title: X-Men (loạt phim điện ảnh)

text:
X-Men là loạt phim siêu anh hùng của Mỹ dựa trên nhóm siêu anh hùng cùng tên trong các ấn phẩm truyện tranh do Stan Lee và Jack Kirby sáng tác và được Marvel Comics phát hành. Hãng 20th Century Fox giành được quyền chuyển thể nhân vật lên màn ảnh vào năm 1994. Sau một vài bản nháp, Bryan Singer được chọn làm đạo diễn cho hai phần đầu tiên là X-Men (2000) và X-Men: United (2003), và Brett Ratner trở thành đạo diễn của phần phim thứ ba, X-Men: The Last Stand (2006). X-Men: The First Class (2011) do Matthew Vaughn đạo diễn, và X-Men: Day of Future Past (2014), lần lượt là hai phần phim thứ tư và thứ năm của loạt phim. Một vài phần phim ngoại truyện được ra mắt xen kẽ với các phim chính, trong đó có ba phim về Wolverine gồm X-Men Origin: Wolverine (2009), The Wolverine (2013) và Logan (2017). Deadpool (2016) và Deadpool 2 (2018) là hai bộ phim được thực hiện dựa trên Deadpool, một nhân vật được giới thiệu trong X-Men Origin: Wolverine.

X-Men, X-Men: United, X-Men: The First Class, X-Men: Day of Future Past, The Wolverine, Deadpool và Deadpool 2 và Logan đều nhận được ý kiến phê bình tích cực, với Logan là phim được đánh giá cao nhất. X-Men và X2 được chú ý nhờ tính hiện thực và màu sắc có phần u ám, và ý nghĩa phim nói về phân biệt đối xử và sự không khoan nhượng, còn Deadpool nổi bật nhờ sự chuyển thể "chính xác" từ bản gốc và nội dung "bị hạn chế". X-Men: The Last Stand và X-Men Origin: Wolverine nhận được ý kiến phê bình ít khả quan hơn.

Với 13 phim đã ra mắt, X-Men là loạt phim có doanh thu cao thứ 8 mọi thời đại với hơn 6 tỷ đô la trên toàn thế giới.

Vào tháng 3 năm 2019, Marvel Studios đã có được bản quyền làm phim đối với X-Men sau khi Disney mua lại 20th Century Fox. Vào tháng 10 năm 2020, các phim trong loạt phim X-Men, cùng với các phim Fantastic Four, được đổi tên thành loạt phim Marvel Legacy trên Disney+.

Danh sách phim

X-Men (2000)

Vào năm 1994, 20th Century Fox và nhà sản xuất Lauren Shuler Donner mua được bản quyền sản xuất dòng phim về X-Men. Andrew Kevin Walker được thuê viết kịch bản còn James Cameron bày tỏ mong muốn được đạo diễn bộ phim. Cuối cùng vào tháng 7 năm 1996 Bryan Singer ký hợp đồng trở thành đạo diễn phim. Dù không phải người hâm mộ truyện tranh, Singer bị lôi cuốn bởi nội dung mà X-Men đề cập. John Logan, Joss Whedon, Ed Solomon, Christopher McQuarrie và David Hayter viết lời thoại, với duy nhất Hayter được credit. Quá trình quay phim diễn ra từ 22 tháng 9 năm 1999 đến 3 tháng 3 năm 2000 tại Toronto, do Bryan Singer làm đạo diễn, với các diễn viên chính gồm Patrick Stewart, Hugh Jackman, Ian McKellen, Anna Paquin, Famke Janssen, Bruce Davison, James Marsden, Halle Berry, Rebecca Romijn, Ray Park và Tyler Mane. Phim ra mắt vào ngày 14 tháng 7 năm 2000.

Bộ phim đưa Wolverine và Rogue vào cuộc xung đột giữa nhóm dị nhân của Giáo sư Xavier, và nhóm Brotherhood of Mutants, đứng đầu là Magneto. Magneto có ý định biến các nhà lãnh đạo thế giới thành người đột biến tại một hội nghị thượng đỉnh Liên Hợp Quốc với một máy tính mà ông đã xây dựng, buộc họ phải thừa nhận giống người đột biến. Tuy nhiên Xavier nhận ra sự đột biến cưỡng ép này sẽ chỉ dẫn đến cái chết của họ.

X-Men: United (2003)

Trong phim, Đại tá William Stryker tẩy não và hỏi cung Magneto trong tù về máy định vị người đột biến giáo sư Xavier. Stryker tấn công X-Mansion, tẩy não và bắt Xavier định vị tất cả người đột biến để giết họ. Nhóm X-Men buộc phải kết hợp với nhóm Brotherhood để ngăn chặn thảm họa diệt chủng trên toàn thế giới của Stryker.

Giai đoạn phát triển cho X-Men: United bắt đầu ngay sau X-Men. David Hayter và Zak Penn viết kịch bản riêng biệt, kết hợp những gì họ cảm thấy là yếu tố tốt nhất của cả hai kịch bản thành một. Michael Dougherty và Dan Harris được thuê cho công việc viết lại kịch bản vào tháng 2 năm 2002. Quá trình quay phim bắt đầu vào tháng 6 năm 2002 và kết thúc là tháng mười một. Hầu hết các cảnh quay đã diễn ra tại Vancouver Film Studios, cơ sở sản xuất lớn nhất bên ngoài Los Angeles ở Bắc Mỹ. Thiết kế sản xuất Guy Hendrix Dyas thích nghi với thiết kế tương tự như của John Myhre từ bộ phim trước đó. X2 được phát hành tại Hoa Kỳ vào ngày 2 tháng 5 năm 2003 và đạt được thành công về doanh thu, nhận được tám đề cử tại lễ trao giải Saturn và tổng doanh thu khoảng 407.000.000 USD trên toàn thế giới.

X-Men: The Last Stand (2006)

Một công ty dược phẩm đã phát triển một thuốc giải độc cho gen đột biến, gây ra những tranh cãi trong cộng đồng người đột biến. Magneto tuyên chiến tranh với con người và chiếm lấy thứ vũ khí của riêng mình: Phoenix, một cựu thành viên X-Men còn được biết với tên Jean Grey. Trận chiến cuối cùng giữa X-Men và Brotherhood xảy ra sau đó, và Wolverine phải chấp nhận rằng để ngăn chặn Jean Grey, ông sẽ phải giết cô.

Dù Singer ban đầu định quay phần bốn ngay sau phần ba, ông quyết định rời khỏi chiếc ghế đạo diễn vào năm 2004 để làm Superman Returns. Một tháng sau Zak Penn và Simon Kinberg đảm nhận vai trò tác giả kịch bản. Phần truyện mang tên "Gifted" trong bộ truyện Astonishing X-Men của Whedon, nói về phương thuốc chữa đột biến được cân nhắc làm cốt truyện phim. Matthew Vaughn trở thành đạo diễn vào tháng 2 năm 2005, nhưng cũng ra đi đi do lịch trình sản xuất gấp gáp. Vào tháng 6 Brett Ratner cuối cùng cũng được chọn làm đạo diễn. Các cảnh quay chính bắt đầu từ tháng 8 năm 2005 ở Vancouver, Canada và kết thúc vào tháng 1 năm 2006. Phim công chiếu lần đầu vào ngày 26 tháng 5 năm 2006.

Người Sói (2009)

Người Sói là một phần phim tiền truyện và ngoại truyện tập trung vào nhân vật Wolverine trong mối quan hệ với người anh trai Victor Creed, cũng như quãng thời gian hoạt động trong Team X của William Stryker, trước và sau khi bộ xương của Wolverine bị biến đổi thành loại vật liệu kim loại adamantium không thể phá hủy.

David Benioff được mời viết kịch bản cho phim về Wolverine vào tháng 10 năm 2004. Hugh Jackman ngoài việc là diễn viên chính cũng đảm nhận vai trò sản xuất và hợp tác cùng Benioff để viết lời thoại. Ratner được cân nhắc làm đạo diễn của Wolverine sau X-Men: The Last Stand, nhưng mọi việc không đi tới đâu. Tháng 7 năm 2007, Gavin Hood trở thành đạo diễn. Các cảnh quay bắt đầu vào tháng 1 năm 2008 ở Queenstown, New Zealand và kết thúc vào tháng 5. Phim ra mắt vào ngày 1 tháng 5 năm 2009.

X-Men: Thế hệ thứ nhất (2011)

Phim lấy bối cảnh cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962, và tập trung vào mối quan hệ giữa Charles Xavier và Erik Lehnsherr, và nguồn gốc hai nhóm đột biến mà họ là người lãnh đạo — X-Men và Brotherhood.

Nhà sản xuất Lauren Shuler Donner ban đầu nghĩ về một phần phim dựa trên nhóm X-Men thời trẻ khi còn tham gia sản xuất X2. Nhà sản xuất Kinberg sau đó đề nghị với 20th Century Fox về việc chuyển thể từ loạt truyện tranh X-Men: First Class. Singer ký hợp đồng đạo diễn vào tháng 12 năm 2009, tuy nhiên, ba tháng sau Singer được thông báo sẽ làm công tác sản xuất. Vaughn, người từng "suýt" đảm nhiệm ghế đạo diễn X-Men: The Last Stand chính thức nhận công việc này, và viết bản lời thoại với Jane Goldman. Quá trình quay diễn ra từ tháng 8 năm 2010 ở Luân Đôn, Anh và khép lại vào tháng 12. Phim ra mắt vào tháng 6 năm 2011.

Người Sói Wolverine (2013)

Được đặt trong bối cảnh những sự kiện sau X-Men: The Last Stand, phim nói về chuyến đi sang Nhật của Wolverine để gặp lại Yashida Ichirō, người lính được Wolverine cứu mạng hồi Chiến tranh thế giới thứ hai. Wolverine phải bảo vệ cháu gái ông, Yashida Mariko, khỏi âm mưu ấm sát của ninja và yakuza.

Tháng 8 năm 2009 Christopher McQuarrie được thuê viết kịch bản của bộ phim thứ 2 về Wolverine. Darren Aronofsky được chọn đạo diễn phim nhưng rút lui vì cho rằng dự án sẽ khiến ông ở nước ngoài quá lâu. James Mangold sau đó là người thay thế Arnofsky. Mark Bomback được thuê để viết lại bản của McQuarrie. Quay phim diễn ra từ tháng 8 năm 2012 ở Sydney, Úc và kết thúc vào tháng 11. Phim được phát hành tháng 7 năm 2013.

X-Men: Ngày cũ của tương lai (2014)

Đặt trong bối cảnh nhiều năm sau những sự kiện của The Wolverine, phim hội ngộ dàn diễn viên trong ba phần X-Men đầu tiên và X-Men: First Class. Lấy cảm hứng từ cốt truyện "Days of Future Past" trong bộ X-Men của Chris Claremont và John Byrne, phim là hành trình trở về quá khứ của Wolverine vào năm 1973 để ngăn một cuộc ám sát mà nếu xảy ra sẽ dẫn tới sự ra đời của một hệ thống vũ khí mới mang tên Sentinel, đe dọa sự tồn vong của giống người đột biến và còn có thể là của cả nhân loại.

Matthew Vaughn được dự kiến sẽ là đạo diễn phim nhưng rời đi vào tháng 10 năm 2012 để tập trung vào Kingsman: The Secret Service. Singer, người đạo X-Men filmsdieexn hai bộ phim đầu tiên và sản xuất X-Men: First Class thay thế Vaughn. Kịch bản được Kinberg đảm trách. Quay phim bắt đầu từ tháng 4 năm 2013 ở Montreal, Canada và kết thúc vào tháng 8. Bộ phim ra mắt vào ngày 23 tháng 5 năm 2014.

Deadpool (2016)

Trong phim, cựu đặc vụ lực lượng Special Forces Wade Wilson trải qua một cuộc thí nghiệm giúp anh thoát khỏi căn bệnh ung thư nhưng thực chất là thí nghiệm để tạo ra siêu nô lệ. Anh hóa thân trong vỏ bọc Deadpool để truy lùng người suýt hủy hoại cuộc đời mình.

Tháng 5 năm 2000, Marvel Studios có ý định sản xuất một phim về Deadpool theo hợp đồng phân phối với Artisan Entertainment. Tuy nhiên tới năm 2004, Marvel lại phát triển phim cùng New Line Cinema. David S. Goyer được dự tính là đạo diễn và người viết kịch bản còn diễn viên Ryan Reynolds cho vai chính, nhưng kế hoạch không tiến triển do hai người bận các dự án khác. 20th Century Fox đạt được bản quyền của Deadpool năm sau đó sau khi New Line thay đổi quyết định, và xem xét bản spin-off trong quá trình phát triển phim X-Men Origins: Wolverine. Reynolds được giao vai chính trong bộ phim này. Rhett Reese và Paul Wernick được nhận viết kịch bản vào tháng 1 năm 2010. Robert Rodriguez được gửi một bản thảo kịch bản vào tháng 6, nhưng không thấy hứng thú, vì vậy Adam Berg trở thánh ứng cử viên cho vị trí đạo diễn. Vào tháng 4 năm 2011, chuyên gia hiệu ứng nhìn Tim Miller được thuê làm đạo diễn. Các cảnh quay bắt đầu được bấm máy vào tháng 3 năm 2015 ở Vancouver, Canada và kết thúc 2 tháng sau đó. Phim ra mắt vào tháng 2 năm 2016.

X-Men: Cuộc chiến chống Apocalypse (2016)

Tháng 12 năm 2013, Singer công bố phim về X-Men sắp tới mang tên X-Men: Apocalypse, phần nối tiếp của X-Men: Days of Future Past. Bộ phim được Singer đạo diễn từ kịch bản của Simon Kinberg, Dan Harris và Michael Dougherty. Theo Singer, nó sẽ tập trung vào nguồn gốc của người đột biến. Kinberg nói rằng nó sẽ đặt trong bối cảnh năm 1983 và sẽ làm thành một bộ ba phim với X-Men: First Class và X-Men: Days of Future Past. Các cảnh quay bắt đầu từ tháng 4 năm 2015 ở Montreal, Canada và kết thúc vào tháng 8. Phim ra mắt ngày 27 tháng 5 năm 2016 tại Bắc Mỹ.

Logan (2017)

Trong phim, Logan and Giáo sư Charles Xavier phải bảo vệ một cô bé tên Laura Kinney, một đứa con thụ tinh trong ống nghiệm của Wolverine, đang bị truy đuổi bởi nhóm Reavers, dẫn đầu là Donald Pierce.

Từ tháng 10 năm 2013, hãng 20th Century Fox đã bắt đầu bàn bạc về hướng đi cho một bộ phim solo về nhân vật Wolverine với đạo diễn James Mangold khi nhà sản xuất phim Donner đang tập trung sản xuất. Mangold đã nói rằng bộ phim sẽ được lấy cảm hứng từ những câu chuyện khác về Wolverine từ truyện tranh và sẽ bắt đầu làm bộ phim sau X-Men: Apocalypse. Tháng 3 năm 2014, David James Kelly được thuê để viết kịch bản sau đó đến tháng 4 năm 2015, công việc viết kịch bản phim được chuyển sang cho Michael Green. Bộ phim đánh dấu lần nhập vai Wolverine và Giáo sư X cuối cùng của hai nam diễn viên Hugh Jackman và Patrick Stewart. Bộ phim bắt đầu quay từ tháng 5 năm 2016 và được phát hành vào tháng 3 năm 2017.

Deadpool 2 (2018)

Sau một bi kịch của cá nhân, Deadpool thành lập đội X-Force để cứu lấy một dị nhân trẻ khỏi tên chiến binh du hành thời gian Cable.

Tháng 9 năm 2015, Kinberg cho biết phần phim thứ hai của Deadpool đang trong giai đoạn phát triển. Sau khi Deadpool được ra mắt, hãng 20th Century Fox lập tức bật đèn xanh cho phần phim tiếp nối, với Rheese và Wernick tiếp tục đảm nhiệm phần kịch bản, và Miller được tiếp tục được nhắm vào ghế đạo diễn, vì tại thời điểm đó anh cũng đang làm việc ở khâu kịch bản. Tuy nhiên vào tháng 10 năm 2016, Miller rời bỏ dự án do khác biệt về quan điểm nghệ thuật với Reynolds và sau đó David Leitch tiếp quản vị trí này vào tháng 11. Tháng 2 năm 2017, Drew Goddard tham gia dự án phim với vai trò cố vấn nghệ thuật cho phần kịch bản mà Reynolds, Rheese và Wernick đang thực hiện. Phim được bấm máy vào tháng 6 năm 2017 tại Vancouver và được công chiếu vào ngày 18 tháng 5 năm 2018.

