title: Lê Viết Lượng

text:
Lê Viết Lượng (1900 - 1985) là một nhà cách mạng và chính khách Việt Nam, nguyên Thống đốc (Tổng giám đốc) Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, nguyên Chủ tịch Ủy ban kháng chiến Liên khu IV, nguyên Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh Nghệ An.

Quê quán

Lê Viết Lượng sinh năm 1900, quê quán ở làng Cải Lương, tổng Phù Lưu, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh (nay là thôn Bắc Kinh, xã Ích Hậu, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh). Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, cha mất sớm, mẹ buôn bán nhỏ (bán nước mắm) tần tảo nuôi bầy con ăn học. Tuy gia cảnh khó khăn, song Lê Viết Lượng là người thông minh và có nghị lực nên vẫn học hành đến nơi đến chốn.

Quá trình hoạt động

Năm 1927 ông đã học hành đỗ đạt và được chính quyền thực dân bổ về làm giáo viên huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. Cảm mến người thầy giáo trẻ tuổi mà có nghị lực, viên tri huyện Hương Khê Phạm Văn Dương đã gả con gái yêu của mình là Phạm Thị Trang cho ông.

Có công ăn việc làm ổn định, lại lấy được vợ đẹp là con một gia đình dòng dõi quan lại… bao tương lai đang mở ra trước mắt ông. Song trước cảnh nước mất, trước cảnh hàng triệu đồng bào của mình đang rên xiết lầm than dưới gót giày xâm lược, Lê Viết Lượng đã không cam chịu sông cảnh "Vinh thân phì gia" mà quyết từ bỏ tất cả để dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng, cứu nước, cứu dân. (Sau này bà Trang đi tu trong chùa tại Nha Trang. Hai người chia tay năm 1948).

Lê Viết Lượng đã tích cực tham gia hoạt động cách mạng, đến năm 1927 ông được kết nạp vào Đảng Tân Việt và chỉ một thời gian ngắn sau đó, ông được cử giữ chức Bí thư Huyện ủy huyện Hương Khê, Hà Tĩnh.

Cuối năm 1929, chính quyền thực dân chuyển Lê Viết Lượng về Huế, làm giáo viên trường Quốc học Huế. Đến địa bàn làm việc mới, ông tìm cách liên lạc với tổ chức cách mạng tại đó và tích cực hoạt động. Sau khi các tổ chức cộng sản hợp nhất thành Đảng Cộng sản Việt Nam (3-2-1930), Lê Viết Lượng được cử giữ chức Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Thừa Thiên.

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Lê Viết Lượng bị tù đầy tới 15 năm. Đến cuối năm 1930, cơ sở cách mạng bị vỡ, Lê Viết Lượng bị địch bắt cùng với một số dồng chí của mình. Lê Viết Lượng bị kết án khổ sai chung thân. Đến tháng 6- 1931, ông bị đày lên Kon Tum cùng chuyến với các đồng chí Bùi San, Đặng Thái Thuyến…

Ông và nhiều đồng chí khác bị đầy lên Kon Tum khi cuộc làm đường mùa khô lần thứ nhất (tháng 12-1930 đến tháng 5- 1931) đã kết thúc. Được nghe kể lại những tội ác dã man của chế độ Nhà lao Kon Tum và chứng kiến cảnh gần 100 tù sống sót từ công trường làm đường 14 trở về chỉ còn là những " thây ma da bọc xương", ông vô cùng đau xót và căm hận. Áp dụng kinh nghiệm đối phó và đấu tranh đối với chế độ nhà lao từ các nơi khác, Lê Viết Lượng cùng số anh em mới lên bắt tay ngay vào việc tổ chức ban lãnh đạo nhà lao (Lê Viết Lượng là một thành viên) đã tích cực hoạt động, tuyên truyền, vận động, giác ngộ binh lính, làm cho họ hiểu rõ hơn, đúng hơn về những người tù chính trị. Vận động anh em tù chính trị đấu tranh đòi bãi bỏ đánh đập, đòi cải thiện chế độ lao tù, đòi giảm giờ làm và làm những công việc phù hợp với sức khỏe tù chính trị, đòi biệt đãi tù chính trị, đòi ốm đau được chăm sóc…

Cùng với ban lãnh đạo Nhà lao, Lê Viết Lượng, Đặng Thái Thuyến, Nguyễn Huy Lung, Bùi San… đã tổ chức lễ truy điệu cho hơn 200 anh em tù chính trị đã bỏ mình trên công trường làm đường 14 trong mùa khô lần thứ nhất. trước khi nổ ra cuộc đấu tranh lưu huyết (12-12-1931), chúng đã chuyển Lê Viết Lượng đi Nhà tù Lao Bảo cùng một đồng chí của ông là Trần Hữu Chương và Liên Phùng (ba người đều là án tù chung thân

Tháng 3/1945 ông được ra tù trở về Vinh chỉ đạo chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền.

Hoạt động sau Cách mạng Tháng Tám

Sau đó ông giữ chức Chủ tịch Ủy ban Hành chính tỉnh Nghệ An, Đại biểu Quốc hội các khóa I, II.

Trong kháng chiến chống Pháp, ông làm Ủy viên Ủy ban Kháng chiến Liên khu IV, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính Liên khu IV gồm 6 tỉnh: Thanh Hóa - Nghệ An – Hà Tĩnh – Quảng Bình – Quảng Trị - Thừa Thiên tháng 8/1949 thay ông Hồ Tùng Mậu.

Xây dựng Ngân hàng Quốc gia

Năm 1951 Ngân hàng Quốc gia Việt Nam được thành lập, ông được cử làm Phó Tổng Giám đốc (5/1951). Năm 1952 ông lên làm Tổng Giám đốc thay ông Nguyễn Lương Bằng và giữ cương vị này đến tháng 1 năm 1963 (được thay bởi Tạ Hoàng Cơ).

Ông bắt tay xây dựng thành công ngành Ngân hàng lúc này chỉ mới là trứng nước. Ông ra tay kiến tạo, tổ chức, đặt nền móng vững chắc cho ngành Ngân hàng suốt 13 năm.,
Ông hoạch định chính xác một chương trình hành động ở tầm vĩ mô, trước hết phải chăm lo đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ Ngân hàng các cấp, phải coi đây là nhân tố hàng đầu để vận hành có hiệu quả hệ thống bộ máy Ngân hàng đang còn rất mới mẻ.

Để đáp ứng yêu cầu đó, ông đề nghị Chính phủ cho mở các khóa luận luyện cán bộ nghiệp vụ Ngân hàng ngay trong kháng chiến.
Đến 1954, sau hòa bình lập lại, trong khi các ngành khác chưa thấy động tĩnh gì, tranh thủ thời cơ, Ông đã chủ trương chiêu mộ hàng ngàn học sinh phổ thông (cấp II, cấp III) trên khắp miền Bắc, trước hết từ các tỉnh khu IV, khu III, các vùng tự do thanh niên có điều kiện học tập, dựa vào dân, sử dụng đình chùa, nhà kho, mở gấp các lớp đào tạo ở Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hà Đông…, với quan điểm phát hiện và trọng dụng nhân tài, ông khuyến khích phát triển các hình thức đào tạo tập trung, tại chức, tự học, những ai học giỏi, tận tụy công tác được xem xét thưởng lương, thưởng chức…, nhờ đó, việc học tập trong ngành Ngân hàng trở thành phong trào sôi động, Ngành nhanh chóng có được một đội ngũ cán bộ trẻ kịp cung ứng nhu cầu hoạt động của toàn Ngành.

Đồng thời với việc triển khai đào tạo cấp tốc nói trên, ông quan tâm tuyển chọn một số cán bộ, học sinh có đủ trình độ gửi đi đào tạo dài hạn ở các nước bạn. Cố giáo sư, tiến sĩ Trần Linh Sơn là một điển hình được ông cử đi Liên Xô, sau 7 năm học tập, năm 1957 về nước, là nhà khoa học kinh tế đầu tiên không chỉ của ngành Ngân hàng mà của cả miền Bắc XHCN, trở thành Phó Tổng giám đốc (Phó Thống đốc), là thầy giáo đầu đàn của ngành Ngân hàng. Trong số các cán bộ được ông tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, nhiều anh chị em sau này đã giữ các vị trí trọng trách của Ngành từ Trung ương đến địa phương, hình thành được đội ngũ cán bộ khoa học của ngành. Mặt khác, ông cũng hết sức chăm lo bồi dưỡng văn hóa, nghiệp vụ cho cán bộ và con em miền Nam tập kết, chuẩn bị đội ngũ cán bộ Ngân hàng cho miền Nam khi thống nhất đất nước.

Cùng với nhiệm vụ khẩn trương xây dựng hệ thống trụ sở kiên cố cho các chi nhánh Ngân hàng địa phương trên toàn miền Bắc, Ông có công lớn tìm và phát hiện được một vùng đất rộng lớn còn sình lầy, hoang sơ cạnh gò Đống Đa lịch sử, lúc bấy giờ thuộc ngoại thành Hà Nội, đã đưa ra quyết định sáng suốt, táo bạo xin phép Chính phủ xây dựng nơi đây thành cơ sở đào tạo cán bộ cho ngành Ngân hàng.

Theo đó, Chính phủ đã quyết định thành lập Trường Cao cấp nghiệp vụ Ngân hàng từ rất sớm, ngày 13/9/1961, tiền thân của Học viện Ngân hàng ngày nay. Việc Ông đặt tên trường "Cao cấp nghiệp vụ Ngân hàng" cũng là một biểu hiện ý tưởng sáng tạo, độc đáo, in rõ dấu ấn Lê Viết Lượng, bởi ngành Ngân hàng lúc bấy giờ, chưa thể đủ điều kiện mở trường Đại học, Cao đẳng, thậm chí cả Trung cấp chuyên nghiệp.

Ông đã đề ra chủ trương "Cải tiến công tác Ngân hàng’ thông qua việc tách tổ chức Ngân hàng ở các tỉnh và thành phố lớn, hình thành "Chi nhánh Trung tâm" và "Chi nhánh nghiệp vụ" riêng, tuy cùng hoạt động chung trong một cơ quan Ngân hàng. Thể hiện chủ trương này trong buổi sơ khai đó là: Tại mỗi ngôi nhà Ngân hàng 2 tầng của mỗi tỉnh, thành, "Chi nhánh Trung tâm" đã được tách ra, đóng ở tầng trên chuyên lo nhiệm vụ quản lý, thống kê tổng hợp tình hình, đề ra các chủ trương biện pháp nghiệp vụ, chương trình nghiệp vụ, chương trình kế hoạch công tác, được quan hệ trực tiếp với cấp trên là Ngân hàng Trung ương và các cấp lãnh đạo tỉnh, thành phố, tựa như cấp Chi nhánh NHNN tỉnh, thành phố hiện nay. Còn hình thức tổ chức "Chi nhánh nghiệp vụ" thì đóng trụ sở ở tầng dưới. "Chi nhánh nghiệp vụ" được phân công nhiệm vụ trực tiếp giao dịch mọi nghiệp vụ Ngân hàng đối với mọi khách hàng của mình, tựa như các NHTM hiện nay. Có thể nói ông là "cha đẻ" của mô hình Ngân hàng 2 cấp ở Việt Nam, lóe sáng lên qua một tư duy khoa học kinh tế thực sự và đầu óc nhạy cảm chính trị của nhà hoạt động cách mạng chuyên nghiệp một thời.

Ngay từ năm 1952, chỉ một năm sau ngày thành lập ngành, ông đã chỉ đạo thành lập tờ báo chuyên ngành - Tập san Ngân hàng (tiền thân của Tạp chí Ngân hàng thời nay) mà đến nay, 60 năm có ngành, hệ thống báo chí Ngân hàng bao gồm nhiều thế loại khác nhau đã và đang kế thừa và phát triển rộng khắp, theo sát quá trình phát triển lớn mạnh của Ngành.

Năm 1963 ông chuyển sang giữ chức Phó chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch nhà nước  (nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đến năm 1975 ông nghỉ hưu. Ông mất năm 1985.

Vinh danh

Trong khuôn viên Học viện Ngân hàng ở Hà Nội có bức tượng bán thân Lê Viết Lượng được tạc dựng năm 2001, là công trình ghi nhớ vị Tổng giám đốc Ngân hàng Quốc gia Việt Nam có nhiều đóng góp thiết yếu vào buổi đầu ngành tiền tệ Việt Nam.

Ở thành phố Vinh tỉnh Nghệ An, thành phố Huế tỉnh Thừa Thiên – Huế, thành phố Kon Tum tỉnh Kon Tum… cũng có đường phố mang tên Lê Viết Lượng.

Gia đình

Năm 1949, khi Lê Viết Lượng đã 49 tuổi, đang là Chủ tịch Ủy ban Hành chính Liên khu IV thì được đại tướng Nguyễn Chí Thanh mai mối cho cô Trần Vân Cầu Ủy viên Ban Chấp hành Phụ nữ Liên khu IV vừa 24 tuổi.
Trần Vân Cầu là con gái quan Trần Chinh Cát thuộc Bộ Lễ triều Bảo Đại, nhưng lúc này cả nhà đã từ bỏ Triều đình Huế đi theo con đường cách mạng.

Ông bà có các con: Lê Minh Châu, Lê Minh Sơn, Lê Minh Đức, Lê Minh Tiến, hiện đang sinh sống tại thành phố Hồ Chí Minh.

Liên kết ngoài

http://dvhnn.org.vn/index.php?language=vi&nv=news&op=Gia-dinh-va-xa-hoi/Le-Viet-Luong-Nguoi-Cong-san-kien-cuong-475

Nhà cách mạng Việt Nam
Người Hà Tĩnh
Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
Thứ trưởng Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa II


title: Phản ứng dây chuyền

text:
Trong hóa học và vật lý hạt nhân, phản ứng dây chuyền là chuỗi các phản ứng trong đó sản phẩm hoặc sản phẩm phụ của phản ứng này là tác nhân gây ra các phản ứng tiếp theo. Trong một phản ứng dây chuyền, phản hồi tích cực dẫn đến một chuỗi sự kiện tự khuếch đại.

Phản ứng dây chuyền là một cách mà các hệ không ở trạng thái cân bằng nhiệt động có thể giải phóng năng lượng hoặc tăng entropy để đạt trạng thái entropy cao hơn.

Phản ứng dây chuyền hạt nhân

Ví dụ kinh điển của phản ứng dây chuyền là sự phân hạch của urani-235 (235U) dưới tác động của neutron. Khi một neutron kết hợp với một hạt nhân 235U sẽ vỡ ra (phân hạch), sinh ra các hạt nhân con và cỡ 2–3 neutron mới. Những neutron thứ cấp này nếu gặp được hạt nhân 235U khác thì sẽ gây ra phân hạch hạt nhân urani đó. Tùy theo mức độ để thất thoát neutron mà sẽ có mức độ phản ứng dây chuyền khác nhau. Trong thực tế người ta dùng giá trị định lượng bằng số đặc trưng cho số neutron trung bình gây ra được phản ứng kế tiếp trong khối, và gọi là hệ số nhân neutron hiệu dụng (K).
 Phản ứng dây chuyền tự tắt: có K < 1, số neutron giữ được trong khối và gây phản ứng ít hơn số cần để duy trì như cũ. Các phản ứng xảy ra ở mức "vết", với số lượng tỷ lệ với khối lượng đồng vị phân hạch có trong khối.
 Phản ứng dây chuyền tự duy trì: có K = 1, số neutron giữ được trong khối và gây phản ứng bằng số cần để duy trì phản ứng. Đây là trạng thái cần duy trì trong lò phản ứng hạt nhân.
 Phản ứng dây chuyền bùng nổ: có K > 1, số neutron giữ được trong khối và gây phản ứng lớn hơn số cần để duy trì phản ứng. Có thể đẩy hệ thống thành mất kiểm soát. Được ứng dụng trong bom hạt nhân.

Xác suất để neutron gặp được hạt nhân 235U và gây ra phản ứng dây chuyền tùy thuộc vào các yếu tố khối lượng, mật độ, hình dạng, mức độ làm giàu, độ tinh khiết, nhiệt độ và môi trường xung quanh. Trong số đó, khối lượng có vai trò quan trọng nhất, và khối lượng tối thiểu cần thiết để duy trì phản ứng dây chuyền gọi là khối lượng tới hạn.

Ghi chú

Tham khảo

Xem thêm
 Khối lượng tới hạn

Liên kết ngoài
IUPAC Gold Book - Chain reaction
Bom hạt nhân
Khối lượng
Phóng xạ
Kỹ thuật hạt nhân
Hóa học
Quan hệ nhân quả


title: Phan Bôi

text:
Phan Bôi (1911 - 1947), tức Hoàng Hữu Nam, là nhà hoạt động cách mạng, Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Chánh Văn phòng Phủ Chủ tịch, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I.

