giúp quân cho Loan Doanh lẻn về thành Khúc Ốc; vua Tề mang quân theo sau, tiến tới núi Thái Hàng, vào Mãnh Môn.

Loan Doanh tập hợp lực lượng ở thành Khúc Ốc. Nhiều người trong thành Khúc Ốc ủng hộ Loan Doanh. Loan Doanh ngầm sai người về Giáng đô nhờ Ngụy Thư giúp làm nội ứng.

Tháng 4 năm 550 TCN, Loan Doanh mang quân đánh úp Giáng đô. Giáng đô không kịp phòng bị nên thất thủ. Tấn Bình công sợ hãi toan tự sát. Sĩ Mang ngăn lại, đưa vua Tấn chạy sang Cố cung. Sĩ Ưởng dò biết Ngụy Thư định giúp cho Loan Doanh, tìm cách ngăn trở khiến Ngụy Thư bị giữ chân trong triều, không thể ra mặt điều quân giúp họ Loan.

Dưới trướng Loan Doanh có vũ sĩ Đốc Nhung rất khỏe, quân Tấn không ai địch nổi. Đầy tớ của Sĩ Mang là Phi Báo đang bị tù tội, xin được xóa án để ra đánh Đốc Nhung. Sĩ Mang nhận lời. Phi Báo ra đánh với Đốc Nhung một lúc rồi vờ thua chạy, nhằm bức tường nhảy qua núp chờ. Đốc Nhung hăng hái nhảy qua tường tìm Phi Báo, bị Phi Báo đâm từ phía sau chết tại trận.

Nhân lúc quân Loan Doanh nhụt chí, Sĩ Mang điều quân ra đánh. Loan Doanh bại trận, bỏ chạy về Khúc Ốc cố thủ. Cha con Sĩ Mang và Ngụy Thư mang quân đánh Khúc Ốc.

Được hơn 1 tháng, quân Tấn hạ được thành Khúc Ốc, diệt tộc họ Loan.

Qua đời
Năm 548 TCN, Sĩ Mang qua đời, không rõ năm đó ông bao nhiêu tuổi, con ông là Sĩ Ưởng lên kế tập.

Xem thêm
Sĩ Tiếp
Sĩ Ưởng
Loan Doanh

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Tấn thế gia
Tề Thái công thế gia
Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 4, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Người nhà Chu
Nhân vật chính trị Xuân Thu
Nhân vật quân sự Xuân Thu
Năm sinh thiếu
Mất năm 548 TCN
Nước Tấn


title: Chùa Thiên Bửu (hạ)

text:
Chùa Thiên Bửu (hạ) còn gọi là tổ đình Sắc tứ Thiên Bửu hay chùa Tổ, chùa Kỳ là một ngôi chùa cổ, tọa lạc tại thôn Bình Thành, xã Ninh Bình, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, bên hữu ngạn sông Dinh như 2 câu thơ:

Thanh thủy đoạn phiền não
Cô thôn hiện già lam
Tạm dịch
Nước trong dứt phiền não
Thôn vắng hiện già lam
Phạm Đài (Ông Cửu Ba)
Chùa Thiên Bửu (hạ) thuộc vào hàng những ngôi chùa cổ nhất ở Ninh Hòa.

Lịch sử
Năm 1653, Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần chiếm vùng đất của Chiêm Thành từ Đèo Cả đến sông Phan Rang, đặt dinh Thái Khang tức Khánh Hòa ngày nay, gồm 2 phủ Thái Khang (Ninh Hòa), Diên Ninh (Diên Khánh) và đưa dân vào định cư. Để đáp ứng nguyện vọng tâm linh của lưu dân thiền sư Tế Hiển, pháp hiệu Bửu Dương, là truyền thừa Lâm Tế Tông đời thứ 36, chi phái Thiền Liễu Quán, rời chùa Thiên Mụ (Huế) vào đất này (Khánh Hòa) khai sơn lập chùa Thiên Bửu (thượng) tại hữu ngạn sông Lốt và chùa Thiên Bửu (hạ) tại hữu ngạn sông Dinh vào khoảng những năm trước 1763.

Năm Minh Mạng thứ 16 (1835), ngài Liễu Bửu Huệ Thân trụ trì đời thứ tư của chùa được mời ra kinh đô dự "Thủy lục Đạo tràng" siêu độ trận vong quan binh vào tiết Trung nguyên, tháng Bảy và trúng tuyển kỳ khảo hạch của Bộ Lễ được sắc tứ giới đao và độ điệp. Hiện nay giới đao độ điệp còn lưu giữ tại chùa.

Kiến trúc
Gian giữa Ngôi Chánh Điện đặt pho tượng Phật Thích Ca ngồi cao lớn sơn son thếp vàng, cùng nhiều tượng Phật khác như Phật A Di Đà, Phật Di Lặc v.v... Gian bên trái thờ Đức Quán Thế Âm Bồ Tát, gian bên phải thờ Ông, tức Quan Công. Nhà Tây thờ Vị Sơ Tổ Thiền Tông Bồ Đề Đạt Ma, cùng long vị của Tổ Tế Hiển-Bửu Dương và các vị Trụ trì tiền bối.

Chùa được trùng tu vào những năm 1950 – 1962 và năm 2001 – 2002. Chùa Thiên Bửu (hạ) được đánh giá là chùa đẹp nhất Ninh Hòa hiện nay. Đây cũng là tổ đình của hầu hết các chùa ở Ninh Hòa

Chú thích

Tham khảo
Bài viết chùa Thiên Bửu trên trang Quảng Đức
Thích Ngộ Tánh

Chùa tại Khánh Hòa


title: Tuân Yển

text:
Tuân Yển (chữ Hán: 荀偃, bính âm: Xún Yǎn), hay Trung Hàng Yển (中行偃), tên tự là Bá Du (伯游), tức Trung Hàng Hiến tử (中行献子) là vị tông chủ thứ ba của họ Trung Hàng, một trong lục khanh nước Tấn thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Tuân Yển là con của Tuân Canh, vị tông chủ thứ hai của họ Trung Hàng. Năm 576 TCN, Tuân Canh mất, Tuân Yển lên kế tập, làm Đại phu nước Tấn, được phong làm Thượng quân tá.

Giết Tấn Lệ công
Năm 575 TCN, Tấn giao chiến với Sở tại Yển Lăng, Tuân Yển lập được công lớn, giúp Tấn đánh bại Sở, cùng lúc Trung quân tá Sĩ Tiếp mất, Tấn Lệ công phong cho Tuân Yển lên thay làm Trung quân tá, tức Thứ khanh nước Tấn.

Tấn Lệ công muốn bỏ các đại phu mà cho các họ ngoại thích vào làm quan. Anh vợ của Lệ công là Tư Đồng có hiềm khích với Khước Chí (郤至); Loan Thư cũng giận Khước Chí không cùng ý kiến với mình khi giao tranh với quân Sở, nên xảy ra thù oán trong triều đình nên cùng nhau gièm pha Khước Chí với Tấn Lệ công.

Tháng 12 năm 574 TCN, Tấn Lệ công sai Tư Đồng mang 800 quân đánh úp ba nhà họ Khước, bắt giết hết cả họ. Nhân đó Tư Đồng muốn trừ khử cả Tuân Yển và Loan Thư, bèn bắt hai người đến triều đình, khuyên Tấn Lệ công giết luôn. Tấn Lệ công thấy giết người quá nhiều không nỡ ra tay., tạ lỗi với Loan Thư và Tuân Yển và thả hai người về.

Loan Thư và Tuân Yển sợ sẽ bị giết, bèn bàn nhau ra tay trước. Tháng chạp nhuận năm 573 TCN, Loan Thư và Tuân Yển nhân lúc Tấn Lệ công ra ngoài chơi bèn mang quân đánh úp, bắt sống Tấn Lệ công giam lại, sau 6 ngày thì giết chết và lập công tử Chu lên ngôi, tức Tấn Điệu công, Điệu công giáng Tuân Yển xuống làm Thượng quân tá.

Chính khanh nước Tấn
Năm 560 TCN, chính khanh nước Tấn là Tuân Oanh qua đời, đáng lẽ thứ khanh là Sĩ Mang nối chức, nhưng Sĩ Mang nhường cho Tuân Yển làm Trung quân Nguyên soái.

Năm 559 TCN, Tấn Điệu công sai Tuân Yển dẫn quân đánh nước Tần, đến năm 557 TCN, Tuân Yển hội quân các chư hầu Tống, Lỗ, Vệ ở đất Trạm, cùng đem quân đánh nước Sở, đánh bại quân Sở.

Năm 556 TCN, Tề Linh công lấn chiếm biên giới phía bắc nước Lỗ. Tấn Bình công sai Tuân Yển tập hợp quân các nước Tống, Lỗ, Vệ, Cử, Chu, Trịnh, Đằng, Tiết, Hình, Kỷ, Tiểu Chu (小邾) cùng đánh Tề. Tuân Yển sai cắm nhiều cờ trong rừng làm nghi binh khiến quân Tề tưởng rằng quân các nước rất đông đảo.

Tề Linh công thấy thanh thế liên quân 12 nước rất lớn, bỏ chạy về cố thủ ở kinh thành Lâm Tri. Quân Tấn cùng các nước chư hầu đuổi theo vây thành Lâm Tri, đốt phá nhà cửa ở ngoại thành rồi rút đi.

Năm 554 TCN, Tuân Yển bị bệnh nặng. Biết không qua khỏi, ông cho con là Tuân Ngô lên thế tập. Ngày 20 tháng 2 năm đó, Tuân Yển qua đời. Do không rõ Tuân Yển sinh năm nào nên không biết lúc mất, ông được bao nhiêu tuổi. Sĩ Mang lên thay làm Trung quân Nguyên soái.

Xem thêm
Sĩ Mang
Loan Thư
Tuân Canh
Tuân Ngô

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Tấn thế gia
Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 4, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Người nhà Chu
Nhân vật chính trị Xuân Thu
Nhân vật quân sự Xuân Thu
Năm sinh thiếu
Mất năm 554 TCN


title: Tinh Vệ

text:
Tinh Vệ () là tên một giống chim nhỏ mỏ trắng chân đỏ có hình dáng giống con quạ thường sinh sống ở các vùng duyên hải Viễn Đông, giống chim này chuyên đi gắp những hạt cát nhỏ rồi bay ra biển thả xuống.

Thần thoại Trung Hoa có nhắc đến Tinh Vệ là tên con gái của Viêm Đế, tên là Nữ Oa (女娃), một mỹ nữ tuyệt sắc, theo Sơn Hải kinh thì một lần Tinh Vệ ra Đông Hải chơi chẳng may thuyền bị sóng đánh đắm mà chết đuối. Linh hồn nàng oán hận biển cả nên hóa thành một con chim xinh đẹp, ngày ngày nàng bay đến núi Tây ngậm đá mang thả xuống hòng lấp biển để trả thù. Từ đấy nhân gian gọi luôn giống chim này là Tinh Vệ, nghĩa bóng người ta dùng điển tích chim Tinh Vệ ngậm đá để lấp biển (精衛填海; Tinh Vệ điền hải), chỉ việc oán thù sâu xa.

Trong văn học cổ điển ngày xưa của Việt Nam và Trung Quốc vẫn dùng tích "Vá trời lấp biển" (補天填海; Bổ thiên điền hải) để ám chỉ những việc không thể làm được, vá trời là tích bà Nữ Oa còn lấp biển là chuyện chim Tinh Vệ này.

Xem thêm
 Nữ Oa
 Viêm Đế
 Hậu Nghệ
 Hằng Nga

Tham khảo
 Sơn Hải kinh
 "Từ điển Truyện Kiều" của Đào Duy Anh - điển tích chim Tinh Vệ

Chú thích

Nhân vật thần thoại Trung Hoa
Người thời Tam Hoàng Ngũ Đế
Chim thần thoại
Thần thoại Trung Hoa


title: Lời hồi đáp 1997

text:
Reply 1997 (응답 하라 1997) là một phim truyền hình Hàn Quốc. Bộ phim tập trung vào cuộc sống của sáu bạn bè ở Busan, di chuyển qua lại giữa quá khứ của họ là học sinh trung học 18 tuổi vào năm 1997 và hiện tại của họ là 33 tuổi tại buổi họp lớp vào năm 2012, nơi mà một cặp vợ chồng sẽ thông báo rằng họ sẽ làm đám cưới.

Bộ phim truyền hình cũng đề cập đến văn hóa fan hâm mộ cực đoan nổi lên trong những năm 1990 khi thế hệ đầu tiên của thần tượng nhóm nhạc như HOT và Sechs Kies ra mắt.

Bộ phim ban đầu được phát sóng trực tiếp trên kênh truyền hình cáp tvN dài 16 tập. Tuy nhiên, do được sự yêu mến của đông đảo khán giả, các tập phim 15 và 16 cũng đã được phát sóng đồng thời trên Mnet, OCN, O'live, Ongamenet và OnStyle. Tập cuối được đánh giá cao nhất cho một bộ phim truyền hình cáp Hàn Quốc, đạt rating kỉ lục trên sóng truyền hình cáp. Bộ phim đã thu hút được lời khen ngợi từ khán giả và các nhà phê bình.

Diễn viên

Diễn viên chính
 Jung Eun Ji vai Sung Si Won là một fan cuồng của H.O.T. Si Won luôn đứng cuối lớp. Cô nàng luôn mơ ước được làm vợ của "Tony oppa".Cô nàng khá ngang bướng nhưng đôi lúc rất tình cảm
 Seo In Guk vai Yoon Yoon Jae. Một chàng trai tài giỏi, luôn đứng đầu lớp, lạnh lùng và cục mịch. Yoon Jae mồ côi ba mẹ từ nhỏ nên luôn coi bố mẹ Siwon là bố mẹ ruột. Cậu lớn lên cùng với Siwon và đã yêu cô vào năm đầu tiên của cấp ba.
 Hoya vai Kang Jun Hee. Cậu là bạn thân của Yoon Jae và Siwon. Jun Hee hiền lành, ngọt ngào, nhảy đẹp nhưng lại thầm yêu người bạn thân của mình.
 Shin So Yul vai Mo Yoo-jung - người bạn thân nhất của Siwon. Cô rất dễ thay đổi, dù là thần tượng hay bạn trai. Nhưng cô đã gặp được Hak Chan là người thích cô thật lòng.
 Eun Ji Won vai Do Hak Chan- chàng trai mới chuyển từ Seoul về Busan. Là con trai của đại tá nhưng lại sưu tầm tranh ảnh người lớn và rất nhút nhát mỗi khi lại gần con gái.
 Lee Shi Un vai Bang Sung Jae. Một anh chàng nói nhiều và hay chọc phá bạn bè trong nhóm.
 Sung Dong Il vai Sung Dong Il. Ông là cha của Siwon, là bạn thân của cha Yoonjae. Ông là huấn luyện viên bóng chày và luôn nghiêm khắc với con, không muốn con đi theo thần tượng.
 Lee Il Hwa vai Lee Il Hwa. Là mẹ của Siwon, là bạn thân của mẹ Yoonjae.
 Song Jong Ho vai Yoon Tae Woong. Là anh trai của Yoon Jae, là người tài giỏi. Anh cũng là giáo viên tại trường cấp 3 nơi Yoon Jae theo học.
 Noh Ji-yeon vai Jang Dan-ji - Moon Hee-joon fangirl, bạn của Siwon.
 Jung Kyung-mi vai Kyung-mi / Eun Dokki - Sechs Kies fangirl, bạn của Siwon.
 Sun-ah vai Sun-ah / Eun Gak-ha - Sechs Kies fangirl, bạn của Siwon.

