title: Edwin von Manteuffel

text:
Edwin Karl Rochus Freiherr von Manteuffel (24 tháng 2 năm 1809 – 17 tháng 6 năm 1885) là một Thống chế quân đội Phổ-Đức nửa sau thế kỷ 19. Manteuffel đã tham gia chỉ huy lực lượng Phổ trong các cuộc chiến tranh thống nhất nước Đức, giành được nhiều thắng lợi trong 2 chiến dịch tấn công Áo (1866) và Pháp (1870 – 1871). Manteuffel cũng từng có nhiều đóng góp cho chính sách ngoại giao của Phổ trong thời gian Bismarck cầm quyền.

Manteuffel đã gia nhập quân ngũ từ năm 1827, trở thành sĩ quan hầu cận của một vương thân Phổ vào năm 1843, và của vua Phổ Friedrich Wilhelm IV vào năm 1848. Kể từ đó, ông bắt đầu được thăng tiến như diều gặp gió trong quân ngũ, và trở thành Bộ trưởng Nội các Quân sự vào năm 1857. Ông đã tham gia tích cực trong việc cải cách quân đội Phổ vốn đã lạc hậu sau chiến thắng trong Chiến tranh Napoléon. Sau khi lên quân hàm Trung tướng năm 1861, Manteuffel đã góp phần chỉ huy lực lượng Phổ, Áo tấn công Đan Mạch trong Chiến tranh Schleswig năm 1864. Các hoạt động ngoại giao của Manteuffel trong cuộc chiến đã góp phần thắt chặt sự hợp tác của liên minh Áo – Phổ. Năm 1865, vua Wilhelm I phong Manteuffel làm Thống đốc Schleswig, và trên cương vị này, ông đã góp phần giải quyết dứt điểm tranh chấp lãnh thổ Schleswig-Holstein giữa Phổ và Áo. Trong Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866, Manteuffel chỉ huy 1 sư đoàn Phổ tấn công Tây Đức trong đội hình Tập đoàn quân Main (Tư lệnh: Thượng tướng Bộ binh Falckenstein). Sau khi Falckenstein bị sa thải, Manteuffel lãnh chức Tư lệnh Tập đoàn quân Main, ông đã giành thắng lợi chóng vánh trước quân đội Liên minh Đức và tạo tiền đề cho Phổ sáp nhập một số tiểu quốc Đức sau chiến tranh, mặc dù quốc hội từ chối thưởng lương cho ông do quan điểm chính trị bảo thủ của ông. Sau đó, ông đã thực hiện thành công một sứ mệnh ngoại giao sang Nga.

Cuối năm 1868, ông được chỉ định làm Tư lệnh Quân đoàn I, và giữ cương vị này khi Chiến tranh Pháp-Đức bùng nổ năm 1870. Manteuffel đã các trận đánh ở Lorraine và góp phần đánh bại những cuộc phá vây của Tập đoàn quân Rhine (Pháp) khi đội quân này bị vây hãm ở Metz. Vào tháng 10 năm 1870, ông thay Thượng tướng Bộ binh Steinmetz làm Tư lệnh Tập đoàn quân số 1 (Phổ–Đức), chiếm Rouen và liên tục đánh thắng Tập đoàn quân Bắc tân lập của Cộng hòa Pháp do Farre và Faidherbe tại lưu vực sông Somme vào cuối năm 1870 – đầu năm 1871. Đầu năm 1871, vua Wilhelm I cử Manteuffel làm Tư lệnh Tập đoàn quân Nam tân lập, đạo quân này dưới sự chỉ huy của Manteuffel đã khóa chặt đường rút của Tập đoàn quân Đông (Pháp) và đánh Tập đoàn quân Đông chạy thục mạng sang Thụy Sĩ trong trận Pontarlier cuối tháng 1 – đầu tháng 2 năm 1871. Sau chiến thắng, Manteuffel làm chỉ huy lực lượng Đức chiếm đóng Pháp và được thăng cấp hàm Thống chế (1873). Năm 1879, Manteuffel được phân công chức Thống đốc Alsace-Lorraine. Ông đã thực hiện nhiều chính sách cởi mở nhằm xây dựng muốn quan hệ hòa hợp giữa người dân Alsace với nước Đức.

Thượng tướng Thiết giáp Hasso von Manteuffel nổi tiếng của Đức thời Chiến tranh thế giới thứ hai là một hậu duệ của ông.

Thân thế và sự nghiệp ban đầu
Edwin Karl Rochus von Manteuffel sinh ngày 24 tháng 2 năm 1809 tại Dresden, trong một gia tộc có nhiều chi nhánh và đã sản sinh ra không ít lãnh đạo chính trị, quân sự của Phổ trong quá khứ. Mặc dù vậy, chi nhánh của Manteuffel không được giàu có và Manteuffel là một đứa trẻ gầy gò ốm yếu. Sau này, Manteuffel còn bị cận thị và bất chấp nguồn gốc của mình, ông không có nhiều mối quen biết trong giới lãnh đạo cấp cao. Ông là con trai của Chánh án Toà án thành phố Magdeburg, và thuở nhỏ ông được nuôi nấng cùng với người anh họ của mình là Otto von Manteuffel (1805 – 1882), một nhà chính khách Phổ. Ông đã được định hướng và giáo dục để trở thành một quân nhân. Khác với người em họ Otto của mình, Ewin thích thưởng thức kịch nghệ, và thuộc lòng hàng nghìn vầng thơ của nhà thơ Schiller mà ông yêu mến. Vào năm 1826, khi ở độ tuổi vị thành niên, ông đã gia nhập Trung đoàn Long kỵ binh Cận vệ, và được phong cấp Trung úy trong trung đoàn này hai năm sau đó. Sau khi học tại Viện Hàn lâm Quân sự trong vòng hai năm, ông lần lượt phục vụ cho Tướng von Müffling và Vương thân Albrecht của Phổ với cương vị là sĩ quan hầu cận. Sau 15 năm giữ quân hàm Trung úy, ông đã được thăng cấp Đại úy vào năm 1843 và Thiếu tá vào năm 1848. Vào thập niên 1840, Manteuffel đã nghe những bài giảng của nhà sử học nổi tiếng Leopold von Ranke (1795 – 1886) và trở nên trung kiên với phương pháp khoa học lịch sử mới của Ranke. Về sau này, Ranke nói:

Năm 1848, vận may đã khiến cho ông được liên lạc trực tiếp với nhà vua: trong những ngày xảy ra cơn bão Cách mạng Tháng Ba năm 1848 tại kinh thành Berlin, khi Vua Friedrich Wilhelm IV hết sức run sợ. Người sĩ quan trẻ tuổi Manteuffel đã mạnh dạn đến bến nhà vua và cố gắng động viên tinh thần của nhà vua. Sau khi tình hình Berlin được ổn định, Quốc vương đã bổ nhiệm Manteuffel làm sĩ quan trợ lý của mình để tỏ lòng biết ơn. Kể từ đây, ông được thăng tiến nhanh chóng: ông lên quân hàm Thượng tá vào năm 1852 và đến năm 1853 ông lại được phong cấp Đại tá, chỉ huy Trung đoàn Thương kỵ binh số 5, khi ấy đóng quân tại Düsseldorf. Bên cạnh tư cách của ông như một quân nhân, Quốc vương nhận thấy rằng viên Đại tá kỵ binh này thể trở thành một nhà ngoại giao tài giỏi, do đó Friedrich Wilhelm IV đã ra lệnh cho ông thực hiện thực hiện các sứ mệnh ngoại giao quan trọng đến Viên và Sankt-Peterburg. Các hoạt động ngoại giao của ông đã khiến cho nhà vua và quần thần vô cùng mãn nguyện. Vào năm 1857, ông được phong quân hàm Thiếu tướng.

Đứng đầu Nội các Quân sự Phổ (1857-1865)
Cùng năm đó ông đã nhận được chức vụ quan trọng nhất của mình: ông được vua Friedrich Wilhelm IV bổ nhiệm làm Trưởng khoa nhân sự trong Bộ Chiến tranh Phổ. Trên cương vị này, ông ủng hộ ý tưởng tái cấu trúc quân đội Phổ của Vương tử Nhiếp chính Wilhelm, và ủng hộ Wilhelm bổ nhiệm Moltke làm Tổng tham mưu trưởng quân đội Phổ, giao cho Moltke nhiều quyền lực. Vào năm 1860, trong bối cảnh xung đột giữa Bộ trưởng Chiến tranh Albrecht von Roon, một người bảo thủ chủ trương canh tân, củng cố quân đội Phổ, và Quốc hội với xu hướng tự do, Manteuffel đã thể hiện thái độ không khoan nhượng của ông đối với Quốc hội trong thư từ giữa ông và Roon, và thái độ cực đoan của ông đã gây khó khăn cho Roon vốn kiên nhẫn hơn. Trong lễ đăng quang của mình năm 1861, Wilhelm I đã thăng Manteuffel lên cấp Trung tướng. Ngay từ trước khi Bismarck lên cầm quyền, Manteuffel đã dàn xếp việc chuyển giao quyền kiểm soát Khoa dân sự từ Bộ Chiến tranh sang đại bản doanh của Đức vua, và khi đó cơ quan này sẽ có tên gọi là Nội các Quân sự Phổ.

Điều này đã trở thành hiện thực vào ngày 18 tháng 1 năm 1861, khi tân vương Wilhelm I ban bố một chỉ thị theo đó các mệnh lệnh quân đội quyết định các chi tiết nhân sự, phục vụ và các vấn đề chỉ huy không phải thông qua Bộ Chiến tranh. Giờ đây, trên thực tế, Bộ trưởng Nội các Quân sự chỉ hoàn toàn chịu trách nhiệm với Quốc vương trong việc bổ nhiệm sĩ quan ở mọi cấp bậc. Việc thiết lập một Nội các Quân sự riêng rẽ có một có tác hại lớn: nó làm lu mờ việc đưa ra quyết định. Moltke, với chức vụ Tổng tham mưu trưởng, làm việc trong nhiệm sở ở đường 66 Behrenstrasse, còn Bộ trưởng Chiến tranh Albrecht von Roon và những người kế nhiệm ông làm việc trên đường Leipziger Strasse. Trong khi đó, Manteuffel hoạt động trong một phòng ngoài của Vương cung và với vai trò là sĩ quan phụ tá ông thường xuyên nhìn thấy nhà vua trong thời gian thực thi nhiệm vụ. Ở một quốc gia bán chuyên chế như Phổ, yếu tố thân cận quan trọng hơn mọi thứ, và sự gần gũi giữa Nội các Chiến tranh với nhà vua đã tạo cho cơ quan này ngày càng trở nên quyền uy, đỉnh điểm là vào năm 1883 khi Đức hoàng loại bỏ cơ quan này ra khỏi Bộ Chiến tranh. Quá trình do Manteuffel đã khởi đầu đã dẫn đến sự hỗn loạn trong bộ máy chỉ huy quân đội Phổ về sau, và sự tập trung và hữu hiệu của quân đội mà Roon và Moltke đạt được trong các năm 1866 và 1870 sẽ không còn lặp lại. Như vậy, Manteuffel là người đã thiết lập một hệ thống tam đầu chế của các tướng lĩnh cấp cao định hướng quân đội Phổ cho tới năm 1918. Bất chấp những rắc rối như sự bất đồng của Manteuffel với Roon trong cuộc xung đột giữa Roon với quốc hội, Manteuffel vẫn là người trợ giúp quan trọng của Roon. Ngoài ra, cả Moltke và Bismarck về sau này đều cần sự ủng hộ và hỗ trợ của Manteuffel. Manteuffel và ba người kia luôn có chung chí hướng với nhau, chỉ bất đầu về cách thức thực hiện mục tiêu của mình.

Ngày 18 tháng 1 năm 1861, 36 trung đoàn bộ binh mới được thành lập theo cải cách của Roon, đã trình diện cờ hiệu của mình ở mộ Friedrich Đại đế mà không có sự đồng ý của quốc hội. Thủ tướng Phổ Rudolf von Auerswald yêu cầu Manteuffel ngăn chặn hành động này cùng với nhà vua, song Manteuffel giận dữ vì "Thánh thượng đã ra lệnh cho tôi tổ chức lễ duyệt binh", chứ ông không có lỳ gì phải tuân theo "một số người ngồi trong một tòa nhà ở Dönhoff-platz, những người tự xưng là Nghị viện và những người có thể không đồng tình với nghi lễ này". Sự bảo thủ của Manteuffel đã chọc giận một đại biểu trẻ của phe tự do là Karl Twesten. Tháng 4 năm 1861, Twesten xuất bản nặc danh một cuốn sách nhỏ 88 trang, trong đó ông này công kích cá nhân Manteuffel như một tướng lĩnh nguy hiểm về chính trị, và từ lâu đã không tiếp xúc với quân đội vốn không tin tưởng vào ông: "Liệu chúng ta có phải chịu một trận Solferino trước khi loại bỏ kẻ xấu này khỏi một chức vụ xấu ?" Manteuffel đề nghị cho biết tên của tác giả cuốn sách này và Twesten đã tự khai tên mình, do đó Manteuffel thách Twesten đấu súng vào ngày 27 tháng 5 năm 1861. Twesden bắn trượt và Manteuffel tuyên bố sẽ rút lui nếu Twesten rút lại những lời đả kích của mình. Twesten từ chối và Manteuffel đã bắn nát cánh tay phải của Twesten. Vụ đấu súng đã khiến cho hai người trở nên nổi tiếng trong cả nước, và làm cho vua Wilhelm I vô cùng thất vọng. Do đấu súng là bất hợp pháp, điều này đã đủ để nhà vua sa thải Manteuffel. Nhưng rồi, nhờ ảnh hưởng cá nhân của ông với quân vương, vị tướng chỉ bị cầm tù một thời gian ngắn và không bị mất chức.

Mặc dù từng đối xử với nhà chính trị Bismarck như "thầy dạy trẻ" (trích Bismarck năm 1857) và thái độ của ông với Roon, bạn thân của Bismarck vào năm 1860 nói lên một sự thật rằng ông đã là một tướng lĩnh và không chịu sự kiểm soát của Bismarck, Manteuffel ủng hộ Bismarck trở thành Thủ tướng vào năm 1862. Cũng như Roon, ông biết rằng không người nào có thể giúp ích cho quân đội như Bismarck. Từ năm 1862, mối quan hệ cá nhân giữa Roon và Manteuffel đã xấu đi, do vị Bộ trưởng Nội các Quân sự không chịu thừa nhận mình là người dưới quyền của Roon và có thói quen ra quyết định dưới danh nghĩa đức vua mà không tham vấn Roon. Có thể thấy ngay từ đầu, Manteuffel có chủ ý giảm bớt quyền lực của Bộ trưởng Chiến tranh, do đó mâu thuẫn với Roon là điều hiển nhiên. Manteuffel cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc thành lập liên minh tạm thời giữa Phổ và Áo chống lại Đan Mạch. Đầu năm 1864, khi tình hình cho thấy là người Áo thiếu nhiệt huyết đối với cuộc chiến, Manteuffel đã được cử đến Viên để khích lệ triều đình Áo chiến đấu hăng hái hơn. Việc lựa chọn Manteuffel bắt nguồn từ tư tưởng thân Áo của ông, mặc dù cũng có mạo hiểm: trên thực tế, về những bất đồng giữa Áo và Phổ, ông có suy nghĩ riêng rằng một khi thắng cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai, Áo không chỉ phối hợp với Phổ mà còn cho phép Phổ quyền kiểm soát vùng Schleswig-Holstein chiếm được từ tay Đan Mạch nếu Phổ đồng ý giúp Áo lấy lại Lombardy trong "cuộc chiến tiếp theo. May mắn là Manteuffel đã được chỉ thị không tranh cãi về vấn đề miền Bắc Ý. Sứ mệnh của ông đã thành công lớn: các lực lượng Đồng minh quyết tâm phải đánh chiếm Jutland từ tay Đan Mạch. Sau khi tham gia trận Mysunde, Manteuffel đã tham gia các cuộc giao chiến và hành quân dẫn tới việc Jutland thất thủ về tay liên quân.