Quê quán

Ông sinh năm 1911 trong một gia đình nổi tiếng về hiếu học và yêu nước, cách mạng. Ông là con thứ bảy trong gia đình. Gia đình ông, chỉ tính từ thân phụ Phan Định và thân mẫu Lê Thị Tiếu, có 53 người thì có đến 35 người ở tù, 8 liệt sĩ & những nhà trí thức, nhà lãnh đạo nổi tiếng như Phan Thanh, Phan Diễn...

Làng quê Bảo An, tổng Đa Hòa, phủ Điện Bàn (nay thuộc xã Điện Quang, thị xã Điện Bàn) tỉnh Quảng Nam là nơi từng sản sinh nhiều bậc đại khoa, tài cao đức trọng, những nhà trí thức, những nhà cách mạng dũng cảm, kiên cường, tài ba, đức độ của xứ Quảng và cả nước

Đi học
Lúc còn học sinh, khi mới 15-16 tuổi đang học tại Trường Quốc học Huế (khoảng 1925-1927), Phan Bôi là một trong những người tham gia lãnh đạo đấu tranh đòi thả cụ Phan Bội Châu, để tang cụ Phan Châu Trinh, chống lại việc đuổi học Nguyễn Chí Diểu.

Hoạt động cách mạng

Do các hoạt động chống đối thực dân phong kiến, Phan Bôi bị đuổi học. Sau đó, Hoàng Hữu Nam ra Hà Nội làm việc cho nhà in Ngô Từ Hạ và tiếp tục hoạt động trong phong trào thanh niên học sinh ở thủ đô.

Năm 1929, Phan Bôi được phân công vào công tác hợp pháp ở Sài Gòn, rồi gia nhập An Nam Cộng sản Đảng. Năm 1930, Phan Bôi được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, sinh hoạt cùng chi bộ với Hải Triều và Trần Văn Giàu…

Là đảng viên trẻ, đầy nhiệt huyết, Phan Bôi được tổ chức tin tưởng, giao nhiệm vụ tham gia lãnh đạo Hội phản đế và Hội học sinh thành phố. Các Hội này xuất bản hai tờ báo: Tân học sinh do Trần Văn Giàu phụ trách và báo Giải phóng do Phan Bôi đảm nhận. Ngoài ra, Phan Bôi còn giảng dạy lý luận sơ yêu cho nhiều thanh niên, học sinh.

Tháng 01/1931, Ban chấp hành Trung ương Đảng thông báo cho các tổ chức Đảng trong cả nước cổ động cho các ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, kỷ niệm ngày công xã Paris 18/3. Tháng 02 năm 1931, sau cuộc đình công của công nhân Nhà Bè, Xứ ủy Nam Kỳ chỉ thị cho các chi bộ Sài Gòn hưởng ứng, tham gia phong trào, trong đó có tổ chức biểu tình kỷ niệm cuộc khởi nghĩa Yên Bái.

Chiều ngày 08.02.1931, cuộc mítting kỷ niệm khởi nghĩa Yên Bái được tổ chức với nội dung kêu gọi liên minh công nông, yêu cầu tăng lương, giảm giờ làm. Ban tổ chức cuộc mít ting có ba người, đồng chí Phan Bôi lúc này phụ trách tuyên truyền của Xứ ủy, có bí danh là Quảng, được phân công làm trưởng ban; Lý Tự Trọng (tức Hai) làm nhiệm vụ bảo vệ. Địa điểm mít ting nằm trên đường Larégnere, cạnh một sân bóng đá. Lúc quần chúng xem bóng vừa đổ ra, đứng lại để nghe nói chuyện, nhưng người được phân công phụ trách diễn thuyết vẫn chưa có mặt (sau này mới biết là đã bị bắt), do đó đồng chí Phan Bôi phải lên thay thế. Cuộc diễn thuyết diễn ra chớp nhoáng, vừa kết thúc thì bọn cảnh sát ập đến. Tên Cò Legrand nhảy vào bắt đồng chí Phan Bôi, lập tức Lý Tự Trọng dùng súng lục bắn hai phát, tên Cò Legrand gục xuống.

Trong vụ này, Phan Bôi, Lý Tự Trọng và một số đồng chí khác bị bọn thực dân bắt gia ở khám Catinat, rồi đưa vào Khám Lớn (Sài Gòn), riêng Lý Tự Trọng bị kết án tử hình.

Ngày 07.5.1933, Phan Bôi và một số đồng chí bị thực dân Pháp đưa ra xét xử trong vụ án mà chúng gọi là "Vụ án Đảng Cộng sản Đông Dương". Phan Bôi bị kết án 20 năm tù và bị đày ra Côn Đảo ngày 13.5.1933. Tại Côn Đảo, Phan Bôi cùng một số đồng chí khác lập ra chi bộ Đảng và có nhiều hoạt động nhằm giữ vững khí tiết của người Cộng sản.

Năm 1936, Mặt trận Bình dân Pháp lên nắm chính quyền ở Pháp, do sức ép đấu tranh của dư luận, bọn thực dân Pháp ở Đông Dương buộc phải trả tự do cho nhiều tù chính trị, trong đó có Phan Bôi. Từ Côn Đảo trở về đất liền, đồng chí tham gia các phong trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ ở quê hương Quảng Nam, Đà Nẵng, nhất là vận động thanh niên, học sinh, đón phái bộ do Gô-da dẫn đầu sang Đông Dương. Ngày 28.02.1937, phái bộ Gô-da đến Đà Nẵng. Nhân dân đã đứng chật ních hai bên đường. Đường bị tắc nghẽn. Gô-da phải đi bộ, đi đến đâu quần chúng theo đến đó, Phan Bôi đã dịch tất cả tài liệu tố cáo ách thống trị hà khắc của bọn thực dân Pháp ở Việt Nam sang tiếng Pháp và trực tiếp đưa kiến nghị của quần chúng cho phái bộ Gô-da ngay tại Tòa đốc lý Đà Nẵng.

Sau sự kiện này, Phan Bôi trở lại Hà Nội và sống tại nhà anh ruột là Phan Thanh để hoạt động và tham gia viết bài cho các báo công khai của Đảng như: Lao động, Tiếng nói của chúng ta, Dân chúng, Tin tức. Phan Bôi cũng là người trực tiếp chuyển những ý kiến của Đảng cho Phan Thanh trong việc đấu tranh nghị trường (bấy giờ Phan Thanh là dân biểu của Viện dân biểu Trung Kỳ do Đảng Cộng sản Đông Dương đưa vào).

Do các hoạt động trên, Phan Bôi bị bọn mật thám đưa vào danh sách những phần tử nổi loạn nguy hiểm ở Bắc Kỳ, cần cưỡng chế lao dịch tại một trung tâm nhất định theo sắc lệnh ngày 21.01.1940.

Tháng 5 năm 1940, Phan Bôi bị thực dân Pháp bắt và đưa đi an trí tại Trại Bắc Mê (huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang).

Đến tháng 11 năm 1941, Phan Bôi bị đưa về nhà lao Ninh Bình, sau đó cùng 11 người bị đày đi Madagascar (Châu Phi) – nơi từng giam giữ nhiều nhà yêu nước nổi tiếng của Việt Nam như Thành Thái, Duy Tân… Tại đây, Phan Bôi cùng bạn tù trao đổi về Chủ nghĩa MácLeNin, về duy tâm, duy vật; luôn tin tưởng vào sự thắng lợi cuối cùng của cách mạng Việt Nam và mong muốn ngày trở về Tổ quốc để góp phần giành độc lập cho nước nhà.

Tháng 11 năm 1942, quân Anh chiếm toàn bộ Madagascar, những người theo De Gaulle thay thế chính quyền Petain. Tháng 6 năm 1943, Phan Bôi được phóng thích khỏi Madagascar và được đưa sang Ấn Độ. Để có cơ hội về nước tham gia hoạt động cách mạng, được tổ chức Đảng trong nước đồng ý, Phan Bôi cùng 6 đồng chí khác cùng bị giam ở Madagascar nhận làm tình báo cho Anh. Phan Bôi và Lê Giản còn bí mật bắt nối liên lạc với Đảng Cộng sản Ấn Độ.

Gần cuối năm 1944, sau khi dự huấn luyện nghề tình báo, Phan Bôi được quân Anh đưa về Việt Nam. Nhảy dù xuống Cao Bằng, sau một thời gian bắt nói được với cơ sở, đồng chí được đưa về công tác ở cơ quan Trung ương Đảng. Nhóm tình báo được phép liên lạc với người Anh như kế hoạch ban đầu. Bác Hồ khuyên nhóm tình báo không cần thiết phải đốt dù và căn dặn có bắt liên lạc với Trung tâm chỉ huy ở Can-Cút-Ta(Ấn Độ) để xin thêm vũ khí, điện đài, thuốc chữa bệnh và vẫn công tác khuôn khổ mục tiêu chống phát xít.

Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, Phan Bôi cùng một số đồng chí khác, trong đó có Phạm Văn Đồng được Bác Hồ phân công ở lại củng cố cơ sở, vì Người biết chắc rằng thế nào cuộc kháng chiến sẽ xảy ra ở vùng rừng núi này.

Tham gia Chính phủ Cách mạng
Ông đổi tên thành Hoàng Hữu Nam.

Tháng 01 năm 1946, Hoàng Hữu Nam được Mặt trận Việt Minh tỉnh Quảng Nam giới thiệu ra ứng cử và trúng vào Quốc hội khóa đầu tiên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Tháng 3 năm 1946, Chính phủ Liên hiệp kháng chiến được thành lập. Với chính sách đại đoàn kết dân tộc, nhiều nhân sĩ, trí thức danh tiếng được mời tham gia vào trong Chính phủ. Cụ Huỳnh Thúc Kháng người Quảng Nam giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Để có người trực tiếp giúp cụ Huỳnh trong mọi công việc quan trọng, ông tiếp tục được cử làm Thứ trưởng Bộ Nội vụ.

Năm 1946 ông được giao thêm nhiệm vụ Trưởng ban Liên kiểm Việt Pháp. Trong thời gian này ông đã tham gia nhiều quyết định quan trọng của Trung ương để bảo vệ chính quyền còn non trẻ trước tình hình phức tạp lúc bấy giờ. Ngày 13/8/1946 ông được cử làm Đặc phái viên Quân ủy hội. Ngày 24/9/1946 ông là Chính trị viên Quân đội Tiếp phòng Việt Nam (Tổng chỉ huy là Lê Thiết Hùng). Ngày 7/11/1946 ông được cử làm Trưởng đoàn Việt Nam trong Ủy ban Binh bị Việt-Pháp để thi hành bản Tạm ước Việt - Pháp ngày 14 tháng 9 năm 1946.

Khi mặt trận Hà Nội vỡ, ông cùng Chính phủ rút lên Chiến khu Việt Bắc và tiếp tục công tác trong Hội đồng Chính phủ. Ông là người lãnh đạo ưu tú của ngành Công an và là người cộng tác đắc lực cho Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tai nạn qua đời
Ông bị chết đuối và mất ngày 24/4/1947 khi đang trên đường đi công tác tại Tuyên Quang

Cuộc họp Hội đồng Chính phủ ngày 30/4/1947 đã tổ chức tưởng niệm Hoàng Hữu Nam và cụ Huỳnh Thúc Kháng (từ trần trước đó 3 ngày, tức 21/4/1947). Trong tập nhật ký của một Bộ trưởng, Bộ trưởng Lê Văn Hiến ghi lại việc này như sau: "…Hội đồng hôm nay có hai tin buồn: cái chết của cụ Huỳnh và Nam. Cụ (tức Bác Hồ) nói qua lịch sử chiến đấu của hai chiến sĩ trong Chính phủ sau khi tất cả đều mặc niệm một phút. Mọi người đều cảm động trước cái chết đau thương của hai người trong lúc quốc dân đang cần nhân tài để đảm đương việc nước. Cụ Chủ tịch nói với một giọng rất đau đớn như mất một người anh và một người con vậy".

Tháng 4 năm 1948, nhân một năm ngày mất của Hoàng Hữu Nam, Bác Hồ đã gửi thư cho gia đình Hoàng Hữu Nam và theo chỉ thị của Bác, Bộ trưởng Tài chính Lê Văn Hiến đã giúp vợ Hoàng Hữu Nam một số tiền để chi tiêu hàng ngày.

Vinh danh
Khi chính phủ về Thủ đô Hà Nội, đã cho cải táng mộ ông về Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội

Ông được truy tặng Huân chương Kháng chiến Hạng Nhất.

Ghi nhận những đóng góp của ông, chính quyền thành phố Đà Nẵng đã quyết định đặt tên một con đường mang tên Phan Bôi dài 700m, rộng 5,5m, nối từ đường Ngô Quyền đến đường Nguyễn Công Trứ thuộc quận Sơn Trà.

Cùng một mục đích tương tự như thế, chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định đặt tên một con đường mang tên Hoàng Hữu Nam, thuộc phường Long Thạnh Mỹ, quận 9 (nay là thành phố Thủ Đức).

Gia đình
Người bạn đời của Hoàng Hữu Nam là bà Trịnh Thị Tuyến, nguyên là vợ một người đồng chí hoạt động với nhau từ năm 1930 và cùng bị đày ra Côn Đảo. Trong chuyến vượt ngục về đất liền, người đó có dặn lại với Hoàng Hữu Nam nếu mình có mệnh hệ gì thì nhờ ông thay mặt mình chăm sóc vợ con. Đồng chí đó đã hy sinh trên đường vượt ngục. Theo lời nguyện đó, Hoàng Hữu Nam khi trở về đất liền đã đến tìm bà Tuyến và kết hôn với nhau. Bà Tuyến là một trong 5 người phụ nữ Việt Nam đầu tiên tham gia Hội Việt Nam cách mạng thanh niên.

Ông có người con tên là Phan Nhã, được du học tại Liên Xô.

Nguồn tham khảo
 http://vbqppl.moj.gov.vn/vbpq/Lists/Vn%20bn%20php%20lut/View_Detail.aspx?ItemID=591
 http://thuvienphapluat.vn/archive/Sac-lenh/Sac-lenh-185-cu-Le-Thiet-Hung-giu-chuc-Tong-chi-huy-Hoang-Huu-Nam-Chinh-tri-uy-vien-Quan-doi-Tiep-phong-Viet-nam-vb36114t18.aspx.

Chú thích

Người Quảng Nam
Huân chương Kháng chiến
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Việt Nam
Thứ trưởng Việt Nam


title: Thánh Giuse

text:
Thánh Giuse (hay Yuse từ tiếng Ý Giuseppe, từ tiếng Do Thái: יוֹסֵף "Yosef"; tiếng Hy Lạp: Ἰωσήφ; từ tiếng Anh: Joseph,đôi khi cũng được gọi là Thánh Giuse Thợ, hoặc Thánh Cả Giuse, Giuse thành Nazareth hoặc Giô-sép) là một vị thánh của Kitô giáo. Những ghi chép về Giuse xuất hiện đầu tiên trong các bản Phúc Âm Luca và Matthew (còn những văn bản ra đời sớm của Phúc Âm như các thư Sứ đồ Phaolô hay Phúc Âm Máccô không đề cập đến người chồng của Maria). Tuy các thông tin đề cập trong hai sách trên không hoàn toàn thống nhất với nhau nhưng chúng cùng mô tả Giuse là bạn thanh sạch của Maria và cha về mặt pháp lý của Giêsu. Theo Phúc Âm Luca, Giuse là người thuộc chi họ Giuđa, hậu duệ đời thứ 40 của vua David, sinh trú tại Bêlem. Ông thuộc tầng lớp gia đình bình dân của xã hội thời đó. Ông đính hôn với Maria - một thiếu nữ quê ở Nazareth, cũng thuộc chi họ Giuđa.

Tất cả các sách Tân Ước đều không thuật lại một lời nói nào của Giuse mà chỉ nhắc đến những hành động được cho là thi hành lời của Thiên Chúa phán qua sứ thần. Đứng trước sự việc Maria mang thai không phải bởi mình, Giuse đã không từ bỏ Maria và cái thai trong bụng bà mà ông muốn họ có một tư cách pháp lý theo luật Do Thái: "là con cháu vua David đúng như lời Thiên Chúa đã hứa từ thời Cựu Ước". Ông Giuse cũng nhận lời phán truyền của Thiên Chúa qua lời thiên sứ để đưa Maria và Jesus rời xứ Judea sang Ai Cập nhằm tránh cuộc thảm sát của vua Herode Đại đế. Sau đó cũng chính ông nghe lời của thiên sứ truyền báo để đưa gia đình trở về quê hương sau khi Hêrôđê chết. Các sách Phúc Âm không cho biết Giuse qua đời vào thời điểm nào. Lần cuối cùng các văn bản này nhắc đến Giuse là khi ông tìm được trẻ Giêsu tại đền thờ Jerusalem, lúc đó Giêsu đang luận bàn giáo lý với các nhà thông học Do Thái giáo. Những chứng cứ gián tiếp cho thấy nhiều khả năng ông mất trước giai đoạn Giêsu hoạt động công khai.