Khách mời

 Tony Ahn vai chính mình (tập 1, 3, 6)
 Kim Gook jin vai chính mình (tập 1)
 Kim Ye-won vai Sung Song-joo (tập 3, 4, 9)
 Moon Hee-joon vai chính mình (tiếng nói) (tập 3)
 Siwan vai học viên ROTC, bạn chat của Siwon (tập 4)
 Lee Yoon Suk vai Lee Dong Gyu (tập 5)
 Kim Jong Min vai bác sĩ (tập 5)
 Shin Bong-sun vai chủ tịch Busan HOT fanclub (tập 6)
 Jung Joo-ri, Jung Myung-ok, Jung Joo Ri vai vị khách trong quán karaoke.
 Choo Min-ki vai Choo Shin-soo.
 Park Ji Yoon vai chị thứ sáu (tập 8) và chị thứ bảy (tập 10) của Jun Hee.
 Ryu Dam vai Lee Dae Ho (tập 8)
 Park Chorong vai Lee Il Hwa thời trẻ (mẹ của Siwon năm 1968) (tập 9)
 Yoon Bo Mi vai Moon Jung Mi thời trẻ (mẹ của Yoon Jae năm 1968) (tập 9)
 Son Jin Young vai Yoon Joon Hyuk (bố của Yoon Jae năm 1968) (tập 9)
 Yang Joon-hyuk vai Yoon Joon-hyuk, cha của Yoon-je (tập 9)
 Kim Ki Wook vai người bán điện thoại (tập 9)
 Yang Se Hyung vai chồng của Eun Dok Ki(tập 10)
 Yoon Hyung Bin vai chồng của Eun Gak Ha(tập 10)
 Ahn Young Mi vai chủ tịch Sechs Kies fanclub(tập 10)
 Kang Yoo Mi vai chủ tịch H.O.T. fanclub(tập 10)
 Shin Dong Yup vai MC tại 1998 Golden Disk Awards (tập 10)
 Lee Joo Yeon vai Lee Joo Yeon (vợ của Tae Woong) (tập 14,16)
 Lee Sol Ji vai Lee Sol Ji (MC) (tập 15)
 Go In Bum vai ông chú của Si Won (tập 15)
 G.NA vai Choi Jin Ah (người Yoon Jae đi xem mắt) (tập 15)
 Bae Da Hae vai đồng nghiệp của Si Won (tập 16)
 Lee Su-geun vai tài xế taxi (tập 16)

Sản xuất

Director: Shin Won Ho

Screenwriter: Lee Woo Jung, Lee Sun Hye, Kim Ran Joo

Tỉ suất người xem

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết
 Trang chủ

Phim truyền hình TVN (Hàn Quốc)
Phim truyền hình Hàn Quốc ra mắt năm 2012


title: Britford

text:
Britford là làng và giáo xứ dân sự bên bờ Sông Avon khoảng  về hướng đông nam của Salisbury ở Wiltshire, Anh. Ngôi làng này ngay bên Đường A338.

Tham khảo

Làng ở Wiltshire


title: Port Victoria P.V.1

text:
Port Victoria P.V.1 là một mẫu thử thủy phi cơ tiêm kích của Anh trong Chiến tranh thế giới I, được chế tạo tại Trạm Máy bay Thử nghiệm Hàng hải Cảng Victoria của Cục Không quân Hải quân Hoàng gia.

Tính năng kỹ chiến thuật (P.V.1)

Xem thêm

Tham khảo

Bruce, J.M. "The Sopwith Tabloid,Schneider and Baby: Historic Military Aircraft No.17 Part IV". Flight, ngày 29 tháng 11 năm 1957. pp. 845–848.

Máy bay Port Victoria
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Thủy phi cơ
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Port Victoria P.V.2

text:
Port Victoria P.V.2 là một mẫu thử thủy phi cơ tiêm kích của Anh trong Chiến tranh thế giới I, được Trạm Máy bay Thử nghiệm Hàng hải Cảng Victoria thiết kế chế tạo dành cho Cục Không quân Hải quân Hoàng gia.

Tính năng kỹ chiến thuật (P.V.2bis)

Xem thêm

Tham khảo

Bruce, J.M. "The Sopwith Tabloid,Schneider and Baby: Historic Military Aircraft No.17 Part IV". Flight, ngày 29 tháng 11 năm 1957. pp. 845–848.
Collyer, David. "Babies Kittens and Griffons". Air Enthusiast, Number 43, 1991. Stamford, UK:Key Publishing. ISSN 0143 5450. pp. 50–55.
Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, Maryland:Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.

Máy bay Port Victoria
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Thủy phi cơ
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Port Victoria Marine Experimental Aircraft Depot

text:
Cục Không quân Hải quân Hoàng gia Anh (RNAS) thành lập Trạm sửa chữa máy bay hàng không Hải quân Hoàng gia tại đảo Grain trên sông Medway Estuary, Kent đầu năm 1915. Đây cũng là căn cứ thủy phi cơ của RNAS tại đảo Grain, Trạm được đặt tên là Cảng Victoria. Sau đó trở thành Trạm máy bay thử nghiệm hàng hải, gồm 3 bộ phận:
Trạm chế tạo thử nghiệm
Trạm thử nghiệm thủy phi cơ
Bộ phận vũ khí thử nghiệm

Nó được đổi tên thành Viện khoa học thử nghiệm vũ khí và hàng hải vào ngày 16 tháng 3 năm 1920. Nó đổi tên lần nữa vào ngày 1 tháng 3 năm 1924 thành Viện khoa học thử nghiệm máy bay hàng hải và chuyển tới Felixstowe.

Các kiểu máy bay của Port Victoria

P.V.1
P.V.2
P.V.3 – Không sản xuất, chỉ dừng ở bản thiết kế
P.V.4
P.V.5
P.V.5A
P.V.7
P.V.8
P.V.9
Grain Griffin

Tham khảo

Bruce, J.M. "The Sopwith Tabloid,Schneider and Baby: Historic Military Aircraft No.17 Part IV". Flight, ngày 29 tháng 11 năm 1957. pp. 845–848.

Hãng chế tạo máy bay cũ của Vương quốc Anh
Lịch sử Kent
Medway
Hải quân Hoàng gia Anh


title: Port Victoria P.V.7

text:
Port Victoria P.V.7 Grain Kitten là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Anh trong Chiến tranh thế giới I, được thiết kế chế tạo tại Trạm Máy bay Thử nghiệm Hàng hải Cảng Victoria trên đảo Grain.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Bruce, J.M. War Planes of the First World War: Volume One Fighters. London:Macdonald, 1965.
Collyer, David. "Babies Kittens and Griffons". Air Enthusiast, Number 43, 1991. Stamford, UK:Key Publishing. ISSN 0143 5450. pp. 50–55.
Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, Maryland:Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.

Máy bay Port Victoria
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Port Victoria P.V.8

text:
Port Victoria P.V.8 Eastchurch Kitten là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Anh trong Chiến tranh thế giới I, được thiết kế chế tạo tại Trạm Máy bay Thử nghiệm Hàng hải Cảng Victoria trên đảo Grain.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu
Bruce, J.M. War Planes of the First World War: Volume One Fighters. London:Macdonald, 1965.
Collyer, David. "Babies Kittens and Griffons". Air Enthusiast, Number 43, 1991. Stamford, UK:Key Publishing. ISSN 0143 5450. pp. 50–55.
Green, William and Swanborough, Gordon. The Complete Book of Fighters. New York:Smithmark, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, Maryland:Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.

Liên kết ngoài
https://web.archive.org/web/20020106112005/http://www.fortunecity.com/tattooine/farmer/120/kitten.html
Flight 1920

Máy bay Port Victoria
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Port Victoria P.V.9

text:
Port Victoria P.V.9 là một mẫu thử thủy phi cơ tiêm kích hai tầng cánh của Anh trong Chiến tranh thế giới I.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

Bruce, J.M. British Aeroplanes 1914–18. London:Putnam, 1957.
Collyer, David. "Babies Kittens and Griffons". Air Enthusiast, Number 43, 1991. Stamford, UK:Key Publishing. ISSN 0143 5450. pp. 50–55.
Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, Maryland:Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.

Liên kết ngoài
Port Victoria PV.9 (in Russian)

Máy bay Port Victoria
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Thủy phi cơ
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Potez XI

text:
Potez XI là mẫu máy bay tiêm kích đầu tiên do công ty Potez của Pháp chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Máy bay Potez
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1920
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Pháp
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Mumford & Sons

text:
Mumford & Sons là một ban nhạc Anh theo thể loại rock dân gian (folk rock). Các thành viên trong ban nhạc gồm Marcus Mumford (hát chính, ghita, trống, mandolin), Ben Lovett (hát, nhạc cụ có phím, phong cầm, trống), Winston Marshall (hát, banjo, ghita, ghita resonator) và Ted Dwane (hát, bass có dây, trống, ghita).

Thành viên ban nhạc

Thành viên chính
 Marcus Mumford – hát chính, guitar điện, guitar thùng, trống
 Ben Lovett – hát chính, keyboard, dương cầm, bộ tổng hợp
 Winston Marshall – hát chính, guitar điện, banjo,
 Ted Dwane – hát chính, guitar bass, acoustic bass

Nhạc sĩ trực tiếp
 Chris Maas - trống
 Tom Hobden - vĩ cầm (cùng Noah and the Whale)
 Nick Etwell – trumpet, flugelhorn (cùng The Filthy Six)
 Dave Williamson – trombone

Recording musicians
Wilder Mind
 James Ford - drums, percussion, keyboards
 Tom Hobden - violin
 Thomas Bartlett aka Doveman - keyboards
 Dave Nelson - trombone
 Aaron Dessner - keyboards
 Benjamin Lanz - trombone

Cựu nhạc sĩ thu âm
Sigh No More
 Nick Etwell - trumpet - flugelhorn
 Pete Beachill - trombone
 Neil Catchpole - vĩ cầm, viola
 Christopher Allan - cello

Babel
 Chris Allan – cello
 Nell Catchpole – vĩ cầm, viola
 Nick Etwell – trumpet, flugelhorn
 Ross Holmes – vĩ cầm
 Dave Williamson – trombone

Cựu nhạc sĩ trực tiếp
 Ross Holmes – fiddle (cùng Chessboxer)
 Richard Freeman - trumpet
 Ephraim Owens - trumpet
 Will Calderbank – cello (cùng Sons of Noel and Adrian)
 Chris Allan - cello
 Michael Siddell – vĩ cầm (cùng The Leisure Society)
 Ivan Bunyard - trống
 Harry Cargill - guitar mộc, mandolin

Danh sách đề cử và giải thưởng

Giải Grammy
Mumford & Sons đã thắng 2 giải Grammy sau 14 lần đề cử.

|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"|2011
|-
| rowspan="2" style="text-align;left;"|Mumford & Sons
|-
| Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất
|
|-
| rowspan="2" style="text-align:cennter;"|"Little Lion Man"
|-
| Bài hát Rock hay nhất
|
|-
| rowspan="6" style="text-align:center;"|2012
|-
| rowspan="5" style="text-align:left;"|"The Cave"
|-
| Thu âm của năm
|
|-
| Bài hát của năm
|
|-
| Trình diễn Rock xuất sắc nhất
|
|-
| Bài hát Rock hay nhất
|

Danh sách đĩa nhạc

 Sigh No More (2009)
 Babel (2012)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người đoạt giải BRIT
Người đoạt giải Grammy
Nghệ sĩ của Island Records
Ban nhạc rock Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Fukuoka, Toyama

text:
từng là một thị trấn nằm ở Quận Nishitonami, Toyama, Nhật Bản.

Ngày 1 Tháng 11, 2005, Fukuoka được sáp nhập vào thành phố Takaoka.

Năm 2003, thị trấn có dân số ước tính 13.623 và mật độ 231,84 người trên mỗi km². Tổng diện tích là 58,76 km².

Fukuoka, Toyama là quê hương của Tập đoàn Kameo, những người thiết kế nên "Gối Boyfriend's Arm".

Tham khảo

Liên kết ngoài
Takaoka official website
MSNC News Story featuring Arm Pillow

Đô thị bị giải thể của tỉnh Toyama


title: Sĩ Mang

text:
Sĩ Mang có thể đề cập đến:
 Phạm Tuyên tử, vị tông chủ thứ ba của Phạm thị- lục khanh nước Tấn thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.
 Sĩ Văn bá, đại khanh của nước Tấn thời Xuân Thu; làm phụ tá cho Triệu Vũ.


title: Nhật ký chú bé nhút nhát: Luật của Rodrick

text:
Nhật ký chú bé nhút nhát: "Luật" của Rodrick (tên tiếng Anh: Diary of a Wimpy Kid: Rodrick Rules) là một tập sách trong bộ sách 15 tập Nhật ký chú bé nhút nhát. Nội dung cuốn sách nói về những xúc cảm của nhân vật chính, cậu bé Greg Heffley với anh trai là Rodrick. Tập tiếp theo của cuốn sách là Giọt nước tràn ly (tiếng Anh: The Last Straw). Một bộ phim cùng tên đã được sản xuất.

Các nhân vật
Greg Heffley, nhân vật chính trong truyện
Patty Farrell, kẻ thù không đội trời chung
Rodrick Heffley, anh của Greg
Rowley Jefferson, bạn thân nhất của Greg
Susan Heffley, mẹ của Greg
Frank Heffley, bố của Greg
Manny Heffley, người em phiền nhiễu của Greg
Holly Hills, cô bé mà Greg thích
Chirag Gupta, một người bạn của Greg
Fregley Arine, đứa trẻ quái gở
Ông Pop, ông của Greg và Rodrick
Bà Norton
Bill Walter
Thầy Malone, giáo viên thể dục
Ông Huff
Ông Jefferson
Cụ Gammie Heffley
Scotty Douglas
Bill
Bryce Anderson
Ông Jonathon Hills, bố của Holly
Ông Salz

Tiếp nhận
Cuốn sách đã được đưa vào Danh sách Bán chạy nhất của The New York Times (New York Times Bestseller).