X-Men: Phượng hoàng bóng tối (2019)

Lấy bối cảnh 19 năm sau các sự kiện của X-Men: Apocalypse, những siêu anh hùng X-men đang thực hiện những nhiệm vụ ngày càng mạo hiểm. Khi một ngọn lửa mặt trời tấn công Jean Grey khi cô đang tiến hành một nhiệm vụ giải cứu trong không gian, Jean đã mất quyền kiểm soát khả năng của mình và giải phóng Phoenix.

Quá trình quay phim bắt đầu vào tháng 6 năm 2017 tại Montreal, Canada và kết thúc vào tháng 10 cùng năm. Quá trình quay các đoạn phim bổ sung diễn ra vào tháng 8 và tháng 9 năm 2018. Bộ phim được phát hành vào ngày 7 tháng 6 năm 2019.

Nhân vật

Bảng dưới chỉ lấy các nhân vật chính hoặc xuất hiện trong nhiều hơn hoặc bằng ba phim
Chú thích
 Vùng màu xám nghĩa là nhân vật đó không xuất hiện trong phim đó.
  là người đóng vai nhân vật hồi nhỏ hoặc thời trẻ.
  là người đóng vai nhân vật khi về già.
  là vai không được credit.
  là vai khách mời.
  là người chỉ đóng góp giọng của nhân vật.
  là người chỉ xuất hiện qua thước phim cũ hay trên một bức ảnh.

Dòng thời gian
Các sự kiện của các bộ phim được tách ra thành hai "mốc thời gian"; dòng thời gian ban đầu và dòng thời gian mới.

Đoàn làm phim

Tham khảo

Liên kết ngoài

X-Men
Phim dựa theo truyện tranh Marvel
Loạt phim Mỹ
Loạt phim
Vũ trụ giả tưởng
Nhượng quyền Marvel Entertainment


title: Trận Torino

text:
Cuộc vây hãm Torino do Công tước Orléans và Thống chế De la Feuillade phát động từ tháng 5 cho tháng 9 năm 1706 nhằm vào thành phố Torino của Công quốc Savoia trong cuộc Chiến tranh Kế vị Tây Ban Nha. Trước tình hình đó, Tổng tư lệnh Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh là Vương công Eugène de Savoie-Carignan đã tổ chức một cuộc hành binh hiển hách về cứu nguy Turin, và hợp binh với Quận công xứ Savoia. Không thể chọc thủng hệ thống phòng ngựu của Turin hoặc là buộc thành phố này phải đầu hàng, quân đội Pháp bị quân cứu viện của hai ông tấn công vào ngày 7 tháng 9 và đánh tan tác trong Trận Stura. Bất chấp ưu thế vượt trội về quân số của Pháp, quân đội Đồng minh đã gây cho cho quân Pháp thiệt hại rất lớn trong một chiến dịch có thể được xem là huy hoàng nhất trong cuộc chiến (ngay cả Thống chế Ferdinand de Marsin của Pháp cũng bị bắt làm tù binh ở Stura). Quân Pháp buộc phải bỏ vây Turin và bắt đầu rút chạy khỏi miền Bắc Ý. Cùng với thảm họa đương thời của quân Pháp tại Flanders—khi mà một lực lượng của Pháp bị Quận công Marlborough của Anh tiêu diệt hoàn toàn trong trận Ramillies—trận Turin đã đánh dấu năm 1706 là "năm thảm họa" (annus horribilis) của Pháp dưới thời vua Louis XIV.

Thắng lợi quyết định của Eugène tại Torino tại đã góp phần mang lại tiếng tăm cho ông như một chỉ huy quân sự tài năng. Trận đánh đã khẳng định quyền làm chủ của quân Đồng minh trên toàn vùng Milano và Lombardia, dứt điểm được mặt trận Ý của cuộc chiến. Ngoài ra, do đã đóng một vai trò hết sức quan trọng trong chiến thắng Torino, thanh thế của quân đội Phổ cũng như người chỉ huy của họ là Leopold I xứ Anhalt-Dessau gia tăng đáng kể.

Chú thích

Tham khảo
 Lynn, John A. The Wars of Louis XIV, 1667–1714. Longman, (1999). ISBN 0-582-05629-2
 Henry Kamen, Who's who in Europe, 1450-1750, Routledge, 2000. ISBN 0-415-14727-1.
 Ellen Judy Wilson, Peter Hanns Reill, Encyclopedia Of The Enlightenment, Infobase Publishing, 01-08-2004. ISBN 0-8160-5335-9.
 Spencer C. Tucker, A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East, ABC-CLIO, 23-12-2009. ISBN 1-85109-672-8.
 Edward Sylvester Ellis, Augustus R. Keller, Charles Francis Horne, History of the German people from the first authentic annals to the present time, Tập 9, International Historical Society, 1916.
 Frederick II (King of Prussia), Memoirs of the house of Brandenburg: From the earliest accounts, to the death of Frederick I. King of Prussia, Printed for J. Nourse, 1751. ISBN
 The New American encyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge, Tập 7, D. Appleton, 1872.

Liên kết ngoài
Pages about the siege
Pietro Micca and Siege of Turin Museum

Turin
Turin
Turin
Turin
Turin
Xung đột 1706
Pháp năm 1706
Ý năm 1706
Những trận đánh lớn trong lịch sử
Lịch sử Turin
Xung đột năm 1706


title: Sambhuvarman

text:
Sambhuvarman (chữ Hán: 商菩跋摩 / Thương-bồ-bạt-ma, 范梵志 / Phạm-phạn-chí; ? - 629) là quốc vương Lâm Ấp trong giai đoạn 572 - 605 và Chăm Pa ở giai đoạn 605 - 629 . Hành trạng của ông được xác thực bởi Nam sử và Tùy thư.

Tiểu sử
Sambhuvarman đăng cơ vào năm 572, sau khi cha ông là Rudravarman I băng hà. Dưới sự thống trị của Sambhuvarman, xã hội Lâm Ấp đạt tới đỉnh thịnh, văn hóa của nó bắt đầu lan tỏa khắp Đông Nam Á. Như phải trả giá cho sự hưng vượng, Lâm Ấp trở thành miếng mồi ngon mà các nước lân cận thèm thuồng. Vào năm 598, nhà Tùy viện cớ Sambhuvarman xao nhãng việc tuế cống để khởi binh tiến đánh. Quân lực ít ỏi lâu ngày không thao luyện của Sambhuvarman khó kháng cự nổi đạo quân hùng hậu của từ phương bắc. Nhà Tùy đô hộ Bắc phần của Lâm Ấp (tương ứng khu vực Thừa Thiên trở ra Bắc), cất đặt quan thứ sử Ôn Phóng Chi và đại tướng Giao Tuấn để trấn thủ, lại chia xứ này thành ba lãnh địa Đảng Châu, Nông Châu, Xung Châu. Nhưng chưa thực an tâm, đến năm 605, nhà Tùy lại sai tướng Lưu Phương phát động một cuộc tổng công kích nhằm kinh đô Kandapurpura. Thành quách kiên cố này hoàn toàn bị hủy diệt sau nhiều tháng giao tranh. Từ thời điểm đó, vương quốc Lâm Ấp chính thức cáo chung sau 4 thế kỷ tồn tại.
{{cquote|Phương sang sông đến Khu Túc, vượt qua sáu dặm, trước sau gặp giặc, mỗi lần đánh nhau đều bắt được giặc. Quân tiến đến sông Đại Duyên, quân giặc giữ chỗ hiểm, Phương lại đánh phá được. Qua cột đồng Mã Viện đi về phía Nam 8 ngày, đến quốc đô Lâm Ấp. Vua Lâm Ấp là Phạn Chí bỏ thành chạy ra bể, Phương thu được miếu chủ ngôi vàng, phá hư cung thất của Lâm Ấp, khắc đá ghi công rồi về.|||Tùy thư, Lưu Phương truyện}}
Tuy nhiên, vua Sambhuvarman quyết bỏ kinh đô chạy ra biển xuôi thuyền vào Nam. Tại địa phận nay là tỉnh Quảng Nam, ông dựng lại một quốc gia mới, sự kiện này được Nam sử gọi là Biệt lập kiến quốc'' (別建國邑). Sambhuvarman hạ lệnh gấp rút xây tân đô Simhapura, lại đặt tên nước là Champa, theo tên một loài hoa đẹp mọc nhiều ở Nam Trung Bộ và ngỏ ý khai sáng thời đại mới. Vào khoảng thời gian này, Sambhuvarman bắt đầu cho dựng lại khu đền Bhadresvara bằng gạch cho kiên cố và đường bệ hơn để làm chốn níu giữ tâm linh cho thần dân, ngôi đền này vốn bằng gỗ và đã bị hủy hoại trong chiến tranh.

Sau khoảng 10 năm từ khi mất cố đô Kandapurpura, thừa thế nhà Tùy suy yếu, Sambhuvarman phát động một chiến dịch nhằm thu hồi các lãnh địa phương Bắc và thành công. Các vua nối nghiệp Sambhuvarman tiếp tục bành trướng lãnh thổ về phía Nam, vốn là nơi cư trú của các bộ lạc Cau.

Dấu ấn
Di tích thánh địa Mỹ Sơn gắn liền với công nghiệp lập quốc Chăm Pa của vua Sambhuvarman, ông cũng là lãnh tụ Chăm Pa khởi xướng việc dựng đền thờ cho chính mình nhằm coi vua như một á thần.

Xem thêm
 Rudravarman I
 Kanharpadharma
 Ôn Phóng Chi
 Giao Tuấn
 Lưu Phương

Chú thích

Vua Chăm Pa


title: Bhasadharma

text:
Prabhasadharma (chữ Hán: 范鎮龍 / Phạm Trấn Long, ? - 645) là quốc vương Champa từ một thời điểm nào đó đến năm 645 khi ông bị sát hại bởi một lại thuộc của mình, cùng với tất cả phái nam trong gia đình ông. Hành trạng của ông được xác thực bởi Tân Đường thư.

Tiểu sử
Prabhasadharma được sử ký nhắc đến trong một sự kiện, giống như cha mình, ông cử một sứ bộ sang Trường An mừng hoàng đế Đường Cao Tông đăng cơ và nộp tuế cống theo thông lệ. Ông bị ám sát trong một cuộc thoán đoạt nơi vương cung bởi người sau là tân vương Bhadresvaravarman. Cái chết này đánh dấu kết cho ngôi vị dành cho gia tộc ông.

Xem thêm
 Kanharpadharma
 Bhadresvaravarman

Chú thích

Vua Chăm Pa


title: Luật so sánh

text:
Luật so sánh hay Luật học so sánh là một môn khoa học, một phương pháp tiếp cận nghiên cứu so sánh các hệ thống pháp luật khác nhau nhằm tìm ra sự tương đồng và khác biệt, giải thích nguồn gốc, đánh giá cách giải quyết trong các hệ thống pháp luật. Luật học so sánh còn là lý luận, hay là môn khoa học trong các ngành khoa học pháp lý nhằm nghiên cứu và so sánh các văn bản pháp luật và hệ thống pháp luật khác nhau với nhau và với các quy phạm của luật quốc tế để làm sáng rõ sự giống nhau và khác nhau, xác định khuynh hướng phát triển chung của pháp luật.

Thuật ngữ
Cho tới nay nhiều học giả đã cố gắng đi tìm một cách định nghĩa chung về luật so sánh, nhưng chưa hoàn toàn trọn vẹn vì đối tượng của nó còn bị quan niệm khác nhau.

Konrad Zweigert và Hein Koetz cho rằng, luật so sánh là sự so sánh các hệ thống pháp luật khác nhau trên thế giới. Qua đó cho thấy đặc điểm nổi trội của luật so sánh là việc sử dụng phương pháp so sánh, và đối tượng của nó là pháp luật và bản thân phương pháp so sánh.

Theo Michael Bogdan thì Luật so sánh bao gồm:
 So sánh các hệ thống pháp luật khác nhau nhằm tìm ra sự tương đồng và khác biệt;
 Sử dụng những sự tương đồng và khác biệt đã tìm ra nhằm giải thích nguồn gốc, đánh giá cách giải quyết trong các hệ thống pháp luật, phân nhóm các hệ thống pháp luật hoặc tìm ra những vấn đề cốt lõi, cơ bản của các hệ thống pháp luật
 Xử lý những vấn đề mang tính chất phương pháp nảy sinh trong quá trình so sánh luật, bao gồm cả những vấn đề khi nghiên cứu luật nước ngoài

Theo Michael Bogdan thì bộ môn luật so sánh chỉ nghiên cứu những vấn đề chung có ảnh hưởng tới toàn thể hoặc gần như toàn thể hệ thống pháp luật giống như lịch sử pháp luật, xã hội học pháp luật; và thuật ngữ luật so sánh có thể gây ra sự hiểu lầm về một ngành luật mới, nhưng thuật ngữ "luật so sánh" đã được hình thành từ lâu.

Mục đích, chức năng
Việc nghiên cứu luật so sánh không chỉ nhằm xác định khuynh hướng phát triển chung của pháp luật.

Chức năng đầu tiên của luật so sánh là hỗ trợ cho các cơ quan lập pháp xây dựng pháp luật. Luật so sánh tìm ra những vấn đề cụ thể nào cần thống nhất, những đặc điểm chung, sự giống nhau và sự khác nhau của các hệ thống pháp luật của các nước, căn nguyên của sự khác biệt giữa các hệ thống pháp luật, và phải xây dựng các giải pháp cho tiến trình nhất thể hoá và hội nhập pháp luật.

Luật so sánh có tác dụng trong việc xây dựng nhiều điều ước quốc tế thống nhất một số lĩnh vực pháp luật từ trước đến nay.

Luật so sánh còn góp phần quan trọng vào việc cải cách pháp luật quốc gia. Nó cung cấp cho các nhà làm luật, các nhà lý luận, các thẩm phán và những người hoạt động thực tiễn pháp lý khác những giải pháp để giải quyết các vấn đề xã hội. Các giải pháp này đôi khi hữu ích hơn những tư tưởng đang bị vây hãm chặt bởi hệthống pháp luật quốc gia đang cần cải cách.

Luật so sánh còn giúp cho những người tham gia các giao dịch quốc tế tránh khỏi những sai lầm và biết được thực chất các công việc của mình.

Phân loại
Các nhà luật học so sánh thường dựa vào những tiêu chí khác nhau để phân loại các họ pháp luật trên thế giới và từ đó nghiên cứu chúng hay trình bày chúng theo các tiêu chí đó. Do vậy trước khi đi vào phần trình bày các họ (truyền thống) pháp luật lớn trên thế giới, họ thường phân tích các tiêu chí của mình.

Quan điểm xã hội chủ nghĩa
Các luật gia xã hội chủ nghĩa thường căn cứ vào chế độ chính trị, phân loại các hệ thống pháp luật thành Hệ thống Pháp luật xã hội chủ nghĩa và một hệ thống đối lập với nó là Hệ thống Pháp luật Tư sản. Trong lĩnh vực luật so sánh, Eoersi dựa vào học thuyết Marx về quan hệ sản xuất và sở hữu tư liệu sản xuất, cũng như việc sắp xếp quyền lực trong xã hội, phân loại các hệ thống pháp luật thành:
 Kiểu pháp luật xã hội chủ nghĩa (Hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa)
 Kiểu pháp luật tư bản chủ nghĩa. (Hệ thống pháp luật tư sản)
Trong đó ông phân kiểu pháp luật tư bản chủ nghĩa thành 04 tiểu nhóm gồm:
 Pháp luật Anh và các nước Phương Bắc,
 Pháp luật Pháp
 Pháp luật các nước nói tiếng Đức ở Trung Âu, Hungary và một phần Đông Âu
 Pháp luật các nước ở Đông- Nam châu Âu.