Tên Giuse ít được nhắc đến trong Kitô giáo thời sơ khai. Tuy vậy, vai trò của ông về sau ngày càng được đề cao. Ngày nay, tất cả các nhánh của Kitô giáo, bao gồm Công giáo Rôma, Chính Thống giáo Đông phương và Anh giáo đều tôn kính Giuse. Ông là Thánh bổn mạng của nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ, dòng tu, nam giáo dân. Cùng với sự lớn mạnh của ngành thần học nghiên cứu về Đức Mẹ Maria (Thánh Mẫu học), ngành thần học nghiên cứu về Thánh Giuse (tiếng Anh: Josephology) cũng đã xuất hiện. Từ những năm 1950, có nhiều trung tâm nghiên cứu về ngành này đã được thành lập và phát triển.

Thánh Giuse là thánh quan thầy (thánh bảo hộ) của Giáo Hội Công Giáo Việt Nam. Nhà thờ Chính Tòa Tổng Giáo Phận Hà Nội được đặt theo tên ông.

Mô tả về Giuse trong Kinh Thánh và những tranh cãi

Các thư sứ đồ PhaoLô được coi là tư liệu Kitô giáo xưa nhất còn tồn tại có đề cập tới mẹ của Giêsu (dù không nêu tên bà) nhưng đã không nhắc tới cha của ông (ngoài Chúa Cha), chẳng hạn như Thư gửi tín hữu Rôma 15:26. Bản Phúc Âm sớm nhất của Máccô cũng không nhắc đến cha của Giêsu.

Dòng dõi
Giuse được xuất hiện đầu tiên trong các sách Phúc Âm của Mátthêu và Luca. Phúc âm Luca có nhắc đến cha của ông Giuse là Heli trong khi Matthew lại gọi tên cha Giuse là "Jacob" (không phải Jacob Cựu Ước). Phúc Âm Matthew và Luca có cách mô tả hơi khác nhau về gia phả dòng tộc Giuse: trong khi Matthew cho rằng Giêsu theo nhánh chính của dòng tộc David nghĩa là con cháu vua Solomon thì Luca lần ngược tổ tiên Giuse lên tới Nathan, một người con khác của vua David, và lập ra một phả hệ khác hẳn. Một số học giả tìm cách hòa giải những mâu thuẫn này bằng cách xem Giuse thuộc dòng Solomon trong khi Maria thuộc dòng Nathan.

Nghề nghiệp
Trong sách Mátthêu, tác giả gọi Giêsu là con của một tekton (τέκτων), còn Máccô thì gọi Giêsu chính là một tekton. Từ tekton thường được dịch là "thợ mộc", nhưng nghĩa rộng hơn (tek là nguồn gốc các từ technical, technology chỉ kĩ thuật, công nghệ) có thể bao gồm những người chế tạo vật dụng từ nhiều vật liệu khác nhau không chỉ là gỗ; thậm chí có thể chỉ cả thợ xây.

Những kết quả khai quật ở Nazareth dấy lên suy đoán rằng Giuse đã tham dự vào việc tái dựng thành Sepphoris (tức Tzippori) bị người La Mã phá hủy năm 4 TCN, một vấn đề gây nhiều tranh cãi. Một số học giả nêu ra các tư liệu chứng minh sự thiếu lao động thủ công lành nghề trong thời đó và cho rằng tekton nghĩa là một thợ thủ công lão luyện, có thể có xưởng thuê người làm việc. Nhìn chung, đó là một nghề mà có thể suy luận rằng gia đình Giuse có lẽ cũng khá giả. Trong đế quốc La Mã ngày xưa, xã hội được chia thành hai tầng lớp: hạng người humiliores là những người bình dân, ít của cải; và honestiores là những người giàu có. Những người tekton thuộc về tầng lớp honestiores. Geza Vermes nghiên cứu kinh Talmud của đạo Do Thái chỉ ra trong đó đã sử dụng từ naggar (thợ mộc) để chỉ những người khôn ngoan, được học hành. Nhưng truyền thống Kitô giáo ngay từ thời sơ khai đã coi Giuse xuất thân trong một gia cảnh tầm thường bình dân, như trong Phúc Âm Luca đã viết.

Hành trạng

Trong các trình thuật về tuổi ấu thơ của Giêsu, tuy tiếp tục có sự khác nhau giữa các tác giả Tân Ước, nhưng tựu trung có thể thấy một sự tương đồng giữa Môisê trong Cựu Ước và Giêsu trong Tân Ước. Cả hai đều gặp nguy hiểm từ một vị vua độc ác, cả hai đều có người cha tên là Giuse (Joseph) và cha của hai Joseph này đều tên là Giacóp (Jacob). Phúc âm Mátthêu còn đi xa hơn khi miêu tả Giuse, chồng của Maria cũng nhận thông báo của thiên thần trong giấc mơ báo trước hiểm nguy (vua Hêrôđê tàn sát trẻ nhỏ) và đi sang Ai Cập, rất giống như trình thuật về Môisê. Chi tiết này không có trong sách của Luca.

Theo Mátthêu, ông Giuse sống ở Bêlem, nơi này Giêsu đã được sinh ra, sau đó di chuyển đến Nazareth với gia đình sau cái chết của vua Hêrôđê. Sau khi Giêsu được sinh ra, ông Giuse vẫn ở Bêlem trong một thời gian không xác định (có lẽ hai năm) cho đến khi phải lánh nạn ở Ai Cập. Sau đó, ông mang gia đình trở lại xứ Judea, rồi định cư tại Nazareth.

Trong sách Luca, ông Giuse đã sống ở Nazareth, và Giêsu được sinh ra tại Bêlem, vì Giuse và Maria phải đi đến Bêlem để thực hiện việc điều tra dân số trong lúc Maria đang sắp sửa đến ngày sinh. Luca không đề cập đến các thiên sứ và giấc mơ, cũng như việc chạy trốn sang Ai Cập của Thánh Gia.

Ông Giuse xuất hiện lần cuối cùng trong Phúc Âm ở câu chuyện lễ Vượt Qua và chuyến thăm đền thờ tại Giêrusalem khi Giêsu 12 tuổi, được mô tả trong sách của Luca. Câu chuyện về thời kỳ này có tính chất mô phạm, nhấn mạnh sự ý thức của Giêsu về sứ mệnh sắp tới của ông: ông nhắc tới từ "cha của tôi", nghĩa là chỉ Chúa Cha, nhưng ông Giuse và bà Maria đều không hiểu.

Không có sách Tin Mừng nào đề cập đến Giuse trong những sự kiện của quá trình trưởng thành và rao giảng của Giêsu. Có một chi tiết là người dân ở Nazareth nghi ngờ việc Giêsu là một tiên tri bởi họ biết rõ về gia đình ông. Trong sách của Mátthêu, những thị dân gọi ông là "con trai của bác thợ mộc và bà Maria" thay vì tên Giêsu, và đề cập tới những anh em trai tên là James, Joses, Simon và Judas. Trong sách Máccô, có một số người gọi Giêsu là "con trai của người thợ mộc" thay vì gọi tên Giuse. Trong sách Luca, dân chúng đã gọi Giêsu là con trai của Giuse con của Heli, nhưng không đề cập đến người anh em nào của Giêsu. Dân chúng nói về Giêsu được Luca miêu tả với giọng điệu tích cực còn trong sự miêu tả của Máccô và Mátthêu thì lại có hàm ý chê bai về gia phả của ông. Việc này cũng không xuất hiện trong sách của Gioan nhưng cũng có một câu chuyện được kể lại với chi tiết người Do Thái không tin Giêsu nên đã nói: "Ông Giêsu con ông Giuse, người có cha và mẹ mà chúng ta đều biết".

Ông Giuse không xuất hiện cùng Maria và Giêsu trong tiệc cưới ở Cana, sự kiện bắt đầu cho giai đoạn "sứ mệnh" của Giêsu, hay sự chịu nạn của Giêsu. Nếu ông Giuse có mặt trong cuộc đóng đinh Giêsu vào thập giá thì theo phong tục Do Thái ông sẽ đón nhận thi thể của Giêsu với tư cách là người cha, nhưng việc này Giêsu đã giao cho ông Giuse Arimathea đảm nhận. Tương tự, Giêsu cũng sẽ không ủy thác mẹ ông là bà Maria cho Gioan chăm sóc nếu chồng của bà là Giuse còn sống. Sự thiếu vắng thông tin về sự qua đời của Giuse khiến đưa tới suy luận của Giáo hội Công giáo rằng ông đã hưởng một cái chết bình an, họ xem ông là "quan thầy các kẻ chết lành".

Bảng tóm tắt cuộc đời Giuse theo Kinh Thánh

Lý giải về mối hôn nhân và các tranh cãi khác
Sự khác biệt giữa các bản Phúc âm trong việc mô tả mối quan hệ giữa Giuse và Maria đã để lại nhiều thắc mắc cho đến tận ngày nay. Nhiều nhánh Kitô giáo có nhận xét khác nhau trong việc mô tả về mối quan hệ này. Gioan và Máccô đều nhắc đến Giêsu là "con trai Giuse" hay "con trai người thợ mộc" và nhấn mạnh, dòng dõi gia đình của Giuse là sự kế tục của vua Đavít. Khi xem xét mối quan hệ giữa Giuse và Maria, vấn đề trở nên phức tạp hơn khi đọc các văn bản Phúc âm của Tin Lành. Các văn bản này đề cập tới các "anh em trai" hay "chị em gái" của Giêsu. Thậm chí một số phái Tin lành cho rằng Kinh Thánh nói Bà Maria sau khi sinh Giêsu còn sinh cho ông Giuse một số người con khác một cách bình thường. Trường hợp James là đặc biệt rõ ràng, được Phaolô nhắc lại là "anh em trai của Chúa", người có ảnh hưởng lớn đến Cộng đồng Kitô giáo sau khi Giêsu qua đời. Các tác giả từ thế kỷ thứ II tới thế kỷ thứ V đã tìm cách giải thích việc làm sao mà Giêsu có thể đồng thời là "con của Chúa" và đồng thời là "con của Giuse". Câu chuyện còn kéo theo tranh luận về sự đồng trinh của Maria, một vấn đề không thống nhất và gây tranh cãi giữa các nhánh của Kitô giáo ở mọi thời đại.

Tài liệu Cơ đốc giáo đầu tiên đề cập trực tiếp là Phúc âm của James (Protoevangelium of James), được viết khoảng năm 150  Công nguyên bởi một người tự xưng là "James" (Giacôbê), người anh em của Giêsu. Trong khi bốn tác giả Phúc Âm quy điển không đề cập tới tuổi của Giuse, James giới thiệu Giuse là một ông già được số mệnh chọn (tức do chính Chúa chọn) để trông nom thiếu nữ Đồng trinh Maria. Cũng theo Phúc âm James thì những người mà Máccô nhắc đến là "anh em trai" của Giêsu (bao gồm chính James) thực ra là con của Giuse với vợ trước, không phải anh em ruột cùng mẹ của Giêsu. Phúc âm James sử dụng tuổi tác và đức công chính của Giuse để biện luận rằng ông Giuse không có quan hệ thân xác với Maria, James dẫn lời Giuse: "Tôi nhận cô ấy làm vợ tôi bởi số mệnh, và cô ấy chưa phải vợ tôi, mà cô ấy thụ thai bởi Thánh Linh". Phúc âm James này đã từng hết sức phổ biến đương thời, nhưng sự biện giải của nó cũng để ngỏ khả năng rằng Giuse có thể đã có những quan hệ thân xác với Maria sau khi Giêsu ra đời (trong cách nói "... cô ấy chưa phải vợ tôi").

Vào thế kỷ V, truyện kể "Lịch sử Giuse Thợ mộc" - sách tự xưng là tiểu sử của Giuse do chính Giêsu đọc để ghi lại - đã mô tả Giuse ở tuổi 90 (Phúc âm của James không nói tuổi cụ thể) góa vợ với bốn con trai và hai con gái. Ông đã đính hôn với Maria (khi đó mới 12 tuổi) và Maria đã về ở với Giuse để nuôi dưỡng con út của Giuse là James. Giuse và Maria cưới nhau 2 năm rưỡi sau đó. Giuse mất năm 111 tuổi, được chăm sóc bởi các thiên thần. Việc khẳng định sự "Đồng trinh trọn đời" (Trinh tuyền vĩnh viễn) của Maria chiếm một nửa tác phẩm này.

Cho đến ngày nay, lập trường chính của Chính Thống giáo Đông phương và Công giáo Rôma vẫn là bảo vệ sự đồng trinh trọn đời của Maria. Chính Thống giáo khẳng định Giuse có một người vợ trước tên là Salome, là mẹ của những người được gọi là "anh em trai" của Giêsu. Sau khi bà Salome mất, Giuse chỉ thuần túy đính hôn với Maria chứ chưa cưới. Quan điểm của Công giáo xuất phát từ các bài luận nghiên cứu của Thánh Jerome cho rằng Giuse là chồng của Maria, nhưng khi nhắc đến các "anh em trai" của Giêsu cần hiểu là anh em họ hoặc anh em cùng cha khác mẹ.

Ngoài ra, cũng có những tranh luận khác về Giuse trong nội bộ Giáo hội. Chẳng hạn, Thánh Bernarđinô thành Siena và một số nhà thần học cho rằng sau khi chết, ông Giuse được lên trời giống như Maria. Giáo hội Hy Lạp cũng tiếp nhận giả thuyết này. Thánh Irenê có trước Thánh Bernarđinô có viết rất nhiều về đề tài này. Nhưng Giáo hội Công giáo không bao giờ chính thức tuyên bố như vậy. Ngoài ra, có tài liệu nói rằng dường như ông cũng có một người em tên là Cleôpha, nhưng không được chứng thực.

Sự tôn kính Giuse trong Giáo hội Công giáo

Ngay từ những thế kỷ đầu, Giáo hội Công giáo đã công khai tôn thờ Giêsu và tôn kính Đức trinh nữ Maria. Còn căn cứ theo các sách sử thì Giuse ít được chú trọng hơn. Vì ban đầu, họ đang cần củng cố giáo lý về thiên tính của Giêsu và sự đồng trinh của Maria. Tuy nhiên, một số giáo phụ như Gioan Kim Khẩu, Giêrônimô, Augustine thành Hippo đã ca ngợi ông Giuse trong các bài giảng của họ.

Vào thế kỷ XV, nhà thần học Jean Gerson đọc một bài diễn văn hùng hồn tại Đại Công đồng Constancia (1416) về quyền chức của Giuse và đề nghị lập lễ kính cho ông, để xin ơn bình an cho Giáo hội Công giáo đang trong cơn khủng hoảng. Đồng thời, Hồng y Pierre d'Ailly xuất bản cuốn sách "Những vinh hiển và đặc ân của Thánh Giuse". Từ đó, lễ Kính Giuse được phổ biến trong Giáo hội Công giáo. Khắp châu Âu, nhiều nhà thờ được xây cất để kính ông.

Thế kỷ XVI, Thánh nữ Têrêsa thành Avila, một tông đồ sùng tín Giuse, đã cải tổ dòng Cát Minh và dâng kính hầu hết các tu viện bà sáng lập cho Giuse. Đồng thời, bà chép sách cổ vũ việc sùng kính Giuse.

Ở Pháp, ngày 19 tháng 3 năm 1661, vua Louis XIV đã tận hiến nước Pháp cho Giuse, chỉ mười ngày sau khi ông lên ngôi vua. Năm 1704, Giám mục Bossuet đã đọc một bài diễn văn tán dương Giuse, gây ảnh hưởng lớn đến nỗi Giáo hoàng Urbanô VIII đã nâng lễ Giuse lên bậc lễ buộc tại nước Pháp.

Tại nước Áo, Hoàng đế La Mã Thần Thánh, Đại Công tước Leopoldo VI của Áo (1677) đã tôn Giuse lên làm Thánh bảo trợ quốc gia và xin phép Giáo hoàng cho lập lễ hôn phối giữa Giuse và Maria, hầu cảm tạ ông đã cho nhà vua sinh được con nối dõi (đặt tên là Joseph), cũng như đã cứu thành Vienna khỏi quân Thổ Nhĩ Kỳ đánh phá.

Gia đình Giuse, Maria và Giêsu được gọi là "Thánh Gia". Việc tôn kính Thánh Gia chính thức bắt đầu vào thế kỷ XVII bởi Giám mục Chân phước François de Laval và nhiều nhân vật có thế giá. Dòng Đa Minh và dòng Phanxicô cũng đã góp một phần lớn vào phong trào sùng kính Thánh Gia này.

Năm 1870, Giáo hoàng Piô IX, thể theo đề nghị của các Giám mục thế giới đang nhóm họp Công đồng Vatican I, đã long trọng tôn phong ông làm Đấng bảo trợ toàn thể Giáo hội Công giáo.