Mặc dù Bismarck vẫn giữ mối quan hệ tốt đẹp với Manteuffel cho đến mùa xuân năm 1865, tình hình đã chia rẽ do từ năm 1865, Manteuffel bắt đầu tính kế ngăn ngừa nhà vua thực hiện bất kỳ một sự thỏa hiệp nào với quốc hội. Khi quốc hội tìm cách giảng hòa và lập một kế hoạch được Bismarck và mọi đình thần Phổ ủng hộ, Manteuffel đã làm tiêu tan khả năng chấm dứt khủng hoảng hiến pháp Phổ, ông gửi thư cho Quốc vương: "Ai trị vì và quyết định ở Phổ, Đức vua hay quần thần ? … Quần thần của Bệ hạ đều trung thành và tận tụy nhưng giờ đây họ chỉ sống trong bầu không khí của Nghị viện. Nếu thần có thể bày tỏ ý kiến, thì theo tôi, Bệ hạ đừng mở một hội đồng nào nhưng hãy gửi thư cho Thủ tướng Bismarck và nói `Trẫm đã đọc đề xuất rồi, trẫm đã quyết định rằng chính phủ sẽ không tán đồng với nó’. Nghe lời ông, quân vương không chịu thỏa hiệp. Trong một lá thư ngày 28 tháng 5, ông khuyên nhà vua rằng nếu một cuộc chiến nổ ra và Phổ giành được đất đai, thì quân vương phải tuyên bố hiến pháp là không phù hợp với một nước Phổ lớn mạnh và tái lập nền quân chủ chuyên chế của nhà Hohenzollern. Mặc dù Bismarck và Roon không ưa gì quốc hội, họ biết rằng một cuộc đảo chính quân sự bảo hoàng sẽ cướp đi sự nghiệp của họ; hơn nữa nó có thể gây nên một cuộc cách mạng và lấy đi cái đầu của họ. Sau khi nhà vua tổ chức Hội đồng Vương quốc vào ngày 29 tháng 5 mà không tham vấn Bismarck, Thủ tướng nhận thấy cần phải loại trừ Manteuffel và những người bảo thủ cực đoan.

Thống đốc Schleswig và cuộc Chiến tranh Áo-Phổ
Manteuffel đã đóng góp không nhỏ đến việc ký kết thỏa thuận Gastein vào ngày 20 tháng 8 năm 1864, và thỏa thuận này đã ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh giữa Áo và Phổ trong một thời gian. Thỏa thuận này đã tạo điều kiện cho Bismarck hất cẳng Manteuffel khỏi kinh đô Berlin: nhận thấy sự cấp thiết của việc bổ nhiệm một người có tầm vóc và tài năng về ngoại giao để làm Thống đốc Schleswig, Thủ tướng và Roon, mặc dù khó nhọc, đã thuyết phục được Quốc vương trao quyền kiểm soát Schleswig cho Manteuffel. Không những loại bỏ được đối thủ bảo thủ cực đoan của mình, đây cũng là chủ ý của Thủ tướng: do Manteuffel trên thực tế là người thân Áo nhất trong triều đình Phổ (điều có thể gây hại cho chính sách chống Áo của Bismarck), Bismarck biết rằng việc cử ông làm người đại diện của Phổ ở hai công quốc mà Phổ và Áo đã phối hợp chinh phạt có thể tạo nên một tạm ước là điều kiện hai nước chiếm đóng vốn đang mâu thuẫn, và một khi Manteuffel không thể giàn hòa với Áo, vua Phổ sẽ có cớ để tuyên bố rằng người Áo đã cố tình không chịu thỏa thuận vì lợi ích chung với Phổ, và Bismarck sẽ dật dây cho nhà vua khai chiến với Áo. Tướng Hermann von Tresckow thay ông điều khiển Khoa Nhân sự Phổ vào năm 1865.

Manteuffel đã gặp khó khăn khi cai quản Schleswig. Gablenz, Tổng tư lệnh quân đội Áo ở Holstein, thì ngược lại: do chính sách của Áo hướng tới việc thừa nhận người đòi quyền thừa kế Augustenburg làm công tước cai trị cả hai công quốc, không có khó khăn cho người Áo để hòa nhập với Holstein. Ngược lại, Manteuffel đã tỏ ra quyết liệt trong việc phản đối yêu cầu đưa Augustenburg lên làm chúa tể của hai công quốc, và phản ứng mạnh mẽ với thái độ xem nhẹ Phổ của Augustenburg. Giờ đây, điều mà Bismarck thấy trước đã đến: mọi tình cảm thân Áo của Manteuffel hoàn toàn tan biến trước vấn đề Schleswig-Holstein. Khi người đòi quyền thừa kế Augustenburg, cảm thấy an toàn vì được Áo, tự tấn phong mình làm Quận công vào ngày 14 tháng 10 năm 1865, Manteuffel thông báo với ông này vào ngày 16 tháng 10, rằng nếu Augustenburg không chịu nhượng bộ, viên tướng Phổ sẽ bắt giam Augustenburg. Khi tướng Gablenz, trái ngược với Thỏa thuận Gastein, triệu tập các địa chủ ở Holstein tại Itzehoe vào tháng 6 năm 1866, Manteuffel, được lệnh của triều đình, đã viết thư gửi Gablenz rằng do Áo đã vi phạm thỏa thuận, ông cần phải giành quyền kiểm soát cả hai công quốc ngay lập tức. Vào ngày 7 tháng 6, Manteuffel đem quân đến Holstein. Do lực lượng chênh lệch, Gablenz đã rút quân cùng với người đòi quyền kế vị Augustenburg. Manteuffel đã chiếm Itzehoe và chấm dứt cuộc họp mặt mà Gablenz dự kiến. Ngày 10 tháng 6 năm 1866, ông tuyên bố với dân Holstein: "Để bảo vệ quyền lợi bị đe dọa của Quốc vương Bệ hạ, tôi buộc lòng phải giành lấy quyền thống trị tối cao ở Công quốc Holstein". Gablenz đã vượt khỏi sông Elbe, và vào ngày 15 tháng 6, sau khi Chiến tranh Áo-Phổ bùng nổ, Manteuffel tiến vào Vương quốc Hanover. Ngày 18 tháng 6, quân ông chiếm Stade và thu được rất nhiều kho đạn dược. Trước bước tiến nhanh chóng của Manteuffel, Gablenz rút quân qua Harburg tới Cassel.

Với tư cách là một sư đoàn trưởng trong Tập đoàn quân Main của Thượng tướng Bộ binh Falckenstein, Manteuffel đã tham gia trong trận Langensalza. Ông cũng đánh thắng quân đội Bayern trong trận Waldaschach vào đầu tháng 7. Khi Falckenstein được thuyên chuyển sang chiến trường Böhmen giữa Phổ và Áo, Manteuffel thay ông ta làm Tổng tư lệnh Tập đoàn quân Main vào tháng 7 năm 1866. Được lệnh tiến hành các chiến dịch chống các bang Nam Đức, Manteuffel đã thực hiện nhiệm vụ một cách quyết đoán. Ông buộc thành phố Frankfurt phải giao nộp 30 triệu florin chiến phí cho Phổ, nhưng hội đồng thành phố thà để để Frankfurt bị tàn phá còn hơn phải nộp chiến phí. Và, vào ngày 23 tháng 7 năm 1866, Manteuffel hành binh đến sông Tauber. Vào ngày 24 tháng 7, ông đánh bại quân Baden trong một trận đánh gần Werbach, và đánh thắng liên quân Áo - Nassau - Hesse - Württemberg gần Bischofsheim. Vào ngày 25 tháng 7, ông đập tan toàn bộ Quân đoàn VIII của Liên minh Đức trong trận Gerchsheim, và quân đội Bayern trong trận Helmstadt và Roßbrunn. Tiếp theo các thắng lợi của mình, ngày 27 tháng 7, ông dừng chân trước Würzburg và pháo kích thành công vào Marienberg, trước khi hai bên ngưng chiến. Những chiến thắng nhanh chóng của ông đã khiến cho các đồng minh Nam Đức không thể chi viện cho Áo, và tạo điều kiện cho Phổ sáp nhập một số bang nhỏ. Manteuffel đã cai trị thành phố Frankfurt một cách bạo ngược, và bị thị dân ở đây căm phẫn.< Thành công của ông trong các chiến dịch năm 1866 đã khiến cho ông được tặng thưởng Huân chương Quân công của Phổ, nhưng do quan điểm chính trị bảo hoàng và niềm tin Công giáo cuồng nhiệt của ông, quốc hội coi ông là phản động và từ chối thưởng lương cho ông như các tướng lĩnh khác.

Sau chiến tranh, ông đã tham gia một phái bộ tới Sankt-Peterburg, và đàm phán thành công với triều đình Nga. Nga hoàng đã hấp thuận tình hình Bắc Đức hiện tại, theo đó Phổ sáp nhập Schleswig-Holstein, Hanover, Nassau, Tuyển hầu quốc Hesse, và Frankfurt. Trở về nước, ông đã bổ nhiệm làm Đại tá danh dự của Trung đoàn Long kỵ binh số 5. Ông lãnh chức Tư lệnh Quân đoàn IX (Schleswig-Holstein) năm 1866. Nhưng, nguyên là một người có quyền lực về cả chính trị lẫn dân sự ở các công quốc sông Elbe, ông không chấp nhận là một chỉ huy quân sự bình thường dưới quyền một trong những cấp dưới về dân sự của ông trước kia, và vì thế Manteuffel rút khỏi quân ngũ trong vòng 1 năm. Ông nhận được nhiều lộc thánh từ nhà thờ Công giáo ở Naumburg, và một kẻ thù của ông từng đả kích Manteuffel: "Một chân ở quân đội, một chân ở nhà thờ Công giáo, cái đầu ông ta ở ngành ngoại giao, và con tim ông ta không có ở đâu". Tuy nhiên, vào tháng 10 năm 1868, ông trở lại phục vụ quân ngũ, với vai trò tư lệnh Quân đoàn I.

Chiến tranh Pháp-Đức (1870 - 1871)
Trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), ông kéo Quân đoàn I đến Metz để gia nhập biên chế của Tập đoàn quân số 1 do Thượng tướng Bộ binh Steinmetz chỉ huy. Quân của ông đến nơi vào ngày 14 tháng 8, và tham gia trong cuộc giao chiến ở Borny-Colombey. Ông bẻ gãy mọi đợt tấn công của quân đoàn Ladmirault của Pháp, đánh bật quân Pháp về các công sự tại Metz. Tiếp theo đó, trong cuộc vây hãm Metz, quân của Manteuffel án ngữ tại chiến tuyến phía Đông của đội quân vây hãm. Đầu ngày 31 tháng 8 năm 1870, để chọc thủng vòng vây của người Đức tại Metz, Thống chế Bazaine chỉ huy 9 vạn quân Pháp tấn công các vị trí của các lực lượng dưới quyền Manteuffel, khởi đầu trận Noisseville. Ban đầu quân Pháp tấn công chậm chạp và uể oải. Tuy nhiên, với ưu thế vượt trội về binh lực trước đội quân của Manteuffel, Tuy nhiên, quân Pháp đã chiếm được Noisseville và Nouilly, sau đó chiếm Coincy và cuối cùng là Servigny vào buổi tối. Đêm hôm đó, quân Đức phản công chiếm lại được Noisseville và phần lớn các vị trí quan trọng khác, nhưng một đòn tấn công của quân Pháp đã đẩy lùi quân Đức về St. Barbe. Quân của Manteuffel chỉ chiếm lại được Servigny.

Nhưng rồi, trong suốt đêm, Hoàng thân Friedrich Karl của Phổ và các tướng lĩnh của mình đã cố gắng tung một lực lượng hùng mạnh vào các vị trí bị đe dọa trong trận đánh. Hôm sau (1 tháng 9), được tiếp viện, quân Đức giành quyền chủ động và tấn công quyết liệt, và cuối cùng đã chiếm lại được mọi vị trí bị quân Pháp chiếm giữ. Bazaine phải rút toàn bộ lực lượng của mình vào các pháo đài Metz. Sau khi Metz thất thủ, Tập đoàn quân số 1 (Phổ–Đức) đã được tái cấu trúc với biên chế gồm các Quân đoàn I, VII và VIII, Sư đoàn Trừ bị III và 3 Sư đoàn Kỵ binh. Steinmetz do xung đột với hoàng thất nên bị vua Wilhelm I cách chức và Manteuffel trở thành tân Tư lệnh Tập đoàn quân số 1. Để lại Quân đoàn VII ở Metz, vào ngày 7 tháng 11 năm 1870 Manteuffel xuất quân qua Rheims tới Compiègne. Tại đây, ông bất ngờ chuyển hướng và hành binh nhanh chóng tới Amiens. Tại đây, ông đập tan 3 vạn quân Pháp do Farre chỉ huy,. gây cho Tập đoàn quân phía Bắc của Farre những thiệt hại nặng nề. Quân Pháp bị đánh bật qua sông Somme về Arras. Vào ngày 30 tháng 11, thành trì Amiens đầu hàng quân ông, sau khi thành La Fère đầu hàng ngày 27 tháng 11. Sau khi một lực lượng dưới quyền ông đánh tan một đạo quân Pháp trong trận Buchy ngày 4 tháng 12, ngày 5 tháng 12, ông đánh chiếm Rouen. Tiếp theo đó, ông tập trung binh lực, và sau hàng loạt trận đánh khốc liệt trên sông Hallue, về hướng Đông Bắc Amiens, vào các ngày 23 và 24 tháng 12, ông đã đánh bại lực lượng đông áp đảo của Tập đoàn quân Bắc (Pháp) do tướng Faidherbe chỉ huy, làm Faidherbe phải thu quân vào các thành lũy miền Bắc Pháp. Tiếp theo đó, Manteuffel thúc quân chiếm Bapaume ngày 26 tháng 12 và tiến hành vây hãm Péronne.

Để giải vây cho Péronne, Faidherbe chỉnh đốn lực lượng và tổ chức tấn công quân Đức ở Bapaume ngày 2 tháng 1 năm 1871. Quân Đức đã bẻ gãy được các đợt tiến công của Pháp trong ngày hôm đó. Sang ngày 3 tháng 1, quân Pháp mở những cuộc công kích mạnh mẽ hơn, làm quân Đức bị khá nhiều thiệt hại, nhưng Manteuffel đã giữ được trận địa và quân Pháp phải lui về hướng Arras-Douai. Chỉ 5 ngày sau đó, quân Đức hạ được thành Péronne. Ngày 8 tháng 1 năm 1870, vua Wilhelm I phân công cho Manteuffel làm Tư lệnh Tập đoàn quân Nam tân lập, ông được lệnh hành quân vào dãy Vosges đặng tiếp sức cho Quân đoàn XIV (Trung tướng Werder) đang bị Tập đoàn quân Đông (Pháp) của tướng Bourbaki đe dọa. Bất chấp thời tiết khắc nghiệt và lượng tuyết rơi rất lớn, Manteuffel đã dẫn 4,5 vạn binh tướng hành quân thần tốc qua vùng Côte-d'Or và dãy núi Jura, chặt đứt mọi nẻo đường rút xuống Lyons của quân Bourbaki. Và, cuối cùng, trong trận Pontarlier (29 tháng 1 – 1 tháng 2 năm 1871), quân của Manteuffel đã tấn công dồn dập và đánh bại đối phương, thu giữ 2 cờ hiệu, 29 khẩu đại bác và khoảng 15.000 tù binh. Quân Pháp phải tháo chạy vào lãnh thổ Thụy Sĩ trung lập. Thảm họa cuối cùng này đã góp phần khiến cho Bộ trưởng Nội vụ Pháp Léon Gambetta phải thừa nhận thất bại.

Wilhelm I, Hoàng đế Đức và cũng là Quốc vương Phổ, rất hoan nghênh những cống hiến của tướng Manteuffel đến thắng lợi quyết định của người Đức trong cuộc chiến. Đức hoàng ban tặng cho Đại Thập tự của Huân chương Thập tự Sắt và Huân chương Đại bàng Đen. Sau khi Tập đoàn quân phía Nam được giải tán, Manteuffel được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh Tập đoàn quân số 2 vào ngày 30 tháng 3, và sau cùng, vào ngày 20 tháng 6 năm 1871, ông trở thành Tổng tư lệnh của lực lượng chiếm đóng Đức trên lãnh thổ Pháp. Manteuffel đã thiết lập tổng hành dinh tại Nancy.

Sự nghiệp sau chiến tranh
Các sử liệu chép rằng Manteuffel đã ửng xử rất khéo léo trong việc thực hiện nhiệm vụ khó khăn trên đất Pháp, Manteuffel đã tỏ ra khéo léo. Ông được người Pháp ca ngợi vì tinh thần nhân đức, thượng võ của mình. Khi cuộc chiếm đóng kết thúc, ông rời khỏi nước Pháp, được Đức hoàng phong cấp Thống chế và ban thưởng một khoản tiền lớn. Trong khoảng thời gian đó, Nga hoàng Aleksandr II tặng thưởng cho ông Huân chương Thánh Anđrê. Sau đó, ông đã tham gia trong một số sứ mệnh ngoại giao, và trong một khoảng thời gian ông giữ chức vụ Thống đốc Berlin. Đến năm 1879, do cần có một người bảo thủ điển hình để giữ cương vị Thống đốc, và để loại bỏ đối thủ có tiềm năng của mình trong chính trường, Bismarck đã xin với Đức hoàng bổ nhiệm vị Thống chế làm Thống đốc vùng Alsace-Lorraine thuộc Đức. Hoàng đế Wilhelm I đã chuẩn y. Manteuffel trở thành vị Thống đốc đầu tiên của Đức ở Alsace-Lorraine, và Thống đốc Alsace-Lorraine phải báo cáo trực tiếp với Hoàng đế.