Quan điểm của Lévy-Ullmann
Căn cứ vào vai trò của các nguồn của pháp luật, xem xét đến sự khác nhau về nguồn của pháp luật, Lévy và Ullmann phân biệt ba họ pháp luật khác nhau:
 Họ Pháp luật Lục địa (Dân Luật),
 Họ Pháp luật của các nước nói tiếng Anh (Thông Luật)
 Họ Pháp luật Hồi giáo

Quan điểm của David René
Theo quan điểm của René David và John E.C. Brierley căn cứ vào tiêu chí kỹ thuật (như thuật ngữ, nguồn và phương pháp của pháp luật) và tiêu chí chính trị, xã hội (bổ sung cho tiêu chí thứ nhất, là điều kiện đủ với sự xem xét tới các nguyên tắc triết học, chính trị, kinh tế và mục tiêu xây dựng kiểu loại xã hội), sắp xếp các hệ thống pháp luật trên thế giới thành các truyền thống pháp luật/hệ thống pháp luật/họ luật như sau:
 Họ Pháp luật La Mã - Đức
 Pháp luật Xã hội chủ nghĩa
 Thông luật
 Pháp luật Đạo Hồi
 Pháp luật Ấn Độ
 Pháp luật Viễn Đông
 Pháp luật châu Phi và Madagascar

Konrad Zweigert và Hein Koetz
Theo quan điểm của Konrad Zweigert và Hein Koetz cho rằng phải dựa vào phong cách pháp lý để phân loại các hệ thống pháp luật trên thế giới, ông đã phân loại các hệ thống pháp luật trên thế giới thành các họ như:
 Họ Pháp luật La Mã,
 Họ Pháp luật Đức
 Họ Pháp luật Anh–Mỹ
 Họ Pháp luật Bắc Âu
 Họ Pháp luật xã hội chủ nghĩa
 Họ Pháp luật Viễn Đông
 Họ Pháp luật Đạo Hồi
 Họ Pháp luật Hindu

Quan điểm khác
Một số quan điểm khác dựa vào những yếu tố căn bản ảnh hưởng tới pháp luật như: tôn giáo, luân lý và công lý, có quan niệm phân loại các hệ thống pháp luật trên thế giới thành ba loại:
 Hệ thống Pháp luật Hồi giáo và Ấn Độ (bị ảnh hưởng của tôn giáo)
 Hệ thống Pháp luật Trung Hoa (bị ảnh hưởng của luân lý)
 và Hệ thống Pháp luật Pháp-La tinh, Hệ thống Pháp luật Anh–Mỹ, cũng như Hệ thống Pháp luật Xã hội Chủ nghĩa (bị ảnh hưởng của công lý).

Tham khảo

 Hein Koetz, Comparative Law in Germany Today - Rerue Internationale de Droit Comparé - No0 4- 1999.
 Konrad Zweigert & Hein Koetz, An Introduction to Comparative Law Clarendon, Press- Oxford, 1992.
 Michael Bogdan, Luật so sánh, Kluwer Law and Taxation, PGS.TS.Lê Hồng Hạnh và Th.S. Dương Thị Hiền (dịch) dưói sự tài trợ của SIDA.
 Peter Mair, Comparative Politics: An Overview- A New Handbook of Political Science - Edited by Robert E. Goodin and Hans - Dieter Klingemann-Oxford University Press, 2000.
 Võ Khánh Vinh, Giáo trình luật học so sánh, Đại học Huế, Nhà xuất bản Công an Nhân dân, Hà Nội, 2002.
 René David & John E.C. Brierley, Major Legal System in the World Today (Một số hệ thống pháp luật chính trong thế giới ngày nay), Second Edition, Free Press, 1978.
 Robert A. Carp & Ronald Stidham, Judicial Process in America, CQ Press, 1983.

Luật pháp
Luật học
Môn học
Luật so sánh


title: Khmer Issarak

text:
Khmer Issarak (Khmer: ខ្មែរឥស្សរៈ; nghĩa là Khmer Độc Lập)  là một cựu phong trào chính trị dân tộc chủ nghĩa Khmer chống Pháp xuất hiện vào năm 1945 với sự ủng hộ của Chính phủ Thái Lan. Với mục đích đánh đuổi thực dân Pháp ra khỏi Campuchia và thành lập một nhà nước Khmer độc lập, tự chủ. Do tồn tại những hệ tư tưởng chính trị khác biệt cuối cùng đã dẫn đến sự tan rã của phong trào này, khá nhiều nhân vật Khmer Issarak về sau đều tham gia vào cuộc nội chiến Campuchia.

Thành lập

Cánh hữu

Phong trào Khmer Issarak được Poc Khun thành lập vào năm 1940 ở Bangkok, Thái Lan, gần như cùng một lúc khi Sơn Ngọc Thành cầu xin phía Nhật giúp đỡ trong việc chống Pháp. Giống như Thành, người Thái hy vọng sẽ khai thác điểm yếu của Pháp ở Campuchia, mặc dù mục đích cuối cùng vẫn là để củng cố tham vọng lãnh thổ. Tháng 11 năm 1940, Thái Lan đã kiểm soát tỉnh Battambang và Siem Reap, một hành động được sự đồng ý của người Nhật bốn tháng sau. Tổ chức Khmer Issarak mới thành lập được dùng để hợp pháp hóa khu vực chiếm đóng bằng cách đề cử Poc Khun làm đại diện tỉnh Battambang trong Quốc hội Thái Lan.

Tổ chức do Thái Lan bảo trợ của Poc Khun đã sụp đổ vào đầu năm 1946 do bất đồng nội bộ: khái niệm của một phong trào dân tộc Campuchia do Thái Lan tài trợ không có vẻ hấp dẫn quần chúng nhân dân vốn đã mệt mỏi sự bóc lột của thực dân Pháp tại Campuchia. Đến tháng 12 năm 1946, Thái Lan đã buộc phải từ bỏ quyền kiểm soát các tỉnh Battambang, Siem Reap và Stung Treng; các quan chức Thái Lan đã nhanh chóng ký kết thỏa thuận với nhà lãnh đạo phiến quân kiêm tư lệnh lực lượng vũ trang địa phương Dap Chhuon, rằng họ sẽ ủng hộ và trợ giúp cho các nhóm du kích chống Pháp của ông: với hy vọng không chắc rằng họ có thể kích động một cuộc nổi loạn trong khu vực và sau đó sáp nhập nó dưới chiêu bài xoa dịu tình hình. Thái Lan còn đề nghị hỗ trợ cho Hoàng thân Norodom Chantaraingsey và một số cá nhân khác kiểm soát các đơn vị vũ trang, nhưng Issarak do người Thái hậu thuẫn dần suy yếu do sự sụp đổ của chính phủ Thái Lan cánh tả vào năm 1947.

Cánh tả

Nhóm Issarak lớn khác được bắt đầu bởi hai cựu tăng sư là Achar Mean và Achar Sok, cả hai về sau được biết đến với tên Sơn Ngọc Minh và Tou Samouth. Một cuộc bạo động đòi độc lập đã xảy ra tại thủ đô Phnom Penh vào ngày 20 tháng 7 năm 1942, Mean có tham gia nổi loạn nhưng thất bại phải chạy trốn về phía bắc Kampong Chhnang và quyết định tổ chức một nhóm kháng chiến vũ trang. Achar Sok, một giáo sư chuyên giảng dạy tiếng Pali tại một tu viện ở Phnom Penh, cũng tham gia vào cuộc nổi loạn năm 1942; sau sự cố tu viện bị dính bom lạc của Không quân Mỹ vào năm 1945, ông chạy trốn và cuối cùng đi theo Việt Minh. Vào cuối năm 1945, họ cùng làm việc với Đảng Cộng sản Đông Dương (ICP), tại Việt Nam, Việt Minh đã lãnh đạo Cách mạng tháng Tám thành công sau khi Nhật Bản đầu hàng. Họ thu được nhiều tân binh mới trong số các dân tộc Khmer Krom ở miền nam Việt Nam.

Tuy Đảng Cộng sản Đông Dương (ra đời năm 1930) đã tuyên bố tự giải thể vào năm 1945, nhưng trên thực tế vẫn chỉ đạo chính trị các nhóm cộng sản ở Đông Dương dưới tên gọi Hội nghiên cứu chủ nghĩa Marx. Nhóm các đảng viên cộng sản người Campuchia liên minh với những người thuộc các xu hướng chính trị khác bắt đầu tổ chức và xây dựng lực lượng vũ trang riêng với tên gọi là Khmer Issarak, cùng tham gia phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc, phối hợp hoạt động với Việt Minh tại Việt Nam. Trong suốt nửa sau thập niên 1940, các nhóm Việt Minh tiếp tục xâm nhập vào miền bắc và miền đông Campuchia, hoạt động cùng với các nhóm cánh tả Issarak ngày càng tăng. Đảng Cộng sản Đông Dương tiếp tục hỗ trợ, huấn luyện người Khmer bản địa đấu tranh vũ trang chống Pháp.

Ủy ban Giải phóng Dân tộc Khmer
Ngày 1 tháng 2 năm 1948, phong trào Issarak thành lập Ủy ban Giải phóng Dân tộc Khmer với Chhuon là chủ tịch. Năm trong số mười một nhà lãnh đạo có thiện cảm với Việt Nam, đẩy mạnh một số yếu tố vững chắc của phong trào Issarak. Mặc dù Chhuon lấy danh nghĩa chống cộng sản, tổ chức cũng đã có hai người quan trọng ủng hộ Việt Minh: Sieu Heng, người đứng đầu của Đảng Cộng sản Đông Dương chi nhánh khu vực Tây Bắc và người cháu Long Bunruot mà về sau đổi tên thành Nuon Chea sau này trở thành phó chủ tịch của Đảng Cộng sản Campuchia (CPK), được xem là nhân vật lãnh đạo chủ chốt thứ hai chỉ sau Pol Pot.

Vào thời điểm này, Việt Minh đã dẫn đầu một nỗ lực phối hợp để thúc đẩy Issarak chống chủ nghĩa thực dân và biến nó thành sự hỗ trợ cho cộng sản nói chung và cộng sản Việt Nam nói riêng. Điều đặc biệt là các trường hợp ở phía đông của đất nước, nơi mà các chi bộ du kích thường được chỉ huy bởi người Việt và các tân binh người Campuchia gia nhập lực lượng này thường xuyên tham dự các trường chính trị của Đảng Cộng sản Đông Dương. Ở đó, họ được giảng dạy chủ nghĩa Mác-Lênin và những ưu điểm của việc hợp tác với phía Việt Nam. Ở phía bên kia của đất nước, Sơn Ngọc Minh đã trở về từ Thái Lan với đầy vũ khí đủ để trang bị cho một đại đội khá lớn. Năm 1947, ông thành lập Ủy ban Giải phóng Tây Nam Campuchia (điều này được đặc biệt lưu ý, bởi vì sau khi cuộc nội chiến 1970-1975 kết thúc, phía Tây Nam xuất hiện một lực lượng cộng sản có tổ chức và mạnh nhất ở Campuchia mà sẽ tạo thành cốt lõi chính cho sự ủng hộ Pol Pot). Cuối năm 1948, nhiều vùng miền của đất nước được đặt dưới sự kiểm soát hiệu quả của các tổ chức Issarak lớn mạnh.

Tuy nhiên, tới năm 1949, phong trào Issarak dưới hình thức này đã kết thúc: Pháp bắt đầu khai thác sự tham lam của một số nhà lãnh đạo Issarak bằng cách giao cho họ những vị trí trong chính quyền thuộc địa, trong khi những người khác thì tham gia tổ chức triệt để hơn. Ủy ban Giải phóng Dân tộc Khmer của Chhuon đã trục xuất Sieu Heng và phần lớn người cánh tả khác và đổi tên mới là Ủy ban Giải phóng Quốc gia Khmer, với Hoàng thân Chantaraingsey là chỉ huy quân sự. Tou Samouth và một số người cánh tả khác tách ra thành lập Mặt trận Liên minh Issarak, có sự tham gia sâu rộng của phía Việt Nam. Trong khoảng thời gian Chhuon sang Pháp thực hiện các cuộc hội đàm riêng biệt, đột nhiên Chantaraingsey quyết định rời khỏi Ủy ban Giải phóng Quốc gia Khmer và đứng vào hàng ngũ của một người cánh hữu là nhà dân tộc chủ nghĩa chống nền quân chủ Khmer, Sơn Ngọc Thành, thủ lĩnh Khmer Serei (Khmer Tự Do).

Di sản

Các nhóm Issarak trong thập niên 1940 và 1950, mặc dù không phải là một phong trào thống nhất, là điều quan trọng đối với các phong trào dân tộc chủ nghĩa và cộng sản. Nhưng cũng vì mục tiêu, nguyên tắc của họ, và việc họ sử dụng chiến thuật du kích và các vụ bạo lực cực đoan đôi lúc xảy ra khiến họ không thuần túy là một tổ chức cộng sản. Nhiều người thuộc tổ chức này sau đó gia nhập Sangkum của Norodom Sihanouk hoặc gia nhập lực lượng cộng sản.

Nhiều người trong số các nhóm hợp thành của Khmer Issarak, đặc biệt các nhóm cánh hữu của nó từng tham gia trong chính phủ dưới thời Hoàng thân Norodom Sihanouk sau khi giành độc lập. Lãnh đạo Issarak Dap Chhuon được trao quyền lực đáng kể như Đại biểu Hoàng gia và Thống đốc Siem Reap, về sau ông bị lực lượng của Sihanouk giết chết vào năm 1959 sau khi bị cáo buộc có tham gia vào một âm mưu đảo chính. Nhóm lớn duy nhất không bị hợp nhất với chính phủ Sihanouk là Khmer Serei của Sơn Ngọc Thành, một nhân vật vẫn kiên quyết chống lại chính thể quân chủ.

Không chỉ chiến thuật du kích và tổ chức của những lực lượng Issarak được phe cộng sản gọi chung là Khmer Đỏ mô phỏng trong cuộc nội chiến Campuchia, nhưng nhiều người cộng sản sau đó đã được giới thiệu lần đầu tiên các khái niệm của chủ nghĩa Mác-Lênin trong khi tham gia với Issarak. Tại khu vực phía đông của Campuchia, những nhà lãnh đạo của những lực lượng chịu ảnh hưởng của Việt Minh phần lớn vẫn không thay đổi cho đến trước và sau khi thành lập nhà nước Campuchia Dân chủ. Cho đến khi họ bị Pol Pot thanh trừng vào năm 1976, lực lượng của họ không chỉ mặc quân phục khác với những người trung thành với Pol Pot, mà các khác biệt cả trong cách đối xử của họ đối với dân chúng và để giữ lại một mức độ nhất định lòng trung thành với Sihanouk.

Tham khảo

Nguồn tài liệu
Kiernan, B. How Pol Pot Came to Power. London: Verso, 1985

Phi thực dân hóa
Lịch sử Campuchia
Tổ chức thành lập năm 1945
Chính trị Campuchia


title: Khoản vay được bảo đảm

text:
Khoản vay được bảo đảm là một khoảnvay, trong đó vay cam kết một số tài sản (ví dụ như một chiếc xe hoặc tài sản) như tài sản thế chấp cho vay, mà sau đó trở thành một bảo đảm nợ nợ các chủ nợ đã cho vay. Nợ như vậy, bảo đảm đối với tài sản thế chấp trong trường hợp người vay mặc định, chủ nợ có sở hữu của tài sản được sử dụng làm tài sản thế chấp và có thể bán nó để lấy lại một số hoặc tất cả số tiền ban đầu cho vay cho khách hàng vay, ví dụ, nhà bị tịch thu của một ngôi nhà. Từ quan điểm của nợ này là một thể loại nợ, trong đó người cho vay đã được cấp một phần của tài sản quy định bó quyền. Nếu việc bán tài sản thế chấp không tăng đủ tiền để trả hết nợ, chủ nợ thường xuyên có thể có được một phán quyết thiếu hụt  chống lại người vay với số tiền còn lại. Ngược lại nợ/vay được bảo đảm là [[nợ không có bảo đảm, không được kết nối với bất kỳ phần cụ thể của tài sản và thay vì các chủ nợ chỉ có thể đáp ứng các khoản nợ đối với khách hàng vay chứ không phải là tài sản thế chấp của bên vay và bên vay. Nói chung, bảo đảm nợ có thể thu hút các mức lãi suất thấp hơn do an ninh bổ sung cho người cho vay nợ không có bảo đảm, tuy nhiên, lịch sử tín dụng, khả năng trả nợ, và dự kiến sẽ trả lại cho người cho vay cũng là yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ

Mục đích
Có hai mục đích cho một khoản vay bảo đảm bằng nợ. Trong mục đích đầu tiên, bằng cách mở rộng cho vay thông qua đảm bảo nợ, chủ nợ được miễn hầu hết các rủi ro tài chính có liên quan bởi vì nó cho phép nợ để có những tài sản trong trường hợp nợ không được hoàn trả. Trong trao đổi, điều này cho phép Mục đích thứ hai nợ có thể nhận được vay s trên nhiều điều khoản thuận lợi hơn mà có sẵn cho nợ không có bảo đảm, hoặc là mở rộng tín dụng trong trường hợp khi [[tín dụng (tài chính)| tín dụng theo các điều khoản của nợ không có bảo đảm sẽ không được mở rộng ở tất cả. Chủ nợ có thể cung cấp một khoản vay với lãi suất hấp dẫn và kỳ hạn trả nợ cho các khoản nợ được bảo đảm.