Năm 1889, Giáo hoàng Lêô XIII ra một thông điệp thời danh, được gọi là Hiến chương Thần học (Pluries Quamquam), tuyên dương sự vinh hiển của Giuse và truyền lấy tháng 3 làm tháng kính ông. Trong Hiến chương. ông kêu gọi người Công giáo cầu nguyện với Giuse, quan thầy của Giáo hội Công giáo trong những khoảng thời gian khó khăn đối với Giáo hội, như khi sự đồi bại ngày càng tăng, vấn đề đạo đức suy thoái trong thế hệ trẻ.

Từ năm 1950 có rất nhiều những nghiên cứu thần học về Giuse. Ba trung tâm được hình thành, đầu tiên là Valladolid ra đời ở Tây Ban Nha, kế tiếp là trung tâm Saint Joseph Oratory ở Montréal và trung tâm thứ thứ ba là Logate Viterbo, ở Ý.

Năm 1955, Giáo hoàng Piô XII đã lập nên lễ Thánh Giuse và đặt ngày kính nhớ vào mồng 1 tháng 5, ngày mà nhiều nước chọn cử hành lễ lao động. Niên biểu không hoàn toàn phổ quát nên lễ Thánh Giuse Thợ cũng được để tự do.

Năm 1989, nhân dịp một trăm năm Quamquam Pluries, Giáo hoàng Gioan Phaolô II ban Tông Huấn Redemptoris Custos (nghĩa là người giám hộ của Đấng Cứu Chuộc hay Người Trông Nom Đấng Cứu Thế). Tông Huấn này thảo luận về các tầm quan trọng của ông Giuse trong Thánh Gia, và trình bày quan điểm của Giáo hoàng về Giuse trong kế hoạch cứu chuộc của Thiên Chúa. Bằng cách này Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đưa vị trí của ông thành tấm gương của một người cha đầy yêu thương và gương mẫu trong gia đình.

Ngày 19 tháng 12 năm 2010 Giáo hoàng Biển Đức XVI đã giao phó các linh mục trên toàn thế giới cho sự bảo trợ của Giuse, bằng cách nhắc mọi linh mục nhìn đến vai trò người "cha hợp pháp" của Giêsu, trong kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa.

Riêng với Giáo hội Công giáo Việt Nam, ông là một vị Thánh đặc biệt quan trọng và được đặc biệt sùng kính một cách phổ biến. Ngày 17 tháng 8 năm 1678, Giáo hoàng Innôcentê XI đã ban hành Tông Hiến Sacrosancti Apostolatus (Thánh vụ Tông đồ) đề tôn nhận Giuse là quan thầy các Giáo phận truyền giáo Trung Hoa (cùng với Đàng Trong, Đàng Ngoài của Việt Nam).

Ngày 09 tháng 10 năm 2013, Uỷ ban Phụng Tự của Hội đồng Giám mục Việt Nam đã ra "Thông cáo về việc đọc tên Thánh Giuse trong các Kinh nguyện Thánh Thể". Theo thông cáo này, Hội đồng Giám mục Việt Nam quyết định phải đọc tên Thánh Giuse trong các kinh nguyên Thánh Thể do lòng tôn kính Thánh Giuse (theo như sắc lệnh số Prot.N.215/11L ban hành ngày 11 tháng 5 năm 2013 của Bộ Phụng Tự Thánh và Kỷ Luật Các Bí Tích).

Hình tượng Giuse trong nghệ thuật

Trong âm nhạc
Một số tác phẩm âm nhạc viết về Giuse được nhiều người biết đến:
 "Joseph est bien marié" (tiếng Việt: "Giuse đã kết hôn"), là một bản hợp xướng được lấy lời từ Phúc âm, sáng tác bởi Nicolas Chadeville (1696 - 176?) vào năm 1755. Nội dung bản hòa ca, ca ngợi cuộc đời Thánh Giuse từ khi cưới Maria cho tới lúc hạ sinh Giêsu.
 "Joseph, Better You than Me", bài hát của ban nhạc rock tới từ Las Vegas, The Killers, hát chung với Elton John và Neil Tennant. Ca khúc được phát hành vào ngày 16 tháng 12 năm 2008. Bài hát là một trong số những tác phẩm tiếp nối truyền thống phát hành nhạc dưới định dạng kỹ thuật số của ban nhạc này vào mỗi dịp Giáng sinh. Bài hát mô tả những khó khăn mà Giuse cảm nhận được khi là cha của "vị cứu tinh" và cho rằng ông đã làm tốt vai trò của mình. Bài hát đã đạt vị trí cao nhất là 88 ở UK Singles Chart, 43 tại Canadian Hot 100 và 64 tại Austria Singles Top 75.

Trong hội họa

Hình ảnh Thánh Giuse trong hội họa, xuất hiện khá nhiều và sớm, chủ yếu là ở các mảng tranh quanh 4 chủ đề "Chúa Giáng sinh", "Gia đình Thánh", "Giấc mơ của Giuse" và "Hành trình trốn sang Ai Cập". Trong những mảng tranh này, nhìn chung, Giuse luôn được mô tả như là một "nhân vật phụ" với hình ảnh là một người đàn ông nhân hậu, khiêm nhường và tận tụy.

Tranh vẽ riêng về Giuse như là một "nhân vật chính" ra đời khá muộn. Mãi đến thế kỷ XVII mới có những bức tranh nói về nhân vật chính là Giuse đầu tiên. Một số ít, thể hiện hình ảnh Giuse đang bế Chúa Hài đồng Giêsu. Còn lại, phần lớn, xoay quanh chủ đề " Giấc mơ của Thánh Giuse ". Giuse trong những tác phẩm này được mô tả là một người đàn ông với mái tóc màu xám, hơi hói, cùng với một bộ râu theo như phong tục Do Thái. Trong các sách Tin Mừng không cho biết tuổi của Giuse nhưng trong các tác phẩm viết về ông thường mô tả ông như một người già (ngay cả trong thời điểm đám cưới với bà Maria). Nhưng trong các sách Phúc Âm Nhất Lãm Giuse được mô tả trẻ hơn bời Jean Gerson.

Trong những thế kỷ kế tiếp và gần đây Giuse trở thành một nhân vật quan trọng của Thánh Gia, một trụ cột của gia đình và là tấm gương cho những người gia trưởng noi theo. Vì vậy ông thường được mô tả là một người đàn ông trẻ hơn hoặc thậm chí trẻ trung (đặc biệt là trong sự miêu tả của giáo hội Tin Lành). Ông xuất hiện cùng với một công việc thợ mộc bình thường hàng ngày và tham tham gia các công việc của gia đình cùng với bà Maria và người con trai Giêsu, Giuse là một thành viên bình đẳng trong gia đình.

Cá biệt, nhà phê bình nghệ thuật Waldemar Januszczak đã mô tả ông Giuse như là một người già. Ông cho đó là điều cần thiết để nói về sự nhẫn nại của ông Giuse góp phần trong sứ mạng cứu chuộc của con Thiên Chúa. Waldemar Januszczak đã vẽ nên một Maria như một cô thiếu nữ trẻ tuổi (khoảng 15 tuổi còn ông Giuse thì... khoảng 70 tuổi). Tác giả cho đó là "mối quan hệ tình yêu thực sự giữa một là Maria Đồng Trinh và một Giuse với một nhiệm vụ cao cả".

Trong các trình thuật ngụy thư (các sách đã có từ những thế kỷ đầu nhưng không được Giáo hội Công giáo nhìn nhận là sách được linh hướng) có nhiều chi tiết về tuổi tác của Giuse, nhưng không thật đáng tin cậy. Ở đó các tác giả đã quan tâm bảo vệ một vài chân lý thuộc về tín lý, như sự đồng trinh của Maria, thiên tính của Giêsu vừa là Chúa vừa là người.

Các trình thuật này đã ảnh hưởng đến hình tượng của Giuse qua mọi thời đại. Người ta thường thể hiện ông là người cao niên, chống gậy, râu tóc bạc phơ. Thật ra, khi cưới Maria về làm vợ, ông vẫn còn trẻ trung. Vào thời đó các thiếu nữ Do Thái lấy chồng lúc 12 đến 14 tuổi, trong khi con trai trạc 16 đến 18 tuổi. Vì thế, có thể nói Maria trở thành người vợ hứa hôn của Giuse khi lên 12 tuổi, còn Giuse lúc đó tương ứng khoảng 16, 17 tuổi.

Trong một số tác phẩm rất hiếm hoi thời Trung Cổ, Altarpiece Mérode (khoảng 1425) đã mô tả ông Giuse như một người thợ mộc đứng đầu và giỏi giang. Một số bức tượng của Giuse khắc họa hình ảnh ông cùng với những bông hoa huệ tây như là một biểu hiện của việc ông đã được chính Chúa chọn, hay có khi cùng với một cây gậy đi bộ. Một số tranh vẽ ông đội với một chiếc mũ của người Do Thái. Trong một số tác phẩm nghệ thuật của Việt Nam, người ta thường thấy hình tượng ông Giuse đang bế một em bé Giêsu hay ông đang cầm một dụng cụ của nghề mộc (cưa, thước hay búa).

Thông tin

Địa danh tên: "Thánh Giuse" (San José)

 Có rất nhiều thành phố, thị trấn và một số địa danh được đặt tên Giuse (San José, São José, San Giuseppe...). Theo National Geospatial-Intelligence Agency, San José là một tên được đặt cho nhiều địa điểm du lịch nổi tiếng trên thế giới. Như San José, Costa Rica; San Jose, California, Hoa Kỳ; San Jose, Quần đảo Dinagat...

Thánh bổn mạng
 Đối với Giáo hội Công giáo, Thánh Giuse là Thánh bổn mạng của người lao động. Một số lớn nam giới Công giáo thường lấy tên Giuse để nhận làm bổn mạng cho mình.
 Giuse được chọn làm vị Thánh bảo trợ (bảo hộ) của nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Canada, Hàn Quốc, México, Áo, Bỉ, Croatia, Peru; cũng như ở các bang Carinthia, Styria, Tyrol, Sicilia, cùng nhiều giáo phận như giáo phận Fréjus-Toulon, Pháp. Ở Việt Nam có Tổng giáo phận Hà Nội, Giáo phận Xuân Lộc, Giáo phận Đà Lạt, Giáo phận Thanh Hóa nhận Giuse làm bổn mạng. Có nhiều giáo xứ, các nhà thờ hay giáo họ cũng lấy tên ông làm và nhận làm bổn mạng.

 Rất nhiều nhà thờ, tu viện... mang tên Thánh Giuse như ngôi đền Saint Joseph's Oratory là nhà thờ lớn nhất ở Canada, Nhà thờ Thánh Giuse, Bắc Kinh, Nhà thờ chính tòa Thánh Giuse, Hà Nội v.v. Ở Việt Nam có 3 đại chủng viện mang tên Thánh Giuse là Hà Nội, Sài Gòn và Xuân Lộc.
 Nhiều bệnh viện, trường học hoặc các tổ chức nhân đạo, xã hội của Công giáo cũng được mang tên Giuse trải rộng khắp thế giới. Vì vậy có rất nhiều những công trình kiến trúc, văn hóa mang tên hay hình ảnh của ông với nhiều ý nghĩa lịch sử và tầm nghệ thuật có giá trị.

Những hội dòng, tu viện mang tên Giuse hoặc nhận ông làm bổn mạng
 Josephite Fathers (C.J.) Dòng Các Cha Thánh Giuse
 Sisters of St. Joseph (C.S.J.) Dòng Các Nữ Tu Thánh Giuse
 Congregation of St. Joseph (C.S.J.) Dòng Thánh Giuse
 Sisters of St. Joseph of Peace (C.S.J.P.) Dòng Các Nữ Tu Thánh Giuse Hòa Bình
 Missionaries of St. Joseph (M.J.) Dòng Truyền giáo Thánh Giuse
 Oblates of St. Joseph (O.S.J.) Dòng Oblates Thánh Giuse
 Miền Dòng Ngôi Lời Thánh Giuse hay còn gọi là Dòng Thánh Giuse
 Dòng Anh em hèn mọn Giuse - Nha Trang
 Dòng Mến Thánh Giá Việt Nam chọn Giuse làm bổn mạng

Một số điểm thú vị từ nhân vật Giuse

 Trong các sách Phúc âm, "không có tác giả nào ghi lại một lời nào của Giuse nói". Riêng chỉ có Phúc âm Mátthêu ghi lại việc ông Giuse ba lần giữa đêm khuya mau mắn trỗi dậy và làm theo ý Chúa:

- Lần I: Phúc âm Mátthêu ghi lại việc, ông Giuse được Sứ thần báo mộng vào giữa đêm: "Hãy trỗi dậy đón Maria về, vì Maria mang thai là do quyền năng Chúa Thánh Thần", nghe được điều này, ông Giuse thực hành tức khắc.

- Lần II:Phúc âm kể về việc ông Giuse được Sứ thần báo mộng: "Hãy đem Hài Nhi và Mẹ Ngài trốn sang Ai Cập, vì Vua Hêrôđê sắp lùng bắt Hài Nhi để giết", ông Giuse cũng mau mắn làm theo lời Sứ thần thúc giục.

- Lần III: và Phúc âm Mátthêu cũng cho biết, giữa đêm ông Giuse lại được Sứ thần báo mộng: "Hãy trỗi dậy đem Hài Nhi và Mẹ Ngài về đất Israel vì những kẻ tìm hại tính mạng Hài Nhi đã chết rồi" và ông cũng mau mắn thi hành lệnh Chúa như những lần trước.

 Ông là một vị Thánh được Giáo hội Công giáo Rôma chọn đến 2 ngày trong năm để tổ chức lễ kính nhớ.
 Ông được nhiều tín hữu Công giáo tin tưởng và sùng kính vì họ tin rằng, ông giúp họ vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Nhắc đến ông, giáo dân thường hay kể đến nhiều giai thoại về những phép lạ liên quan mà ông được cho là tác giả đã làm giúp họ lúc họ đường cùng. Một số người tin rằng, nếu trong nhà họ có một bức tượng của Giuse thì việc kinh doanh buôn bán hay việc bán ngôi nhà của họ sẽ nhanh chóng, thuận lợi.
 Tại nhà nguyện được xây vào thế kỷ XIX ở thành phố Santa Fe, New Mexico, Hoa Kỳ, người ta vẫn thường kể về một giai thoại có liên quan đến phép lạ được cho là của Giuse. Các nữ tu của nhà nguyện đã được một thợ mộc vô danh giúp đỡ làm một cầu thang sau khi họ làm Tuần Cửu Nhật cầu xin Thánh Giuse Thợ. Điểm đặc biệt là: mọi kiến trúc sư, kỹ sư đều cho rằng không thể hiểu được làm thế nào chiếc cầu thang có thể đứng vững mà không có điểm tựa ở trung tâm (như thường thấy ở các cầu thang loại xoắn ốc). Người thơ mộc này đã làm chiếc cầu thang với chỉ một mình mà không cần người trợ giúp. Còn phần gỗ được sử dụng làm cầu thang thì không hề có trong vùng ấy.

Xem thêm

 San José
 Nhà thờ chính tòa Thánh Giuse ở Hà Nội
 Thánh Giuse với Giáo hội Công giáo Việt Nam
 Joseph, Better You than Me
 List of churches named after Saint Joseph
 Saint Joseph's
 Saint Joseph (disambiguation)

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Thánh Giuse hay làm phép lạ, Vietnamese Catholic Community, Sydney.
 Tại sao Thánh Giuse được tôn làm bổn mạng Hội Thánh Hoàn Cầu & Hội Thánh Việt Nam, Tổng Giáo phận Sài Gòn.
 Thánh Giuse, Tổng Giáo phận Hà Nội.
 Thánh Giuse, bạn trăm năm Đức Maria, Tổng Giáo phận Sài Gòn

Giáo hội Công giáo Rôma
Thánh Kitô giáo
Nhân vật Kinh Thánh
Kitô giáo
Chúa Giê-su
Thần học
Mẹ Maria
Thánh Giuse
Thánh Công giáo Rôma
Mất thế kỷ 1


title: Pueblo de Taos

text:
Pueblo de Taos nằm ở một thung lũng của sông Rio Grande, thuộc phía Đông Bắc bang New Mexico, miền Tây Hoa Kỳ.

Đây là một quần thể kiến trúc của nền văn minh người da đỏ Pueblo, thời tiền Tây Ban Nha (Cuối thế kỷ 13, đầu thế kỷ 14) xâm chiếm và khai phá vùng miền Tây Hoa Kỳ. Quần thể này là kiến trúc còn duy nhất sót lại đến ngày nay và còn khá nguyên vẹn, bao gồm nhà ở và các công trình thực hiện nghi lễ tâm linh của người Pueblo (nhà thờ). Nguyên liệu để xây dựng là gạch làm từ bùn phơi khô với độ dày khoảng 35 – 70 cm, các ngôi nhà khi xây xong sẽ được phủ bởi một lớp thạch cao bóng bên ngoài. Mái nhà được làm từ gỗ của cây tuyết tùng.