Xem thêm
 Bộ phim cùng tên

Tham khảo

Nhật ký chú bé nhút nhát
Tiểu thuyết năm 2008
Tiểu thuyết dành cho thiếu niên Mỹ


title: Utricularia recta

text:
Utricularia recta là một loài thực vật ăn thịt thuộc chi Utricularia. Nó có nguồn gốc từ Bhutan, Trung Quốc, Ấn Độ, và Nepal. Một số tác giả - như The Plant List coi loài nà như là phân loài U. scandens subsp. firmula.

U. recta phát triển như là thực vật trên cạn trong các đầm lầy và bãi lầy ở cao độ từ khoảng  tới . Nó nguyên thủy được Daniel Oliver mô tả năm 1859 như là một thứ của U. wallichiana Wight,1850. Năm 1968 nó được Krishnaier Subramanyam và Banerjee chuyển thành một thứ của U. scandens. Năm 1986 Peter Taylor nâng cấp nó thành loài độc lập.

Tham khảo

R
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật Bhutan
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Nepal


title: Hữu Sằn

text:
Hữu Sằn hoặc Hữu Sân (chữ Hán: 有莘) là tên một quốc gia bộ lạc tồn tại vào khoảng từ nhà Hạ và nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

Những dấu ấn trong lịch sử
Theo Sử ký thì Y Doãn là tay đầu bếp giỏi chuyên nấu ăn trong cung vua nước Hữu Sằn, vua Thành Thang nước Thương nghe tiếng Y Doãn là người hiền đức lại có tư tài kinh bang tế thế nên rất muốn có được người này. Thang bèn nghĩ ra cách đích thân đem đồ sính lễ đến Hữu Sằn để dạm hỏi công chúa của nước này, vua Hữu Sằn rất mừng rỡ vì có được con rể là vua nước Thương hùng mạnh liền đồng ý ngay. Vua Thang bèn thỉnh cầu xin cho tay đầu bếp giỏi là Y Doãn đi theo, lúc bấy giờ con gái lấy chồng được phép mang theo một thứ gì đó có giá trị để làm của hồi môn.

Sau khi được Y Doãn vua Thang nghe theo chính sách của ông chỉnh đốn đội ngũ thu phục nhân tâm, chẳng bao lâu lôi kéo được hơn 40 nước tập trung tiến đánh đuổi vua Hạ Kiệt ra Nam Sào dựng nên Triều đại nhà Thương.

Đến cuối đời nhà Thương, Tây bá hầu Cơ Xương cũng từng lấy vợ người nước Hữu Sằn, chẳng rõ nước ấy sau thời nhà Thương thế nào thì sử sách không thấy nhắc đến nữa.

xem thêm
 Thành Thang
 Y Doãn

tham khảo

 sách Mỹ nhân kế do Trương Tú Phong, Lôi Khánh và Trương Học Thành chủ biên được nhà xuất bản văn hóa quốc tế ấn hành tại Bắc Kinh năm 1995

Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Chư hầu nhà Hạ
Chư hầu nhà Thương


title: Johann Reinhold Forster

text:
Johann Reinhold Forster (22 tháng 11 năm 1729 – 9 tháng 12 năm 1798) là một mục sư người Đức và là nhà tự nhiên học gốc Scotland, ông đã có nhiều đóng góp cho ngành điểu học thời kỳ đầu của châu Âu và Bắc Mỹ. Ông nổi tiếng nhất với vai trò là nhà tự nhiên học trên chuyến hành trình Thái Bình Dương thứ hai của James Cook cùng với con trai ông Georg Forster. Những chuyến tham hiểm này giúp ông thăng tiến và những phát hiện của ông trở thành hòn đá tảng của chủ nghĩa chuyên nghiệp thực dân và giúp đặt nền móng cho sự phát triển tương lai của nhân chủng học và dân tộc học. Chúng cũng đầu thời tạo tiền đề cho những quan ngại chung về ảnh hưởng mà sự thay thế của môi trường vật lý cho sự mở rộng kinh tế của châu Âu sẽ tạo ra đối với xã hội ngoại lai.

Tên của ông được đặt cho tên khoáng vật Forsterit.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Scans of Specimen Historiae Naturalis Volgensis at the Göttinger Digitalisierungszentrum
Biography at the Australian Dictionary of Biography
SUB Göttingen  Forster, J. R. 1771.Novæ species insectorum. Centuria I. Londini. (Davies, White).
Gaedike, R.; Groll, E. K. & Taeger, A. 2012: Bibliography of the entomological literature from the beginning until 1863: online database – version 1.0 – Senckenberg Deutsches Entomologisches Institut.
Indische Zoologie 1781

Người Tczew
Nhà thực vật học Đức
Nhà điểu học Đức
James Cook
Mất năm 1798
Nhà thực vật học với tên viết tắt
Sinh năm 1729
Hội viên Hội Hoàng gia


title: Elliott Coues

text:
Elliott Coues (9 tháng 9, 1842 – 25 tháng 12, 1899) là một bác sĩ quân y, nhà sử học, điểu học và tác gia.

Tiểu sử
Coues sinh ở Portsmouth, New Hampshire. Ông tốt nghiệp Đại học Columbia, (nay là đại học George Washington) Washington, D.C., năm 1861, và tại khoa y của trường này năm 1863. Ông làm tập sự nghề y tại Washington năm 1862-1863, và năm 1864 được chỉ định làm trợ lý giải phẫu trong quân đội thường xuyên. Năm 1872, ông xuất bản quyển Key to North American Birds, bản này được sửa và viết lại năm 1884 và 1901, đã thúc đẩy việc nghiên cứu điểu học một cách có hệ thống ở Hoa Kỳ. Ông là thành viên sáng lập Hội các nhà điểu học Mỹ năm 1883.

Ấn phẩm đã xuất bản
Trong số những ấn phẩm quan trọng nhất của ông, trong đó có nhiều ấn phẩm đồng tác giả, gồm:
 A Field Ornithology (1874);
 Birds of the North-west (1874);
 Monographs on North American Rodentia, với J. A. Allen (1877);
 Birds of the Colorado Valley (1878);
 A Bibliography of Ornithology (1878–1880, incomplete);
 New England Bird Life (1881);
 A Dictionary and Check List of North American Birds (1882);
 Biogen, A Speculation on the Origin and Motive of Life (1884);
 The Daemon of Darwin (1884);
 Can Matter Think? (1886); and Neuro-Myology (1887).
Ông cũng đóng góp nhiều bài viết về Century Dictionary, viết cho nhiều bách khoa toàn thư khác nhau, và biên tập Journals of Lewis and Clark (1893), The Travels of Zebulon M. Pike (1895), New Light on the Early History of the Greater Northwest: The Manuscript Journals of Alexander Henry, Fur Trader of the Northwest Company and of David Thompson, Official Geographer and Explorer of the Same Company, 1799-1814 (1897) và Forty Years A Fur Trader on the Upper Missouri: The Personal Narrative of Charles Larpenteur 1833-1872 (1898)

Tham khảo

Attribution

Liên kết ngoài

Auk 1884  Letter "Trinomials are necessary"

National Academy of Sciences Biographical Memoir

Nhà điểu học Hoa Kỳ
Sinh năm 1842
Mất năm 1899


title: Prajadhipok (máy bay)

text:
Prajadhipok () là một mẫu máy bay tiêm kích, đây là mẫu máy bay thứ hai do Xiêm La (Thái Lan) tự thiết kế chế tạo.

Tham khảo

Forsgren, Jan. "Aircraft Production in Thailand: Part 2". aeroflight. ngày 20 tháng 11 năm 2004. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2011.

Máy bay tiêm kích Thái Lan 1920–1929
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Thái Lan

th:ประชาธิปก
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Praga BH-44

text:
Praga BH-44 (Không quân Tiệp Khắc định danh: E-44) là một mẫu thử Máy bay tiêm kích hai tầng cánh của Tiệp Khắc trong thập niên 1930.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

Green, William and Gordon Swanborough. The Complete Book of Fighters. New York: Smithmark, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.

Máy bay Praga
Máy bay tiêm kích Tiệp Khắc 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Tiệp Khắc
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Praga E-45

text:
Praga E-45 là một mẫu máy bay tiêm kích hai tầng cánh, được chế tạo ở Tiệp Khắc vào giữa thập niên 1930.

Tính năng kỹ chiến thuật

Chú thích

Nguồn tham khảo

E-45
Máy bay tiêm kích Tiệp Khắc 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Tiệp Khắc
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: PWS-1

text:
PWS-1 là một mẫu máy bay tiêm kích và trinh sát của Ba Lan, do hãng PWS chế tạo năm 1927.

Tính năng kỹ chiến thuật (PWS-1bis)

Xem thêm

Tham khảo

Andrzej Glass: "Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939" (Polish aviation constructions 1893-1939), WKiŁ, Warsaw 1977 (Polish language, no ISBN)

Liên kết ngoài
Photos and drawings at Ugolok Neba

PWS-01
Máy bay tiêm kích Ba Lan 1920–1929
Máy bay trinh sát quân sự Ba Lan 1920–1929
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Ba Lan
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: PZL P.1

text:
PZL P.1 là một mẫu máy bay tiêm kích của Ba Lan, được Zygmunt Puławski thiết kế, chế tạo bởi PZL.

Quốc gia sử dụng

Không quân Ba Lan

Tính năng kỹ chiến thuật (P.1/II)

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Cynk, Jerzy B. History of the Polish Air Force 1918-1968. Reading, Berkshire, UK: Osprey Publishing Ltd., 1972. ISBN 0-85045-039-X.
 Cynk, Jerzy B. Polish Aircraft, 1893-1939. London: Putnam & Company Ltd., 1971. ISBN 0-370-00085-4.
 Eberspacher, Warren A. and Jan P. Koniarek. PZL Fighters Part One - P.1 through P.8. (International Squadron Monograph 2). St. Paul, MN: Phalanx Publishing Co., Ltd., 1995. ISBN 1-883809-12-6.
 Glass, Andrzej. Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939 (in Polish: "Polish Aviation Constructions 1893-1939"). Warszawa, Poland: WKiŁ, 1977. No ISBN (main source).

Liên kết ngoài
Photos and drawings at Ugolok Neba

Xem thêm

Máy bay PZL
Máy bay tiêm kích Ba Lan 1920–1929
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Ba Lan
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: PZL P.6

text:
PZL P.6 là một mẫu máy bay tiêm kích của Ba Lan, do Zygmunt Puławski thiết kế, PZL chế tạo.

Biến thể
 P.6/I: mẫu thử đầu tiên, sau trở thành mẫu thử P.7.

Quốc gia sử dụng

Không quân Ba Lan

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Cynk, Jerzy B. History of the Polish Air Force 1918-1968. Reading, Berkshire, UK: Osprey Publishing Ltd., 1972. ISBN 0-85045-039-X.
 Cynk, Jerzy B. Polish Aircraft, 1893-1939. London: Putnam & Company Ltd., 1971. ISBN 0-370-00085-4.
 Eberspacher, Warren A. and Koniarek, Jan P. PZL Fighters Part One - P.1 through P.8. (International Squadron Monograph 2). St. Paul, MN: Phalanx Publishing Co., Ltd., 1995. ISBN 1-883809-12-6.
 Glass, Andrzej. Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939 (in Polish: "Polish Aviation Constructions 1893-1939"). Warszawa, Poland: WKiŁ, 1977. no ISBN
 Glass, Andrzej. PZL P.7: Cz.1. Gdańsk, Poland: AJ Press, 2000. ISBN 83-7237-080-X.
 Kopański, Tomasz J. PZL P.7: Cz.2. Gdańsk, Poland: AJ Press, 2001. ISBN 83-7237-081-8.

Liên kết ngoài
Photos and drawings at Ugolok Neba
Photo at Samoloty 1,5

Xem thêm

Máy bay PZL
Máy bay tiêm kích Ba Lan 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Ba Lan
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: PZL P.8

text:
P.Z.L. P.8 là một mẫu máy bay tiêm kích của Ba Lan, do Zygmunt Puławski thiết kế, chế tạo bởi P.Z.L. (Państwowe Zakłady Lotnicze – Viện khoa học hàng không quốc gia) from 1930. từ năm 1930.

Biến thể
P.8/I
P.8/II
P.9
P.10

Tính năng kỹ chiến thuật (PZL P.8/II)

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay PZL
Máy bay tiêm kích Ba Lan 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Ba Lan
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Reggiane Re.2004

text:
Reggiane Re.2004 là một mẫu máy bay tiêm kích-bom của Ý, do hãng Reggiane chế tạo, Roberto Longhi thiết kế.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Máy bay Reggiane
Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Ý
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Renard Epervier

text:
Renard Epervier là một mẫu thử máy bay tiêm kích cánh đơn của Bỉ, do anh em nhà Renard chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật (Type 2bis)

Tài liệu
 William Green and Gordon Swanborough. The Complete Book of Fighters. Colour Library Direct, Godalming, UK: 1994. ISBN 1-85833-777-1.

Tham khảo

Máy bay quân sự thập niên 1920
Epervier
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Bỉ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Hoa hậu Hoàn vũ 2012

text:
Hoa hậu Hoàn vũ 2012 là cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ lần thứ 61 và được tổ chức vào ngày 19 tháng 12 năm 2012 tại Nhà hát AXIS, Planet Hollywood Resort & Casino, Las Vegas, Nevada, Hoa Kỳ. Đương kim Hoa hậu Hoàn vũ 2011 Leila Lopes đến từ Angola đã trao lại vương miện cho hoa hậu Olivia Culpo đến từ Hoa Kỳ tại cuộc thi năm nay. Cuộc thi có tất cả 89 thí sinh đến từ các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Thành phố đăng cai

Cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ năm nay đã rất khó khăn trong việc tìm được địa điểm tổ chức cuộc thi. Lần đầu tiên trong lịch sử, cuộc thi dời thời gian tổ chức vào tháng 12 vì lý do đơn vị phát sóng NBC không thể đồng thời việc truyền hình cùng thời điểm với Thế vận hội mùa hè Olympic 2012 và Cuộc tranh cử tổng thống Mỹ 2012. Đã có những tin đồn rằng Guadalajara, Mexico; Sun City, Nam Phi và Trung tâm Hội nghị Jakarta tại Jakarta, Indonesia là những địa điểm sẽ diễn ra cuộc thi. Đến tháng 8 năm 2012, chính phủ Cộng hòa Dominican mới lại là quốc gia tham gia ký kết hợp đồng tổ chức với tổ chức Hoa hậu Hoàn vũ vào tháng 11 tại Hard Rock Resort & Casino. Cộng hòa Dominican từng một lần tổ chức cuộc thi vào năm 1977 tại thủ đô Santo Domingo. Tuy nhiên sau đó, Cộng hòa Dominican lại đột ngột từ chối đăng cai với lý do về vấn đề tài chính. Cuối cùng, vào tháng 9 năm 2012, tổ chức Hoa hậu Hoàn vũ đã công bố Planet Hollywood Resort & Casino tại Las Vegas, Nevada, Hoa Kỳ sẽ là địa điểm diễn ra cuộc thi. Đây là lần thứ tư cuộc thi được tổ chức tại Las Vegas, ba lần trước là: 1991, 1996 và 2010.