Các loại
 A khoản vay thế chấp là một khoản vay được bảo đảm mà tài sản thế chấp là tài sản, chẳng hạn như một ngôi nhà.
 A  nonrecourse vay là một khoản vay được bảo đảm mà tài sản thế chấp là an ninh chỉ hoặc yêu cầu chủ nợ đối với khách hàng vay, và chủ nợ không có thể quay lại tiếp tục đối với khách hàng vay đối với bất kỳ sự thiếu hụt còn lại sau khi nhà bị tịch thu đối với tài sản.
 A tịch thu nhà là một quá trình hợp pháp của tài sản thế chấp được bán để trả nợ của người vay mặc định.
 A lấy lại tài sản là một quá trình mà trong đó tài sản, chẳng hạn như một chiếc xe hơi, được đưa trở lại bởi chủ nợ khi khách hàng vay không thực hiện thanh toán do về sở hữu. Tùy thuộc vào thẩm quyền, nó có thể có hoặc không có thể yêu cầu một lệnh của tòa án.

 Luật pháp Hoa Kỳ của khoản nợ được bảo đảm bằng tài sản
Trong trường hợp của [[bất động sản, hình thức phổ biến nhất của nợ được bảo đảm'' '''' lien. Quyền giữ thế chấp hoặc có thể tự nguyện tạo ra, như với một thế chấp, hoặc vô tình tạo ra, chẳng hạn như một lien cơ. Thế chấp chỉ có thể được tạo ra với sự đồng ý rõ ràng của chủ sở hữu danh hiệu, mà không liên quan đến sự kiện khác của tình hình. Ngược lại, điều kiện chính cần thiết để tạo ra một cơ lien đó là bất động sản bằng cách nào đó cải thiện thông qua công việc vật liệu s được cung cấp bởi người nộp đơn cơ lien. Mặc dù các quy định là phức tạp, sự đồng ý của tiêu đề chủ sở hữu [lien cơ [ chính nó là không cần thiết.

Trong trường hợp của tài sản cá nhân, thủ tục thông thường nhất để đảm bảo nợ được mô tả thông qua Uniform Commercial Mã hoặc UCC. Này Thời cung cấp một hệ thống các mẫu đơn và nộp hồ sơ công khai các văn bản mà theo đó nợ 's quan tâm đến các tài sản  được thực hiện được biết đến.

Trong trường hợp cơ bản nợ không đúng cách trả tiền, nợ có thể quyết định đuổi sự quan tâm để có tài sản. Nói chung, pháp luật cho phép "nợ được bảo đảm" được thực hiện cũng cung cấp một thủ tục, theo đó tài sản sẽ được bán tại bán đấu giá công cộng, hoặc thông qua một số phương tiện khác bán hàng. Pháp luật thường cũng cung cấp một quyền mua lại, theo đó một con nợ có thể sắp xếp cho chậm nộp các khoản nợ  nhưng giữ tài sản.

Làm thế nào để tạo ra nợ có bảo đảm
Nợ có thể trở thành bảo đảm bằng một thỏa thuận hợp đồng, điều lệ lien, hoặc lien án. Thỏa thuận hợp đồng có thể được bảo đảm bằng một trong hai mua tiền lãi an (PMSI) cho vay, chủ nợ có lợi bảo mật trong các mặt hàng được mua (tức là chiếc xe, đồ nội thất, điện tử), hoặc, một không Mua tiền an lãi (NPMSI) cho vay, chủ nợ có một sự quan tâm an ninh trong các mục mà con nợ đã sở hữu.

Xem thêm
 Phá sản
 Cơ cấu vốn
 Trọng tài kinh tế
 Vay bảo lãnh
 Khoản vay lien thứ cấp
 Thâm niên (tài chính)
 Nợ cao cấp
 Nợ trực thuộc
 Khoản vay tiêu đề
 Nợ không có bảo đảm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mortgage Law

Tài chính
Các thuật ngữ kinh doanh
Tài chính cá nhân
Nợ
Thuật ngữ kinh doanh


title: Nợ cao cấp

text:
Trong tài chính, nợ cao cấp , thường xuyên được phát hành dưới hình thức giấy xác nhận nợ cao cấp hay còn gọi là các khoản vay cao cấp, là khoản nợ có độ ưu tiên thanh toán (độ cao cấp) cao hơn các khoản nợ không bảo đảm hay nói cách khác là các khoản nợ "thấp cấp" của tổ chức phát hành. Nợ cao cấp có độ ưu tiên thanh toán cao hơn so với nợ hạng hai trong cơ cấu vốn của tổ chức phát hành. Trong trường hợp tổ chức phát hành phá sản, nợ cao cấp về mặt lý thuyết phải được hoàn trả trước khi các chủ nợ khác nhận được bất kỳ khoản thanh toán nào.

Nợ cao cấp thường được bảo đảm bằng tài sản thế chấp mà người cho vay có được quyền lưu giữ đầu tiên. Thông thường, điều này bao gồm tất cả các tài sản của một công ty và thường được sử dụng cho các khoản tín dụng tuần hoàn. Nó là khoản nợ có độ ưu tiên thanh toán trong thanh lý.

Nó là một loại nợ công ty có độ ưu tiên liên quan tới lãi suất và tiền vốn trên các loại nợ khác và trên tất cả các loại vốn chủ sở hữu của cùng một tổ chức phát hành.

Hạn chế đối với độ cao cấp

Các bên được bảo đảm có thể nhận được sự ưu tiên hơn so với những người cho vay cao cấp không có bảo đảm
Mặc cho địa vị cao cấp của một khoản vay hay một công cụ nợ nào khác, một công cụ nợ khác (cho dù có cao cấp hay không) có thể được hưởng lợi từ sự bảo đảm đưa ra một cách có hiệu lực rằng công cụ khác đó nhiều khả năng được hoàn trả trong tình trạng mất thanh khoản hơn là nợ cao cấp không có bảo đảm. Người cho vay của một công cụ nợ được bảo đảm (bất kể thứ hạng) nhận được các quyền lợi bảo đảm cho công cụ đó cho đến khi chúng được hoàn trả đầy đủ, mà không cần phải chia sẻ quyền lợi bảo đảm đó với bất kỳ người cho vay nào khác. Nếu giá trị của sự bảo đảm là không đủ để trả cho khoản nợ được bảo đảm thì phần còn lại của yêu cầu bồi thường chưa được thanh toán sẽ được xếp hạng theo sự cung cấp hồ sơ tài liệu của nó (dù là cao cấp hoặc không), và sẽ nhận được sự phân chia "theo tỷ lệ" (pro rata) với các khoản nợ không có bảo đảm khác cùng hạng.

Địa vị siêu cao cấp
Những người cho vay cao cấp về mặt lý thuyết (và thông thường) ở địa vị tốt nhất vì họ có quyền đòi bồi thường đầu tiên đối với những tài sản không được bảo đảm.

Tuy nhiên, trong các chế định và hoàn cảnh khác nhau, nợ "cao cấp" trên danh nghĩa có thể không được xếp hạng "đi đôi với" (pari passu) với tất cả các nghĩa vụ cao cấp khác. Ví dụ, trong vụ tịch biên Ngân hàng Washington Mutual năm 2008, tất cả các tài sản và phần lớn nợ phải trả (bao gồm cả tiền gửi, trái phiếu được bảo hiểm, và nợ có bảo đảm khác) của Ngân hàng Washington Mutual đã được JPMorgan Chase đảm nhận. Tuy nhiên, các quyền đòi nợ khác, bao gồm cả nợ cao cấp không được bảo đảm, thì lại không. Bằng cách này, FDIC đã giáng cấp một cách có hiệu quả các khoản nợ cao cấp không được bảo đảm xuống so với những người gửi tiền, bằng cách này bảo vệ đầy đủ cho những người gửi tiền trong khi cũng loại bỏ bất kỳ trách nhiệm pháp lý bảo hiểm tiền gửi tiềm tàng nào của chính FDIC. Trong trường hợp này và những trường hợp tương tự, các quyền hạn điều chỉnh và giám sát cụ thể có thể làm cho những người cho vay cao cấp trở thành lệ thuộc theo những cách thức không ngờ.

Ngoài ra, trong Chương 11 luật phá sản của Mỹ, những người cho vay mới có thể đến để tài trợ cho hoạt động tiếp tục của các công ty và được cấp địa vị siêu cao cấp so với những người cho vay khác (thậm chí cả những người cho vay cao cấp được bảo đảm), vì vậy được gọi là trạng thái "con nợ sở hữu". Chế độ tương tự tồn tại tại nhiều nước khác.

Nợ "cao cấp" tại công ty mẹ là lệ thuộc về mặt cấu trúc so với tất cả các khoản nợ tại công ty con
Một người cho vay cao cấp của một công ty mẹ trên thực tế là lệ thuộc vào những người cho vay (cao cấp hay không) tại một công ty con khi xét về qưyền tiếp cận tài sản của công ty con trong một vụ phá sản. Sự sụp đổ của ngân hàng Washington Mutual năm 2008 đã nhấn mạnh độ ưu tiên của yêu cầu bồi thường này, do những người cho vay của ngân hàng Washington Mutual đã không nhận được lợi ích gì từ các tài sản của các chi nhánh ngân hàng của thực thể đó.

Liên kết ngoài
Senior debt

Tham khảo

Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Trái phiếu
Nợ


title: Adaina primulacea

text:
Adaina primulacea là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở đảo Taboga ở vịnh Panama, Costa Rica và nam Florida. Nó có lẽ là phổ biến rộng rãi trên khắp các Tân Nhiệt đớ, bao gồm cả Tây Ấn và Trung và Nam Mỹ.

Chiều dài của cánh trước là 6–7 mm cho con đực và 7–8 mm đối với con cái. Các cánh trước màu vàng rơm. Các cánh sau có màu xám vàng và các vân màu trắng vàng.

Con trưởng thành có sải cánh dài mm. Con trưởng thành bay vào tháng 9 và 12 trong năm.
. Ấu trùng ăn các loài thực vật Chromolaena odorata.

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Adaina ambrosiae

text:
Adaina ambrosiae là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở California đông đến Florida và phía bắc Ontario . Nó còn được gọi từ Bermuda]], Costa Rica, Jamaica, Puerto Rico và quần đảo Virgin. Con trưởng thành có sải cánh dài 13–17 mm. Cánh trước màu trắng hơi nâu và các đốm nâu đậm. Cánh sau và viền màu xám. Con trưởng thành bay vào các tháng trong năm ở phía nam khu vực phân bố. Ấu trùng ăn các loài thực vật Ambrosia artemissiifolia, Ambrosia acanthicarpa, Ambrosia chamissonis, Ambrosia confertiflora, Ambrosia dumosa, Ambrosia eriocentra, Ambrosia cumanensis, Pluchea rosea, Melanthera nivea, Helianthus annuus, Helianthus tuberosa, Xanthium strumarium và Cynara scolymus.. Ấu trùng ăn hết thịt lá và làm trơ gân lá cây chủ.

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Adaina beckeri

text:
Adaina beckeri là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Colombia và Ecuador. Con trưởng thành có sải cánh dài 12–15 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 5, 9 và 10 trong năm. Cánh trước màu trắng son và các đốm màu nâu nhạt. Cánh sau và rìa màu nâu xám. Ấu trùng ăn các loài thực vật.

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Danh sách chủ đề toán học

text:
Bài này nói về từ điển các chủ đề trong toán học.

0-9
 -0
 0
 6174

A
 AES
 ARCH
 ARMA
 Ada Lovelace
 Adrien-Marie Legendre
 Alan Baker (nhà toán học)
 Alan Turing
 Aleksandr Mikhailovich Lyapunov
 Alexander Friedman
 Alexander Grothendieck
 Anders Björner
 Andrei Yuryevich Okounkov
 Andrew Granville
 Andrew Wiles
 Andrey Nikolaevich Kolmogorov
 Angus Macintyre
 Archimedes
 Aristarchus của Samos
 Artur Ávila
 Atle Selberg
 Augustin Louis Cauchy
 Avicenna
 Aviezri Fraenkel
 Ánh xạ
 Ánh xạ bảo giác

B
 Bao afin
 Bao lồi
 Benoît Mandelbrot
 Bernhard Riemann
 Bertrand Russell
 Bit
 Biên (kinh tế học)
 Biến cố (lý thuyết xác suất)
 Biến ngẫu nhiên
 Biến ngẫu nhiên rời rạc
 Biến số
 Biến đổi Fourier
 Biến đổi Fourier liên tục
 Biến đổi Fourier rời rạc
 Biến đổi afin
 Biến đổi tuyến tính
 Biến đổi tích phân
 Biểu diễn số âm
 Biểu thức chính quy
 Biệt thức
 Blaise Pascal
 Bài toán Napoléon
 Bài toán Olympic
 Bài toán Waring
 Bài toán bảy cây cầu Euler
 Bài toán dừng
 Bài toán mã đi tuần
 Bài toán mảng con lớn nhất
 Bài toán người bán hàng
 Bài toán tám quân hậu
 Bài toán vận tải
 Bài toán xếp ba lô
 Bài toán đường đi ngắn nhất
 Bài toán đường đi rộng nhất
 Bài toán đồ thị con đẳng cấu
 Bàn tính
 Bán kính cong
 Bìa Karnaugh
 Bình phương
 Bình phương tối thiểu tuyến tính
 Bù 1
 Bù 2
 Bản đồ học
 Bảng các phân tích tiêu chuẩn của 1000 số tự nhiên đầu tiên
 Bảng cửu chương
 Bảy hằng đẳng thức đáng nhớ
 Bất biến (toán)
 Bất phương trình
 Bất đẳng thức
 Bất đẳng thức Azuma
 Bất đẳng thức Bernstein (lý thuyết xác suất)
 Bất đẳng thức Bunyakovsky
 Bất đẳng thức Cauchy
 Bất đẳng thức Cauchy-Schwarz
 Bất đẳng thức Doob
 Bất đẳng thức Golden–Thompson
 Bất đẳng thức Hoeffding
 Bất đẳng thức Hölder
 Bất đẳng thức Khinchin
 Bất đẳng thức Markov
 Bất đẳng thức Minkowski
 Bất đẳng thức Pinsker
 Bất đẳng thức cộng Chebyshev
 Bất đẳng thức tam giác
 Bổ đề Borel-Cantelli
 Bổ đề Farkas
 Bổ đề Johnson–Lindenstrauss
 Bổ đề Shephard
 Bổ đề Sauer–Shelah
 Bổ đề Shephard
 Bộ ba số Pythagore
 Bộ lưu trữ lịch sử toán học MacTutor
 Bộ lọc Bloom
 Bội số chung nhỏ nhất

C
 Cao độ
 Carl Friedrich Gauß
 Carl Gustav Jakob Jacobi
 Chia hết
 Chiều VC
 Chiều dài
 Christiaan Huygens
 Christian Andreas Doppler
 Christian Goldbach
 Christian Kramp
 Chu vi
 Chuyển động Brown
 Chuỗi (toán học)
 Chuỗi Fourier
 Chuỗi Prüfer
 Chuỗi Taylor
 Chuỗi thời gian
 Chuỗi
 Chặn Chernoff
 Chứng minh e là số vô tỉ
 Chứng minh toán học
 Chữ số Ả Rập
 Claude Shannon
 Cleve Moler
 Compact
 Compact tương đối
 Cung Hilbert
 Curtis T. McMullen
 Càdlàg
 Các bài toán của Hilbert
 Các nguyên lý toán học của triết học tự nhiên
 Các số nguyên tố tương đương
 Các tập hợp không giao nhau
 Câu đố thiếu hình vuông
 Cây bao trùm nhỏ nhất
 Cây dây xích
 Cédric Villani
 Công thức Euler
 Công thức Faulhaber
 Công thức Heron
 Căn bậc hai
 Căn nguyên thủy modulo n
 Cơ học thống kê
 Cơ sở (Euclid)
 Cơ sở (đại số tuyến tính)
 Cấp
 Cấu trúc
 Cửu chương toán thuật

D
 Danh sách nhà toán học
 Danh sách nhà toán học
 Danh sách tích phân với hàm hypebolic
 Danh sách tích phân với hàm hypebolic ngược
 Danh sách tích phân với hàm lôgarít
 Danh sách tích phân với hàm lượng giác ngược
 Danh sách tích phân với hàm mũ
 Danh sách tích phân với phân thức
 David Eisenbud
 David Hilbert
 David Rees
 Delbert Ray Fulkerson
 Diffie-Hellman
 Diofantos
 Diện tích
 Donald Knuth
 Dunham Jackson
 Dãy
 Dãy Cauchy
 Dãy số thực
 Dự báo huyết áp