Hiện nay, người dân bộ tộc Taos là những người sinh sống và quản lý quần thể kiến trúc này. Với những giá trị lịch sử, Pueblo de Taos  thể hiện tính truyền thống, văn hóa cộng đồng thời Tiền Tây Ban Nha duy nhất còn lại ở Bắc Mỹ.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Hoa Kỳ

ca:Pueblo de Taos
de:Taos (Volk)
en:Taos Pueblo
hr:Taos
nl:Pueblo de Taos
pt:Pueblo de Taos


title: Guti

text:
José María Gutiérrez Hernández, thường được gọi là Guti (sinh ngày 31 tháng 10 năm 1976), là một cựu cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha từng chơi ở vị trí tiền vệ tấn công. Trong suốt sự nghiệp chuyên nghiệp của mình, anh đã chơi hầu như chỉ cho Real Madrid- xuất hiện trong gần 600 trận chính thức và là phó đội trưởng - giúp câu lạc bộ giành được tổng cộng 15 danh hiệu, đáng chú ý nhất là 3 chức vô địch UEFA Champions League và 5 danh hiệu vô địch La Liga. Guti đã 13 lần khoác áo ĐTQG Tây Ban Nha kể từ khi lần đầu tiên ra mắt vào năm 1999.
Hiện tại Guti đang là HLV của Almeria tại Segunda Division.

Sự nghiệp Câu lạc bộ

Real Madrid CF
Sinh ra tại Torrejón de Ardoz, Cộng đồng Madrid, Guti đã bắt đầu chơi cho Real Madrid C vào năm 1986, ban đầu là một tiền đạo nhưng được sau đó chuyển xuống chơi ở hàng tiền vệ, và chơi ở vị trí này trong phần lớn sự nghiệp của mình. Ngày 2 tháng 12 năm 1995, anh có trận đấu ra mắt trong đội hình ở trận gặp Sevilla FC. Real Madrid giành chiến thắng 4-1, anh kết thúc mùa giải với một bàn thắng sau chín lần ra sân.
Năm 1997, Guti đoạt thêm hai danh hiệu nội địa, La Liga và Siêu Cúp Tây Ban Nha, chơi 17 trận trong mùa giải và ghi được một bàn thắng. Mùa giải 1997-98, anh đã giúp Merengues nâng cao chức vô địch UEFA Champions League và Cúp Liên Lục Địa, trong khi anh được triệu tập vào ĐTQG Tây Ban Nha dự Giải Vô địch U-21 châu Âu của UEFA.

Mùa giải 1999-2000 bắt đầu một cách tồi tệ với Guti: thi đấu với trọng trách thay thế Clarence Seedorf nơi hàng tiền vệ, anh bị đuổi khỏi sân do đốn ngã cầu thủ đối phương. Đây là điều vẫn thường xảy ra trong sự nghiệp của Guti, như anh đã được thể hiện tám lần trong suốt sự nghiệp chỉ tính riêng ở La Liga. Trong mùa giải này - mùa giải mà anh cũng đoạt được danh hiệu Champions League, anh ghi sáu bàn thắng sau 28 trận, năm sau, anh đã có mùa giải tuyệt vời nhất đối với cá nhân anh khi chọc thủng lưới đối phương 14 lần và chơi gần hết mùa giải với vị trí của một tiền đạo, do chấn thương của Fernando Morientes, và đóng góp rất lớn vào chức vô địch quốc gia thứ 27 của đội bóng, rồi sau đó là Siêu cúp Tây Ban Nha.

Sau thương vụ Ronaldo trong năm 2002, Guti trở lại hàng tiền vệ, và tỷ lệ ghi bàn của anh đã giảm sút rõ rệt. Trong hai mùa giải tiếp theo chơi cùng nhau, anh ghi được tám bàn thắng trong 63 trận, góp phần vào 3 trong 9 chức vô địch UEFA Champions League của Đội bóng Hoàng Gia Tây Ban Nha, chẳng hạn như chức vô địch Champions League mùa bóng 2001-02.

Ở mùa giải 2004-05, Guti đã có mùa giải ghi bàn kém cỏi nhất, khi anh không thể ghi nổi một bàn thắng, lần đầu tiên trong vòng bảy mùa giải với Real. Anh chỉ ghi đúng 1 bàn trong trận đấu quốc tế với ]]San Marino]] vào tháng 2 năm 2005.

Mùa giải 2005-06, anh đã chơi 43 trận và ghi được 6 bàn thắng (4 bàn ở La Liga và hai bàn ở Cúp châu Âu).

Với cuộc tranh cử của Ramón Calderón cho cương vị chủ tịch Câu lạc bộ, cùng lời hứa sẽ đưa cầu thủ trẻ người Brazil đang chơi cho AC Milan Kaká về sân Santiago Bernabeu, tương lai của Guti tại Real trỏ nên mù mịt. Guti được cho là đã có liên hệ với đối thủ cùng thành phố với kền Kền Trắng là Atletico Madrid, nhưng cuối cùng anh vẫn ở lại Real trong khi Kaká tiếp tục chơi bóng ở Ý.

Do Zinedine Zidane đã giải nghệ, Guti nhận thức được mình sẽ là tiền vệ sáng tạo cho Real ở mùa giải 2006-07, vị trí ưa thích đối với anh. Với khả năng chuyền ngắn cũng như chuyền dài xuất sắc, mà đặc biệt là màn trình diễn trong chiến thắng 3-2 của đội nhà với đối thủ Sevilla FC vào ngày 06 tháng 5 năm 2007 - trận đấu mà anh đã chỉ chơi 32 phút từ băng ghế dự bị, anh đã góp phần vào nhiều bàn thắng, giúp Real Madrid vô địch La Liga lần thứ 30 trong lịch sử câu lạc bộ.

Ngày 10 tháng 2 năm 2008, Guti ghi được hai bàn thắng và có 3 đường chuyền thành bàn trong chiến thắng 7-0 trước Real Valladolid mà anh đã được trao giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất trận. Real Madrid cuối cùng cũng nâng cúp vô địch quốc gia lần thứ 31 trong lịch sử, đồng thời là vua kiến tạo tại La Liga mùa giải năm đó . Ngày 14 tháng 9, anh đã ghi bàn thắng thứ 50 của câu lạc bộ trong chiến thắng 4-3 trước CD Numancia.

Mùa giải 2009-10,tuy Real đã có Kaká trong đội hình nhưng Guti vẫn góp mặt với những đóng góp đáng kể trong giai đoạn đầu của mùa giải, ghi 2 bàn ở La Liga. Tuy nhiên, vào cuối tháng 10, sau thất bại gây sốc 0-4 trước Alcorcón AD trong khôn khổ Cúp Nhà Vua Tây Ban Nha, anh bị cáo buộc là đã xúc phạm HLV Manuel Pellegrini ở thời gian nghỉ giữa hai hiệp và sau đó bị loại khỏi kế hoạch của đội bóng trong một khoảng thời gian dài. Sau khi được quay trở lại, anh bị một số chấn thương nhưng do cầu thủ người Brazil gặp vấn đề về thể chất nên anh đã quyết định ra sân thường xuyên cho đến khi kết thúc mùa bóng.

Beşiktaş

Ngày 25 tháng bảy 2010, Guti rời Madrid sau gần 25 năm phục vụ cho câu lạc bộ. Anh nói: "Tôi có một đề nghị từ Besiktas JK, nhưng tôi vẫn chưa quyết định". Ngày hôm sau,thỏa thuận cuối cùng giữa đôi bên đã được ký kết với một hợp đồng hai năm. Anh bắt đầu trận đấu chính thức đầu tiên của mình cho câu lạc bộ có trụ sở tại Istanbul bằng pha kiến tạo dẫn đến bàn thắng duy nhất trong trận đấu với Bucaspo
Ngày 28 tháng 11 năm 2010, Guti góp phần vào chiến thắng của Besiktas với Galatasaray SK bằng một bàn thắng và một đường kiến tạo. Đó là chiến thắng đầu tiên của đội tại sân vận động Ali Sami Yen trong tám năm.

Ngày 11 tháng năm 2011, Guti ra sân trong đội hình xuất phát giành Cúp Quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ gặp đối thủ İstanbul Büyükşehir Belediyespor sau chiến thắng trên chấm phạt đền (4–3) (2–2 sau hai hiệp phụ); đó là chiếc Cup nội địa đầu tiên của Guti trong sự nghiệp.

Guti trở thành người thừa ở mùa giải 2011-12, sau khi HLV Carlos Carvalhal được bổ nhiệm. Vào ngày 15 tháng 11 năm 2011, cầu thủ 35 tuổi bị chấm dứt hợp đồng bởi CLB chủ quản.

Giải nghệ
Guti tuyên bố giã từ sự nghiệp vào ngày 21 tháng 9 năm 2012, và đi xa hơn khi nói rằng: " Tôi sẽ đào tạo để trở thành một giám đốc thể thao hoặc một huấn luyện viên và tôi muốn đào tạo cầu thủ trẻ... Tôi thực sự muốn huấn luyện đội trẻ Real Madrid. Đó là giấc mơ của tôi."

Sự nghiệp thi đấu Quốc tế
Kể từ trận đấu quốc tế cho Đội tuyển Tây Ban Nha vào ngày 05 tháng 5 năm 1999 (Tây Ban Nha - Croatia, 3-1), Guti vẫn không xuất hiện trong bất kỳ giai đoạn cuối cùng của một giải đấu nào cho đất nước của mình. Anh giành chiến thắng trong tổng số 13 lần khoác áo đội tuyển trong khoảng sáu năm.
Trước đó, anh đã vô địch Giải U-19 châu Âu của UEFA vào năm 1995, tiếp theo là chức vô địch U-21 châu Âu vào năm 1998.

Tham khảo

Sinh năm 1976
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha
Tiền vệ bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ bóng đá nam Tây Ban Nha ở nước ngoài
Huấn luyện viên bóng đá Tây Ban Nha
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Tây Ban Nha


title: Vườn quốc gia Rio Abiseo

text:
Vườn quốc gia Rio Abiseo (tiếng Tây Ban Nha: Parque Nacional del Río Abiseo) là một vườn quốc gia nằm tại San Martín, Peru. Nó được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1990 theo cả tiêu chí về văn hóa lẫn thiên nhiên. Đây là nơi có nhiều loài động thực vật hoang dã cùng 30 địa điểm khảo cổ thời kỳ tiền Colombo. Kể từ năm 1986, vườn quốc gia đã không mở cửa cho du lịch do tính chất mong manh của cả môi trường tự nhiên và địa điểm khảo cổ.

Địa lý và khí hậu
Nằm ở San Martín, giữa hai con sông là Marañón và Huallaga, vườn quốc gia có diện tích khoảng 2.745 km vuông. Nó bao gồm 70% lưu vực sông Abiseo. Độ cao đạt tới 4.200 mét so với mực nước biển và nơi thấp nhất trong vườn quốc gia là 350 mét.

Rio Abiseo bảo vệ ba vùng sinh thái: rừng ẩm Ucayali ở vùng đất thấp, rừng ẩm Yungas Peru ở độ cao trung bình và dãy núi Trung Páramo ở độ cao cao nhất. Có ít nhất 7 hệ sinh thái trong vườn quốc gia gồm rừng trên núi, rừng nhiệt đới núi cao, rừng mưa nhiệt đới, đồng cỏ Andes, rừng khô... Độ ẩm cao và mưa quanh năm, đặc biệt là ở khu vực núi cao.

Khảo cổ học
Các khu vực khảo cổ nổi tiếng nhất trong công viên Rio Abiseo là Gran Pajatén. Đây là một khu định cư đổ nát trên một sườn núi trông ra hẻm núi sông Montecristo. Cách đó không xa là tàn tích Los Pinchudos bao gồm một loạt các ngôi mộ đá được phát hiện trong đầu những năm 1970. Gran Pajatén, Los Pinchudos và các địa điểm khảo cổ khác được xác định là của nền văn hóa Chachapoyas.

Thiên nhiên
Có 980 loài thực vật biết đến được ghi nhận ở vùng cao của vườn quốc gia, 13 trong số đó là loài đặc hữu và 5000 loài thực vật trong khu vực của Rio Abiseo.

Vườn quốc gia gần như là nơi trú ẩn cuối cùng của loài Khỉ nhện đuôi bông, một loài đặc hữu của khu vực trước đây được cho là đã tuyệt chủng. Chính vì tình trạng cực kỳ nguy cấp của loài linh trưởng này mà khu vực đã được bảo vệ như là vườn quốc gia và được công nhận là Di sản thế giới. Các loài động vật quan trong khác bao gồm khỉ rú đỏ Venezuela, khỉ nhện bụng trắng, khỉ cú ba sọc, báo đốm, kền kền vua, Hươu Bắc Andes, Paca núi, vịt đầu nâu phương Nam, kền kền gà tây, khỉ thầy tu bụng trắng, vẹt Amazona mào vàng, thú có mai lông rậm mũi dài.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 UNESCO: Rio Abiseo National Park
 Protected areas programme
 Bibliography of current research in RANP

Rio Abiseo
Rio Abiseo


title: Thảm họa Hindenburg

text:
Thảm họa Hindenburg là sự kiện diễn ra vào ngày thứ năm, mùng 6 tháng 5 năm 1937 khi chiếc khinh khí cầu nổi tiếng LZ 129 Hindenburg bị bắt lửa tại cột mốc kéo và cháy rụi khi hạ cánh trong chuyến bay khởi hành từ Frankfurt, Đức tới trạm bay Lakehurst Naval ở Lakehurst, New Jersey, Mỹ. Trong số 97 người có trong tàu (36 hành khách và 61 người trong phi hành đoàn) thì có 35 người thiệt mạng, ngoài ra còn có một người nữa chết khi con tàu lao xuống đất.

Thảm họa này là chủ đề chính của rất nhiều trang báo, ảnh, và nó cũng đem đến tên tuổi cho nhà báo Herbert Morrison, người tường thuật toàn bộ vụ tai nạn vào lúc đó và đoạn thu trở nên nổi tiếng vào buổi sáng phát thanh ngày hôm sau. Nguyên nhân của vụ cháy tới ngày nay vẫn còn điều bí ẩn, cho dù đã có rất nhiều giả thiết được đưa ra nhằm giải thích lý do phát lửa và việc lửa lan sang phần nhiên liệu của tàu. Sự kiện này đã làm tiêu tan niềm tin của công chúng với những chiếc khí cầu khổng lồ, hành khách trở nên dè dặt và nghiêm khắc hơn và thảm họa Hindenburg đã chính thức đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên hàng không khí cầu.

Chuyến bay

Sau khi có chuyến đi mở màn năm 1937 thành công từ Rio de Janeiro vào cuối tháng 3, tàu Hindenburg xuất phát từ Frankfurt, Đức vào chiều ngày 3 tháng 5 để bắt đầu cho một chuỗi 10 chuyến đi liên tiếp giữa châu Âu và Mỹ trong năm thứ 2 mà nó được đưa vào hoạt động chính thức. Hãng American Airlines – đơn vị ký hợp đồng cho chuyến đi này – đã phát rất nhiều tờ rơi rải từ Lakehurst tới Newark nhằm quảng bá cho chuyến bay này.

Chuyến đi của tàu Hindenburg hạ cánh ở Lakehurst vào đầu buổi chiều ngày 6 tháng 5. Dù lượt đi của chuyến bay chỉ mang lượng hành khách bằng một nửa số lượng cho phép (36 so với 70) cùng với 61 kỹ sư (21 trong số đó là tập sự), lượt trở lại châu Âu của tàu Hindenburg lại được đặt kín chỗ vì khá nhiều người muốn tham dự buổi lễ đăng quang của vua George VI và hoàng hậu Elizabeth diễn ra chỉ đúng 1 tuần sau tại Luân Đôn.

Con tàu mất khá nhiều giờ để qua Boston vào sáng ngày mùng 6 và cuối cùng nó đã tới được Lakehurst sau vài tiếng muộn hơn lịch trình do ảnh hưởng của một cơn bão. Thấy rõ điều kiện thời tiết tồi tệ, cơ trưởng Max Pruss đã buộc phải vòng qua Manhattan và điều đó khiến một đám đông hiếu kỳ đổ ra đường để chiêm ngưỡng con tàu khổng lồ. Sau khi đi tới vùng an toàn hơn vào khoảng lúc 4 giờ chiều, Max Pruss đã lái con tàu một vòng quanh New Jersey để hành khách có thể nhìn thấy thành phố từ trên cao trong khi họ chờ đợi thời tiết có những biến chuyển tốt hơn. Tới khoảng 6h22', cơn bão tan và con tàu thẳng hướng tới Lakehurst sau gần nửa ngày trễ hơn so với lịch trình. Để tiết kiệm thời gian kiểm tra và chuẩn bị cho chuyến đi trở lại châu Âu, công chúng bị cấm tới khu vực neo đậu cũng như việc tiếp xúc với con tàu trong thời gian nó dừng tại đây.