Vòng sơ khảo

Top 16 thí sinh đẹp nhất được chọn ra ở vòng sơ khảo diễn ra một tuần trước đó, trong đó 15 thí sinh do một ban giám khảo độc lập chấm, người còn lại sẽ được quyết định dựa vào số phiếu bình chọn của khán giả qua mạng Internet (tuy nhiên thí sinh đó không được công bố trong đêm chung kết mà gộp luôn vào Top 16). Người dẫn chương trình của đêm thi này là đạo diễn sân khấu Michael Schwandt, Chet Buchanan và Hoa hậu Hoàn vũ 2011 Leila Lopes. Đêm thi cũng được phát sóng trực tuyến thông qua trang web chính thức của cuộc thi. Đêm thi sơ khảo có 3 phần chính, bao gồm:
 Thí sinh giới thiệu
 Phần thi áo tắm
 Phần thi trang phục dạ hội

Kết quả

Thứ hạng

Các giải thưởng đặc biệt

Trang phục dân tộc đẹp nhất

Thứ tự công bố

Top 16
Venezuela
Thổ Nhĩ Kỳ
Pháp
Peru
Nga
Mexico
Ba Lan
Hungary
Nam Phi
Philippines
Croatia
Brazil
Kosovo
Úc
Ấn Độ
Hoa Kỳ

Top 10
Úc
Nga
Brazil
Pháp
Venezuela
Hoa Kỳ
Hungary
Nam Phi
Mexico
Philippines

Top 5
Venezuela
Philippines
Úc
Hoa Kỳ
Brazil

Giám khảo

Sơ khảo
 Carlos Anaya
 Beverly Frank
 Duane Gazi
 Michael Greenwald
 Jimmy Nguyen
 Corinne Nicolas
 Amy Sadowsky
 Crystle Stewart – Hoa hậu Mỹ 2008 (Miss USA) đến từ Texas

Chung kết
 Nigel Barker – Nhiếp ảnh gia thời trang và chủ của The Face
Diego Boneta – Ca sĩ, diễn viên kiêm nhạc sĩ đến từ Mexico
 Scott Disick – Doanh nhân, doanh nhân và ngôi sao thực tế của Keeping Up with the Kardashians
 Brad Goreski – Nhà thiết kế thời trang và ngôi sao của It's a Brad, Brad World
 Claudia Jordan – Hoa hậu Tuổi Teen bang Rhode Island (Mỹ) 1990 và Hoa hậu bang Rhode Island (Mỹ) 1997
 Masaharu Morimoto – Đầu bếp và ngôi sao của Iron Chef và Iron Chef America từ Nhật Bản
 Ximena Navarrete – Hoa hậu Hoàn vũ 2010 đến từ Mexico
 Pablo Sandoval – Cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp đến từ Venezuela
 Lisa Vanderpump – Ngôi sao của The Real Housewives of Beverly Hills
 Kerri Walsh Jennings – Cầu thủ bóng chuyền bãi biển chuyên nghiệp đoạt huy chương vàng trong Thế vận hội Mùa Hè

Nhạc nền và trình diễn
 Phần mở đầu: "Winter Wonderland" của Selena Gomez & the Scene và "Live While We're Young" của One Direction
 Phần thi áo tắm: "Levels" của Avicii
 Phần thi trang phục dạ hội: "Drive By", "Mermaid" và "Shake Up Christmas" của Train (hát trực tiếp)
 Nhìn lại Top 5: "Set It Off" của Timomatic (hát trực tiếp)

Thí sinh
89 thí sinh từ các quốc gia và vùng lãnh thổ đã tham gia vào cuộc thi năm này:

Thông tin về các cuộc thi quốc gia

Tham gia lần đầu

Trở lại

Lần cuối tham gia vào năm 2009:

Lần cuối tham gia vào năm 2010:

Thay thế
  – Sahar Biniaz được thay thế bởi Adwoa Yamoah, Á hậu 1 tại cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Canada 2012 do chấn thương bàn chân.
  – Ntaniella Kefala được thay thế bởi Ioánna Yiannakoú - Á hậu 2 tại cuộc thi Star Cyprus 2012.
  – Carola Durán bị tước vương miện do bị phát hiện từng kết hôn vào năm 2009. Cô bị thay thế bởi Dulcita Lynn Lieggi – Á hậu 1 tại cuộc thi Hoa hậu Cộng hòa Dominica 2012.
  – Kätlin Valdmets được thay thế bởi Natalie Korneitsik, Á hậu 1 tại cuộc thi Eesti Miss Estonia 2012 do Katlin do cô không đáp ứng điều kiện để đi nước ngoài.
  – Do cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2012 trùng lịch với cuộc thi Hoa hậu Pháp 2013 được tổ chức vào ngày 8 tháng 12, Hoa hậu Pháp 2012 Delphine Wespiser được thay thế bởi Marie Payet, Á hậu 2 cuộc thi Hoa hậu Pháp 2012.
  – Marie-Noëlle Ada được thay thế bởi Channa Divouvi, Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Gabon 2011 do Marie không thể đồng thời tham dự cuộc thi này và Hoa hậu Gabon 2012.
  – Urvashi Rautela bị tước vương miện do vấn đề tuổi tác. Cô bị thay thế bởi Shilpa Singh, Á hậu 1 cuộc thi I Am She 2012. Urvashi Rautela sau đó đã giành được Hoa hậu Diva năm 2015 và đại diện cho Ấn Độ tại Hoa hậu Hoàn vũ năm 2015, nhưng không đạt được thành tích.
  – Avianca Böhm được thay thế bởi Talia Bennett, Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ New Zealand 2012, sau khi đơn xin nhập quốc tịch New Zealand của cô bị từ chối.

Chỉ định
 – Liza Nerelyn Helder được chỉ định làm "Hoa hậu Hoàn vũ Aruba 2012" sau khi Marinus Wegereef mua lại bản quyền và trở thành giám đốc quốc gia mới ở Aruba.
  – Monifa Jansen được chỉ định làm đại diện Curaçao sau khi cô không đáp ứng quy định về độ tuổi tối thiểu tại cuộc thi năm trước.
 – Josefine Hewitt được chỉ định là "Hoa hậu Hoàn vũ Đan Mạch 2012" sau khi trải qua một vòng tuyển chọn.
 – Alicia Endemann được chỉ định là "Hoa hậu Hoàn vũ Đức 2012" bởi Kim Kotter, giám đốc quốc gia của tổ chức Hoa hậu Hoàn vũ ở Đức.
 – Christela Jacques được chỉ định là "Hoa hậu Hoàn vũ Haiti 2012" sau khi trải qua vòng tuyển chọn.
 – Greta Mikalauskyte được chỉ định làm đại diện Lithuania. Cô là Á hậu 1 Hoa hậu Hoàn vũ Lithuania 2012.
 – Nathalie den Dekker được chỉ định là "Hoa hậu Hoàn vũ Hà Lan 2012" bởi Kim Kotter, giám đốc quốc gia của tổ chức Hoa hậu Hoàn vũ Hà Lan. Cô từng tham gia Hoa hậu Thế giới 2012 và lọt vào Top 15.
 – Nicole Faverón được chỉ định là "Hoa hậu Hoàn vũ Peru 2012", cô là Á hậu 1 Hoa hậu Hoàn vũ Peru 2011.
 – Branislava Mandic được chỉ định làm đại diện Serbia. Cô là Á hậu 2 Hoa hậu Serbia 2010.
 – Lưu Thị Diễm Hương được chỉ định tham gia bởi tổ chức Unicorp. Cô là Hoa hậu Thế giới người Việt 2010.

Bỏ cuộc
  – Ai Cập không gửi đại diện bởi lý do không có tài trợ cho cuộc thi năm 2012.
  – Ainur Toleuova bỏ cuộc bởi độ tuổi của cô nhỏ hơn so với quy định.
  – Hoa hậu Hoàn vũ Bồ Đào Nha 2012 không được tổ chức do tổ chức mất quyền thương mại cho đến năm 2013. Bồ Đào Nha sẽ trở lại cuộc thi vào năm 2014.
  – Tổ chức hoa hậu "Delo Revije" bị mất bản quyền do công ty này phá sản vào năm 2011.
  – Không cuộc thi nào được tổ chức.
  – Không cuộc thi nào được tổ chức.

Tham gia nhiều cuộc thi
Những thí sinh từng hoặc sẽ tham gia một cuộc thi sắc đẹp khác:
Hoa hậu Thế giới
2010: : Egni Eckert (Top 25)
2011: : Lindsay Katarina Japal, : Monifa Jansen
2012: : Laura Beyne, : Nathalie den Dekker (Top 15), : Elizabeth Golovanova
2013: : Tsakana Nkandih

Hoa hậu Quốc tế
2012: : Channa Divouvi, : Ameeksha Devi Dilchand (Hoa hậu Thân thiện)

Hoa hậu Trái Đất
2008: : Camila Solórzano Ayusa
2010: : Lưu Thị Diễm Hương (Top 14)

Hoa hậu Siêu quốc gia
2010: : Nathalie den Dekker
2011: : Agnes Konkoly (Top 20)

Nữ hoàng Du lịch Quốc tế
2008: : Delia Duca (Top 20)
2011: : Andrea Radonjic

Hoa hậu địa cầu quốc tế
2008: : Delia Duca (Top 13)
2011: : Natalie Korneitsik (Top 10)

Hoa hậu Liên lục địa
2011: : Delia Duca
2022: : Zhana Yaneva

Hoa hậu liên hiệp quốc
2012: : Delia Duca (Người mẫu đẹp nhất)

Hoa hậu du lịch quốc tế
2010: : Nathalie den Dekker (Chiến thắng)

Hoa hậu thanh thiếu niên quốc tế
2009: : Nazareth Cascante (Chiến thắng)

Miss Continente Americano
2013: : Christela Jacques

Miss Atlántico Internacional
2009: : Nazareth Cascante (Á hậu 1)

Miss Italia Nel Mondo
2009: : Dulcita Lynn Lieggi (as Caribbean)
2011: : Dulcita Lynn Lieggi

Reina Hispanoamericana
2010: : Egni Eckert (Virreina)
2011: : Yéssica Mouton Gianella (Á hậu 1)
2012: : Camila Vezzoso

Nuestra Belleza Latina 2009
2009: : Jennifer Andrade (Á hậu 7)

Miss Caraïbes Hibiscus
2009: : Camila Solórzano Ayusa

Reinado Internacional del Transporte
2011: : Nazareth Cascante (Á hậu 1)

Ford Supermodel of the World
2009: : Nicole Faverón

Elite Model Look
2007: : Tamar Shedania (Chung kết)

Supermodel Internacional
2012: : Delia Duca

Phát sóng quốc tế

Internet
 và  – Xbox Live (Sơ khảo, Trang phục dân tộc, Tiệc chia tay)
Quốc tế – Ustream (Sơ khảo, Trang phục dân tộc)

Truyền hình

 Arab World – LDC
Asia-Pacific – STAR World
 – Seven Network
 – Unitel
 Rede Bandeirantes và TNT (TV channel)
 – Caracol TV
 – Teletica
 – Telemicro
 – Canal Uno
 – Paris Premiere
 – Viasat 1
 – TVB Pearl
 - Arutz 2
 – Zee Cafe
 – Indosiar
 – Nippon Television
 – OnStyle
 – RTV21
 Latin America TNT (TV channel)
 – Lebanese Broadcasting Corporation
 – Lietuvos rytas TV
 - STAR World
 – Televisa
 – Televicentro (Canal 2)
 – Telemetro
 – Latele
 – Global TV
 – ABS-CBN, Velvet, STAR World
: Telemundo Puerto Rico
: CTC
 – MediaCorp Channel 5
 – STAR World
: CNBC-e
 – Tiếng Anh: NBC; Tiếng Tây Ban Nha: Telemundo
 – Venevision
 – VTV3

Tham khảo

Liên kết ngoài

Miss Universe Organization Official Website

Hoa hậu Hoàn vũ
Hoa Kỳ năm 2012


title: Republic XF-91 Thunderceptor

text:
Republic XF-91 Thunderceptor là một mẫu thử máy bay tiêm kích đánh chặn động cơ hỗn hợp, do hãng Republic Aviation phát triển. Máy bay sử dụng một động cơ phản lực và 4 động cơ rocket cỡ nhỏ.

Tính năng kỹ chiến thuật (XF-91 Thunderceptor)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Jenkins, Dennis R. and Tony R. Landis. Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters. North Branch, Minnesota, USA: Specialty Press, 2008. ISBN 978-1-58007-111-6.
 Pace, Steve. Republic XF-91 Thunderceptor Rocket Fighter (Air Force Legends N.210). Simi Valley, California, USA: Steve Ginter Books, 2000. ISBN 0-942612-91-4.
 Pace, Steve. X-Fighters: USAF Experimental and Prototype Fighters, XP-59 to YF-23. St. Paul, Minnesota, USA: Motorbooks International, 1991. ISBN 0-87938-540-5.
 Winchester, Jim. The World's Worst Aircraft: From Pioneering Failures to Multimillion Dollar Disasters. London: Amber Books Ltd., 2005. ISBN 1-904687-34-2.
 Yeager, Chuck and Leo Janos. Yeager: An Autobiography. New York: Bantam Books, 1986. ISBN 0-553-25674-2.
 Yenne, Bill. The World's Worst Aircraft. New York: Dorset Press, 1993. ISBN 0-88029-490-6.

Liên kết ngoài

XF-91 in U.S Centennial of Flight Commission
XF-91 in sci.military
The two XF-91s at Edwards AFB in 1953 after modifications
XF-91b at www.aerophiles.com
XF-91 at www.aerophiles.com
Several pictures of the XF-91 46-680
Interceptor, 1949 - pictures from Flight 1949

F-091
F-91
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ
Máy bay động cơ rocket
Máy bay động cơ hỗn hợp
Máy bay phản lực
Máy bay cánh giữa
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ phản lực


title: Hồng Hải (phường)

text:
Hồng Hải là một phường thuộc thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.

Phường Hồng Hải có diện tích 2,77 km², dân số năm 1999 là 12,359 người,.

Chú thích

Tham khảo


title: Độ dốc

text:
Trong toán học, độ dốc, hệ số góc  (tiếng Anh: Slope) hay còn gọi là gradient là một đường thẳng biểu diễn độ dốc hay grat. Giá trị của độ dốc càng cao thì độ nghiêng của đường thẳng càng cao. Độ dốc thường được mô tả là tỉ lệ của sự gia tăng giữa hai điểm trên trục y của đường thẳng chia cho sự gia tăng giữa hai điểm trên trục x của đường thẳng đó. Trong toán học, độ dốc m (hoặc i) của một đường thẳng chính là

Khái niệm độ dốc được áp dụng trực tiếp trong grat hay gradient trong hình học và kĩ thuật xây dựng dân dụng.