Trên cương vị Thống đốc, Thống chế Manteuffel tin rằng ông cần phải lấy lòng giới quý tộc và tư sản Alsace bằng chính sách thân thiện với họ, tìm sự cố vấn của họ và nói bằng tiếng Pháp. Ông đã cố gắng hết sức để hòa đồng dân chúng Alsace-Lorraine với Đế quốc Đức. Song, trái với niềm tin của ông, chính sách này đã không thể thay đổi xu hướng chống Đức đang thịnh hành ở vùng này. Mối quan hệ thân thiện giữa ông với các Giám mục Strasbourg và Metz không thể đem lại sự ủng hộ rộng rãi của người Công giáo đối với chính quyền cai trị của Đức. Điều này xuất phát từ một thực tế là các Giám mục không làm chủ tăng lữ của mình về mặt chính trị, và các tăng lữ cấp dưới ở Alsace-Lorraine là những người có thiên hướng chống Đức kịch liệt. Họ đã cổ vũ sự kháng cự đối với bộ máy cai trị của Đức. Ngoài ra, do bộ máy hành chính tại Alsace-Lorraine từ Thống đốc tới nhân viên văn phòng và cảnh sát không hề có một người bản địa, Manteuffel khó thể thu thập sự ủng hộ của tiểu tư sản Alsace-Lorraine. Thêm nữa, sự hiện diện của một lực lượng đồn binh lớn tại Alsace luôn làm cho dân chúng nơi đây khó chịu. Thái độ hống hách của các sĩ quan tại đây không chỉ làm mất lòng dân chúng địa phương mà còn gây cho bộ máy hành chính dân sự của Đức phiền hà.

Chính sách hòa giải của vị Thống đốc Alsace cũng bị nhiều người Đức di cư đến đây chỉ trích dữ dội. Các cuộc bầu cử năm 1881, khi mà mọi đại biểu Alsace đều phản kháng Berlin, cho thấy rằng chính sách của Manteuffel đã thất bại. Sau các cuộc bầu cử này, Manteuffel trở nên thiếu tự tin vào chính sách của mình, và đôi khi ông thiên về những biện pháp khắt khe hơn. Các tổ chức và cá nhân thân Pháp bị giám sát chặt chẽ hơn. 200 tổ chức xã hội và văn hóa bị tình nghi là chống Đức đã bị giải tán. Ông làm Thống đốc cho đến khi từ trần tại Carlsbad, Böhmen vào ngày 17 tháng 6 năm 1885.

Chú ý
Lưu ý đến tên riêng của ông: Freiherr là một tước hiệu, dịch ra thành Nam tước, chứ không phải là một tên thánh hay tên đệm. Nữ Nam tước trong tiếng Đức là Freifrau và Freiin.

Chú thích

Tham khảo
 Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.
 Strauss, G. L. M. (Gustave Louis Maurice) (1807?-1887), "Men who have made the new German empire. A series of brief biographic sketches" (1875). London, Tinsley brothers.
 james d. mccabe, history of the war, 1871.
 Encyclopaedia Britannica, inc, The New Encyclopaedia Britannica: Micropædia, 1991.
 Julius von Pflugk-Harttung, The Franco-German War, 1870-71, S. Sonnenschein and Company, 1900.

Sinh năm 1809
Mất năm 1885
Người Dresden
Nam tước Đức
Thống chế Đế quốc Đức
Thống chế Phổ
Người nhận Huân chương Thập tự Sắt
Người nhận Pour le Mérite
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Người nhận Huân chương Đại bàng Đen
Người nhận Huân chương Thánh Georghy Hạng ba
Nhân vật trong Chiến tranh Schleswig lần thứ hai


title: Đẳng cấu đồ thị

text:
Hai đồ thị G1 và G2 được gọi là đẳng cấu với nhau, ký hiệu là G1 ≈ G2, nếu có thể vẽ lại (bằng cách dời đỉnh, dời cạnh...) sao cho hai đồ thị này có hình vẽ y hệt nhau. Dựa trên cơ sở sự hoán vị đỉnh và hoán vị cạnh, người ta phân biệt thành 2 trường hợp là đồ thị có hướng và đồ thị vô hướng.

Tính chất của đẳng cấu đồ thị
Hai đồ thị đẳng cấu thì ta có:
 Cùng số đỉnh.
 Cùng số đỉnh bậc k, mọi k nguyên dương ≥ 0.
 Cùng số cạnh.
 Cùng số thành phần.
=> Nếu hai đồ thị có ma trận kề (theo một thứ tự đỉnh nào đó) bằng nhau thì chúng đẳng cấu với nhau.

Hình minh họa

Cách tìm Song ánh cho đồ thị đẳng cấu
Ta có song ánh:
 (A,4); (B,2); (C,1); (D,3); (E,5)
Để có được song ánh như trên thì:
 Ta giữ nguyên thứ tự các đỉnh trong V1 = {A, B, C, D, E}, thứ tự các đỉnh trong V2 được lấy từ một hoán vị của 5 đỉnh {A, B, C, D, E} với 5 đỉnh thì ta có 5! hoán vị, sau đó lấy tương ứng các đỉnh trong V1 và V2 => một song ánh giữa đồ thị G1 và G2. Tìm ma trận kề của hai đồ thị G1 và G2 theo thứ tự đỉnh như trên, nếu có hai ma trận kề giống nhau thì ta được song ánh cần tìm.

Đẳng cấu đồ thị vô hướng
 Cho hai đồ thị vô hướng G1=(X1, E1) và G2=(X2, E2).
 Hai đồ thị G1 và G2 được gọi là đẳng cấu với nhau nếu tồn tại hai song ánh γ và μ thỏa mãn điều kiện sau:
 γ: X1 → X2 và μ: E1 → E2
 Nếu cạnh e ∈ E1 liên kết với cặp đỉnh {x, y} ⊆ X1 xét trong đồ thị G1 thì cạnh μ(e) sẽ liên kết với cặp đỉnh {γ(x), γ(y)} xét trong đồ thị G2 (điều này được gọi là sự tương ứng cạnh).

Đẳng cấu đồ thị có hướng
 Cho hai đồ thị có hướng G1=(X1, E1) và G2=(X2, E2).
 Hai đồ thị G1 và G2 được gọi là đẳng cấu với nhau nếu tồn tại hai song ánh γ và μ thỏa mãn điều kiện sau:
 γ: X1 → X2 và μ: E1 → E2
 Nếu cạnh e ∈ E1 liên kết với cặp đỉnh {x, y} ∈ X1 xét trong đồ thị G1 thì cạnh μ(e) sẽ liên kết với cặp đỉnh {γ(x), γ(y)} xét trong đồ thị G2 (điều này được gọi là sự tương ứng cạnh).

Ví dụ

 Đồ thị (G1) và (G2) đẳng cấu nhau.

 γ(1)=a, γ(2)=b, γ(3)=c, γ(4)=d
 μ(u1)=e1, μ(u2)=e2, μ(u3)=e6, μ(u4)=e5, μ(u5)=e4, μ(u6)=e3.

 Hai đồ thị vô hướng G1 và G2 đẳng cấu nhau

 Hai đồ thị có hướng G3 và G4 không đẳng cấu nhau

Đọc thêm
 Lý thuyết đồ thị
 Thuật ngữ lý thuyết đồ thị

Tham khảo
 http://mathworld.wolfram.com/IsomorphicGraphs.html
 http://mathcove.net/petersen/lessons/get-lesson?les=3
 http://www.edmath.org/MATtours/discrete/concepts/ciso.html
 Trần Đan Thư - Dương Anh Đức, Lý thuyết đồ thị''', Nhà xuất bản ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh, 2008. Từ trang 18 đến trang 22


title: Dây chuyền

text:
Cho đồ thị G=(X, U).
 Một dây chuyền trong G là một dãy luân phiên các đỉnh và cạnh:
 x1 u1 x2 u2... xm-1 um-11 xm (xi là đỉnh và ui là cạnh)
Trong đồ thị thỏa mãn điều kiện ui liên kết với cặp đỉnh xi, xi+1 không phân biệt thứ tự, nghĩa là:
 ui=(xi, xi+1) hay ui=(xi+1, xi) nếu đồ thị có hướng,
 ui={xi, xi+1} nếu đồ thị vô hướng.
 Khi đó ta gọi x1 là đỉnh đầu và xm là đỉnh cuối của dây chuyền.

Dây chuyền sơ cấp
 Dây chuyền sơ cấp là dây chuyền không có đỉnh lặp lại.

Chu trình
 Chu trình là một dây chuyền x1 u1 x2 u2... xm-1 um-1 xm um x1 sao cho các đỉnh x1, x2,..., xm đôi một khác nhau

Ví dụ

Đọc thêm
 lý thuyết đồ thị
 Đồ thị có hướng
 Đồ thị vô hướng
 Thuật ngữ lý thuyết đồ thị
 Dây chuyền sản xuất

Chú thích

Tham khảo

Lý thuyết đồ thị


title: Các cuộc nội chiến La Mã

text:
Có nhiều khái niệm về các cuộc nội chiến ở La Mã cổ đại, chủ yếu là vào cuối thời kỳ Cộng hòa. Nổi tiếng nhất là cuộc chiến vào những năm 40 TCN giữa Julius Caesar và phe Optimates do các nguyên lão bảo thủ, đứng đầu bởi Pompey, tiếp đến là cuộc chiến giữa những người kế nhiệm Caesar, Octavianus và Marcus Antonius vào những năm 30 TCN. Dưới đây là danh sách các cuộc nội chiến thời La Mã cổ đại.

Thời kỳ cuối Cộng hòa La Mã

Sự khủng hoảng của Cộng hòa La Mã, một thời kỳ bất ổn kéo dài trong lịch sử La Mã, từ năm 133 TCN đến 44 TCN.
Chiến tranh Đồng Minh (91-88 TCN), giữa La Mã và các đồng minh Italia - La Mã chiến thắng.
Nội chiến của Sulla lần thứ nhất (88-87 TCN), giữa các lực lượng ủng hộ Lucius Cornelius Sulla và lực lượng của Gaius Marius - Sulla chiến thắng.
Chiến tranh Sertorius (83-72 TCN), giữa La Mã và các tỉnh Hispania dưới sự lãnh đạo của Quintus Sertorius - một người ủng hộ Gaius Marius - Sulla chiến thắng.
Nội chiến của Sulla lần thứ hai (82-81 TCN), giữa các lực lượng ủng hộ Sulla và Marius - Sulla chiến thắng.
Cuộc nổi loạn của Lepidus (77 TCN), Lepidus nổi loạn chống lại chế độ độc tài Sulla.
Sự kiện Catilina (63-62 TCN), giữa Viện nguyên lão và những người bất mãn, đứng đầu là Lucius Sergius Catilina - Viện nguyên lão chiến thắng.
Nội chiến của Caesar (49-45 TCN), giữa Julius Caesar và phe Optimates do Pompey đứng đầu - Caesar chiến thắng.
Nội chiến Hậu Caesar (44 TCN), giữa quân đội của Viện nguyên lão (đứng đầu là Cicero và sau đó là Octavianus) và quân đội của Antonius, Lepidus cùng các đồng minh - Thỏa thuận bằng việc liên minh lực lượng.
Cuộc nội chiến của những người Giải phóng (44-42 TCN), giữa Liên minh tam hùng lần thứ 2 và phe Liberatores, (Brutus và Cassius - những người ám sát Caesar) - Tam hùng chiến thắng.
Cuộc nổi dậy ở Sicilia (44-36 TCN), giữa Liên minh tam hùng lần thứ 2 (cụ thể là Octavianus và Agrippa) và Sextus Pompeius, con trai của Pompey - Tam hùng chiến thắng.
Chiến tranh Perusine (41-40 TCN), giữa lực lượng của Octavianus và Lucius Antonius và Fulvia (em trai và vợ của Marcus Antonius - Octavianus chiến thắng.
Cuộc chiến cuối cùng của Cộng hòa La Mã (32-30 TCN), giữa Octavianus, Agrippa và Marcus Antonius, Cleopatra - Octavianus chiến thắng.

Chú thích

Tham khảo
Kohn, George Childs, 'Dictionary of Wars, Revised Edition' (Checkmark Books, New York, 1999)

Các cuộc nội chiến của Cộng hòa La Mã
Các cuộc nội chiến của Đế quốc La Mã


title: Bài toán cây Steiner

text:
Bài toán cây Steiner hay bài toán tìm đường đi ngắn nhất từ 2 điểm cho trước được phát triển dựa trên bài toán Fermat của nhà toán học nổi tiếng người Pháp.

Vào thế kỷ thứ 19, Steiner đã tổng quát bài toán của Fermat bằng cách không hạn chế số điểm cần tìm. Thực ra, ngay từ thời Gauß, người ta đã biết tới những loại bài toán kiểu như thế này. Trong cuốn sách What is Mathematics của Robbins và Courant xuất bản năm 1941, bài toán của Gauß được công bố dưới tên của Steiner: Bài toán Steiner.

Thuật toán
Cho đồ thị G=(V,E) có trọng số (V: tập các đỉnh; E tập các cạnh của đồ thị) và tập W ⊂ V. Tìm cây T =(W’, F) trong G nhỏ nhất bao trùm tất cả các đỉnh của W. Cây T gọi là Cây Steiner của W, và W’-W gọi là các điểm Steiner của W ứng với cây T.
Cây Steiner là mạng tối ưu trong bài toán Steirner. Mạng này phải liên thông và không có chu trình (do điều kiện tối ưu của nó, nếu có chu trình ta có bỏ bớt một cạnh trên chu trình mà không ảnh hưởng tới sự liên thông của đồ thị).

Tư tưởng của thuật toán
Xét đồ thị G sau:

Cho tập W={3,4,5,6}. Đồ thị R sinh bởi W có tập đỉnh {3,4,5,6} và tập cạnh là {(3,4),(3,5),(4,5),(4,6),(5,6)}. Dễ dàng thấy được cây khung nhỏ nhất của R có các cạnh {(3,4),(4,6),(6,5)} với tổng trọng số là 13. Tuy nhiên với tập đỉnh {3,4,5,6,1} có cây khung là {(3,4),(4,1),(1,6),(6,5)} chỉ có tồng trọng số là 12 < 13. Ở đây 1 được gọi là điểm Steiner.
Ta sẽ xây dựng phương pháp giải bài toán Steiner bằng cách sử dụng thuật toán Floyd-Warshall tìm khoảng cách và đường đi ngắn nhất và thuật toán Kruskal để tìm cây khung nhỏ nhất.

Mã giả
 Bước 1: Đọc file dữ liệu đầu vào của đồ thị G đã cho (file có cấu trúc) Đối với file dữ liệu đầu vào aij = 0 khi không có đường đi từ i->j, thủ tục đọc file sẽ chuyển các giá trị 0 này thành 99999 (vô cực dương).
 Bước 2: Gọi thủ tục tìm đường đi ngắn nhất giữa mọi cặp đỉnh trong đồ thị bằng thuật toán Floyd-Warshall.
 Bước 3: Gọi thủ tục tìm cây khung nhỏ nhất cho từng đồ thị con của G’ tìm được ở bước 2, G’=(V,E,w’) (đồ thị con <W∪S> sinh bởi W∪S trong G’ với S ⊂ V-W, card(S) ≤ m-2). Trong các cây phủ đó tìm cây T’ có tổng trọng số nhỏ nhất.
 Bước 4: Xây dựng cây Steiner cho cây phủ T’ tìm được ở bước 3.
 Bước 5: Kết xuất giá trị sang file lưu trữ.
 Bước 6: Kết thúc.

Ứng dụng của thuật toán
Trong thực tế hiện nay có rất nhiều ứng dụng cần dùng đến bài toán Steiner để giải quyết. Cụ thể các ứng dụng của cây Steiner là:
Bố trí mạch điện trong bo mạch điện tử.
Nối hệ thống mạng với chi phí nhỏ nhất.
Và các ứng dụng liên quan đến tìm khoảng cách nhỏ nhất trong mặt phẳng như: hệ thống giao thông, hệ thống cấp nước, hệ thống cung cấp điện, cáp mạng…

Tham khảo

Tài liệu
 Trần Quốc Chiến, Giáo trình lý thuyết đồ thị, Đại học Sư phạm Đà Nẵng.
 V.K. Balakrishnan, Theory and Problems of Graph Theory. McGRAW-HILL 1997 (bản điện tử)
 Nguyễn Xuân Quỳnh, Cơ sở Toán rời rạc và ứng dụng. Nhà xuất bản Giáo dục. Hà Nội 1995]]
 Derek R. Dreyer, Michael L. Overton, Two Heuristics for the Euclidean Steiner Tree Problem, ngày 30 tháng 9 năm 2002.
 M. R. Garey, R. L. Graham, D. S. Johnson. The complexity of computing Steiner minimal trees. SIAM Journal on Applied Mathematics, 32(4):835–859, June 1977.