Xem thêm
 Hindenburg Omen
 Led Zeppelin
 Led Zeppelin (album)
 Max Pruss
 Herbert Morrison
 LZ 129 Hindenburg

Tham khảo

Ghi chú

Thư mục

 Archbold, Rick. Hindenburg: An Illustrated History. Toronto: Viking Studio/Madison Press, 1994. ISBN 0-670-85225-2.
 Birchall, Frederick. "100,000 Hail Hitler; U.S. Athletes Avoid Nazi Salute to Him." The New York Times, ngày 1 tháng 8 năm 1936, p. 1.
 Blackwell, Jon. Notorious New Jersey: 100 True Tales of Murders and Mobsters, Scandals and Scoundrels. Piscataway, New Jersey: Rutgers University Press, 2007. ISBN 978-0-8135-4177-8.
 Botting, Douglas. Dr. Eckener's Dream Machine: The Great Zeppelin and the Dawn of Air Travel. New York: Henry Holt & Co., 2001. ISBN 0-8050-6458-3.
 Craats, Rennay. USA: Past,Present, Future-Economy. New York: Weigl Publishers Inc., 2009. ISBN 978-1-60596-247-4.
 Deutsche Zeppelin-Reederei. Airship Voyages Made Easy (16 page booklet for "Hindenburg" passengers). Friedrichshafen, Germany: Luftschiffbau Zeppelin G.m.b.H., 1937.
 Dick, Harold G. and Douglas H. Robinson. The Golden Age of the Great Passenger Airships Graf Zeppelin & Hindenburg. Washington, D.C. and London: Smithsonian Institution Press, 1985. ISBN 1-56098-219-5.
 Duggan, John. LZ 129 "Hindenburg": The Complete Story. Ickenham, UK: Zeppelin Study Group, 2002. ISBN 0-9514114-8-9.
 Hoehling, A.A. Who Destroyed The Hindenburg? Boston: Little, Brown and Company, 1962. ISBN 0-445-08347-6.
 Hoffmann, Peter and Tom Harkin. Tomorrow's Energy. Boston: MIT Press, 2002. ISBN 978-0-262-58221-6.
 Lehmann, Ernst. Zeppelin: The Story of Lighter-than-air Craft. London: Longmans, Green and Co., 1937.
 Majoor, Mireille. Inside the Hindenburg. Boston: Little, Brown and Company, 2000. ISBN 0316123862
 Mooney, Michael Macdonald. The Hindenburg. New York: Dodd, Mead & Company, 1972. ISBN 0-396-06502-3.
 National Geographic. Hindenburg's Fiery Secret (DVD). Washington, DC: National Geographic Video, 2000.
 Toland, John. The Great Dirigibles: Their Triumphs and Disasters. Boston: Courier Dover Publications, 1972. ISBN 978-0-486-21397-2.
 Lawson, Don. Engineering Disasters: Lessons to be Learned. New York: ASME Press, 2005. ISBN 978-0791802304.

Liên kết ngoài
Video
 Actual film footage of Hindenburg disaster
 YouTube video: Universal Newsreel – ngày 10 tháng 5 năm 1937 Special report on the Hindenburg disaster.
 YouTube video of Herb Morrison's famous report synchronized with newsreel footage

Tài liệu viết
 Hindenburg disaster — Bản báo cáo gốc trích từ tờ The Times (London)
 The Hindenburg Makes Her Last Standing at Lakehurst — Bài báo trên tạp chí Life năm 1937
 The Hindenburg Disaster — Báo cáo theo tài liệu của FBI
 The Hindenburg 75 years later: Memories time cannot erase — NJ.com/Star-Ledger Bài viết nhân dịp 75 năm sau thảm họa Hindenburg

Trang web
 Rocket Fuel, Thermite, and Hydrogen: Myths about the Hindenburg Crash
 Airships.net: Discussion of Hindenburg Crash
 "Hindenburg & Hydrogen" thực hiện bởi tiến sĩ Karl Kruszelnicki
 The Hindenburg and Hydrogen: Nonsense from Dr. Karl Kruszelnicki
 Thirty-Two Seconds — Bài báo cùng những bức ảnh hiếm chụp thảm họa, của những người sống sót và báo cáo của Cabin Boy Werner Franz
 "What Happened to the Hindenburg?" Transcript: Secrets of the Dead (15 tháng 6 năm 2001, PBS)
 Passenger and Crew List of the Hindenburg on its final voyage
 Faces of the Hindenburg: Biographies and photographs of the survivors and victims of the final voyage

Các giả thiết về vụ cháy
 An Article Supporting the Flammable Fabric Hypothesis
 Two Articles Rejecting the Flammable Fabric Hypothesis
 An article supporting the engine exhaust spark hypothesis.

Tai nạn và sự cố liên quan đến khí cầu
Lịch sử Hoa Kỳ (1918–45)


title: Tôn giáo Đại Việt thời Trần

text:
Tôn giáo Đại Việt thời Trần về cơ bản cũng giống như thời Lý, có ảnh hưởng lớn của Phật giáo. Tuy nhiên so với thời Lý, Nho giáo ngày càng có vai trò lớn hơn.

Phật giáo
Phật giáo vẫn đóng vai trò ảnh hưởng lớn hơn cả. Nhiều chùa được xây cất. Các vua Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông đi tu; vua Trần Anh Tông sai sứ sang Trung Quốc thu thập bộ kinh Đại Tạng về lưu hành trong dân gian.

Nổi bật nhất trong các vua Trần theo Phật giáo là vua Trần Nhân Tông, người đã sáng lập ra dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử. Trước Trần Nhân Tông, Hưng Ninh vương Trần Tung (anh trai Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn) cũng tu hành và trở thành Tuệ Trung thượng sĩ. Vua Trần Nhân Tông (cũng là con rể Hưng Đạo vương) đã chịu chân truyền của Tuệ Trung thượng sĩ. Năm 1293, Trần Nhân Tông truyền ngôi cho thái tử Thuyên (Trần Anh Tông) lên làm thái thượng hoàng, lui về phủ Thiên Trường. Ít lâu sau ông xuất gia tu ở chùa làng Vũ Lam huyện Gia Khánh (Ninh Bình) rồi trở về Thiên Trường mở Vô Lượng pháp hội tại chùa Phổ Minh. Năm 1298 ông sáng lập ra dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử. Dòng Thiền này đã thống nhất các dòng Tì-ni-đa-lưu-chi, Vô Ngôn Thông, Thảo Đường cũ dưới quyền lãnh đạo của Phật hoàng Trần Nhân Tông.

Ngoài thượng hoàng Trần Nhân Tông, phái Trúc Lâm Yên Tử còn có 2 vị tổn nữa là Pháp Loa tôn sư và Huyền Quang tôn giả, trong đó thượng hoàng Nhân Tông được truyền tụng như Thích Ca tái thế, Pháp Loa được tôn như Ma Ha Ca Diếp và Huyền Quang được coi như A Nan. Các chùa trực tiếp thuộc hệ thống Trúc Lâm là Vũ Lâm ở Ninh Bình, Phổ Minh ở Nam Định, Lâm Động và Báo Ân ở Bắc Ninh, Sùng Nghiêm ở Hà Nội; khu Yên Tử là quan trọng nhất, được coi là gốc tổ.

Do sự thịnh hành của Phật giáo, các thiền sư được sự tôn trọng của xã hội, không tham gia chính trị. Các chùa thường có ruộng công do làng xã cấp, ngoài ra còn có đất do những người mộ đạo cúng tiến. Do có hoa lợi từ ruộng đất, đời sống nhà chùa được đảm bảo. Tuy nhiên, các nhà tu hành vẫn sống khổ hạnh, nhiều người vẫn tham gia lao động sản xuất, theo thuyết hữu tác hữu thực (có làm có ăn) trong khi vẫn cúng lễ, giảng kinh.

Tuy Phật giáo thịnh hành và được các vua quan tin theo nhưng vì công cuộc xây dựng nhà nước theo mô hình Hán Đường của Trung Quốc, việc tiếp xúc thường xuyên với văn minh Trung Hoa và việc chống ngoại xâm đã không cho phép Phật giáo phát triển thành quốc giáo. Các vua quan sau thời Trần Nhân Tông đã xa rời dần Phật giáo.

Sang thế kỷ 14, sau thời kỳ hưng thịnh của dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử (1298-1344), Phật giáo có dấu hiệu suy thoái. Các vị tổ qua đời và không có các môn đệ xuất sắc kế tục. Các Nho sĩ chịu ảnh hưởng của Tống nho, cùng thời ở triều đình nhà Nguyên bên Trung Quốc đã diễn ra sự kỳ thị Phật giáo khiến Phật giáo ngày càng ít ảnh hưởng với các vua. Tại Đại Việt xảy ra điều tương tự khiến vai trò ảnh hưởng của Phật giáo giảm đi. Các sách kinh thường được tụng niệm theo nguyên văn chữ Hán và ít được giảng dạy trong dân chúng. Sự thờ phụng chỉ có hình thức, ít người hiểu được giáo lý trong xã hội; nhiều người đi tu không phải vì mộ đạo mà chỉ để trốn binh dịch. Do đó Trương Hán Siêu trong bài ký tế tháp Linh Tế núi Dục Thúy (Ninh Bình) đã tỏ ý bất bình vì lắm kẻ "trốn việc quan đi ở chùa" và phê phán một số vị sư sa đọa.

Năm 1396, đời vua Trần Thuận Tông, thái sư Tuyên Trung Vệ quốc đại vương Lê Quý Ly ra lệnh sa thải bớt tăng đồ, ai chưa tới 50 tuổi mà học vấn ít đều phải hoàn tục để tòng quân.

Nho giáo
Nho giáo hình thành ảnh hưởng trong xã hội qua hệ thống giáo dục và khoa cử. Vì văn học mở mang nên lực lượng sĩ phu ngày càng đông. Họ noi gương Khổng Tử, Mạnh Tử.

Trong xã hội bắt đầu hình thành tầng lớp nho sĩ và nảy sinh việc phê phán Phật giáo. Các nho sĩ Đại Việt đương thời chịu ảnh hưởng của Tống Nho (với quan điểm là "hợp lý, thực tế và kỳ thị"). Vua Trần Thái Tông tuy chân thành mộ đạo Phật nhưng cũng chịu ảnh hưởng nhất định của các Nho sĩ theo Tống nho, trong cách biện giải triết lý nhà Phật, vua đều lấy Nho học làm phương tiện chính. Sau này 3 vị tổ dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử (Trần Nhân Tông, Pháp Loa và Huyền Quang) đều theo cách đó của vua Thái Tông và điều đó được xem là bước chuyển dịch từ Phật giáo qua Nho giáo thời Trần.

Ngoài Trương Hán Siêu phê phán một số tăng đồ, Lê Văn Hưu cũng phê phán nhà Lý quá sùng đạo Phật nên tiêu phí tiền của vào việc xây cất. Tuy nhiên, việc phê phán Phật giáo của tầng lớp Nho sĩ chỉ ở hình thức bên ngoài mà không bàn luận tới giáo lý.

Các nhà Nho nổi tiếng thời Trần có Lê Văn Hưu, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trung Ngạn, Trương Hán Siêu, Hàn Thuyên, Nguyễn Sĩ Cố, Chu Văn An... Tuy Nho giáo có ảnh hưởng lớn hơn thời kỳ đầu nhưng chưa thực sự thấm sâu, chủ yếu đáng kể ở việc đề cao tư cách đạo đức của người quân tử, tôn trọng nghi thức thờ tự và kỷ cương triều đình. Có 3 nhà Nho từng được thờ tự ở Văn Miếu là Chu Văn An, Trương Hán Siêu và Đỗ Tử Bình nhưng sau đó Trương Hán Siêu và Đỗ Tử Bình bị tước bỏ, chỉ còn lại Chu Văn An.

Lê Văn Siêu cho rằng từ nửa cuối thế kỷ 14 nhà Trần có dấu hiệu suy yếu có phần ảnh hưởng từ tôn giáo: Phật giáo không còn được sùng kính, còn Nho giáo cũng chưa ra Nho giáo chính thống, tinh thần của toàn xã hội không có ngọn cờ nào dẫn đường ngoài những hấp dẫn của danh và lợi.

Đạo giáo
Tuy đã xâm nhập vào Đại Việt và cũng được sự trọng thị của triều đình, Đạo giáo không có đội ngũ đông đảo truyền giảng đạo như Phật giáo và Nho giáo. Do đó Đạo giáo thời Trần không có những tín đồ thực sự, chỉ có một số người tu tiên và các thầy cúng cầu phúc trừ tà.

Tam giáo đồng nguyên
Tư tưởng Tam giáo đồng nguyên kế tục từ thời Lý tiếp tục tồn tại tới thời Trần. Nhà Trần cũng thực hiện chế độ khoa cử bằng các khoa thi Tam giáo, đòi hỏi người thi phải thông hiểu cả ba tôn giáo Phật, Nho và Đạo. Người đỗ Tam giáo gọi là Tam giáo xuất thân. Tuy nhiên từ sau năm 1247, chế độ khoa cử Tam giáo không còn được áp dụng nữa.

Công giáo
Tuy Công giáo chưa chính thức xâm nhập Đại Việt nhưng dưới thời Trần đã ghi nhận sự xuất hiện của một nhà truyền giáo tại đây. Vào giữa thế kỷ 14, nhà truyền giáo Odorico de Pardonone (Thánh Odorico de Pardonone) đã đặt chân lên lãnh thổ Việt Nam. Khoảng 200 năm sau, dưới thời Mạc, việc Công giáo truyền đạo vào Đại Việt bắt đầu được xúc tiến.

Tín ngưỡng dân gian
Ngoài 3 tôn giáo Phật, Lão và Nho, tín ngưỡng dân gian hình thành từ nhiều đời vẫn rất phổ biến. Bên cạnh những phong tục ngày càng được mở rộng như thờ cúng tổ tiên, thờ cúng các anh hùng dân tộc, người có công với làng, với nước…, các tục thờ nguyên thủy "vạn vật hữu linh" vẫn còn nhiều. Triều đình cũng tham gia vào đời sống tín ngưỡng với dân gian.

Xem thêm
 Tôn giáo Đại Việt thời Lý
 Văn hóa Lý-Trần

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn chủ biên (2008), Đại cương lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục
 Trần Xuân Sinh (2006), Thuyết Trần, Nhà xuất bản Hải Phòng
 Viện sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 4, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 Lê Văn Siêu (2006), Việt Nam văn minh sử, Nhà xuất bản Văn học
 Lê Thái Dũng (2008), Giở trang sử Việt, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Trần
Tôn giáo tại Việt Nam


title: Vườn quốc gia Göreme

text:
Vườn quốc gia Göreme (; ) là một vườn quốc gia nằm tại trung tâm Thổ Nhĩ Kỳ. Với diện tích gần 100 km² (39 sq mi) nằm tại tỉnh Nevşehir, nó là một phần được UNESCO công nhận Di sản thế giới từ năm 1985. Vườn quốc gia này có cảnh quan núi đá bị xói mòn bởi gió và nước với một mạng lưới các khu định cư ngầm cổ xưa, kết nối với nhau.

Mô tả
Vườn quốc gia nằm trong khu vực Núi lửa Hasan và Erciyes ở Trung Anatolia, trong vùng lân cận của Ürgüp, Çavuşin và Göreme. Khu vực vườn quốc gia bao gồm các cao nguyên và những ngọn đồi cao bị chia cắt bởi những con suối và thung lũng sông được chạm khắc bởi nước tạo thành các thung lũng có sườn dốc đứng. Một phần của khu vực gồ ghề này bao gồm đá bazan và đá túp. Đây là kết quả từ tro núi lửa từ hàng triệu năm trước tạo thành những tảng đá mềm sau đó được bao phủ bởi dung nham khiến nó trở lên cứng hơn. Qua quá trình hàng thiên niên kỷ bị xói mòn tạo thành các vách đá nhiều màu sắc, tháp đá, cột trụ, lều đá và các hình thành đá ống khỏi có mặt tại đây. Khu vực này có lượng mưa hàng năm là  và có rất ít thảm thực vật ngoại trừ tại các hành lang ven sông.

Những dấu hiệu sớm nhất của tu viện hoạt động ở Cappadocia có thể được bắt nguồn từ thế kỷ thứ 4 khi các cộng đồng ẩn sĩ nhỏ, theo lời khuyên của Basileios Đại đế, giám mục Kayseri, bắt đầu cư trú trong các lỗ tổ ong được đẽo trong đá. Sau đó, các cộng đồng đã cùng nhau lánh nạn trong các ngôi làng dưới lòng đất để tránh các cuộc tấn công cướp bóc của người Ả Rập.