Khái niệm
Độ dốc của một đường thẳng trên một mặt phẳng chứa hai trục x và y được biểu diễn bằng chữ cái m, và được định nghĩa là sự thay đổi tọa độ y chia cho sự thay đổi tọa độ x, giữa hai điểm khác biệt trên đường thẳng. Độ dốc được biểu diễn bằng phương trình dưới đây:

(Chữ cái Hy Lạp delta "Δ" được sử dụng trong toán học để chỉ "sự khác biệt" hay "sự thay đổi")

Với hai điểm (x1,y1) và (x2,y2), sự thay đổi của x sẽ là , sự thay đổi của y sẽ là . Thay các giá trị trên vào phương trình trên ta sẽ được:

Công thức này không thể áp dụng được nếu đường thẳng đứng, song song với trục y, khi đó độ dốc có thể được coi là vô hạn, vì vậy độ dốc của một được thẳng đứng được xem là không thể xác định được.

Ví dụ
Giả sử một đường thẳng chạy qua hai điểm P = (1, 2) và Q = (13, 8). Chúng ta có thể tìm độ dốc bằng cách chia sự thay đổi của tọa độ y cho sự thay đổi ở tọa độ x:

Một ví dụ khác, giả sử một đường thẳng chạy qua các điểm (4, 15) và (3, 21). Độ dốc của đường thẳng sẽ là

Hình học

Đại số

Liên kết

Tham khảo

Toán học sơ cấp
Hình học giải tích


title: Hàn Khởi

text:
Hàn Khởi (, ?-514 TCN), tức Hàn Tuyên tử (韓宣子), là vị tông chủ thứ sáu của họ Hàn, một trong lục khanh nước Tấn thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc, và là tổ tiên của các vị vua nước Hàn, một trong Thất hùng thời Chiến Quốc sau này.

Sự nghiệp
Hàn Khởi là con thứ của Hàn Quyết, vị tông chủ thứ hai của họ Hàn. Sau khi cha mất, huynh trưởng của Hàn Khởi là Hàn Vô Kị có bệnh nên không thể kế tập, do đó Hàn Khởi được phong làm đại phu.

Năm 560 TCN, Tấn Điệu công phong cho Hàn Khởi làm thượng quân tá.

Năm 547 TCN, công tử nước Ngô là Ngô Quý Trát đến nước Tấn, giao du với Hàn Khởi cùng Triệu Vũ và Ngụy Thư. Quý Trát dự đoán chính sự nước Tấn sẽ về tay 3 họ này.

Năm 541 TCN, Trung quân Nguyên soái Triệu Vũ qua đời, Tấn Bình công phong cho Hàn Khởi lên thay làm Trung quân Nguyên soái, chính khanh nước Tấn.

Năm 514 TCN, Hàn Khởi qua đời, con ông là Hàn Tu lên kế tập, tức Hàn Trinh tử.

Xem thêm
Hàn Quyết
Triệu Vũ
Hàn Tu

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên
Hàn thế gia
Ngô Thái Bá thế gia

Chú thích

Người nhà Chu
Nhân vật chính trị Xuân Thu
Năm sinh thiếu
Mất năm 514 TCN


title: Hàn Tu

text:
Hàn Tu (), tức Hàn Trinh tử (韓貞子), Hàn Điệu tử (韓悼子) hay Hàn Bình tử (韓平子), là vị tông chủ thứ 7 của họ Hàn, một trong lục khanh nước Tấn thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc, và là tổ tiên của các vị vua nước Hàn, một trong Thất hùng thời Chiến Quốc sau này.

Ông là con của Hàn Khởi, vị tông chủ thứ sáu của họ Hàn. Năm 514 TCN, Hàn Khởi qua đời, Hàn Tu lên kế tập.

Theo Sử ký, sau khi lên nắm quyền lãnh đạo họ Hàn, Hàn Tu cho dời tông ấp về Bình Dương.

Mùa hè năm 540 TCN, Tấn Bình công sai Hàn Tu sang Tề đón con gái nước Tề là Thiếu Khương về phong làm phu nhân.

Năm 514 TCN, Hàn Khởi qua đời, Hàn Tu lên kế tập. Cùng năm, lục khanh nhân cơ hội Tấn Khoảnh công không bằng lòng với mấy người cùng họ công thất là Kỳ Doanh và Dương Tự Ngã, bèn dùng pháp luật buộc tội và giết chết hai người, diệt hẳn hai họ công thất.

Hàn Tu và lục khanh chia đất của họ Kỳ làm 7 huyện, đất họ Dương thành 3 huyện, chia nhau và cho con cháu mình vào triều làm quan, từ đó các họ khanh tướng trở nên cường thịnh.

Sau không rõ Hàn Tu mất năm nào. Sau khi ông mất, con ông là Hàn Bất Tín lên kế tập.

Xem thêm
Hàn Khởi
Hàn Bất Tín

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên
Hàn thế gia
Tấn thế gia
Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 5, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Người nhà Chu
Nhân vật chính trị Xuân Thu
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Tuân Lịch

text:
Tuân Lịch (chữ Hán: 荀跞, bính âm: Xún Lì), tức Trí Văn tử (智文子) là vị tông chủ thứ tư của họ Trí, một trong lục khanh nước Tấn thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Ông từng đảm nhận chức vị Chính khanh nước Tấn từ năm 501 TCN đến 493 TCN.

Tuân Lịch là con của Tuân Doanh, vị tông chủ thứ ba của họ Trí.

Sự nghiệp
Năm 533 TCN, cha của Tuân Lịch là Tuân Doanh mất, do Tuân Lịch lúc đó còn nhỏ nên Tấn Bình công bãi bỏ chức khanh của họ Trí. Tuân Lịch được thúc phụ của ông là Tuân Ngô (Trung Hàng Ngô) dung dưỡng. Sau khi Tuân Lịch trưởng thành, Tuân Ngô tiến cử ông lên làm Hạ quân tá.

Năm 516 TCN, nhà Chu xảy ra loạn Tử Triều Tuân Lịch cùng Triệu Ưởng hội chư hầu đem quân cứu Chu Kính vương, đánh bại Tử Triều, Tử Triều chạy sang nước Sở.

Năm 501 TCN, Trung quân tướng nước Tấn là Sĩ Ưởng qua đời, Tuân Lịch được lên nối chức Trung quân tướng (tức Chính khanh nước Tấn]]).

Năm 497 TCN, Triệu Ưởng giết người em họ là Triệu Ngọ. Triệu Ngọ là cháu gọi Tuân Dần (Trung Hàng Dần) bằng cậu; nhà Tuân Dần lại thông gia với Phạm (Sĩ) Cát Xạ. Vì vậy Tuân Dần và Sĩ Cát Xạ ủng hộ Triệu Ngữ, bèn cùng nhau đánh Triệu Ưởng. Triệu Ưởng chạy về cố thủ ở đất Tấn Dương.

Theo luật nước Tấn, người làm loạn đầu tiên phải bị tử hình, do đó họ Phạm và họ Trung Hàng được Tấn Định công ủng hộ, mang quân vây Tấn Dương. Tuy nhiên Tuân Lịch cùng các đại phu là Ngụy Xỉ và Hàn Bất Tín đem quân giúp Triệu. Tấn Định công lại ngả theo phe bốn họ. Tuân Dần và Sĩ Cát Xạ thua trận phải bỏ chạy về thành Triều Ca. Nhờ Hàn Bất Tín và Ngụy Xỉ xin hộ, Định công bằng lòng tha tội Triệu Ưởng.

Năm 493 TCN, bốn họ Ngụy, Hàn, Trí, Triệu hạ được thành Triều Ca, tiêu diệt họ Phạm và Trung Hàng. Tuân Lịch tiến cử Sĩ Cao thay cho Phạm thị, sủng thần Lương Anh thay thế Trung Hàng thị, nhưng bị Triệu Ưởng cự tuyệt. Từ đó nước Tấn chỉ còn bốn họ đại phu, sử gọi là Tứ khanh.

Cùng năm đó, Tuân Lịch qua đời, con ông là Tuân Thân lên thế tập.

Xem thêm
Triệu Ưởng
Tuân Ngô
Tuân Thân

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên
Tấn thế gia
Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 5, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Nhân vật chính trị Xuân Thu
Nhân vật quân sự Xuân Thu
Năm sinh thiếu
Mất năm 593 TCN
Người nhà Chu


title: Cuộc vây hãm Lille (1940)

text:
Cuộc vây hãm Lille là một hoạt động quân sự trong Trận chiến nước Pháp – một phần của Mặt trận phía Tây thời Thế chiến thứ hai. Cuộc bao vây đã diễn ra từ ngày 28 cho đến ngày 31 tháng 5 năm 1940 tại các vùng phụ cận của thành phố Lille ở vùng Flanders thuộc Pháp trong Trận chiến nước Pháp. Đây là một hoạt động trì hoãn của 4 vạn binh lính còn lại của Tập đoàn quân số 1 một thời hùng mạnh của quân đội Pháp chống lại 7 sư đoàn của quân đội Đức Quốc xã, trong số đó có 3 sư đoàn thiết giáp, vốn đang cố gắng xé lẻ và tiêu diệt quân đội Đồng Minh tại Dunkerque.

Cuộc kháng cự dữ dội của quân Pháp dưới quyền chỉ huy của Thiếu tướng (Général de division) Jean-Baptiste Molinié tại Lille đã tạo điều kiện cho một số đội hình của Đồng minh tháo chạy đến Dunkerque. Chí ít có 10 vạn quân Đồng Minh đã được cứu vãn, và Thủ tướng Anh Winston Churchill đã nhìn nhận cuộc phòng ngự của các lực lượng Pháp ở Lille như là một "đóng góp tuyệt vời". Trong trận chiến, quân Pháp đã phát động một số phản công và thậm chí bắt được cả Thiếu tướng (Generalmajor) Fritz Kühne, người chỉ huy Sư đoàn Bộ binh số 253 (253. Infanterie-Division) của Đức Quốc xã. Đến ngày 31 tháng 5 năm 1940, do không còn cách nào khác, đội quân Pháp của Molinié bị buộc phải đầu hàng quân đội Đức.

Sau khi Lille thất thủ làm theo truyền thống của một thời đại khác, người Đức đã cho phép đội quân phòng thủ của Pháp diễu binh trên đường phố và trao huy chương cho họ như một hình thức tôn vinh cuộckháng cự ác liệt của quân Pháp ở Lille.

Chú thích

Trận chiến nước Pháp
Lille (1940)
Lille (1940)
Xung đột năm 1940
Pháp năm 1940
Lịch sử Lille


title: Royal Aircraft Factory B.E.12

text:
Royal Aircraft Factory B.E.12 là một mẫu máy bay một chỗ của Anh trong Chiến tranh thế giới I, do Royal Aircraft Factory thiết kế.

Biến thể
 B.E.12
 B.E.12a
 B.E.12b

Quốc gia sử dụng

 Quân đoàn Không quân Hoàng gia

 Quân đoàn Không quân Australia

Tính năng kỹ chiến thuật (B.E.12)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
British Aircraft Directory

BE12
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt

fr:Royal Aircraft Factory B.E.12
he:B.E.12 (מטוס)
ru:Royal Aircraft Factory B.E.2
sr:Ројал еркрафт фактори B.E.12


title: Anthology 1

text:
Anthology 1 là album tuyển tập của The Beatles, được phát hành bởi Apple Records vào tháng 11 năm 1995. Đây là album đầu tiên trong tuyển tập bộ 3 Anthology, cùng với sau đó là Anthology 2 và Anthology 3, được gọi với tên chung là The Beatles Anthology. Album cũng bao gồm cả ca khúc "Free as a Bird" – bản thu đầu tiên của The Beatles sau 25 năm kể từ tan rã. Album cũng đứng đầu tại Billboard 200, đạt chứng chỉ 8x Bạch kim theo RIAA. Anthology 1 được tải theo định dạng kỹ thuật số từ iTunes Store kể từ ngày 14 tháng 6 năm 2011.

Đánh giá

Danh sách ca khúc
Tất cả các ca khúc đều được sáng tác bởi Lennon-McCartney, các sáng tác khác được chú thích bên.

Đĩa 1
"Free as a Bird" (Lennon, McCartney, Harrison, Starkey) – 4:25
"We were four guys... that's all" (Lennon nói với Jann Wenner) – 0:12
"That'll Be the Day" [Mono] (Allison, Holly, Petty) – 2:08
"In Spite of All the Danger" [Mono] (McCartney, Harrison) – 2:45
"Sometimes I'd borrow... those still exist" (McCartney nói với Mark Lewisohn) – 0:18
"Hallelujah, I Love Her So" [Mono] (Charles) – 1:13
"You'll Be Mine" [Mono] – 1:39
"Cayenne" [Mono] (McCartney) – 1:14
"First of all... it didn't do a thing here" (McCartney nói với Malcom Threadgill) – 0:07
"My Bonnie" (hòa âm bởi Tony Sheridan) – 2:42
"Ain't She Sweet" (Ager, Yellen) – 2:13
"Cry for a Shadow" (Lennon, Harrison) – 2:22
"Brian was a beautiful guy... he presented us well" (Lennon nói với David Wigg) – 0:10
"I secured them... a Beatle drink even then" (Brian Epstein trong A Cellarful of Noise) – 0:18
"Searchin'" [Mono] (Leiber, Stoller) – 3:00
"Three Cool Cats" [Mono] (Leiber, Stoller) – 2:25
"The Sheik of Araby" [Mono] (Smith, Wheeler, Snyder) – 1:43
"Like Dreamers Do" [Mono] – 2:36
"Hello Little Girl" [Mono] – 1:40
"Well, the recording test... by my artists" (Epstein trong A Cellarful of Noise) – 0:32
"Bésame Mucho" [Mono] (Velázquez, Skylar) – 2:37
"Love Me Do" [Mono] – 2:32
"How Do You Do It" [Mono] (Murray) – 1:57
"Please Please Me" [Mono] – 1:59
"One After 909" (nháp) [Mono] – 2:23
"One After 909" (hoàn chỉnh) [Mono] – 2:56
"Lend Me Your Comb" [Mono] (Twomey, Wise, Weisman) – 1:50
"I'll Get You" [Mono] – 2:08
"We were performers... in Britain" (Lennon nói với Jann Wenner) – 0:12
"I Saw Her Standing There" [Mono] – 2:49
"From Me to You" [Mono] – 2:05
"Money (That's What I Want)" [Mono] (Gordy, Bradford) – 2:52
"You Really Got a Hold on Me" [Mono] (Robinson) – 2:58
"Roll Over Beethoven" [Mono] (Berry) – 2:22

Đĩa 2
"She Loves You" [Mono] – 2:50
"Till There Was You" [Mono] (Willson) – 2:54
"Twist and Shout" [Mono] (Russell, Medley) – 3:05
"This Boy" [Mono] – 2:22
"I Want to Hold Your Hand" [Mono] – 2:37
"Boys, what I was thinking..." (Eric Morecambe và Ernie Wise nói với The Beatles) – 2:06
"Moonlight Bay" [Mono] (Madden, Wenrich) – 0:50
"Can't Buy Me Love" (Bản thu số 1 & 2) – 2:10
"All My Loving" [Mono] – 2:19
"You Can't Do That" (Bản thu số 6) – 2:42
"And I Love Her" (Bản thu số 2) – 1:52
"A Hard Day's Night" (Bản thu số 1) – 2:44
"I Wanna Be Your Man" – 1:48
"Long Tall Sally" (Johnson, Penniman, Blackwell) – 1:45
"Boys" (Dixon, Farrell) – 1:50
"Shout" (Isley-Isley-Isley) – 1:31
"I'll Be Back" (Bản thu số 2) – 1:13
"I'll Be Back" (Bản thu số 3) – 1:58
"You Know What to Do" (Demo) (Harrison) – 1:59
"No Reply" (Demo) – 1:46
"Mr. Moonlight" (Bản thu số 1 & 4) (Johnson) – 2:47
"Leave My Kitten Alone" (Bản thu số 5) (John, Turner, McDougal) – 2:57
"No Reply" (Bản thu số 2) – 2:29
"Eight Days a Week" (nháp) – 1:25
"Eight Days a Week" (hoàn chỉnh) – 2:48
"Kansas City/Hey-Hey-Hey-Hey!" (Bản thu số 2) (Leiber, Stoller/Penniman) – 2:44

Xếp hạng và chứng chỉ

Tham khảo

Ghi chú

Liên kết ngoài
Anthology 1 trên trang web về The Beatles của Graham Calkin.