Đ
 Đa giác
 Đa giác đều
 Đa thức
 Đa tạp
 Đa vũ trụ
 Điều khiển học
 Điểm
 Điểm (hình học)
 Điểm biên
 Điểm cô lập
 Điểm dính
 Điểm giới hạn
 Điểm đẳng giác
 Đoạn thẳng
 Đàm Thanh Sơn
 Đúng
 Đơn vị thông tin
 Đơn vị ảo
 Đơn ánh
 Đường Peano
 Đường cao
 Đường conic
 Đường kính
 Đường nối tâm
 Đường phân giác
 Đường thẳng
 Đường thẳng Euler
 Đường thẳng Simson
 Đường trung trực
 Đường tròn Euler
 Đường tròn ngoại tiếp
 Đường tròn nội tiếp và bàng tiếp
 Đường đi Hamilton
 Đại lượng vật lý
 Đại số
 Đại số Boole
 Đại số phổ dụng
 Đại số quan hệ
 Đại số trừu tượng
 Đại số tuyến tính
 Đại thành Toán pháp
Đạo hàm
 Đạo hàm của các hàm lượng giác
 Đạo hàm hữu hình
 Đạo hàm riêng
 Đạo hàm yếu
Đẳng thức
 Đẳng thức lượng giác
 Đặng Đình Áng
 Đệ quy
 Địa thống kê
 Định luật cos
 Định lý
 Định lý cos
 Định lý cotang
 Định lý sin
 Định lý tang
 Định lý Ceva
 Định lý Taylor
 Định lý Apollonius
 Định lý Apéry
 Định lý Arzela-Ascoli
 Định lý Ascoli
 Định lý Banach-Steinhause
 Định lý Banach-Tarski
 Định lý Bayes
 Định lý Birkhoff
 Định lý Bolzano
 Định lý Brahmagupta
 Định lý Brianchon
 Định lý Brouwer
 Định lý Bézout
 Định lý Carathéodory
 Định lý Chen
 Định lý De Bruijn–Erdős
 Định lý Dirac
 Định lý Dirichlet về cấp số cộng
 Định lý Erdős–Szekeres
 Định lý Euler
 Định lý Fermat
 Định lý Fermat về số đa giác đều
 Định lý Fermat về tổng của hai số chính phương
 Định lý Gauss
 Định lý Gelfond-Schneider
 Định lý Hahn-Banach
 Định lý Helly
 Định lý Hurwitz
 Định lý Kirchhoff
 Định lý Lagrange (lý thuyết nhóm)
 Định lý Lagrange (lý thuyết số)
 Định lý Menelaus
 Định lý Morley
 Định lý Ptolemy
 Định lý Pythagoras
 Định lý Radon
 Định lý Stewart
 Định lý Stokes
 Định lý Sylvester–Gallai
 Định lý Szemerédi
 Định lý Szemerédi–Trotter
 Định lý Taniyama-Shimura
 Định lý Thales
 Định lý Tverberg
 Định lý Viète
 Định lý Wilson
 Định lý bánh mì dăm bông
 Định lý bất biến của miền xác định
 Định lý bốn màu
 Định lý con bướm
 Định lý con khỉ vô hạn
 Định lý con đường màu
 Định lý cơ bản của các nhóm cyclic
 Định lý cơ bản của giải tích
 Định lý cơ bản của số học
 Định lý cơ bản của đại số
 Định lý cơ sở
 Định lý cấp bậc thời gian
 Định lý cộng hàm cầu điều hòa
 Định lý de Branges
 Định lý đường chéo Cantor
 Định lý giao điểm Cantor
 Định lý giới hạn trung tâm
 Định lý lớn Fermat
 Định lý mã hóa trên kênh nhiễu
 Định lý nhị thức
 Định lý nhỏ Fermat
 Định lý phạm trù Baire
 Định lý số dư Trung Quốc
 Định thức
 Định thức Cauchy
 Định đề Bertrand
 Đối xứng
 Đồ thị
 Đồ thị của hàm số
 Đồ thị duyên dáng
 Đồ thị đối ngẫu
 Đồng dư
 Đồng luân
 Đồng nhất thức ma trận Woodbury
 Độ dư vĩ
 Độ lệch chuẩn
 Độ nhạy
 Độ nhọn
 Độ xiên
 Độ đo
 Độ đặc hiệu
 Độc lập thống kê
 Độc lập tuyến tính
 Đơn vị đo

E
 Edmond Laguerre
 Efim Zelmanov
 Elon Lindenstrauss
 Emil Artin
 Emmy Noether
 Entropy
 Eratosthenes
 Euclid
 Eugene Wigner
 Evangelista Torricelli
 Évariste Galois

F
 Felix Klein
 Fibonacci
 Francis Galton
 François Viète
 Friedrich Bessel
 Friedrich Hirzebruch

G
 Galileo Galilei
 Gaspard-Gustave de Coriolis
 Georg Cantor
 George Boole
 George C. Papanicolaou
 George Dantzig
 Gerald B. Whitham
 Gerd Faltings
 Gerolamo Cardano
 Giai thừa
 Giai thừa nguyên tố
 Giao hoán
 Giuseppe Peano
 Giá
 Giá trị hiện tại thuần
 Giá trị kỳ vọng
 Giá trị riêng
 Giá trị tuyệt đối
 Giả thiết continum
 Giả thiết không
 Giả thuyết Gauss-Markov
 Giả thuyết Poincaré
 Giả định abc
 Giải Abel
 Giải Alfréd Rényi
 Giải Ampère
 Giải Bartolozzi
 Giải Bolyai
 Giải Caccioppoli
 Giải Carl Friedrich Gauss
 Giải Chauvenet
 Giải Clay
 Giải Cole
 Giải Erdős
 Giải Fulkerson
 Giải Heinz Hopf
 Giải Hình học Oswald Veblen
 Giải Jeffery-Williams
 Giải Leroy P. Steele
 Giải Loève
 Giải Nevanlinna
 Giải Poincaré
 Giải Pólya (LMS)
 Giải Pólya (SIAM)
 Giải Rolf Schock
 Giải Salem
 Giải Toán học của Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
 Giải Toán học ứng dụng Norbert Wiener
 Giải Vật lý toán học Dannie Heineman
 Giải Wolf về Toán học
 Giải thuật Bresenham vẽ đoạn thẳng
 Giải thuật Euclid
 Giải thuật Euclid mở rộng
 Giải thuật di truyền
 Giải thuật tham lam
 Giải thuật tìm kiếm
 Giải thuật tìm kiếm A*
 Giải tích
 Giải tích hàm
 Giải tích phức
 Giải tích số
 Giải tích thực
 Giải tích toán học
 Giải tưởng niệm Bôcher
 Giản ước dị thường
 Googol
 Gottfried Leibniz
 Grace Hopper
 Grigori Yakovlevich Perelman
 Gustave Choquet
 Gyula O. H. Katona
 Gérard Laumon
 Góc
 Góc ở tâm
 Gösta Mittag-Leffler
 Günter M. Ziegler
 Gần như chắc chắn

H
 Helge von Koch
 Henri Poincaré
 Herbert A. Hauptman
 Hermann Amandus Schwarz
 Hermann Minkowski
 Hironaka Heisuke
 Hiệp phương sai
 Hoa hướng dương (toán học)
 Horst Sachs
 Hoàng Tụy
 Hoàng Xuân Hãn
 Hoàng Xuân Sính
 Hoán vị
 Hoạt động thống kê
 Hugo Steinhaus
 Huy chương Boltzmann
 Huy chương De Morgan
 Huy chương Euler
 Huy chương Fields
 Huy chương Stampacchia
 Huy chương Trần
 Hypatia thành Alexandria
 Hà Huy Khoái
 Hàm Gauss
 Hàm Lôgit
 Hàm Weierstrass
 Hàm chi phí
 Hàm chi tiêu
 Hàm cầu Hicks
 Hàm cầu Marshall
 Hàm cầu Walras
 Hàm delta Dirac
 Hàm hypebolic
 Hàm khối xác suất
 Hàm liên tục
 Hàm lượng giác
 Hàm lợi nhuận
 Hàm mũ
 Hàm mật độ xác suất
 Hàm phân phối tích lũy
 Hàm rect
 Hàm sinc
 Hàm số
 Hàm số Ackermann
 Hàm số xác định theo từng khoảng
 Hàm số đơn điệu
 Hàm thuần nhất
 Hàm thỏa dụng
 Hàm thỏa dụng gián tiếp
 Hàm toán học
 Hàm tri
 Hàm ước lượng thống kê
 Hình bình hành
 Hình cầu dẹt
 Hình học
 Hình học Euclid
 Hình học Riemann
 Hình học afin
 Hình học giải tích
 Hình học phi Euclid
 Hình học phẳng
 Hình học tính toán
 Hình học vi phân
 Hình quạt tròn
 Hình thang
 Hình thang cân
 Hình trụ tròn
 Hóa tin học
 Hướng
 Hằng số
 Hằng số Erdős–Borwein
 Hằng số Fibonacci
 Hằng đẳng thức Roy
 Hệ bát phân
 Hệ nhị phân
 Hệ phương trình tuyến tính
 Hệ số Sharpe
 Hệ số tương quan
 Hệ thống trực giao
 Hệ thống đại số máy tính
 Hệ thống động lực
 Hệ tinh thể bốn phương
 Hệ tọa độ cực
 Hệ đơn phân
 Hồi quy tuyến tính
 Hội Toán học Hoa Kỳ
 Hội Toán học Việt Nam
 Hội liên hiệp Toán học quốc tế
 Hợp số

I
 ISO 31-11
 Isaac Newton
 Isadore Singer
 Itō Kiyoshi

J
 Jack van Lint
 Jacob Bernoulli
 Jean Bourgain
 Jean-Christophe Yoccoz
 Jean-Pierre Serre
 Jeff Cheeger
 Jesse Douglas
 Johann Bernoulli
 Johann Faulhaber
 Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet
 Johannes Kepler
 John Charles Fields
 John Forbes Nash
 John Griggs Thompson
 John Milnor
 John Napier
 John Tate
 John Wallis
 John von Neumann
 Joseph Fourier
 Joseph John Thomson
 Joseph Louis Lagrange
 Josiah Willard Gibbs

K
 Karl Pearson
 Karl Weierstrass
 Kurt Gödel
 Khai căn
 Khai thác dữ liệu
 Khai thác văn bản
 Khoa học Thống kê
 Khoa học Toán học
 Khoa học máy tính
 Khoảng
 Khoảng cách
 Khoảng cách Euclid
 Khoảng cách Hamming
 Khoảng cách Hellinger
 Khoảng cách Jensen-Shannon
 Khoảng cách Levenshtein
 Khoảng cách Mahalanobis
 Khoảng cách Manhattan
 Không gian
 Không gian Euclide
 Không gian Hilbert
 Không gian Sobolev
 Không gian afin
 Không gian con
 Không gian khả ly
 Không gian mêtric
 Không gian mẫu
 Không gian tôpô
 Không gian vectơ
 Không gian xác suất
 Không gian Étalé
 Không gian đa chiều
 Không gian định chuẩn
 Không gian đối ngẫu (không gian liên hiệp)
 Khối lập phương
 Khối đa diện đều
 Kiểm tra Fermat
 Kiểm tra tính nguyên tố
 Kiểm định Johansen
 Kiểm định giả thiết thống kê
 Klaus Roth
 Kodaira Kunihiko
 Kriging
 Kurt Gödel
 Ký hiệu Jacobi
 Ký hiệu O lớn
 Ký pháp Ba Lan
 Ký hiệu Legendre
 Ký hiệu Phần trăm
 Kết hợp

L
 LZW
 Lars Ahlfors
 Laurent Lafforgue
 Laurent Schwartz
 Leonhard Euler
 Lev Pontryagin
 Lewis Carroll
 Liên hệ Kramers-Kronig
 Liên tục đồng bậc
 Logic toán
 Louis Nirenberg
 Luigi Ambrosio
 Luật De Morgan
 Luật ba (toán học)
 Luật số lớn
 Luật tương hỗ bậc hai
 László Lovász
 Lân cận (toán học)
 Lãi suất
 Lê Bá Khánh Trình
 Lê Hùng Việt Bảo
 Lê Tự Quốc Thắng
 Lê Văn Thiêm
 Lý thuyết xác suất
 Lý thuyết đồng luân
 Lôgarit
 Lôgarit rời rạc
 Lôgarit tự nhiên
 Lý thuyết hỗn loạn
 Lý thuyết nhóm
 Lý thuyết phân bố giá trị
 Lý thuyết số
 Lý thuyết thông tin
 Lý thuyết toán tử
 Lý thuyết trò chơi
 Lý thuyết tập hợp
 Lý thuyết xác suất
 Lý thuyết đồ thị
 Lý thuyết độ phức tạp tính toán
 Lý thuyết độ đo
 Lũy thừa
 Lương Thế Vinh
 Lưới ε (hình học tính toán)
 Lượng giác
 Lịch sử của phương trình đại số
 Lịch sử toán học
 Lựa chọn tối ưu
 Lực lượng

M
 MATLAB
 Ma trận
 Ma trận
 Ma trận Hesse
 Ma trận Jacobi
 Ma trận Laplace
 Ma trận của biến đổi tuyến tính
 Ma trận kì ảo
 Ma trận kề
 Maple
 Mark Kac
 Marston Morse
 Martin Davis
 Martingale Doob
 MathML
 MathTool
 MathWorld
 Max
 Maxim Kontsevich
 Michael Atiyah
 Michael Freedman
 Michel Loève
 Microsoft Mathematics
 Minitab
 Monte Carlo cho tài chính
 Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
 Máy Turing
 Máy trạng thái trừu tượng
 Máy tính
 Mã Golay
 Mã Gray
 Mã Hamming
 Mã giả
 Mã hóa
 Mã hóa Huffman
 Mã hóa khối
 Mã xoắn
 Mô hình Markov ẩn
 Mô hình phát triển Malthus
 Mô hình toán học
 Mạng nơ-ron
 Mạng nơ-ron nhân tạo
 Mật mã Caesar
 Mật mã học
Mặt (hình học)
Mặt (tô pô)
 Mặt Mobius
 Mặt Riemann
 Mặt bậc hai
 Mặt cầu
 Mặt nón
 Mặt phẳng
 Mặt trụ

N
 NP
 NP-khó
 NP-đầy đủ
 Nassif Ghoussoub
 Nghiệm số
 Nguyên hàm
 Nguyên lý Harnack
 Nguyên lý Pareto
 Nguyên lý ánh xạ mở
 Nguyễn Cảnh Toàn
 Nguyễn Hữu Thận
 Nguyễn Xuân Vinh
 Ngày Thống kê thế giới
 Ngô Bảo Châu
 Ngô Việt Trung
 Ngôi sao năm cánh
 Nhà toán học
Nhóm
 Nhóm con
 Nhóm cơ bản
 Nhóm giao hoán
 Nhóm hữu hạn
 Nhóm nhân các số nguyên modulo n
 Nhận dạng tiếng nói
 Những kiến thức cơ bản của lý thuyết nhóm
 Nicolaus Copernicus
 Niels Henrik Abel
 Nikolai Ivanovich Lobachevsky
 Noga Alon
 Norman Levinson
 Nón lồi
 Nửa mặt phẳng
 Nửa nhóm

O
 Octave
 Olympic Toán học
 Olympic Toán học Quốc tế
 Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương APMO
 Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương dành cho trường tiểu học
 Omar Khayyám
 OpenOffice.org Math
 Oswald Veblen

P
 Paul Cohen
 Paul Dirac
 Peter Cameron
 Peter Lax
 Phan Đình Diệu
 Phi hàm Euler
 Phân bố Gibbs
 Phân bố ngẫu nhiên đều
 Phân bố đều
 Phân dạng
 Phân hoạch (lý thuyết số)
 Phân loại nhị phân
 Phân nhóm dữ liệu
 Phân phối Poisson
 Phân phối chuẩn
 Phân phối chuẩn nhiều chiều
 Phân phối mũ
 Phân phối nhị thức
 Phân phối xác suất
 Phân phối xác suất rời rạc
 Phân phối đều liên tục
 Phân số liên tục
 Phân tích LU
 Phân tích hồi quy
 Phân tích nhân tử
 Phép chia
 Phép chia có dư
 Phép chiếu lập thể
 Phép cộng
 Phép giao
 Phép hợp
 Phép khử Gauss
 Phép nhân
 Phép nhân một số cho ma trận
 Phép thử Bernoulli
 Phép toán hai ngôi
 Phép toán thao tác bit
 Phép trừ
 Phép tính lambda
 Phép đồng phôi
 Phương pháp Monte Carlo
 Phương trình
 Phương trình Diophantine
 Phương trình Pell
 Phương trình Slutsky
 Phương trình bậc ba
 Phương trình bậc hai
 Phương trình tuyến tính
 Phương trình vi phân riêng phần
 Phương trình vi phân thường
 Phương trình đại số
 Phần bù
 Phần nguyên
 Phần trăm
 Phần tử đơn vị
 Phỏng đoán Mersenne
 Phối cảnh
 Pi
 Pierre de Fermat
 Pierre-Louis Lions
 Pierre-Simon Laplace
 Pythagoras