Kiến trúc
Người ta đã tận dụng đá túp mềm để làm rỗng tạo thành các ngôi nhà dưới lòng đất. Hoạt động tu viện sớm nhất ở Cappadocia được cho là vào thế kỷ thứ 4 khi những ẩn sĩ bắt đầu đẽo các lỗ tổ ong từ đá. Để chống lại các cuộc tuần hành của người Ả Rập, họ đã liên kết các lỗ tổ ong này và tạo ra các cộng đồng dưới lòng đất, với các nhà nguyện, phòng lưu trữ và khu nhà ở. Các ngôi làng và thị trấn nhỏ được phát triển theo cách này và đến năm 842, các nhà thờ dưới lòng đất đã được trang trí rất phong phú với những bức tranh đầy màu sắc. Mọi người vẫn sống trong những ngôi nhà dưới lòng đất cho đến tận ngày nay và người ta thấy rằng họ có tỷ lệ mắc U trung biểu mô cao bất ngờ. Điều này đã được cho là do hít phải Erionite, một sợi khoáng chất tự nhiên phổ biến trong hình thành đá túp.

Tài liệu tham khảo

Di sản thế giới tại Thổ Nhĩ Kỳ
Vườn quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ


title: John Cale

text:
John Cale, OBE (sinh ngày 9 tháng 3 năm 1942) là một nhạc sĩ, ca sĩ, nhà sản xuất âm nhạc người xứ Wales và là một trong những người sáng lập của ban nhạc experimental rock, The Velvet Underground.

Dù được biết nhiều nhất qua những cống hiến với nhạc rock, song Cale cũng có những đóng góp vô cùng đáng kể với nhạc hòa tấu cũng như nhạc cổ điển. Sau khi chia tay Velvet Underground vào năm 1968, ông cũng đã cho ra mắt ít nhất 30 album. Album nổi tiếng nhất của ông là Paris 1919 với bản hát lại ca khúc nổi tiếng "Hallelujah" của Leonard Cohen, rồi sau đó là bộ 3 album với Island Record vào những năm 70: Fear, Slow Dazzle, và Helen of Troy.

Suốt sự nghiệp của mình, Cale đã cộng tác với rất nhiều nghệ sĩ lớn, có thể kể tới Lou Reed, Nico, La Monte Young, John Cage, Terry Riley, Hector Zazou, Cranes, Nick Drake, Mike Heron, Kevin Ayers, Brian Eno, Patti Smith, The Stooges, The Modern Lovers, Art Bergmann, Manic Street Preachers và là nhà đại diện cho James Dean Bradfield, Marc Almond, Squeeze, Happy Mondays, LCD Soundsystem và Siouxsie and the Banshees.

Đĩa nhạc

 Album phòng thu

Vintage Violence (1970)
 The Academy in Peril (1972)
 Paris 1919 (1973)
 Fear (1974)
 Slow Dazzle (1975)
 Helen of Troy (1975)
 Honi Soit (1981)
 Music for a New Society (1982)
 Caribbean Sunset (1984)
 Artificial Intelligence (1985)
 Words for the Dying (1989)
 Walking on Locusts (1996)
 HoboSapiens (2003)
 blackAcetate (2005)
 Shifty Adventures in Nookie Wood (2012)
 M:FANS (2016)
 Mercy (2023)
 Album trực tiếp

 Sabotage/Live (1979)
 John Cale Comes Alive (1984)
 Even Cowgirls Get the Blues (1991)
 Fragments of a Rainy Season (1992)
 Circus Live (2007)
 John Cale & Band Live (Rockpalast 1983 & 1984) (2010)

 Album cộng tác

 Church of Anthrax (với Terry Riley) (1971)
 Songs for Drella (với Lou Reed) (1990)
 Wrong Way Up (với Brian Eno) (1990)
 Last Day on Earth (với Bob Neuwirth) (1994)

Tham khảo

Sinh năm 1942
The Velvet Underground
Ca sĩ xứ Wales
Nhạc sĩ xứ Wales
Nhân vật còn sống
Nghệ sĩ của A&M Records
Nghệ sĩ của Columbia Records
Nghệ sĩ của All Saints Records


title: Vẫn mãi mong chờ

text:
Vẫn mãi mong chờ, hay còn gọi là Tóc ngắn 2, là album phòng thu của ca sĩ Mỹ Linh được phát hành vào tháng 4 năm 2000. Album được sản xuất bởi Anh Quân và Huy Tuấn. Đây là sản phẩm tiếp nối thành công từ album trước đó của Mỹ Linh, Tóc ngắn (1998). Ngoài ban nhạc Anh Em, nhạc sĩ Dương Thụ tiếp tục tham gia vào ê-kíp khi viết lời cho hầu hết các ca khúc.

"Mùa đông sẽ qua" được Mỹ Linh chọn tham dự VTV Bài hát tôi yêu mùa đầu tiên (2002). Video clip được quay tại sân thượng của Khách sạn Melia Hà Nội. Ca khúc "Con của mẹ" được nhạc sĩ Anh Quân viết tặng riêng cho người vợ ca sĩ Mỹ Linh và con gái sắp chào đời của họ (Mỹ Anh). "Khúc giao mùa" là ca khúc nổi tiếng nhất album, đồng thời cũng là một trong số những ca khúc giới thiệu ca sĩ trẻ Minh Quân.

Ảnh bìa được chụp bởi nhiếp ảnh gia Dương Minh Long và thiết kế bởi Từ Phương Thảo. Một serie các bức ảnh chụp Mỹ Linh tại vùng biển Phan Thiết cũng được làm bìa mặt sau và theo kèm album. Dương Minh Long cũng thực hiện một phiên bản video âm nhạc khác của "Mùa đông sẽ qua", được tổng hợp trong VCD & DVD Tóc ngắn phát hành vào tháng 11 năm 2002 bởi Hãng phim Phương Nam.

Vẫn mãi mong chờ là một phần của dự án "Tóc ngắn" của Mỹ Linh. Cũng giống như Tóc ngắn 1, album hầu hết nhận được hoài nghi từ các chuyên gia và người hâm mộ. Báo Gia đình Xã hội gọi Vẫn mãi mong chờ chỉ là "một bản sao yếu ớt" của Tóc ngắn 1.

Danh sách ca khúc

Video âm nhạc
Cả hai video của album đều được Mỹ Linh chọn lọc tham gia chương trình VTV Bài hát tôi yêu lần thứ nhất (2002)
 "Mùa đông sẽ qua" (đạo diễn: Việt Tú)
 "Khúc giao mùa" (đạo diễn: Phạm Hoàng Nam; phát hành dưới dạng đĩa đơn)

Ghi chú:
 "Mùa đông sẽ qua" còn có một phiên bản video khác, do nhiếp ảnh gia Dương Minh Long thực hiện.
 Các video clip được tổng hợp cùng với Tóc ngắn trong VCD &  DVD Tóc ngắn phát hành vào tháng 11 năm 2002 bởi Hãng phim Phương Nam.

Thành phần tham gia sản xuất
 Ban nhạc Anh Em
 Anh Quân – sản xuất, sáng tác, hát bè, hát chính trong "Vẫn mãi mong chờ", guitar, chỉnh âm, phối khí.
 Huy Tuấn – sản xuất, sáng tác, bass, guitar, chỉnh âm, phối khí.
 Văn Hà – keyboard, guitar.
 Quốc Bình – trống, định âm.
 Hồng Kiên – saxophone, phối khí.

 Các nghệ sĩ khác
 Dương Thụ – viết lời.
 Trương Ngọc Ninh – sáng tác "Nửa vầng trăng".
 Minh Quân – hát chính, hát bè trong "Khúc giao mùa".
 Tốp ca Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội – hát bè trong "Khúc giao mùa".

 Ê-kíp sản xuất
 Sản xuất – Anh Quân, Huy Tuấn.
 Thiết kế – Từ Phương Thảo.
 Chụp ảnh, quay phim – Dương Minh Long.

Tham khảo

Album nhạc Việt Nam
Album của Mỹ Linh
Album năm 2002
Album phát hành bởi Viết Tân


title: Vũ Đình Tụng

text:
Bác sĩ y khoa Vũ Đình Tụng (1895 - 1973) là một trí thức và một tín đồ Công giáo, Thầy thuốc Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Thương binh trong Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Quê quán

Ông sinh năm 1895 tại huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, sống và làm việc tại Hà Nội, em rể Quan Tổng đốc Hải Dương Nguyễn Huy Tưởng (1876 - ?), anh vợ Tiến sĩ Nguyễn Huy Lai (1908 - ?) luật sư Toà thánh Công giáo thượng thẩm thành phố Hà Nội.

Ông có hai người em trai là dược sĩ Vũ Công Thuyết nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam và nhà điêu khắc Vũ Cao Đàm.

Hoạt động y khoa

Thời trẻ, ông học tại trường Bưởi (bảo hộ), Trường Cao đẳng Y khoa Đông Dương và Trường Quốc tế Công giáo Đông Dương (nay là Trường THPT Pasteur ở Hà Nội)

Khi tốt nghiệp ông làm Giám đốc dưỡng đường và Trưởng khoa giải phẫu thuộc phân khoa hỗn hợp Y Dược, chuyên gia phẫu thuật tại Bệnh viện Thuộc địa Grelle (Hà Nội).

Ông từng là hội viên Viện nghiên cứu nhân trắc học, cộng tác viên Học viện phẫu thuật Đông Dương và các tạp chí khoa học Pháp - Việt, tạp chí Thanh Nghị (Hà Nội).

Ông là tác giả nhiều chuyên đề y học.

Hoạt động chính trị xã hội

Năm 1944, ông là một trong những người sáng lập và ủy viên Trung ương Tân Việt Nam hội (tiền thân Đảng Dân chủ Việt Nam). Ông theo đạo Công giáo.

Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông có chân trong các tổ chức hoạt động chính trị xã hội. Ông là Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đầu tiên và lâu nhất (1946 - 1973). Ngày 27/3/1946, Bác sĩ Vũ Đình Tụng, Giám đốc Nha Y tế Bắc Bộ, kiêm chức Giám đốc Nha Y tế Trung ương, Bộ Xã hội.

Trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, hai người con trai của ông là Vũ Văn Thành và Vũ Đình Tín đã hy sinh vì nền độc lập của đất nước. Khi biết tin này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhờ bác sĩ Trần Duy Hưng mang thư chia buồn đến gia đình ông.

Khi thực dân Pháp tái chiếm Hà Nội, ông tản cư ra vùng tự do tham gia kháng chiến suốt 8 năm (1947-1954). Năm 1948, ông cùng với Giáo sư Tôn Thất Tùng, bác sĩ Hồ Đắc Di tổ chức, giảng dạy tại Đại học Y khoa kháng chiến tại Chiêm Hoá, Tuyên Quang (Việt Bắc).

Năm 1947, ông được cử giữ chức Bộ trưởng Bộ Thương binh - Cựu binh.. Đến năm 1959 ông thôi nhiệm vụ Bộ trưởng khi Bộ Thương binh giải thể. Ông là vị Bộ trưởng được Bác Hồ luôn tin tưởng, quý mến, kính trọng.

Ông tham gia nhiều hoạt động chính trị xã hội, là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy viên Ban Việt kiều Trung ương, Phó Chủ tịch Ủy ban Bảo vệ hòa bình thế giới của Việt Nam, Ủy viên Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam.

Ông sống và làm việc tại 76 phố Trần Xuân Soạn phía sau chợ Hôm (Hà Nội) trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Năm 1973, ông mất tại Hà Nội, thọ 78 tuổi.

Vinh danh

Ông đã được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Nhất và nhiều phần thưởng cao quý khác.

Tại Thành phố Hà Nội có tên đường Vũ Đình Tụng đoạn từ ngã ba giao đường gom Vành đai 3 ᴄạnh hầm ᴄhui Long Biên - Gia Lâm đến ngã tư giao ᴄắt ngõ 197/3 phố Ngọᴄ Trì tại tổ 12 phường Thạᴄh Bàn, quận Long Biên.

Tại Thành phố Nam Định có tên đường Vũ Đình Tụng tại phường Mỹ Xá.

Tại Thành phố Hải Phòng có Hội Chữ thập đỏ mang tên Vũ Đình Tụng tại 9/313 Đông Khê, Quận Ngô Quyền.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Thư Hiệp Thông với Giáo phận Vinh của Đức Cha Micae Hoàng Đức Oanh, vietcatholic.

Bác sĩ Việt Nam
Người Nam Định
Người Hà Nội
Hội Chữ thập đỏ Việt Nam
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Việt Nam
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Chiến công
Tín hữu Công giáo được đặt tên đường ở Việt Nam


title: Gangnam Style

text:
"Gangnam Style" (, ) (Phong cách Giang Nam) là một đĩa đơn của ca sĩ nhạc rap người Hàn Quốc PSY trình bày. Bài hát được ra mắt vào ngày 15 tháng 7 năm 2012, và lần đầu tiên xuất hiện ở vị trí quán quân trong Gaon Chart, bảng xếp hạng quốc gia của Hàn Quốc, trở thành video nhạc Hàn Quốc thịnh hành nhất. Nó cũng được ghi vào lịch sử âm nhạc thế giới như ca khúc Hàn Quốc đầu tiên lọt vào được Top 10 bảng xếp hạng Billboard Hot 100 cũng như dẫn đầu Billboard Hot 100.

Đến đầu tháng 9, nhiều flash mob "Gangnam Style" đã bắt đầu xuất hiện tại nhiều thành phố trên thế giới và "Gangnam Style" đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều video chế và biểu hiện phản ứng, từ nhiều nguồn như The Oregon Duck, sinh viên từ Học viện Hải quân Hoa Kỳ, nhân viên từ Khu học chánh Houston, và kể cả chính quyền Bắc Triều Tiên. Ca sĩ Psy đã biểu diễn bài hát và điệu nhảy "Gangnam Style" đến nhiều nơi kể cả các chương trình truyền hình The Today Show, Saturday Night Live, Dodger Stadium, The Ellen DeGeneres Show, và trong các quảng cáo của Samsung. Thêm vào đó, nó đã được chia sẻ trên mạng bởi nhiều nhân vật công chúng, kể cả T-Pain, Katy Perry, Britney Spears, và Tom Cruise, và được các nhạc sĩ Nelly Furtado và Maroon 5 hát phiên bản cover, được nhiều báo chí quốc tế nhắc đến như CNN International, The Wall Street Journal, Financial Times, Harvard Business Review, và nguyệt san Foreign Policy.

"Gangnam Style" được khen ngợi vì có điệu nhạc dễ nhớ và vũ điệu vui nhộn trong video và trong các cuộc biểu diễn ngoài đời. Ngày 17 tháng 9, bài hát được đề cử cho giải Video hay nhất tại buổi lễ 2012 MTV Europe Music Awards được diễn ra tại Frankfurt, Đức và thắng giải vào tháng 11 cùng năm. Ngày 20 tháng 9 năm 2012, "Gangnam Style" được Sách Kỷ lục Guinness công nhận là "Video được nhiều người thích nhất trong lịch sử YouTube".

Đến cuối tháng 12/2012, Video Gangnam Style đã được xem hơn 1 tỷ lần, trở thành video được xem nhiều nhất tại Youtube, vượt qua video "Baby" của Justin Bieber từng chiếm kỷ lục trước đó, với 800 triệu người xem. .

Ngày 7/5/2013, khi họp song phương với tổng thống Hàn Quốc, tổng thống Obama cũng có nhắc tới Gangnam Style như một sự cuốn hút trong văn hóa Hàn Quốc bởi người dân khắp thế giới.

Bối cảnh
"Gangnam Style" (phong cách Giang Nam) là một từ mới có trong tiếng Triều Tiên, chỉ đến lối sống theo kiểu Khu Gangnam, một quận ở thành phố Seoul., nơi người dân có lối sống giàu có, sang trọng, và quý phái. Cụm từ này được Tuần báo Time giải thích là theo kiểu liên tưởng đến lối sống lãng phí tại Quận Gangnam ở Seoul.. Đây cũng là nơi nổi tiếng của tiệc tùng xa hoa, nơi người dân phung phí tiền của vào các mặt hàng xa xỉ để làm nổi bật và khoe sự giàu có của họ. PSY cho rằng Khu Gangnam tương tự với Beverly Hills, California, và cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng anh có ý chế giễu khi liên tục tự xưng cho rằng mình có phong cách sống "Gangnam Style" trong khi tất cả những gì về bài hát, điệu vũ, và video đều không phải là hạng sang hoặc cao nhã, quý phái thích hợp, và gần như đối lập, thô tục, có vẻ "quê mùa học làm sang". Trong một cuộc phỏng vấn khác với CNN, PSY cho rằng:

Bài hát nhắc đến "cô bạn gái hoàn hảo, người biết khi nào trở thành tao nhã và khi nào trở thành hoang dại." Bài hát giúp giải nghĩa ý này khi ca sĩ thốt lên lời "Ehhhhh Sexy Lady!" Điệp khúc "오빤 강남 스타일 (Oppan Gangnam style)" có thể được dịch là "Anh có phong cách sống kiểu Gangnam", chỉ đến chính ca sĩ; Chữ "Oppa" trong tiếng Triều Tiên, tương tự như chữ "anh" trong tiếng Việt, được phụ nữ dùng để chỉ đến người phái nam lớn tuổi hơn.

Điệu nhạc được sáng tác bởi PSY và Yoo Gun-hyung, một nhà sản xuất ở Hàn Quốc đã từng hợp tác với PSY. Lời bài hát được PSY sáng tác.