Album của The Beatles
Album sản xuất bởi George Martin
Album năm 1995
Album quán quân Billboard 200
Album biên tập phát hành sau khi mất
Album thu âm tại Abbey Road Studios


title: Giáo lý Vấn đáp Heidelberg

text:
Sách Giáo lý Heidelberg là một tài liệu tuyên bố đức tin dưới hình thức một loạt các câu hỏi và câu trả lời, để sử dụng trong giảng dạy giáo lý Cơ Đốc giáo Cải cách. Nó đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ và được coi là một trong những ảnh hưởng nhất của các sách giáo lý vấn đáp của Giáo hội Cải cách.

Lịch sử
Phong trào Cải cách Giáo hội không phải là một phong trào số ít. Chẳng bao lâu sau khi Martin Luther (1483-1546) đóng 95 tiểu luận đề, phong trào cải cách lan rộng khắp Âu-Châu. Khi tư tưởng của Luther di chuyển xuống hướng sông Neckar, thì tư tưởng của Cải cách từ Thụy Sĩ đi ngược lên hướng sông Rhine. Họ gặp nhau tại Heidelberg, chỗ ngồi của trường đại học lâu đời nhất của Đức và thủ đô của địa phận được biết đến là Palatinate. Sự căng thẳng giữa các Cơ Đốc nhân của hai phái Luther và Cải cách lên đến cực độ. Vì người Cải cách không tin vào sự hiện diện thật bằng thân xác của Đấng Cơ Đốc trong bánh và chén, trong khi đó người Luther tin rằng người Cải cách xúc phạm đến lễ Tiệc Thánh.

Đi đến kết cuộc của sự tranh luận, Frederick người cai trị vùng Palatinate, yêu cầu hai người trẻ tại Heidelberg là Zacharias Ursinus, giáo sư thần học, và Kaspar Olevianus, giảng sư của thành phố, chuẩn bị một bản phúc âm yếu chỉ mà chỉ có hai bên có thể chấp nhận được. Họ nhuận chính sách giáo lý vấn đáp trước kia do Ursinus soạn, sử dụng bố cục và khoảng 90 câu hỏi và câu trả lời của sách giáo lý vấn đáp cũ. Hoàn tất xong vào năm 1562, sách Giáo lý Vấn đáp Heidelberg được xuất bản vào tháng giêng sau năm đó.

Kết cấu
Sách Giáo lý Vấn đáp Heidelberg mở đầu bằng hai câu hỏi liên quan đến nguồn an ủi của chúng ta về sự sống và sự chết. Sự hiểu biết rằng nguồn an ủi duy nhất của chúng ta là Đức Giê-xu Cơ Đốc đã tạo nên khuôn mẫu cho phần còn lại của bản phúc âm yếu chỉ. Mỗi một phần trong ba phần của sách giáo lý vấn đáp phù hợp với một phần của Rô-ma 7:24-25 mà Sứ đồ Phao-lô đã nói, "Khốn nạn cho tôi! Ai sẽ giải cứu tôi khỏi thân thể hay chết này? Cảm tạ Đức Chúa Trời, nhờ Đức Chúa Giê-xu Cơ Đốc, là Chúa chúng ta!" Như thế câu hỏi số 3-11 liên quan đến vấn đề tội lỗi và mắc tội của chúng ta, câu hỏi 12-85 liên quan đến phương cách Đức Chúa Trời ban sự tự do cho chúng ta trong Đức Giê-xu Cơ Đốc, và câu hỏi 86-129 liên quan đến cách thức chúng ta bày tỏ lòng biết ơn đối với Đức Chúa Trời về sự cứu chuộc.

Phong cách
Mỗi câu hỏi trong sách giáo lý vấn đáp yếu chỉ mang tính cách cá nhân, sử dụng đại danh từ ngôi thứ hai "bạn". Mỗi câu trả lời được rút ra từ ngôn ngữ Thánh Kinh càng nhiều càng tốt. Giọng điệu của sách giáo lý vấn đáp ôn hòa, không cho thấy bóng dáng gì của sự tranh luận. Thần học của nó mang sức hấp dẫn trong cả hai tính chất phổ thông, hoàn vũ, và tin lành, trình bày về phúc âm của Đức Giê-xu Cơ Đốc. Cung ứng căn bản cho sự cùng tồn tại hòa bình giữa các Cơ Đốc nhân thuộc nhánh Luther và Cải cách, sách giáo lý vấn đáp chối bỏ rằng bánh và chén trở thành thân và huyết thật của Đấng Cơ Đốc như xác định rõ ràng rằng "bởi dấu hiệu hiển nhiên và lời hứa nguyện chúng ta đến để chia sẻ thân thể và huyết thật của Ngài qua sự hành động của Chúa Thánh Linh" (hỏi đáp 79).

Tình trạng sử dụng
Ảnh hưởng của sách Giáo lý Vấn đáp Heidelberg trong sự giảng dạy của hội thánh vẫn tiếp tục được cảm nhận tại Đức, Áo, Hà Lan, Hungary, các vùng của Đông Âu, Scotland, Canada, và Mỹ. Sách Giáo lý của Hội Thánh Tin Lành Trưởng Lão Việt Nam kể cả sách Giáo lý Vấn đáp Heidelberg.

Chú thích

Liên kết ngoài
  nguyên bản Giáo lý Vấn đáp Heidelberg
  bản dịch Giáo lý Vấn đáp Heidelberg

Cải cách Tin Lành
Thần học
Sách năm 1563
Heidelberg


title: Phi Đồng

text:
Phi Đồng (chữ Hán: 邳彤, ? – 30), tự Vĩ Quân, người Tín Đô , tướng lĩnh, khai quốc công thần nhà Đông Hán, một trong Vân Đài nhị thập bát tướng. Ông được dân gian thờ phụng làm Dược vương.

Cuộc đời
Cha ông là Phi Cát (邳吉), làm Liêu Tây thái thú.

Thời nhà Tân, Đồng làm Hòa Thành  tốt chính. Lưu Tú đi Hà Bắc, đến Hạ Khúc Dương , ông dâng thành xin hàng, được dùng lại làm Thái thú. Sau khi ở lại vài ngày, Lưu Tú tiếp tục bắc tiến đến Kế, gặp lúc Vương Lang nổi lên, khắp nơi hưởng ứng hắn ta, chỉ có Hòa Thành, Tín Đô là không theo. Đồng nghe tin Lưu Tú từ Kế trở về, mất quân đội, muốn đến Tín Đô, bèn trước tiên sai Ngũ quan duyện Trương Vạn, Đốc bưu Doãn Tuy tuyển 2000 thớt tinh kỵ, ven đường đón Lưu Tú. Sau đó ông cùng Lưu Tú hội họp ở Tín Đô.

Lưu Tú tuy được 2 quận giúp đỡ, nhưng lực lượng chưa mạnh, nhiều người bàn nên về Trường An. Đồng phản đối, Lưu Tú nghe theo, ngay hôm ấy bái ông làm Hậu đại tướng quân, Hòa Thành thái thú như cũ, sai đưa quân đi trước. Đồng tiến đến Đường Dương, sai Trương Vạn, Doãn Tuy khuyên bảo quan dân. Lưu Tú đến trong đêm, thành lập tức mở cửa ra đón. Ông phá nghĩa quân Bạch Xa (白奢) ở Trung Sơn. Từ đây thường theo quân, lập chiến công.

Tín Đô làm phản theo Vương Lang. Lang bắt được cả nhà Đồng, sai sứ đến khuyên hàng, ông rơi nước mắt từ chối. Về sau, Canh Thủy đế sai tướng đánh lấy Tín Đô, cả nhà Đồng thoát nạn.

Khi hạ Hàm Đan, được phong Vũ Nghĩa hầu. Năm 25, thăng phong Linh Thọ hầu, coi việc Đại tư không. Quang Vũ đế vào Lạc Dương, bái Đồng làm Thái thường, hơn tháng chuyển làm Thiếu phủ, trong năm ấy thì miễn chức. Lại được làm Tả tào thị trung, thường theo quân chinh phạt. Năm 30, mất, được chôn cất ở cửa nam Kỳ Châu .

Cố sự miếu Dược vương

Phiên bản 1
Phi Đồng khi còn sống tinh thông dược lý, đi khắp nơi để trị bệnh, được tôn xưng là "Dược vương".

Có một năm, Phi Đồng ghé qua kinh thành, gặp lúc công chúa bệnh nặng, ngự y bó tay hết cách. Hoàng đế cho người đi khắp hang cùng ngõ hẹp tìm danh y, hứa rằng "Ai chữ khỏi cho công chúa, muốn vàng bạc, ắt được trọng thưởng; muốn làm Phò mã, ắt được gả công chúa." Phi Đồng tự tay gỡ bảng vàng, trải qua một phen vọng, văn, vấn, thiết, biết được công chúa tiêu hóa không tốt, dẫn đến đường ruột bị ứ tắc. Sau khi trở về, ông lấy bùn đất trên người làm ra một hoàn thuốc, dâng lên công chúa. Sau khi dùng xong, công chúa đau bụng dữ dội, ói mửa ra hết những gì đã ăn vào, mấy ngày sau thì có thể sinh hoạt bình thường. Phi Đồng sợ bí mật về hoàn thuốc lộ ra, nên bỏ trốn về làng. Hoàng đế nhớ công, phong làm Dược vương, tại quê nhà Kỳ Châu của ông cho lập miếu kỷ niệm.

Miếu "Dược vương" trải qua các triều đại, luôn được trùng tu, đến nay hương hỏa không dứt. Ngày 28 tháng 4 và 15 tháng 10 Âm lịch hằng năm, huyện An Quốc đều tổ chức miếu hội, tương truyền là để kỷ niệm ngày sinh và ngày mất của "Dược vương" Phi Đồng.

Phiên bản 2
Vào đời Tống, trước miếu thổ địa ở Kỳ Châu có hàng da. Một ngày nọ, trước miếu có dán bảng vàng, thì ra Hoàng đế muốn tìm danh y chữa bệnh cho công chúa. Người kéo đến xem bảng nườm nượp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc làm ăn của hàng da. Thợ da (Hán Việt: Bì tượng) trong lúc giận mất khôn, giật bảng vàng xuống. Đặc sứ lập tức đưa người giật bảng vàng về kinh, không màng đến lời van xin, giải thích của thợ da.

Trong lúc chờ vào thăm bệnh cho công chúa, thợ da toát mồ hôi như tắm, chợt nghĩ ra kế thoát thân. Ông lấy bùn đất trên người vo làm hoàn thuốc, giao cho Hoàng môn lang, nói đây là thuốc gia truyền trị bách bệnh, cứ dâng lên công chúa, còn mình chỉ là thợ da, nào biết thăm bệnh như thế nào!?

Phần sau của phiên bản này cũng tương tự như phiên bản trên. Miếu "Dược vương" do vậy còn được gọi là miếu "Bì vương".

Khảo chứng
Trải qua khảo chứng, có thể thấy Tướng quân Phi Đồng và "Dược vương" Phi Đồng không phải là 1 người. Đến đời Tống, dân gian bắt đầu đồng hóa hai nhân vật này làm một.

Miếu "Dược vương" ước đoán được lập vào những năm Thái Bình Hưng Quốc (976 – 984) đời Tống. Năm Kiến Trung Tĩnh Quốc đầu tiên (1101), được Tống Huy Tông cáo phong. Vị thần được thờ ở miếu "Dược vương" khi ấy chắc chắn không phải là Phi Đồng. Kỳ Châu (An Quốc) là địa phương nổi tiếng với nghề làm thuốc ở Trung Quốc cho đến tận ngày nay, thần miếu ban đầu có thể là Thần Nông (?).

Có thuyết cho rằng tướng quân Phi Đồng được tôn là thần thổ địa của trấn Bì Trường, tức Bì Trường vương, gọi tắt là Bì vương. Có lẽ theo thời gian, Bì vương – thổ địa đã được đồng hóa với Bì vương – Dược vương. Đến đời Thanh, biển tên của miếu là thủ bút của Lưu Dung, cho thấy sự đồng hóa này đã hoàn tất. Tuy nhiên, vẫn chưa có bằng chứng xác nhận Bì Trường vương chính là Phi Đồng.

Tham khảo
 Hậu Hán thư
 Tư trị thông giám

Chú thích

Vân Đài nhị thập bát tướng
Năm sinh thiếu
Mất năm 30
Người Hà Bắc


title: Trận Waren-Nossentin

text:
Trận Waren-Nossentin vào ngày 1 tháng 11 năm 1866 trong cuộc Chiến tranh Liên minh thứ tư, là một cuộc chặn hậu của những người lính của Vương quốc Phổ dưới quyền chỉ huy của các tướng August Wilhelm von Pletz và Ludwig Yorck von Wartenburg chống lại các lực lượng của Đệ nhất Đế chế Pháp dưới quyền chỉ huy của Thống chế Jean-Baptiste Bernadotte. Mặc dù phải rút khỏi vị trí của mình, quân đội Phổ đã thành công trong việc ngăn ngừa quân đội Pháp gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc tiêu diệt bất kỳ một đơn vị nào của Phổ trong trận chiến này. Waren nằm về cực bắc của hồ Müritz, cách Rostock khoảng  về hướng đông nam. Nossentin là một ngôi làng nhỏ trên Fleesen See (Hồ Fleesen), cách Waren khoảng  về hướng tây.

