title: Dornier Do 22

text:
Dornier Do 22 là một loại thủy phi cơ của Đức, được phát triển trong thập niên 1930. Dù có hiệu năng tốt nhưng nó chỉ được chế tạo với số lượng nhỏ và chủ yếu dùng xuất khẩu.

Biến thể
Do C3
Mẫu thử của Do 22, 2 chiếc
Do 22Kg
Phiên bản xuất khẩu cho Hy Lạp.
Do 22Kj
Phiên bản xuất khẩu cho Nam Tư.
Do 22Kl
Phiên bản xuất khẩu cho Latvia. Nhưng sau đó chuyển cho Phần Lan
Do 22L
Phiên bản trên bộ, lắp bộ càng thông thường. 1 mẫu thử.

Quốc gia sử dụng
 Không quân Phần Lan – 4 chiếc Do 22KI

Không quân Hy Lạp

 Hải quân Hoàng gia Nam Tư - 12

Tính năng kỹ chiến thuật (Do 22)
Dữ liệu lấy từ German Aircraft of the Second World War

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 3
Chiều dài: 13,12 m (43 ft 0½ in)
Sải cánh: 16,20 m (53 ft 1¾ in)
Chiều cao: 4,85 m (15 ft 11 in)
Diện tích cánh: 45,0 m² (482,2 ft²)
Trọng lượng rỗng: 2.600 kg (5.733 lb)
Trọng lượng có tải: 4.000 kg (8.820 lb)
Động cơ: 1 × Hispano-Suiza 12Ybrs, 641 kW (860 hp)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 350 km/h (189 knots, 217 mph) trên độ cao 3.000 m (9.840 ft)
Vận tốc hành trình: 310 km/h (168 knots, 193 mph)
Tầm bay: 2.300 km (1.428 mi)
Trần bay: 9.000 m (29.500 ft)
Vận tốc lên cao: 5.000 m (16.400 ft) trong 13 phút

Vũ khí
Súng: 4 × súng máy MG 15 7,92 mm (.312 in)
Bom: 1 quả ngư lôi 800 kg (1.764 lb) hoặc 4 quả bom 50 kg (110 lb)

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo
Donald, David (ed.) The Encyclopedia of World Aircraft. Leicester,UK:Blitz Editions. ISBN 1-85605-375-X.
Green, William. War Planes of the Second World War: Volume Six Floatplanes. London:Macdonald, 1962.
March, Daniel J. British Warplanes of World War II. London:Aerospace Publishing, 1998. ISBN 1-874023-92-1.
Smith, J.R. and Kay, Antony L. German Aircraft of the Second World War. London:Putnam, 1972. ISBN 85177 836 4.

Liên kết ngoài
 A History of Greek Military Equipment (1821-today): Greek Do.22 Kg

Do 022
Máy bay quân sự Đức thập niên 1930
Thủy phi cơ
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh trên
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Fairey Seafox

text:
Fairey Seafox là một loại thủy phi cơ trinh sát của Anh, do hãng Fairey thiết kế chế tạo cho Không quân Hải quân Hoàng gia. Nó được trang bị cho các tàu tuần dương hạng nhẹ trong Chiến tranh thế giới II.

Quốc gia sử dụng

Không quân Hải quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Seafox)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 2
Chiều dài: 33 ft 5 in (10,19 m)
Sải cánh: 40 ft 0 in (12,20 m)
Chiều cao: 12 ft 2 in (3,71 m)
Diện tích cánh: 434 ft² (40,3 m²)
Trọng lượng rỗng: 3.805 lb (1.730 kg)
Trọng lượng có tải: 5.420 lb (2.464 kg)
Động cơ: 1 × Napier Rapier VI, 395 hp (295 kW)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 124 mph (108 knot, 200 km/h) trên độ cao 5.860 ft (1.787 m)
Vận tốc hành trình: 106 mph (92 knots, 171 km/h)
Tầm bay: 440 mi (383 nmi, 710 km)
Trần bay: 9.700 ft (2.960 m)

Vũ khí
Súng: 1 khẩu 7,7 mm

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 "For Light Reconnaissance" (PDF). Flight, ngày 9 tháng 12 năm 1937. pp. 570–574.
 Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to British Aircraft of World War II. London; New York: Aerospace Publishing Ltd., 1982. P.87. ISBN 0-600-34951-9, ISBN 0-600-34967-5.
 Taylor, H.A. Fairey Aircraft since 1915. London: Putnam, 1974. ISBN 0-370-00065-X.

Liên kết ngoài
British Aircraft of World War II

Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Thủy phi cơ
Seafox
Máy bay chiến đấu
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Trường Lạc (định hướng)

text:
Trường Lạc có thể là:

Địa danh
 Phường Trường Lạc, quận Ô Môn, thành phố Cần Thơ, Việt Nam
 Thành phố cấp huyện Trường Lạc, thành phố Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc

Khác
 Trường Lạc hoàng hậu thời Lê
 Cung Trường Lạc, một trong các cung điện chính của thành Trường An Nhà Hán


title: Trường Thành (định hướng)

text:
Trường Thành có thể là:

Việt Nam
 Xã Trường Thành, huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ
 Xã Trường Thành, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
 Xã cũ Trường Thành thuộc huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương, nay là một phần xã Thanh Quang cùng huyện.

Trung Quốc
 Tên rút ngắn của Vạn Lý Trường Thành

Xem thêm
 Trường Thạnh


title: Trường Thi (định hướng)

text:
Trường Thi có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Trường Thi, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định.
 Phường Trường Thi, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
 Phường Trường Thi, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.


title: Trường Thọ (định hướng)

text:
Trường Thọ có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam
 Phường Trường Thọ, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh
 Xã Trường Thọ, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
 Xã Trường Thọ, huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh

Trung Quốc
 Khu Trường Thọ, thành phố Trùng Khánh


title: Tự Do (định hướng)

text:
Tự Do có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tự Do, huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng
 Xã Tự Do, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình

Xem thêm
 Tự do
 Độc Lập (định hướng)


title: Tú Sơn (định hướng)

text:
Tú Sơn có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam
 Xã Tú Sơn, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng.
 Xã Tú Sơn, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình.

Trung Quốc
 Huyện tự trị Tú Sơn thuộc thành phố Trùng Khánh


title: Tứ Xuyên (định hướng)

text:
Tứ Xuyên có thể là một trong số các địa danh sau đây:

 Tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc
 Xã cũ Tứ Xuyên thuộc huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương, Việt Nam; nay là một phần xã Chí Minh cùng huyện.


title: Tuy Lộc (định hướng)

text:
Tuy Lộc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Tuy Lộc, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái
 Xã Tuy Lộc, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ
 Xã Tuy Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.


title: Vân Du (định hướng)

text:
Vân Du có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Thị trấn Vân Du, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa.
 Xã Vân Du, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên.
 Xã Vân Du, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ.


title: Văn Giang (định hướng)

text:
Văn Giang có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên
 Thị trấn Văn Giang, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên
 Xã cũ Văn Giang thuộc huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương; nay là một phần xã Văn Hội.


title: Vân Hội (định hướng)

text:
Vân Hội có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vân Hội, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.
 Xã Vân Hội, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái.


title: Vân Khánh (định hướng)

text:
Vân Khánh có thể là:

Địa danh
 Xã Vân Khánh, huyện An Minh, Kiên Giang.
 Xã Vân Khánh Đông, huyện An Minh, Kiên Giang.
 Xã Vân Khánh Tây, huyện An Minh, Kiên Giang.

Tên người
 Ca sĩ Vân Khánh


title: Văn Lang (định hướng)

text:
Văn Lang là nhà nước đầu tiên của người Việt theo truyền thuyết. Hiện nay, tên gọi Văn Lang còn được đặt cho một số địa danh Việt Nam sau:

 Xã Văn Lang, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn
 Xã Văn Lang, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ
 Xã Văn Lang, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình

Xem thêm
Cầu Văn Lang
Văn Lãng
Văn Lăng


title: Vân Mộng (định hướng)

text:
Vân Mộng có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam
 Xã cũ Vân Mộng thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn; nay là một phần xã Thống Nhất cùng huyện.
 Xã cũ Vân Mộng thuộc huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn; nay là một phần xã Liên Hội.

Trung Quốc
 Huyện Vân Mộng thuộc địa cấp thị Hiếu Cảm, tỉnh Hồ Bắc


title: Vân Nam (định hướng)

text:
Vân Nam có thể là một trong số các địa danh sau đây:

 Tỉnh Vân Nam, Trung Quốc
 Xã Vân Nam, huyện Phúc Thọ, Hà Nội, Việt Nam.


title: Văn Phong (định hướng)

text:
Văn Phong có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Văn Phong, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng
 Xã Văn Phong, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình


title: Vân Sơn (định hướng)

text:
Vân Sơn có thể là:

Địa danh Việt Nam
 Xã Vân Sơn, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang
 Xã Vân Sơn, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
 Xã Vân Sơn, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa
 Xã Vân Sơn, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang

Khác
 Nghệ danh của nghệ sĩ hài hải ngoại Dương Thanh Sơn, người sáng lập Trung tâm Vân Sơn
 Trung tâm Vân Sơn


title: Văn Sơn (định hướng)

text:
Văn Sơn có thể là một trong số các địa danh sau đây:

Việt Nam
 Xã Văn Sơn, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình.
 Xã Văn Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.
 Xã cũ Văn Sơn thuộc huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai; nay là một phần xã Võ Lao.

Đài Loan
 Quận Văn Sơn, Đài Bắc

Trung Quốc
 Châu tự trị dân tộc Choang, Miêu Văn Sơn, tỉnh Vân Nam
 Thành phố Văn Sơn thuộc châu Văn Sơn


title: Vạn Thắng (định hướng)

text:
Vạn Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

 Phường Vạn Thắng, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Vạn Thắng, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
 Xã Vạn Thắng, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Vạn Thắng, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa

Xem thêm
 Vạn Thắng Vương, một vương hiệu của Đinh Tiên Hoàng


title: Vạn Thạnh (định hướng)

text:
Vạn Thạnh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Vạn Thạnh, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
 Xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.


title: Vạn Thọ (định hướng)

text:
Vạn Thọ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vạn Thọ, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.
 Xã Vạn Thọ, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Xem thêm
Vạn thọ, một loài thực vật có hoa trong họ Cúc


title: Văn Tiến (định hướng)

text:
Văn Tiến có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Văn Tiến, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc.
 Xã cũ Văn Tiến thuộc thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái; nay là một phần xã Văn Phú.


title: Vạn Xuân (định hướng)

text:
Vạn Xuân có thể là:

 Quốc hiệu Vạn Xuân (544–602) trong lịch sử Việt Nam dưới thời nhà Tiền Lý
 Xã Vạn Xuân, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
 Xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa
 Tổng Công ty Xuất nhập khẩu tổng hợp Vạn Xuân, doanh nghiệp phụ trách xuất nhập khẩu trang thiết bị, vũ khí và hàng hóa phục vụ mục đích quốc phòng của Bộ Quốc phòng và Quân đội nhân dân Việt Nam.


title: Văn Yên (định hướng)

text:
Văn Yên có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái
 Phường Văn Yên, thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Văn Yên, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
 Huyện cũ Văn Yên thuộc tỉnh Hải Hưng; nay tương ứng với hai huyện Văn Giang và Yên Mỹ thuộc tỉnh Hưng Yên


title: Vạn Yên (định hướng)

text:
Vạn Yên có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vạn Yên, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội
 Xã Vạn Yên, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
 Thị trấn cũ Vạn Yên thuộc huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La: thị trấn giải thể vào năm 1977 do nằm trong lòng hồ thủy điện Hòa Bình, nay thuộc địa bàn xã Tân Phong cùng huyện.

Xem thêm
Vạn An


title: Vị Thanh (định hướng)

text:
Vị Thanh có thể là một trong số các địa danh thuộc tỉnh Hậu Giang, Việt Nam sau đây:

 Thành phố Vị Thanh, tỉnh lỵ tỉnh Hậu Giang
 Xã Vị Thanh, huyện Vị Thủy
 Huyện cũ Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang (cũ), sau thuộc tỉnh Cần Thơ; nay tương ứng với thành phố Vị Thanh và huyện Vị Thủy
 Thị trấn cũ Vị Thanh thuộc huyện Vị Thanh; nay tương ứng với các phường I, III, IV, V thuộc thành phố Vị Thanh

Hành chính Hậu Giang


title: Vị Xuyên (định hướng)

text:
Vị Xuyên có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang
 Phường Vị Xuyên, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định
 Thị trấn Vị Xuyên, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang


title: Việt Hòa (định hướng)

text:
Việt Hòa có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Việt Hòa, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.
 Xã Việt Hòa, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên.


title: Việt Hồng (định hướng)

text:
Việt Hồng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Việt Hồng, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.
 Xã Việt Hồng, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương.
 Xã Việt Hồng, huyện Trấn Yên, Yên Bái.


title: Việt Hùng (định hướng)

text:
Việt Hùng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam hoặc tên người sau đây:

Địa danh
 Phường Việt Hùng, thị xã Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Việt Hùng, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
 Xã Việt Hùng, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định
 Xã Việt Hùng, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

Tên người
 Việt Hùng (phát thanh viên) của Đài tiếng nói Việt Nam

Xem thêm
 Việt Hưng


title: Việt Tiến (định hướng)

text:
Việt Tiến có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Việt Tiến, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng
 Xã Việt Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
 Xã Việt Tiến, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Việt Tiến, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai.


title: Vĩnh Bảo (định hướng)

text:
Vĩnh Bảo có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

Địa danh
 Huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng.
 Phường Vĩnh Bảo, thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang.
 Thị trấn Vĩnh Bảo, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng.

Tên người
Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo của đàn ca tài tử và sân khấu cải lương


title: Vĩnh Hiệp (định hướng)

text:
Vĩnh Hiệp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Vĩnh Hiệp, thành phố Rạch Giá, Kiên Giang.
 Xã Vĩnh Hiệp, thành phố Nha Trang, Khánh Hòa.
 Xã Vĩnh Hiệp, thị xã Vĩnh Châu, Sóc Trăng.
 Xã Vĩnh Hiệp, huyện Vĩnh Thạnh, Bình Định.


title: Vĩnh Kim (định hướng)

text:
Vĩnh Kim có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vĩnh Kim, huyện Vĩnh Thạnh, Bình Định
 Xã Vĩnh Kim, huyện Châu Thành, Tiền Giang
 Xã cũ Vĩnh Kim, huyện Vĩnh Linh, Quảng Trị, nay là một phần xã Kim Thạch

Xem thêm
Vinh Kim


title: Vĩnh Lạc (định hướng)

text:
Vĩnh Lạc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

Việt Nam
 Phường Vĩnh Lạc, thành phố Rạch Giá, Kiên Giang.
 Xã Vĩnh Lạc, huyện Lục Yên, Yên Bái.
 Huyện cũ Vĩnh Lạc, nay là các huyện Vĩnh Tường và Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc

Trung Quốc
 Niên hiệu Vĩnh Lạc của Thánh Công Phương Lạp cuối thời Bắc Tống
 Niên hiệu Vĩnh Lạc của hoàng đế Minh Thành Tổ
 Vĩnh Lạc đại điển, bộ từ điển bách khoa của Trung Quốc được biên soạn dưới triều Vĩnh Lạc


title: Vĩnh Lại (định hướng)

text:
Vĩnh Lại có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vĩnh Lại, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.
 Tên cũ của huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng.
 Xã cũ Vĩnh Lại thuộc huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn; nay là một phần thị trấn Văn Quan và một phần xã Điềm He.

Xem thêm
 Mai Đức Nghị, tước hiệu Vĩnh Lại hầu, võ tướng triều Nguyễn.


title: Vĩnh Ngọc (định hướng)

text:
Vĩnh Ngọc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vĩnh Ngọc, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.
 Xã Vĩnh Ngọc, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.


title: Vĩnh Sơn (định hướng)

text:
Vĩnh Sơn có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
 Xã Vĩnh Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An
 Xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị
 Xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc.

Xem thêm
Xã Lưu Vĩnh Sơn, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh
Vinh Sơn


title: Vinh Thanh (định hướng)

text:
Vinh Thanh có thể là:

 Xã Vinh Thanh, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế, Việt Nam.
 Đại chủng viện Vinh Thanh


title: Vĩnh Tiến (định hướng)

text:
Vĩnh Tiến có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng.
 Xã Vĩnh Tiến, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình.
 Xã Vĩnh Tiến, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn.
 Xã Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa.


title: Vĩnh Tường (định hướng)

text:
Vĩnh Tường có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
 Phường Vĩnh Tường, thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang
 Thị trấn Vĩnh Tường, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
 Xã Vĩnh Tường, huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang.


title: Võ Lao (định hướng)

text:
Võ Lao có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Võ Lao, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
 Xã Võ Lao, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.


title: Vô Tranh (định hướng)

text:
Vô Tranh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vô Tranh, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
 Xã Vô Tranh, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ.
 Xã Vô Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.


title: Vụ Bản (định hướng)

text:
Vụ Bản có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định.
 Thị trấn Vụ Bản, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình.

Xem thêm
 Vũ Bản
 Vụ Bổn


title: Vũ Lăng (định hướng)

text:
Vũ Lăng có thể là:

Nhân danh
  (吳武陵), các quan viên nhà Đường.
  (武陵王)
  (于武陵), nhà thơ nhà Đường.
 Vũ Lăng, Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
  (李武陵), cựu đại úy tham mưu quân đội Trung Hoa Dân quốc.

Địa danh

Việt Nam
 Xã Vũ Lăng
 Xã Vũ Lăng, huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam
 Xã Vũ Lăng, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, Việt Nam

Trung Quốc
  (武陵橋)
 Hương  (武陵乡), huyện Đại Điền,  thành phố Tam Minh, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc.
  (武陵縣), huyện được thành lập vào thời nhà Tùy.
  (武陵镇)
  (武陵村)
 Quận Vũ Lăng (武陵区), thành phố Thường Đức, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc.

Đài Loan
  (武陵里)
 Lý Vũ Lăng, quận Đào Viên, thành phố Đào Viên, Đài Loan.
 Lý Vũ Lăng, quận Bắc, thành phố Tân Trúc, Đài Loan.
 Lý Vũ Lăng, quận Đại Giáp, thành phố Đài Trung, Đài Loan.
  (武陵農場), trang trại của Đài Loan.

Hàn Quốc
 Mureung/Muneung (무릉/무능, 武陵/舞陵, Vũ Lăng)
  (무릉역, 武陵驛, Ga Vũ Lăng)
 / (무릉리/무능리, 武陵里/舞陵里, Lý Vũ Lăng)

Xem thêm
 Vũ Lăng Nguyên (武陵源区)
 Khu thắng cảnh Vũ Lăng Nguyên (武陵源)


title: Vũ Xá (định hướng)

text:
Vũ Xá có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Vũ Xá, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên.
 Xã Vũ Xá, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.


title: Xuân Bắc (định hướng)

text:
Xuân Bắc có thể là:

 Xã Xuân Bắc, huyện Xuân Lộc, Đồng Nai.
 Xã Xuân Bắc, huyện Xuân Trường, Nam Định.
 Xuân Bắc (sinh 1976), nam diễn viên Việt Nam


title: Xuân Châu (định hướng)

text:
Xuân Châu có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Châu, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.
 Xã cũ Xuân Châu thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Thuận Minh cùng huyện.


title: Xuân Đông (định hướng)

text:
Xuân Đông có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Đông, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai
 Xã Xuân Đông, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang

Xem thêm
Đông Xuân (định hướng)


title: Xuân Giao (định hướng)

text:
Xuân Giao có thể là:
 Nhạc sĩ Xuân Giao
 Xã Xuân Giao, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, Việt Nam.


title: Xuân Hiệp (định hướng)

text:
Xuân Hiệp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Hiệp, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai.
 Xã Xuân Hiệp, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long.


title: Xuân Hồng (định hướng)

text:
Xuân Hồng có thể là:

Tên người
 Nhạc sĩ Xuân Hồng

Địa danh
 Xã Xuân Hồng, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định
 Xã Xuân Hồng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa


title: Xuân Hưng (định hướng)

text:
Xuân Hưng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Hưng, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai
 Xã Xuân Hưng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa


title: Xuân Khánh (định hướng)

text:
Xuân Khánh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.
 Xã cũ Xuân Khánh thuộc huyện Thọ Xuân; tỉnh Thanh Hóa, nay là một phần xã Xuân Hồng cùng huyện.

Xem thêm
 Xuân Khanh


title: Xuân Lai (định hướng)

text:
Xuân Lai có thể là một trong số các địa danh sau đây:

 Xã Xuân Lai, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh.
 Xã Xuân Lai, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
 Xã Xuân Lai, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái.


title: Xuân Lâm (định hướng)

text:
Xuân Lâm có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Xuân Lâm, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
 Phường Xuân Lâm, thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa
 Xã Xuân Lâm, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
 Xã Xuân Lâm, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An


title: Xuân Lập (định hướng)

text:
Xuân Lập có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Xuân Lập, thành phố Long Khánh, Đồng Nai.
 Xã Xuân Lập, huyện Lâm Bình, Tuyên Quang.
 Xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa.


title: Xuân Long (định hướng)

text:
Xuân Long có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Long, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn.
 Xã Xuân Long, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.
 Xã Xuân Long, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái.


title: Xuân Minh (định hướng)

text:
Xuân Minh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Minh, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang.
 Xã Xuân Minh, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.


title: Xuân Mỹ (định hướng)

text:
Xuân Mỹ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Mỹ, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai
 Xã Xuân Mỹ, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã cũ Xuân Mỹ thuộc thuộc huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa: xã giải thể vào năm 2008 do nằm trong hồ thủy điện Cửa Đặt.


title: Xuân Ninh (định hướng)

text:
Xuân Ninh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Ninh, huyện Xuân Trường, Nam Định.
 Xã Xuân Ninh, huyện Quảng Ninh, Quảng Bình.


title: Xuân Phong (định hướng)

text:
Xuân Phong có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Phong, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.
 Xã Xuân Phong, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
 Xã cũ Xuân Phong thuộc huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Hợp Phong.


title: Xuân Phú (định hướng)

text:
Xuân Phú có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Xuân Phú, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế
 Phường Xuân Phú, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
 Xã Xuân Phú, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang
 Xã Xuân Phú, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk
 Xã Xuân Phú, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai
 Xã Xuân Phú, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định
 Xã Xuân Phú, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa
 Xã cũ Xuân Phú thuộc huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội; nay là một phần xã Xuân Đình.
 Xã cũ Xuân Phú thuộc huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Phú Nghiêm.


title: Xuân Phương (định hướng)

text:
Xuân Phương có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Xuân Phương, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội.
 Xã Xuân Phương, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên.
 Xã Xuân Phương, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.
 Xã Xuân Phương, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.


title: Xuân Quang (định hướng)

text:
Xuân Quang có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Quang, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai.
 Xã Xuân Quang, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang.
 Các xã Xuân Quang 1, Xuân Quang 2 và Xuân Quang 3 thuộc huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.
 Xã cũ Xuân Quang thuộc huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ; nay là một phần xã Bắc Sơn cùng huyện.
 Xã cũ Xuân Quang thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Xuân Sinh.


title: Xuân Sơn (định hướng)

text:
Xuân Sơn có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Xuân Sơn, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh.
 Xã Xuân Sơn, thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội.
 Xã Xuân Sơn, huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
 Xã Xuân Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.
 Xã Xuân Sơn, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ.
 Xã Xuân Sơn, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.
 Xã Xuân Sơn Bắc, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.
 Xã Xuân Sơn Nam, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên.
 Vườn quốc gia Xuân Sơn.
 Xã cũ Xuân Sơn thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Xuân Sinh.


title: Xuân Tân (định hướng)

text:
Xuân Tân có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Xuân Tân, thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai.
 Xã Xuân Tân, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.
 Xã cũ Xuân Tân thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Trường Xuân cùng huyện.
 Xã cũ Xuân Tân thuộc huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang: xã giải thể vào năm 2006 do nằm trong hồ thủy điện Tuyên Quang, toàn bộ diện tích được sáp nhập vào xã Khuôn Hà (nay thuộc huyện Lâm Bình).


title: Xuân Thắng (định hướng)

text:
Xuân Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Thắng, huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ
 Xã Xuân Thắng, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa
 Xã cũ Xuân Thắng thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần thị trấn Sao Vàng.


title: Xuân Thiện (định hướng)

text:
Xuân Thiện có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Thiện, huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai.
 Xã cũ Xuân Thiện thuộc huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình; nay là một phần xã Xuân Chính.

Xem thêm
Xuân Thiên


title: Xuân Thịnh (định hướng)

text:
Xuân Thịnh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Thịnh, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên.
 Xã Xuân Thịnh, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa.


title: Xuân Thọ (định hướng)

text:
Xuân Thọ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Thọ, thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng
 Xã Xuân Thọ, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai
 Xã Xuân Thọ, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa
 Xã Xuân Thọ 1, thị  xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
 Xã Xuân Thọ 2, thị xã Sông Cầu, Phú Yên
 Xã cũ Xuân Thọ thuộc huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Cán Khê.


title: Xuân Thượng (định hướng)

text:
Xuân Thượng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Thượng, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai
 Xã Xuân Thượng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.


title: Xuân Trung (định hướng)

text:
Xuân Trung có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Xuân Trung, thành phố Long Khánh, tỉnh Đồng Nai
 Xã Xuân Trung, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.


title: Xuân Viên (định hướng)

text:
Xuân Viên có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Xuân Viên, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
 Xã Xuân Viên, huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ.


title: Xuân Vinh (định hướng)

text:
Xuân Vinh có thể là:

Địa danh
 Xã Xuân Vinh, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.
 Xã cũ Xuân Vinh thuộc huyện Long Khánh, tỉnh Đồng Nai; nay tương ứng với địa bàn phường Bảo Vinh và xã Bảo Quang thuộc thành phố Long Khánh.
 Xã cũ Xuân Vinh thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Trường Xuân cùng huyện.

Tên người
 Nguyễn Xuân Vinh (sinh 1930), Giáo sư Tiến sĩ, Viện sĩ chuyên ngành Kỹ thuật Không gian người Mỹ gốc Việt, nguyên Tư lệnh thứ hai của Quân chủng Không quân Việt Nam Cộng hòa, hàm Đại tá.
 Hoàng Xuân Vinh, vận động viên bắn súng Việt Nam.
 Ca sĩ, diễn viên Trương Thế Vinh (sinh năm 1984), tên thật là Nguyễn Xuân Vinh.

Xem thêm
 Xã Vinh Xuân, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế


title: Xuân Yên (định hướng)

text:
Xuân Yên có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Xuân Yên, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên.
 Xã Xuân Yên, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
 Xã cũ Xuân Yên thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Phú Xuân cùng huyện.


title: Yên Bái (định hướng)

text:
Yên Bái có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
 Tỉnh Yên Bái
 Thành phố Yên Bái thuộc tỉnh Yên Bái
 Xã cũ Yên Bái thuộc huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Yên Trường.

Xem thêm
 Cầu Yên Bái
 Yên Bài


title: Yên Cường (định hướng)

text:
Yên Cường có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Cường, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang.
 Xã Yên Cường, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.


title: Yên Định (định hướng)

text:
Yên Định có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa
 Thị trấn Yên Định, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định
 Xã Yên Định, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang
 Xã Yên Định, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang

Xem thêm
 An Định


title: Yên Dương (định hướng)

text:
Yên Dương có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
 Xã Yên Dương, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Xã Yên Dương, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa
 Xã Yên Dương, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.

Xem thêm
 Yên Dưỡng
 Yến Dương


title: Yên Giang (định hướng)

text:
Yên Giang có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Yên Giang, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.
 Xã cũ Yên Giang thuộc huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Yên Phú cùng huyện.


title: Yên Hợp (định hướng)

text:
Yên Hợp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Hợp, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An.
 Xã Yên Hợp, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.


title: Yên Hưng (định hướng)

text:
Yên Hưng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Hưng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Xã Yên Hưng, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
 Xã Yên Hưng, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La
 Huyện cũ Yên Hưng thuộc tỉnh Quảng Ninh, nay là thị xã Quảng Yên
 Xã cũ Yên Hưng thuộc huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái; nay là một phần xã Yên Thái cùng huyện.

Xem thêm
An Hưng


title: Yên Khánh (định hướng)

text:
Yên Khánh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Yên Khánh, Ninh Bình
 Xã Yên Khánh, huyện Ý Yên, Nam Định.


title: Yên Lâm (định hướng)

text:
Yên Lâm có thể là một trong số các địa danh ở Việt Nam sau đây:

 Thị trấn Yên Lâm, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa
 Xã Yên Lâm, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
 Xã Yên Lâm, huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang


title: Yên Lãng (định hướng)

text:
Yên Lãng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Lãng, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ
 Xã Yên Lãng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
 Huyện cũ Yên Lãng thuộc tỉnh Vĩnh Phúc, gần tương ứng với địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội ngày nay.

Xem thêm
 Yên Lang


title: Yên Lộc (định hướng)

text:
Yên Lộc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Lộc, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
 Xã Yên Lộc, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình.
 Xã cũ Yên Lộc thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần xã Khánh Vĩnh Yên.


title: Yên Lương (định hướng)

text:
Yên Lương có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Lương, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
 Xã Yên Lương, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ.

Xem thêm
 Yên Luông


title: Yên Minh (định hướng)

text:
Yên Minh có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
 Huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang
 Thị trấn Yên Minh, huyện lỵ huyện Yên Minh
 Xã Yên Minh, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định


title: Yên Nghĩa (định hướng)

text:
Yên Nghĩa có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Yên Nghĩa, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.
 Xã Yên Nghĩa, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.


title: Yên Nhân (định hướng)

text:
Yên Nhân có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
 Xã Yên Nhân, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình.
 Xã Yên Nhân, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa.


title: Yên Phong (định hướng)

text:
Yên Phong có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
 Xã Yên Phong, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn
 Xã Yên Phong, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang
 Xã Yên Phong, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Xã Yên Phong, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
 Xã Yên Phong, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.


title: Yên Phúc (định hướng)

text:
Yên Phúc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Phúc, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn
 Xã Yên Phúc, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.


title: Yên Phương (định hướng)

text:
Yên Phương có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Phương, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
 Xã Yên Phương, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc.


title: Yên Quang (định hướng)

text:
Yên Quang có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Quang, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
 Xã Yên Quang, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình.
 Xã cũ Yên Quang thuộc huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Quang Tiến, thành phố Hòa Bình.


title: Yên Thái (định hướng)

text:
Yên Thái có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Thái, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình.
 Xã Yên Thái, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.
 Xã Yên Thái, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.


title: Yên Thắng (định hướng)

text:
Yên Thắng có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Thắng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Xã Yên Thắng, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An
 Xã Yên Thắng, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
 Xã Yên Thắng, huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa
 Xã Yên Thắng, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái


title: Yên Thành (định hướng)

text:
Yên Thành có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Huyện Yên Thành, Nghệ An.
 Thị trấn Yên Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An.
 Xã Yên Thành, huyện Quang Bình, Hà Giang.
 Xã Yên Thành, huyện Ý Yên, Nam Định.
 Xã Yên Thành, huyện Yên Mô, Ninh Bình.
 Xã Yên Thành, huyện Yên Bình, Yên Bái.

Xem thêm
 Yên Thanh


title: Yên Thọ (định hướng)

text:
Yên Thọ có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Yên Thọ, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh.
 Xã Yên Thọ, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
 Xã Yên Thọ, huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa.
 Xã Yên Thọ, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa.


title: Yên Trạch (định hướng)

text:
Yên Trạch có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Trạch, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn
 Xã Yên Trạch, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.


title: Yết Kiêu (định hướng)

text:
Yết Kiêu (1242–1303) là một nhân vật lịch sử Việt Nam. Tên ông được đặt cho các địa danh sau:

 Phường Yết Kiêu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
 Phường Yết Kiêu, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
 Xã Yết Kiêu, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương


title: Nguyễn Trọng Vĩnh

text:
Nguyễn Trọng Vĩnh (1916 – 26 tháng 12 năm 2019) là Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam và là Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc từ năm 1974 đến 1987.

Tiểu sử
Ông sinh năm 1916 trong một gia đình bần cố nông ở Vĩnh Lộc – Thanh Hóa. Mồ côi mẹ từ năm 1 tuổi, khi lên 9 tuổi ông được bán cho một gia đình ở Hà Nội với giá 6 đồng bạc để làm con nuôi, nhưng bị đối xử như với người ở, và không được đi học, sau 5 năm mới được chuộc về nhà..

Ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1937, và từng kinh qua những chức vụ sau:
1945: Chủ tịch Ủy ban Cách mạng huyện Đông Anh tỉnh Phúc Yên .
1948: Ủy viên chính trị Liên Khu 1 gồm các tỉnh: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Bắc Giang, Phúc Yên, Quảng Yên và Hải Ninh
1950: Cục trưởng Cục Tổ chức Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam
1958: Chính ủy Quân khu 4
1959: Được thăng quân hàm Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
1960–1976: Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá III
1961: Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương
1961–1964: Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa.
1964–1974: Hoạt động tại Lào, trưởng đoàn cố vấn chính phủ.
1974–1987: Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Trung Quốc..
1974: Kiêm giữ chức Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Hồi giáo Pakixtan

Năm 1987 ông kết thúc 4 nhiệm kỳ đại sứ và về nước.

Năm 1990 sau khi nghỉ hưu ông tham gia công tác tại Hội Cựu Chiến binh Việt Nam vừa thành lập, ông là Ủy viên Ban chấp hành lâm thời, Phó Chủ tịch Hội (1990–1997).

Ông được trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh.

Vai trò góp ý
Khi về hưu, mặc dù đã cao tuổi, nhưng ông vẫn tham gia đóng góp ý kiến trong những vấn đề xã hội và chính trị của đất nước, các vấn đề đối nội và đối ngoại, như là lên tiếng phản đối kế hoạch bành trướng và lấn áp của Trung Quốc tại biển Đông,, chống sự lũng đoạn của Bắc Kinh vào hậu trường chính trị Việt Nam, kiến nghị bảo vệ và phát triển đất nước , về đấu tranh chống tham nhũng tại Việt Nam, về Dự án khai thác bô xít ở Tây Nguyên, về vụ cho doanh nghiệp nước ngoài thuê mướn rừng đầu nguồn cực Bắc, về vụ cưỡng chế đất tại Văn Giang, Hưng Yên , góp ý thành lập Ban giám sát Đảng Cộng sản Việt Nam, độc lập với Ủy ban Kiểm tra Trung ương hiện trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, tuy nhiên đề nghị này của ông không được tiếp thu.

Quan điểm
Theo BBC Việt Ngữ, ông cùng với 60 Đảng viên như cựu Thứ trưởng Chu Hảo, các nhà nghiên cứu kinh tế Lê Đăng Doanh và Phạm Chi Lan, Nguyễn Trọng Vĩnh đã ký một lá thư ngỏ lên Ban Chấp hành Trung ương đề ngày 28/7/2014, nhận định Đảng Cộng sản Việt Nam đã "dẫn dắt dân tộc đi theo đường lối sai lầm về xây dựng chủ nghĩa xã hội theo mô hình xô–viết, được coi là dựa trên chủ nghĩa Mác–Lênin". Họ yêu cầu Đảng Cộng sản Việt Nam thay đổi Cương lĩnh và "từ bỏ đường lối sai lầm về xây dựng chủ nghĩa xã hội, chuyển hẳn sang đường lối dân tộc và dân chủ, trọng tâm là chuyển đổi thể chế chính trị từ toàn trị sang dân chủ một cách kiên quyết nhưng ôn hòa".

Cũng theo BBC Việt Ngữ, ngày 9.12.2015 ông cùng với 126 người khác, trong đó có các nhân vật như nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu, GS Hoàng Tụy, TS Nguyễn Quang A, GS Nguyễn Huệ Chi, GS Nguyễn Đình Cống, TS Lê Đăng Doanh, GS Chu Hảo, GS Nguyễn Đăng Hưng, GS Tương Lai, Huỳnh Tấn Mẫm, Hồ Ngọc Nhuận, GS Trần Văn Thọ, Nguyễn Trung, Phạm Xuân Yêm... đã gửi một bức thư ngỏ đến Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, các đại biểu dự Đại hội lần thứ XII và toàn thể đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Bức thư đề nghị "đổi tên đảng (không gọi là Đảng Cộng sản); đổi tên nước (không gọi là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa); trả lại tự do cho những người khác chính kiến đang bị giam giữ; chấm dứt sự trấn áp và ngăn chặn nhân dân thực hiện quyền tự do dân chủ theo Hiến pháp" đồng thời nêu ý kiến "Thực tiễn của nước ta cũng như trải nghiệm của nhiều nước trên thế giới đã cho thấy rõ sai lầm và thất bại của đường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác – Lênin".

Gia đình
Năm 1946, ông thành hôn với bà Lê Thị Ban, từng là bí thư Thành Ủy Đảng Cộng sản Việt Nam tại Hải Phòng và có 3 gái, 1 trai.

Qua đời
Ông qua đời vào sáng 26 tháng 12 năm 2019 tại Hà Nội.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Kỳ 3: Lão tướng 95 tuổi bàn việc nước
 Từ dân và do dân – bài học từ mùa thu tháng Tám
 Đàn áp dân là tự làm yếu mình trước bành trướng, bá quyền Trung Quốc
 Tướng Nguyễn Trọng Vĩnh kể chuyện làm đại sứ tại Trung Quốc
 Tướng Vĩnh nói về cuộc chiến biên giới

Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Người Thanh Hóa
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam
Hàm Đại sứ (Việt Nam)
Nhà ngoại giao Việt Nam
Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa
Huân chương Hồ Chí Minh
Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc
Bí thư Tỉnh ủy Phúc Yên
Người thọ bách niên Việt Nam
Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1950


title: Phong Hóa (tuần báo)

text:
Phong Hóa (1932 - 1936) là một tuần báo xuất bản tại Hà Nội (Việt Nam), và đã trải qua hai thời kỳ: từ số 1 (ra ngày 16 tháng 6 năm 1932) đến số 13 (ra ngày 8 tháng 9 năm 1932) do Phạm Hữu Ninh làm Quản lý (Administrateur) và Nguyễn Hữu Mai làm Giám đốc chính trị (Directeur politique), từ số 14 (ra ngày 22 tháng 9 năm 1932) đến số cuối (số 190 ra ngày 5 tháng 6 năm 1936) do Nguyễn Tường Tam (Nhất Linh) làm Giám đốc (Directeur). Tháng 6 năm 1935, báo bị nhà cầm quyền thuộc Pháp ra lệnh đóng cửa 3 tháng, rồi lại được tiếp tục xuất bản cho đến số 190 (ra ngày 5 tháng 6 năm 1936), thì bị đóng cửa hẳn. Đây chính là tờ báo "trào phúng đầu tiên" trong lịch sử báo chí Việt Nam kể từ số 14 trở đi .

Bối cảnh
Mặc dù bị đàn áp, nhưng các phong trào yêu nước, như phong trào Đông Du, phong trào Duy Tân, Đông Kinh Nghĩa Thục, khởi nghĩa Yên Thế, vụ Hà Thành đầu độc, v.v...vẫn thay nhau bùng nổ ra ở những năm đầu thế kỷ 20, khiến thực dân Pháp phải tính toán lại các chính sách cai trị nhằm đánh vào ý thức dân tộc của người bản xứ.

Để thu phục được tinh thần người Việt, họ lập ra tờ Đông Dương tạp chí (1913), Nam Phong tạp chí (1917)..., cốt để tuyên truyền mạnh mẽ chính sách cai trị của thực dân Pháp, phê phán các phong trào yêu nước, tẩy chay lối học cũ, và đề cao văn hóa, khoa học phương Tây...

Đến khi chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918) kết thúc, ở Việt Nam bắt đầu rộ lên các phong trào sáng tác văn chương theo lối mới (chủ yếu theo lề lối của Pháp), và báo chí là phương tiện truyền tải văn chương chủ yếu của thời kỳ này.
Trong số những tờ báo chuyên về văn chương thời đó, có lẽ để lại dấu ấn đậm nhất là tuần báo Phong Hóa (sau có thêm tuần báo Ngày Nay) của nhóm Tự Lực văn đoàn, mà người đứng đầu là nhà văn Nguyễn Tường Tam .

Ra đời
Đầu những năm 1930, ở Việt Nam xảy ra nhiều sự kiện lớn, có tính bước ngoặt của lịch sử như cuộc khởi nghĩa Yên Bái, sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh... Thực dân Pháp đã đàn áp hết sức dã man các phong trào này. Hàng loạt nhà yêu nước rơi vào cảnh tù đày. Mọi hình thức đấu tranh vũ trang hầu như bị triệt tiêu. Đúng vào lúc ấy, Nguyễn Tường Tam đỗ bằng Cử nhân khoa học, và trở về nước.

Theo nhiều tài liệu, thì trong khoảng thời gian sống tại Pháp, ngoài việc học khoa học, ông Tam còn chuyên tâm nghiên cứu về nghề báo, và ông nhận thấy loại báo trào phúng là khá thích hợp với sở thích của nhiều người.

Về ở Hà Nội, để thực hiện ước vọng của mình, Nguyễn Tường Tam nộp đơn xin Sở Báo chí cho phép ra báo Tiếng cười, và chuẩn bị bài vở cho số báo đầu tiên. Tuy nhiên, lần nào hỏi thăm đều nghe người của sở ấy bảo rằng "chờ xét". Trong thời gian đợi giấy phép ra báo, Nguyễn Tường Tam xin vào dạy học tại trường tư thục Thăng Long . Tại đây, ông quen biết với hai đồng nghiệp là Trần Khánh Giư (Khái Hưng) và Phạm Hữu Ninh<ref name="TP">Theo nhà văn Văn Giá, [http://www.tienphong.vn/van-nghe/591718/Sap-cong-bo-toan-bo-bao-Phong-Hoa---Ngay-Nay-cua-Tu-luc-van-doan-tpp.html "Sắp công bố toàn bộ báo Phong Hóa và Ngày Nay của Tự Lực văn đoàn" đăng trên Tiền Phong online ngày 16 tháng 8 năm 2012 ]</ref> (anh họ của nhạc sĩ Phạm Duy).

Khi biết ông Ninh đang làm quản lý cho tờ Phong Hóa, đã ra 13 số báo, nhưng sắp sửa phải đình bản vì không có gì mới mẻ để bạn đọc chú ý. Chớp thời cơ, Nguyễn Tường Tam ngỏ ý mua lại. Sau đó, ông Tam, với vai trò Giám đốc (Directeur) tờ báo, liền cùng với một nhóm anh em bạn hữu gồm có: Khái Hưng (Trần Khánh Giư, vốn là cây bút cốn cán giữ nhiêu mục quan trọng trên báo Phong Hóa suốt từ số 1 cho đến số 14), Tú Mỡ (Hồ Trọng Hiếu), Hoàng Đạo (Nguyễn Tường Long), Thạch Lam (Nguyễn Tường Lân), tạo thành một ban biên tập hoàn toàn mới".
Bắt đầu ngày 22 tháng 09 năm 1932, báo Phong Hóa số 14 ra 8 trang khổ lớn, được đánh giá là "một quả bom nổ giữa làng báo" .

Nhà thơ Nguyễn Vỹ, người cùng thời, đã kể về tờ báo ấy như sau:...Hai biến cố sôi nổi nhất vừa xảy ra trong lúc này (1932): tờ tuần báo Phong Hóa của một Cử nhân Khoa học ở Pháp mới về tên là Nguyễn Tường Tam,... và Bảo Đại đỗ Tú tài Pháp ở Paris cũng vừa về Huế để làm vua...
Tôn chỉ đầu tiên của tuần báo Phong Hóa là đả kích những gì cũ kỹ của xã hội Việt Nam, và chủ trương một đời sống trưởng giả mới, thích hợp với phong trào lãng mạn của thời đại.Cái khôn khéo tùy thời của Nguyễn Tường Tam, chủ nhiệm báo Phong Hóa, là biết lợi dụng đúng lúc sự chán nản của tinh thần thanh niên và dân chúng sau các vụ "Hội Kín" liên tiếp thất bại, gây ra máu lửa hãi hùng và tang tóc,...để phát hành tờ báo Phong Hóa, chuyên về hài hước, cốt làm cho độc giả cười, thành một trò vui nhộn.
Ông lại còn dùng giọng cười trào phúng đó để đả kích cái phong hóa cũ kỹ của xã hội Việt Nam. Do đó ông đặt ra hai nhân vật lố bịch mà ông gọi tên là "Lý Toét" và "Xã Xệ" để tượng trưng cho tất cả những gì hủ lậu, "quê mùa" ngơ ngẩn, của người An Nam (tức Việt Nam) trước cái văn minh tân tiến của Pháp.Ngay từ những số đầu, tờ báo Phong Hóa đã bán chạy như tôm tươi, chính là nhờ những tranh vẽ Lý Toét đầy cả mấy trang báo, và những mục khôi hài chê cười nhân vật điển hình ấy...Lập văn đoàn để chủ động trong việc làm báo
Để việc làm báo Phong Hóa được thuận lợi hơn, Nguyễn Tường Tam cùng với các cộng sự quyết định thành lập một bút nhóm lấy tên là Tự Lực văn đoàn. Một thành viên ban đầu của bút nhóm là nhà thơ Tú Mỡ kể lại (lược trích):...Tất cả những gì dự định cho báo Tiếng cười, anh Tam dồn cả cho báo Phong Hóa mới... Báo làm ăn phát đạt, và mặc dù anh em làm việc quên mình, không vụ lợi, nhưng anh Tam vẫn phải chạy tiền khá chật vật để mỗi tuần kịp trả đủ cho nhà in và tiền mua giấy... Cuối năm đó (1932), tính sổ mới ngã ngửa ra: lời lãi chia theo số vốn, phần lớn chui vào két của nhà tư sản... Anh Tam bèn họp bàn với anh em, và đồng ý với nhau rằng: Không thể chơi với nhà tư sản được. Quyết định thành lập "Tự lực văn đoàn" trên nguyên tắc làm ăn dựa vào sức mình, theo tinh thần anh em một nhà; tổ chức không quá 10 người nên không phải xin phép Nhà nước; không cần có văn bản điều lệ: lấy lòng tin nhau làm cốt, chỉ nêu ra trong nội bộ mục đích tôn chỉ, anh em tự giác tuân theo....

Kể từ đó, báo Phong Hóa trở thành cơ quan ngôn luận chính của nhóm. Theo Nguyễn Vỹ thì ban đầu tòa soạn và ban trị sự của báo Phong Hóa đặt tại trường Thăng Long ở góc phố hàng Cót (thời Pháp là rue de Takou) và phố cửa Bắc (thời Pháp là Bđ Carnot), Hà Nội ; ít lâu sau mới dời về ở 80, phố Quán Thánh (thời Pháp là Avenue du grand Bouddha), Hà Nội. Ngoài ra, báo còn có chi nhánh ở là đường La Grandière (trước 1975, là đường Gia Long; nay là đường Lý Tự Trọng), Sài Gòn.

Bị đóng cửa vĩnh viễn
Tháng 6 năm 1935, báo Phong Hóa bị nhà cầm quyền ra lệnh đóng cửa ba tháng vì loạt bài "Đi xem mũ cánh chuồn" châm biếm Tổng đốc Hà Đông Hoàng Trọng Phu. Sau đó ra tiếp được hơn một năm, thì bị đóng cửa vĩnh viễn (số cuối 190 ra ngày 5 tháng 6 năm 1936) cũng vì tội "chế nhạo". Nhà thơ Tú Mỡ từng hồi ức rằng, dạo ấy báo Phong Hóa liên tục xoáy sâu vào chế nhạo và châm biếm triều đình Huế, nên nhà cầm quyền Pháp lấy cớ tờ báo đăng truyện "Hậu Tây du", nói cạnh khoé đến những nhân vật mới trong triều đình thân Pháp ấy mà đóng cửa báo .
Sau khi báo bị đóng cửa, tuần báo Ngày Nay trước ra kèm với tờ Phong Hóa (số đầu tiên ra ngày 30 tháng 1 năm 1935, nhưng chỉ ra được 13 số thì phải đình bản), được Tự Lực văn đoàn cho tục bản để tiếp tục công cuộc đang dở dang (số cuối 224 ra ngày 7 tháng 9 năm 1940).

Các cây bút trụ cột và cộng tác
Ban đầu, các cây bút trụ cốt gồm có 6 thành viên là: Nhất Linh (Nguyễn Tường Tam), Khái Hưng (Trần Khánh Giư), Tú Mỡ (Hồ Trọng Hiếu), Hoàng Đạo (Nguyễn Tường Long), Thạch Lam (Nguyễn Tường Lân). Về sau, báo có thêm hai cây bút trụ cột nữa, là Thế Lữ (Nguyễn Thứ Lễ) và Xuân Diệu (Ngô Xuân Diệu) ".

Ngoài ra, để báo ngày thêm phong phú, Nguyễn Tường Tam đã rất chú trọng đến việc chiêu hiền đãi sĩ, khiến các văn nghệ sĩ dưới đây thường xuyên đến góp sức và có bài cộng tác:
Các nhà văn, nhà thơ, như: Huy Cận, Trọng Lang, Đoàn Phú Tứ, Đỗ Đức Thu, Trần Tiêu, Thanh Tịnh, Phạm Cao Củng, Nguyễn Khắc Hiếu, Tô Hoài, Nguyên Hồng, Đinh Hùng, Nguyễn Công Hoan, Vi Huyền Đắc, Nguyễn Tường Bách, v.v...
Các họa sĩ, như: Nguyễn Gia Trí, Tô Ngọc Vân, Nguyễn Cát Tường, Lê Minh Đức (tạo ra nhân vật Xã Xệ), v.v....

Nhìn chung, tuy các thành viên trên có phong cách thể hiện khác nhau, song các sáng tác của họ đều tuân theo tôn chỉ (10 điều) mà Tự Lực văn đoàn đã đề ra, và đúng như lời họ quảng cáo trong số 13 (ra ngày 8 tháng 9 năm 1932) là: "Bàn một cách vui về các vấn đề cần thiết: Xã hội, chính trị, kinh tế. Nói rõ về hiện tình trong nước".

Tác động đến xã hội và văn học Việt
Trong khoảng 4 năm tồn tại, báo Phong Hóa của nhóm Tự Lực văn đoàn đã có những tác động đến xã hội và văn học Việt như sau:

Về xã hội
Như trên đã nói, tờ Phong Hóa đổi mới, vừa ra đời đã nổ ra như "một trái bom", mang lại cho xã hội Việt Nam một "cái cười" khác trước. Đáng chú ý là vừa bắt đầu ra đời (số 14), tờ báo ấy đã đánh thẳng vào Nam Phong tạp chí, Đông Dương tạp chí và những người lãnh đạo hai tờ báo ấy (bài "Phong dao mới"). Sau đó, báo còn chế giễu nhiều nhân vật khác như: Hoàng Tăng Bí, Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Khắc Hiếu, Nguyễn Văn Tố, Nguyễn Trọng Thuật, Dương Bá Trạc, v.v... làm "thổi tung những lớp bụi bặm phủ đầy trên lâu đài văn hóa cũ, báo hiệu sự hình thành những khuynh hướng mới của một thế hệ văn nghệ sĩ trẻ tuổi ý thức được trách nhiệm của mình trước lịch sử, và hiên ngang đòi quyền lãnh đạo trong văn học".

Bên cạnh đó, với chủ trương duy tân và cấp tiến của mình, báo Phong Hóa còn lấy "trào phúng làm phương pháp, tiếng cười làm vũ khí", để chỉ ra và thúc đẩy người dân trút bỏ những tập tục cũ, đi vào con đường Âu hóa từ vật chất cho đến tinh thần. Đồng thời qua những bài lý luận thời sự về xã hội, chính trị, kinh tế...của Hoàng Đạo, cũng chứng tỏ nhóm làm báo Phong Hóa rất quan tâm đến xã hội, đến việc "khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh" như tinh thần của nhà ái quốc Phan Chu Trinh đã bàn đến hồi đầu thế kỷ 20 .

Tuy nhiên, việc làm của báo Phong Hóa không phải không gặp những ý kiến phản đối, Nguyễn Vỹ kể lại: ...Nhận xét khách quan, thì thấy phản ứng của độc giả báo Phong Hóa chia làm hai loại.
Các giới trí thức bảo thủ và cách mạng cực đoan đều không tán thành cái chủ trương người Việt Nam công khai kích bác và mỉa mai chế nhạo người Việt Nam trong lúc người Pháp đã khinh rẽ người An Nam (tức Việt Nam) mình nhiều quá rồi... Nhà văn và nhà báo có trách nhiệm giáo hóa dân chúng, đưa dân chúng lên con đường văn minh, tiến bộ, chứ không có quyền châm biếm, chê cười những phong tục cổ truyền của dân tộc. Người ta kết án cái chủ trương của báo Phong Hóa ở điểm đó...

Phản ứng thứ hai của thanh niên và các giới bình dân thì có tính cách tiêu cực, dễ dãi hơn. Họ chỉ biết vỗ tay cười, cười vô ý thức, như khi họ xem một chú hề làm trò cười trước khán giả.Trên phương diện chính trị, chính phủ thuộc địa Pháp, và thực dân Pháp ở An Nam nhìn các hoạt động rộn rịp của Nguyễn Tường Tam và nhóm Phong Hóa, với cặp mắt đầy thiện cảm. Vì sau những vụ bùng nổ đẫm máu của Việt Nam Quốc Dân Đảng của Nguyễn Thái Học và Đông Dương Cộng sản Đảng của Nguyễn Ái Quốc, chính phủ thực dân Pháp rất bằng lòng thấy đa số thành phần trí thức, thanh niên thiếu nữ An Nam chạy theo các phong trào lãng mạn của nhóm Nguyễn Tường Tam và các mốt áo quần mới do nhóm Phong Hóa cổ động. Nhạo báng người "An-nam-mít" lố bịch tên là Lý Toét, Xã Xệ,...vừa gây ra trận cười vui nhộn khắp các từng lớp dân chúng, vừa để quên các biến cố cách mạng vừa xảy ra, và thờ ơ lãnh đạm của tất cả các vấn đề "quốc sự", đó là rất hợp với chánh sách thực dân Pháp thời bấy giờ...

Một nhà văn đương thời khác là Trương Tửu, cũng đã nhận xét rằng nhóm Tự Lực văn đoàn đã  "vô tình hay hữu ý mắc mưu thực dân Pháp". Hưởng ứng phong trào "vui vẻ trẻ trung năm 1932" và đề cao "tinh thần lãng mạn và nghệ thuật thuần túy", nhóm ấy đã làm cho thanh niên quên đi con đường đấu tranh gian nan, ngả theo khuynh hướng hưởng lạc...

Về văn học
Báo Phong Hóa đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử báo chí Việt Nam. Bởi trong nhiều năm liền, tờ báo ấy là cơ quan ngôn luận chính của Tự Lực văn đoàn; và họ đã làm cho tờ báo tiến bộ nhiều từ nội dung cho đến hình thức.

Với vai trò đó, ngoài việc đem đến "cái cười" cho bạn đọc, báo Phong Hóa, còn công bố các sáng tác có giá trị của các nhà văn, nhà thơ (chủ yếu là của nhóm Tự Lực văn đoàn) trước khi in thành sách. Nhờ vậy mà "cuộc cách tân tiểu thuyết tiến lên một bước mới", phong trào "thơ mới" đi đến toàn thắng, đồng thời làm cho văn quốc ngữ trở nên sáng sủa, bình giản, ít chữ Hán, khiến cho nhiều người thích đọc...Ngoài ra, báo Phong Hóa cũng là nơi cho thành viên của nhóm giới thiệu những họa mới, nhạc mới, các kiểu trang phục tân thời (trong đó nổi bật là kiểu áo Lemur), v.v...

Đánh giá
Dưới đây là một vài nhận xét khái quát, mang tính tham khảo, của:
GS. Nguyễn Huệ Chi:
Với tờ báo Phong Hóa, ngay từ buổi đầu thành lập, Tự Lực văn đoàn đã biết nắm lấy một vũ khí lợi hại là tiếng cười....Dưới ngòi bút của họ, cả một xã hội gồm những ông tai to mặt lớn trong giới quan trường, học thuật, báo chí, văn chương, uy thế đến như Toàn quyền Brévié, Thống sứ Châtel, Khâm sứ Graffeuil, Hoàng đế Bảo Đại, Thượng thư Phạm Quỳnh, Tổng đốc Hoàng Trọng Phu, Đốc lý Virgitti, cho đến cả những nhân vật hủ lậu ở nông thôn mà biểu tượng là Lý Toét, Xã Xệ, Bang Bạnh... đều bị đem ra chế giễu, bị ngòi bút châm chọc của họ làm cho điêu đứng. Bằng tiếng cười của mình, Tự Lực văn đoàn đã khéo léo hạ bệ các thần tượng phong kiến và thực dân, đưa các vị xuống đứng cùng hàng với đám chúng sinh khổ ải....Tuy cùng thời với nhóm Tự Lực cũng có khá nhiều tờ báo tìm nhiều cách gây cười cho độc giả, nhưng phải đến báo Phong Hóa thì cái cách cười hóm hỉnh thông minh của nó mới đủ hiệu lực biến một xã hội già nua lụ khụ thành một thế giới vui nhộn trẻ trung. Lần đầu tiên, báo chí giành được cho mình cái quyền trao đổi công khai mọi chuyện nghiêm trang nhất, biến nó thành những chuyện để cười, thành một sinh hoạt bình thường, hợp pháp, lành mạnh, được xã hội thừa nhận. Đó là những đóng góp chưa hề có.
...Vậy nên, phải nói trào phúng là đóng góp lớn lao của Tự Lực văn đoàn vào việc dân chủ hóa đời sống xã hội, một đóng góp từ trước chưa hề có và từ sau 1945 đến nay, báo chí cách mạng cũng dễ đâu đã theo kịp...
GS. Hoàng Văn Quang:
...Khảo sát Phong Hóa chúng ta thấy một hiện tượng, thời kỳ đầu, báo quan tâm nhiều hơn đến đời sống dân nghèo; nhưng về sau những đối tượng này được phản ánh mờ nhạt dần, dành dung lượng cho giới trí thức, tiểu tư sản thành thị…Cho thấy, có sự thay đổi trong nhãn quan chính trị của những người đứng đầu tờ báo.
Giọng điệu chung của Phong Hóa là hài hước, châm biếm. Có thể coi đây là tờ báo trào phúng đầu tiên của Việt Nam. Tiếng cười ở đây một mặt góp phần thay đổi lối sống lạc hậu trong xã hội, nhất là vùng nông thôn, mặt khác, nó là mũi dùi đâm thẳng vào tầng lớp thống trị, khiến kẻ thù của người nghèo đôi lúc phải chùn tay....Tuy nhiên, vì quá lạm dụng thủ pháp này mà nhiều khi tiếng cười của Phong Hóa biến thành tiếng cười sinh lý, không mang tính xã hội, cười cợt trên nỗi đau khổ của người khác, trêu chọc cả những người cùng khổ, ít học, châm biếm cả truyền thống ngàn đời của cha ông, và nguy hiểm hơn là đụng cả đến những giá trị thiêng liêng của dân tộc...

Thông tin liên quan
Bản số hóa toàn bộ báo Phong Hóa và báo Ngày Nay của Tự Lực văn đoàn từ những năm 1930- 1940 đang được công bố và cho download miễn phí tại nhiều website... Đây là công trình được bà Phạm Thảo Nguyên (định cư ở Hoa Kỳ, con dâu của nhà văn Thế Lữ) cùng các cộng sự thực hiện từ đầu năm 2011. Với tổng cộng 414 số kéo dài suốt từ 1932 đến 1940, báo Phong Hóa - Ngày Nay được xem như một phong vũ biểu về xã hội Việt Nam thời kỳ bấy giờ. Sự kiện này thu hút sự quan tâm của nhiều ngành.

Xem thêm
Tự Lực văn đoàn
Ngày Nay

Nguồn tham khảo
Dương Quảng Hàm, Việt Nam văn học sử yếu. Trung tâm học liệu xuất bản (bản in lần thứ 10), Sài Gòn, 1968.
Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Tự Lực văn đoàn" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nguyễn Huệ Chi, "Thử định vị Tự Lực văn đoàn", bản điện tử: .
Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (tập 3), Sài Gòn, 1965.
Thanh Lãng, Bảng lược đồ văn học Việt Nam (quyển hạ), Nhà xuất bản Trình bày, Sài Gòn, 1967.
Nguyễn Vỹ, Văn thi sĩ tiền chiến. Nhà xuất bản Văn học in lại năm 2007.
Vu Gia, Nhất Linh trong tiến trình hiện đại hóa văn học''. Nhà xuất bản Văn hóa, 1995.

Và các bài viết ghi kèm theo bài.

Chú thích

Liên kết ngoài
Xem toàn bộ các số báo Phong Hóa
Phạm Thảo Nguyên, "Đi tìm gốc gác Lý Toét, Xã Xệ"

Tuần báo
Báo chí Việt Nam
Tự Lực văn đoàn


title: Đặng Văn Hướng

text:
Đặng Văn Hướng (1887 – 1954) là quan nhà Nguyễn, từng giữ chức Thị lang Bộ Công, Tham tri Bộ Hình triều đình nhà Nguyễn, Tuần vũ Hà Tĩnh, Tổng đốc Nghệ An thuộc Chính phủ Trần Trọng Kim. Sau năm 1945, từng là Quốc vụ khanh đặc trách công tác ở 3 tỉnh Thanh- Nghệ - Tĩnh trong Chính phủ Hồ Chí Minh.

Gia thế
Ông người làng Nho Lâm, xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Gia đình của ông nổi tiếng khoa bảng, đại gia tộc quan lại giàu có, quyền quý ở đất Nho Lâm. Cha của ông là Đình nguyên Hoàng giáp Đặng Văn Thụy (khoa Giáp Thìn - 1904), từng làm Tế tửu Quốc tử Giám. Mẹ của ông là bà Cao Thị Bích, con gái của Đông các Đại học sĩ Cao Xuân Dục. Vợ của ông là bà Hoàng Thị Hiến, con gái đầu của cụ Hoàng Đạo Phương, cụ Phương là anh ruột học giả Hoàng Đạo Thúy. Anh trai của ông là Đặng Văn Oánh đỗ Phó bảng (khoa Kỷ Mùi-1919) giữ chức Giáo thụ An nhân.

Sự nghiệp khoa bảng và quan trường

Ông đỗ Cử nhân năm 1906, đỗ Phó bảng (khoa Kỷ Mùi-1919) cùng năm với anh trai Đặng Văn Oánh.
Ông học tiếng Pháp từ ABC trong hai năm, đỗ Thành chung. Do có học vấn đông tây toàn diện, ông được bổ dụng làm các việc: Huấn đạo, Giáo thụ phủ Diễn châu, Tri huyện, Tri phủ, Thị lang Bộ Công, Tham tri Bộ Hình, Tuần vũ tỉnh Hà Tĩnh. Tính ông thẳng thắn, trung thực, hay phê phán quan trên cả Tây lẫn ta, nhiều lần biểu hiện tính dân tộc mạnh mẽ.

Với tính ấy, quan trên không ưa, cho ông về hưu với hàm Thượng thư. Ông không được lòng cấp trên, nhưng lại được lòng cấp dưới. Cũng vì vậy, nên khi Chính phủ Trần Trọng Kim ra đời, ông được mời tham gia Chính phủ, ông từ chối, sau đấy được mời làm Tổng đốc Nghệ An . Ông nhận lời vì vừa giúp nước, giúp dân, vừa gần mẹ già.

Trong thời gian ông làm Tổng đốc, phong trào Việt Minh đã dần vận động người dân đất xứ Nghệ. Ông Đặng Văn Hướng thường quan hệ bí mật với Trần Văn Cung (Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An) và ông Lê Viết Lượng (sau này là Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Trung Bộ). Một mặt lo cho dân làm ăn yên ổn, lo đối phó với quân Nhật luôn có nhiều yêu sách, luôn sẵn sàng khủng bố đàn áp cách mạng, một mặt ông và ông Trần Văn Cung chuẩn bị bí mật cho cuộc Tổng khởi nghĩa tại Nghệ An. Ông cho thay thế tên lãnh binh bằng ông Trần Văn Quang (sau này là Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Chủ tịch Hội CCB Việt Nam). Chức Chánh văn phòng tỉnh được ông giao cho Nguyễn Tạo (sau này là Tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp). Ông thay những tên tri huyện có xu hướng thân Pháp, Nhật bằng những người có xu hướng dân tộc… Vô hình, ông đã Việt minh hóa bộ máy chính quyền Trần Trọng Kim, vì vậy mà khi Cách mạng Tháng Tám nổ ra, ông bàn giao ấn tín, súng đạn, tiền của, giấy má từ chính quyền thân Nhật sang chính quyền Cách mạng như trở bàn tay, không tốn một viên đạn, một giọt máu. Xe của Việt Minh treo cờ đỏ sao vàng, rước ông về quê rất trân trọng, trong tiếng hoan hô đón tiếp của dân làng. Ông về với ngôi nhà nhỏ ba gian thô sơ và giản dị. Sau đó ông tham gia Việt Minh tại Liên khu 4. Cũng vì có công ấy, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh thành lập Chính phủ mới, ông được mời giữ chức Bộ trưởng không bộ (từ 1947), phụ trách Thanh-Nghệ-Tĩnh.

Từ năm 1946 đến năm 1953, ông cùng các Bí thư, Chủ tịch 3 tỉnh lăn lộn từ nơi này đến nơi khác, hiểu dụ, kêu gọi đồng bào góp công, góp sức cho kháng chiến chống Pháp.

Oan khuất
Ngày 19 tháng 12 năm 1953, Luật Cải cách ruộng đất được thông qua.

Đầu năm 1954, ông bị nông dân địa phương đấu tố là thành phần phong kiến áp bức vì ông từng làm quan lớn cho triều Nguyễn. Lúc bấy giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã truyền lệnh cho địa phương không được đấu tố cụ Đặng Văn Hướng nhưng không kịp (con trai ông là Đặng Văn Việt trả lời phỏng vấn của nhà báo Pháp Dominique de Miscault ngày 5 tháng 3 năm 2009)

Ông vì uất ức nên mắc bệnh và qua đời, hầu hết người thân trong gia đình ông đi ra nước ngoài. Ông có tám con: 3 trai, 5 gái. Một người con trai là Trung tá Đặng Văn Việt, anh hùng Quân đội nhân dân Việt Nam, một con gái út tên Đặng Thị Tâm, Giáo sư Tiến sĩ ngành Tâm lý trẻ em tại Illinois (Hoa Kỳ), Giáo sư Đặng Văn Ký đang dạy ở Polytechnique (Pháp) và bà Đặng Thị Lý (vợ Phan Huy Quát) sống ở Sydney (Úc), một người con gái khác cũng sống ở Úc.

Chú dẫn

Sinh năm 1887
Mất năm 1954
Người Nghệ An
Dòng họ Cao Xuân
Quan lại nhà Nguyễn
Chính phủ Trần Trọng Kim
Bộ trưởng Việt Nam
Phó bảng
Cải cách ruộng đất ở Việt Nam


title: Thống chế Lục quân Úc

text:
Thống chế Lục quân Úc là cấp bậc quân hàm cao nhất của Lục quân Úc. Quân hàm tương ứng với quân hàm Đô đốc Hạm đội Hải quân Úc và Thống chế Không quân Hoàng gia Úc. Trong hệ thống quân hàm Lục quân Úc, dưới hàm Thống chế là hàm Đại tướng.

William Birdwood

Thomas Blamey

Hoàng tử Philip, công tước Edinburgh

Quân hàm

Tham khảo

Thống tướng Úc


title: Frank Bladin

text:
Francis Masson (Frank) Bladin (sinh ngày 26 tháng 8 năm 1898 mất ngày 2 tháng 2 năm 1978) là thống tướng không quân Hoàng gia Úc. Ông sinh ra ở vùng nông thôn Victoria, ông tốt nghiệp trường Đại học sĩ quan Hoàng gia Duntroon vào năm 1920. Bladin chuyển từ lục quân sang không quân vào năm 1923, và học lái máy bay ở Point Cook, Victoria. Ông nghỉ hưu vào năm 1953.

Tham khảo

Sách

Sinh năm 1884
Mất năm 1951
Tướng Úc
Sinh năm 1898
Mất năm 1978


title: Leptoptilos crumeniferus

text:
Cò Marabou (danh pháp khoa học: Leptoptilos crumeniferus) là một loài chim lội lớn trong họ Hạc. Nó là loài ở châu Phi phía nam sa mạc Sahara, trong môi trường sống ẩm ướt và khô cằn, thường sống gần con người, đặc biệt là bãi rác. Đôi khi nó được gọi là "người tổ chức tang lễ" do bề ngoài của nó.

Đây là một loài chim lớn, mẫu vật lớn được cho là đạt chiều cao 152 cm (60 in) và trọng lượng .. Chiều dài sải cánh 3,7 m (12 ft) được chấp nhận bởi Fisher và Peterson, người xếp các loài có sải cánh lớn nhất trong số bất kỳ loài chim còn sống nào khác. Thậm chí còn có con số đo chiều dài sải cánh cao hơn, lên đến 4,06 m (13,3 ft) đã được báo cáo, mặc dù không số liệu chiều dài sản cánh trên 3,19 m (10,5 ft) đã được xác minh. Thông thường chiều dài ngang cánh đo được là 225–287 cm (7–9 ft), ngắn hơn 1 foot so với sải cánh trung bình của thần ưng Andes và gần hai foot ít hơn mức so với số đo trung bình của chim hải âu mày đen lớn lớn nhất và bồ nông. Điển hình trọng lượng 4,5–8 kg (9,9-18 lb), bất thường nhỏ nhất là 4 kg (8,8 lb), và chiều dài (từ mỏ đến đuôi) là 120 đến 130 cm (47 đến 51). Con mái có nhỏ hơn so với con trống. Chiều dài mỏ có thể dao động từ .

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Marabou Stork Fact Sheet , from Smithsonian National Zoological Park
 Marabou Stork – Species text in The Atlas of Southern African Birds.

C
Chim Đông Phi
Động vật ăn xác chết
Động vật được mô tả năm 1831
Chim châu Phi Hạ Sahara


title: Nghiêm Chưởng Châu

text:
Nghiêm Chưởng Châu (1929 – 2005) là một nhà giáo Việt Nam, nhà quản lý giáo dục Việt Nam, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, đại biểu Quốc hội Việt Nam. Bà từng giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Giáo dục Việt Nam, Giám đốc Sở Giáo dục Thành phố Hà nội, Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội.

Quê quán
Bà sinh ngày 26/09/1929, tại xã Mai Đình, Hiệp Hòa, Bắc Giang; quê ở phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông nay là huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội.

Quá trình hoạt động cách mạng
Khi mới 16 tuổi (tháng 5/1945) bà đã tham gia hoạt động cách mạng và công tác trong đội tuyên truyền xung phong tham gia cướp chính quyền tại huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Ngày 4/3/1947 bà chính thức đứng vào hàng ngũ của Đảng. Tháng 9/1947 bà là Bí thư Phụ nữ cứu quốc huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang.

Hoạt động trong ngành giáo dục
Từ tháng 10/1947 đến tháng 3/1954 bà được cử đi học và là giáo viên trường trung học kháng chiến Hàn Thuyên, Bắc Ninh và trường trung cấp sư phạm khu học xá trung ương.

Từ tháng 4/1954 đến tháng 3/1961 bà tham gia trong ban cải cách ruộng đất tỉnh Thái Nguyên, cán bộ về tiếp quản Thủ đô; Bí thư chi bộ, Hiệu phó trường Trưng Vương Hà Nội, Hiệu trưởng trường trung cấp sư phạm Hà Nội.

Từ tháng 5/1961 đến tháng 10/1966 là Phó giám đốc Sở Giáo dục Hà Nội.

Từ tháng 10/1966 đến tháng 4/1977 bà về công tác tại Bộ Giáo dục và giữ các chức vụ: Vụ phó, Vụ trưởng, Đảng ủy viên Bộ Giáo dục.

Từ tháng 5/1977 đến tháng 5/1987 là Thành ủy viên, Giám đốc Sở Giáo dục, Trưởng ban văn hóa xã hội – Hội đồng nhân dân thành phố; Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội.

Từ tháng 6/1987 đến năm 1991 bà là Thứ trưởng thường trực Bộ Giáo dục.

Tham gia công tác đại biểu Quốc hội
Bà là Đại biểu Quốc hội các Khóa IV , V, VI, VII; Ủy viên Ủy ban Văn hóa và xã hội của Quốc hội , Ủy viên Uỷ ban dự thảo Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1976, Phó trưởng ban Văn hóa giáo dục của Quốc hội.

Nghỉ hưu
Tháng 4/1992 bà nghỉ hưu, vẫn tham gia các công tác xã hội khác, là Ủy viên Ban chấp hành Hội khuyến học Việt Nam, Chủ tịch Hội bảo trợ người tàn tật và trẻ em mồ côi thành phố Hà Nội.
Năm 2005 bà mất tại Hà nội thọ 76 tuổi. an táng tại Nghĩa trang xã Xuân Đỉnh, huyện Từ Liêm, Hà Nội.

Liên kết ngoài

Người Bắc Giang
Người Hà Nội
Nhà giáo Việt Nam
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IV
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa V
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VI
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VII


title: Bồ nông

text:
Bồ nông (danh pháp khoa học: Pelecanus) là một chi thuộc họ Bồ nông (Pelecanidae), bộ Bồ nông (Pelecaniformes). Các loài bồ nông có chiếc mỏ dài và túi cổ họng lớn đặc trưng, được sử dụng để bắt con mồi và thoát nước từ mồi được nó xúc lên trước khi nuốt. Các loài bồ nông có bộ lông chủ yếu là màu nhạt, các trường hợp ngoại lệ là bồ nông nâu và bồ nông Peru. Mỏ, túi da mặt trần của tất cả các loài bồ nông có màu sắc trở nên rực rỡ trước mùa phối giống. Tám loài bồ nông còn sống có một phạm vi phân bố loang lổ toàn cầu, từ vùng nhiệt đới đến vùng ôn đới, mặc dù chúng không hiện diện ở nội địa Nam Mỹ cũng như từ các vùng cực và đại dương mở.

Từ lâu được cho là có liên quan đến chim cốc biển, chim cốc, chim nhiệt đới, và họ Chim điên, thay vào đó, bồ nông hiện được biết là có quan hệ họ hàng gần nhất với cò mỏ giày và cò đầu búa, và được đặt trong bộ bộ Bồ nông. Ibises, Chi Cò thìa, Họ Diệc, và bitterns đã được phân loại theo cùng một thứ tự. Bằng chứng hóa thạch về bồ nông có niên đại ít nhất 36 triệu năm đối với phần còn lại của tibiotarsus được phục hồi từ địa tầng Eocen muộn của Ai Cập mang nét tương đồng nổi bật với các loài bồ nông hiện đại. Chúng được cho là đã tiến hóa ở Cựu Thế giới và lan sang châu Mỹ; điều này được phản ánh trong các mối quan hệ trong chi khi tám loài phân chia thành các dòng dõi Cựu Thế giới và Tân Thế giới.Giả thuyết này được hỗ trợ bởi bằng chứng hóa thạch từ loài bồ nông lâu đời nhất.

Bồ nông sống thường xuyên ở các vùng nước nội địa và ven biển, nơi chúng chủ yếu ăn cá, đánh bắt chúng ở hoặc gần mặt nước. Chúng là loài chim sống thành đàn, di chuyển theo đàn, phối hợp săn mồi, và sinh sản theo cụm. Bốn loài lông trắng có xu hướng làm tổ trên mặt đất và bốn loài lông nâu hoặc xám làm tổ chủ yếu trên cây.

Mối quan hệ giữa bồ nông và những người thường gây tranh cãi. Những con chim này đã bị bức hại vì sự cạnh tranh nguồn cá thương mại và giải trí. Chúng đã bị phá hủy môi trường sống, sự xáo trộn và ô nhiễm môi trường, và ba loài được quan tâm bảo tồn. Chúng cũng có một lịch sử lâu dài của ý nghĩa văn hóa trong thần thoại, trong Kitô giáo, và hình tượng huy hiệu.

Phân loại và hệ thống

Từ nguyên
Tên xuất phát từ Hy Lạp cổ đại là từ pelekan (πελεκάν), bản thân nó bắt nguồn từ từ pelekys (πέλεκυς) có nghĩa là "cây rìu". Vào thời cổ đại, từ này được áp dụng cho cả bồ nông và chim gõ kiến.

Chi Pelecanus lần đầu tiên được Carl Linnaeus mô tả chính thức trong cột mốc năm 1758 [[ấn bản thứ 10 của Systema Naturae|ấn bản thứ 10 của Systema Naturae]]. Ông mô tả các đặc điểm phân biệt như mỏ thẳng, có móc ở đầu, mũi thẳng, mặt bẹt và bàn chân có màng. Định nghĩa ban đầu này bao gồm các loài chim nhỏ, chim cốc, và họ Chim điên, cũng như bồ nông.

 Phân loại

Họ Pelecanidae được giới thiệu (như Pelicanea) bởi bác học người Pháp Constantine Samuel Rafinesque năm 1815.

Bồ nông cũng đặt tên cho bộ Pelecaniformes, một bộ có lịch sử phân loại đa dạng. Chim cốc biển, chim cốc, chim nhiệt đới, và chim điên, tất cả các thành viên truyền thống của bộ, kể từ đó đã được phân loại lại: các loài chim nhiệt đới vào bộ riêng của chúng, Họ Chim nhiệt đới, và phần còn lại vào Họ Chim điên. Ở vị trí của chúng, diệc, cò quăm, cò thìa, cò mỏ giày và cò đầu búa hiện đã được chuyển vào Bộ Bồ nông. Bằng chứng phân tử cho thấy rằng cò mỏ giày và cò đầu búa tạo thành một nhóm chị em với bồ nông, Mặc dù vẫn có một số nghi ngờ về mối quan hệ chính xác giữa ba dòng truyền thừa.

Ghi chép lâu đời nhất được biết về bồ nông là tibiotarsus bên phải rất giống với những loài hiện đại từ Birket Qarun Formation trong Wadi El Hitan ở Ai Cập, có niên đại vào cuối thế Eocene (tầng Priabonia), được gọi là chi Eopelecanus.

 Các loài còn sống
Theo truyền thống, tám loài bồ nông còn sống được chia thành hai nhóm, một nhóm chứa bốn loài làm tổ trên mặt đất với bộ lông trưởng thành chủ yếu là màu trắng (Bồ nông Úc, Dalmatian, bồ nông trắng lớn, và bồ nông trắng Mỹ), và một loài chứa bốn loài có bộ lông màu xám hoặc nâu làm tổ tốt nhất trên cây (bồ nông lưng hồng, bồ nông chân xám và bồ nông nâu), hoặc trên đá biển (bồ nông Peru). Phần lớn bồ nông nâu và bồ nông Peru, trước đây được coi là conspecus, đôi khi được phân tách khỏi các loài khác bằng cách xếp vào phân chi Leptopelecanus nhưng trên thực tế, các loài có cả hai dạng ngoại hình và hành vi làm tổ đều được tìm thấy ở cả hai.

Trình tự DNA của cả gen ty thể và hạt nhân mang lại những mối quan hệ khá khác nhau; ba con bồ nông Tân thế giới tạo thành một dòng, với chị em bồ nông trắng Mỹ với hai con bồ nông nâu, và năm loài ở Cựu Thế giới còn lại. Đốm, lưng hồng và chân xám đều có quan hệ họ hàng gần với nhau, trong khi bồ nông trắng Úc là họ hàng gần nhất của chúng. Bồ nông trắng lớn cũng thuộc dòng dõi này, nhưng là loài đầu tiên tách ra khỏi tổ tiên chung của bốn loài còn lại. Phát hiện này cho thấy rằng bồ nông đã tiến hóa ở Cựu Thế giới và lan sang châu Mỹ, và sở thích làm tổ trên cây hoặc trên mặt đất có liên quan nhiều đến kích thước hơn là di truyền.

Các loài còn sinh sống được sắp xếp theo trật tự phát sinh chủng loài.Pelecanus erythrorhynchos - Bồ nông trắng MỹPelecanus occidentalis - Bồ nông nâuPelecanus thagus - Bồ nông PeruPelecanus onocrotalus - Bồ nông chân hồngPelecanus conspicillatus - Bồ nông ÚcPelecanus rufescens - Bồ nông lưng hồngPelecanus crispus - Bồ nông DalmatiaPelecanus philippensis - Bồ nông chân xám

Nhiều loài Pelecanus tuyệt chủng được biết đến nhờ hóa thạch, gồm:
 Pelecanus cadimurka, Rich & van Tets, 1981 (Late Pliocene, South Australia)
 Pelecanus cautleyi, Davies, 1880 (Pliocen sớm, Siwalik Hills, Ấn Độ)
 Pelecanus fraasi, Lydekker, 1891 (Miocen giữa, Bavaria, Đức)
 Pelecanus gracilis, Milne-Edwards, 1863 (Miocen sớm, Pháp) (see: Miopelecanus)
 Pelecanus halieus, Wetmore, 1933 (Pliocen muộn, Idaho, Mỹ)
 Pelecanus intermedius, Fraas, 1870 (Miocen giữa, Bavaria, Đức) (chuyển sang Miopelecanus bởi Cheneval năm 1984)
 Pelecanus odessanus, Widhalm, 1886 (Miocen muộn, gần Odessa, Ukraine)
 Pelecanus schreiberi, Olson, 1999 (Pliocen sớm, Bắc Carolina, Mỹ)
 Pelecanus sivalensis, Davies, 1880 (Pliocen sớm, Siwalik Hills, Ấn Độ)
 Pelecanus tirarensis, Miller, 1966 (Oligocen muộn tới Miocen giữa, Nam Úc)

 Mô tả
nhỏ|Một con bồ nông màu nâu há miệng và căng phồng túi khí để lộ lưỡi và một số chi tiết bên trong mỏ
phải|nhỏ|Bồ nông trắng Mỹ có núm mọc trên mỏ trước mùa sinh sản
phải|nhỏ|Một con bồ nông nâu trưởng thành cùng một con non trong ổ ở Vịnh Chesapeake, Maryland, Mỹ: Loài này sẽ làm tổ trên mặt đất khi không có cây phù hợp.
nhỏ|Bồ nông Úc cho thấy mức độ mở rộng của túi cổ họng (Lakes Entrance, Victoria).

Bồ nông là loài chim lớn với mỏ rất dài, đặc trưng bởi một cái móc cong xuống ở cuối hàm trên và phần đính kèm của một túi gular khổng lồ ở phía dưới. Xương hàm dưới mảnh mai của mỏ dưới và cơ lưỡi linh hoạt tạo thành cái giỏ để bắt cá, và đôi khi là trữ nước mưa, mặc dù vậy, để không cản trở việc nuốt những con cá lớn nên cái lưỡi của nó rất nhỏ. Chúng có cổ dài và đôi chân ngắn mập mạp với bàn chân lớn, có màng đầy đủ. Mặc dù chúng là một trong những loài chim biết bay nặng nhất, chúng tương đối nhẹ so với khối lượng toàn thân do các túi khí trong bộ xương và bên dưới da, giúp chúng có thể nổi cao trên mặt nước. Đuôi ngắn và vuông. Đôi cánh dài và rộng, có hình dạng phù hợp để bay vút lên và lướt đi, đồng thời có số lượng lớn bất thường từ 30 đến 35 lông bay thứ cấp.

Con đực thường lớn hơn con cái và có mỏ dài hơn. Loài nhỏ nhất là bồ nông nâu, những cá thể nhỏ có thể dài không quá  và ,với sải cánh nhỏ tầm. Lớn nhất được cho là Bồ nông đốm, lên đến  và , với sải cánh tối đa là . Mỏ của bồ nông Úc đực có thể dài tới , dài nhất trong loài chim.

Bồ nông có bộ lông chủ yếu sáng màu, ngoại trừ bồ nông nâu và bồ nông Peru. Mỏ, túi và da mặt của tất cả các loài trở nên sáng hơn trước khi mùa sinh sản bắt đầu. Túi cổ họng của bồ nông nâu California chuyển màu đỏ tươi và ngã dần sang màu vàng sau khi đẻ trứng, trong khi túi cổ họng của bồ nông Peru chuyển sang màu xanh lam. Bồ nông trắng Mỹ mọc một cái núm nổi bật trên mỏ của nó, núm này sẽ rụng đi sau khi con cái đẻ trứng. Bộ lông của những con bồ nông chưa trưởng thành sẫm màu hơn so với những con trưởng thành. Con non mới nở sẽ trần trụi và có màu hồng, sau 4 đến 14 ngày sẽ sẫm dần thành xám hoặc đen, sau đó phát triển một lớp lông tơ màu trắng hoặc xám.

Phân bố và môi trường sống
Bồ nông hiện đại được tìm thấy trên tất cả các châu lục ngoại trừ Nam Cực. Chúng chủ yếu sống ở những vùng ấm áp, mặc dù phạm vi sinh sản kéo dài đến vĩ độ 45° Nam (bồ nông Úc ở Tasmania) và 60° Bắc (bồ nông trắng Mỹ ở miền tây Canada). Các loài chim của vùng nước nội địa và ven biển, chúng vắng mặt ở các vùng cực, đại dương sâu thẳm, các đảo đại dương (ngoại trừ Galapagos) và nội địa Nam Mỹ, cũng như từ bờ biển phía đông Nam Mỹ từ cửa Sông Amazon hướng nam. Xương dưới hóa thạch đã được phục hồi từ xa về phía nam như Đảo Nam của New Zealand, mặc dù sự khan hiếm và xuất hiện biệt lập của chúng cho thấy rằng những bộ xương cốt này có thể chỉ là của những người lang thang từ Úc (giống như trường hợp ngày nay).

 Sinh sản và tuổi thọ

Bồ nông là loài sống và làm tổ theo đàn. Nó sống theo cặp một vợ một chồng trong một mùa duy nhất, nhưng liên kết cặp chỉ kéo dài đến khu vực làm tổ; bạn tình sẽ độc lập rời khỏi tổ. Các loài làm tổ trên mặt đất (màu trắng) có một kiểu tán tỉnh cộng đồng phức tạp liên quan đến một nhóm con đực đuổi theo một con cái duy nhất trên không, trên cạn hoặc dưới nước trong khi nhắm, há hốc mồm và lao vào nhau. Chúng có thể hoàn thành quá trình trong một ngày. Các loài làm tổ trên cây có một quy trình đơn giản hơn, trong đó những con đực đậu khoe dáng cho con cái. Vị trí của đàn sinh sản bị hạn chế bởi nguồn cung cấp cá dồi dào, mặc dù bồ nông có thể sử dụng nhiệt để bay lên và di chuyển hàng trăm km mỗi ngày để lấy thức ăn.

Bồ nông Úc có hai chiến lược sinh sản tùy thuộc vào mức độ dự đoán môi trường của bầy. Các đàn gồm hàng chục hoặc hàng trăm, hiếm khi là hàng nghìn con chim thường xuyên sinh sản trên các hòn đảo nhỏ ven biển và cận duyên hải, nơi thức ăn luôn sẵn có theo mùa hoặc lâu dài. Ở vùng nội địa khô cằn của Úc, đặc biệt là ở lòng chảo nội lục lưu vực hồ Eyre, bồ nông sinh sản theo cơ hội với số lượng rất lớn lên tới 50.000 cặp, khi lũ lụt lớn bất thường, có thể cách nhau nhiều năm, lấp đầy phù du hồ nước mặn và cung cấp một lượng lớn thức ăn trong vài tháng trước khi cạn kiệt trở lại.

Ở tất cả các loài, giao cấu diễn ra tại địa điểm làm tổ; nó bắt đầu ngay sau khi ghép đôi và tiếp tục trong 3–10 ngày trước khi đẻ trứng. Con đực mang vật liệu làm tổ, đôi khi ở những loài làm tổ trên mặt đất (có thể không xây tổ) trong túi và ở những loài làm tổ trên cây theo chiều ngang trong mỏ. Con cái sau đó chất đống vật liệu lên để tạo thành một cấu trúc đơn giản.

Trứng có hình bầu dục, màu trắng và kết cấu thô. Tất cả các loài thường đẻ ít nhất hai quả trứng; kích thước ly hợp thông thường là từ một đến ba, hiếm khi lên đến sáu. Cả hai giới đều ấp trứng trên hoặc dưới bàn chân; chúng có thể thay nhau ấp. Quá trình ấp trứng mất 30–36 ngày; tỷ lệ nở thành công của các cặp không bị xáo trộn có thể lên tới 95%, nhưng do sự cạnh tranh của anh chị em hoặc siblicide, trong tự nhiên, thường tất cả trừ một con non duy nhất, đều chết trong vòng vài tuần đầu tiên (sau này ở loài lưng hồng và mỏ đốm). Cả bố và mẹ đều cho con ăn. Con non được cho ăn bằng cách nôn trớ; sau khoảng một tuần, chúng có thể chui đầu vào túi bố mẹ và tự ăn. Đôi khi trước đó, nhưng đặc biệt là sau khi được cho ăn, bồ nông con có vẻ như "nổi cơn thịnh nộ" bằng cách kêu to và kéo lê thành hình vòng tròn bằng một cánh và một chân, đập đầu xuống đất hoặc bất cứ thứ gì gần đó và đôi khi cơn giận dữ kết thúc bằng thứ trông giống như một cơn co giật dẫn đến việc con non bất tỉnh trong thời gian ngắn; lý do không được biết rõ ràng, nhưng người ta cho rằng là để thu hút sự chú ý và tránh xa bất kỳ anh chị em nào đang chờ được cho ăn.

Cha mẹ của các loài làm tổ trên mặt đất đôi khi kéo những con non lớn hơn bằng đầu một cách thô bạo trước khi cho chúng ăn. Từ khoảng 25 ngày tuổi, con non của những loài này tụ tập thành "bầy đàn" hoặc "crèches" gồm tối đa 100 con mà chỉ chim bố mẹ chỉ nhận và cho con đẻ ăn. Đến 6–8 tuần, chúng đi lang thang khắp nơi, thỉnh thoảng bơi lội và có thể tập ăn chung. Con non của tất cả các loài đủ lông đủ cánh 10–12 tuần sau khi nở. Chúng có thể ở lại với cha mẹ, nhưng sẽ hiếm khi hoặc không bao giờ được cho ăn nữa. Chúng trưởng thành khi được ba hoặc bốn tuổi. Khả năng sinh sản thành công nói chung rất khác nhau. Bồ nông sống từ 15 đến 25 năm trong tự nhiên, mặc dù một con có thể sống tới 54 tuổi trong điều kiện nuôi nhốt.

Thức ăn
Chế độ ăn uống của bồ nông thường là cá, nhưng đôi khi cũng ăn lưỡng cư, rùa, giáp xác, côn trùng, chim và động vật có vú. Kích thước của con mồi ưa thích khác nhau tùy thuộc vào loài bồ nông và vị trí. Ví dụ, ở Châu Phi, bồ nông lưng hồng thường bắt cá có kích cỡ từ cá bột cho đến  và bồ nông trắng lớn thích cá lớn hơn một chút, lên đến , nhưng ở châu Âu, loài thứ hai đã được ghi nhận bắt cá lên đến . Ở vùng nước sâu, bồ nông trắng thường bắt cá một mình. Gần bờ hơn, một số đàn cá nhỏ bao vây hoặc tạo thành hàng để lùa chúng vào chỗ nước nông, đập cánh trên mặt nước rồi vồ lấy con mồi.Mặc dù tất cả các loài bồ nông có thể kiếm ăn theo nhóm hoặc đơn lẻ, nhưng bồ nông đốm, lưng hồng và chân xám là những loài duy nhất thích kiếm ăn đơn độc. Khi săn theo nhóm, tất cả các loài bồ nông phối hợp với nhau để bắt con mồi và bồ nông Dalmatian thậm chí có thể hợp tác với chim cốc đế.

Những con cá lớn được bắt bằng mũi mỏ, sau đó tung lên không trung để bắt và trượt trực tiếp vào cổ họng. Một con mòng biển đôi khi sẽ đứng trên đầu con bồ nông, mổ nó để đánh lạc hướng và tóm lấy một con cá từ cái mỏ mở. Bồ nông đôi khi cũng cướp mồi từ các loài chim nước khác.

Hiện trạng và bảo tồn

Số lượng
Trên toàn cầu, quần thể bồ nông bị ảnh hưởng bất lợi bởi các yếu tố chính sau: suy giảm nguồn cung thức ăn chính là cá do đánh bắt quá mức hoặc ô nhiễm nước, phá hủy môi trường sống, tác động trực tiếp của hoạt động con người như xáo trộn các đàn làm tổ, săn bắn và tiêu hủy, vướng vào dây câu và lưỡi câu, và sự hiện diện của các chất ô nhiễm như DDT và endrin. Hầu hết các quần thể của loài ít nhiều ổn định, mặc dù ba loài được IUCN phân loại là có nguy cơ. Tất cả các đều loài sinh sản dễ dàng trong vườn thú, điều này có khả năng hữu ích cho việc quản lý bảo tồn.

Tổng quần thể bồ nông nâu và bồ nông Peru ước tính khoảng 650.000 con, với khoảng 250.000 con ở Hoa Kỳ và Caribe, và 400.000 con ở Peru. Hội Audubon Quốc gia ước tính số lượng toàn cầu của bồ nông nâu là 300.000. Số lượng bồ nông nâu giảm mạnh trong những năm 1950 và 1960, phần lớn là hậu quả của ô nhiễm DDT trong môi trường, và loài này được liệt vào danh sách có nguy cơ tuyệt chủng ở Hoa Kỳ vào năm 1970. Với những hạn chế sử dụng DDT ở Hoa Kỳ từ năm 1972, quần thể đã phục hồi và hủy niêm yết vào năm 2009.

Chọn lọc và xáo trộn
Bồ nông đã bị con người săn đuổi vì lầm tưởng chúng săn bắt cá quá nhiều, mặc dù thực tế là chế độ ăn của chúng không giống với cá do con người đánh bắt. Bắt đầu từ thập niên 1880, bồ nông trắng Mỹ bị đánh bằng dùi cui, trứng của chúng và con non bị phá hủy một cách có chủ ý, đồng thời các địa điểm kiếm ăn và làm tổ của chúng bị mất dần do các quy hoạch nước và thoát nước vùng ngập nước. Ngay cả trong thế kỷ 21, sự gia tăng dân số của bồ nông trắng Mỹ ở đông nam Idaho của Hoa Kỳ vẫn bị coi là mối đe dọa với ngành đánh bắt cá hồi giải trí ở đó, dẫn đến những nỗ lực chính thức nhằm giảm số lượng bồ nông thông qua quấy rối có hệ thống và chọn lọc.

Ngộ độc và ô nhiễm

Ô nhiễm DDT trong môi trường là nguyên nhân chính làm suy giảm quần thể bồ nông nâu ở Bắc Mỹ trong thập niên 1950 và 1960. Nó xâm nhập vào lưới thức ăn của đại dương, gây ô nhiễm và tích tụ ở một số loài, bao gồm cả một trong những loài cá là thức ăn chính của bồ nông - cá cơm phương bắc. Chất chuyển hóa DDE là chất độc đối với sự sinh sản ở bồ nông và nhiều loài chim khác, khiến vỏ trứng mỏng và yếu đi, dẫn đến thất bại trong quá trình sinh sản do trứng vô tình bị nghiền nát khi ấp chim. Kể từ khi lệnh cấm sử dụng DDT có hiệu lực được thực hiện ở Hoa Kỳ vào năm 1972, vỏ trứng của những con bồ nông nâu sinh sản ở đó đã dày lên và quần thể của chúng phần lớn đã phục hồi.

Là loài chim nước ăn cá, bồ nông rất dễ bị dính dầu tràn lẫn do tác động đến nguồn thức ăn của chúng. Một báo cáo năm 2007 của Ủy ban Trò chơi và Cá California ước tính rằng trong 20 năm trước, khoảng 500–1000 con bồ nông nâu đã bị ảnh hưởng bởi sự cố tràn dầu ở California. Một báo cáo năm 2011 của Trung tâm Đa dạng Sinh học, một năm sau Sự cố tràn dầu Deepwater Horizon vào tháng 4 năm 2010, cho biết 932 con bồ nông nâu đã bị ảnh hưởng bởi dầu và ước tính rằng con số bị tổn hại do sự cố đó hơn gấp 10 lần.

 Ký sinh trùng và bệnh tật
Cũng như họ chim khác, bồ nông dễ bị nhiễm nhiều loại ký sinh trùng. Loài muỗi Culex pipens'' gieo rắc chứng sốt rét gia cầm, và mật độ cao của những loài côn trùng cắn này có thể làm giảm số lượng các đàn bồ nông. Những con đỉa có thể dính vào lỗ thông hoặc đôi khi là bên trong túi. Một nghiên cứu về ký sinh trùng trên bồ nông trắng Mỹ đã tìm thấy 75 loài khác nhau, bao gồm sán dây, sán lá, ruồi, bọ chét, ve, và tuyến trùng.

Ghi chú

Tham khảo

Văn bản được trích dẫn

Liên kết ngoài

Pelican videos trên Internet Bird Collection

P
Biểu tượng quốc gia Barbados
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Huân chương Thập tự Hải quân

text:
Huân chương Thập tự Hải quân là huân chương cao cấp thứ hai của quân đội, trao cho những hành động dũng cảm phi thường trong chiến đấu thuộc lực lượng Hải quân Hoa Kỳ, Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ và cảnh sát biển. Huân chương này tương đương với Huân chương Thập tự Không quân và  Army's Distinguished Service Cross.

Huân chương Thập tự Hải quân được Bộ Hải quân Hoa Kỳ trao cho các thành viên thuộc binh chủng khác và nhân viên quân sự nước ngoài trong thời gian làm việc với lực lượng hải quân Hoa Kỳ. Huân chương Thập tự Hải quân được thiết lập thông quân đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ (Công Luật 65-253) và đã được phê duyệt ngày 04 tháng 2 năm 1919.

Lịch sử

Tiêu chuẩn
Huân chương Thập tự Hải quân có thể trao cho bất kỳ thành viên của quân đội Hoa Kỳ trong khi phục vụ Hải quân Hoa Kỳ, Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ, hoặc cảnh sát biển Hoa Kỳ có hành động anh dũng phi thường. Hành động dũng cảm phải thuộc những nguyên tắc sau:
1. Trong khi tham gia vào các hành động chống lại một kẻ thù của Hoa Kỳ.
2. Trong khi tham gia vào các hoạt động quân sự liên quan đến cuộc xung đột với một lực lượng nước ngoài.
3. Trong khi phục vụ thân thiện với các lực lượng nước ngoài tham gia vào một cuộc xung đột vũ trang, trong đó Hoa Kỳ không phải là bên tham chiến.

Sử dụng

Mô tả và biểu tượng

Mặt phải

Đảo ngược

Ruy băng
Ruy băng Huân chương Thập tự Hải quân với một sọc trung tâm màu trắng đại diên cho lòng vị tha, còn lại là màu xanh ám chỉ lực lượng hải quân

Người nhận huân chương

Hải quân Hoa Kỳ

Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ

Lục quân Hoa Kỳ

Cảnh sát biển Hoa Kỳ

Tham khảo

Tư liệu

Liên kết ngoài
Navy Cross – Criteria, Background, and Images
SECNAVINST 1650.1H 2006 2–22 Page 57

Giải thưởng và huy chương công dân Hoa Kỳ
Giải thưởng dũng cảm


title: Bồ nông Peru

text:
Bồ nông Peru (danh pháp khoa học: Pelecanus thagus) là một loài bồ nông. Nó sinh sống ở bờ biển tây của Nam Mỹ, từ đảo Lobos de Tierra ở Peru đến đảo Pupuya ở Chile.
Loài chim này có màu tối với một sọc trắng từ đầu của mỏ lên chóp đầu và xuống hai bên cổ. Chúng có trọng lượng trung bình 15,4 lb (7 kg), chiều dài tổng thể khoảng 5 ft (1,5 m).
Mùa sinh sản chính diễn ra từ tháng 9-tháng 3. Mỗi con mái đẻ hai hoặc ba quả trứng. Trứng được ấp trong khoảng 4 đến 5 tuần, với thời gian nuôi chim non kéo dài khoảng 3 tháng.
Con chim này ăn một số loài cá. Nó bắt mồi bằng cách lao xuống nước lặn khi bay, như bồ nông nâu.
Tình trạng của nó lần đầu tiên được đánh giá trong sách đỏ IUCN năm 2008, được liệt kê vào nhóm gần bị đe dọa.

Ghi chú

Tham khảo

Mundo Azul Species Factsheet
 BirdLife International (BLI) (2008a) Peruvian Pelican Species Factsheet. Truy cập 2008-MAY-26.
 BirdLife International (BLI) (2008b): . Truy cập 2008-MAY-23.

Động vật được mô tả năm 1782
Chim Nam Mỹ
T


title: Serge Haroche

text:
Serge Haroche (11 tháng 9 năm 1944) là một nhà vật lý Pháp. Từ năm 2001, ông là giáo sư tại Collège de France với chức chủ tịch bộ phận vật lý lượng tử. Ông đã được trao Huy chương vàng của Trung tâm nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp năm 2010. Năm 2012, ông đoạt giải Nobel Vật lý cùng với David J. Wineland vì "Serge Haroche và David Wineland giúp giới khoa học thực hiện những thí nghiệm mới trong vật lý lượng tử bằng việc tìm ra cách quan sát các hạt lượng tử đơn lẻ mà vẫn giữ được các đặc tính của chúng. Những phương pháp mang tính đột phá của họ dẫn tới sự ra đời của những đồng hồ cực kỳ chính xác và giúp giới khoa học tạo ra những thành tựu đầu tiên trong nỗ lực chế tạo máy tính siêu tốc". Theo Viện Hàn lâm Khoa học hoàng gia Thụy Điển, hai nhà nghiên cứu đã sử dụng những giải pháp trái ngược để kiểm tra, kiểm soát và đếm hạt cơ bản. Wineland "nhốt" các ion và đo chúng bằng ánh sáng. Trong khi đó, Haroche kiểm soát và đo các hạt ánh sáng (photon).

Sơ khai tiểu sử
Serge Haroche được sinh ra ở Casablanca trong một gia đình người Do Thái. Cha ông là một luật sư còn mẹ ông là một giáo viên. Năm 1956, cuối thời kỳ bảo hộ của Pháp ở Maroc, ông rời Maroc đến Pháp lúc chỉ 12 tuổi. Ông kết hôn với Claudine Haroche, một nhà xã hội học, có hai con và hiện đang sinh sống tại Paris.

Sự nghiệp nghiên cứu
Haroche làm việc cho Trung tâm nghiên cứu Quốc gia Pháp (CNRS) từ 1967 đến 1975. Ông thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ một năm (1972-1973) cùng nhóm của Arthur Leonard Schawlow tại đại học Standford. Năm 1975, ông nhận chức giáo sư trường Paris VI, đồng thời đảm nhiệm chức vụ giảng dạy ở École Polytechnique (1973–1984), đại học Harvard (1981), và đại học Yale (1984–1993). Từ 1994-2000, ông là trưởng khoa Vật lý trường École Normale Supérieure. Từ 2001, ông giữ chức giáo sư trường Collège de France, đảm nhận bộ phận Vật lý lượng tử. Ông còn là thành viên của Hiệp hội Vật lý Pháp, Hiệp hội Vật lý châu Âu và cả của Hiệp hội Vật lý Hoa Kỳ.

Tháng 9, 2012, ông được bầu vào vị trí quản trị trường Collège de France.

Ngày 9 tháng 10 năm 2012, ông nhận giải thưởng Nobel cùng với nhà vật lý người Mý David Wineland cho công trình của họ về đo đạc và thao tác trên các hệ lượng tử.

Tác phẩm chính
Exploring the Quantum - Atoms, Cavities and Photons (with Jean-Michel Raimond) Oxford University Press, September 2006, ISBN 978-0-19-850914-1

Giải thưởng chính
Bắc Đẩu Bội tinh cấp bậc Sĩ quan
 1988 Giải thưởng Einstein cho nghiên cứu Laser
 1992 Giải thưởng Humboldt
 1993 Huy chương Albert A. Michelsondo viện Franklin trao tặng
 2009 Huy chương vàng CNRS
 2012 Giải Nobel Vật lý (cùng với David J. Wineland)

Chú thích

Người đoạt giải Nobel Vật lý
Người Pháp đoạt giải Nobel
Sinh năm 1944
Nhà vật lý Pháp
Nhà vật lý thực nghiệm
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Người Pháp gốc Do Thái
Nhân vật còn sống


title: David J. Wineland

text:
David Jeffrey Wineland (24 tháng 2 năm 1944) là một nhà vật lý Mỹ đang làm việc tại phòng thí nghiệm vật lý học Viện quốc gia Tiêu chuẩn và Công nghệ (NIST) và Đại học Colorado ở Boulder. Những thành tựu mà ông đạt được bao gồm những tiến bộ trong quang học, đặc biệt là làm lạnh các ion bằng laser trong các bẫy của Paul sử dụng các ion bị nhốt để tiến hành các hoạt động tính toán lượng tử.
Wineland tốt nghiệp Trung học Encina ở Sacramento, California năm 1961, ông nhận bằng cử nhân Đại học California, Berkeley vào năm 1965 và tiến sĩ năm 1970, và làm việc tại Đại học Harvard. Sau đó, ông là một tiến sĩ tại Đại học Washington trước khi gia nhập Cục Tiêu chuẩn Quốc gia vào năm 1975, nơi ông thành lập nhóm lưu trữ ion, ngày nay là NIST ở Boulder. Wineland là một thành viên của hội Vật lý Mỹ, Hội Quang học Mỹ, và được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia vào năm 1992.
Năm 2012, ông đoạt giải Nobel Vật lý cùng với Serge Haroche vì "Serge Haroche và David Wineland giúp giới khoa học thực hiện những thí nghiệm mới trong vật lý lượng tử bằng việc tìm ra cách quan sát các hạt lượng tử đơn lẻ mà vẫn giữ được các đặc tính của chúng. Những phương pháp mang tính đột phá của họ dẫn tới sự ra đời của những đồng hồ cực kỳ chính xác và giúp giới khoa học tạo ra những thành tựu đầu tiên trong nỗ lực chế tạo máy tính siêu tốc".

Ủy ban trao giải Nobel cũng cho rằng "Những phương pháp đột phá của họ đã giúp cho lĩnh vực nghiên cứu này có thể có những bước đi đầu tiên hướng tới việc tạo nên một loại máy tính siêu nhanh mới dựa trên vật lý lượng tử" và nghiên cứu của hai nhà khoa học cũng dẫn đến việc tạo ra những chiếc đồng hồ cực kỳ chính xác, có thể là cơ sở tương lai cho một tiêu chuẩn mới về thời gian, với độ chính xác cao hơn hàng trăm lần so với các đồng hồ hiện nay.

Tham khảo

Người đoạt giải Nobel Vật lý
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Sinh năm 1944
Nhà vật lý Mỹ
Nhà vật lý thực nghiệm
Cựu sinh viên Đại học California tại Berkeley
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Nhân vật còn sống


title: Đại Việt Quốc gia Liên minh

text:
Đại Việt Quốc gia Liên minh, sau đổi thành Việt Nam Quốc dân Hội, là một tổ chức chính trị liên minh giữa các chính đảng người Việt chủ trương dựa vào thế lực Nhật chống Pháp để giành độc lập. Liên minh này hoạt động từ đầu năm 1944 đến tháng 5 năm 1945 thì tan rã.

Hình thành và hoạt động
Cuộc năm 1940, quân Nhật tiến vào Đông Dương. Một mặt, chính quyền quân sự Nhật vẫn duy trì và sử dụng bộ máy cai trị của chính quyền thực dân Pháp để tập trung cho chiến tranh, mặt khác, công khai hoặc bí mật thành lập các tổ chức chính trị, quân sự, kinh tế của Nhật, hoặc do người Nhật ủng hộ, nhằm cơ sở chính trị cho Nhật sau này, khi có khả năng độc quyền kiểm soát Đông Dương.

Đầu năm 1944, nhằm thay thế cho tổ chức Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội đã bị người Pháp đánh tan rã, người Nhật đã hỗ trợ Nguyễn Xuân Tiếu, một chính trị gia có xu hướng thân Nhật và bảo hoàng, thành lập một tổ chức liên minh các đảng phái chủ trương dựa vào thế lực Nhật để chống lại chính quyền thực dân Pháp. Tổ chức này lấy tên là Đại Việt Quốc gia Liên minh, với nòng cốt là Đại Việt Quốc xã Đảng liên minh với các đảng khác như Đại Việt Dân chính Đảng (lãnh tụ Nguyễn Tường Tam) và Đại Việt Duy dân Đảng (lãnh tụ Lý Đông A), do Nguyễn Xuân Tiếu làm Chủ tịch.

Không lâu sau, nhóm Tân Việt Nam Quốc dân Đảng (lãnh tụ Nhượng Tống) cũng gia nhập Đại Việt Quốc gia Liên minh. Lúc này Liên minh đổi tên thành Việt Nam Quốc dân Hội. Tháng 2 năm 1945, đến lượt Đại Việt Quốc dân Đảng cũng cử đại diện tham gia Liên minh.

Ủy ban Chính trị Bắc Kỳ và sự tan rã của Liên minh
Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương. Ngày 11 tháng 3 năm 1945, Liên minh thành lập Đại Việt Quốc gia Cách mệnh Ủy viên hội với mục đích sẽ trở thành một quốc hội và chính phủ lâm thời để tiếp quản quyền điều hành từ tay người Nhật.

Tuy nhiên, chính phủ Tokyo đã chọn duy trì thể chế quân chủ của triều đình Huế và giao một phần chính quyền cho chính phủ Trần Trọng Kim, với nhiều nhân sự là thành viên của Đại Việt Quốc xã hoặc có xu hướng bảo hoàng. Sự việc này làm cho đã làm phát sinh mâu thuẫn giữa các đảng thành viên. Trừ Đại Việt Quốc xã và một số tổ chức chính trị nhỏ với xu hướng Bảo hoàng tiếp tục cộng tác với người Nhật, các đảng phái theo xu hướng Quốc dân đều ly khai và tìm cách phát triển cơ sở, chủ yếu sự hỗ trợ từ hải ngoại của chính phủ Trung Hoa Dân quốc. Từ tháng 5 năm 1945, Liên minh chính thức tan rã.

Chú thích

Thư mục

Xem thêm
 Danh sách tổ chức chính trị Liên bang Đông Dương

Cựu đảng phái chính trị Việt Nam
Tổ chức chính trị Việt Nam thời Pháp thuộc