Đón nhận
"Gangnam Style" đã nhận được sự chú ý từ nhiều báo chí trên thế giới như Reuters, The New York Times, Los Angeles Times,

Maura Judkis của tờ The Washington Post nói rằng, "'Gangnam Style' đã biến một vũ điệu nhìn thấy cực kỳ ngu xuẩn trở thành 'cool". Tuần báo thời sự Đức Der Spiegel cho rằng sự thịnh hành của "Gangnam Style" là nhờ vũ điệu táo bạo của nó.

Mesfin Fekadu của hãng thông tấn Associated Press viết rằng PSY "hiện giờ đang có một khoảnh khắc văn hóa đại chúng'"." Các điệu vũ của PSY thì "khá kỳ quái" nhưng video ca nhạc thì đầy "quần áo sắc màu, sống động". Ông cũng cho rằng PSY rất vui khi "kiểu màu sắc của anh đang được ca tụng ở Mỹ và trên thế giới." Deborah Netburn của tờ Los Angeles Times nói rằng nó là "một trong những video vĩ đại nhất từng được tải lên YouTube."

Mặc dù "Gangnam Style" được đánh giá tích cực, một số người đã cho rằng nó điên khùng hay thậm chí là thô tục. Matt Buchanan và Scott Ellis của tờ The Sydney Morning Herald viết rằng video "gần như là vô nghĩa trong mắt người Tây phương" và nó đã "làm người xem tưởng rằng họ đã uống nhầm thuốc của ai." Paul Lester của tờ The Guardian cho rằng nó "nhạc rave Euro tầm thường với ghi-ta".

Một nhà phê bình âm nhạc tại Hàn Quốc nhận định rằng yếu tố đã tạo nên sự thành công cho ca khúc này chính là sự hóm hỉnh, nhất là tính hài hước hầu như vắng bóng trên các sàn nhạc pop tại Hàn Quốc. Dù Psy lại không thuộc dòng nhạc K-pop chính thống, và nổi tiếng về lề lối trình diễn và cá tính khiêu khích của anh bên lề một xã hội Hàn Quốc luôn bị gò bó trong khuôn phép, vài lần video của anh đã bị cấm đối với các khán giả dưới 18 tuổi vì các cơ quan chức năng Hàn Quốc cho rằng các bài hát đó có ngôn từ và hình ảnh quá khiêu dâm hay quá thô tục.

Biểu diễn trực tiếp
Sau khi phát hành "Gangnam Style", PSY đã biểu diễn ca khúc này tại một vài buổi hòa nhạc trên truyền hình ở Hàn Quốc. Sự xuất hiện đầu tiên là tại chương trình âm nhạc Hàn Quốc, The Music Trend. PSY cũng biểu diễn "Gangnam Style" tại một vài buổi hòa nhạc tại Mỹ trong chuyến bay của anh tới đây, gồm có "The Heumbbeok Show" và tại Buổi hòa nhạc Summer Stand tại Seoul, Hàn Quốc. Ngoài ra, PSY cũng biểu diễn ca khúc của mình tại các chương trình truyền hình nổi tiếng của Mỹ như The Ellen DeGeneres Show cùng với ca sĩ đình đám Britney Spears vào ngày 10 tháng 9 năm 2012, tại Lễ trao giải Video âm nhạc của MTV năm 2012, trên chương trình truyền hình Today tại Thành phố New York, và trên Saturday Night Live (SNL).

"Oppa Is Just My Style"

"Gangnam Style" đã chính thức được tái phát hành vào ngày 14 tháng 8 năm 2012, là "Oppa Is Just My Style" () (Anh là phong cách của em), với giọng hát bổ sung bởi ca sĩ Hàn Quốc và thành viên 4Minute là Hyuna. Mallika Rao viết trên báo The Huffington Post rằng video này "dường như được diễn tả theo cách nhìn của một người phụ nữ, nhưng những khác biệt chính có thể nhận ra là ít cảnh cưỡi những con ngựa vô hình mà nhiều cảnh ngột ngạt ôm ấp hơn." Video âm nhạc này cũng đã được xem trên 150 triệu lần, chỉ vài tuần sau khi video được tải lên Youtube.

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tổng hợp những Clip HOT nhất của điệu nhảy Gangnam Style , Gangnam Style Blog, cập nhật 5/1/2013
 Gặp bé trai Nam Hàn gốc Việt trong 'Gangnam Style' , báo Người Việt, 5/10/2012

Đĩa đơn của PSY
Đĩa đơn năm 2012
Ca khúc K-pop
Hiện tượng Internet
Video lan truyền nhanh
Quận Gangnam
Bài hát tiếng Triều Tiên
Đĩa đơn quán quân tại Úc
Đĩa đơn quán quân tại Áo
Đĩa đơn quán quân tại Phần Lan
Đĩa đơn quán quân tại Đức
Đĩa đơn quán quân tại New Zealand
Đĩa đơn quán quân tại Na Uy
Đĩa đơn quán quân tại Tây Ban Nha
Đĩa đơn của Republic Records
Đĩa đơn của YG Entertainment
Bài hát năm 2012
Đĩa đơn quán quân ở Liban
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart
Đĩa đơn quán quân Gaon Digital Chart


title: Thomas Blamey

text:
Thomas Albert Blamey (sinh ngày 24 tháng 1 năm 1884 mất ngày 27 tháng 5 năm 1951) là thống tướng quân đội Úc, đã tham gia cả hai cuộc thế chiến. Năm 1906, ông gia nhập quân đội Úc và tham dự khóa học tham mưu tại trường Đại học sĩ quan Chỉ huy và tham mưu Quetta. Trong thế chiến thứ nhất, ông tham gia cuộc đổ bộ tại Cove Anzac ngày 25 tháng 4 năm 1915, và là sĩ quan tham mưu trong chiến dịch Gallipoli, nơi ông đã lên một đột kích táo bạo vào lưng kẻ địch.

Sau đó, ông chuyển đến mặt trận phía tây, nơi ông lên kế hoạch cho Trận Pozières. Ông lên chức thiếu tướng và ông làm tổng tham mưu trưởng quân đoàn Úc, dưới quyền trung tướng John Monash, người đã ghi nhân ông là một nhân tố dẫn đến sự thành công của quân đoàn trong trận Hamel, trận Amiens và trận Hindenburg Line.

Tham khảo

Sách

Sinh năm 1884
Mất năm 1951
Tướng Úc
Thống tướng Úc
Lục quân Úc


title: HMAS Darwin (FFG 04)

text:
HMAS Darwin (FFG 04), đặt theo tên thủ phủ vùng lãnh thổ Bắc Úc, là một tàu khu trục tên lửa hành trình lớp Adelaide của Hải quân Hoàng gia Úc (RAN). Là một trong 4 tàu khu trục mua từ phía Hoa Kỳ, HMAS Darwin được vào biên chế năm 1984. Trong suốt quá trình hoạt động của mình, tàu đã tham gia vào chiến tranh vùng Vịnh, một phần chương trình gìn giữ hòa bình INTERFET, và ngoài khơi quần đảo Solomon. Năm 2007 và 2008, tàu khu trục trải qua một đợt nâng cấp lớn và hoạt động rất hiệu quả vào năm 2011.

Tham khảo


title: Callopistes

text:
Callopistes là một chi thằn lằn trong họ Teiidae. Chúng thường xuất hiện ở Ecuador, Peru và Chile.

Các loài

Callopistes flavipunctatus (Duméril & Bibron, 1839)
Callopistes maculatus Gravenhorst, 1838

Chú thích

Tham khảo

Teiidae


title: Erin Brockovich

text:
Erin Brockovich-Ellis (sinh ngày 22 tháng 6 năm 1960) là một trợ tá pháp lý và nhà hoạt động môi trường người Mỹ, mặc dù chưa học qua trường luật hay khóa giáo dục pháp lý nào, nhưng có công trong vụ kiện Công ty Điện và Khí đốt Thái Bình Dương (PG & E) của California vào năm 1993. Kể từ khi phát hành bộ phim chia sẻ câu chuyện và tên tuổi của cô, cô đã dẫn chương trình Challenge America with Erin Brockovich trên ABC và Final Justice on Zone Reality. Cô là chủ tịch của Nghiên cứu & Tư vấn Brockovich, một công ty tư vấn. Cô hiện đang làm việc như một nhà tư vấn cho Girardi & Keese hãng luật New York Weitz & Luxenberg,, tập trung vào khiếu nại thương tích của cá nhân tiếp xúc với amiăng, và Shine Lawyers tại Úc.

Cô sinh ra với tên lúc sinh Erin Pattee ở Lawrence, Kansas, cha cô là Frank Pattee, một kỹ sư công nghiệp và mẹ là Betty Jo O'Neal-Pattee, một nhà báo. Cô học trường trung học Lawrence lúc đó là Đại học bang Kansas ở Manhattan, Kansas, và tốt nghiệp với bằng Associate in Applied Arts Degree từ trường Cao đẳng Kinh doanh Wades tại Dallas, Texas. Cô đã làm một quản lý tập sự với Kmart vào năm 1981 nhưng bỏ việc sau một vài tháng và bước vào một cuộc thi sắc đẹp. Sau khi giành chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu bờ biển Thái Bình Dương vào năm 1981, cô từ bỏ cuộc sống hoa hậu. Cô đã sống ở California từ năm 1982.

Tham khảo

Sinh năm 1960
Nhà bảo vệ môi trường Mỹ
Nhân vật còn sống
Người từ Agoura Hills, California
Người từ Lawrence, Kansas


title: Aurelia aurita

text:
Sứa mặt trăng hay sứa trăng (Danh pháp khoa học: Aurelia aurita) là loài sứa thuộc chi Aurelia được nghiên cứu nhiều nhất. Tất cả các loài trong chi này liên quan chặt chẽ, và nó là khó khăn để xác định các loài sứa Aurelia mà không lấy mẫu di truyền.
là một loài thuộc họ. Tất cả các loài trong chi đều khá giống nhau, và rất khó để phân biệt những con Aurelia trưởng thành nếu như không phân tích di truyền.

Loài sứa này gần như trong suốt, đường kính thường từ , và được nhận biết bằng bốn tuyến sinh dục hình móng ngựa ở đỉnh phần dù. Chúng ăn bằng cách kéo các con sứa khác, sinh vật phù du, động vật thân mềm bằng xúc tu vào trong cơ thể để tiêu hóa. Sứa mặt trăng di chuyển rất hạn chế, trôi theo dòng chảy là chính, kể cả khi đang bơi.

Phân bố
Loài Aurelia aurita được tìm thấy ở Biển Bắc, Biển Đen, Biển Baltic, và Biển Caspi, Đông Bắc Đại Tây Dương, Greenland, Đông Bắc Hoa Kỳ và Canada, Tây Bắc Thái Bình Dương và Nam Mỹ. Nhìn chung, Aurelia là một chi ven bờ có thể được tìm thấy ở cửa sông và cảng.

Aurelia aurita sống ở vùng đại dương có nhiệt độ nước từ ; với nhiệt độ tối ưu nằm trong khoảng . Chúng ưa vùng biển ôn đới có dòng chảy nhất quán. Sứa mặt trăng đã từng được tìm thấy ở vùng nước mặn với độ mặn thấp tới 6 phần nghìn.
Mối liên hệ giữ tình trạng thiếu hụt oxy vào mùa hè và sự phân bố của sứa mặt trăng có thể được quan sát rõ nhất trong tháng 7 và tháng 8 mùa hè khi nhiệt độ tăng cao và nồng độ oxy hòa tan (DO) thấp. Trong ba môi trường thử nghiệm được kiểm tra, môi trường có nồng độ DO thấp nhất có số lượng sứa lớn nhất. Số lượng sứa mặt trăng đạt mức cao nhất khi mức độ DO thấp hơn 2,0 mg L−1. Sứa mặt trăng có thể chịu được môi trường có nồng độ DO thấp, đó chính là lý do vì sao số lượng của chúng vẫn khá cao vào mùa hè. Nói chung, thiếu hụt oxy hòa tan khiến các loài khác phải di chuyển khỏi nơi thiếu oxy, nhưng sứa mặt trăng có thể chịu được điều kiện môi trường này. Hơn nữa, tần xuất co dãn dù của sứa, hoạt động cho thấy rằng sứa đang ăn, vẫn giữ nguyên cho dù nồng độ DO có thấp hơn bình thường. Trong tháng 7  và tháng 8, đã quan sát được rằng tổng cộng 250 cá thể sứa mặt trăng tiêu thụ khoảng 100% lượng sinh khối sinh vật phù du cỡ lớn ở Biển nội địa Seto. Các loài động vật săn cá xuất hiện ở các vùng nước ven bờ này có vẻ như cũng không chịu đựng được điều kiện thiếu oxy như sứa mặt trăng. Sức ăn và săn mồi của những loài cá này giảm mạnh trong điều kiện nồng độ DO thấp như vậy. Điều này giảm sự cạnh tranh của sứa mặt trăng và các loài cá ăn phù du khác. Nồng độ DO thấp ở các vùng biển như Vịnh Tokyo và Biển nội địa Seto đã được chứng minh là có tác động tích cực tới việc ăn, phát triển và sinh tồn của sứa mặt trăng.

Đặc điểm
Loài sứa này mờ, Thông thường đường kính khoảng 25–40 cm, và có thể được nhận ra bởi bốn tuyến sinh dục có hình móng ngựa, dễ nhận thấy qua đầu của chuông. Nó ăn bằng cách bắt sứa, sinh vật phù du và động vật thân mềm bằng xúc tu, và đưa chúng vào cơ thể để tiêu hóa. Nó có khả năng chuyển động hạn chế, và trôi theo dòng nước, ngay cả khi bơi.
Chi Aurelia được tìm thấy hầu khắp các đại dương trên thế giới, từ vùng nhiệt đới xa về phía bắc tận vĩ độ 70 ° N và phía nam đến vĩ độ 40 độ vĩ nam.

Loài Aurelia aurita được tìm thấy dọc theo bờ biển phía đông Đại Tây Dương của Bắc Âu và bờ biển phía tây Đại tây dương của Bắc Mỹ tại New England và miền Đông Canada Nói chung, Aurelia là một chi ven bờ đó có thể được tìm thấy trong các cửa sông và bến cảng. Nó sinh sống ở nhiệt độ nước đại dương từ 6 °C đến 31 °C, với nhiệt độ tối ưu của 9 °C đến 19 °C. A. A. aurita thích biển ôn đới với các dòng chảy nhất quán. Nó đã được tìm thấy ở vùng biển có độ mặn thấp đến 6 phần nghìn.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Moen, F.E. and E. Svensen. 2004. Marine fish & invertebrates of Northern Europe. AquaPress: Southend-on-Sea. ISBN 0-9544060-2-8. 608 pp.
 National Center for Biotechnology Information. ngày 23 tháng 10 năm 2001.

Động vật được mô tả năm 1758
A


title: Lepilemur sahamalazensis

text:
Lepilemur sahamalazensis là một loài vượn cáo đặc hữu Madagascar. Nó có tổng chiều dài khoảng 51 đến 54 cm, trong đó có 26–27 cm là chiều dài đuôi. Loài vượn cáo này được tìm thấy ở tây bắc Madagascar, nơi nó sinh sống ở rừng bán ẩm và một số rừng thứ cấp.

Tham khảo

Lepilemur


title: Cercopithecus roloway

text:
Cercopithecus roloway là một loài khỉ Cựu thế giới được tìm thấy ở một khu vực nhỏ ở đông Côte d'Ivoire và rừng Ghana, giữa các sông Sassandra và Pra.

Loài này giống các loài khỉ đuôi dài khác nhưng phân biệt bằng bộ râu dài. Bộ lông và mặt chủ yếu màu đen còn cổ họng và phía trong cánh tay màu trắng với hông và lưng màu cam. Thân dài từ 40–55 cm và cân nặng từ 4–7 kg. Loài này sống trên cây, và các tạo thành các nhóm xã hội với kích thước nhóm 15 đến 30 cá thể. Chế độ ăn uống của nó bao gồm các loại trái cây, hoa, hạt và côn trùng.

Loài này là một trong số bị linh trưởng nguy cơ nhất trên lục địa châu Phi, mặc dù không có sẵn con số chính xác về loài. Khảo sát gần đây không thể tìm thấy bằng chứng của nó trong vườn quốc gia Bia ở Ghana, nơi nó có thể bị tuyệt diệt khoảng thời gian từ giữa năm 1970 và 1990. Có những dự đoán đó có lẽ đã có một sự suy giảm dân số ít nhất 80% với ba thế hệ cuối cùng. Loài này nằm trong danh sách "25 loài linh trưởng nguy cơ nhất thế giới."

Trước đây nó được coi là một phân loài của khỉ Diana (Cercopithecus diana).

Chú thích

Tham khảo

Động vật có vú châu Phi
R
Động vật được mô tả năm 1774
Động vật có vú Tây Phi