Sau đại thắng của người Pháp trong trận Jena-Auerstedt vào ngày 14 tháng 10 năm 1806, Hoàng đế Pháp Napoléon Bonaparte đã phát động một cuộc tổng truy kích quân Phổ bại trận. Vào cuối tháng 10, quân Pháp đã cô lập và bắt sống một số lượng lớn binh lính Phổ gần Prenzlau về Stettin. Quân đoàn dưới quyền tướng Gebhard Leberecht von Blücher đã trốn thoát bằng việc quay lại phía tây. Gần Waren, Blücher liên kết với một quân đoàn khác của Phổ và lực lượng liên hợp này triệt thoái vè hướng tây.

Khi đội hậu binh của Phổ rút khỏi Waren, đội kỵ binh đầu tiên của Pháp đã tấn công đối phương. Hành động này khởi đầu một trận đánh cả ngày giữa các lực lượng dưới quyền Pletz và Yorck với quân đội Pháp. Mặc dù Bernadotte đã tấn công mãnh liệt, người Phổ rời khỏi trận địa an toàn sau một vài cuộc đụng độ. Trái ngược với sự yếu kém của họ trong thời gian này, quân đội Phổ đã thể hiện bản lĩnh của mình trong cuộc giao chiến.

Chú thích

Tham khảo
 Petre, F. Loraine. Napoleon's Conquest of Prussia 1806. London: Lionel Leventhal Ltd., 1993 (1907). ISBN 1-85367-145-2
 Rothenberg, Gunther E. The Art of Warfare in the Age of Napoleon. Bloomington, Ind.: Indiana University Press, 1980. ISBN 0-253-31076-8
 Smith, Digby. The Napoleonic Wars Data Book. London: Greenhill, 1993. ISBN 1-85367-276-9

Các trận đánh trong chiến tranh Napoléon
Trận đánh trong Chiến tranh Liên minh thứ tư
Trận đánh liên quan tới Phổ
Trận đánh liên quan tới Pháp
Xung đột 1806
Pháp năm 1806
Xung đột năm 1806


title: Chi Lăng, thành phố Lạng Sơn

text:
Chi Lăng là phường trung tâm hành chính của thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

Địa lý
Phường Chi Lăng nằm ở trung tâm thành phố Lạng Sơn, có vị trí địa lý:

 Phía đông giáp xã Quảng Lạc
 Phía tây giáp phường Đông Kinh
 Phía nam giáp xã Quảng Lạc và xã Mai Pha
 Phía bắc giáp phường Vĩnh Trại, phường Tam Thanh và xã Hoàng Đồng

Diện tích, dân số
Phường Chi Lăng có diện tích 4,12 km², dân số năm 1999 là 12.387 người, mật độ dân số đạt 3.007 người/km².

Theo thống kê năm 2019, phường Chi Lăng có diện tích 4,12 km², dân số là 15.269 người, mật độ dân số đạt 3.706 người/km².

Chú thích

Tham khảo


title: Bang giao Đại Việt thời Lý

text:
Bang giao Đại Việt thời Lý phản ánh các hoạt động ngoại giao của chính quyền nhà Lý từ năm 1009 đến năm 1225 trong lịch sử Việt Nam.

Hoàn cảnh
Năm 1009, Lý Công Uẩn lên ngôi vua, thay thế nhà Tiền Lê, lập ra nhà Lý. Ngay sau khi lên ngôi, Lý Thái Tổ đã chủ động thiết lập quan hệ ngoại giao với đối tác quan trọng nhất đương thời là triều đình nhà Tống ở phương Bắc. Việc ngoại giao thời Lý có tính kế tục các hoạt động ngoại giao đã thiết lập từ thời Đinh, thời Tiền Lê trước đó.

Với nhà Tống

Thời Bắc Tống
Ngay trong năm 1010 khi mới lên ngôi, Lý Thái Tổ đã bắt đầu sai sứ sang nhà Tống. Sự kiện này mở đầu cho mối quan hệ bang giao trong 2 thế kỷ giữa nhà Lý với nhà Tống của Trung Quốc. Theo đánh giá của các sử gia, việc tích cực và chủ động quan hệ với phương Bắc nhằm gián tiếp khẳng định chính thống của nhà Lý và sự tồn tại của nước Đại Cồ Việt.

Dưới thời Lý Thái Tổ và Lý Thái Tông, việc triều cống nhà Tống diễn ra đều đặn. Khi Đại Cồ Việt có vua mới, nhà Tống đều sai sứ sang phong vương. Trong vòng 46 năm thời 3 vị vua đầu tiên của nhà Lý, sử sách chỉ ghi nhận 3 lần nhà Tống sai sứ sang phong vương cho nhà Lý khi các vua mới lên ngôi, không có những hoạt động ngoại giao trong thời các vua cai trị như thời Đinh và Tiền Lê.

Sang thời Lý Thánh Tông, năm 1057 nhà Lý sai sứ sang cống thú lạ cho nhà Tống, bảo là con lân. Vua Tống nghe lời Tư Mã Quang (sợ không chắc là con lân thì các nước khác chê cười), liền thưởng cho sứ Đại Việt rồi sai mang con thú về. Lý Thánh Tông giận nhà Tống, cho là phản phúc, năm 1059 bèn mang quân đánh vào Khâm châu để thị uy rồi rút về. Sau lần hòa đàm năm 1060, hoạt động ngoại giao được nối lại. Năm 1067, nhà Tống sai sứ sang gia phong Lý Thánh Tông làm Nam Bình vương và Khai phủ Nghi đồng tam ty. Đó là lần đầu tiên nhà Tống cử sứ sang Đại Việt không vì việc thay ngôi vua của nhà Lý.

Ngoài mục đích báo tang, mừng vua mới, kết hiếu, các vua Lý còn sai sứ sang nhà Tống khi đánh thắng Chiêm Thành, nhằm gián tiếp thể hiện cho nhà Tống biết Chiêm Thành là thuộc quốc của mình. Nhà Tống không thể hiện sự phản đối việc đó và giữ thái độ mềm mỏng. Năm 1078 khi sứ Đại Việt là Đào Tông Nguyên chạm trán sứ Chiêm Thành ở Biện Kinh, nhà Tống lo ngại, sai người bố trí thu xếp nơi ăn ở và thời gian và địa điểm vào chầu cố tỏ ra có sự phân biệt giữa hai nước nhằm xoa dịu phía Đại Việt.

Theo thống kê của Hoàng Xuân Hãn, trong 63 năm đầu thời Lý, nhà Lý đã cử 23 đoàn sứ bộ sang nhà Tống, trong đó 13 lần với mục đích kết hiếu và tạ ơn, 3 lần báo tin thắng trận khi vừa đánh Chiêm Thành, 7 lần là các mục đích khác (báo tang, mừng vua Tống lên ngôi, xin kinh Phật...).

Sang thời Lý Nhân Tông, chỉ vài năm sau khi nhà Lý tiếp nhận chức Giao Chỉ quận vương của vua Tống, chiến tranh Tống-Lý nổ ra. Sau khi chiến tranh chấm dứt, việc ngoại giao giữa 2 nước tập trung vào vấn đề đất đai biên giới Tống và Đại Việt. Lê Văn Thịnh – thủ khoa đầu tiên của Đại Việt năm 1075 – được giao đi đàm phán với nhà Tống, kết quả tới năm 1084, phần lớn đất đai bị Tống chiếm đóng trong chiến tranh được trả lại cho Đại Việt.

Cuối năm 1126, đoàn sứ bộ Đại Việt sang nhà Tống, nhưng chỉ đến Quế Châu (Quảng Tây) thì được quan chức tại đó đề nghị quay về, vì quân các trấn xung quanh đã được điều hết đi chống quân Kim đang đánh Biện Kinh, ngựa trạm và phu trạm không đủ phục vụ sứ đoàn Đại Việt. Kết quả sứ đoàn mang lễ vật trở về nước.

Thời Nam Tống

Từ năm 1127, nhà Tống bị mất phương bắc về tay người Kim, phải chạy xuống Lâm An (Hàng Châu) đóng đô. Quan hệ ngoại giao giữa nhà Lý với Nam Tống vẫn được duy trì, thậm chí có lần năm 1156 thời Lý Anh Tông, cống phẩm cho nhà Tống có giá trị khá lớn. Lê Văn Siêu cho rằng đáng ra nhà Lý nên nhân thời cơ suy yếu của Nam Tống để thực hiện những cuộc bắc phạt như Lý Thường Kiệt từng làm thì có thể mở mang cương thổ phía bắc.

Đổi lại việc nhà Lý giữ quan hệ hữu hảo khi nhà Tống đã suy, năm 1164 khi sứ thần Doãn Tử Tư, Lý Bang Chính sang Lâm An, vua Tống Hiếu Tông tiếp đón và ban lệnh đổi tên"Giao Chỉ"thành"An Nam", phong Lý Anh Tông làm"An Nam quốc vương"; nghĩa là trong quan hệ ngoại giao giữa Tống và Việt từ đó, Đại Việt không còn là một quận mà chính thức được coi là một nước phiên thuộc, mang tên An Nam.

Từ năm 1206, do loạn lạc trong nước, việc sang sứ tiến cống nhà Tống không được thực hiện cho tới hết thời Lý (1225).

Các sử gia đã thống kê được trong thời gian tồn tại 216 năm, nhà Lý đã 57 lần sai sứ sang nhà Tống. Những lần cử sứ sang phương Bắc, nhà Lý đều chọn người có học thức, có tài ứng đối, biết làm thơ. Các sứ đoàn luôn thể hiện tinh thần tự tôn dân tộc, giữ thể diện quốc gia.

Việc triều cống nhà Tống chỉ nhằm đạt được sự công nhận bên ngoài của triều đình phương Bắc, giảm bớt xung đột biên giới, tạo ra môi trường ổn định để phát triển kinh tế - xã hội trong nước. Bên trong, các vua Lý vẫn thể hiện sự tự tôn, độc lập tự chủ. Các vua Lý tuy nhận tước phong của nhà Tống nhưng vẫn có niên hiệu riêng, ấn tín riêng trong quá trình cai trị đất nước, không bao giờ dùng các chức vụ do nhà Tống phong (Giao Chỉ quận vương, Tĩnh Hải tiết độ sứ, Nam Bình vương…).

Với nhà Kim
Nước Kim (nhà Kim) khi đó đang rất hùng mạnh ở miền bắc Trung Hoa, uy hiếp nước Nam Tống thường xuyên nhưng cũng rất tôn trọng Đại Việt. Sau khi đã có hòa bình với Nam Tống, năm 1168, Kim Thế Tông sai sứ giả vượt qua lãnh thổ Nam Tống đến nước Đại Việt và đó cũng là lần duy nhất nhà Kim có quan hệ ngoại giao với Đại Việt.

Cùng với sứ nhà Kim, sứ Nam Tống cũng đến Đại Việt lúc đó. Vua Lý Anh Tông sai các quan đón tiếp sứ giả cả hai nước chu đáo nhưng không cho đoàn sứ giả hai nước gặp nhau.

Với Chiêm Thành
Cùng việc củng cố quan hệ với phương Bắc, nhà Lý chú trọng tới biên giới phía nam. Sau khi bị Lê Đại Hành đánh bại năm 982, Chiêm Thành đã tỏ ra thần phục. Từ thập kỷ 90 của thế kỷ X, Chiêm Thành đã vài lần sai sứ sang Đại Cồ Việt, quan hệ hòa thuận của hai bên được giữ tới hết thời Tiền Lê. Sau khi Lý Thái Tổ lên ngôi, Chiêm Thành sai sứ sang dâng sư tử năm 1011.

Từ đó việc cống của Chiêm Thành sang Đại Việt khá đều đặn, vài năm 1 lần, thậm chí giai đoạn 1081-1088 là mỗi năm 1 lần. Các cống phẩm của Chiêm Thành gồm sư tử, voi trắng, cá sấu, tơ lụa, vàng bạc…

Trong giai đoạn quan hệ tốt đẹp, vua Chiêm là Jaya Harivarman đã cho con gái sang làm cung phi cho Lý Anh Tông. Sử sách cũng ghi lại lần duy nhất vua Chiêm Thành tới Đại Việt xin sắc phong là Suryavarman (1192-1203), do vị vua này đã cắt đứt quan hệ với Chân Lạp nên muốn dựa vào Đại Việt. Năm sau, Lý Cao Tông sai sứ sang phong vương cho Suryavarman.

Tuy triều cống khá đều đặn nhưng Chiêm Thành không hoàn toàn thần phục Đại Việt, mà vẫn thi thoảng mang quân cướp phá vùng biên giới khiến nhà Lý phải dùng tới biện pháp quân sự để ngăn chặn. Nhà Lý giữ quan hệ với Chiêm Thành bằng biện pháp vừa cương vừa nhu nhằm bảo vệ biên giới, gây thanh thế ở phía nam nhằm kiềm chế âm mưu xâm lược của nhà Tống ở phương Bắc.

Có một số thời gian gián đoạn trong quan hệ 2 bên, như khi Lý Thái Tông mới lên ngôi, Chiêm Thành suốt 16 năm không tiến cống, dẫn đến việc Thái Tông thân chinh đánh Chiêm hoặc giai đoạn chiến tranh giữa nhà Lý với nhà Tống.

Các sử gia thống kê được trong thời Lý, Chiêm Thành đã 43 lần sai sứ sang cống. Sang đầu thế kỷ XIII, trong nước Đại Việt xảy ra loạn lạc, nhà Lý ngày càng suy yếu, Chiêm Thành không thực hiện ngoại giao và tiến cống nữa.

Với Chân Lạp
Khi nhà Lý thành lập và phát triển cũng là thời kỳ vương triều Angkor đang phồn thịnh, từ các vua Suryavarman (1002-1050), Hasharvarman (1066-1089), Suryavarman II (1113-1150) và Jayavarman VII (tới sau 1200). Từ khi nhà Lý mới thành lập, Chân Lạp đã cho sứ sang đặt quan hệ.

Các sử gia thống kê được trong 2 thế kỷ XI và XII, Chân Lạp có 13 lần cử sứ sang Đại Việt. Trong quan hệ ngoại giao giữa 2 nước còn có cả giao lưu về tôn giáo, trong nhiều lần sứ giả Chân Lạp sang Đại Việt có cả các nhà sư và đạo sĩ Bà La Môn. Họ được triều đình nhà Lý mời tham gia các nghi lễ đạo Phật tại kinh thành Thăng Long. Theo di tích bia Preah Khằn được dựng thời Jayavarman VII, các nhà nghiên cứu xác định được trong những dịp lễ lớn của Chân Lạp, Đại Việt đã cử sứ giả sang mừng và tặng lễ vật. Từ cuối thế kỷ XII sang đầu thế kỷ XIII, cả nhà Lý và Chân Lạp đều bước vào thời kỳ suy yếu, các hoạt động ngoại giao và giao lưu tôn giáo không còn được duy trì.