Q
 Quan hệ
 Quay lui
 Quy hoạch toàn phương
 Quá trình Poisson
 Quá trình ngẫu nhiên
 Quá trình thực nghiệm
 Quãng đường tự do
 Quả cầu
 Quỹ tích

R
 R.G.D. Allen
 Ralph Faudree
 Raoul Bott
 René Descartes
 Richard A. Brualdi
 Richard Borcherds
 Richard Schoen
 Robert Aumann
 Robert Langlands
 Robert MacPherson
 Robert Simson
 Roberto de Miranda
 Rolf Nevanlinna
 Ronald Fisher
 Rot (toán tử)
 Rudolf Clausius

S
 SHA
 SINGULAR
 Saunders Mac Lane
 Scilab
 Sergei Lvovich Sobolev
 Sergei Novikov (nhà toán học)
 Sigma-đại số
 Simon Donaldson
 Sin
 Sinh học tính toán
 Sofia Vasilyevna Kovalevskaya
 Song song
 Song ánh
 Sophus Lie
 Srinivasa Ramanujan
 Stanislav Konstantinovich Smirnov
 Stefan Banach
 Stephen Smale
 Subrahmanyan Chandrasekhar
 Suy luận Bayes
 Swan (mô hình)
 Sàng Atkin
 Sơ đồ Voronoi
 Sắp xếp chèn
 Sắp xếp chọn
 Sắp xếp nhanh
 Sắp xếp nổi bọt
 Sắp xếp theo cơ số
 Sắp xếp trộn
 Sắp xếp tô pô
 Sắp xếp vun đống
 Sắp xếp đếm phân phối
 Số
 Số La Mã
 Số bình quân
 Số chính phương
 Số chính phương tam giác
 Số dương
 Số gần hoàn thiện dư
 Số gần hoàn thiện thiếu
 Số hoàn thiện
 Số học
 Số hữu tỉ
 Số liệu hỗn hợp
 Số nguyên
 Số nguyên tố
 Số nguyên tố Ramanujan
 Số nguyên tố chính quy
 Số nguyên tố cùng nhau
 Số nguyên tố giai thừa
 Số nguyên tố đối xứng
 Số phức
 Số siêu việt
 Số tam giác
 Số thực
 Số tự nhiên
 Số vô tỉ
 Số âm
 Số đại số
 Số đại số nguyên
 Số ảo
 Số dư
 Sự hội tụ của các biến ngẫu nhiên

T
 Tam giác
 Tam giác Heron
 Tam giác Pascal
 Tam giác đều
 Terence Tao
 Thales
 Tham số
 The Art of Computer Programming
 Thomas Fincke
 Thuật toán
 Thuật toán Bellman-Ford
 Thuật toán CYK
 Thuật toán Chan
 Thuật toán Christofides
 Thuật toán Dijkstra
 Thuật toán Karger
 Thuật toán RHO
 Thuật toán bình phương và nhân
 Thuật toán chia để trị
 Thuật toán dòng dữ liệu
 Thuật toán khóa đối xứng
 Thuật toán không đơn định
 Thuật toán sắp xếp
 Thuật toán trực tuyến
 Thuật toán xấp xỉ
 Tháp Hà Nội
 Thương số Fermat
 Thế vô hướng
 Thể tích
 Thống kê
 Thống kê mô tả
 Thống kê đủ
 Timothy Gowers
 Tin học lý thuyết
 Tin sinh học
 Tiên đề Euclid về đường thẳng song song
 Tiên đề chọn
 Tiên đề xác suất
 Tiêu chuẩn Leibniz
 Tiết diện
 Toàn ánh
 Toán học
 Toán học Việt Nam
 Toán học là gì?
 Toán học rời rạc
Toán tài chính
 Toán học tổ hợp
 Toán học ứng dụng
 Toán kinh tế
 Toán sinh học
 Toán tử
 Toán tử Laplace
 Toán tử div
 Toán đố
Tô pô
 Trung bình
 Trung bình cộng
 Trung bình trượt
 Trung điểm
 Trường (đại số)
 Trường vector
 Trường vô hướng
 Trường đóng đại số
 Trắc địa
 Trục đối xứng
 Tâm đối xứng
 Tìm kiếm mẫu
 Tìm kiếm vùng
 Tích Descartes
 Tích chập
 Tích phân
 Tích phân bội
 Tích phân khối
 Tích phân mặt
 Tích phân đường
 Tích vectơ
 Tích vô hướng
 Tô pô
 Tô pô rời rạc
 Tô pô đại số
 Tương đương logic
 Tạ Quang Bửu
 Tập hợp
 Tập hợp Mandelbrot
 Tập hợp con
 Tập hợp liên thông
 Tập hợp rỗng
 Tập hợp tương đương
 Tập hợp đo được
 Tập hợp được sắp
 Tập hợp đếm được
 Tập lũy thừa
 Tập lồi
 Tập mờ
 Tập mở
 Tập trù mật
 Tập xác định
 Tập đóng
 Tỉ lệ nghịch
 Tỉ lệ thuận
 Tọa độ
 Tọa độ đồng nhất
 Tốc độ hội tụ
 Tối thiểu hóa chi tiêu
 Tối đa hóa thỏa dụng
 Tối ưu bầy đàn
 Tối ưu hóa
 Tối ưu hóa trong đầu tư
 Tổ hợp afin
 Tổ hợp lồi
 Tổ hợp tuyến tính
 Tổng Abel
 Tứ diện
 Tứ giác ngoại tiếp
 Tỷ lệ vàng

Ư
 Ước lượng
 Ước lượng Bayes
 Ước số chung lớn nhất

V
 VRSAP
 Vectơ
 Vectơ riêng
 Vernor Vinge
Vi phân
 Vi tích phân
 Viktor Yakovlevich Bunyakovsky
 Viện Thống kê Quốc gia (Ý)
 Viện Toán học Clay
 Việt Nam tại Olympic Toán học Quốc tế
 Việt Nam tại Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương APMO
 Vladimir Igorevich Arnold
 Vladimir Iosifovich Levenshtein
 Vladimir Lyovshin
 Vladimir Voevodsky
 Vành
 Vòng lặp Lambda
 Vòng lặp Picard
 Vô tận
 Vũ Hà Văn
 Vũ Hữu
 Vũ trụ quan sát được
 Vận trù học
 Vật lý lý thuyết
 Vật lý thống kê
 Vẻ đẹp của toán học
 Vết

W
 Wendelin Werner
 William Fulton
 William Rowan Hamilton

X
 Xác suất
 Xác suất có điều kiện
 Xác suất hậu nghiệm
 Xích Markov
 Xấp xỉ Diophantine

Y
 Yvonne Choquet-Bruhat

Ghi chú

Tham khảo

Chủ đề


title: Adaina bernardi

text:
Adaina bernardi là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Costa Rica và México.. Con trưởng thành có sải cánh dài 15 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 7,8, 12 trong năm. Cánh trước màu trắng vàng nhạt với các đốm nâu và rìa xám, phía dưới màu nâu. Cánh sau màu nâu xám với rìa xám, phía dưới màu nâu.

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Adaina bipunctatus

text:
Adaina bipunctatus là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Florida và Mississippi.. Nó cũng được ghi nhận ở Trinidad, West Indies, Brasil and Ecuador.

Con trưởng thành có sải cánh dài 9-11,5 mm. Con trưởng thành hoàn toàn màu trắng hơi vàng nhạt. Con trưởng thành bay vào tháng 1 đến tháng 4 và một lần nữa tháng 8 trong năm ở các khu vực nhiệt đới. Tại Florida, chúng bay cuối tháng 3 đến cuối tháng 6 và một lần nữa từ giữa tháng 8 đến giữa tháng 12. Ấu trùng ăn các loài thực vật Conoclinium coelestinum, Carphephorus paniculatus, Carphephorus ordoratissimus, Pluchea rosea và Eupatorium cannabinum..

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Hùng Đàm Lãng

text:
Hùng Đàm Lãng (chữ Hán: 熊昙朗, ? - ?) người Nam Xương, Dự Chương, nhân vật quân sự cuối nhà Lương đầu nhà Trần.

Cuộc đời

Dối trá khôn lường
Đời đời là dõng dõi có tiếng tăm trong quận. Đàm Lãng phóng túng không giữ gìn, có sức mạnh, mặt mũi rất lớn.

Loạn Hầu Cảnh nổ ra, ông tụ tập thiếu niên, chiếm cứ huyện Phong Thành làm căn cứ, bọn giặc cướp phần nhiều xin quy phụ. Tương Đông vương Tiêu Dịch lấy Đàm Lãng làm Ba Sơn thái thú.

Kinh Châu thất thủ, Đàm Lãng có binh lực hùng mạnh, cướp bóc khắp nơi, khiến dân chúng phải trốn vào núi, trở thành 1 tai họa lớn.

Hầu Thiến trấn thủ Dự Chương, ông bề ngoài phục tòng, bên trong lại ngầm ám hại. Khi Hầu Phương Nhân phản Thiến, Đàm Lãng chính là chủ mưu. Thiến thất bại, ông bắt được ngựa, xe, trai, gái rất nhiều.

Khi Tiêu Bột khởi binh, Âu Dương Ngỗi làm tiền quân, Đàm Lãng theo Ngỗi cùng đi Ba Sơn tập kích Hoàng Pháp Cù, lại báo cho Cù cùng phá Ngỗi, ước rằng "việc xong thì chia cho tôi ngựa, xe". Khi ra quân, cùng Ngỗi kết thành thế ỷ giốc mà tiến, nói với Ngỗi rằng "Dư Hiếu Khoảnh muốn tập kích chúng ta, nên chia nhau đề phòng hắn, mà giáp trượng của tôi thì ít, không thể làm được!" Ngỗi đưa hơn 300 bộ giáp đến cho ông.

Khi đến dưới thành, đôi bên giao chiến, Đàm Lãng bỏ trận địa, Pháp Cù thừa cơ tấn công. Ngỗi mất trợ thủ, khốn đốn thua chạy, ông bắt lấy ngựa, xe của ông ta mà về.

Trần Định ở Ba Sơn cũng tụ binh lập trại, Đàm Lãng vờ gả con gái cho con trai của Định, lại nói với Định "Chu Địch, Dư Hiếu Khoảnh sẽ không đồng ý với cuộc hôn nhân này, nên dùng binh mạnh để đón dâu" Định bèn đem theo 300 giáp binh và 20 thổ hào đi đón dâu, đến nơi, ông bắt giữ bọn họ, thu lấy giáp binh, ngựa, xe, rồi đòi tiền chuộc.

Năm Thiệu Thái thứ 2 (556), Đàm Lãng đã là Nam Xuyên hào soái, theo lệ được làm Du kỵ tướng quân. Được ban chức Trì tiết, Tiêu mãnh tướng quân, Quế Châu thứ sử, lĩnh Phong Thành lệnh. Từng làm Nghi Tân, Dự Chương 2 quận thái thú.

Vương Lâm sai Lý Hiếu Khâm theo Dư Hiếu Khoảnh đánh Chu Địch ở Lâm Xuyên, Đàm Lãng đưa quân giúp Chu Địch. Năm ấy, nhờ công được làm Trì tiết, Thông trực tán kị thường thị, Ninh viễn tướng quân, phong Vĩnh Hóa huyện hầu, thực ấp 1000 hộ, cấp một bộ Cổ xuy. Tiếp tục có công chống lại Vương Lâm, được thụ Bình tây tướng quân, Khai phủ nghi đồng tam tư, còn lại như cũ.

Phản Trần thất bại
Khi Chu Văn Dục đánh Dư Hiếu Mại ở Dự Chương, Đàm Lãng đến giúp Văn Dục. Văn Dục thua trận, Đàm Lãng bèn sát hại ông ta, hưởng ứng Vương Lâm. Ông bắt hết bộ hạ của Văn Dục, chiếm huyện Tân Cam, lấy sông làm thành.

Vương Lâm đông hạ, Trần Văn đế hạ lệnh chinh thảo Nam Xuyên. Giang Châu thứ sử Chu Địch, Cao Châu thứ sử Hoàng Pháp Cù muốn men sông đối phó, Đàm Lãng bèn chiếm thành, bày thuyền hạm để ngăn trở. Bọn Chu Địch soái quân ở Nam Trung đắp thành vây lấy ông, cắt đứt đường đi lại với Vương Lâm.

Khi Vương Lâm thua chạy, bộ hạ của Đàm Lãng nản lòng, bọn Địch hãm được thành, bắt được hơn vạn nam nữ. Ông chạy vào trong thôn, bị thôn dân chém chết, truyền đầu về kinh sư. Cả họ bị giết, lớn nhỏ đều không bỏ qua.

Tham khảo

 Trần thư

Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Tướng nhà Lương
Tướng nhà Trần (Trung Quốc)


title: Adaina cinerascens

text:
Adaina cinerascens là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Bắc Mỹ (bao gồm California, Nevada, Utah, Oregon, Alberta và British Columbia). Con trưởng thành có sải cánh dài 19 mm. Ấu trùng ăn các loài thực vật Balsamorhiza sagittata. Ấu trùng được tìm thấy bên dưới lá cây chủ.

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Adaina costarica

text:
Adaina costarica là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Costa Rica. Con trưởng thành có sải cánh dài 13–16 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 7 trong năm.

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Adaina desolata

text:
Adaina desolata là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Colombia. Con trưởng thành có sải cánh dài 15 mm, cánh trước màu nâu nhạt. Con trưởng thành bay vào tháng 8 trong năm ở độ cao 2750 mét.

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Luật Công bình

text:
Luật Công bình hay Luật Công lý (Equity Law) là một bộ phận trong hệ thống pháp luật Anh xuất hiện vào thế kỷ XVI, cùng tồn tại song song với hệ thống Thông luật, với đặc trưng là các nguyên lý xây dựng và áp dụng luật được dựa trên lẽ phải, công lý là chính. Luật Công lý ra đời trên bối cảnh Thông luật, hệ thống pháp luật chính của nước Anh hiện tại đang gặp nhiều bất cập, nhất là trong việc giải quyết các thủ tục tố tụng. Sự hình thành và phát triển của Luật Công lý nhằm sửa đổi và bổ sung cho Thông luật và hoàn thiện Thông luật chứ không nhằm mục đích thay thế nó. Đến nay, nó là một trong hai bộ phận chính của hệ thống pháp luật Anh.

Lịch sử hình thành

Hạn chế của Thông luật
Giai đoạn thế kỷ XVI và XVII ở Anh, lúc này tình hình kinh tế xã hội phát triển, tự do kinh tế, tự do mậu dịch được phát triển, nhiều tranh chấp mới phát sinh giữa các thương nhân nhưng các Tòa án hoàng gia không thể giải quyết thấu đáo các tranh chấp này, mặt khác các quy định của thông luật không phù hợp để điều chỉnh những quan hệ mới phát sinh dẫn đến thông luật rơi vào tình trạng khủng hoảng.

Vào thế kỉ thứ XIII, khi mới ra đời Thông luật đã phát huy tác dụng, là một luật rất mềm dẻo vì thẩm phán tự sáng tạo ra các quy phạm pháp luật để giải quyết những vấn đề, vụ việc đưa đến tòa dựa trên các nguyên tắc chung đã được thỏa thuận giữa các thẩm phán.

Đến cuối thế kỉ XIV, học thuyết tiền lệ pháp được tuân thủ và áp dụng trong các Tòa án Hoàng gia của Anh. Học thuyết tiền lệ pháp là học thuyết mà theo đó các thẩm phán khi giải quyết các vụ việc tại thời điểm hiện tại, phải căn cứ những phán quyết, những quy định trong quá khứ, trong đó có án lệ.

Trong hệ thống pháp luật Anh, một nguyên tắc ra đời từ khoảng thế kỉ XIII có tên Latinh là "stare decisis" (Tiền lệ phải được tôn trọng) có nghĩa là tuân thủ các phán quyết trước đây và không phá vỡ những quy phạm pháp luật đã được thiết lập trong án lệ. Theo nguyên tắc này,các Tòa án cấp dưới chịu sự ràng buộc bởi các nguyên tắc pháp lý do Tòa án cấp trên sáng tạo ra được ghi nhận trong các bản án trong quá trình xét xử các vụ việc trong quá khứ.

Vì sự ràng buộc của học thuyết tiền lệ pháp làm cho Thông luật (Common Law) trở lên cứng nhắc, bởi vì đến một thời điểm thẩm phán không còn đủ tự do để phát triển các quy phạm pháp luật giải quyết những vấn đề đem đến tòa nữa. Khi tình tiết vụ việc khác đi thì các thẩm phán không thể áp dụng tiền lệ pháp cũ nữa nhưng họ cũng không có khả năng sáng tạo ra tiền lệ pháp mới vì bị bó buộc trong khuôn khổ của học thuyết tiền lệ pháp.

Hệ thống Trát

Về mặt thủ tục, bản thân Thông luật được xây dựng trên thủ tục tố tụng khá phức tạp, đặc biệt trong mối quan hệ với hệ thống trát. Trát được sử dụng như một loại giấy thông hành do vua cấp để bên nguyên có thể bước qua cửa Tòa án Hoàng gia, tiếp cận với công lý nhằm giải quyết những oan khuất của mình.

Mỗi loại khiếu kiện sẽ có một loại trát tương ứng, vì vậy, tùy thuộc vào bản chất của việc khiếu kiện mà bên nguyên cần giành được loại trát phù hợp mới hi vọng đơn khiếu kiện của mình được Tòa án Hoàng gia thụ lý và giải quyết. Bước sang thế kỉ XV, thủ tục tố tụng ngày càng bị chi phối mạnh bởi hệ thống trát, do đó, thủ tục tố tụng thường được coi trọng hơn cả quyền lợi đang bị tranh chấp trong vụ kiện.

Nếu đơn khiếu kiện không rơi vào một trong những vụ việc đã có trát lưu hành, bên nguyên sẽ mất quyền khởi kiện, hoặc nếu bên nguyên giành được trát nhưng trát đó không phù hợp với bản chất của vụ kiện, bên nguyên cũng bị tòa bác đơn.

Hình thành
Do sự cứng nhắc của Thông luật, đặc biệt trong thủ tục xét xử, bên nguyên đơn trong vụ việc tranh chấp thường tiếp tục khiếu kiện lên vua nhằm tìm khiến sự trợ giúp đặc biệt mang tính chất phúc thẩm. Nhiều người khởi kiện không thỏa mãn với phán quyết của các Tòa án hoàng gia mà làm đơn thỉnh cầu lên nhà vua. Họ coi nhà vua là người có quyền lực tối cao và là biểu tượng của Công lý, lẽ công bằng. Lẽ tất nhiên, nhà vua không thể tự mình giải quyết, phân xử hết tất cả những thỉnh cầu của thần dân ông ta mà những thỉnh cầu này gửi lên càng ngày càng nhiều, tranh chấp càng ngày càng đa dạng, phức tạp, chưa kể là có những đơn thỉnh cầu, những tranh chấp vặt vãnh.

Vua thường thông qua viên Đại Chưởng ấn hay còn gọi là Đại Pháp quan hoặc Ngài Đổng lý Văn phòng (Lord Chancellor) là một công chức của Tòa án đồng thời hầu cận của mình đóng vai trò như một pháp quan để giải quyết những đơn kiện loại này. Dân dần nhà vua giao cho Đại chưởng ấn giải quyết luôn những vụ việc và giao quyền cho ông ta. Điều này dẫn đến hệ lụy là Văn phòng đại pháp quan đã dần phát triển thành Tòa đại pháp.

Trong quá trình giải quyết, Đại chưởng ấn đưa ra những giải pháp pháp lý rất phù hợp, hiệu quả vì thường viện dẫn vào "công lý, lẽ phải và tình yêu thương của Chúa trời" dẫn đến số lượng đơn thỉnh cầu tăng lên, khối lượng công việc ngày càng lớn, đòi hỏi phải có một nhân sự và hệ thống thể chế, thiết chế tương đương vì vậy vua ra quyết định thành lập tòa án công bằng.

Đầu thế kỷ 16, các quyết định của Tòa công bằng hình thành một hệ thống các quy định pháp lý và Trong quá trình sử dụng công lý để giải quyết các vụ việc, cùng với thời gian, các phán quyết của Đại pháp quan đã phát triển thành tập hợp những quy phạm đặc biệt, được nhắc đến dưới danh nghĩa  "equity" hay Luật Công bình và hình thành một hệ thống pháp luật thứ hai gọi là luật công bằng. Học thuyết về Luật công bình (Equity law) mang nhiều yếu tố của Luật La Mã vì các Đại Chưởng ấn thường là các mục sư bị ảnh hưởng của Luật Giáo hội (cannon law)- một loại luật có cơ sở gần gũi với luật La Mã.

Đặc trưng
Luật Công bình có nguồn gốc coi nhà vua như biểu tượng của công lý, tất cả các vấn đề đều được gửi đơn thỉnh cầu lên vua Luật công bằng xuất hiện bên cạnh luật chung nhưng không làm thay đổi luật chung và không vô hiệu hoá các quy định của Luật chung (tức thông luật).

So với Thông luật thì Luật Công bình có một số đặc điểm  như các quy phạm thể hiện tính đạo đức, linh hoạt, mềm dẻo và ảnh hưởng nhiều bởi Luật Giáo hội (Do viên quan Đại Chưởng ấn là người đi đạo), các quy định được thiết lập trên nguyên lý "lẽ phải và tình yêu thương của Chúa trời". Ngoài ra hoạt động xét xử của tòa công bình thể hiện tính chất cá nhân, chủ quan. Mặt khác, các thủ tục pháp lý, thủ tục xét xử đa dạng, đơn giản hơn so với Thông luật (không bị ràng buộc nặng nề bởi hệ thống trát).

Luật Công bình ra đời đã khắc phục được những bất cập của Thông luật, giúp giải quyết được các vụ việc không được giải quyết hoặc chưa được giải quyết tại Tòa án Hoàng gia. Với Luật Công bình, những vụ khiếu kiện đều được giải quyết. Trong quá trình xét xử tại tòa, Đại pháp quan không áp dụng các án lệ của Tòa án Hoàng gia, luật Đại pháp quan sử dụng là dựa vào lẽ phải. Nói đến lẽ phải tức là phải có người đúng, người sai rõ ràng nên các vụ việc đưa ra thường được thụ lý giải quyết.

Tòa đại pháp mở đầu quá trình tố tụng không phải bằng trát mà bằng đơn thỉnh cầu, không có mẫu in sẵn, viết bằng thứ tiếng Pháp dùng ở Anh thời trung cổ. Người thỉnh cầu nêu rõ lý do khiếu nại và khẩn cầu sự trợ giúp. Đơn thỉnh cầu phải được gửi kèm theo vật làm tin mới có thể khởi kiện. Với đơn viết tay như thế, mọi oan ức của người dân có thể nhờ công lý mà được giải quyết, tránh được tình trạng như việc sử dụng hệ thống trát trong Tòa án Hoàng gia.

Tại Tòa đại pháp, Đại pháp quan xét xử dựa vào nội dung vụ việc và quyền lợi của các bên tranh chấp, còn tại Tòa án Hoàng gia thì lại rất coi trọng chứng cứ. Trong quá trình xét xử, Đại pháp quan tiến hành thẩm vấn nhằm phát hiện tình trạng lương tâm của bị đơn để gột rửa lương tâm cho bị đơn khi cần thiết. Bên bị sẽ phải trả lời những câu hỏi trên cơ sở tuyên thệ do Đại pháp quan đưa ra. Những câu hỏi thông minh của Đại pháp quan buộc bị đơn tự khai ra các tình tiết của vụ việc, trên cơ sở đó có thể khép bị đơn vào một tội, một lỗi nào đó. Đây là thủ tục tố tụng đặc biệt không hề được sử dụng tại Tòa án Hoàng gia ở cùng thời.

Giải pháp được đưa ra bởi Tòa đại pháp rất khác so với giải pháp đưa ra bởi Tòa án Hoàng gia. Đại pháp quan có thể phát lệnh dưới hình thức tuyên bố quyền của bên nguyên hoặc dưới dạng lệnh buộc bên bị (bên có hành vi gây tổn hại) phải thực hiện hành vi nào đó hoặc cấm bên bị thực hiện hành vi xâm phạm tới lợi ích của bên nguyên. Trong khi đó, Tòa án Hoàng gia chỉ có thể ra phán quyết buộc bên bị có hành vi gây thiệt hại cho bên nguyên phải bồi thường thiệt hại. Từ thực tế này có thể thấy Tòa đại pháp có quyền lực lớn hơn Tòa án Hoàng gia.

Đóng góp to lớn của Luật Công bình đối với hệ thống pháp luật Anh là đã tạo ra chế định ủy thác. Theo nguyên tắc của Thông luật, đối với việc ủy thác đất đai, sau khi đã sang tên đất, người ủy thác không còn quyền sử dụng hợp pháp đối với mảnh đất đã ủy thác, mà phần đất đó đất thuộc về quyền sử dụng hợp pháp của người được ủy thác, quyền sử dụng đất của người được ủy thác chỉ bị giới hạn bởi quy phạm đạo đức chứ không bị giới hạn bởi quy phạm pháp luật. Nên khi có tranh chấp xảy ra thì Tòa án Hoàng gia chưa bao giờ giải quyết được.

Nhưng tại Tòa đại pháp, trước những vụ việc này Đại pháp quan cho rằng việc người được ủy thác phủ nhận quyền đòi lại đất của người ủy thác là bất công, trái với giáo lý và lương tâm và rằng người được ủy thác chỉ giữ mảnh đất đó vì lợi ích của người ủy thác và sẽ phải trả lại cho người ủy thác khi có yêu cầu. Vì vậy, Đại pháp quan thường ra phán quyết cưỡng chế thi hành những điều kiện theo đó hợp đồng ủy thác được thiết lập để buộc bên được ủy thác thực hiện những cam kết của mình.

Khẳng định
Việc hình thành Luật Công bình dẫn đến một hiện trạng tại nước Anh bấy giờ là sự tồn tại song song hai hệ thống tòa – Tòa thông luật và Tòa công bình- dẫn đến sự xung đột về thẩm quyền và "tính hai mặt trong thủ tục tố tụng Anh". Tính hai mặt này là một mặt vừa đặt nặng tính thủ tục và chứng cứ nhưng mặt khác lại bỏ qua tất cả các thủ tục và không coi trọng chứng cứ bằng lẽ phải, một mặt vừa phải tuân thủ hệ thống các án lệ đã có từ trước nhưng mặt khác chỉ phải tuân thủ theo lẽ phải và những phán quyết chủ quan.

Lúc này ở Anh có 3 hệ thống toà án gây nên sự chồng chéo và mâu thuẫn (Hoàng gia, Công bằng và địa phương), ngoài ra các thủ tục tố tụng ở Anh quá phức tạp, mỗi vụ đòi hỏi phải có một loại trát riêng. Và đến cuối thế kỷ XIX ở Anh đã có cuộc cải cách hệ thống toà án và thủ tục tố tụng do sau chiến tranh Anh – Pháp, nước Anh bị lâm vào tình trạng khủng hoảng đòi hỏi phải có cải cách toàn diện.

Điều này đòi hỏi phải có cuộc cải cách pháp luật. Việc cải cách này xuết hiện từ tư tưởng của Jeremy Bantan, ông cho rằng hệ thống pháp luật của Anh mang tính lịch sử, ngẫu nhiên nhiều hơn là tính hợp lý và đề xuất pháp điển hoá ở Anh lúc bấy giờ, ban đầu tư tưởng cải cách này không được ủng hộ của các luật sư, đến cuối thế kỷ XIX đã được chấp nhận và trở thành cơ sở cho việc cải cách pháp luật ở Anh.

Mục đích cải cách là hợp nhất hai hệ thống tòa làm một và xóa bỏ tính hai mặt trong thủ tục tố tụng, thống nhất về một mối. Kết quả cải cách là đã hợp nhất hai hệ thống tòa án, xóa bỏ tính haimặt trong tố tụng. Qua đó khẳng định vị trí của Luật Công bình từ vị trí là bộ phận bổ sung cho Thông luật trở nên bộ phận pháp luật bình đẳng với Thông luật và là một trong hai hệ thống pháp luật trong pháp luật Anh.

Tham khảo
 Giáo trình luật so sánh, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nhà xuất bản Công an nhân dân, năm 2008.
 Những hệ thống pháp luật chính trong thế giới đương đại, David Rene, Nhà xuất bản thành phố Hồ Chí Minh. năm 2003. (Nguyên văn từ cuốn: Major legal systems in the world today – An introdution to the comparative study of law, Rene David và Jonh E.C.Brierley, Second edition, The Free Press, New York, London, Toronto, Sydney, Tokyo, Singapore, 1978)
 Luật so sánh (bản tiếng Việt), Micheal Bogdan, năm 2002.
 Hiram Miller Sout, Bristish Government, New York, Oxford University Press, 1953
 Richard J.Dierce; J.R; Sidney A.Shapiro; Jaul. R.Verkuil, Administrative Law and Process, Mineola, New York, The Foundation Press Inc, 1985

Chú thích

Luật pháp
Pháp luật Anh


title: Adaina everdinae

text:
Adaina everdinae là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Argentina(Salta).. Con trưởng thành có sải cánh dài 13 mm. Đầu màu nâu ô liu. Con trưởng thành bay vào tháng 4 và 12 trong năm. Ấu trùng ăn các loài thực vật.

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Đại Chưởng ấn

text:
Đại Chưởng ấn hay còn gọi là Đại Pháp quan hoặc Ngài Đổng lý Văn phòng (tiếng Anh: Lord Chancellor), là một viên chức cao cấp và đóng vai trò quan trọng trong chính phủ của Vương quốc Anh. Đại Chưởng ấn được coi là thứ hạng cao nhất của các quan chức lớn của nhà nước, tương đương Thừa tướng và Thủ tướng.

Thông thường, Đại Chưởng ấn thường được bổ nhiệm bởi nguyên thủ quốc gia trên cơ sở đệ trình của Thủ tướng Chính phủ.

Khái quát
Trong lịch sử, Đại Chưởng ấn là người đứng đầu Văn phòng triều đình, hầu cận thân nhất của nhà vua. Đại Chưởng ấn trước đây là một mục sư theo đạo. Các vị Đại Chưởng ấn được cho là viên quan có đóng góp to lớn trong sự hình thành và phát triển của Luật Công bình ở Anh. Trước đây, Đại Chưởng ấn là một công chức của Tòa án, đồng thời hầu cận nhà vua của mình và đóng vai trò như một pháp quan để giải quyết những đơn kiện. Sau đó nhà vua giao cho Đại chưởng ấn giải quyết những vụ kiện và Văn phòng đại pháp quan đã dần phát triển thành Tòa đại pháp.

Trong quá trình giải quyết, Đại chưởng ấn đưa ra những giải pháp pháp lý rất phù hợp, hiệu quả vì thường viện dẫn vào "công lý, lẽ phải và tình yêu thương của Chúa trời" dẫn đến số lượng đơn thỉnh cầu tăng lên, khối lượng công việc ngày càng lớn, đòi hỏi phải có một nhân sự và hệ thống thể chế, thiết chế tương đương. Vì vậy nhà vua ra quyết định thành lập Tòa án công bằng là nền tảng cho sự hình thành và phát triển của Luật Công bình.

Chú thích

Tham khảo
Campbell, John (1878), Lives of the Lord Chancellors and Keepers of the Great Seal of England From the Earliest Times Till the Reign of Qeen Victoria, 7th ed. London: John Murray.
 Davies, M. (2003). Companion to the Standing Orders and guide to the Proceedings of the Lords, 19th ed.
 Department for Constitutional Affairs. (2003). "Constitutional Reform: Reforming the Office of the Lord Chancellor"
 House of Lords. (2003–2004). Bill 30 (Constitutional Reform Bill).
"Lord High Chancellor" (1911). Encyclopædia Britannica, 11th ed. London: Cambridge University Press.

Quan chức
Anh


title: Adaina excreta

text:
Adaina excreta là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Peru (Carabaya), Argentina và Ecuador. Con trưởng thành có sải cánh dài 18 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 1, 6, 10, 11 trong năm. Ngực, ngực giữa, và bụng có màu son nhạt nâu. Các cánh trước son vàng (về phía lưng màu xám-hỗn hợp) với những mảng màu nâu sẫm và vân màu xám. Dưới là màu nâu sẫm. Các cánh sau có màu nâu xám có biên tua viền màu xám. Dưới có màu xám nâu.

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Adaina fuscahodias

text:
Adaina fuscahodias là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Mexico (Veracruz), Brazil và Costa Rica. Con trưởng thành có sải cánh dài 15–17 mm. Đầu màu trắng son nhạt. Râu màu trắng son nhạt. Ngực, ngực giữa và bụng màu trắng son nhạt. Con trưởng thành bay vào tháng trong năm. Ấu trùng ăn các loài thực vật Verbesina, Senecio brasiliensis và Vernonanthura mariana..

Chú thích

Tham khảo

Adaina


title: Bầu cử bổ sung Myanma năm 2012

text:
Bầu cử bổ sung Myanma năm 2012 là một cuộc bầu cử đã được tổ chức vào ngày 1 tháng 4 năm 2012. Cuộc bầu cử tổ chức nhằm bổ sung nghị sĩ vào 45 ghế còn trống trong quốc hội gồm 664 thành viên của Myanmar Cuộc bầu cử phụ này diễn ra vài tháng sau khi chính phủ Myanmar bất ngờ thực hiện hàng loạt cải cách. Cuộc bầu cử quốc hội bổ sung tại Myanmar này có tổng cộng 17 chính Đảng tham gia tranh cử với 157 ứng cử viên, trong đó có 7 ứng cử viên độc lập, đua tranh vào 45 ghế, gồm 37 ghế Hạ viện, 6 ghế Thượng viện và 2 ghế tại các cơ quan lập pháp cấp khu vực và cấp bang.
Phe đối lập chính Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ đã được tái đăng ký tham gia, cuộc bầu cử vào ngày 13 tháng 12 năm 2011 như là một phần của cải cách tại Miến Điện kể từ năm 2010. Lãnh đạo Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ Aung San Suu Kyi chạy đua ghế của khu vực cử tri Kawhmu, nơi mà bà đã giành chiến thắng và Đảng của bà đã giành 40 trong số 44 ghế họ đang tranh cử.
Trong tháng 2 năm 2012, Tổng thống Thein Sein nhận phát biểu rằng chính phủ sẽ nghiêm túc xem xét "cho phép quan sát khu vực Đông Nam Á từ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á thực hiện giám sát cuộc bầu cử. Chính phủ Myanma đã xác nhận rằng họ đã yêu cầu cho các quan sát viên bầu cử ASEAN đến ngày 28 tháng 3, năm ngày trước khi cuộc bầu cử. Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Trung Quốc, và Hàn Quốc, cũng như các đối tác đối thoại của ASEAN (Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc, Nga và Úc), cũng mời quan sát cuộc bầu cử, mặc dù Myanma vẫn chưa rõ mức độ tiếp cận của các nhà quan sát quốc tế sẽ được phép. Hoa Kỳ đã gửi hai quan sát viên bầu cử và ba nhà báo.
Ngày 2 tháng 4, Ủy ban bầu cử liên bang Myanma chính thức tuyên bố Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ đã giành được đa số ghế trong cuộc bầu cử quốc hội bổ sung ở nước này. Theo kết quả sơ bộ được công bố trên đài phát thanh và đài truyền hình quốc gia, tính đến thời điểm này, trong số 45 ghế được bầu bổ sung, NLD đã giành được 40 ghế, trong đó có 35 ghế Hạ viện, 3 ghế Thượng viện và 2 ghế đại biểu khu vực hoặc bang. Trong số 35 ghế Hạ viện mà Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ giành được có tất cả sáu ghế tại 6 khu vực bầu cử ở Yangon và toàn bộ 4 ghế ở các khu vực bầu cử tại thủ đô Nay Pyi Taw. Dự kiến, 5 ghế còn lại sẽ sớm được công bố trong thời gian tới.

Tham khảo

Bầu cử ở Myanmar
Chính trị Myanmar


title: Cải cách dân chủ Myanmar

text:
Các cuộc cải cách dân chủ giai đoạn 2011-2012 ở Myanma là một loạt các cải cách chính trị, kinh tế và hành chính ở Myanma thực hiện bởi Đảng Liên minh Đoàn kết và Phát triển, một chính được quân đội quốc gia này hậu thuẫn. Những cải cách này bao gồm việc bãi bỏ án quản thúc tại gia đối với lãnh tụ dân chủ Aung San Suu Kyi và tiếp theo là tiến hành đối thoại với bà, thành lập Ủy ban Nhân quyền quốc gia, tổng ân xá cho hơn 200 chính trị phạm, tổ chức của pháp luật lao động mới cho phép các công đoàn lao động và đình công, nới lỏng kiểm duyệt báo chí và các quy định về chính sách tiền tệ (cải cách toàn bộ hệ thống tỷ giá hối đoái để cho phép thả nổi có kiểm soát đồng nội tệ từ ngày 1 tháng 4 năm 2012). Những cải cách đã gây ngạc nhiên cho cộng đồng quốc tế vốn coicuộc bầu cử năm 2010, dẫn đến chiến thắng của USDP là cuộc bầu cử gian lận.
Nhờ các cải cách này, ASEAN đã chấp thuận phê duyệt cuộc chạy đua của Myanma vào vị trí Chủ tịch ASEAN năm 2014. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton đã đến thăm Myanma vào ngày 1 tháng 12 năm 2011 khuyến khích tiến bộ hơn nữa, đó là chuyến thăm đầu tiên của Ngoại trưởng Mỹ đến Myanma sau hơn năm mươi năm. Đảng của bà Aung San Suu Kyi, Đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ tham gia bầu cử bổ sung Myanma năm 2012, cuộc bầu cử phụ sau khi chính phủ bãi bỏ luật dẫn đến việc tẩy chay của đảng này đối với cuộc tổng tuyển cử năm 2010. Tuy nhiên, không chắc chắn tồn tại hơn 1.600 tù nhân chính trị đã được tha bổng và cuộc đụng độ giữa quân đội Miến Điện và các nhóm nổi dậy địa phương tiếp tục.
Năm 2011, các nhà lãnh đạo quân sự đã bước sang một bên, chuyển giao quyền lực vào tay chính phủ dân sự trên danh nghĩa được hình thành từ phần lớn các tướng tá cũ để bắt đầu cải cách chính trị, ký kết ngừng bắn với hầu hết các nhóm dân tộc thiểu số, cam kết hiện đại hoá kinh tế.

Chú thích

Tham khảo

Chính trị Myanmar


title: X-Men: The Last Stand

text:
X-Men: The Last Stand (còn gọi là X3; tiếng Việt: Dị nhân: Phán xét cuối cùng) là bộ phim siêu anh hùng của Mỹ ra mắt vào năm 2006 và là phim thứ ba trong loạt phim X-Men.

Phim được đạo diễn bởi Brett Ratner và sao bao gồm một dàn diễn viên: Hugh Jackman, Halle Berry, Patrick Stewart, Ian McKellen, Famke Janssen, Kelsey Grammer, Anna Paquin, Shawn Ashmore, Aaron Stanford, Vinnie Jones, Rebecca Romijn, và James Marsden. Kịch bản của bộ phim xoay quanh 2 tập truyện "The Dark Phoenix Saga" của nhà văn Chris Claremont và nghệ sĩ John Byrne, và "Gifted" Whedon Joss nhà văn và nghệ sĩ John Cassaday, với 1 cốt truyện xoay quanh chữa bệnh "đột biến" mà gây ra hậu quả nghiêm trọng giữa các đột biến và con người, và sự sống lại bí ẩn của Jean Grey.

Kinh phí và doanh Thu
Quay phim bắt đầu vào tháng 8 năm 2005, ngân sách 210 triệu USD, bộ phim đắt nhất tại thời điểm phát hành, và có ảnh hưởng sâu rộng hình ảnh được thực hiện bởi mười một công ty khác nhau. X-Men: The Last Stand đã nhận được đánh giá hỗn hợp, nhưng thu về khoảng 459.000.000 USD trên toàn thế giới, thứ bảy bộ phim có doanh thu cao nhất của năm 2006

Nội dung phim

Đây là đỉnh điểm cuộc đấu tranh của những dị nhân với loài người. Cuộc chiến không khoan nhượng với khẩu hiệu: "Một người vì mọi người" và "Kẻ mạnh sẽ chiến thắng".

Câu chuyện mở đầu vào một buổi sáng nọ. Hai người đàn ông tìm đến nhà Grey để gặp gỡ cô bé Jean có những khả năng kỳ lạ. Họ kinh ngạc khi cô bé có thể điều khiển mọi thứ chỉ bằng ý nghĩ.Mười năm sau, một thanh niên Warren Worthington III cố gắng để cắt bỏ đôi cánh của mình. Từ đó, một thế giới các dị nhân với những khả năng phi thường bắt đầu được mở ra…

Trong khi đó, thế giới loài người bắt đầu chế ra loại thuốc có thể triệt tiêu những gen đột biến của các dị nhân để biến họ trở thành người bình thường. Lần đầu tiên, cộng đồng những người bị đột biến đứng trước ngã ba đường: phải lựa chọn tiếp tục cuộc sống bị xã hội xa lánh để giữ lại những sức mạnh độc nhất tạo hóa ban tặng, hoặc từ bỏ tất cả để hòa nhập trong cuộc sống bình thường. Mâu thuẫn bắt đầu giữa người đứng đầu "dị nhân" Charles Xavier và Eric Lehnsherr khi một người ủng hộ chủ trương "một người vì mọi người" còn một người lại khăng khăng "kẻ mạnh nhất sẽ chiến thắng". Và liều thuốc hoá giải cho người đột biến những tưởng là con đường giải thoát họ lại trở thành nguyên nhân gián tiếp đưa cả "dị nhân" và "thường nhân" vào cuộc đấu tranh quyết liệt. Một cuộc chiến để kết thúc tất cả, để đưa ra một phán quyết cuối cùng…

Đứng đầu trường học dị nhân là giáo sư Charles Xavier (Patrick Stewart) với năng lực ngoại cảm phi thường. Anh thầy Scott không lúc nào nguôi nhớ đến cô bạn Jean đã mất, để lại lớp học cho Wolverine điều khiển. Một hôm, Scott tìm đến một vùng hồ và vảng vất nghe thấy tiếng gọi thân thương của Jean. Bất ngờ sau ánh sáng chói lòa, Jean hiện ra bằng xương bằng thịt và nói rằng kỳ thực cô vẫn chưa chết. Song vì một lý do bí mật mà Scott biến mất, chỉ còn lại cặp kính của anh, còn Jean được đưa về trường học dị nhân trong trạng thái bất tỉnh.

Qua nghiên cứu, giáo sư Xavier nhận thấy trong Jean có những năng lực phi thường ở cấp 5 mà chưa một dị nhân nào từng có. Trong cô là hai con người, và khi một Jean bình thường, nhân ái bị lấn át thì một Jean khác trỗi dậy với sự lạnh lùng, tàn nhẫn và sức hủy diệt kinh hoàng.

Nhận thấy sức mạnh của Jean, người cầm đầu của phe dị nhân muốn thâu tóm thế giới là Eric Lehnsherr tìm đến để dụ dỗ Jean về phe mình. Giáo sư Xavier cùng lúc đó cũng đến nhà Jean nhằm ngăn chặn cô khỏi việc biến thành một ác quỷ. Tuy nhiên giáo sư xấu số đã bị hủy diệt dưới sức mạnh bão táp của Jean.

Cuộc đấu giữa hai phe phái dị nhân bắt đầu diễn ra quyết liệt với những khả năng phi thường. Rogue (Anna Paquin) là mối đe doạ cho bất cứ sinh vật nào khi cô chạm tay đến; Mystique (Rebecca Romijin) có khả năng biến hình; Cyclops (James Marsden) có con mắt phóng tia sáng năng lượng đủ sức phá hủy cả ngọn núi; Iceman (Shawn Ashmoe) với khả năng hạ thấp thân nhiệt để tỏa ra khí lạnh chết người; Pyro (Aaron Stanford) biết phóng lửa; Colossus (Daniel Cudmore) có thể thay đổi cơ thể thành kim loại… Và đặc biệt còn có Tiến sĩ Hank McCoy (Kelsey Grammer), hay còn được gọi là Beast. McCoy là một nhà di truyền học rất tài năng, một con người đầy lòng quả cảm và nhanh trí tinh anh. Nhưng rồi một thí nghiệm đã gây đột biến trong tế bào, khiến ông trở thành nửa người nửa thú với bộ lông thú xanh ghê rợn.

Logan nhận ra mình là người duy nhất có thể tiếp cận được Jean nhờ năng lực tái tạo, và yêu cầu Storm sơ tán tất cả những người khác. Anh phải đối mặt với Phoenix một mình, để ngăn chặn sự tân công Jean. Trong giây lát giành lại được sự kiểm soát bản thân, Jean cầu xin Logan hãy cứu cô. Logan nói rằng anh yêu cô ấy rồi, đâm vào bụng Jean, giết chết cô để kết thúc cuộc chiến.

Trường học tiếp tục dù không có Xavier, với Storm bây giờ trở thành hiệu trưởng và Logan là một giáo viên, Chủ tịch nước bổ nhiệm Beast là đại sứ tại Liên Hợp Quốc. Rogue trở về, nói với Iceman, cô đã "được chữa bệnh" và hai người chạm tay nhau lần đầu tiên. Magneto giờ đây không còn năng lực, ngồi trong một công viên ở San Francisco, trước mặt là bộ bàn cờ. Ông chỉ tay về phía một quân cờ có kim loại, nó lặc lư nhẹ.

Sau phần credits, Tiến sĩ Moira MacTaggert kiểm tra một bệnh nhân hôn mê, người chào đón mình với giọng nói của Xavier. Giật mình, cô trả lời, "Charles?".

Diễn viên
Hugh Jackman Trong Vai Logan / Wolverine: Một dị nhân đột biến với năng lực tái tạo và được phủ một lớp kim loại Adamantium vào xương và móng vuốt của mình xuất hiện từ mỗi bàn tay.
Halle Berry Trong vai Ororo Munroe / Storm: Một trong những học viên đầu của Xavier, Storm có thể điều khiển thời tiết bằng tâm linh.
Patrick Stewart Trong Vai Charles Xavier: Người sáng lập của Học viện Xavier, ông có năng lực thần giao cách cảm, có thể thâm nhập vào tâm trí của người khác. Ông cũng là người ủng hộ một mối quan hệ hòa bình giữa nhân loại và đột biến.
Anna Paquin Trong Vai Marie / Rogue: Một dị nhân chạy trốn đột biến với năng lực hấp thụ, cô đã tìm thấy một mái nhà tại trường Xavier, nơi cô có tình yêu với Bobby Drake.
Kelsey Grammer Vai Tiến sĩ Hank McCoy / the Beast: Một cựu sinh viên của trường học Xavier, bây giờ là Bộ trưởng Nội vụ người đột biến trong chính phủ Mỹ. Một nhà khoa học xuất sắc. Sự đột biến đã khiến cơ thể ông dược phủ lớp lông màu xanh và có sực mạnh thể lực cùng với sự nhanh nhẹn cao.
James Marsden Vai Scott Summers / Cyclops: Dị nhân có khả năng phát ra luồng năng lượng mạnh mẽ màu đỏ từ đôi mắt của mình.
Shawn Ashmore Vai Bobby Drake / Iceman: Là dị nhân trẻ có thể tạo ra băng đá hoặc đóng băng mọi thứ.
Ellen Page trong vai Kitty Pryde / Shadowcat: Dị nhân có thể đi xuyên qua các vật thể rắn.
Daniel Cudmore trong vai Peter Rasputin / Colossus: Dị nhân có thể biến đổi làn da của mình thành thép hữu cơ, cho ông sức mạnh siêu phàm và khả năng chống chịu sát thương và nhiệt độ cao.
Ben Foster trong vai Warren Worthington III / Thiên thần: Dị nhân có đôi cánh lông vũ cho phép anh ta bay lượn. Cayden Boyd đóng vai Warren lúc nhỏ.
Famke Janssen trong vaiJean Grey / Phoenix: Cựu thành viên của X-Men đã hy sinh mình để cứu đồng đội của mình, khi được sống lại Jean cho vào nhân cách thay thế cô.
Ian McKellen trong vai Erik Lehnsherr / Magneto: lãnh đạo và sáng lập của The Brotherhood và có sức mạnh để thao tác bất kỳ hình thức của kim loại.
 Và Một số diễn viên khác...

Tại Việt Nam
Phim được chiếu trên kênh HTV3 vào ngày 15 tháng 6 năm 2014 với phiên bản lồng Tiếng Việt

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim X-Men
Phim do Brett Ratner đạo diễn
Phim của 20th Century Fox
Phim hành động Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở New York
Phim tiếp nối
Phim hành động thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở San Francisco, California
Phim phiêu lưu thập niên 2000
Biến đổi hình dạng trong tác phẩm giả tưởng
Phim do Avi Arad sản xuất