Lý thuyết đồ thị trong các bài toán tính toán
Thuật toán hình học
Bài toán NP-đủ


title: Đường đi (lý thuyết đồ thị)

text:
Một đường đi trong G là một dãy luân phiên các đỉnh và cạnh:
  ( là đỉnh và  là cạnh). Trong đồ thị thỏa mãn điều kiện  liên kết với cặp đỉnh , nghĩa là:
  liên kết với  nếu đồ thị có hướng.
  liên kết với  nếu đồ thị vô hướng.

Khi đó ta gọi  là đỉnh đầu và  là đỉnh cuối của đường đi.

Ví dụ
Xét đồ thị G (7 đỉnh) vô hướng sau:

Dãy các đỉnh: 1 e2 4 e10 5 là một đường đi
 Đỉnh đầu: 1
 Đỉnh cuối: 5
Dãy các đỉnh: 4 e10 5 e9 3 e12 7 là một đường đi
 Đỉnh đầu: 4
 Đỉnh cuối: 7

Dây chuyền

 Cho đồ thị G=(X, U).
 Một dây chuyền trong đồ thị (G) là một dãy luân phiên các đỉnh và cạnh:

 x1 u1 x2 u2... xm-1 um-11 xm  (xi là đỉnh và ui là cạnh)

 Trong đồ thị thỏa mãn điều kiện ui, liên kết với cập đỉnh (xi, xi+1) không phân biệt thứ tự nghĩa là:

 ui =(xi, xi+1) hay ui = (xi+1, xi) nếu đồ thị có hướng,
 ui = {xi, (xi+1)} nếu đồ thị vô hướng.

 Khi đó ta  gọi x1 là đỉnh đầu và xm là đỉnh cuối của dây chuyền.

Tính chất "đơn" và "sơ cấp" của đường đi và dây chuyền trong đồ thị

 Tính chất "đơn" của dây chuyền  hay đường đi yêu cầu không có cạnh nào xuất hiện hai lần trong dây chuyền hay đường đi đó.
 Tính chất "sơ cấp" (hay cũng gọi là "thứ cấp") yêu cầu không có đỉnh nào xuất hiện hai lần.

Chu trình và Mạch

 Một chu trình trong đồ thị là một dây chuyền đơn mà có đỉnh đầu trùng đỉnh cuối, tức la dây chuyền có dạng: x1 u1 x2 u2… xm-1 um-1 xm um x1

sao cho các cạnh u1, u2,…,um đôi một khác nhau.

 Một mạch trong đồ thị là một đường đi đơn mà có đỉnh đầu trùng đỉnh cuối, tức là đường đi có dạng: x1 u1 x2 u2… xm-1 um-1 xm um x1

sao cho các cạnh u1, u2,…,um đôi một khác nhau. Từ các định nghĩa trên, ta có các khái niệm sau đây thường được dùng trong lý thuyết đồ thị:

Dây chuyền sơ cấp

 Dây chuyền sơ cấp là dây chuyền không có đỉnh lập lại.

Đường đi sơ cấp

 Đường đi sơ cấp là đường đi không có đỉnh lập lại.

Chu trình sơ cấp

 Chu trình sơ cấp là đường đi không có đỉnh lập lại (ngoại trừ đỉnh đầu và đỉnh cuối).

Mạch sơ cấp

 Mạch sơ cấp là mạch không có đỉnh lập lại (ngoại trừ đỉnh đầu và đỉnh cuối).

Ghi Chú
Trong trường hợp đồ thị vô hướng thì:

 Hai khái niệm dây chuyền và đường đi là như nhau,
 Hai khái niệm chu trình và mạch là như nhau.
 Do đó chúng ta cũng dùng thuật ngữ đường đi cho đồ thị vô hướng. đôi khi  một mạch trong đồ thị có hướng cũng được gọi là một " chu trình có hướng ", hay một đường đi trong đồ thị có hướng cũng được gọi là " đường đi có hướng" để nhấn mạnh.

Khi các cạnh hoàn toàn được hiểu rõ (chẳng hạn như trong một đồ thị vô hướng không có cạnh song song) thì:

 Một dây chuyền x1 u1 x2 u2…xn-1 un-1 xn có thể viết gọn là x1 x2…xn-1 xn.
 Một chu trình x1 u1 x2 u2…xn-1 un-1 xn có thể viết gọn là x1 x2…xn-1 xn.

Đọc thêm

 lý thuyết đồ thị
 Đồ thị có hướng
 Đồ thị vô hướng
 Thuật ngữ lý thuyết đồ thị
 Dây chuyền

Tham khảo

 Trần Đan Thư - Dương Anh Đức, Giáo trình lý thuyết đồ thị, Đại học Khoa học Tự nhiên Thành phố Hồ Chí Minh - Nhà xuất bản. ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh

Liên kết ngoài

 Sách trực tuyến về Lý thuyết đồ thị
 Hướng dẫn về lý thuyết đồ thị
 Bài giảng của một môn học về các thuật toán đồ thị
 Minh họa hoạt hình về các thuật toán đồ thị
 Lần bước thuật toán để tìm hiểu.
 Tóm tắt các trang minh họa thuật toán
 Dữ liệu test chuẩn cho các bài toán đồ thị con đầy đủ lớn nhất (Maximum Clique), tập con độc lập lớn nhất (Maximum Independent Set), phủ đỉnh nhỏ nhất (Minimum Vertex Cover) và tô màu đỉnh (Vertex Coloring)
 Sưu tập ảnh số 1: một số mạng lưới thực
 Sưu tập ảnh số 1: một số mạng lưới thực
 Sưu tập các liên kết về đồ thị
 Các tạp chí lý thuyết đồ thị
 Sách về lý thuyết đồ thị

Lý thuyết đồ thị


title: Đồ thị liên thông

text:
Tính liên thông (connectivity) là một trong những tính chất quan trọng nhất của đồ thị nói riêng và lý thuyết đồ thị nói chung.

Định Nghĩa

Một đồ thị được gọi là liên thông (connected) nếu có đường đi giữa mọi cặp đỉnh phân biệt của đồ thị. Ngược lại, đồ thị này được gọi là không liên thông (disconnected).

Cho đồ thị G = (X,U) vô hướng hay có hướng. Ta định nghĩa một quan hệ <=> như hệ sau trên tập đỉnh X:

Với mọi i, j thuộc X, i xấp xỉ j <=> i = j hay có dây chuyền đỉnh đầu là i và đỉnh cuối là j.

Quan hệ này có 3 tính chất: phản xạ, đối xứng và bắc cầu nên nó là một quan hệ tương đương. Do đó tập X được phân hoạch thành các lớp tương đương. Ta định nghĩa:

 Một thành phần liên thông của đồ thị là một lớp tương đương được xác định bởi quan hệ "xấp xỉ" nói trên;
 Số thành phần liên thông của đồ thị là số lượng các lớp tương đương;
 Một đồ thị liên thông là 1 đồ thị chỉ có 1 thành phần liên thông.

Thành phần liên thông

Một đồ thị không liên thông sẽ bao gồm nhiều đồ thị con liên thông, các đồ thị con này được gọi là các thành phần liên thông (connected component).
Đồ thị liên thông khi và chỉ khi có một thành phần liên thông.

Trong hình trên có 4 thành phần liên thông. (Đỉnh k đứng riêng lẻ theo quy ước cũng tính là 1 thành phần liên thông)

Các định lý

 Định lý về đường đi giữa 2 đỉnh bậc lẻ: Nếu một đồ thị G (không quan tâm liên thông hay không) có đúng 2 đỉnh bậc lẻ, chắc chắn sẽ có một đường đi nối 2 đỉnh này.
 Định lý về số cạnh của đồ thị (Định lý bắt tay): Số cạnh tối đa của một đơn đồ thị không liên thông G gồm n đỉnh và k thành phần là .

Tính chất

 Đồ thị liên thông có hướng
 Liên thông mạnh (strongly connected): Đồ thị có hướng gọi là liên thông mạnh nếu có đường đi từ a tới b và từ b tới a với mọi cặp đỉnh a và b của đồ thị. Xem thêm thành phần liên thông mạnh.
 Liên thông yếu (weakly connected): Đồ thị có hướng gọi là liên thông yếu nếu có đường đi giữa 2 đỉnh bất kỳ của đồ thị vô hướng tương ứng với đồ thị đã cho. Tức là hủy bỏ các hướng của các cạnh trong đồ thị.
 Liên thông một phần (unilaterally connected): Đồ thị có hướng gọi là liên thông một phần nếu với mọi cặp đỉnh a, b bất kỳ, có ít nhất một đỉnh đến được đỉnh còn lại.

 Đỉnh khớp (cut vertex/ articulation point): của một đồ thị vô hướng là đỉnh mà nếu xóa đỉnh này khỏi đồ thị và các cạnh nối đến nó thì số thành phần liên thông của đồ thị sẽ tăng thêm.
 Cạnh cầu (bridge): của một đồ thị vô hướng là cạnh  mà nếu xóa đi khỏi đồ thị thì số thành phần liên thông của đồ thị sẽ tăng thêm.
 Đồ thị song liên thông (biconnectivity): là đồ thị không chứa đỉnh khớp.

Tham khảo

Lý thuyết đồ thị


title: Hành chính Việt Nam thời Tiền Lê

text:
Hành chính Việt Nam thời Tiền Lê phản ánh bộ máy chính quyền từ trung ương tới địa phương của Việt Nam từ năm 980 đến năm 1009 trong lịch sử Việt Nam.

Chính quyền trung ương
Sử sách ghi chép rất vắn tắt và không hệ thống về bộ máy chính quyền nhà Tiền Lê. Đương thời Lê Đại Hành có định đặt lại quan chức, có các chức danh như Thái sư, Thái úy, Tổng quản, Đô chỉ huy sứ, trong đó chức chức Đại Tổng quản đóng vai trò coi việc dân trong cả nước, như Tể tướng của triều đình. Triều Tiền Lê cũng được xác nhận là triều đại đầu tiên đặt chức quan đầu triều, người được phong chức là Từ Mục. Việc nội trị được vua phân quyền giao lại cho các quan lại đảm đương chứ không nắm hết như thời Đinh, còn việc đánh dẹp vẫn do vua thân chinh.

Việc lựa chọn quan lại chưa có chế độ rõ ràng, nắm quyền phần lớn là các tướng có công ngoài mặt trận hoặc các hoàng tử.

Tổ chức bộ máy nhà Tiền Lê tuy vẫn giản đơn nhưng được đánh giá có tiến bộ hơn so với nhà Đinh. Đó được xem là thể hiện bước quá độ sang thời kỳ phát triển cao hơn hơn theo hướng phong kiến hóa ngày càng vững chắc.

Kinh đô nhà Tiền Lê vẫn kế tục nhà Đinh đóng tại Hoa Lư. Theo ý kiến của các nhà nghiên cứu, kiến trúc xây dựng kinh thành Hoa Lư từ thời Tiền Lê đã có những công trình kiên cố, bề thế mà thời Đinh chưa có, nhờ vào quá trình sau hàng chục năm phục hồi, phát triển kinh tế thủ công nghiệp. Sử sách ghi nhận một số công trình cung điện xây dựng như điện Bách Bảo Thiên Tuế ở núi Đại Vân, cổ giác vàng bạc, làm nơi coi chầu; điện Phong Lưu, điện Tử Hoa, điện Bồng Lai, điện Cực Lạc, lầu Đại Vân, điện Trường Xuân, điện Long Bộc, mái lợp ngói bạc.

Chính quyền địa phương
Lãnh thổ nhà Tiền Lê kế tục nhà Ngô và Đinh nằm trên 8 châu thời thuộc Đường là Giao, Lục, Phong, Ái, Hoan, Phúc Lộc, Trường, Diễn. Sử cũ không ghi chép đầy đủ, hệ thống về tên và vị trí các đơn vị hành chính ra sao. Đại Việt sử ký toàn thư ghi lại thời điểm điều chỉnh về hành chính của Lê Đại Hành vào tháng 3 năm 1002: ông đổi mười đạo thời Đinh làm lộ, phủ, châu.

Theo Nguyễn Trãi thì thời Tiền Lê có tổng số có trên 5 triệu đinh, nhưng các sử gia cho rằng con số này cao hơn thực tế.

Sử cũ ghi lại việc Lê Đại Hành phong vương và chia đất cho 11 hoàng tử như sau:
 Lê Ngân Tích (Long Tích) làm Đông Thành vương
 Lê Long Việt làm Nam Phong vương
 Lê Long Đinh làm Ngự Man vương, đóng ở Phong Châu, tỉnh Thanh Hóa
 Lê Long Đĩnh làm Khai Minh vương, đóng ở Đằng Châu, xã Bắc Kiên, Kim Động, Hải Dương
 Lê Long Cân làm Ngự Bắc vương, đóng ở Phù Lan
 Lê Long Tung làm Định Phiên vương, đóng ở Tư Doanh, Ngũ Huyện Giang, Thanh Hóa
 Lê Long Tương làm Phó vương, đóng ở Đỗ Động Giang, Hà Tây cũ
 Lê Long Kính làm Trung Quốc vương, đóng ở Càn Đà, Mạt Liên
 Lê Long Mang làm Nam Quốc vương, đóng ở Vũ Lung
 Lê Long Đề (Minh Đề) làm Hành Quân vương, đóng ở Bắc Ngạn, Cổ Lãm
 Con nuôi làm Phù Đái vương, đóng ở Phù Đái

Ngoài ra, còn một số đơn vị hành chính lớn được sử nhắc đến trong thời kỳ này, không đầy đủ, bao gồm:
Phủ Đô hộ: là khu vực thành Đại La, tức một phần thành phố Hà Nội (chưa bao gồm phần mở rộng thuộc Hà Tây cũ)
Lộ Bắc Giang, tương đương tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh
 Phong châu, tương đương vùng Phú Thọ, Vĩnh Phúc
Phủ Thái Bình (Đằng châu cũ), tương đương Hưng Yên hiện nay
Châu Ái, tương đương khu vực tỉnh Thanh Hóa
Châu Thái Nguyên, tương đương tỉnh Thái Nguyên, Bắc Kạn
Châu Hoan Đường tương đương tỉnh Nghệ An
Châu Thạch Hà tương đương với vùng Hà Tĩnh
Châu Đô Lương: chưa xác định được ở đâu
Châu Thiên Liễu: chưa xác định được ở đâu

Xem thêm
 Nhà Tiền Lê
 Hành chính Việt Nam thời Đinh
 Hành chính Việt Nam thời Ngô

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục
 Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn chủ biên (2008), Đại cương lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục
 Đào Tố Uyên chủ biên (2008), Giáo trình lịch sử Việt Nam, tập 2, Nhà xuất bản Đại học sư phạm
 Nguyễn Khắc Thuần (2008), Thế thứ các triều vua Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục
 Nguyễn Khắc Thuần (2003), Đại cương lịch sử cổ trung đại Việt Nam, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Đào Duy Anh (2005), Đất nước Việt Nam qua các đời, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Lê Văn Siêu (2006), Việt Nam văn minh sử, Nhà xuất bản Văn học
 Nguyễn Quang Ngọc chủ biên (2010), Vương triều Lý, Nhà xuất bản Hà Nội

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Tiền Lê


title: Ma trận trọng số

text:
Ma trận trọng số được dùng để biểu diễn đồ thị.
Xét đồ thị G=(X, U) (có hướng hay vô hướng)
Giả sử tập X gồm n đỉnh và được sắp thứ tự X={}, tập U gồm n cạnh và được sắp thứ tự U={}

Khái niệm
Ma trận kề của đồ thị G, ký hiệu B(G), là một ma trận nhị phân cấp n x n được định nghĩa như sau: B=() với:
B=( = trọng số của cạnh nối i và j nếu có cạnh nối  tới
B=( = 0 nếu không có cạnh nối  tới

Nếu G là đồ thị vô hướng, ma trận liên thuộc của đồ thị G, ký hiệu A(G), là ma trận nhị phân cấp nxm được định nghĩa như sau: A=()
 A=() = trọng số của cạnh nối i và j nếu có cạnh nối  tới
 A=() = 0 nếu không có cạnh nối  tới

Ví dụ đồ thị vô hướng
Cho đồ thị G vô hướng (4 đỉnh):

 Gọi A là ma trận kề biểu diễn đồ thị G.
 Từ đồ thị G, ta thấy:
 1 và 2 có cạnh nối và trọng số = 7 =>
 1 và 3 có cạnh nối và trọng số = 2 =>
 1 và 4 có cạnh nối và trọng số = 1 =>
 2 và 3 có cạnh nối và trọng số = 5 =>
 2 và 4 có cạnh nối và trọng số = 2 =>
 Còn lại các cặp đỉnh không có cạnh nối với nhau =>
Kết quả sau khi biểu diễn đồ thị G sang ma trận kề:

Ví dụ đồ thị có hướng
Cho đồ thị G có hướng (4 đỉnh):

 Gọi A là ma trận kề biểu diễn đồ thị G.
 Từ đồ thị G, ta thấy:
 1 và 2 có cạnh nối và trọng số = 4 và 1 đi vào 2 =>
 2 và 3 có cạnh nối và trọng số = 3 và 2 đi vào 3 =>
 3 và 1 có cạnh nối và trọng số = 2 và 3 đi vào 1 =>
 4 và 1 có cạnh nối và trọng số = 5 và 4 đi vào 1 =>
 Còn lại các cặp đỉnh không có cạnh nối với nhau =>
Kết quả sau khi biểu diễn đồ thị G sang ma trận kề:

Xem thêm
Ma trận kề
Ma trận liên thuộc

Nhận xét
Ở cách biểu diễn ma trận này, ma trận sẽ không biểu diễn được:
Đồ thị có cạnh song song
Ở cách biểu diễn ma trận này, ma trận có thể biểu diễn được:
Đồ thị có khuyên

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://cs.middlesex.cc.nj.us/~schatz/csc236/handouts/WeightedGraph.html
https://inst.eecs.berkeley.edu/~ee127a/book/login/exa_sym_weights_graph.html
http://www.csse.monash.edu.au/~lloyd/tildeAlgDS/Graph/

Lý thuyết đồ thị


title: Ma trận liên kết

text:
Là một trong những cách biểu diễn đồ thị, biểu diễn mối quan hệ giữa các cạnh và các đỉnh của đồ thị, tạo ra ma trận để biểu diễn đồ thị.
Còn được gọi là ma trận liên thuộc.
Xét đồ thị G=(X, U) (có hướng hay vô hướng)
Giả sử tập X gồm n đỉnh và được sắp thứ tự X={}, tập U gồm n cạnh và được sắp thứ tự U={}

Đồ thị vô hướng
Nếu G là đồ thị vô hướng, ma trận liên kết của đồ thị G, ký hiệu A(G), là ma trận nhị phân cấp (n x m) được định nghĩa là  với:
 = 1 nếu  kề với cạnh
 = 0 nếu ngước lại

Ví dụ
Cho đồ thị G vô hướng (4 đỉnh) sau:
 Hãy biểu diễn đồ thị G với ma trận liên kết.

Gọi A là ma trận biểu diễn đồ thị G.
Từ đồ thị G, ta thấy:
1 kề với cạnh e1 =>
1 kề với cạnh e2 =>
1 kề với cạnh e4 =>
1 kề với cạnh e5 =>
2 kề với cạnh e3 =>
2 kề với cạnh e4 =>
2 kề với cạnh e6 =>
3 kề với cạnh e1 =>
3 kề với cạnh e2 =>
3 kề với cạnh e3 =>
4 kề với cạnh e5 =>
4 kề với cạnh e6 =>
Còn lại nếu đỉnh  không có kề với cạnh  thì gán giá trị 0.
Kết quả sau khi biểu diễn đồ thị G sang ma trận liên kết:

Lưu ý:  Hàng đầu tiên màu vàng là danh sách tất cả các cạnh trong đồ thị G.

Đồ thị có hướng
Nếu G là đồ thị có hướng không có khuyên, ma trận liên kết của đồ thị G, ký hiệu A(G), là ma trận nhị phân cấp (n x m) được định nghĩa là  với:
 = 1 nếu  hướng ra khỏi đỉnh
 = -1 nếu  hướng vào đỉnh
 = 0 nếu  không kề với đỉnh

Ví dụ
Cho đồ thị G có hướng (4 đỉnh) sau:
 Hãy biểu diễn đồ thị G với ma trận liên kết.

Gọi A là ma trận biểu diễn đồ thị G.
Từ đồ thị G, ta thấy:
1 kề với cạnh e1 và e1 đi vào 1 =>
1 kề với cạnh e2 và e2 đi vào 1 =>
1 kề với cạnh e4 và e4 đi ra khỏi 1 =>
1 kề với cạnh e5 và e5 đi vào 1 =>
2 kề với cạnh e3 và e3 đi ra khỏi 2 =>
2 kề với cạnh e4 và e4 đi vào 2 =>
2 kề với cạnh e6 và e6 đi ra khỏi 2 =>
3 kề với cạnh e1 và e1 đi ra khỏi 3 =>
3 kề với cạnh e2 và e2 đi ra khỏi 3 =>
3 kề với cạnh e3 và e3 đi vào 3 =>
4 kề với cạnh e5 và e5 đi ra khỏi 4 =>
4 kề với cạnh e6 và e6 đi vào 4 =>
Còn lại nếu đỉnh  không có kề với cạnh  thì gán giá trị 0.
Kết quả sau khi biểu diễn đồ thị G sang ma trận liên kết:

Lưu ý:  Hàng đầu tiên màu vàng là danh sách tất cả các cạnh trong đồ thị G.

Nhận xét
Trong ma trận của đồ thị có hướng tổng bậc ra của các đỉnh = Tổng bậc vào của các đỉnh = Đỉnh.
Trong ma trận của đồ thị vô hướng tổng bậc của tất cả các đỉnh = 2 lần số cạnh.
Ưu điểm:
Đồ thị có cạnh song song
Ma trận liên thuộc đỉnh-cạnh sẽ tiết kiệm bộ nhớ hơn khi đồ thị có ít cạnh/cung.
Khuyết điểm:
Biểu diễn phức tạp

Xem thêm
Ma trận kề
Ma trận trọng số

Chú thích

Tham khảo
 Diestel, Reinhard (2005), Graph Theory, Graduate Texts in Mathematics 173 (3rd ed.), Springer-Verlag, ISBN 3-540-26183-4.
 Coxeter, H.S.M. Regular Polytopes, (3rd edition, 1973), Dover edition, ISBN 0-486-61480-8 (Section 9.2 Incidence matrices, pp. 166–171)
 Jonathan L Gross, Jay Yellen, Graph Theory and its applications, second edition, 2006 (p 97, Incidence Matrices for undirect graphs; p 98, incidence matrices for digraphs)
 Weisstein, Eric W., "Incidence matrix" from MathWorld.

Lý thuyết đồ thị


title: Khám Lớn Cần Thơ

text:
Khám Lớn Cần Thơ hiện nay là một di tích, tọa lạc tại số 8, đường Ngô Gia Tự, phường Tân An, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ, Việt Nam.

Lịch sử
Năm 1876, hạt Cần Thơ được thành lập . Kể từ đó, để phục vụ cho bộ máy cai trị, thực dân Pháp đã lần lượt cho xây dựng Tòa Bố, Dinh Chánh Tham biện (dinh của quan đầu tỉnh), Tòa án, nhà tù, v.v...

Theo bảng tóm tắt di tích Khám lớn Cần Thơ do Bảo tàng Cần Thơ biên soạn, thì nhà tù ấy có tên là Prison Provinciale (có nghĩa là "nhà tù tỉnh", nhưng người ta quen gọi là Khám Lớn Cần Thơ), được xây dựng năm 1886, trên diện tích 3.762 m2, nằm kế bên khu vực dinh Tỉnh trưởng thời Pháp thuộc và thời Việt Nam Cộng hòa (nay là nơi đặt trụ sở Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ).

Sau Hiệp định Genève (1954), tỉnh Cần Thơ đặt dưới quyền kiểm soát của Việt Nam Cộng hòa, và Khám lớn Cần Thơ được đổi tên là Trung tâm Cải huấn cho đến ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Kiến trúc

Khám được xây dựng kiên cố, có tường dày (cao 3,6 m đến 5 m, trên tường có cắm nhiều mảnh chai nhọn) và rào sắt bao bọc, có các vọng gác để kiểm soát (cao 6 m gắn, có đèn pha chiếu sáng), và biệt lập với khu dân cư bằng hai con đường (nay là đường Ngô Gia Tự ở mặt tiền khám, và đường Bà Triệu ở bên phải khám).

Thời Việt Nam Cộng hòa, Khám lớn Cần Thơ chia thành 2 khu, với 21 phòng giam tập thể (có sức chứa khoảng 30 người, nhưng có khi giam hơn trăm) cùng nhiều xà lim nhỏ dùng để biệt giam. Từ cổng vào, khu giam tù nhân nữ ở phía trái, và khu giam tù nhân nam ở phía phải. Ngoài ra, còn có các hạng mục khác là: nhà chùa, nhà thờ, nhà bếp, nhà giám thị, nhà hướng nghiệp,...

Năm 1995, Cần Thơ xây dựng trụ sở Ủy ban Nhân dân tỉnh, nên đã lấy một phần diện tích của khám lớn. Do vậy, khu trại giam giữ nữ tù, một số xà lim, khu phòng ở của giám thị không còn nữa (sau đó, một số đã được phục dựng trên phần diện tích còn lại). Diện tích được bảo tồn hiện nay là 2.046 m2.

Nơi giam giữ

Thời Pháp thuộc, nơi đây từng giam giữ các chiến sĩ cách mạng ở tỉnh Cần Thơ, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau... Trong số ấy có những người rất trẻ như Trần Đóng (14 tuổi), Nguyễn Ngọc Trai (16 tuổi); và những cán bộ cao cấp như Lê Văn Nhung (tức Lý Hồng Thanh, Bí thư Tỉnh Ủy Cần Thơ năm 1940), Ngô Hữu Hạnh (tức Ngô Văn Khoẻ, Thường vụ Tỉnh Ủy Cần Thơ năm 1940), Quản Trọng Hoàng (Bí thư Tỉnh Ủy Cần Thơ bị bắt giam cuối năm 1939 , v.v...

Ngay trước cổng Khám lớn Cần Thơ, ngày 4 tháng 6 năm 1941, lúc 9 giờ 30 phút sáng, quân Pháp đã xử bắn ông Lê Văn Nhung và Ngô Hữu Hạnh .

Bên cạnh một số khu nhà cũ còn tồn tại, nơi đây cũng còn lưu giữ được một số các dụng cụ tra tấn, các hiện vật do tù nhân làm ra, cùng một số tranh ảnh, tư liệu quý...

Di tích cấp Quốc gia
Ngày 28 tháng 6 năm 1996, Bộ Văn Hóa-Thông tin đã ký Quyết định số 1460/QĐ-VH xếp hạng khu nhà tù ấy là Di tích Lịch sử-Văn hóa cấp quốc gia .

Ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Di tích Khám lớn Cần Thơ trên website Livecantho.com

Di tích tại Cần Thơ
Di tích quốc gia Việt Nam
Nhà tù tại Việt Nam


title: Kỹ thuật Ước lượng và Đánh giá Chương trình

text:
Kỹ thuật ước lượng và đánh giá chương trình hay Kỹ thuật ước lượng và đánh giá dự án, thường viết tắt là PERT (theo nguyên gốc tiếng Anh), là một công cụ thống kê được sử dụng trong quản lý dự án, được thiết kế để phân tích và ước tính thời lượng thực hiện công tác (công việc) trong các dự án mà công tác (công việc) có thời lượng không xác định trước. (thời lượng công việc là yếu tố công việc tham gia vào việc hoàn thành toàn bộ dự án). Kỹ thuật ước lượng và đánh giá chương trình lần đầu tiên được phát triển bởi Hải quân Hoa Kỳ trong những năm 1950, đồng thời với phương pháp Đường găng (CPM), và từ đó nó luôn được sử dụng kết hợp song hành với sơ đồ mạng theo phương pháp đường găng trong quản lý thời gian dự án mà thời lượng của các công việc không được định lượng trước theo định mức, nên nó còn được gọi là sơ đồ mạng PERT.

Tổng quan
Kỹ thuật ước lượng và đánh giá chương trình PERT là một phương pháp để phân tích các công tác tham gia vào việc hoàn thành một dự án, đặc biệt là ước lượng thời lượng cần thiết để hoàn thành mỗi công tác, và để xác định thời gian tối thiểu cần thiết để hoàn thành toàn bộ dự án.

Tham khảo

Quản lý dự án
Sản xuất và phát hành
Sơ đồ
Vận trù học
Kỹ thuật hệ thống
Đánh giá


title: Aermacchi MB-326

text:
Aermacchi hay Macchi MB-326 là một loại máy bay phản lực quân sự hạng nhẹ của Ý. Ban đầu nó được thiết kế làm máy bay huấn luyện 2 chỗ, sau đó được chế tạo thêm các phiên cường kích hai chỗ và một chỗ hạng nhẹ.

Biến thể

 MB-326:
 MB-326A:
 MB-326B:
 MB-326D:
 MB-326E:
 MB-326F:
 MB-326G:
 MB-326GB:
 MB-326GC:
 AT-26 Xavante:
 RT-26 Xavante:
 MB-326H:
 MB-326K:
 Impala Mk II:
 MB-326KB:
 MB-326KD:
 MB-326KG:
 MB-326KT:
 MB-326L:
 MB-326LD:
 MB-326LT:
 MB-326M:
 Impala Mk I:
 MB-326RM:

Quốc gia sử dụng

 Hải quân Argentina - Không quân Hải quân Argentina

 Không quân Hoàng gia Australian

 Không quân Brasil

 Không quân Cameroon

 Không quân Cộng hòa Dân chủ Congo

 Không quân Ghana

 Alitalia
 Không quân Ý

 Không quân Paraguay

 Không quân Nam Phi

 Không quân Togo

 Không quân Tunisia

 Không quân Zaire

 Không quân Zambia

Tính năng kỹ chiến thuật (MB-326)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 "Aermacchi M.B.326". The Illustrated Encyclopedia of Aircraft, London: Orbis, Volume 1, Issue 1, 1981, p. 20.
 "Aermacchi M.B.326K". The Illustrated Encyclopedia of Aircraft, London: Orbis, Volume 1, Issue 2, 1981, p. 34.
 Angelucci, Enzo and Paolo Matricardi. Combat Aircraft 1945-1960. Maidenhead, Berkshire, UK: Sampson Low Guides, 1980. ISBN 562-00136-0.
 Fenili, Vincenzo. "Impala sul Bush." JP4 Magazine, January 1990.
 Jannetti, Fabrizio. "30 anni di '326." Aeronautica & Difesa magazine, Rome: Ed. Ai editions, N.14, December 1987, các trang 38–47.
 Taylor, John W.R., ed. Jane's All The World's Aircraft 1969-70. London: Jane's Yearbooks, 1969.
 War Machines Encyclopaedia (Italian edition printed by De Agostini). London: Aerospace Publishing, 1985, các trang 2117–2119.

Liên kết ngoài

 Specs & Photo at Flugzeuginfo.net
 Serial number history of Australian CAC/MB-326 aircraft
 Warbird Alley: MB-326 page

Máy bay Macchi
Máy bay Atlas Aircraft Corporation
Máy bay Commonwealth Aircraft Corporation
Máy bay Embraer
Máy bay quân sự Ý thập niên 1950
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay huấn luyện
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới


title: Avro Shackleton

text:
Avro Shackleton là một mẫu máy bay tuần tra hàng hải tầm xa của Anh, trang bị cho Không quân Hoàng gia. Nó được hãng Avro phát triển từ loại máy bay ném bom Avro Lincoln với khung thân mới.

Biến thể

Mẫu thử Avro 696 Shackleton
VW126
VW131
VW135

Dòng biến thể Avro 696 Shackleton MR.1
Shackleton MR.1
Shackleton MR.1A
Shackleton T.4

Dòng biến thể Avro 696 Shackleton MR.2
Shackleton MR.2
Shackleton T.2
Shackleton AEW.2

Dòng biến thể Avro 716 Shackleton MR.3
Shackleton MR.3
Shackleton MR.3 Phase 1
Shackleton MR.3 Phase 2
Shackleton MR.3 Phase 3

Thiết kế đề xuất
Shackleton MR.4

Quốc gia sử dụng

Không quân Nam Phi

Viện nghiên cứu khoa học không quân
Không quân Hoàng gia (Bộ chỉ huy Duyên hải)

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Buttler, Tony. British Secret Projects: Fighters and Bombers 1935–1950 (British Secret Projects 3). Hinckley, Lancastershire, UK: Midland Publishing, 2004. ISBN 978-1-85780-179-8.
 Harlin, E.A. and G.A. Jenks. Avro: An Aircraft Album. Shepperton, Middlesex, UK: Ian Allen, 1973. ISBN 978-0-71100-342-2.
 Holmes, Harry. Avro: The History of an Aircraft Company. Wiltshire, UK: The Crowood Press, 2004. ISBN 1-86126-651-0.
 Howard, Peter J. "Avro (Hawker Siddeley) Shackleton Mks. 1 to 4". Aircraft in Profile, Volume 13. Windsor, Berkshire, UK: Profile Publications Ltd., 1973, pp. 193–217. ISBN 0-85383-022-3.
 Jackson, Aubrey J. Avro Aircraft since 1908. London: Putnam, 1965. ISBN 0-85177-797-X.
 World Aircraft Information Files, File # 023. London: Bright Star Publishing Ltd, 1997.

Liên kết ngoài

The Shackleton Association
Aircraft.co.za – Avro Shackleton
Avro Shackleton Site
David Gubbins Website with airframe histories
The Shackleton Project, Ysterplaat AFB, South Africa
Website of the Friends of Shackleton WR963
Shackletons: Thunder Across the Bay
Shackleton: The New Avro General Reconnaissance Aircraft for Coastal Command, Flight International, ngày 18 tháng 5 năm 1950

Shackleton
Máy bay AWACS
Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay chống tàu ngầm
Máy bay tuần tra
Máy bay huấn luyện
Máy bay trinh sát
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh giữa


title: Dương Hổ

text:
Dương Hổ (chữ Hán: 阳虎), còn gọi là Dương Hóa (阳货), nguyên họ Cơ, là nhân vật chính trị, quân sự thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Gia thần họ Quý

Dương Hổ nguyên là công thất nước Lỗ, hậu duệ của Lỗ Hoàn công, thuộc dòng dõi họ Mạnh, một trong Tam Hoàn nước Lỗ. Thời Quý tôn Ý Như, ông được phong làm ấp tể họ Quý.

Năm 505 TCN, Quý Tôn Ý Như chết, con là Quý tôn Tư lên thay. Dương Hổ đang làm ấp tể, lấn át Quý tôn Tư để nắm quyền chính (kể cả tham gia chính sự nước Lỗ).

Quý tôn Tư có người bề tôi là Trọng Lương Hoài có hiềm khích với Dương Hổ. Dương Hổ muốn đuổi Trọng Lương Hoài, nhưng Công Sơn Phất Nữu ngăn lại nhưng ông không nghe. Mùa thu năm ấy, Dương Hổ bắt Trọng Lương Hoài. Quý tôn Tư nổi giận định trị tội Dương Hổ. Dương Hổ liền bắt giam Quý tôn Tư, ép ăn thề với mình, rồi mới tha ông ta ra. Từ đó Dương Hổ nắm hết quyền chính họ Quý.

Dương Hổ biết Khổng Tử ở nước Lỗ, sai người đến nhà mời. Khổng Tử không muốn giúp ông, bèn chọn lúc ông đi vắng mới tới gặp.

Năm 504 TCN, Dương Hổ đem quân đánh nước Trịnh, chiếm được đất Khuông. Trên đường rút lui, Dương Hổ không thông báo với Vệ Linh công mà hành quân gần kinh đô nước Vệ. Vệ Linh công tức giận, sai Di Tử Hà truy kích quân Lỗ. Sau nhờ có đại phu nước Vệ là Công thúc Văn tử hòa giải, Vệ Linh công mới lui quân, giảng hòa với nước Lỗ.

Chống lại Tam Hoàn

Dương Hổ liên kết với gia thần họ Thúc là Công Sơn Phất Nữu muốn diệt trừ Tam Hoàn, lấy Quý Ngụ thay họ Quý, Thúc tôn Triếp thay họ Thúc còn mình thay họ Mạnh. Gia thần họ Mạnh là Công Liễm Xử Phụ biết mưu của Dương Hổ, nói với Mạnh tôn Vô Kị (Mạnh Ý tử) nên phòng bị. Mạnh tôn Vô Kị mộ ba trăm tráng sĩ, giả làm gia nô để đề phòng.

Dương Hổ đưa Quý tôn Tư lên xe đi tế lễ và sai quân đuổi theo định giết chết. Quý tôn Tư nhờ người lái xe là Lâm Sở nên trốn thoát sang họ Mạnh. Mạnh tôn Vô Kị đã đề phòng, sai quân ra đánh giết Dương Việt.

Dương Hổ nghe tin Dương Việt thua trận bèn trở về, bắt Lỗ Định công và Thúc tôn Vũ thúc sang đánh họ Mạnh. Công Liễm Xử Phụ đem quân từ đất Thành ra cứu họ Mạnh, Dương Hổ thất bại, trốn sang nước Tề.

Lưu lạc ở nước ngoài

Năm 502 TCN, Dương Hổ sang Tề xin Tề Cảnh công đánh Lỗ. Theo lời can của đại phu họ Bão, Tề Cảnh công không đáp ứng yêu cầu của Dương Hổ và bắt giam ông. Dương Hổ trốn thoát, chạy sang nước Tống. Tống Cảnh công cho ông ở ấp Khuông. Người ấp Khuông ghét Dương Hổ định giết chết. Dương Hổ chạy sang nước Tấn, nương nhờ Triệu Ưởng, quan thượng khanh họ Triệu. Triệu Ưởng giúp Dương Hổ, phong cho ở ấp Thích.

Mùa hạ năm 493 TCN, Vệ Linh Công mất, Tháng sáu, Triệu Ưởng đưa thái tử Khoái Hội vào thành Thích. Dương Hổ sai thái tử mang mũ trụ và tám người mặc đồ tang giả vờ đi từ nước Vệ đến đón thái tử, khóc và vào thành Thích, rồi ở đấy.

Sau không rõ năm nào, Dương Hổ qua đời ở nước Tấn.

Xem thêm
Quý tôn Tư
Triệu Ưởng
Lỗ Định công
Tam Hoàn

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên
Lỗ Chu công thế gia
Khổng Tử thế gia
Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 5, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Nhân vật chính trị Xuân Thu
Nhân vật quân sự Xuân Thu
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Paul Bronsart von Schellendorff

text:
Paul Bronsart von Schellendorff (25 tháng 1 năm 1832 – 23 tháng 6 năm 1891) là một tướng lĩnh và nhà văn quân sự của Phổ.

Cuộc đời và sự nghiệp
Bronsart sinh ra tại Danzig (Gdańsk), Phổ. Ông đã gia nhập Quân đoàn Vệ binh Phổ vào năm 1849, và được bổ nhiệm vào Bộ Tổng tham mưu năm 1861 với quân hàm Đại úy; sau 3 năm phục vụ trong Bộ Tổng tham mưu Phổ, ông trở lại tham gia cấp trung đoàn, nhưng không lâu sau đó được tái bổ nhiệm vào Bộ Tổng tham mưu, và giảng dạy tại Viện Hàn lâm Quân sự Phổ. Ông đã được phong cấp Thiếu tá vào năm 1865 rồi lên Thượng tá vào năm 1869.

Trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), ông giữ một cục trưởng trong Bộ Tổng tham mưu, và tiến hành đàm phán sơ bộ về sự đầu hàng của Napoléon III và quân đội Pháp tại Sedan đầu tháng 9. Sau khi chiến tranh với Pháp kết thúc thắng lợi, Bronsart được thăng cấp Đại tá và trở thành tham mưu trưởng của Quân đoàn Vệ binh, sau đó lên chức Thiếu tướng vào năm 1876 và Trung tướng (với quyền chỉ huy một sư đoàn) vào năm 1881. Hai năm sau, ông trở thành Bộ trưởng Chiến tranh, và trong suốt nhiệm kỳ (1883 – 1889), nhiều cải cách quan trọng đã được tiến hành trong lực lượng quân đội Phổ, đặc biệt là việc giới thiệu súng trường bắn phát một. Vào năm 1889, ông được bổ nhiệm làm tư lệnh của Quân đoàn I tại Königsberg. Ông từ trần tại điền trang Schettnienen gần Braunsberg (Braniewo), vào năm 1891 ở độ tuổi 59.

Tác phẩm
Các tác phẩm quân sự của Bronsart bao gồm hai công trình có giá trị lớn:
Ein Rückblick auf die taktischen Rückblicke (phiên bản thứ hai, Berlin, 1870), cuốn sách nhỏ được viết để hồi đáp Hồi tưởng về chiến thuật năm 1866 của Đại úy May; và
Der Dienst des Generalstabes (phiên bản thứ nhất, Berlin, 1876; phiên bản ba do Tướng Meck hiệu chỉnh, 1893; phiên bản mới hiệu chỉnh bởi người con trai của tác giả, Thiếu tá Bronsart von Schellendorf, Berlin, 1904), một chuyên luận hoàn chỉnh về các trách nhiệm của Bộ Tổng tham mưu. Sau khi được xuất bản, phiên bản thứ ba của tác phẩm này đã được dịch sang tiếng Anh, và được chính thức phát hành cho quân đội Anh với tựa đề "Trọng trách của Bộ Tổng tham mưu". Phiên bản mới năm 1904 của Thiếu tướng Bronsart đã được Bộ Tổng tham mưu tái phát hành bằng tiếng Anh với tên gọi tương tự, vào năm 1905.
 Schellendorf, Paul Leopold Eduard Heinrich Anton Bronsart. (1893). Trọng trách của Bộ Tổng tham mưu, dịch bởi William Aldworth Home Hare. London: Her Majesty's Stationery Office.

Tham khảo

Sinh năm 1832
Mất năm 1891
Người Gdańsk
Quý tộc Đức không có tước hiệu
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Nhà văn quân sự Đức
Tướng Phổ
Người tỉnh Phổ


title: Vòi hút (chân đầu)

text:
Vòi hút là một lớp mô tồn tại trong cơ thể của các động vật chân đầu có vỏ gồm nhiều khoang như họ Ốc anh vũ, mực nang, chi mực Spirula cùng bộ Belemnitida và lớp Cúc đá đã tuyệt chủng. Trong trường hợp của mực nang, vòi hút không hiển hiện rõ tàng mà chúng nối liền các khoang nhỏ với nhau trong lớp vỏ đã bị thay đổi nhiều về cấu trúc (mai mực); trong các nhóm Chân đầu còn lại nó có dạng ống và chạy xuyên qua các lỗ nhỏ nằm trên các vách ngăn phân cách các khoang trong vỏ.

Vòi hút được dùng chủ yếu để đẩy nước ra khỏi các khoang mới hình thành trong quá trình lớn dần lên của vỏ. Con vật thực hiện quá trình này bằng cách tăng nồng độ muối của máu chảy trong vòi hút bằng cách bơm các ion từ các tế bào biểu mô vòi vào trong máu; lúc đó sự chênh lệch về nồng độ thẩm thấu sẽ khiến nước chảy từ trong khoang vào máu và cùng lúc đó, các phân tử khí (chủ yếu là nitơ, ôxi và cacbonic) sẽ từ máu tràn vào chiếm chỗ trống trong khoang. Việc đẩy nước ra khỏi khoang vỏ cũng giúp làm giảm tỉ trọng của vỏ và khiến con vật có thể điều chỉnh việc nổi/lặn giống như phương cách hoạt động của bong bóng cá. Thông thường, con vật điều chỉnh tỉ trọng của nó sao cho bằng với tỉ trọng của nước biển xung quanh và nhờ đó giúp nó có thể bơi mà không phải tốn nhiều sức. Nhờ vào việc điều chỉnh này mà các động vật chân đầu từng có thời đạt kích thước cực kì lớn nhưng vẫn có thể bơi lặn tốt trong nước. Tuy nhiên việc "bơm nước" này không đủ nhanh để khiến con vật mau chóng thay đổi tỉ trọng phục vụ cho việc nổi và lặn theo ý muốn như trường hợp của cá, trái lại nó phải tự dùng sức bơi lên cao hoặc xuống thấp.

Cần phải chú ý rằng phương cách hoạt động của vòi hút không phải là trực tiếp bơm không khí vào khoang vỏ, thay vào đó năng lượng được sử dụng để bơm các ion vào máu, tạo chênh lệch thế nước khiến nước bị hút vào trong máu và không khí từ máu tự động chảy vào trong khoang.

Vòi hút tìm thấy trong các hóa thạch của các động vật chân đầu thời cổ cũng được cho là hoạt động thương tự như vậy. Thật ra bản thân vòi hút hiếm khi được bảo quản trong các hóa thạch, nhưng các lỗ trong vỏ nơi vòi hút chạy qua thì có thể được tìm thấy khá nhiều, và chúng được giới khoa học gọi là " cái cổ của vách ngăn" hay "khe vòi hút". Phần lớn các hóa thạch ốc anh vũ cho thấy vòi hút chạy qua phần trung tâm của mỗi khoang nhưng trong hóa thạch cúc đá và Belemnitida nó chạy qua phần bề mặt lưng của vỏ. Trong một số hóa thạch ốc anh vũ, straight shelled nautiluses cylindrical calcareous growths ("siphuncular deposits") xung quanh vòi hút có thể được thấy ở đỉnh của vỏ. Nó có thể là vật đối trọng với phần cơ thể mềm phía dưới, giúp cho con vật tránh được chuyện phần vỏ trống phía đỉnh luôn bị quay lên trên mặt nước và phần cơ thể mềm luôn bị "trì" xuống dưới do sức nặng, điều này giúp cho con vật có thể bơi thẳng đứng dễ dàng hơn. Vòi hút của nhóm Endocerida thì lại hàm chứa phần lớn nội quan của con vật.

Xem thêm
 Phragmocone
 Orthoceras
 Baculites

Chú thích


title: BAC Jet Provost

text:
BAC Jet Provost (ban đầu do Hunting Percival chế tạo) là một mẫu máy bay huấn luyện động cơ phản lực của Anh, được Không quân Hoàng gia (RAF) sử dụng từ 1955 tới 1993.

Biến thể

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia Australia

Không quân Hoàng gia Ceylon

Không quân Iraq

Không quân Kuwait

Không quân Bồ Đào Nha

Không quân Cộng hòa Singapore

Không quân Nam Yemen

Không quân Sudan

Không quân Hoàng gia

Không quân Venezuela

Tính năng kỹ chiến thuậts (T Mk. 5)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Clarke, Bob. Jet Provost: The Little Plane With The Big History. Stroud, UK: Amberley Publishing Plc, 2008. ISBN 978-1-84868-097-5.
 Taylor, John W.R. "Hunting Jet Provost and BAC 167." Combat Aircraft of the World from 1909 to the present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.
 Taylor, John W.R., ed. Jane's All The World's Aircraft 1971–72. London: Janes's Yearbooks, 1971. ISBN 0-354-00094-2.
 Thetford, Owen. Aircraft of the Không quân Hoàng gia since 1918. Putnam & Company Limited. ISBN 0-370-10056-5.

Liên kết ngoài

The Jet Provost File: Individual RAF service histories
Jet Provost heaven
Warbird Alley: Jet Provost page

Jet Provost
Máy bay Hunting Percival
Máy bay cường kích Anh 1950–1959
Máy bay huấn luyện quân sự Anh 1950–1959
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay huấn luyện
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ phản lực


title: Gottlieb von Haeseler

text:
Gottlieb Ferdinand Albert Alexis Graf von Haeseler (19 tháng 1 năm 1836 – 25 tháng 10 năm 1919) là một sĩ quan quân đội Đức trong thời kỳ cai trị của Hoàng đế Wilhelm II, được thăng đến quân hàm Thống chế.

Tiểu sử
Haeseler sinh ra tại Potsdam, là con trai của August Alexis Eduard Haeseler và Albertine von Schönermark. Ông đã gia nhập quân đội Phổ với quân hàm Trung úy vào năm 1853 và trở thành sĩ quan phụ tá của Hoàng thân Friedrich Karl của Phổ vào năm 1860. Ông đã tham chiến trong cuộc Chiến tranh Đan Mạch-Phổ (1864), Chiến tranh Áo-Phổ (1866), và Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871). Kể từ năm 1879, ông là trưởng khoa lịch sử quân sự trong Bộ Tổng tham mưu, và từ năm 1890 cho đến 1903 ông là Thượng tướng Kỵ binh và tư lệnh của Quân đoàn XVI tại Metz. Vào năm 1905, ông được phong hàm Thống chế (Generalfeldmarschall). Kể từ năm 1903, ông là một thành viên của Viện Quý tộc Phổ và tham gia phát triển hệ thống trường dạy nghề.

Trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918), ông theo chân Quân đoàn XVI cũ của mình vào chiến trận, để phòng ngự vị chỉ huy của quân đoàn này khi đó là tướng Bruno von Mudra thiếu kinh nghiệm. Dù vậy, Mudra đã thể hiện tài năng của mình với các cuộc tấn công ở vùng Argonne trong giai đoạn 1914 – 1915, đánh bại quân Pháp và gây cho họ nhiều thiệt hại (xem thêm bài trận Argonne (1915)). Haeseler từ trần vào năm 1919 tại Harnekop. Doanh trại của tiểu đoàn dù số 261 tại Lebach/Saar là một trong những nơi được đặt theo tên Haeseler.

Tặng thưởng
 Huân chương Thập tự Sắt, hạng II (1870)
 Huân chương Thập tự Sắt, hạng I (1870)
 Huân chương Quân công (19 tháng 1 năm 1873)
 Huân chươn Hoàng gia
 Huân chương Tuyên dương của Hoàng gia Bayern
 Huân chương Quân công của Bayern
 Huân chương Đại bàng Đỏ
 Huân chương Chim ưng Trắng
 Huân chương Friedrich
 Huân chương Đại bàng Đen
 Huân chương Hoàng tộc Hohenzollern

Chú thích

Tham khảo
 Jürgen Hahn-Butry (Hrsg.): Preußisch-deutsche Feldmarschälle und Großadmirale. Safari, Berlin 1938.
 Gottlieb Graf von Haeseler: Zehn Jahre im Stabe des Prinzen Friedrich Karl. 3 Bände. Mittler, Berlin 1910–1915 (Digitalisat: Band 2)

Sinh năm 1836
Mất năm 1919
Thống chế Đế quốc Đức
Thống chế Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Thành viên Viện Quý tộc Phổ
Người Potsdam
Người tỉnh Brandenburg
Người nhận Huân chương Friedrich


title: BAC Strikemaster

text:
BAC 167 Strikemaster là một loại máy bay cường kích/huấn luyện phản lực của Anh. Nó được phát triển từ loại máy bay huấn luyện Hunting Jet Provost.

Biến thể
Strikemaster Mk 80:
Strikemaster Mk 80A:
Strikemaster Mk 81:
Strikemaster Mk 82:
Strikemaster Mk 82A:
Strikemaster Mk 83:
Strikemaster Mk 84:
Strikemaster Mk 87:
Strikemaster Mk 88:
Strikemaster Mk 89:
Strikemaster Mk 89A:
Strikemaster Mk 90:

Quốc gia sử dụng

Không quân Ecuador

Không quân Kenya

Không quân Kuwait

Không quân Hoàng gia New Zealand

Không quân Hoàng gia Oman

Không quân Hoàng gia Saudi

Không quân Cộng hòa Singapore

Không quân Nam Yemen

Không quân Sudan

Tính năng kỹ chiến thuật (Strikemaster Mk 88)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Taylor, John W.R. "Hunting Jet Provost and BAC 167." Combat Aircraft of the World from 1909 to the present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.
 Taylor, John W. R. Jane's All The World's Aircraft 1976–77. Luân Đôn: Jane's Yearbooks, 1976. ISBN 0-354-00538-3.

Liên kết ngoài

RNZAF Museum Strikemaster page
ABC Australia News
BAC 167 Strikemaster

Strikemaster
Máy bay cường kích Anh 1960–1969
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Máy bay cường kích Anh


title: BAC TSR-2

text:
British Aircraft Corporation TSR-2 là một loại máy bay trinh sát/đột kích của hãng British Aircraft Corporation (BAC) chế tạo cho Không quân Hoàng gia (RAF) cuối thập niên 1950 đầu thập niên 1960.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Barnett-Jones, Frank. "Oops!" Aeroplane, Volume 28, No.2, Issue 322, February 2000.
 Boot, Roy. From Spitfire to Eurofighter: 45 Years of Combat Aircraft Design. Shrewsbury, Shropshire, UK: Airlife Publishing Ltd., 1990. ISBN 1-85310-093-5.
 "Boscombe Down, ngày 27 tháng 9 năm 1964: The TSR.2's First Flight (Pilot Roland Beamont; Navigator Donald Bowen)." Flight, October 1964, các trang 637–640.
 Burke, Damien. TSR2: Britain's Lost Bomber. Ramsbury, Marlborough, Wiltshire, UK: The Crowood Press, 2010. ISBN 978-1-84797-211-8.
 Buttler, Tony. British Secret Projects: Jet Bombers Since 1949. Earl Shilton, Leicester, UK: Midland Publishing, 2003. ISBN 1-85780-130-X.
 Buttler, Tony. "Strike Rivals: The ones that 'lost' when the T.S.R.2 'won'." Air Enthusiast, No. 59, September/October 1995.
 Campagna, Palmiro. Storms of Controversy: The Secret Avro Arrow Files Revealed. Toronto: Stoddart, Third paperback edition, 1998. ISBN 0-7737-5990-5.
 Donald, David, ed. "BAC TSR.2". The Complete Encyclopedia of World Aircraft. New York: Barnes & Noble Books, 1997. ISBN 0-7607-0592-5.
 Donald, David. "RAF Phantoms". Wings of Fame. London: Aerospace. Volume 15, 1999. các trang 4–21. ISBN 1-86184-033-0.
 Franklin, Roger. The Defender: The Story of General Dynamics. New York: Harper & Row, 1986. ISBN 0-06-015510-8.
 Hunter, Air Vice-Marshal A.F.C., CBE AFC DL, ed. "TSR2 with Hindsight." London: RAF Historical Journal, Issue 17B, 1998. ISBN 0-9519824-8-6.
 Jefford, Wing Commander C.G., MBE, BA,RAF (Retd). RAF Squadrons, a Comprehensive Record of the Movement and Equipment of all RAF Squadrons and their Antecedents since 1912. Shrewsbury, Shropshire, UK: Airlife Publishing, 2001. ISBN 1-84037-141-2.
 Jenkins, Dennis R. B-1 Lancer: The Most Complicated Warplane Ever Developed. New York: McGraw-Hill, 1999. ISBN 0-07-134694-5.
 Forbat, John. TSR2: Precision Attack to Tornado. Stroud, UK: Tempus Publishing Ltd., 2006. ISBN 978-0-7524-3919-8.
 Gardner, Charles. British Aircraft Corporation: A History by Charles Gardner. London: B.T. Batsford Limited, 1981. ISBN 0-7134-3815-0.
 Gardner, Richard E. The F-4 Phantom II. Edware, Middlesex, UK: Almarks Publishing Co., 1970. No ISBN.
 Gardner, Robert. From Bouncing Bombs to Concorde: The Authorised Biography of Aviation Pioneer Sir George Edwards OM. Stroud, Gloustershire, UK: Sutton Publishing, 2006. ISBN 0-7509-4389-0.
 Garver, John W. Face Off: China, the United States and Taiwan's Democratization. Seattle, Washington: University of Washington Press, 1997. ISBN 978-0-295-97617-4.
 Gunston, Bill. F-111 (Modern Combat Aircraft). New York: Charles Scribner's Sons, 1978. ISBN 0-684-15753-5.
 Hamilton-Paterson, James. Empire of the Clouds: When Britain's Aircraft Ruled the World. London: Faber & Faber, 2010. ISBN 978-0-571-24794-3.
 Hastings, Stephen. The Murder of TSR-2. London: Macdonald & Co., 1966.
 Harver, John W. The Sino-American Alliance: Nationalist China and American Cold War Strategy in Asia. Armonk, New York: M.E. Sharpe, 1997. ISBN 0-7656-0025-0.
 Kaldor, Mary, Dan Smith and Steve Vines. Democratic Socialism and The Cost of Defence: The Report and Papers of The Labour Party Defence Study Group. London: Routledge, 1979. ISBN 0-85664-886-8.
 Law, John. Aircraft Stories: Decentering The Object in Technoscience. Durham, North Carolina: Duke University Press, 2002. ISBN 0-8223-2824-0.
 "Lessons of The TSR.2 Story." Flight, ngày 9 tháng 10 năm 1969, các trang 570–571.
 Logan, Don. General Dynamics F-111 Aardvark. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Military History, 1998. ISBN 0-7643-0587-5.
 Lucas, Paul. BAC TSR.2: Lost Tomorrows of an Eagle, The TSR.2 which Might Have Been 1960-1980. Bedford, UK: SAM Publications, 2009. ISBN 978-0-9551858-8-5.
 McLelland, Tim. TSR.2: Britain's Lost Cold War Strike Aircraft. Hinckley, Leicestershire, UK: Classic Publications, 2010. ISBN 978-1-906537-19-7.
 Segell, Glen. Không quân Hoàng gia Procurement: The TSR.2 to the Tornado. Staffordshire, UK: Glen Segell Publishers, 1998. ISBN 978-1-901414-10-3.
 Segell, Glen. Wither or Dither: British Aerospace collaborative Procurement with Europe. Staffordshire, UK: Glen Segell Publishers, 1997. ISBN 1-901414-03-5.
 Smith, Dan. The Defence of The Realm in The 1980s. London: Taylor & Francis, 1980. ISBN 0-85664-873-6.
 Sweetman, Bill. Phantom (Jane's Aircraft Spectacular Series). London: Jane's Information Group, 1984. ISBN 978-0-7106-0279-4.
 Taylor, John W.R. "The BAC TSR-2." Air Pictorial, Volume 25, No. 12, December 1963.
 Thornborough, Anthony. TSR2 (Aeroguide Special). Suffolk, UK: Ad Hoc Publications, 2005. ISBN 0-946958-46-7.
 Winchester, Jim. "BAC (English Electric) TSR.2." X-Planes and Prototypes: From Nazi Secret Weapons to the Warplanes of the Future. London: Amber Books Ltd., 2005. ISBN 1-904687-40-7.
 Winchester, Jim. "BAC TSR.2." and "Northrop XB-35/YB-49".Concept Aircraft: Prototypes, X-Planes and Experimental Aircraft. Kent, UK: Grange Books plc., 2005. ISBN 978-1-84013-809-2.
 Wood, Derek. Project Cancelled: The Disaster of Britain's Abandoned Aircraft Projects. London: Jane's, 2nd edition, 1986, First edition 1975. ISBN 0-7106-0441-6.
 Wynn, Humphrey. The RAF Strategic Nuclear Deterrent Forces: Their Origins, Roles and Deployment, 1946-1969: a Documentary History. London: HMO, 1997. ISBN 0-11-772778-4.

Liên kết ngoài

 TSR-2 page on Thunder and Lightnings site
 TSR-2 page on RAF Museum Cosford site
 TSR-2 page on Imperial War Museum, Duxford site
 BAC advertisements for the TSR-2 in 1963 and in 1964
 TSR-2 history with images of XR220 on Aviation Elettra site
 Photo gallery of surviving TSR.2s
 British Pathe Newsreel video of TSR-2 in flight and issues facing aircraft industry in 1965

TSR-2
Máy bay ném bom Anh 1960–1969
Máy bay trinh sát quân sự Anh 1960–1969
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh


title: Beriev Be-6

text:
Beriev Be-6 (tên mã của USAF/DoD đặt là "Type 34", tên mã NATO "Madge") là một loại tàu bay của Liên Xô, do Beriev OKB thiết kế chế tạo. Nó có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ như trinh sát, tuần tra, ném bom, ngư lôi, rải mìn và vận tải.

Quốc gia sử dụng

Không quân Hải quân Quân giải phóng nhân dân

Không quân Hải quân Liên Xô

Biến thể
 LL-143:
 Be-6:
 Qing-6:

Tính năng kỹ chiến thuật (Be-6)

Xem thêm

Tham khảo

 Gunston, Bill. "The Osprey Encyclopaedia of Russian Aircraft 1875 – 1995". London, Osprey. 1995. ISBN 1-85532-405-9
 Gordon,Yefim & Komissarov, Dmitry. Chinese Aircraft. Hikoki Publications. Manchester. 2008. ISBN 978-1-902109-04-6

Be-0006
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1950
Máy bay tuần tra Liên Xô 1950–1959
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay tuần tra
Máy bay trinh sát
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Beriev Be-10

text:
Beriev Be-10, còn gọi là Izdelye M, (tên mã NATO: Mallow) là một loại tàu bay ném bom tuần tra 2 động cơ phản lực của Liên Xô, được chế tạo từ năm 1955.

Quốc gia sử dụng
Data from:

Không quân Hải quân Liên Xô (AV-MF)

Biến thể
Izdeliye M
Be-10
Be-10N
Be-10S
Be-10U
Be-10 Trainer
M-10

Tính năng kỹ chiến thuật (Be-10)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Liên kết ngoài
 Be-10 M-10, G.M.Beriev 'Mallow'  at Russian Aviation Museum

Be-0010
Máy bay tuần tra Liên Xô 1960–1969
Máy bay ném bom Liên Xô 1960–1969
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay tuần tra
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên


title: Vùng sản xuất rượu Tokaj

text:
Vùng sản xuất rượu Tokaj (tiếng Hungary: Tokaji borvidék ) còn được gọi là vùng sản xuất rượu Tokaj-Hegyalja (gọi tắt là Tokaj-Hegyalja hoặc Hegyalja) là một khu vực sản xuất rượu vang lịch sử nằm ở phía đông bắc Hungary. Nó cũng là một trong bảy vùng rượu vang lớn nhất của Hungary (Hungary: vùng Tokaji borrégió). Hegyalja có nghĩa là "chân" trong tiếng Hungary, và đây chính là tên ban đầu của khu vực này.

Khu vực bao gồm 28 ngôi làng và 11.149 ha là các cánh đồng nho riêng biệt theo từng loại, trong đó có khoảng 5.500 hiện đang được trồng. Tokaj đã được công nhận là di sản thế giới vào năm 2002 với tên Cảnh quan văn hóa lịch sử của vùng sản xuất rượu nho Tokaj. Tuy nhiên, sự nổi tiếng của nó đã có từ rất lâu từ trước đấy bởi vì nó là quê hương của rượu Tokaji Aszú, rượu vang (được sản xuất nhờ loại nấm Botrytis cinerea) lâu đời nhất thế giới.

Do Hiệp ước Trianon, một phần nhỏ của vùng rượu vang lịch sử này bây giờ thuộc về Slovakia.

Lịch sử
Không ai biết khi nào các loại rượu vang xuất hiện trong khu vực Tokaj. Ghi chép lịch sử cho thấy những vườn nho đã được trồng ở Tokaj vào đầu thế kỷ 12. Có bằng chứng khác lại cho rằng sản xuất rượu vang trong khu vực xuất hiện từ trước đó.

Một số chuyên gia cho rằng nghề trồng nho có thể đã bắt đầu trong khu vực Tokaj rất sớm, ngay khi người Celt xuất hiện, có nghĩa là từ trước Công nguyên. Một chiếc lá nho hóa thạch được tìm thấy tại Erdőbénye và có niên đại từ cuối thế kỷ thứ 3, sau đó nghề trồng nho lan sang La Mã. Người Xla-vơ đến khu vực này vào cuối thế kỷ thứ 6. Nguồn gốc cho cái tên "Tokaj" có thể là từ tiếng Slav "Stokaj", có nghĩa là "ngã ba" (tức là hợp lưu của sông Bodrog và Tisza). Các chuyên gia Slovakia cho rằng, người Xla-vơ có nghề trồng nho trước đó trong khu vực. Họ định cư ở Tokaj từ cuối thế kỷ thứ 9 và có một giả thuyết nghề trồng nho đã được biết đến khu vực phía đông từ trước, có thể do bộ lạc Kabar. Người Magyar dường như đã có một truyền thống cổ xưa về rượu vang (xem: Nguồn gốc của rượu vang Hungary). Một nguồn gốc có thể cho cái tên "Tokaj" là trong tiếng Armenia có nghĩa là "nho".

Xem thêm
 Tokaji
 Rượu vang Hungary

Tham khảo

Liên kết ngoài

UNESCO description: Tokaj Wine Region Historic Cultural Landscape
Tokaj - The Wine of Freedom (László Alkonyi, Budapest 2000).
Tokajwine.net - Wine Encyclopedia and Review of over 2000 wines from Tokaj, by László Alkonyi
Terra Benedicta - Tokaj and Beyond (Gábor Rohály, Gabriella Mészáros, András Nagymarosy, Budapest 2003)
Tradition and Innovation in the Tokaj Region (Tim Atkin)
 Tokaj portal
 Tokaj and the historic Wine Region - tourism information
 Tokaj Wine Region on the European Wineroads portal (HUN)
 Tokaj-Hegyalja Attractions

Di sản thế giới tại Hungary
Vùng rượu vang của Hungary


title: Động đất Lô Sơn 2013

text:
Động đất Lô Sơn (), còn gọi Động đất Nhã An (), xảy ra vào lúc 8 giờ 2 phút giờ Bắc Kinh (7 giờ 2 phút giờ Hà Nội, 0 giờ 2 phút UTC) ngày 20 tháng 4 năm 2013. Chấn tâm nằm gần huyện Lô Sơn, địa cấp thị Nhã An, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc, ở phía tây nam tỉnh Tứ Xuyên, cách tỉnh lỵ Thành Đô khoảng . Chấn tiêu trận động đất ở độ sâu , khiến người dân phải chạy ra khỏi nhà để lánh nạn. Nhiều người còn mặc nguyên đồ ngủ. Các dư chấn liên tiếp xuất hiện sau trận động đất. Trung tâm Dữ liệu Địa chấn học Quốc gia Trung Quốc (国家地震科学数据共享中心) và Tân Hoa xã đưa tin trận động đất mạnh Ms 7,0, trong khi Geoscience Australia đo được cường độ Mw 7,0, Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) đo được Mw 6,6, Trung tâm Địa chấn học châu Âu-Địa Trung Hải (EMSC) đo được Mw 6,8, và Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đo được Mj 6,9.

Trận động đất được gây bởi đứt gãy Long Môn Sơn tại cùng tỉnh đã chịu ảnh hưởng của Động đất Tứ Xuyên 2008. Theo bản tin chính thức, 193 người được xác nhận thiệt mạng, 11.460 người bị thương, và 25 người mất tích. Nhiều tòa nhà cũ tại Lô Sơn đã sụp đổ.

Tham khảo

Lô Sơn
Lô Sơn
Lịch sử Tứ Xuyên


title: Camino Francés

text:
Camino Francés là con đường phổ biến nhất trong hệ thống Đường hành hương Santiago de Compostela. Nó xuất phát từ Saint-Jean-Pied-de-Port ở Pháp qua Roncesvalles trên dãy Pyrénées, phía Tây Ban Nha và sau đó là hành trình dài 780 km để tới được Santiago de Compostela qua các thành phố lớn như: Pamplona, Logroño, Burgos và Léon. Đi bộ trên Camino Frances cũng phải mất ít nhất bốn tuần, hoặc hai ngày nếu có các phương tiện.

Đường hành hương từ các thành phố Tours, Vézelay, và Le Puy-en-Velay gặp nhau tại điểm đầu của con đường ở Saint-Jean-Pied-de-Port. Một nhánh khác bắt nguồn từ Arles, ở vùng Provence, qua biên giới Pháp-Tây Ban Nha tại một địa điểm khác, thị trấn Somport và Canfranc trên dãy núi Pyrenees. Sau đó thông qua con đường Aragonese Way để tới đường chính của Santiago de Compostela ở Puente la Reina, phía nam của Pamplona, Navarre, khoảng 700 km số để tới Santiago de Compostela.

Hành trình
Các thị trấn và thành phố con đường này đi qua, tuyến đường hành hương chia thành các giai đoạn bao gồm:

Liên kết ngoài
 the French Way - Google Maps
 A photo tour of the Camino Frances (2010)
 Camino Planner allows you to choose starting and finish points on the French way and calculates distances. also includes points of interest, accommodations and export options (Spanish, English).
 another Camino Planner by predefined stages (Spanish)
 French Way trail in Google Earth (3D)
 the French Way - Google Maps TODO MENTIRA

Tham khảo

Đường hành hương Santiago de Compostela


title: Phạm Văn Dỹ

text:
Phạm Văn Dỹ (sinh năm 1958) là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng, nguyên Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu 7.

Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh ngày 11 tháng 8 năm 1958, quê ở Bến Lức, tỉnh Long An.

Ông trưởng thành từ Quân đoàn 4.

Năm 1999 Ông giữ chức phó sư trưởng về chính trị sư đoàn 9.

Năm 2008, bổ nhiệm giữ chức Chính ủy Trường Sĩ quan Lục quân 2 ( Trường Đại học Nguyễn Huệ).

Năm 2010, bổ nhiệm giữ chức Chính ủy Quân khu 7

Năm 2018, ông nghỉ hưu

Thiếu tướng (2007), Trung tướng (2011)

Tham khảo

Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Người Long An


title: Sâu tơ

text:
Sâu tơ (danh pháp hai phần: Plutella xylostella) là loài bướm đêm có nguồn gốc từ Địa Trung Hải. Loài này có vòng đời ngắn (14 ngày ở 25 °C), rất mắn đẻ và có thể di cư với cự li khá xa. Sâu tơ là một trong những loài gây hại nhiều nhất trên thực vật thuộc họ Cải, chủ yếu là những cây sinh glucosinolat.

Hình thái học
Đặc điểm hình thái

Vòng đời từ 15 – 50 ngày

Trứng: 2-7 ngày

Sâu non 8- 25 ngày

Nhộng 3-13 ngày

Trưởng thành 2-5 ngày

   Ngài có cánh trước màu nâu xám, có dải trắng (ngại đực), dải vàng (ngài cái) chạy từ góc cánh đến đỉnh cánh. Mỗi ngài có thể đẻ được 50-100 trứng

     Trứng đẻ rải rác hoặc thành cụm 3-5 quả mặt dưới lá. Trứng hình bầu dục màu vàng xanh.

     Sâu non có 5 tuổi, màu xanh nhạt, đầu màu nâu vàng, đẫy sức dài 9-10mm. Mỗi đốt đều có lông nhỏ. Sâu non tuổi nhỏ ăn thịt lá để lại biểu bì, tuổi lớn sâu ăn thủng các loại lá rau bắp cải, su hào, cải xanh, cải trắng,…

    Khi đẫy sức nhả tơ làm kén ngay trên lá để hóa nhộng. Nhộng màu vàng nhạt nằm trong kén mỏng. Nhộng phát triển trong 3-13 ngày. Vũ hóa sau 1-2 ngày thì đẻ trứng

Quy luật phát sinh gây hại của sâu tơ

       Ban ngày ngài sâu tơ thường ẩn náu mặt dưới lá và những nơi kín đáo trong ruộng rau. Ngài hoạt động giao phối và đẻ trứng lúc chiều tối đến nủa đêm và cũng hoạt động nhiều nhất từ chập tối đến nửa đêm. Sau khi vũ hóa ngài có thể giao phối và sau 1-2 ngày có thể đẻ trứng. Ngài có tính chọn lọc nơi đẻ trứng (theo Gupta và Thorsteison, 1960).

       Vòng đời sâu tơ thay đổi theo nhiệt độ, nhiệt độ thấp có thể kéo dài 50 ngày và khoảng 15 ngày ở nhiệt độ cao. Nhiệt độ thích hợp nhất cho pha trứng và trưởng thành từ 20-30 C. Mùa mưa mật độ sâu tơ giảm rõ.

       Ẩm độ cũng ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng đẻ trứng của trưởng thành. Ẩm độ dưới 70% kèm theo nhiệt độ thấp dưới 10 C thì ngài không đẻ trứng.

Sâu tơ phá hại bộ lá của cây, đặc biệt nghiêm trọng khi sâu tấn công ở giai đoạn mới trồng, sâu non mới nở đục lá tạo thành rãnh, ở tuổi lớn sâu tơ ăn toàn bộ biểu bì khiến lá bị thủng lỗ chỗ. Mật độ cao sâu ăn hết thịt lá chỉ còn trơ lại gân lá làm giảm năng suất rõ rệt. Sâu non cũng ăn các bắp đang phát triển làm bắp biến dạng hoặc không thể cuốn bắp, tạo điều kiện cho bệnh thối nhũn phát triển.

Chú thích

Liên kết ngoài

diamondback moth on the UF / IFAS Featured Creatures Web site
 University of Technology, Sydney.

Côn trùng dịch hại nông nghiệp
Động vật được mô tả năm 1758
x
X
Côn trùng châu Âu
Côn trùng Malawi


title: Boeing P-8 Poseidon

text:
Boeing P-8 Poseidon (tên cũ là Multimission Maritime Aircraft hay MMA) là một loại máy bay tuần tra trên biển được phát triển cho Hải quân Hoa Kỳ (USN). P-8 được phát triển bởi Boeing Defense, Space & Security từ loại 737-800.

Boeing P-8 Poseidon được sử dụng trong các nhiệm vụ tác chiến chống ngầm (ASW), tác chiến chống hạm, tình báo, giám sát và trinh sát. Máy bay được trang bị ngư lôi, tên lửa chống hạm Harpoon và các loại vũ khí khác, máy bay có thể mang theo các phao thủy âm và có thể hoạt động phối hợp với các loại phương tiện khác.

P-8 hiện nay được biên chế trong lực lượng Hải quân Hoa Kỳ, Hải quân Ấn Độ, Không quân Hoàng gia Anh và Không quân Hoàng gia Úc. Ngoài ra, P-8 cũng đã được đặt hàng bởi Không quân Hoàng gia Na Uy, Không quân Hoàng gia New Zealand, Hải quân Đại Hàn Dân Quốc và Hải quân Đức.

Biến thể
P-8A Poseidon  - Phiên bản phát triển cho Hải quân Hoa Kỳ.
P-8I Neptune  - Phiên bản xuất khẩu cho Hải quân Ấn Độ.
Poseidon MRA1  – Ký hiệu Không quân Hoàng gia Anh dành cho P-8A.
P-8 AGS  - Phiên bản trinh sát mặt đất được đề xuất cho Không quân Hoa Kỳ vào năm 2010 để thay thế cho E-8 Joint STARS.

Quốc gia sử dụng

 Hải quân Hoa Kỳ - Trong biên chế 98 chiếc P-8A. Đặt hàng tổng cộng 128 chiếc.

 Hải quân Ấn Độ -  Trong biên chế 9 chiếc  P-9I; 3 chiếc còn lại được bàn giao trong năm 2021.

 Không quân Hoàng gia Úc - Trong biên chế 12 chiếc. Đã đặt hàng thêm 2 chiếc.

 Không quân Hoàng gia Anh - Trong biên chế 5 chiếc P-8A. Đặt hàng tổng cộng 9 chiếc.

Tính năng kỹ chiến thuật (P-8A)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Endres, Günter. The Illustrated Directory of Modern Commercial Aircraft. St. Paul, Minnesota: MBI Publishing Company, 2001. ISBN 0-7603-1125-0.
 Norris, Guy and Mark Wagner. Modern Boeing Jetliners. Minneapolis, Minnesota: Zenith Imprint, 1999. ISBN 0-7603-0717-2.
 Shaw, Robbie. Boeing 737-300 to 800. St. Paul, Minnesota: MBI Publishing Company, 1999. ISBN 0-7603-0699-0.

Liên kết ngoài

 P-8 NAVAIR page  and P-8 fact file on Navy.mil
 P-8A Poseidon – Australian International Airshow 2009
 MMA Page on Globalsecurity.org
 Boeing P-8A on Defense-Update.com
 P-8 Poseidon God of the Sea site
 "Navy Selects Three Teams To Develop Concepts For Follow-On To EP-3". Defense Daily, ngày 8 tháng 2 năm 2008.
 "U.S. OKs record $2.1 billion arms sale to India" . Reuters, ngày 16 tháng 3 năm 2009
 "EP-X Program Starts To Take Shape" . Aviation Week, ngày 12 tháng 4 năm 2009.

P-08 Poseidon
Máy bay tuần tra Hoa Kỳ 2000–2009
Máy bay chống tàu ngầm Hoa Kỳ 2000–2009
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tuần tra
Máy bay chống tàu ngầm
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh dưới
Boeing 737


title: Boeing B-54

text:
Boeing B-54 là một mẫu máy bay ném bom hạng trung do hãng Boeing thiết kế cho Không quân Hoa Kỳ. Nó được phát triển từ loại YB-50C Superfortress, nhưng mẫu thử đã bị hủy bỏ trước khi hoàn thành.

Biến thể
B-54A
RB-54A

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

Jones, Lloyd S. U.S. Bombers, B-1 1928 to B-1 1980s. Fallbrook, CA: Aero Publishers, 1962, second edition 1974. ISBN 0-8168-9126-5.

 Swanborough, F. G. and Peter M. Bowers. United States Military Aircraft since 1909. Washington, DC: Smithsonian Institution Press, 1989. ISBN 978-0874748802.

B-54
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom chiến lược
Máy bay trinh sát
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Boeing XB-56

text:
Boeing B-56 là một đề xuất của hãng Boeing về một phiên bản lắp động cơ khác dành cho mẫu máy bay ném bom tầm trung động cơ phản lực B-47 Stratojet.

Biến thể
XB-56
RB-56A

Tính năng kỹ chiến thuật (XB-56)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

B-56
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1950
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom chiến lược
Máy bay trinh sát
Máy bay bốn động cơ phản lực
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Boeing XB-59

text:
XB-59, mã kiểu của Boeing là 701, là một đề án về mẫu máy bay ném bom siêu âm của Boeing cho Không quân Hoa Kỳ vào thập niên 1950.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 XB-59, from USAF Museum
 Russian page about XB-59, includes drawings at bottom of page

B-59
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1950
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay bốn động cơ phản lực
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Breguet Alizé

text:
Breguet Br.1050 Alizé (tiếng Pháp: "Gió mậu dịch") là một loại máy bay chống ngầm hoạt động trên tàu sân bay của Pháp. Nó được phát triển trong thập niên 1950, dựa trên mẫu thử máy bay cường kích Breguet Vultur, sau được hoán cải thành mẫu máy bay chống tàu ngầm Breguet Br.965 Épaulard.

Quốc gia sử dụng

 Hải quân Pháp
 Không quân Hải quân Pháp (Aviation Navale)

 Hải quân Ấn Độ

Tính năng kỹ chiến thuật (Bréguet Alizé)

Xem thêm

Tham khảo

Michell, Simon. (editor). Jane's Civil and Military Aircraft Upgrades 1994-95. Coulsdon, UK:Jane's Information Group, 1994. ISBN 0-7106-1208-7.

Liên kết ngoài

Unofficial Hải quân Pháp site on the Alizé

Alizé
Máy bay chống tàu ngầm Pháp 1950–1959
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay chống tàu ngầm
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Máy bay động cơ tuốc bin cánh quạt
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Breguet Atlantic

text:
Breguet Br.1150 Atlantic là một loại máy bay trinh sát tầm xa, chủ yếu được thiết kế cho các nhiệm vụ trên biển. Nó được một số quốc gia thuộc khối NATO sử dụng làm máy bay tuần tra và trinh sát biển cũng như làm máy bay chống tàu ngầm. Ngoài ra Atlantic còn có thể mang tnee lửa không đối đất. Phiên bản nâng cấp—the Atlantique 2—được sản xuất cho Hải quân Pháp vào thập niên 1980.

Biến thể
Br.1150 Atlantic
Atlantique 2

Quốc gia sử dụng

 Hải quân Pháp
 Không quân Hải quân Pháp

 Không quân Ý

 Hải quân Pakistan
 Không quân Hải quân Pakistan

Quốc gia từng sử dụng

 Hải quân Đức

 Hải quân Hoàng gia Hà Lan
 Cục Không quân Hải quân Hà Lan

Tính năng kỹ chiến thuật (Atlantique 2)

Xem thêm

Tham khảo
Chú thích

Tài liệu

 Donald, David and Jon Lake. (editors). Encyclopedia of World Military Aircraft. London:Aerospace Publishing, Single Volume edition, 1996. ISBN 1-874023-95-6.
Lambert, Mark. (editor). Jane's All The World's Aircraft 1993-94. Coulsdon, UK:Jane's Data Division, 1993. ISBN 0-7106-1066-1.
 "The New Generation Atlantics". Air International, November 1981, Vol. 21 No. 5. pp. 213–218, 252–253.
 Taylor, John W. R. (editor). Jane's All the Worlds Aircraft 1988-89. Coulsdon, Surrey, UK: Jane's Information Group, 1988. ISBN 0-7106-0867-5.

Liên kết ngoài

 Présentation des Atlantique 2 Site de la Marine nationale
 Un ATL2 en jungle guyanaise Site de la Marine nationale
 Industrie Konsortium SECBAT in der Betreuungsphase
 Beschreibung bei EADS
 Beschreibung der BR 1150 bei der Deutschen Marine
 Französische Seite mit Beschreibung der SECBAT
 http://www.naval-technology.com/projects/atlantique/index.html

Atlantic
Máy bay tuần tra Pháp 1960–1969
Máy bay trinh sát quân sự Pháp 1960–1969
Máy bay chống tàu ngầm Pháp 1960–1969
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tuần tra
Máy bay trinh sát
Máy bay chống tàu ngầm
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Breguet Vultur

text:
Breguet Br.960 Vultur là một mẫu thử máy bay cường kích hoạt động trên tàu sân bay của Pháp. Chỉ có 2 mẫu thử được chế tạo, nhưng các nghiên cứu về sau đã được ứng dụng vào việc phát triển máy bay chống ngầm Alizé.

Tính năng kỹ chiến thuật (Br.960, mẫu thử thứ hai)

Xem thêm

Chú thích và tham khảo

 Bridgman, Leonard. Jane's All The World's Aircraft 1953–54. London: Jane's All The World's Aircraft Publishing Ltd, 1953.

Vultur
Máy bay cường kích Pháp 1950–1959
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay hai động cơ
Máy bay động cơ hỗn hợp
Máy bay cánh quạt
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Pháp