Với Ai Lao
Thời kỳ nhà Lý mới thành lập, Lào còn ở trong giai đoạn các bộ tộc do các thủ lĩnh đứng đầu, một dạng nhà nước sơ khai. Quan hệ ngoại giao giữa Đại Việt và Lào được sử sách ghi nhận lầu đầu vào năm 1067, Ai Lao (tên gọi Lào khi đó) dâng vàng bạc, trầm hương, sừng tê, ngà voi và các thứ sản vật địa phương.

Việc ngoại giao hai bên không được duy trì thường xuyên, do sự thù địch giữa hai bên. Nhà Lý đã nhiều lần cử tướng đi đánh Ai Lao do những xung đột tại biên giới vào các năm 1048, 1159, 1183 và đều thắng lợi.

Với các nước khác
Đương thời, Đại Việt có quan hệ thương mại với không chỉ quan hệ với các nước láng giềng, mà còn có quan hệ thương mại với các nước trong khu vực như Xiêm La, La Hộc, Lộ Lạc, Tam Phật Tề, Đề Hi, Tây Hạ, Liêu. Các quan hệ kinh tế đã thúc đẩy hoạt động ngoại giao chính thức.

Sử sách xác nhận vào năm 1182 thời Lý Cao Tông, vương quốc Xiêm La (Thái Lan) đã cử sứ sang tiến cống Đại Việt và các sử gia xác định đó là lần đầu tiên Đại Việt có quan hệ ngoại giao với nước này.

Với các nước khác tại Đông Nam Á, đương thời tính ổn định lãnh thổ của từng tiểu quốc và khả năng tổ chức lãnh thổ của các thủ lĩnh địa phương còn lỏng lẻo, có nhiều xáo trộn nên đã làm hạn chế khả năng giao thiệp giữa nhà Lý với các nước này.

Ý nghĩa
Các sử gia cho rằng, ngoài việc thiết lập hòa bình với các nước xung quanh để tạo ra môi trường ổn định, phát triển kinh tế - xã hội trong nước, các quan hệ ngoại giao với mật độ lớn thời Lý khẳng định vị thế của nước Đại Việt với các quốc gia láng giềng mà còn tăng cường khả năng giao lưu văn hóa, hiểu biết lẫn nhau và sự gắn kết giữa dân tộc Việt và các dân tộc khác.

Xem thêm
 Nhà Lý
 Ngoại giao Việt Nam thời Đinh

Tham khảo
 Đại Việt sử lược, Nguyễn Gia Tường dịch (1993), Nhà xuất bản Tổng hợp TP Hồ Chí Minh
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục
 Ngô Thì Sĩ (2011), Đại Việt sử ký tiền biên, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Hoàng Xuân Hãn (1996), Lý Thường Kiệt lịch sử ngoại giao và tông giáo triều Lý, Nhà xuất bản Hà Nội
 Nguyễn Quang Ngọc chủ biên (2010), Vương triều Lý, Nhà xuất bản Hà Nội
 Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội (2009), Kỷ yếu hội thảo khoa học"1000 năm vương triều Lý và kinh đô Thăng Long, Nhà xuất bản Thế giới
 Đào Tố Uyên chủ biên (2008), Giáo trình lịch sử Việt Nam, tập 2, Nhà xuất bản Đại học sư phạm
 Đào Duy Anh (2005), Đất nước Việt Nam qua các đời, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Lê Văn Siêu (2006), Việt Nam văn minh sử, Nhà xuất bản Văn học

Chú thích

Ngoại giao Việt Nam
Lịch sử Việt Nam thời Lý
Nhà ngoại giao Việt Nam thời Lý


title: Royal Aircraft Factory F.E.8

text:
Royal Aircraft Factory F.E.8 là một mẫu máy bay tiêm kích của Anh trong Chiến tranh thế giới I, do Royal Aircraft Factory thiết kế.

Quốc gia sử dụng

Quân đoàn Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (F.E.8 (động cơ Le Rhône))

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Bruce, J.M. The Aeroplanes of the Royal Flying Corps (Military Wing). London: Putnam, 1982. ISBN 0-370-30084-X.
 Bruce, J.M. British Aeroplanes 1914–18. London: Putnam, 1957.
 Bruce, J.M. Warplanes of the First World War: Volume 2 Fighters. London: Macdonald, 1968. ISBN 0-356-01473-8.
 Cheesman, E.F. (ed.) Fighter Aircraft of the 1914-1918 War Letchworth, UK: Harleyford, 1960.
 Guttman, Jon. Pusher Aces of World War 1 (Aircraft of the Aces #88). London: Osprey Publishing Co, 2009. ISBN 978-1-84603-417-6.
 Hare, Paul R. The Royal Aircraft Factory. London:Putnam, 1990. ISBN 08517784737 .
 Taylor, John W.R. "F.E.8". Combat Aircraft of the World from 1909 to the Present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.

Liên kết ngoài
 Vintage photos of Cole Palen's RAF F.E.8 reproduction
 Owl's Head Transportation Museum's 1916 Royal Aircraft Factory F.E.8 (reproduction)

FE08
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Royal Aircraft Factory N.E.1

text:
Royal Aircraft Factory N.E.1 là một mẫu thử máy bay tiêm kích đêm của Anh trong Chiến tranh thế giới I.

Quốc gia sử dụng

Quân đoàn Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Ghi chú
 The Vickers-Crayford, although called the "rocket gun," was a lightweight single shot 40-mm gun that fired shells. It was officially known as the 1.59-inch Breech-Loading Vickers Q.F. Gun, Mk II.

Tham khảo

Bruce, J.M. British Aeroplanes 1914-18. London:Putnam, 1957.
Bruce, J.M. War Planes of the First World War: Volume Two Fighters. London:Macdonald, 1968. ISBN 0-356-01473-8.
Lewis, Peter. The British Fighter since 1912. London:Putnam, 1979. ISBN 0-370-10049-2.
Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, Maryland, USA:Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.
Williams, Anthony G. and Gustin, Emmanuel. Flying Guns: World War I and its Aftermath 1914-32. Ramsbury, UK:Airlife, 2003. ISBN 1-84037-396-2.

NE1
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Royal Aircraft Factory S.E.2

text:
Royal Aircraft Factory S.E.2 (Scout Experimental) là một mẫu máy bay trinh sát một chỗ của Anh.

Quốc gia sử dụng

Quân đoàn Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (S.E.2)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

Bruce, J.M. British Aeroplanes 1914-18. London: Putnam, 1957.
Bruce, J.M. The Aeroplanes of the Royal Flying Corps (Military Wing). London: Putnam, 1982. ISBN 0-370-30084-X.
Hare, Paul R. The Royal Aircraft Factory. London:Putnam, 1990. ISBN 0-85177-843-7.
Jackson, A.J. De Havilland Aircraft since 1909. London: Putnam, Third edition, 1987. ISBN 0-85177-802-X.
Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, USA: Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.

SE02
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Royal Aircraft Factory S.E.4

text:
Royal Aircraft Factory S.E.4 là một mẫu máy bay trinh sát hai tầng cánh do Royal Aircraft Factory thiết kế chế tạo vào đầu Chiến tranh thế giới I.

Quốc gia sử dụng

Quân đoàn Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (160 hp Gnome)

Xem thêm

Tham khảo

Bruce, J.M. British Aeroplanes 1914-18. London:Putnam, 1957.
Bruce, J.M. War Planes of the First World War: Volume Two Fighters. London:Macdonald, 1968, ISBN 0-356-01473-8.
Bruce, J.M. The Aeroplanes of the Royal Flying Corps (Military Wing). London:Putnam, 1982. ISBN 0-370-30084-X.
Hare, Paul R. The Royal Aircraft Factory. London:Putnam, 1990. ISBN 0-85177-843-7.
Lewis, Peter. The British Fighter since 1912. London:Putnam, Fourth edition, 1979. ISBN 0-370-10049-2.
Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, USA:Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.

SE04
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Royal Aircraft Factory S.E.4a

text:
Royal Aircraft Factory S.E.4a là một mẫu máy bay trinh sát thử nghiệm của Anh trong Chiến tranh thế giới I.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Bruce, J.M. British Aeroplanes 1914-18. London:Putnam, 1957.
Bruce J.M. War Planes of the First World War: Volume Two Fighters. London:Macdonald, 1968. ISBN 0-356-01473-8.
Bruce, J.M. The Aeroplanes of the Royal Flying Corps (Military Wing). London:Putnam, 1982. ISBN 0-370-30084-X.
Lewis, Peter. The British Fighter since 1912. London:Putnam, Fourth edition, 1979. ISBN 0-370-10049-2.
Mason, Francis K. The British Fighter since 1912. Annapolis, USA:Naval Institute Press, 1992. ISBN 1-55750-082-7.

SE04a
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Royal Aircraft Factory S.E.5

text:
Royal Aircraft Factory S.E.5 là một mẫu máy bay tiêm kích hai tầng cánh của Anh trong Chiến tranh thế giới I.

Biến thể
S.E.5
S.E.5a
S.E.5b
Eberhart S.E.5e

Quốc gia sử dụng

Hải quân Argentina

Quân đoàn Không quân Australia
Không quân Hoàng gia Australia

Không quân Canada
Không quân Hoàng gia Canada

Không quân Chile

Cục Không quân Ireland
Quân đoàn Không quân Ireland

Không quân Ba Lan

Không quân Nam Phi

Quân đoàn Không quân Hoàng gia / Không quân Hoàng gia

Lực lượng Viễn chinh Hoa Kỳ
Cục Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (S.E.5a)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Bruce, J.M. "The S.E.5: Historic Military Aircraft No. 5". Flight, ngày 17 tháng 7 năm 1953. pp. 85–89, 93.
 Bruce, J.M. "The S.E.5A". Aircraft in Profile, Volume 1/Part1. Windsor, Berkshire, UK: Profile Publications Ltd., 1965 (Revised 4th edition 1975). ISBN 0-85383-410-5.
 Franks, Norman L.R. SE 5/5a Aces of World War 1. Botley, Oxford, UK: Osprey Publications, 2007. ISBN 1-84603-180-X.
 Hare, Paul R. The Royal Aircraft Factory. London:Putnam, 1990. ISBN 0-85177-843-7.
 Kopański, Tomasz Jan. Samoloty brytyjskie w lotnictwie polskim 1918-1930 (British Aircraft in the Polish Air Force 1918-1930)(in Polish). Warsaw: Bellona, 2001. ISBN 83-11-09315-6.
 Sturtivant, Ray ISO and Gordon Page. The SE5 File. Tunbridge Wells, Kent, UK: Air-Britain (Historians) Ltd., 1996. ISBN 0-85130-246-7.

Liên kết ngoài

 Building the SE.5a, the story of the S.E.5a Reproduction Project at The Vintage Aviator Ltd, New Zealand.
THE ENGLISH S.E.V.A. SINGLE-SEATER FIGHTER - contemporary German report on the SE.5 translated for Flight

SE05
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Rumpler 6B

text:
Rumpler 6B là một mẫu thủy phi cơ tiêm kích của Đức trong thập niên 1910.

Quốc gia sử dụng

 Hải quân Bulgary

 Không quân Phần Lan

Hải quân Đế quốc Đức

Hải quân Hoàng gia Hà Lan

Tính năng kỹ chiến thuật (6B-1)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo. The Rand McNally Encyclopedia of Military Aircraft, 1914-1980. San Diego, California: The Military Press, 1983. ISBN 0-517-41021-4.
 Keskinen, Kalevi, Kari Stenman and Klaus Niska. Suomen ilmavoimien lentokoneet 1918-1939 (in Finish). Tietoteos, 1976.
 Keskinen, Kalevi, Kyösti Partonen and Kari Stenman. Suomen Ilmavoimat I 1918-27 (in Finish). 2005. ISBN 952-99432-2-9.
 Munson, Kenneth. Fighters, Attack and Training Aircraft 1914-19 (The Pocket Encyclopedia of World Aircraft in Colour). London: Bounty Books, 2004. ISBN 0-7537-0916-3.

6B
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Thủy phi cơ
Máy bay tiêm kích Đức
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Rumpler D.I

text:
Rumpler D.I (định danh nhà máy: 8D1) là một loại máy bay tiêm kích-trinh sát sản xuất ở Đức cuối Chiến tranh thế giới I.

Biến thể
 7D1
 7D2
 7D4
 7D5
 7D7
 7D8
 8D1

Quốc gia sử dụng

Luftstreitkräfte

Tính năng kỹ chiến thuật (D.I)

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Gray, Peter and Owen Thetford. German Aircraft of the First World War. London: Putnam, 1962.
 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft. London: Aerospace Publishing, 1985.
 Kroschel, Günter and Helmut Stützer. Die Deutschen Militärflugzeuge 1910–1918 (in German). Wilhelmshaven: Herford Verlag, E.S. Mittler & Sohn, 1994. ISBN 3-920602-18-8.
 Murphy, Justin D. Military Aircraft: Origins to 1918: An Illustrated History of their Impact.. Santa Barbara, CA: ABC-Clio, 2005. ISBN 1-85109-488-1.
 Taylor, Michael J. H. Jane's Encyclopedia of Aviation. London: Studio Editions, 1989. ISBN 0-517-10316-8.

Liên kết ngoài
 Rumpler 7D 1, Experimental Single-seat Fighter Airplane

D.I
Máy bay quân sự Đức thập niên 1910
Máy bay trinh sát quân sự Đức 1910–1919
Máy bay tiêm kích Đức
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Saab 21

text:
SAAB 21 là một mẫu máy bay tiêm kích/cường kích của Thụy Điển, do hãng SAAB chế tạo.

Biến thể

J 21A-1
J 21A-2
A 21A-3
J 21B

Quốc gia sử dụng

 Không quân Thụy Điển

Tính năng kỹ chiến thuật (Saab 21A-3)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Billing, Peter. "A Fork-Tailed Swede." Air Enthusiast Twenty-two, August–November 1983. Bromley, Kent, UK: Pilot Press Ltd., 1983.
 Erichs, Rolph, Kai Hammerich, and Gudmund Rapp et al. The Saab-Scania Story. Stockholm: Streiffert & Co., 1988. ISBN 91-7886-014-8.
 This Happens in the Không quân Thụy Điển (brochure). Stockholm: Information Department of the Air Staff, Flygstabens informationsavdelning, Không quân Thụy Điển, 1983.
 Widfeldt, Bo. The Saab 21 A & R (Aircraft in Profile number 138). Leatherhead, Surrey, UK: Profile Publications Ltd., 1966.
 Wilson, Stewart. Combat Aircraft since 1945. Fyshwick, Australia: Aerospace Publications, 2000. ISBN 1-875671-50-1.

Liên kết ngoài
 SAAB 21 story

21
Máy bay tiêm kích Thụy Điển 1940–1949
Máy bay cường kích Thụy Điển 1940–1949
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt