title: Dien Del

text:
Dien Del (15 tháng 5 năm 1932 – 13 tháng 2 năm 2013) là một tướng lĩnh Campuchia, từng chỉ huy những cuộc hành quân tham chiến trong chiến tranh Việt Nam tại Campuchia và cuộc nội chiến Campuchia, ban đầu là một vị tướng trong quân đội Cộng hòa Khmer (1970 – 1975) và sau đó là lãnh đạo lực lượng du kích Mặt trận Giải phóng Dân tộc Nhân dân Khmer (KPNLF) chiến đấu chống lại sự chiếm đóng của Việt Nam (1979 – 1992).

Tiểu sử

Binh nghiệp
Dien Del sinh ra trong một gia đình dân tộc thiểu số Khmer Krom vào năm 1932 tại Sóc Trăng, Việt Nam. Từ năm 1946 đến 1952, ông theo học tại trường Lycée Sisowath ở Phnôm Pênh, sau đó gia nhập quân đội thuộc địa Pháp ở Campuchia. Từ năm 1953 đến 1956, ông giữ chức đại đội trưởng Tiểu đoàn 6 đóng tại Kampong Speu. Ông đến Phnôm Pênh vào năm 1957 và là thành viên của Phòng G-1 Sở chỉ huy Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Khmer (FARK).

Từ năm 1959 đến 1960, ông vào học Trường Quân chính Pháp tại Montpelier, Pháp. Ông trở lại Campuchia vào năm 1961 và được giao chức Phó trưởng phòng G-1 Sở chỉ huy Quân lực Hoàng gia Khmer. Năm 1962, ông gia nhập Bộ Tổng tham mưu Quân lực Hoàng gia Khmer và được thăng cấp thiếu tá kiêm tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 24 Xung kích vào năm 1964.

Cộng hòa Khmer

Năm 1970, ông được thăng cấp trung tá trong Quân lực Quốc gia Khmer (FANK) và giữ chức lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 2 ở Prey Sar gần Phnôm Pênh. Cũng trong thời gian này, ông đã tham gia vào cuộc di tản của lực lượng Campuchia từ các vị trí dọc theo quốc Lộ 19 tại Việt Nam với sự giúp đỡ của quân đội Mỹ. Năm 1971, ông được nâng lên cấp bậc đại tá trong Bộ Tư lệnh Liên đoàn 2. bao gồm Lữ đoàn số 2 và hai lữ đoàn khác.  Đơn vị của ông đã tham gia vào chiến dịch Chenla II đầy thảm khốc, một nỗ lực nhằm khai thông tuyến quốc lộ 6 tại tỉnh Kampong Thom vào năm 1971. Sau này ông đã được gửi đến học tại  Bộ Tư lệnh tối cao Quân lực Việt Nam Cộng hòa tại Sài Gòn. Ông trở lại Campuchia vào tháng Giêng năm 1972 và được thăng cấp chuẩn tướng trong Bộ Tư lệnh Sư đoàn 2. Tháng 5 năm 1974, ông được bổ nhiệm làm Tỉnh trưởng và Tư lệnh Địa phương quân tỉnh Kandal.

Trong suốt những tháng đầu năm 1975, ông giám sát việc phòng thủ Phnôm Pênh và đài Radio của Khmer Đỏ tưởng thuật rằng vào ngày 20 tháng 2 ông đã "bị thương nặng" trong khi chiến đấu tại Dei Eth. Vào tháng 4, phụ trách việc phòng thủ cầu Monivong, lối vào chính vào Phnôm Pênh qua sông Bassac. Khi lực lượng Khmer Đỏ tiến vào thành phố vào ngày 17 tháng 4, ông đã bay trên chiếc trực thăng cuối cùng đến căn cứ không quân Utapao ở Thái Lan. Ông bị giam giữ trong một trại tị nạn cho đến tháng 5 năm 1975, về sau được thả và sang định cư tại Mỹ ở Alexandria, Virginia với vợ và con cái.

Lãnh đạo KPNLF

Tháng 5 năm 1977, ông đã bay đến Paris và giúp đỡ tổ chức một nhóm chính trị hợp tác với các lực lượng kháng chiến không cộng sản dưới quyền cựu Thủ tướng Son Sann. Ngày 1 tháng 2 năm 1979, Dien Del bay đến Thái Lan thành lập Lực lượng Vũ Trang Giải phóng Dân tộc Nhân dân Khmer (KPNLAF). Nguon Pythoureth quyết định đi từ trại này sang trại khác thuyết phục các nhà lãnh đạo địa phương về sự cần thiết của việc thống nhất. Đến giữa năm 1979, KPNLAF bao gồm khoảng 1600 quân. Ngày 9 tháng 10 năm 1979, nhóm này sẽ trở thành Mặt trận Giải phóng Dân tộc Nhân dân Khmer (KPNLF) dưới quyền Son Sann và Tướng Dien Del được bổ nhiệm làm trưởng Bộ Tổng tham mưu.

Phong trào kháng chiến
Vào tháng 1 năm 1981, Tướng Dien Del thành lập một chương trình đào tạo sĩ quan tại trại tị nạn Ban Sangae.  Ngay sau khi Tướng Sak Sutsakhan từ Mỹ về Thái Lan. Từng là cựu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng dưới thời Sihanouk và quyền Tổng thống Cộng hòa Khmer trong những ngày cuối cùng nổi tiếng vì tính quyết đoán và liêm khiết thêm vào tính hợp pháp của KPNLF.

Xung đột nội bộ KPNLF
Trong cuộc tấn công mùa khô của Việt Nam diễn ra từ năm 1984 – 1985, KPNLF báo cáo bị mất gần 1/3 lực lượng từ 12.000 đến 15.000 quân trong trận chiến và thông qua đào ngũ. Sự thất bại này được đổ lỗi cho Son Sann vì lấy cớ can thiệp trong các vấn đề quân sự (đặc biệt là miễn cưỡng hợp tác với các lực lượng của Sihanouk), làm trầm trọng xung đột thêm lâu dài trong nội bộ KPNLF. Tháng 12 năm 1985, một số nhà lãnh đạo KPNLF đã công bố thành lập Ủy ban lâm thời cứu tế Trung ương sẽ trở thành cơ quan điều hành mới của KPNLF. Các thành viên chủ chốt của nhóm bao gồm Tướng Sak Sutsakhan, Tướng Dien Del, Abdul Gaffar Peang Meth, Hing Kunthon và cựu Thủ tướng Huy Kanthoul.

Son Sann phản đối với sự hình thành của một Ủy ban Bộ Tư lệnh quân sự mới dưới quyền Tướng Prum Vith. Ông cho biết rằng Tướng Sak sẽ vẫn là Tổng tư lệnh của Bộ Chỉ huy Liên quân thành lập vào tháng 1 năm 1986 được tin là nhằm nhân nhượng với các nhóm bất đồng chính kiến. Theo sự thỏa hiệp đã làm việc thông qua một bên thứ ba, Tướng Sak đã giành lại sự kiểm soát lực lượng vũ trang vào tháng 3 năm 1986. Đến tháng 7, Tướng Dien lui về tạm thời trong một thiền viện.

Sau khi rũ bỏ áo sư tăng vào cuối năm 1986, Tướng Dien tiếp tục giữ chức Phó Tổng tư lệnh chỉ đạo các cuộc hành quân chiến đấu chống lại Việt Nam cho đến khi họ chính thức rút khỏi Campuchia vào năm 1989. Tướng Dien chủ trì giải ngũ lực lượng vũ trang KPNLF vào tháng 2 năm 1992, sau đó ông trở về Campuchia tham gia hoạt động chính trị mới.

Vương quốc Campuchia tái lập
Năm 1994, ông được bổ nhiệm Tổng Thanh tra Bộ Tổng tham mưu Lực lượng Vũ trang Hoàng gia và đến năm 1998, ông được bầu vào Hội đồng Lập pháp Quốc gia trong vai trò là thành viên của FUNCINPEC. Vào năm 2000, Dien Del trở thành chủ tịch Ủy ban Nội vụ, Quốc phòng, Điều tra và Giám sát của Quốc hội. Ông tiếp tục đóng một vai trò nổi bật như là cố vấn cho Chính phủ Campuchia hiện nay.

Nhận xét
Là một sĩ quan và một nhà lãnh đạo, Tướng Dien rất được sự kính trọng từ cấp trên, đồng nghiệp và thuộc cấp và các nhà quan sát khác. Nhà báo Henry Kamm và Jon Swain đã tận mắt chứng kiến ông trong các trận chiến đấu nhiều lần và ngưỡng mộ phong thái kiểm soát bình tĩnh: "Tướng Dien Del, có lẽ là vị tướng giỏi nhất trong quân đội, một người đàn ông với niềm vui vẻ lấp lánh trong ánh mắt... cái nhìn oai vệ trong bộ đồ rằn ri cùng khẩu súng lục ở bên hông và nói rằng ông sẽ chiến đấu đến người cuối cùng. Cựu đại tá Lực lượng đặc biệt Jim Morris đã phát hiện ra ông là một chiến lược gia có hiểu biết khi quan sát các cuộc hành quân của Tướng Dien trong các cuộc tấn công của Việt Nam năm 1985: "Dien Del sử dụng các đơn vị lực lượng chính của mình một cách khôn ngoan để bảo vệ các khu định cư KPNLF."

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sebastian Strangio, "Revisiting Lon Nol’s Cambodia: A look back at Lon Nol’s ill-fated gamble on democracy in Cambodia," The Phnom Penh Post, ngày 18 tháng 3 năm 2010.

Sinh năm 1932
Nhân vật còn sống
Người Khmer Krom
Nội chiến Campuchia
Tướng lĩnh Campuchia
Nhà chính trị FUNCINPEC
Thành viên Quốc hội Campuchia
Người Khmer


title: Sangkum

text:
Sangkum Reastr Niyum (tiếng Khmer: សង្គម រាស្រ្ត និយម; nghĩa là Cộng đồng xã hội chủ nghĩa bình dân) thường được gọi đơn giản là Sangkum, là một tổ chức chính trị do Hoàng thân Norodom Sihanouk của Vương quốc Campuchia thành lập vào năm 1955. Dù tự mô tả là một 'phong trào' chứ không phải là một đảng chính trị (các thành viên phải từ bỏ tư cách hội viên của bất kỳ nhóm chính trị nào), Sangkum vẫn giữ quyền kiểm soát chính phủ Campuchia trong suốt chính quyền đầu tiên của Sihanouk thời kỳ 1955-1970.

Lịch sử

Thành lập
Sangkum ra đời sau khi Sihanouk thoái vị nhường ngôi lại cho cha là Norodom Suramarit vào năm 1955 với ý định tập trung vào mặt chính trị quốc nội. Phong trào này dựa trên bốn đảng phái nhỏ thuộc phe cánh hữu theo chủ nghĩa quân chủ, bao gồm Đảng Chiến thắng Đông Bắc của Dap Chhuon và Phục hưng Khmer của Lon Nol. Sihanouk mở rộng cơ sở chính trị này vào Sangkum nhằm tranh cử trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 1955, cuộc bầu cử đầu tiên sau khi giành độc lập bất chấp hình ảnh phi chính trị của nó, trên thực tế Sangkum hoạt động theo kiểu một đảng ủng hộ Sihanouk. Nó đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử sau đó bị cáo buộc gian lận bầu cử quy mô lớn, đe dọa trực tiếp đối với cả hai đảng đối lập là Đảng Dân chủ và Đảng Krom Pracheachon hơi hướng xã hội chủ nghĩa.

Chính sách và đặc điểm
Mặc dù theo định hướng "xã hội chủ nghĩa", Sangkum còn kết hợp các yếu tố của chủ nghĩa xã hội, bảo thủ, chủ nghĩa dân tộc, Phật giáo nguyên thủy và hình thức chủ nghĩa dân túy của chủ nghĩa phát xít. Nó tuyên bố rằng các nhà quản lý sẽ là những người ủng hộ xã hội chủ nghĩa vì "hạnh phúc" của dân chúng và những người ủng hộ chế độ quân chủ vì "uy tín và sự gắn kết dân tộc".

Trong quyền lực, Sangkum hoạt động theo nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội Phật giáo, một cấu trúc khá mơ hồ trong khi tuyên bố là để tìm kiếm mục tiêu tiến bộ và chấm dứt những bất công xã hội, dựa trên các truyền thống tôn giáo và xã hội bảo thủ ở Campuchia. Thay vì đi theo hướng sở hữu tư nhân, chủ nghĩa xã hội Phật giáo khuyến khích những người giàu có chia ngọt sẻ bùi cho người nghèo để xứng đáng với đức hạnh. Những nhân vật của công chúng cũng được chỉ dẫn là phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước dân chúng, minh bạch trong các giao dịch của họ, và được khuyến khích thay đổi thường xuyên để thực hiện công việc bình thường liên quan đến nông nghiệp (Sihanouk thường tự chụp ảnh thực hiện lao động như vậy trong chuyến thăm của ông đối với các dự án phát triển).

Trong thực tế, việc quản lý kinh tế phát triển theo kiểu "xã hội chủ nghĩa mật thiết" tương tự chủ nghĩa tư bản bè phái: doanh nghiệp nhà nước được thành lập và sau đó được quản lý bởi các thành viên của giới chức cấp cao Sangkum, thường vì lợi ích cá nhân của họ. Những tổ chức nhà nước được thành lập dưới thời Sangkum bao gồm OROC, Văn phòng hợp tác Hoàng gia chuyên quản lý về mặt thương mại và xuất nhập khẩu.

Vào năm 1957, Sihanouk cho thành lập một đoàn thanh niên Sangkum, thường gọi là JSRK (Jeunesse Socialiste Royale Khmere).

Đối nội thời kỳ Sangkum
Phương pháp của Sihanouk là luân phiên chỉ trích đối thủ trong các diễn đàn công cộng khác nhau và sau đó giao cho họ những chức vụ trong Sangkum theo nhu cầu mà họ đóng góp tích cực cho xã hội Campuchia, có tác dụng tay đôi trong việc đàn áp bất đồng chính kiến và hợp nhất nhiều phe đối lập vào chế độ của ông. Sihanouk đã cố gắng xây dựng một hình ảnh Campuchia như một "Camelot ở Đông Nam Á", một ốc đảo của hòa bình và trật tự xã hội trong bối cảnh cuộc xung đột ảnh hưởng đến phần còn lại của khu vực. Trên bình diện quốc tế, một chính sách trung lập chính thức đã được Quốc hội thông qua dưới sự chủ trì của Sihanouk nhằm đảm bảo an ninh trật tự và ổn định ở Campuchia.

Trong suốt thời kỳ cai trị của Sihanouk, Sangkum đã kiểm soát các đảng phái nhằm thu hút nhiều thành phần hữu khuynh và ôn hòa của nền chính trị Campuchia, cũng như những thành phần thân Sihanouk của những người cộng sản cánh tả và ôn hòa; chỉ có các thành phần bí mật theo đường lối cứng rắn hơn của Đảng Cộng sản Campuchia là tránh cộng tác với chế độ của Sihanouk. Một số nhân vật cộng sản nổi tiếng, chẳng hạn như Hu Nim và Khieu Samphan, chấp nhận các chức vụ của Sangkum trong một nỗ lực làm việc với hệ thống. Vào đầu thập niên 1960, Samphan - sau này trở thành nguyên thủ quốc gia dưới chế độ Khmer Đỏ - gọi theo Sihanouk là để thực hiện một loạt các cuộc cải cách kinh tế trên cơ sở kế hoạch hóa tập trung được nêu trong luận án tiến sĩ của Samphan.

Trong khi Đảng Dân chủ, đại diện của những nhà chính trị phe cộng hòa phái cấp tiến và ôn hòa trong chính trường Campuchia, đã thực sự hợp nhất vào Sangkum vào năm 1957, nhiều người cộng hòa phái ôn hòa chỉ đơn giản là né tránh chính trị hoàn toàn cho đến khi giai đoạn ngay sau cuộc đảo chính năm 1970.

Thành phần đáng chú ý duy nhất vẫn còn bên ngoài Sangkum, khác hơn so với những người cộng sản theo đường lối cứng rắn, đó chính là những người chủ nghĩa dân tộc cánh hữu chống lại chế độ quân chủ dưới trướng Sơn Ngọc Thành, người sáng lập ra tổ chức Khmer Serei luôn duy trì cuộc kháng chiến vũ trang với sự tài trợ từ Thái Lan. Sihanouk đã gán cho đối thủ cánh hữu của ông cái tên gọi là "Khmer Bleu" để phân biệt với các đối thủ cánh tả của ông. Tuy nhiên, có vẻ như rằng trong thời gian cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960 có rất ít vụ đàn áp bạo lực phe đối lập của Sangkum (mặc dù đảng cánh tả Pracheachon vừa bị cáo buộc là ủng hộ Việt Nam thường xuyên bị đe dọa chính trị) và toàn bộ đất nước đã trải qua một thời kỳ tương đối ổn định. Trừ một ngoại lệ nữa là Khmer Serei với cách giải quyết gay gắt: Preap In, một nhà hoạt động của Khmer Serei đã cố gắng đàm phán với Sihanouk vào năm 1963, sau đó bị bắt giam và tiếp theo là vụ tử hình ông đã được trình chiếu trong các rạp chiếu phim trên cả nước. Cách xử lý mầm mống gây bất ổn tương tự với một nhân vật bị cáo buộc là lãnh đạo nhóm Khmer Serei là Chau Bory (trước đây có liên quan đến vụ âm mưu Bangkok), Chau Mathura và Sau Ngoy vào năm 1967.

Kết thúc thời kỳ Sangkum
Sihanouk từng là nguyên thủ quốc gia trong đời vào năm 1963. Tuy nhiên, từ giữa những năm 1960, sự rạn nứt đã bắt đầu xuất hiện trong chế độ. Cuộc bầu cử Quốc hội năm 1966 với chiến thắng áp đảo cho các ứng cử viên cánh hữu, Sihanouk phản ứng bằng cách tạo ra một đảng cánh tả "Đối lập-Chính phủ" bao gồm Hu Nim và Khieu Samphan, hoạt động nhằm mục đích kiểm tra và ngăn chặn sự phân tách chế độ hoàn toàn.

Các vụ đàn áp bạo lực phe cánh tả ngày càng tăng do tướng Lon Nol và quân đội chỉ đạo trên danh nghĩa của Sihanouk, đã làm những người cộng sản còn lại phải xa lánh, đặc biệt là phe ủng hộ Sihanouk có phần ôn hòa hơn còn nợ một lòng trung thành mạnh mẽ đến phía Việt Nam và Việt Minh. Những lời chỉ trích công khai của Sihanouk về những người Khmer Việt Minh đã có các tác dụng gây thiệt hại quyền lực ngày càng tăng của các thành viên theo đường lối cứng rắn chống Việt Nam, thêm các thành viên chống chế độ quân chủ của Đảng Cộng sản Campuchia dưới sự lãnh đạo của Pol Pot. Sự leo thang của cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ hai cũng đã có một tác động gây mất ổn định tình hình chính trị và nền kinh tế Campuchia. Sangkum tự thấy bản thân mình bị nhốt trong một cuộc đấu tranh ngày càng gay gắt với những gì nó đại diện cho những thành phần ngoại bang của Việt Minh và Pathet Lào tại Campuchia; nói trên đài phát thanh Phnôm Pênh sau khi một nhóm cộng sản Việt Nam đã bị bắt, Sihanouk nói rằng: "Tôi đã nướng chúng trong lò [...] chúng tôi đã cho chúng ăn những con kên kên".

Các hành động tàn bạo do tổ chức Sangkum gây ra nhằm chống lại không chỉ phe cánh tả từ bên ngoài biên giới Campuchia, mà còn chống lại người Khmer tả khuynh, đặc biệt là sau khi xảy ra một cuộc nổi dậy do Đảng Cộng sản Campuchia hậu thuẫn ở vùng nông thôn tỉnh Battambang vào đầu năm 1967, báo trước về cách tiến hành đối xử tàn bạo tương tự trong cuộc nội chiến Campuchia về sau. Báo cáo nói rằng những người cộng sản bị bắt được thường giết chết ngay tức khắc trong một số trường hợp còn bị mổ bụng hoặc ném từ trên vách đá xuống. Ba đại diện công khai còn lại của những người cộng sản là Khieu Samphan, Hou Yuon và Hu Nim đã chạy trốn lên các bưng biền tận rừng sâu vào năm 1967 – 1968, mặc dù vào thời điểm đó có tin đồn rằng họ đã bị cảnh sát của Sangkum giết chết (sau khi họ tái xuất hiện vào năm 1970, họ được giới thiệu trên báo chí như là "Ba Bóng Ma").

Phế truất Sihanouk
Trong bối cảnh bất ổn chính trị ngày càng tăng, Sihanouk cùng nội các của ông cuối cùng đã bị tướng Lon Nol và phe cánh hữu dưới quyền In Tam và Hoàng thân Sisowath Sirik Matak tiến hành đảo chính lật đổ vào năm 1970. Sau cuộc đảo chính, nhóm du kích Khmer Rumdo ("Khmer Giải phóng") do Việt Nam Dân chủ Cộng hòa giúp trang bị và huấn luyện, tiếp tục cuộc kháng chiến vũ trang trên thay mặt cho Sihanouk chống lại các cựu đồng nghiệp của ông. Chiến thuật của Sihanouk chính là nguyên nhân phổ biến gây ra các cuộc nổi dậy của lực lượng cộng sản Khmer để thu hút một số lượng lớn các tân binh về phía họ. Sangkum chính thức giải thể vào ngày 18 tháng 2 năm 1971.

Những thành phần trong phong trào Sangkum của Sihanouk về sau sẽ tạo thành đảng bảo hoàng FUNCINPEC và tổ chức quân sự riêng biệt là Quân đội Quốc gia Sihanouk (ANS) chỉ kiểm soát phần lớn các vùng nông thôn Campuchia trong thập niên 1980.

Đánh giá
Ý kiến đánh giá về phong trào Sangkum vẫn còn bị chia rẽ trong giới học giả, nhà nghiên cứu cũng như chính bản thân vai trò của Sihanouk. Nhiều nhà bình luận, đặc biệt là những người cánh tả hoặc những cá nhân đối lập với Sihanouk, đã mô tả Sangkum về cơ bản là một phong trào bảo thủ luôn tìm cách duy trì quyền lực và ảnh hưởng tại Campuchia trong tình trạng hiện thông qua chủ nghĩa độc đoán. Tuy nhiên, số khác lưu ý rằng nó làm gia tăng sự tham gia ngày càng lớn của tầng lớp bình dân Campuchia trong nền dân chủ, và mô tả nó như một phong trào thực dụng mà thực sự đã tìm cách để mang lại sự phát triển cộng đồng đến Campuchia thông qua "sự chỉ đạo về mặt chuyên môn và lời thuyết phục hòa nhã".

Thế hệ người Campuchia xưa kia đều có tấm lòng hoài cổ ở một mức độ nhất định đối với thời đại Sangkum, đặc biệt là sự ổn định chính trị tương đối trong thập niên 1955 - 1965 so với các giai đoạn sau này. Sau sự hòa giải chính trị năm 1991 và Sihanouk được trở lại ngôi vua dẫn đến việc tái lập Vương quốc Campuchia vào năm 1993. Một số đảng phái chính trị Campuchia đã sử dụng từ "Sangkum" trong tên của họ để liên kết mình với giai đoạn này.

Tham khảo

Đảng chính trị Phật giáo
Đảng phái chính trị Campuchia


title: Thẩm Hoàng Tín

text:
Thẩm Hoàng Tín (1909–1991) là một dược sĩ và chính khách Việt Nam. Ông từng giữ chức Thị trưởng Hà Nội từ tháng 2 năm 1950 đến tháng 8 năm 1952 dưới chính thể Quốc gia Việt Nam.

Gia thế
Ông nguyên danh là Thẩm Tấn Trịnh, sinh năm 1909 tại Hà Nội. Nguyên tổ quán ông ở Phúc Kiến, Trung Quốc, tổ phụ 6-7 đời đã đến lập nghiệp tại Hưng Yên rồi chuyển về Hà Nội. Thân phụ ông là cụ Thẩm Phác (1887-1956), thư ký Sở Lục lộ trong chính quyền thuộc địa Đông Dương. Ông có người em họ là nhạc sĩ Thẩm Oánh.

Ông được cựu tuần phủ Hoàng Huân Trung, nhận làm con nuôi, vì vậy mới lấy tên là Thẩm Hoàng Tín.

Xuất thân trong gia đình giàu có, công chức chính quyền thuộc địa, ông sớm hấp thu nền học vấn cơ bản Tây học. Năm 1932, ông bỏ nhà sang Pháp du học. Ban đầu, ông định học ngành Y, tuy nhiên sau đó đổi ý định sang học ngành Dược. Năm 1937, sau khi lấy được bằng Dược sĩ, ông trở về Việt Nam, mở nhà thuốc hành nghề ở phố Cửa Nam, Hà Nội. Ngoài ra, ông còn có phòng thí nghiệm, bào chế lớn và một cửa hàng thuốc tây nữa ở đường Đồng Khánh.

Ngoài ra, ông còn tham gia hoạt động xã hội, đặc biệt là Hội Truyền bá Quốc ngữ (cùng với Phan Khôi, Đặng Thai Mai) và giữ chức Thủ quỹ của Hội.

Thị trưởng Hà Nội
Là người có thiên hướng ủng hộ phong trào Việt Minh đấu tranh giành độc lập cho Việt Nam, trong những năm đầu Kháng chiến chống Pháp, ông thường xuyên bí mật gửi thuốc men ra vùng chiến khu.

Tháng 2 năm 1950, ông được Thủ tướng Quốc gia Việt Nam Nguyễn Phan Long bổ nhiệm giữ chức Thị trưởng Hà Nội thay ông Phan Xuân Đài. Trong thời gian tại chức Thị trưởng Hà Nội (1950 -1952) ông có đóng góp:
 Ban hành quy chế đặt tên các phố Hà Nội trong gian đoạn trước 1954.
 Thiết lập chợ tại những nơi gần đường cái lớn, giao thông thuận tiện cho việc buôn bán như: Ngã Tư Sở, Ô Yên Phụ, đường Lò Lợn.
 Sửa chữa nhà cửa bị phá hủy trong những năm chiến tranh.
 Tu sửa cầu Thê Húc. Tết Nhâm Thìn 1952, người dân đi lễ đền quá đông làm cầu Thê Húc bị sập. Rất may nước hồ Gươm năm đó cạn nên những đứa trẻ rơi xuống hồ không bị chết đuối. Thị trưởng Thẩm Hoàng Tín đã cho phá bỏ cầu cũ, xây cầu mới. Để có thiết kế đẹp, ông Tín tổ chức cuộc thi thiết kế mẫu và trong hơn 30 mẫu của các kiến trúc sư cả Pháp lẫn Việt tham gia thì thiết kế của kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Diệm được lựa chọn. Vẫn giữ lại dáng cong cầu vồng xưa nhưng Nguyễn Ngọc Diệm thiết kế cong hơn để cầu khỏe hơn đồng thời làm cầu nổi hơn. Nguyễn Ngọc Diệm giữ nguyên 16 hàng cọc tròn nhưng các đầu trụ được vuốt nhọn như gợi nhớ lại chiến thắng quân Nam Hán của Ngô Quyền trên sông Bạch Đằng năm 938. Dầm ngang, dầm dọc, mặt và thành cầu đều làm bằng gỗ.
 Lập quỹ Tín dụng bình dân "giúp ích được cho nhiều tầng lớp trong xã hội, cho người dân nhập cư vay mua và sửa chữa nhà cửa, thương gia khuếch trương thương mại, mọi ngành kinh tế sẽ phát đạt: thương mại, kỹ nghệ, các nhà sẽ được xây dựng nhiều thêm, phố xá rộng rãi, các nhà máy mượn thêm thợ và làm việc luôn luôn, nền thương mại không đình trệ, các ngành tiểu công nghệ phát triển hơn lên…

Tháng 8 năm 1952, ông thôi nhiệm. Người kế nhiệm là ông Đỗ Quang Giai (nguyên Chánh án Tòa án hỗn hợp Hà nội, Thứ trưởng Bộ Nội vụ).

Cuộc sống sau năm 1954

Hiệp định Genève ký kết, ghi nhận thắng lợi công cuộc giành độc lập của Việt Nam. Là một nhân sĩ trí thức từng ủng hộ chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ông được mời ra vùng tự do để tránh bị khủng bố, đồng thời học tập về chính sách của cụ Hồ khi về tiếp quản Hà Nội. Khi chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp quản miền Bắc, ông được bầu làm Ủy viên Mặt trận Tổ quốc Hà Nội.

Sau khi hiến nhà thuốc ở Cửa Nam, ông về làm việc tại Bệnh viện B (còn gọi là Bệnh viện Bích Câu, nguyên trước là Bệnh viện Đặng Vũ Lạc thời Pháp thuộc, từ năm 1969 gọi là Bệnh viện Việt Nam - Cu Ba), làm Phó phòng Dược. Khoảng thập niên 1960, ông được Bác sĩ Tôn Thất Tùng mời về làm Trưởng phòng Xét nghiệm tại Bệnh viện Việt-Đức tại Hà Nội. Là một Dược sĩ Tây y, nhưng ông quan tâm và yêu thích y thuật cổ truyền, nên ông đã thành lập phòng nghiên cứu Đông y tại bệnh viện Việt Đức.

Sau khi về hưu, ông vẫn tiếp tục nghiên cứu và hành nghề dược. Ông được cho là người Việt Nam đầu tiên nghiên cứu và ứng dụng liệu pháp chữa bệnh "Vi lượng đồng căn" (), sử dụng liều thuốc cực ít để điều trị nhóm bệnh có cùng gốc rễ với nguyên nhân gây ra bệnh, dùng cho các bệnh mạn tính như hen suyễn, dị ứng, bệnh ngoài da như vẩy nến..; các bệnh về đường tiêu hóa, tim mạch... Với liệu pháp này, ông chữa cho nhiều bệnh nhân bị hen suyễn, vẩy nến... không lấy tiền.

Năm 1979, ông bị bệnh đau tim, được chính phủ Việt Nam cấp phép sang Pháp chữa bệnh. Ông cùng người vợ cuối cùng là bà Nguyễn Thị Nhung định cư tại Pháp và ở cùng các con. Năm 1991, ông qua đời tại Paris, thọ 81 tuổi. Sau hỏa thiêu, hài cốt của ông được để ở Trúc Lâm Thiền Viện ở Paris.

Nhận định
Lúc sinh thời, là một nhân sĩ trí thức có tiếng, ông được biết đến với phong cách ăn mặc rất chải chuốt, lúc nào cũng đúng mốt – áo quần toàn may bằng hàng đắt tiền, để râu mép kiểu Clark Gable, thích giao du với giới trí thức, chính trị. Tuy vậy, ông có tiếng làm việc siêng năng, ăn nói từ tốn, đàng hoàng, khiêm nhường. Tuy làm Thị trưởng Hà Nội trong thời gian 2 năm ngắn ngủi, nhưng ông có tiếng liêm khiết, làm Thị trưởng nhưng dùng lương để hỗ trợ người nghèo.

Gia đình
Vợ đầu ông là bà Vũ Nguyệt Đoan (1910-1944), lập gia đình với ông khoảng năm 1929. Bà qua đời năm 1944, thời kỳ Nhật đang chiếm miền Bắc, khi đang ngồi ôtô nhà đi lễ ở Thái Bình bị máy bay Mỹ ném bom trúng. Bà sinh cho ông 6 người con:

 Thẩm Thị Hồng Anh, sinh 1930, Dược sĩ. Bà là vợ giáo sư Lê Thành Khôi, thân mẫu của nhạc sĩ Nguyên Lê.
 Thẩm Đôn Thư, sinh 1932. Bà là vợ của đạo diễn Trần Thịnh (1932-1986).
 Thẩm Võ Hoàng, sinh 1935, nhà quay phim tài liệu đang sống tại Pháp.
 Thẩm Võ Kỳ, sinh 1937
 Thẩm Vũ Tùng, sinh 1939, xung phong lên Tây Bắc làm cán bộ trắc đạt ( đo đạc vẽ bản đồ)
 Thẩm Vũ Can, sinh 1942, cựu công chức Bộ Giáo dục, sống ở Hà Nội.

Vợ thứ ông là bà Phạm Thị Thành (1921-1969), Dược sĩ, con gái Tuần phủ Hưng Yên Phạm Văn Lệ (còn gọi là cụ Phủ Lệ). Bà nguyên là vợ của Kỹ sư Canh nông Đào Đức Thông. Ông Thông là đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương, hy sinh trong Kháng chiến chống Pháp. Sau khi chồng hy sinh, bà đưa con trai là Đào Đức Hoàng về Hà Nội học tiếp ngành Dược, sau đó tái giá với ông Thẩm Hoàng Tín. Là dược sĩ, bà trực tiếp trông nom các tiệm thuốc để ông Tín có thì giờ lo việc chính trị. Sau năm 1954, gia đình hiến hiệu thuốc Cửa Nam, bà làm việc tại bệnh viện B. Bà mắc bệnh ung thư và qua đời năm 1969. Bà sinh cho ông người con trai duy nhất Thẩm Hoàng Long, sinh 1951. Ông Long là cựu chiến binh Quân đội nhân dân Việt Nam, từng tham chiến trong chiến trường Quảng Trị năm 1972, về sau là nhà báo, nhiếp ảnh gia, hiện đang sinh sống tại Paris, Pháp.

Người vợ thứ ba của ông là bà Nguyễn Thị Nhung (1921-2000). Bà Nhung là em ruột của bà Nguyễn Thị Bính, vợ học giả Hoàng Xuân Hãn. Ông bà không có với nhau người con chung nào.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Hé lộ bí mật cuộc đời cựu Thị trưởng Hà Nội - dược sĩ Thẩm Hoàng Tín
 Hương của nỗi nhớ truyền đời

Người Hà Nội
Thị trưởng Hà Nội
Bác sĩ Việt Nam
Người Minh Hương
Người Mân Nam


title: Đoàn Alcatraz

text:
Đoàn Alcatraz là một nhóm có tổng cộng 11 người lính tù nhân chiến tranh Mỹ (POW) bị cầm tù riêng biệt trong chiến tranh Việt Nam bởi vì những hành động chống cự mãnh liệt của họ đối với người cai quản ngục. Những người tù nhân này bao gồm: George Thomas Coker, Jeremiah Denton, Harry Jenkins, Sam Johnson, George McKnight, James Mulligan, Howard Rutledge, Robert Shumaker, James Stockdale, Ronald Storz, and Nels Tanner.

Chú thích

Chiến tranh Việt Nam
Tù binh Chiến tranh Việt Nam
Nhà tù tại Việt Nam


title: Pietà (phim)

text:
Pietà (, ) là một phim Hàn Quốc phát hành năm 2012. Trong tiếng Ý pietà là chủ đề trong nghệ thuật Công giáo miêu tả Maria ôm thân xác Jesus. Đây là cuốn phim thứ 18 đạo diễn bởi Kim Ki-duk; Phim miêu tả mối quan hệ đầy bí ẩn giữa một người đàn ông làm nghề đi đòi nợ và một người đàn bà trung niên tự nhận là mẹ anh ta. Phim đoạt Giải Sư tử vàng tại Liên hoan phim Venezia lần thứ 69

Chuyện phim
Câu chuyện về người đàn ông cho vay nặng lãi khiến người xem thấy rùng mình. Hắn sẵn sàng nghiền nát bàn tay của những người không trả được tiền để lấy số tiền bảo hiểm trừ nợ. Đến khi hắn gặp người phụ nữ tự nhận là mẹ hắn, cuộc đời của kẻ "sát nhân" thay đổi từ đây.

Nhưng bộ phim của "phù thủy điện ảnh" Kim Ki Duk không đơn giản dừng ở đó. Sự thật về người mẹ làm thay đổi trái tim của gã cho vay nợ chính là cú tát vào bản mặt không đáng làm con người của hắn. Người mẹ ấy cũng từng có con trai là nạn nhân của hắn. Và chính bà đã quyết tâm trả thù bằng cách không ai ngờ tới.

Bà tự nhận là người mẹ đã bỏ rơi hắn lúc nhỏ. Mặc cho hắn ruồng rẫy không chấp nhận, bà vẫn quyết tâm ngày ngày dọn dẹp, nấu ăn, đan áo cho hắn. Bà sưởi ấm trái tim lạnh giá của kẻ luôn khao khát tình mẹ. Cuối cùng, bà tìm đến cái chết khiến hắn trở nên điên loạn vì không biết chuyện gì đã xảy ra.

Cái kết cuộc đời gã đòi nợ thuê là một chuỗi bi kịch. Hắn tìm thấy mộ của "người mẹ" được chôn ngay cạnh một nấm mồ khác. Hắn bàng hoàng nhận ra sự thật bà đã chết theo con trai ruột – người mà hắn từng siết nợ. Nỗi đau đớn của một kẻ "sát nhân" khiến hắn tự buộc mình vào phía sau xe tải, cho xe lết đi khắp các con đường trong thành phố.

Diễn viên
Lee Jung-jin...Lee Gang-do
Jo Min-soo... Jang Mi-seon
Gang Eun-jin... Myeong-ja, mẹ của Hun-cheol
Jo Jae-ryong... Tae-seung
Lee Myeong-ja... người đàn bà già
Heo Jun-seok... Gang-cheol
Gwon Se-in... người chơi đàn guitar
Song Mun-su...người bị ngả
Kim Beom-jun... người ở Myeongdong
Son Jong-hak... ông chủ
Jin Yong-ok...người đi xe lăn
Kim Seo-hyeon...người đàn bà già
Yu Ha-bok...container man
Seo Jae-gyeong...đứa bé
Kim Jae-rok... tu sĩ
Lee Won-jang...Sang-gu
Kim Sun-mo... hàng xóm của Jong-do
Gang Seung-hyeon...chủ tiệm bán hàng
Hwang Sun-hui...người đàn bà già

Phát hành
Pietà công chiếu tại Liên hoan phim Venezia vào ngày 4 tháng 9 năm 2012. và vào ngày 6 tháng 9 tại Hàn Quốc

Phê bình phim

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim Hàn Quốc
Phim Hàn Quốc theo hãng sản xuất
Phim và người giành giải Sư tử vàng
Phim tiếng Triều Tiên


title: Alfred Adler

text:
Alfred W. Adler (7 tháng 2 năm 1870 – 28 tháng 5 năm 1937) là một bác sĩ, chuyên gia tâm thần học, người sáng lập trường phái tâm lý học cá nhân. Sự nhấn mạnh của ông về tầm quan trọng của những cảm giác bị thấp kém - phức cảm tự ti - được công nhận là đã cô lập được một yếu tố đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển nhân cách. Ông cộng tác với Sigmund Freud trong một thời gian nhưng về sau tách khỏi trường phái phân tâm học.

Đời sống cá nhân
Alfred Adler sinh ra tại một ngôi làng vùng ngoại ô phía tây của Vienna vào ngày 7 tháng 2 năm 1870, là con trai thứ hai trong số bảy người con của một nhà buôn ngũ cốc gốc Do Thái. Em trai của Alfred chết trên giường ngay cạnh ông khi ông 3 tuổi. Từ khi còn bé, Alfređ đã mắc bệnh còi xương, vì thế ông đã không thể đi lại được cho đến năm ông lên 4 tuổi. Khi lên 5 tuổi, ông suýt chết vì bệnh viêm phổi. Và cũng ngay từ lứa tuổi này ông đã có quyết định trở thành một bác sĩ.

Alfred chỉ là một học sinh trung bình và thích được rong ruổi chạy chơi ngoài cánh đồng hơn là phải bị ngồi trong lớp học. Cậu bé rất hoạt bát thường thích đi chơi, rất hào hiệp rộng rãi và được mọi người ưa thích. Cậu luôn hiếu động và được coi có nhiều điểm khá hơn người anh tên Sigmund của mình.

Ông tốt nghiệp học vị bác sĩ y khoa từ trường Đại học  năm 1895. Trong thời gian theo đại học, ông liên hệ với một nhóm sinh viên xã hội, trong số đó ông đã tìm thấy người bạn đời của mình, Raissa Timofeyewna Epstin. Cô gái rất thông minh và cũng là một người hoạt động xã hội rất nhiệt tình. Cô từ Nga đến  du học. Họ đám cưới năm 1897 và có bốn người con, hai trong số này về sau trở thành bác sĩ tâm thần.

Sự nghiệp
Ông bắt đầu sự nghiệp ngành y của mình với cương vị là một bác sĩ nhãn khoa, nhưng sau đó nhanh chóng chuyển sang bác sĩ đa khoa. Ông thiết lập văn phòng của mình tại một khu lao động nghèo của Vienna, đối diện với Prater, một khu vui chơi kết hợp công viên và diễn xiếc. Bệnh nhân của ông bao gồm cả những nhân viên của một gánh xiếc với sức khỏe và các triệu chứng bệnh lý rất khác thường. Khi xem họ biểu diễn, ông đã phát hiện ra những khiếm khuyết của các bộ phận cơ thể và giúp họ cách khắc phục những khó khăn ở nghề nghiệp này.

Sau đó ông chuyển qua hành nghề bác sĩ tâm thần. Vào năm 1907 ông được mời tham gia vào nhóm của Freud. Sau khi đã viết một số bài tham luận về sự khiếm khuyết của bộ phận cơ thể. Ông trình bày nhiều điểm tương đồng với quan điểm của Freud, trong đó ông đề cập đến bản năng phấn đấu nhưng Freud không hoàn toàn đồng ý. Sau đó ông viết về cảm xúc của trẻ em về tình trạng yếm thế, ông gợi ý rằng những gì Freud viết về mảng tính dục nên được coi là mang tính ẩn dụ nhiều hơn là hiểu theo nghĩa đen.

Mặc dù Freud đã mời Adler làm chủ tịch của tổ chức phân tích tâm lý Vienna (1910) và là biên tập viên chung cho nội san của nhóm này, Adler vẫn không ngừng việc chất vấn và chỉ trích Freud. Một cuộc thảo luận giữa những người ủng hộ Adler và người theo Freud được ấn định. Nhưng kết quả xảy ra khi Adler và 9 thành viên khác của cơ quan này tách ra để thành lập một nhóm riêng cho những người muốn thực hành chuyên môn phân tích tâm lý tự do vào năm 1911. Tổ chức này về sau trở thành trung tâm cho những ai muốn thực hành Tâm lý cá nhân.

Trong Chiến tranh Thế giới lần I, Adler phục vụ như một thầy thuốc trong quân đội Áo. Sau đó ông phục vụ tại một bệnh viện nhi đồng. Ông đã chứng kiến những di hại tàn phá của chiến tranh. Từ đó hứng thú của ông bắt đầu chuyển dần sang mảng xã hội. Ông tin rằng nếu nhân loại muốn phát triển, con người cần phải thay đổi đường lối cũ hiện thời.

Sau chiến tranh, ông tham gia vài công trình khác nhau, trong đó bao gồm cả việc sáp nhập bệnh viện vào trường học và huấn luyện giáo viên. Năm 1926, ông đến Hoa Kỳ để thỉnh giảng và sau cùng đã nhận lời thỉnh giảng tại Đại học Y khoa Long Island. Năm 1934, gia đình ông rời Vienna vĩnh viễn.

Vào ngày 28 tháng 5 năm 1937, trong chuỗi những bài giảng tại Đại học Aberdeen, ông từ trần sau một cơn đau tim.

Ảnh hưởng trong tâm lý học
Alfred Adler là người tiên phong trong lý luận về tâm lý học cá nhân. Các tư tưởng cách mạng của ông trong lĩnh vực này bao gồm:
 Quan hệ giữa người với người là nguồn gốc của cả phiền muộn lẫn hạnh phúc.
 Mỗi cá nhân là một tồn tại không phải được tạo nên bởi những sự kiện trong quá khứ mà bởi cách cá nhân đó gán ý nghĩa cho những sự kiện đó. Chính mục đích hiện tại chứ không phải nguyên nhân trong quá khứ dẫn tới việc ra quyết định thực hiện các sự kiện trong cuộc đời của cá nhân.
 Từng cá nhân là thành viên của xã hội có phân công chức năng. Một chức năng tồn tại, không bị loại bỏ có nghĩa là chức năng đó có vai trò nhất định đối với xã hội. Từng cá nhân không nên can thiệp vào chức năng của người khác, cũng không được để người khác can thiệp vào chức năng của mình. Các mối quan hệ ngang hàng dựa trên phân công chức năng như thế là cần thiết. Việc thấu cảm và tôn trọng chức năng của người khác như thế, việc quan tâm tới những điều người khác quan tâm gọi là "cảm thức cộng đồng".  Nhu cầu được người khác thừa nhận, suốt đời để ý đến đánh giá của người khác, cuối cùng sẽ thành ra "sống cuộc đời của người khác".
 Từng cá nhân phải đối mặt với 'ba nhiệm vụ cuộc đời', đó là giải quyết ba mối quan hệ bao gồm quan hệ công việc, quan hệ bạn bè, quan hệ tình yêu. Quan hệ công việc dựa trên sự tin tưởng có điều kiện. Quan hệ bạn bè dựa trên sự tin tưởng vô điều kiện. Quan hệ tình yêu là sự dâng hiến. Tình trạng trốn tránh nhiệm vụ cuộc đời bằng cách đưa ra đủ lý lẽ bao biện được Adler gọi là "lời nói dối cuộc đời". Lời nói dối cuộc đời lớn nhất là chìm đắm trong quá khứ và mơ mộng về tương lại.
 Adler cho rằng trong giáo dục, quan hệ giữa giáo viên và học sinh nên là quan hệ bạn bè; sự tôn trọng và tin tưởng học sinh, để cho học sinh tự lập đòi hỏi không được áp dụng các biện pháp khen thưởng - trừng phạt.
 Cống hiến cho người khác, cho xã hội là để đạt được cảm giác thuộc về một nơi nào đó, rằng mình có thể ở đó.

Tác phẩm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 International Association of Individual Psychology
 Psychology Articles
 The Adlerian Society (UK) and the Institute for Individual Psychology
 The North American Society of Adlerian Psychology
 Institutul de Psihologie si Psihoterapie Adleriana Romania
 Centro de Estudios Adlerianos Uruguay
 Classical Adlerian Psychology according to Alfred Adlers Institutes in San Francisco and Northwestern Washington

Nhà tâm lý học Áo
Lịch sử tâm thần học
Sinh năm 1870
Mất năm 1937
Tử vong vì bệnh tim mạch
Cựu sinh viên Đại học Viên


title: Lucien Bonaparte

text:
Lucien Bonaparte, Hoàng tử Pháp, Đệ nhất Thân vương xứ Canino và Musignano (21 tháng Năm 1775 – 29 tháng 7 năm 1840), tên khai sinh Luciano Buonaparte, là một trong ba đứa con trai (không kể hai đứa trẻ chết yểu) của Carlo Buonaparte và Letizia Ramolino.

Lucien là em trai của Napoléon Bonaparte. Lucien có những quan điểm cách mạng thật sự, dẫn đến một mối quan hệ thường xuyên gay gắt với người anh trai, người trở thành lãnh tụ độc tài của chính quyền Pháp từ 1799, khi Lucien 24 tuổi.. Khi Napoleon làm đảo chính 18 tháng Sương mù, Lucien tham gia nghị trường và về sau trở thành nghị sĩ trong Thượng viện (Sénate) dưới thời Đệ nhất Đế chế Pháp, nhưng không ngừng chống lại chính sách của Napoleon, bao gồm cả đám cưới sắp đặt dành cho ông. Năm 1804 ông từ bỏ mọi danh hiệu hoàng gia và sang Rome sinh sống. Khi quân đội Pháp thôn tính Rome vào 1809, ông bị giam giữ và tìm cách dong thuyền chạy trốn sang Hoa Kỳ nhưng bị quân Anh bắt được, và chịu sự quản chế tại một gia trang ở Worcestershire, còn Napoleon thì lầm tưởng ông theo người Anh và xóa tên Lucien khỏi gia phả dòng tộc. Khi Napoleon thoái vị năm 1814, ông trở về Pháp, sau đó qua Rome và được Giáo hoàng Piô VII phong tước Thân vương xứ Canino. Trong Triều đại Một trăm ngày khi Napoleon trở về từ Elba, ông tán thành Đế chế và được Napoleon phong làm Hoàng tử Pháp. Tước hiệu này sau bị nhà Bourbon bãi bỏ và ông bị loại tên khỏi Viện Hàn lâm Khoa học Pháp mà ông tham gia từ 1803. Ông sống những năm cuối đời tại Ý, và năm 1824 được Giáo hoàng Lêô XII phong làm Thân vương xứ Musigano. Ông mất năm 1840 cũng do bệnh ung thư dạ dày như nhiều thành viên khác của dòng họ Napoleon.

Những năm đầu đời
Lucien sinh ra ở Ajaccio, Corsica, Vương quốc Pháp vào ngày 21 tháng 5 năm 1775. Ông được đào tạo ở lục địa Pháp, ban đầu học tại các trường quân sự Autun và Brienne. Sau khi cha qua đời, ông theo học tại chủng viện Aix-en-Provence, rồi bỏ học năm 1789.

Lucien là em trai của Joseph Bonaparte và Napoleon Bonaparte; là anh trai của Élisa Bonaparte, Louis Napoléon Bonaparte, Pauline Bonaparte, Caroline Bonaparte và Jérôme Bonaparte.

Hoạt động cách mạng
Lucien trở thành người ủng hộ trung thành cho Cách mạng Pháp khi nó bùng nổ vào năm 1789, lúc đó ông mới 14 tuổi. Ông trở lại Corsica khi bắt đầu Cách mạng, và trở thành một nhà hùng biện thẳng thắn tại chi hội Corsica của Câu lạc bộ Jacobin ở Ajaccio, nơi ông lấy bí danh "Brutus Bonaparte". Năm 1791, ông trở thành thư ký cho nhà yêu nước Corsican Pasquale Paoli, nhưng đã chia tay với ông vào tháng 5 năm 1793 (cùng với anh trai ông là Napoléon).

Sau khi trở về lục địa Pháp, Lucien giữ một số chức vụ hành chính nhỏ từ năm 1793 đến năm 1795, khi ông bị bỏ tù một thời gian ngắn vì hoạt động Jacobin của mình, trong Phản ứng Thermidorian.  Ông được thả nhờ sự can thiệp của anh trai Napoléon Bonaparte, người sau đó đã giao cho ông một nhiệm vụ hành chính trong Quân đội phương Bắc (Pháp).

Sự nghiệp chính trị
Năm 1798, Lucien được bầu làm thành viên Hội đồng Năm Trăm cho bộ phận Liamone của Corsica (mặc dù ông chưa đủ tuổi để tranh cử).[1] Trong cơ quan lập pháp, ông chủ yếu bỏ phiếu với Neo-Jacobins và tham gia Đảo chính 30 Prairial VII. Tuy nhiên, ảnh hưởng của Emmanuel Joseph Sieyès và tin tức về các sự kiện ở Ai Cập đã dẫn đến sự thay đổi trong lập trường chính trị của ông, và Lucien trở thành một trong những kẻ âm mưu chính trong Đảo chính ngày 18 tháng Sương Mù, trong đó Napoléon Bonaparte lật đổ chính phủ Đốc chính Pháp để thay thế nó bởi chế độ Tổng tài Pháp.

Vào ngày 23 tháng 10 năm 1799, Lucien được bầu làm chủ tịch Hội đồng Năm Trăm. Vào ngày 9 tháng 11 năm 1799 (18 Brumaire Năm VIII theo Lịch Cộng hòa Pháp), ông đã phân phát các tờ rơi ở Paris trình bày chi tiết về một âm mưu Jacobin giả, mà ông dùng để biện minh cho việc chuyển Hội đồng đến vùng an ninh ngoại ô Saint-Cloud. Ngày hôm sau, trong khi chủ trì một phiên họp hội đồng sôi nổi, Lucien đã cố gắng câu giờ cho đến khi Napoléon đột ngột bước vào căn phòng được bao quanh bởi những người lính Grenadier. Trong cuộc đảo chính, Lucien thề sẽ đâm vào ngực anh trai mình nếu anh ta phản bội các nguyên tắc Liberté, égalité, fraternité. Ngày hôm sau, Lucien sắp xếp cuộc bầu cử chính thức của Napoléon làm Đệ nhất tổng tài.

Dưới thời Tổng tài Pháp, Lucien được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Nội vụ vào tháng 12 năm 1799. Với tư cách này, Lucien giám sát việc bổ nhiệm các quận trưởng đầu tiên và làm sai lệch kết quả của cuộc trưng cầu dân ý về hiến pháp vào tháng 2 năm 1800. Ông xung đột về quyền giám sát các vấn đề của cảnh sát Paris với Joseph Fouché, Bộ trưởng Bộ Cảnh sát, người đã cho Napoléon xem một cuốn sách nhỏ có tựa đề "Parallèle entre César, Cromwell, Monck et Bonaparte" mang tính lật đổ có thể do Lucien viết và gây ra sự vi phạm giữa hai anh em. Có một số bằng chứng cho thấy chính Napoléon đã viết cuốn sách nhỏ này và đổ lỗi cho em trai mình khi nó được đón nhận một cách kém cỏi. Ông từ chức bộ trưởng vào tháng 11 năm 1800.

Sau khi từ chức, Lucien được cử làm đại sứ tại triều đình của Vua Carlos IV của Tây Ban Nha, nơi tài năng ngoại giao của ông đã thuyết phục được hoàng gia Bourbon và có lẽ quan trọng không kém là bộ trưởng Manuel Godoy. Vào tháng 3 năm 1801, Lucien và Godoy ký Hiệp ước Aranjuez, thành lập Vương quốc Etruria, một nhà nước vệ tinh của Pháp.

Xung đột với Napoléon
Mặc dù là thành viên của Tribunat vào năm 1802 và được phong làm thượng nghị sĩ của Đệ nhất Đế chế Pháp, Lucien đã phản đối nhiều ý tưởng của chính Hoàng đế Napoléon. Năm 1804, với việc Lucien không thích ý định của anh trai tuyên bố mình là Hoàng đế của Pháp và tự thu xếp hôn nhân chính trị cho Lucien cho một công chúa Tây Ban Nha thuộc Vương tộc Bourbon, Vương nữ María Luisa Josefina của Etruria, Lucien đã từ chối mọi danh dự của hoàng gia và tự mình sống lưu vong, ban đầu ông đến Rome, Lãnh địa Giáo hoàng, nơi ông mua Villa Rufinella ở Frascati.

Sự bất đồng của Lucien với Hoàng đế Napoléon, đến mức ông ấy đã hỏi anh trai mình rằng: "Anh không sợ rằng nước Pháp sẽ nổi dậy chống lại sự lạm dụng quyền lực đáng xấu hổ mà anh đang thực hiện sao?"

Sau khi người vợ đầu của mình chết vì khó sinh vào năm 1800, Lucien đã tái hôn với một goá phụ tên là Alexandrine de Bleschamp, sự kết hợp này đã kích động cơn thịnh nội của Napoleon và hoàng đế tương lai đã buộc ông phải đến Ý. Năm 1804, vì từ chối ly thân với vợ nên Lucien  bị Hoàng đế Napoleon không cho góp mặt tại lễ đăng quang hoàng gia, gia đình ông bị Napoleon tuyên bố là không thuộc triều đại của Đệ Nhất Đế chế Pháp. Lucien đã tức giận và chỉ trích cuộc hôn nhân của chính anh trai mình, vì bản thân hoàng đế Napoleon cũng lấy một goá phụ làm hoàng hậu - Joséphine de Beauharnais.

Những năm cuối đời

Năm 1809, Hoàng đế Napoléon I gia tăng áp lực buộc Lucien phải ly dị vợ và trở về Pháp, thậm chí còn yêu cầu mẹ của họ viết một lá thư khuyến khích anh từ bỏ vợ và quay trở lại. Với việc toàn bộ Lãnh địa Giáo hoàng bị sáp nhập vào Đệ Nhất Đế chế Pháp và Giáo hoàng bị cầm tù, Lucien gần như là một tù nhân trong các điền trang ở Bán đảo Ý của mình, cần có sự cho phép của Thống đốc Quân đội để mạo hiểm sử dụng tài sản của mình.

Bị người Anh bắt trên đường đến Mỹ
Lucien cố gắng đi thuyền đến Hoa Kỳ để thoát khỏi tình trạng hiện tại nhưng bị người Anh bắt giữ. Khi lên bờ ở Vương quốc Anh, ông đã được đám đông chào đón bằng sự cổ vũ và vỗ tay, nhiều người trong số họ coi ông là người chống Napoléon.

Chính phủ Anh cho phép Lucien định cư thoải mái cùng gia đình tại Ludlow, và sau đó tại Thorngrove House ở Grimley, Worcestershire, nơi ông viết một bài thơ anh hùng về Charlemagne. Napoléon, tin rằng Lucien đã cố tình đến Anh và do đó vị hoàng đế này đã cho rằng Lucien là một kẻ phản bội, đã gạch bỏ tên của em trai mình khỏi niên giám Hoàng gia của Bonaparte từ năm 1811 cho đến khi ông thoái vị năm 1814.

Trở về Pháp để giúp anh trai chiếm lại ngai vàng
Lucien trở về Pháp sau khi anh trai thoái vị vào tháng 4 năm 1814. Ông tiếp tục đến Rome, và vào ngày 18 tháng 8 năm 1814, ông được Giáo hoàng Pius VII phong làm Thân vương xứ Canino, Bá tước xứ Apollino và Lãnh chúa xứ Nemori.

Trong Triều đại Một trăm ngày khi Napoléon trở về Pháp sau cuộc sống lưu vong ở Thân vương quốc Elba, Lucien đã tập hợp lại vì chính nghĩa của anh trai mình, và họ lại hợp lực một lần nữa trong thời gian ngắn ngủi Napoléon trở lại nắm quyền. Anh trai của ông phong ông làm Thân vương Pháp và đưa các con của ông vào Hoàng gia, nhưng điều này không được Vương tộc Bourbon công nhận sau lần thoái vị thứ hai của Hoàng đế Napoléon. Sau đó, Lucien bị cấm trong thời kỳ Bourbon phục hoàng và bị tước quyền tại Académie Française (Viện hàn lâm Pháp).

Cuối đời ở Ý
Ông được phong làm Thân vương xứ Musignano vào ngày 21 tháng 3 năm 1824 bởi Giáo hoàng Leo XII. Năm 1836, ông viết Mémoires. Ông qua đời tại Viterbo, Ý, vào ngày 29 tháng 6 năm 1840 vì bệnh ung thư dạ dày, căn bệnh tương tự đã cướp đi sinh mạng của cha ông và anh trai ông là Napoléon.

Hoạt động học thuật
Lucien Bonaparte là nguồn cảm hứng đằng sau việc tái thiết lại theo phong cách Napoléon của Académie Française bị phân tán vào năm 1803, nơi ông giữ vai trò quan trọng. Ông sưu tầm tranh tại "la maison de campagne" ở Brienne, là thành viên trong salon của Jeanne Françoise Julie Adélaïde Récamier và viết một cuốn tiểu thuyết, "La Tribu indienne". Ông là một nhà khảo cổ học nghiệp dư, đã tiến hành các cuộc khai quật tại bất động sản của mình ở Frascati, nơi ông tìm ra một bức tượng hoàn chỉnh của Tiberius, và tại Musignano, nơi ông tìm ra bức tượng bán thân của Juno. Lucien sở hữu một lô đất từng là một phần tài sản của Cicero có tên là Tusculum. Năm 1825, Lucien khai quật cái gọi là chân dung Tusculum của Julius Caesar tại Forum Tusculum.

Năm 1823, Lucien được bầu làm thành viên của Hiệp hội Triết học Hoa Kỳ.

Hôn nhân và hậu duệ
Người vợ đầu tiên của Lucien Bonaparte là Christine Boyer (3 tháng 7 năm 1771 – 14 tháng 5 năm 1800), con gái của một chủ đất nhỏ, em gái của một chủ quán trọ ở Saint-Maximin-la-Sainte-Baume, và cô ấy mù chữ, họ đã có với nhau 4 người con:

 Filistine Charlotte (28 tháng 11 năm 1795 – 6 tháng 5 năm 1865), kết hôn với Thân vương Mario Gabrielli.
 Con trai chết lưu (13 tháng 3 năm 1796).
 Victoire Gertrude (sinh và mất ngày 9 tháng 7 năm 1797).
 Christine Egypte (18 tháng 10 năm 1798 – 1847), kết hôn lần đầu với Bá tước Arvid Posse (đã ly hôn) và kết hôn lần thứ hai với Lãnh chúa Dudley Stuart.

Người vợ thứ hai của ông là Alexandrine de Bleschamp (23 tháng 2 năm 1778 – 12 tháng 7 năm 1855), là góa phụ của Hippolyte Jouberthon, được biết đến với biệt danh "Madame Jouberthon", và với bà, ông có 10 người con:

 Charles Lucien Bonaparte (24 tháng 5 năm 1803 – 29 tháng 7 năm 1857), nhà tự nhiên học và nhà điểu học.
 Letizia (1 tháng 12 năm 1804 – 15 tháng 3 năm 1871), kết hôn với Thomas Wyse.
 Joseph (14 tháng 6 năm 1806 – 15 tháng 8 năm 1807).
 Jeanne (22 tháng 7 năm 1807 – 22 tháng 9 năm 1829), kết hôn với Hầu tước Honoré Honorati.
 Paul Marie (3 tháng 11 năm 1809 – 7 tháng 9 năm 1827).
 Louis Lucien (4 tháng 1 năm 1813 – 3 tháng 11 năm 1891). Một nhà ngữ văn và chính trị gia, chuyên gia về ngôn ngữ Basque.
 Pierre Napoléon (11 tháng 10 năm 1815 – 7 tháng 4 năm 1881).
 Antoine (31 tháng 10 năm 1816 – 28 tháng 3 năm 1877), kết hôn với Marie-Anne Cardinali mà không có con.
 Marie Alexandrine (10 tháng 10 năm 1818 – 20 tháng 8 năm 1874), kết hôn với Vincenzo Valentini, Bá tước di Laviano.
 Constance (30 tháng 1 năm 1823 – 5 tháng 9 năm 1876), một nữ tu.

Huy hiệu

Phả hệ

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Académie Francaise: Les Immortels : (bằng tiếng Pháp)
 Lucien Bonaparte

Chính trị gia Pháp thế kỷ 19
Vương tộc Bonaparte
Mất năm 1840
Sinh năm 1775
Người Pháp gốc Ý
Nhà ngoại giao Pháp
Người Ajaccio
Thành viên Hội đồng Năm trăm
Người Công giáo La Mã ở Pháp
Jacobin
Bộ trưởng nội vụ Pháp
Chết vì ung thư dạ dày


title: Nguyễn Thiên Đạo

text:
Nguyễn Thiên Đạo (1940-2015) là một nhà soạn nhạc người Pháp gốc Việt thuộc dòng Nhạc đương đại (musique classique contemporaine), ông đồng thời cũng là một nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam. Ông được ghi danh vào từ điển Le Petit Larousse (1982), Le Petit Robert (1995) là 2 cuốn từ điển danh nhân lớn nhất của Pháp, được vinh danh là “Nhạc sĩ tài năng, tác giả của dòng nhạc hợp lưu Đông - Tây vô cùng độc đáo”. Năm 1983, ông đoạt Giải thưởng “André Caplet” của Hàn lâm viên Mỹ thuật Pháp cho toàn bộ tác phẩm của mình, được Chính phủ Pháp tặng Huân chương Chevalier des Arts et des Lettres năm 1984. Năm 1995, ông được trao giải thưởng Gian Carlo Menoti.

Tiểu sử
Nguyễn Thiên Đạo sinh năm 1940 tại Hà Nội và sang Paris, Pháp năm 1953 để theo học về soạn nhạc tại Nhạc viện Paris với giáo sư danh tiếng là Olivier Messiaen.

Ông qua đời tại Paris, Pháp vào ngày 20 tháng 11 năm 2015.

Tác phẩm và giải thưởng
 Tuyến Lửa, Festival de Royan 1969.
 Koskom, Radio France 1971
 Bà Mẹ Vietnam, Festival de La Rochelle, 1972
 Mỵ Châu Trọng Thủy Nhà hát lớn Paris, Salle Favart, 1979.
 Concerto pour piano et orchestre, Rencontres de Metz, 1984
 Symphonie pour pouvoir Théâtre des Champs Elysées, 1989
 Concerto 1789 Palais des Congrès, Lille.
 Les enfants d’Izieu opéra-oratorio, Festival d’Avignon, 1994
 Hoa Tâu Nhà hát lớn Hà Nội 1995
 Khai Nhac Nhà hát lớn Hà Nội 1997
 Giao-Hoa Sinfonia, Salle Olivier Messiaen, Radio France 1998
 Sóng hồn opera, Nhà hát lớn Hà Nội 2000
 Arco Vivo 2000
 Kosmofonia 2001
 Sóng nhất nguyên 2002
 Sóng nhạc Trương Chi Nhà hát lớn Hà Nội 2003
 Quatre Lyriques de ciel et de terre, opéra de chambre Paris 2004
 Suoi Lung May, 2006.
 Khoi Thap, Nhà hát lớn Hà Nội 2007
 So Day, Nhà hát lớn Hà Nội 2007
 Duo Vivo, hommage à Olivier Messiaen, Théâtre des Bouffes du Nord 2008,
 Opera ballet Truyện Kiều Định mệnh bất chợt Nhà hát lớn Hà Nội 2012

Chú thích

Người Pháp gốc Việt
Người Việt di cư tới Pháp
Nhạc sĩ hải ngoại
Nhà soạn nhạc Việt Nam
Nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam
Người Hà Nội
Sinh năm 1940
Mất năm 2015
Nhạc sĩ Việt Nam


title: Joseph Bonaparte

text:
Joseph-Napoleon Bonaparte (7 tháng 1 năm 1768 – 28 tháng 7 năm 1844) là một luật sư, chính trị gia dưới thời Đệ Nhất Cộng hòa Pháp, và là một quý tộc, nhà cai trị dưới thời Đệ Nhất Đế chế Pháp. Sau khi em trai của ông là Napoleon Bonaparte lên ngôi hoàng đế, ông được nâng lên hàng thân vương trong Hoàng tộc Bonaparte và trở thành một cánh tay đắc lực trong các kế hoạch bá quyền của Hoàng đế Napoleon. Joseph đã được em trai của mình đưa lên ngôi vua của Vương quốc Napoli và Sicilia (1806-1808), sau đó là vua Tây Ban Nha và Tây Ấn (1808-1813).

Ông được đánh giá là một nhà cai trị tốt nhất của Chủ nghĩa chuyên chế Khai sáng (Enlightened absolutism) khi giữ ngai vàng của Napoli và Sicilia, được người dân yêu quý và để lại nhiều thành tựu cho vương quốc này. Tuy nhiên, sau khi ông được em trai đưa lên ngai vàng Tây Ban Nha thì chính cuộc Chiến tranh Bán đảo và người Tây Ban Nha không ủng hộ đã làm cho hình ảnh của Joseph bị hoen ố. Ông luôn hoài niệm và luyến tiếc về những năm tháng hoàng kim cai trị ở Bán đảo Ý.

Sau sự sụp đổ của Napoleon, Joseph trở về Pháp, tự xưng là Bá tước xứ Survilliers. Ông di cư đến Hoa Kỳ, định cư gần Bordentown, New Jersey trên một điền trang nhìn ra sông Delaware, gần Philadelphia.. Về sau ông trở lại châu Âu và chết ở Florence, Ý, thi hài được táng tại Điện Invalides.

Những năm đầu đời và cuộc sống cá nhân
Joseph sinh năm 1768 tại Corte, thủ phủ của Cộng hòa Corse, cha ông là Carlo Buonaparte và mẹ là Maria Letizia Ramolino. Vào năm ông sinh ra đời, Đảo Corsica bị người Pháp xâm lược và chinh phục vào 1 năm sau đó. Cha của ông ban đầu là người đấu tranh cho nền độc lập của Corsica do Pasquale Paoli đề xướng, nhưng sau đó ông quay đầu để trở thành người ủng hộ sự cai trị của người Pháp tại xứ Corsica.

Joseph Bonaparte được đào tạo để trở thành một luật sư và chính trị gia, ông đã phục vụ tại Cinq-Cents (Hạ viện) và với tư cách là đại sứ Pháp tại Rome. Ngày 30/09/1800, với tư cách Công sứ Đặc mệnh Toàn quyền, ông đã ký một hiệp ước hữu nghị và thương mại giữa Đệ nhất Cộng hoà Pháp với Hoa Kỳ tại Morfontaine, cùng với Charles Pierre Claret de Fleurieu và Pierre Louis Roederer.

Năm 1795, Joseph Bonaparte là thành viên của Hội đồng Trưởng lão (Thượng viện). Bốn năm sau, ông sử dụng chức vụ tại Thượng viện để giúp em trai của ông là Napoleon Bonaparte thực hiện đảo chính, lật đổ chế độ Đốc chính.

Vua của Napoli

Năm 1805, chiến tranh giữa Pháp và Áo bùng nổ, vua Ferdinando I của Napoli đã đồng ý một hiệp ước trung lập với Hoàng đế Napoleon I, nhưng vài ngày sau, vị vua này lại lật lọng, tuyên bố ủng hộ Đế quốc Áo. Ông cho phép một lực lượng lớn liên quân Anh-Nga đổ bộ vào vương quốc của mình. Tuy nhiên, đội quân của Napoleon đã sớm dành chiến thắng. Sau khi Chiến tranh của Liên minh thứ Ba thất bại vào ngày 05/12, trong Trận Austerlitz, vua Ferdinand của Napoli đã phải hứng chịu cơn thịnh nộ của Hoàng đế Napoleon.

Vào ngày 27/12/1805, tại Dinh Schönbrunn ở thủ đô Viên, Napoléon đã đưa ra một tuyên bố rằng vua Ferdinand của Napoli đã từ bỏ vương quốc của mình. Ông tuyên bố một cuộc xâm lược của Pháp sẽ sớm xảy ra để đảm bảo rằng 'những quốc gia tốt nhất là được giải phóng khỏi ách thống trị của những người thiếu đức tin'

Ngày 31/12, Hoàng đế Napoleon ra lệnh cho anh trai mình là Joseph di chuyển đến Rome để chỉ huy quân đội Pháp, hành quần đến trước đó để phế bỏ ngai vàng của Ferdinando I. Tuy Joseph Bonaparte trên danh nghĩa là người có quyền hành cao nhất, nhưng trên thực tế thì Thống chế André Masséna mới là người chỉ huy với các hành động quyết định, bên cạnh còn có Tướng Laurent Gouvion Saint-Cyr.

Vào ngày 08/02/1806, đạo quân xâm lược của Pháp gồm 40.000 lính đã tiến vào Naples. Cánh quân trung tâm của đạo quân này nằm dưới quyền của tướng André Masséna và tướng Jean Reynier tiến về phía Nam. Trong khi đó tướng Giuseppe Lechi dẫn dầu cánh quân từ Ancona tiến ra bờ Biển Adriatic. Hoàng đế Napoleon để người anh trai Joseph của mình đi cùng tướng Reynier. Cuộc tiến công của quân Pháp ít gặp phải sự kháng cự, các lực lượng Anh-Nga đã rút lui một cách thận trọng, quân Anh rút về Đảo Sicily, trong khi đó quân Nga rút về Corfu. Bị các đồng minh của mình bỏ rơi, vua Ferdinand đã bỏ ngai vàng để đến Palermo vào ngày 23/01, vợ ông là Hoàng hậu Maria-Carolona cũng rời thủ đô của vương quốc vào ngày 11/02 để hội ngộ cùng chồng tại Palermo.

Trở ngại đầu tiên của quân Pháp gặp phải là tại pháo đài Gaeta; chỉ huy của nó là Thân vương Landgrave của Hesse-Philippsthal đã từ chối đầu hàng. Tuy nhiên quân Pháp không vì thế mà trì hoãn tiến quân, tướng Masséna đã để lại một lực lượng nhỏ đồn trú và bao vay, lực lượng còn lại tiếp tục tiến quân xuống phía Nam. Ngày 14/02, tướng Masséna chiếm được thủ đô Naples và ngày hôm sau Joseph tổ chức một buổi lễ ăn mừng chiến thắng. Tướng Reynier nhanh chóng được điều động để giành quyền kiểm soát Eo biển Messina vào ngày 09/03, đánh bại Quân đội Hoàng gia Napoli trong Trận Campo Tenese.

Ngày 30/03/1806, Hoàng đế Napoleon I đã ban hành sắc lệnh phong cho anh trai mình là Joseph Bonaparte làm Vua của Napoli và Sicily.

Joseph tiến quân vào Naples với sự chào đón nồng nhiệt của người dân, ông đã tìm mọi cách để chiếm được sự ủng hộ của họ, trong đó ông đã cho phép phần lớn những cựu quan chức và giới tinh hoa dưới thời Bourbon giữ lại chức tước và địa vị của mình trong chính phủ mới do ông đứng đầu. Sau khi thành lập một chính phủ lâm thời tại thủ đô của vương quốc, ngay lập tức công đã cùng Tướng Lamerque lên đường để tham quan và khảo sát quanh vương quốc của mình. Mục tiêu chính của chuyến tham quan chính là đánh giá tính khả thi của một cuộc tiến quân xâm lược Đảo Sicily để trục xuất Cựu hoàng Ferdinand và vợ ông ta là Hoàng hậu Maria-Carolona khỏi Palermo. Tuy nhiên khi xem xét tình hình tại Eo biển Messina, Joseph buộc phải thừa nhận rằng: đánh chiếm Sicily ngay lập thức là điều bất khả thi, vì quân của Bourbon đã điều tất cả quân đội, tàu thuyền và phương tiện vận tải dọc bờ biển để tăng tính phòng thủ dưới sự hỗ trợ của người Anh.

Khi trở về Naples, nhà vua đã quyết tâm thực hiện một chương trình cải cách và mang lại cho Vương quốc Napoli những lợi ích của Cách mạng Pháp. Joseph đã cho lập một chính phủ với những bộ trưởng tài năng, ông bổ nhiệm Antoine Christophe Saliceti làm Bộ trưởng cảnh sát, Pierre Louis Roederer làm Bộ trưởng tài chính, André François Miot de Mélito làm Bộ trượng Nội vụ và tướng Guillaume-Mathieu Dumas làm Bộ trưởng Chiến tranh. Trong đó Hoàng đế Napoleon I đã bổ nhiệm nguyên soái Jean-Baptiste Jourdan làm thống đốc Naples, đồng thời là cố vấn quân sự quan trọng bên cạnh tân vương Joseph.

Joseph bắt tay vào một chương trình cải cách đầy tham vọng, nhằm đưa Vương quốc Napoli trở thành một nhà nước hiện đại theo khuôn mẫu của nước Pháp thời Napoléon. Các tu viện bị đàn áp, tài sản của họ bị quốc hữu hoá, các quỹ của tu viện bị tịch thu để ổn định tài chính cho hoàng gia mới. Các đặc quyền và thuế của thời phong kiến bị bãi bỏ; tuy nhiên, giới quý tộc đã được đền bù bằng một khoản tiền bồi thường dưới hình thức chứng nhận họ có thể đổi lấy những vùng đất được quốc hữu hóa từ Giáo hội. Một trường cao đẳng được thành lập ở mỗi tỉnh để giáo dục trẻ em gái. Một trường cao đẳng trung ương được thành lập tại Aversa dành cho con gái của những nhà hoạt động công ích, và những nữ sinh giỏi nhất từ các trường cấp tỉnh, được nhận vào học dưới sự bảo trợ cá nhân của Nữ hoàng Hoàng hậu Julie Clary.

Chính sách cưỡng bức tuyển mộ tù nhân vào quân đội đã bị bãi bỏ. Để trấn áp và kiểm soát bọn cướp trên núi, các ủy ban quân sự được thành lập với quyền xét xử và xử tử mà không cần kháng cáo. Các công trình công cộng được bắt đầu cung cấp việc làm cho người nghèo và đầu tư vào những cải tiến cho vương quốc. Đường cao tốc được xây dựng đến Reggio. Một con đường ở Calabria đã được hoàn thành dưới thời Joseph trong vòng một năm sau nhiều thập kỷ trì hoãn ở triều vua trước. Vào năm thứ hai dưới triều đại của mình, Joseph đã lắp đặt hệ thống chiếu sáng đường phố công cộng đầu tiên ở Naples, được mô phỏng theo hệ thống hoạt động ở Paris.

Mặc du vương quốc Napoli ở thời điểm đó chưa có hiến pháp, vì thế mà Joseph là một vị vua quân chủ chuyên chế với quyền lực tối cao, nhưng trên thực tế ông chưa từng ban hành và thực thi một chiếu chỉ hay chính sách mà chưa thảo luận trước với Hội đồng Nhà nước và thông qua đa số phiếu ủng hộ của các cố vấn. Do đó Joseph được xem là một nhà cai trị tốt nhất của Chủ nghĩa chuyên chế Khai sáng (Enlightened absolutism), ông đã giúp tăng nguồn tài chính cho hoàng gia từ 7 lên 14 triệu ducat trong hai năm trị vì ngắn ngủi của mình, song song với điều đó ông luôn tìm mọi cách để giảm nhẹ gánh nặng cho người dân của mình.

Joseph cai trị Vương quốc Naples trong 2 năm, sau đó được Napoleon I đưa về làm vua của Tây Ban Nha vào tháng 8/1808 ngay sau khi Đệ Nhất Đế chế Pháp đưa 100.000 quân xâm lược và chiếm đóng quốc gia này. Vương quốc Naples được giao lại cho người em rể là Joachim Murat cai trị.

Vua Tây Ban Nha

Joseph có phần miễn cưỡng rời bỏ ngai vàng Vương quốc Napoli để đến nhận chiếc vương miện Đế chế Tây Ban Nha theo chỉ thị của người em trai - Hoàng đế Napoleon. Tuy chỉ mới làm vua ở Napoli trong 2 năm, nhưng tại đây Joseph rất được người dân yêu mến và kính trọng, trong khi đó tại Tây Ban Nha thì ngược lại, người dân ở Bán đảo Iberia không ưa thích ông. Joseph đã bị các đối thủ của mình ở Tây Ban Nha chỉ trích nặng nề, họ cố bôi nhọ danh tiếng của ông bằng cách gọi ông là "Pepe Botella" vì ông uống nhiều rượu. Sự xuất hiện của Joseph trên ngai vàng Tây Ban Nha đã gây ra một cuộc nổi dậy ở Tây Ban Nha chống lại sự cai trị của người Pháp, điều này đã khởi đầu cho Chiến tranh Bán đảo. Thompson đã nhận định rằng: cuộc nổi dậy ở Tây Ban Nha là một phản ứng chống lại các thể chế và lý tưởng mới. Ngai vàng quân chủ cha truyền con nối của các vị vua Công giáo mà Napoleon, được cho là kẻ thù truyền kiếp của Giáo hoàng đã đội lên đầu của một người Pháp. Các nhà thờ Công giáo bị đàn áp bởi những người cộng hoà, giết hại các linh mục và thi thành "loi des Cultes" (luật tôn giáo); các quyền và đặc quyền tại các địa phương và tỉnh tự trị bị đe doạ bởi một chế độ quân chủ tập trung được tổ chức theo mô hình của Napoleon.

Joseph tạm thời rút lui cùng với phần lớn quân Pháp về phía Bắc Tây Ban Nha. Bản thân ông cảm thấy mình đang ở một vị trí ô nhục, ông đã đề xuất với em trai mình để ông thoái vị và hy vọng sẽ được trở lại ngai vàng của Vương quốc Napoli, nơi mà ông rất được lòng của thần dân. Tuy nhiên Hoàng đế Napoleon đã gạt bỏ điều này, chính phủ của Đệ Nhất Đế chế Pháp đã gửi thêm quân tiếp viện hỗ trợ Joseph duy trì ngai vàng của mình. Dù quân đội Pháp đánh chiếm Madrid dễ dàng, nhưng sự kiểm soát lãnh thổ của chính quyền Joseph tại Tây Ban Nha luôn bị quân du kích ủng hộ Nhà Bourbon chống lại liên tục. Joseph và những người ủng hộ ông chưa bao giờ thiết lập được quyền kiểm soát hoàn toàn đối với đất nước.

Những người Tây Ban Nha ủng hộ Vua Joseph được gọi là "josefinos" hoặc "afrancesados" (điên cuồng). Trong thời gian cai trị của mình, Joseph đã chấm dứt sự hoạt động của Tòa án dị giáo Tây Ban Nha, một phần quyết định này cũng do Napoleon I có mâu thuẫn với Giáo hoàng Piô VII. Bất chấp những cải cách mang tính cách mạng, Joseph vẫn không được phần lớn người Tây Ban Nha chấp nhận là một vị vua hợp pháp của họ. Trong thời kỳ Joseph cai trị Tây Ban Nha, Venezuela đã tuyên bố độc lập khỏi Tây Ban Nha. Nhà vua hầu như không có bất cứ ảnh hưởng nào trong suốt cuộc Chiến tranh Bán đảo, vì các vị tướng dưới quyền của vua Joseph luôn phải xin ý kiến của Hoàng đế Napoleon trước khi thực hiện các chỉ thị của Joseph.

Vua Joseph thoái vị và trở về Pháp sau khi các lực lượng chính của Pháp bị liên quân do Anh dẫn đầu đánh bại trong Trận Vitoria năm 1813. Trong chiến dịch kết thúc của Chiến tranh của Liên quân thứ sáu, Napoléon đã để anh trai mình cai quản Paris với quân hàm Trung tướng của Đế chế. Kết quả là, Joseph lại nắm quyền chỉ huy trên danh nghĩa của Quân đội Pháp trong Trận Paris (1814).

Ông được những người theo Chủ nghĩa Bonaparte coi là Hoàng đế hợp pháp của Đế chế Pháp sau cái chết của con trai Napoleon I là Napoleon II vào năm 1832, tuy nhiên ông đã có rất ít động thái trong việc thúc đẩy những tuyên bố này.

Cuộc sống sau này ở Mỹ và châu Âu
Trong giai đoạn từ năm 1817 đến 1832, Joseph chủ yếu sống ở Hoa Kỳ (nơi ông bán những món đồ trang sức mà ông đã sở hữu được trong thời kỳ làm vua Tây Ban Nha). Lúc đầu ông định cư ở Thành phố New York và Philadelphia, nhà của ông đã trở thành nơi hội họp của những người Pháp xa xứ. Năm 1823, ông trở thành thành viên của Hiệp hội Triết học Hoa Kỳ. Sau đó, ông mua một điền trang, được gọi là Point Breeze, trước đây thuộc sở hữu của Stephen Sayre, nó toạ lạc ở Bordentown, New Jersey, ở phía đông của sông Delaware. Ông đã mở rộng đáng kể ngôi nhà của Sayre và tạo ra những khu vườn rộng lớn theo phong cách đẹp như tranh vẽ. Tháng 1/1820, ngôi nhà của ông đã bị hoả hoạn thiêu rụi, ông đã cho cải tạo nơi nuôi ngựa thành một dinh thự lớn. Sau khi được hoàn thành, nó thường được xem là nơi tiếp xúc ngoại giao với các trí thức và chính trị gia nhiều thứ 2 ở Mỹ thời bấy giờ, chỉ xếp sau Nhà Trắng. Tại Point Breeze, Joseph đã tổ chức nhiều buổi chiêu đãi dành dành cho giới tinh hoa hàng đầu trong thời của ông.

Một số nhà cách mạng Mexico đã đề nghị đưa Joseph lên làm Hoàng đế Mexico vào năm 1820, nhưng ông đã từ chối. Mexico sau đó giành được độc lập từ Tây Ban Nha vào năm 1821.

Năm 1832, Joseph chuyển đến London, và không còn thường xuyên trở về điền trang của mình ở Mỹ nữa. Năm 1844, ông qua đời tại Florence, thuộc Đại công quốc Toscana, Ý. Thi hài của ông được đưa về Pháp và an táng trong Điện Invalides ở Paris.

Gia đình
Ông kết hôn với Marie Julie Clary, con gái của François Clary, vào ngày 01/08/1794 tại Cuges-les-Pins, Pháp. Họ có 3 cô con gái:
 Julie Joséphine Bonaparte (29 tháng 2 năm 1796 - 6 tháng 6 năm 1797).
 Zénaïde Laetitia Julie Bonaparte (8 tháng 7 năm 1801 - 1854); kết hôn năm 1822 với Charles Lucien Bonaparte.
 Charlotte Napoléone Bonaparte (31 tháng 10 năm 1802 - 2 tháng 3 năm 1839); kết hôn năm 1826 với Napoléon Louis Bonaparte.

Ông xác định 2 cô con gái còn sống là người thừa kế của mình.

Ông cũng có 2 người con với Maria Giulia Colonna, Nữ Bá tước Atri:
 Giulio (1806–1838)
 Teresa (1808 – chết khi còn nhỏ).

Joseph cũng có 2 cô con gái người Mỹ được sinh ra tại Point Breeze, bất động sản của ông ở Bordentown, New Jersey, bởi tình nhân của ông, Annette Savage ("Madame de la Folie"):
 Pauline Anne; Chết trẻ.
 Catherine Charlotte (1822–1890); kết hôn với Đại tá Zebulon Howell Benton ở Hạt Jefferson, New York, họ có với nhau 4 con gái và 3 con trai.

Hội Tam Điểm
Joseph Bonaparte được nhận vào "Marseille's lodge la Parfaite Sincérité" trong năm 1793. Ông được em trai mình là Napoléon Bonaparte giao cho nhiệm vụ giám sát Hội Tam Điểm với tư cách là "Grand Master" của "Grand Orient de France" (1804 - 1815). Ông cùng với Jean-Jacques-Régis de Cambacérès đã khuyến khích sự tái lập của Hội Tam Điểm ở Pháp sau Cách mạng.

Di sản
 Vịnh Joseph Bonaparte ở Lãnh thổ Bắc Úc được đặt theo tên của ông.
 Hồ Bonaparte, nằm ở thị trấn Diana, New York, Hoa Kỳ, cũng được đặt theo tên của ông.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Joseph Bonaparte at Point Breeze
Joseph Bonaparte and the Jersey Devil
Antiguo Régimen: José I Bonaparte

Spencer Napoleonica Collection  tại Newberry Library

Sinh năm 1768
Mất năm 1844
Chính khách Pháp
Vương tộc Bonaparte
Tín hữu Công giáo Pháp
Người Pháp gốc Ý
Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất
Vua Tây Ban Nha


title: Pasquale Paoli

text:
Filippo Antonio Pasquale di Paoli (Pascal Paoli, 6 tháng Tư 1725-5 tháng 2 năm 1807), là một nhà lãnh đạo Corse, Tổng thống Hội đồng Chấp pháp của Đại nghị hội Nhân dân Corse, dưới sự bảo hộ của Cộng hòa Genoa. Năm 1768 Pháp chiếm đóng Corse, và Paoli lãnh đạo một cuộc kháng cự nhưng bị thất bại, và đi đày sang Pháp. Ông trở lại sau khi Cách mạng Pháp bùng nổ. Ông ban đầu ủng hộ cách mạng nhưng sau đó liên kết với người Anh, lập nên Vương quốc Anh-Corse tồn tại trong những năm 1794-1796. Người Pháp tái chiếm đảo này và ông đi đày sang Anh một lần nữa cho tới lúc qua đời vào năm 1807.

Đọc thêm
James Boswell's Account of Corsica and Memoirs of P Paoli (1768)
N Tommaseo, "Lettere di Pasquale de Paoli" (in Archivio storico italiano, 1st series, vol. xi.), and Della Corsica, etc. (ibid., nuova serie, vol. xi., parte ii.);
Pompei, De L'état de la Corse (Paris, 1821); Giovanni Livi, Lettere inedite di Pasquale Paoli (in Arch. stor. ital., 5th series, vols. v. and vi.);
Bartoli, Historia di Pascal Paoli (Bastia, 1891); Lencisa, P. Paoli e la guerra d'indipendenza della Corsica (Milano, 1890).
John Ralston Saul, Voltaire's Bastards: The Dictatorship of Reason in the West.
Thrasher, Peter Adam. Pasquale Paoli. An Enlightened Hero, 1725-1807. London. Constable, 1970. ISBN 0-09-456990-8

Tham khảo

Liên kết ngoài

Mất năm 1807
Nhà cách mạng
Sinh năm 1725
Chủ nghĩa dân tộc
Hội viên Hội Hoàng gia


title: Joséphine de Beauharnais

text:
Joséphine de Beauharnais (phiên âm tiếng Việt: Giô-dê-phin; ; tên khai sinh là Tascher de la Pagerie; 23 tháng 6 năm 1763 – 29 tháng 5 năm 1814) là Hoàng hậu của Đế quốc Pháp thời kỳ đế chế thứ nhất. Bà là Hoàng hậu đầu tiên của Hoàng đế Napoleón.

Trước khi lấy Napoléon, bà từng kết hôn với Alexandre de Beauharnais, một nhà quý tộc từng bị xử tử hình trong thời kỳ cách mạng Pháp, và có hai người con là Eugène de Beauharnais và Hortense de Beauharnais. Hoàng đế Napoléon III là con trai của Hortense vì vậy là cháu ngoại của Josephine. Còn con cháu của Eugène de Beauharnais là nhiều Quốc vương của Đan Mạch và Thụy Điển, các vương tộc ở Bỉ, Na Uy và Luxembourg cũng có quan hệ họ hàng với bà.

Do không thể sinh con cho hoàng đế Napoléon, Hoàng đế và Hoàng hậu đã ly dị vào năm 1810, tuy nhiên Napoléon vẫn cho bà giữ lại danh hiệu Hoàng hậu và giữ quan hệ tốt đẹp với bà. Sinh thời, Hoàng đế Napoléon từng viết nhiều bức thư tình cho Hoàng hậu mà sau này chúng rất nổi tiếng. Lâu đài của bà ở Malmaison được nhớ đến do vườn hoa hồng tráng lệ mà bà rất ưa thích và dành nhiều thời gian để tập hợp những loài hoa hồng trên khắp thế giới, và cho in một tác phẩm lịch sử về hoa hồng

Tên gọi
Hoàng hậu Joséphine của Pháp thường được gọi với tên "Joséphine de Beauharnais". Tuy nhiên cái tên đấy không hề được khổ chủ sử dụng vì "Beauharnais" là họ của chồng trước của Joséphine, và sau khi kết hôn với Napoléon bà không còn dùng cái họ đấy nữa mà dùng họ "Bonaparte" của Napoléon. "Joséphine" là tên mà Napoléon hay gọi bà, và trước khi gặp hoàng đế tương lai của Pháp bà cũng không dùng tên này, có thể là bà dùng tên đệm của mình là "Josèphe" để xưng hô. Ngoài ra, trước khi gặp Napoléon, cũng có một thời gian bà tự xưng là Rose, hay Marie-Rose, hay Tascher de la Pagerie, (hoặc de Beauharnais), và đôi khi bà sử dụng họ hồi chưa kết hôn là Tascher de la Pagerie trong những năm cuối đời. Sau khi kết hôn với Napoléon, bà sử dụng tên Joséphine Bonaparte. Còn danh xưng "Joséphine de Beauharnais" được cho là xuất hiện vào thời kỳ Trung hưng của dòng họ Bourbon, vương gia Bourbon rõ ràng không muốn sử dụng họ Bonaparte của kẻ địch là Napoléon, cũng như không muốn thừa nhận danh hiệu Hoàng hậu của bà.

Tuổi trẻ

Hoàng hậu Joséphine tên thật là Marie Josèphe Rose Tascher de La Pagerie. Bà sinh ra ở Les Trois-Îlets trên vùng đảo Martinique ở biển Caribe, xuất thân trong một gia đình đại điền chủ sở hữu một đồn điền trồng mía đường (nay đã đã trở thành một viện bảo tàng). Thân phụ của bà là ông Joseph-Gaspard Tascher (1735–1790), Hiệp sĩ, lãnh chúa la Pagerie, sĩ quan thủy binh. Thân mẫu của bà là bà Rose-Claire des Vergers de Sannois (1736–1807). Ông ngoại của bà, Anthony Brown, có thể là một người Ailen.

Năm 1766 một trận bão quét qua nơi bà sinh sống và gây ra thiệt hại nặng nề về kinh tế cho gia đình bà. Nhưng may mắn là người dì của Marie Josèphe, bà Edmée (French, Desirée) là người tình của Hầu tước Francis của Beauharnais. Khi sức khoẻ của Hầu tước bắt đầu suy yếu, bà Edmée đã tìm cách mai mối cô Catherine-Désirée, em gái của Marie Josèphe, cho con trai của Hầu tước là Alexandre de Beauharnais. Rõ ràng quan hệ hôn nhân với gia đình Hầu tước Beauharnais mang lại món lợi lớn về kinh tế cho gia đình Tascher. Không may cho Catherine-Désirée là cô chết đột ngột vào ngày 16 tháng 10 năm 1777 ở tuổi 12 trước khi gặp mặt gia đình Hầu tước, vì vậy Marie Josèphe được chọn để thay em gái mình đính hôn.

Tháng 10 năm 1779, Marie Josèphe cùng cha sang Pháp và ngày 13 tháng 12 cô kết hôn với Tử tước Alexandre de Beauharnais tại Noisy-le-Grand. Hai vợ chồng sống ở Paris, ban đầu trong một biệt thự của Hầu tước Beauharnais tại đường Thévenot, về sau trong một khu nhà ở đường Neuve Saint-Charles. Họ có với nhau hai mặt con, con trai Eugène (1781–1824) và con gái Hortense (1783–1837).

Marie Josèphe, lúc này là vợ của một Tử tước, đã có thể hưởng thụ một cuộc sống dễ chịu hơn so với trước. Tuy nhiên các sự kiện sau đó cho thấy cuộc sống vợ chồng hai người không hạnh phúc. Ông chồng Alexandre thường xuyên vắng nhà, những hôm không ở trong quân ngũ, Alexandre thường xuyên lui tới nhà thầy dạy cũ là Antoine Patricol ở La Roche-Guyon. Những khi Marie Josèphe than phiền về sự thờ ơ của chồng, Alexandre đáp lại bằng việc chê bai vợ là người thiếu giáo dục. Sau khi Marie Josèphe sinh con trai đầu lòng là Eugène, quan hệ vợ chồng có đầm ấm lên đôi chút, nhưng chỉ sau vài tuần ông chồng lại tiếp tục điệp khúc vắng nhà.

Tháng 7 năm 1782, Alexandre de Beauharnais cùng với người tình cũ của mình là Laure de Girardin, phu nhân Longpré đến đảo Martinique. Trong lúc chồng và người tình cũ vui vẻ ở hải ngoại, Marie Josèphe mang thai cô con gái Hortense. Alexandre cho rằng Hortense là con do Marie Josèphe ngoại tình mà có vì vậy ông ta đòi đuổi Joséphine ra khỏi nhà, bắt đến sống ở tu viện Penthemont, còn con giao cho vú em nuôi dưỡng. Marie Josèphe kiện ra toà và được xử thắng kiện vào ngày 3 tháng 2 năm 1784. Alexandre bị buộc phải trả tiền cấp dưỡng cho vợ con. Sau đó Alexandre lại âm mưu bắt cóc con trai Eugène cùa mình và chuyện này lại dẫn đến một vụ lộn xộn kiện tụng. Cuối cùng dì Marie-Euphémie-Désirée đã đứng ra dàn xếp một thoả thuận theo đó Alexandre phải đứng ra nhận lỗi và cấp dưỡng hàng năm 6000 livrơ cho vợ. Tình hình tài chính của Marie Josèphe trong giai đoạn này tương đối khó khăn, vì vậy bà và con gái dự tính về quê, hai người rời Pháp vào tháng 6 năm 1788. Trong suốt 3 năm, bà và con gái không có chỗ ở cố định, nhưng Marie Josèphe ít nhiều gây được ảnh hưởng trong cộng đồng dân cư Martinique Hồi ký của Paul Barras ghi rằng thời gian này rộ lên tin đồn Marie Josèphe có quan hệ tình cảm và có con rơi với người dân địa phương, tin đồn này làm xấu đi quan hệ giữa bà và Alexander de Beauharnais.

Thời kỳ Cách mạng Pháp
Năm 1789, Cách mạng Pháp bùng nổ và mau chóng lan sang hải đảo Martinique của Pháp. Một người chú của Marie Josèphe bị quân cách mạng bắt làm con tin ở Pháo đài Desaix. Thủ phủ của Martinique nhanh chóng bị vây hãm, Joséphine cùng con gái bỏ trốn khỏi đảo trên chiếc tàu La Sensible và cập bến Toulon vào tháng 11 năm 1790. Hai người sau đó dọn đến sống cùng với người dì ở Fontainebleau. Alexandre de Beauharnais trong thời gian này đang là một chính trị gia hoạt động tích cực cho Cách mạng Pháp, và Marie Josèphe dù ly thân với chồng, cũng thường xuyên xuất hiện trước công chúng với tư cách là vợ của Alexandre, và tận dụng cơ hội để tạo dựng các mối quan hệ xã hội với các nhân vật nổi tiếng trong chính giới Pháp như bá tước La Fayette, Hầu tước Caulaincourt, thậm chí cả các nhân vật thuộc phái cực hữu như Michelle de Bonneuil và phái cực tả như Charlotte de Robespierre.

Tuy nhiên sau đó vận đen đến với gia đình Beauharnais. Alexandre de Beauharnais bị quy trách nhiệm cho thất bại trong trận phòng thủ Mainz vào tháng 7 năm 1793 cũng như bị kết tội là thành phần quý tộc của chế độ phong kiến cũ. Trong thời gian này Marie Josèphe tá túc tại nhà của một người bạn là Phu nhân Hosten-Lamotte tại Croissy. Thông qua mối quan hệ với người đứng đầu uỷ ban an ninh là Marc-Guillaume-Alexis Vadier, Joséphine đã giúp nhiều người thân và họ hàng thoát khỏi cảnh tù tội, nhưng bà không cứu được ông chồng xấu số. Ngày 2 tháng 3 năm 1794, Ủy ban An ninh Công cộng của nước Cộng hoà Pháp bắt giữ Alexandre de Beauharnais và tống giam ông tại nhà ngục Carmes. Alexandre de Beauharnais và người anh em họ là Augustin bị xử chém đầu vào ngày 23 tháng 7 năm 1794 ở Điện Cách mạng (Place de la Révolution, nay là Quảng trường Concorde) ở Paris.

Ngày 18 tháng 4 năm 1794, đến lượt Marie Josèphe bị bắt giam do bị nghi ngờ có liên hệ mật thiết với các phần tử phản cách mạng. Trát bắt giữ bà được ban hành vào ngày 21 tháng 4 và bà bị giam ở ngục Carmes cho đến ngày 28 tháng 7. Trong thời gian bị giam, bà liên lạc với hai con bằng thư tay trên các mẩu giấy viết nguệch ngoạc. Sau đó thư từ với gia đình cũng bị cấm. Tuy nhiên Marie Josèphe được phóng thích chỉ ít ngày sau đó, sau khi phái Jacobin của Maximilien de Robespierre bị lật đổ trong cuộc đảo chính Tháng Nóng. Ngày 27 tháng 7 năm 1794, Jean-Lambert Tallien, một nhân vật cầm đầu cuộc đảo chính, đã cho phóng thích Thérèse Cabarrus và sau đó là Marie Josèphe. Vào tháng 6 năm 1795, tài sản của ông chồng quá cố Alexandre được chuyển cho Marie Josèphe sở hữu.

Tình hình kinh tế của gia đình Marie-Josèphe lúc này rất khó khăn vì bà không có thu nhập cố định và tài sản của chồng quá cố vẫn còn bị tịch biên. Tuy nhiên Marie-Josèphe đã tận dụng các mối quan hệ xã hội và tình hình kinh tế nước Pháp thời đó để cải thiện kinh tế gia đình. Bà đã giành được quyền sở hữu tài sản của chồng, thanh toán các khoản nợ và cải thiện thu nhập. Nhờ đó gia đình có thể sống khá thoải mái tại một căn hộ thuê ở đường Chantereine, Paris, thậm chí giữ lại được căn hộ ở Croissy. Tiền bạc rủng rỉnh trong túi, Marie-Josèphe gửi hai con đi học ở những cơ sở có tiếng tăm tại Saint-Germain-en-Laye. Con trai Eugène được học ở một trường Ailen điều hành bởi cha xứ Mac Dermott, con gái Hortense được dạy dỗ bởi Phu nhân Campan, người từng là Đại thị nữ của cố vương hậu Maria Antonia. Marie Josèphe cũng tranh thủ tạo dựng mối quan hệ với nhiều nhân vật chính trị của Pháp. Bà là bạn thân của Theresa, vợ của Jean-Lambert Tallien, người cứu bà thoát khỏi nhà tù. Hai người phụ nữ cũng đứng đầu bảng trong nhóm các phụ nữ ăn chơi xa xỉ trong xã hội Pháp lúc đó và để lại ảnh hưởng nhất định trong thời trang ăn mặc của giới thượng lưu Pháp. Marie Josèphe cũng có quan hệ thân thiết vởi Paul Barras, người cầm đầu chế độ Đốc chính, đến mức nhiều ý kiến cho rằng hai người là tình nhân. Trong thời gian này Marie-Josèphe, sử dụng tên gọi "Rose".

Kết hôn với Napoléon

Rose và Napoléon Bonaparte gặp nhau vào năm 1795 và hai người phải lòng nhau. Napoléon lúc này là một danh tướng mới nổi sau vụ dẹp cuộc bạo loạn ngày 13 tháng Hái Nho và trẻ hơn bà 6 tuổi. Theo một giai thoại do Napoléon kể lại (và được Eugène, Hortense và Paul Barras xác nhận), sau cuộc bạo loạn chính quyền ra lệnh tịch thu tất cả vũ khí của người dân Paris vì lý do an ninh, trong số đó có thanh bảo kiếm của Alexandre de Beauharnais. Vì vậy, cậu bé Eugène de Beauharnais đã đánh bạo đến gặp Napoléon để xin lại thanh kiếm của cha mình và được Napoléon chấp thuận. Ngày hôm sau, bà Rose đến gặp Napoléon để tạ ơn. Phải lòng người phụ nữ xinh đẹp, Napoléon ngỏ lời xin ghé thăm tư dinh của bà và các buổi ghé thăm thân mật như vậy sau đó ngày càng thường xuyên hơn. Tháng 1 năm 1796, Napoléon cầu hôn Rose và hai người kết hôn vào ngày 9 tháng 3. Napoléon thường gọi bà là Joséphine và đây là cái tên bà sử dụng đến cuối đời, thay cho cái tên "Rose". Cuộc hôn nhân giữa Joséphine và Napoléon không được gia đình chồng đón nhận nồng nhiệt, nhà chồng tỏ ra ngạc nhiên về việc Napoléon kết hôn với một phụ nữ lớn tuổi và đã có con riêng. Mẹ và các chị em gái của Napoléon đặc biệt ghét Joséphine vì họ, xuất thân từ một quý tộc bình dân, cảm thấy khó chịu trước phong thái quan cách và quý tộc của Joséphine. Chỉ hai ngày sau khi cưới, Napoléon Bonaparte lên đường viễn chinh ở Ý. Ông đã gửi cho Joséphine nhiều lá thư bày tỏ tình cảm.

Tuy nhiên mối quan hệ giữa Joséphine và Napoléon cũng xảy ra nhiều trục trặc, ví dụ như nhiều bê bối ngoại tình đến từ hai bên. Trong thời gian Napoléon viễn chinh, năm 1796 Joséphine có quan hệ tình cảm với một trung uý khinh kỵ binh là Hippolyte Charles. Tin tức bay đến taui của Napoléon và ông rất giận dữ. Phía bên Napoléon cũng không vừa. Trong chiến dịch viễn chinh Ai Cập năm 1798, Napoléon dính vào chuyện tình ái với vợ của một sĩ quan cấp dưới là Pauline Fourès, người được mệnh danh là "nàng Cleopatra của Napoléon". Chuyện ngoại tình này ảnh hưởng xấu đến quan hệ vợ chồng Joséphine và Napoleon. Một vụ bê bối khủng khiếp khác xảy ra chỉ mấy ngày trước khi Napoléon đăng cơ, khi Joséphine bắt quả tang chồng mình đang dan díu với Élisabeth de Vaudey, người hầu của Joséphine. Hai vợ chồng gây gổ với nhau một trận kinh khủng và hôn nhân suýt nữa đổ vỡ nếu không có sự can thiệp và hoà giải của Hortense, con gái riêng của Joséphine.

Sau vụ Hippolyte Charles, sử liệu không thấy ghi nhận gì về chuyện ngoại tình (nếu có) của Joséphine, trong khi đó Napoléon tiếp tục ngoại tình với một số phụ nữ khác. Năm 1804 Napoléon tuyên bố "tình nhân của ta là quyền lực".

Ngày 24 tháng 12 năm 1800, Joséphine suýt nữa thiệt mạng trong một vụ đánh bom, khi bà cùng chồng, gia đình và bạn bè đi xem một vở kịch của Joseph Haydn tại 's Creation at the nhà hát Paris. Bà ngồi trong cỗ xe thứ hai trong đoàn cùng với con gái Hortense và một số bạn bè, khởi hành sau chồng do phải chình trang y phục, và trên đường đến nhà hát thì một quả bom phát nổ, giết chết vài người đi đường và một trong những con ngựa kéo xe. Sức nổ của quả bom làm vỡ cửa sổ xe ngựa, mảnh văng khiến tay của Hortense bị thương. May mắn là không còn ai khác có mệnh hệ gì và cả đoàn đến được nhà hát an toàn.

Hoàng hậu đế chế thứ nhất

Năm 1804, Napoléon trở thành Hoàng đế Pháp và Joséphine trở thành hoàng hậu. Lễ đăng cơ diễn ra ở Nhà thờ Đức bà Paris ngày 2 tháng 12 năm 1804. Theo nghi thức, Napoléon đội vương miện cho chính mình rồi đội mũ miện lên Joséphine, tuyên bố bà là hoàng hậu.

Với tư cách là hoàng hậu, Joséphine có một đội ngũ tuỳ tùng cho riêng mình và có nguyên một ban bệ chuyên quản lý chuyện ăn ở cho hoàng hậu tương tự như thời quân chủ phong kiến trước đó. Adélaïde de La Rochefoucauld, phu nhân của một gia tộc đồng minh với dòng họ Beauharnais, được phong làm Đại Thị nữ (Première dame d'honneur). Émilie de Beauharnais, một người họ hàng của Joséphine, được phong làm Thị nữ chuyên về phục sức cho hoàng hậu (Dame d'atour). Vợ của các thuộc tướng và thuộc cấp của Napoléon, bao gồm Jeanne Charlotte du Lucay, Madame de Rémusat, Elisabeth Baude de Talhouët, Lauriston, d'Arberg, Marie Antoinette Duchâtel, Sophie de Segur, Séran, Colbert, Savary, và Aglaé Louise Auguié Ney, được phong làm Thị nữ Hoàng cung (Dame de Palais).

Tuy nhiên hôn nhân của Hoàng đế và Hoàng hậu sau đó đứng trước nguy cơ đổ vỡ khi Joséphine không có khả năng sinh con cho Hoàng đế. Việc một người tình của Napoléon, bà Éléonore Denuelle, sinh cho Hoàng đế một đứa con ngoài giá thú cho thấy Napoléon vẫn còn năng lực duy trì nòi giống và việc hiếm muộn là do Hoàng hậu. Hoàng đế mặc dù rất yêu thương Hoàng hậu, nhưng đứng trước ưu tiên về con cái nối dõi ông đã suy nghĩ đến chuyện ly hôn để đi bước nữa. Sau cái chết của Napoléon Charles Bonaparte, con trai Hortense với Louis Bonaparte vào năm 1807, Napoléon dứt khoát đi đến quyết định ly hôn. Ông thông báo quyết định này cho Joséphine vào ngày 30 tháng 12 năm 1809 và Hoàng hậu cũng tán thành ly hôn để chồng có thể sinh con. Hai người chính thức ly dị vào ngày 10 tháng 1 năm 1810. Tuy nhiên, sau khi ly dị, Napoléon tuyên bố Joséphine vẫn có quyền giữ lại danh hiệu Hoàng hậu.

Ngày 11 tháng 3 năm 1810, Napoléon kết hôn với công chúa Maria Ludovica của Áo; và lễ thành hôn diễn ra vào tháng 4 tại Louvre. Napoléon tuyên bố rằng mặc dù có ít nhiều tình cảm với Maria Ludovica, đối với ông cuộc hôn nhân này thuần tuý là để sinh con đẻ cái. Hoàng hậu Maria Ludovica đã sinh cho Napoléon một người con trai, được gọi là "Ông vua nhỏ thành Roma".

Cuối đời

Sau khi ly hôn, Joséphine sống tại dinh thự Malmaison gần Paris. Bà và chồng cũ vẫn giữ quan hệ tốt. Vào tháng 4 năm 1810, Napoléon phong cho bà chức Công nương Navarre. Hoàng đế cũng hào phóng "bao cấp" cho nhu cầu chi dùng xa xỉ của vợ cũ, trong đó bao gồm nhiều bộ váy áo cực kỳ sang trọng, giày dép đắt tiền và trang sức. Thậm chí khi đống nợ nần của cựu Hoàng hậu nhiều lần đẩy bà đến mức gần như phá sản, chính Hoàng đế đã đứng ra xử lý. Một số ý kiến cho rằng Napoléon và vợ cũ vẫn giữ quan hệ tình ái bí mật, mặc dù thông tin này không được kiểm chứng. Tháng 3 năm 1811, hoàng hậu Marie-Louise sinh hạ cho Napoléon một con trai, tức Napoleon II, được Napoléon phong cho danh hiệu "Vua La Mã". Hai năm sau, Napoléon sắp xếp cho Joséphine gặp con riêng của mình, người đã tiêu tốn rất nhiều nước mắt của Joséphine.

Joséphine mất ở Rueil-Malmaison ngày 29 tháng 5 năm 1814, ít lâu sau khi gặp gỡ Nga hoàng Aleksandr I tại dinh thự Malmaison. Người ta cho rằng trong cuộc gặp này bà đã cầu xin Nga hoàng để được đoàn tụ với chồng lúc này đang bị đi đày. Sau khi mất Joséphine được an táng ở Nhà thờ Saint Pierre-Saint Paul ở Rueil. Con gái Hortense cũng được chôn gần bà.

Napoléon biết tin Joséphine qua đời thông qua một nhật báo tiếng Pháp khi ông đang bị đi đày ở Elba. Ông giam mình trong phòng suốt hai ngày và không gặp mặt ai. Khi bị đi đày ở Saint Helena, cựu hoàng đế thổ lộ rằng mình thật lòng yêu thương Joséphine nhưng không kính trọng bà. Trước lúc lâm chung, Napoléon đã nhắc đến tên của Joséphine, cùng với tên của nước Pháp, quân đội Pháp, và chức Thống lĩnh quân đội:"Pháp, quân đội, Thống lĩnh quân đội, Joséphine." ("France, l'armée, tête d'armée, Joséphine").

Ngoại hình và tính cách

Hoàng hậu Joséphine có chiều cao trung bình, thân hình mảnh khảnh, có dáng, với mái tóc bóng, dài màu hạt dẻ, đôi mắt xanh, và nước da sáng. Mũi của bà nhỏ và thẳng, miệng có dáng đẹp, nhưng hàm răng của bà không được đẹp vì vậy bà ít khi mở miệng. Bà có phong thái quý phái cùng giọng nói đẹp và nhỏ nhẹ.

Theo học giả Carolly Erickson, tiêu chuẩn chọn bạn đời của hoàng hậu Joséphine là đặt lý trí lên trên tình cảm, nói cách khác bà có khả năng nhận định được người đàn ông có khả năng thoả mãn các nhu cầu tài chính và xã hội của bà. Bà ít nhiều đã nhận ra tiềm năng chính trị tương lai của Napoleon. Joséphine cũng khét tiếng về thói chi tiêu xa xỉ và có khả năng người tình Barras của bà đã cố ý mai mối Napoleon Bonaparte với bà để rũ bỏ gánh nặng tài chính. Joséphine cũng là người dễ mến, có vẻ ngoài thu hút và hào phóng.

Hoạt động nuôi trồng các giống hoa hồng

Biệt thự Malmaison nơi Joséphine sống nổi tiếng với nhiều giống hoa hồng trồng trong sân vườn. Joséphine đã tậu căn biệt thự Malmaison vào năm 1799, lúc Napoléon còn đang viễn chinh ở Ai Cập và đã cho sửa sang lại khu sân vườn của căn biệt thự theo kiểu Anh. Nhiều chuyên gia về thực vật học và thiết kế vườn tược đến từ nước Anh đã được trưng dụng vì mục đích này, trong đó bao gồm Thomas Blaikie, Alexander Howatson, Ventenat, và Andre Dupont. Theo ý tưởng của Dupont, Joséphine đã cho trồng hoa hồng khu vườn của biệt thự ngay sau khi mua về. Joséphine cũng yêu thích hoa hồng và bỏ nhiều công chăm chút cho khu vườn hồng, bà cũng chú tâm học hỏi nhiều kiến thức về thực vật và làm vườn từ các chuyên gia. Biết phu nhân của mình thích hoa hồng, Napoléon đã hạ lệnh cho các thuộc hạ sưu tầm mọi loại cây hoa trên các nẻo đường chinh chiến và gửi về biệt thự Malmaison.

Nhà thực vật học Pierre-Joseph Redouté được giao nhiệm vụ bố trí và trang hoàng các cây hoa trong khu vườn của biệt thự. Chuyên khảo Les Roses xuất bản năm 1817-20 đã liệt kê 168 giống hoa hồng; 75–80 giống trong số đó dược trồng ở biệt thự Malmaison. Chuyên gia ươm cây vườn người Anh Kennedy đã cung cấp rất nhiều giống cây cho biệt thự Malmaison, và mặc dù lúc đấy Anh và Pháp đang có chiến tranh, các kiện hàng của ông vẫn được cơ quan chức năng cho thông quan dễ dàng. Đặc biệt, khi một giống hoa hồng từ Trung Quốc được nhập vào Anh, cơ quan chức năng Anh và Pháp đã thoả thuận cho phép giống cây này được xuất khẩu đến biệt thự của Joséphine vào năm 1810. Joseph Banks, Giám đốc Vườn thực vật Hoàng gia, Kew, cũng gửi tặng Joséphine hoa hồng.

Danh mục các giống hoa hồng tại Malmaison không được thống kê lúc Joséphine còn sống. Nhiều ý kiến cho rằng khi bà mất vào năm 1814, trong vườn có 250 cây hoa hồng. Theo Jules Gravereaux, số giống loại hoa hồng trong vườn của bà năm 1814 là 197 loại, thuộc về 12 loài. Nhà thực vật học Claude Antoine Thory nói rằng loài hoa hồng R. indica trong vườn của Joséphine có chấm đen trên cây. Joséphine đã cho biên tập tài liệu văn bản đầu tiên về lịch sử các giống hoa hồng và được cho là người tổ chức triển lãm hoa hồng đầu tiên vào năm 1810.

Chuyên gia Andre Dupont, người tham gia xây dựng khu vườn hồng của Joséphine, là người tiên phong trong việc lai tạo các giống hoa hồng thông qua việc thụ phấn có kiểm soát, việc gây giống hoa hồng trong thời gian trước đó chủ yếu dựa vào các biến dị ngẫu nhiên, hình thành do cơ chế tự nhiên, và các giống mới ít khi xuất hiện. Hoạt động thụ phấn có kiểm soát đã giúp tạo ra rất nhiều giống cây lai mới với số lượng nhiều chưa từng có. Trong số 200 giống hồng mà Joséphine sở hữu, 25 giống là kết quả lai của Dupont. Trong giai đoạn 30 năm sau khi Joséphine mất, các nhà gây giống Pháp đã tạo ra được hơn 1000 giống hồng lai. Vào năm 1910, chưa đầy một thế kỷ sau khi Joséphine mất, khu vườn của Gravereaux có đến 8000 giống hoa hồng. Bechtel cho rằng hoạt động bảo trợ và quảng bá của Joséphine - với tư cách là hoàng hậu đế chế Pháp - là một tác nhân thúc đẩy sự phổ biến của hoa hồng với tư cách là cây trồng trong vườn nhà.

Brenner và Scanniello ca ngợi Joséphine là người đỡ đầu của phong trào sưu tầm và nuôi cây hoa hồng và quy cho bà công lao xây dựng quy cách đặt tên theo địa phương cho các giống hoa hồng, thay vì tên gọi tiếng La Tinh phỏng theo danh pháp khoa học. Ví dụ giống hoa R. alba incarnata được đặt tên thành "Cuisse de Nymphe Emue". Khi Joséphine mất năm 1814, ngôi nhà bị bỏ hoang một thời gian và khu vườn cũng bị phá hoại, phần còn lại của khu vườn hồng bị thiêu huỷ trong một trận đánh năm 1870. Giống hoa 'Souvenir de la Malmaison' được gây giống vào năm 1844, 30 năm sau khi Joséphine mất, được đặt tên để vinh danh Joséphine bởi một Đại Công tước Nga, người đã trồng một trong những mẫu cây giống đầu tiên trong vườn hoa của hoàng thất Nga tại St. Peterburg.

Bảo trợ cho nghệ thuật
Ngoài chơi hoa hồng, Joséphine cũng có sở thích về nghệ thuật. Bà tuyển mộ xung quanh mình các nghệ nhân từ hoạ sĩ đến nhà điêu khắc và kiến trúc sư. Đặc biệt nhờ quan hệ hôn nhân với với Alexandre de Beauharnais bà bắt đầu có điều kiện tiếp cận sâu rộng với giới nghệ sĩ thông qua các chuyến viếng thăm của chồng tới tư dinh của giới thượng lưu, nơi lưu trữ nhiều tác phẩm nghệ thuật có giá trị. Sau khi kết hôn với Napoléon và trở thành Hoàng hậu Pháp, bà thường xuyên tiếp cận với các tác phẩm nghệ thuật đương thời. Mặc dù vậy bà cũng có hứng thú với những tác phẩm trong giai đoạn trước đó. Bà cũng hay tìm kiếm các nghệ nhân hoạt động trong các trường phái khác lạ, với những phong cách ít biết, cũng như những người sẵn sàng thách thức các chuẩn mực thời thượng lúc đó. Bà cũng thường xuyên đến các xalông để gặp gỡ và kết giao với giới nghệ sĩ, và chi tiền bảo trợ cho một số nghệ nhân, giúp đỡ họ thành đạt trong sự nghiệp. Sau khi tậu dinh thự Malmaison, Joséphine đã đầu tư xây dựng các khu phòng triển lãm nghệ thuật, nhà hát, và dinh thự Malmaison cùng điện Tuileries trở thành các trung tâm nổi tiếng về nghệ thuật. Hoàng hậu Joséphine là nhân vật hoàng gia Pháp đầu tiên thực hiện việc sưu tầm nghệ thuật quy mô lớn, dẫn đầu trong trào lưu nghệ thuật thời Napoléon.

Tài liệu tham khảo

 Harrison Brent. (1946). Pauline Bonaparte, A Woman of Affairs. NY and Toronto Rinehart.
 Ernest John Knapton. (1963). Empress Josephine. Harvard University Press. ISBN 978-0-671-51346-7
 Nina Epton. (1975). Josephine: the Empress and Her Children. Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0-393-07500-7
 Evangeline Bruce. (1995). Napoleon and Josephine: An Improbable Marriage. NY: Scribner. ISBN 0-02-517810-5
 Eleanor P.Delorme. (2002). Josephine: Napoleon's Incomparable Empress. Harry N. Abrams. ISBN 978-0-8109-1229-8
 Andrea Stuart. (2005). The Rose of Martinique: A Life of Napoleon's Josephine. Grove Press. ISBN 978-0-8021-4202-3

Trong tiểu thuyết
 Sandra Gulland, The Many Lives & Secret Sorrows of Josephine B. — 1995
 Sandra Gulland, Tales of Passion, Tales of Woe — 1998
 Sandra Gulland, The Last Great Dance on Earth — 2000

Tham khảo

Tài liệu
Pierre Branda, Joséphine : Le paradoxe du cygne, Perrin, coll. « Tempus » (no 794), 2020 (1re éd. 2016), 576 p. (ISBN 978-2-262-08556-8).

Liên kết ngoài

Empress Josephine by Ernest John Knapton. Complete transcription of the 1963 biography.
Joséphine de Beauharnais (de Tascher de la Pagerie) (bằng tiếng Pháp). Site published by the current members of the family Tascher de la Pagerie.
Château de Malmaison (bằng tiếng Pháp), Joséphine's residence from 1799 to 1814, the site of her death.
 This is an informative PBS site with a plethora of translated quotes and letters.
Further pictures of Joséphine:
Memoirs of the Empress Josephine (Volume 1) at archive.org
Memoirs of the Empress Josephine (Volume 2) at archive.org

Hoàng hậu Pháp
Vương hậu Ý
Vương tộc Bonaparte
Mất năm 1814
Napoléon Bonaparte
Sinh năm 1763
 Beauharnais


title: Jacobin

text:
Câu lạc bộ Jacobin (phiên âm: Gia-cô-banh), tên chính thức là Hiệp hôi những người bạn của Hiến Pháp (), sau năm 1792 đặt lại tên thành Hiệp hội Jacobins, Những người bạn của Tự do và Bác ái () là câu lạc bộ chính trị nổi tiếng và có ảnh hưởng nhất trong tiến trình Cách mạng Pháp,, được đặt tên như vậy bởi tu viện dòng Dominic nơi họ gặp gỡ, thời đó nằm ở Đường St. Jacques (tiếng Latin: Jacobus), Paris. Câu lạc bộ bắt nguồn từ Câu lạc bộ Benthorn, lập ở Versailles với một nhóm nghị viên vùng Brittany và những người dân chủ cách mạng tham gia vào Hội nghị Quốc dân 1789. Vai trò của câu lạc bộ lên đến đỉnh cao trong những năm 1792-1794, khi Maximilien de Robespierrevà những người đồng chí của ông, được gọi là phái Jacobin, nắm quyền kiểm soát Quốc Ước và điều hành chính phủ. Các chí nhánh được lập ra khắp nước và số thành viên lên tới 420,000. Sau Chính biến Thermidor, chính quyền Jacobin sụp đổ và câu lạc bộ bị đóng của. Ban đầu có tính ôn hòa, câu lạc bộ trở lên khét tiếng vì sự chấp chính của nó  trong Thời kì Khủng bố. Ngày nay, thuật ngữ Jacobin và Chủ nghĩa Jacobin được sử dụng như những từ mang nghĩa đả kích dành cho các phái chính trị cánh tả, cấp tiến, cách mạng. Tránh nhầm lẫn nó với Chủ nghĩa Jacobite.

Xem thêm
 Maximilien de Robespierre
 Chủ nghĩa Jacobite

Tham khảo

 Bosher, J.F., The French Revolution (Norton, 1989). ISBN 0-393-95997-X.
 Schama, Simon, Citizens: A Chronicle of the French Revolution (Knopf, 1991). ISBN 0-394-55948-7.
 Soboul, Albert, ed., Contributions a l'histoire paysanne de la revolution francaise (Paris: Editions Sociales, 1977). ISBN 2-209-05273-4.
 On the site of Anna Marie Roos, University of Minnesota, Duluth
 The Jacobins  Mount Holyoke college course site

Cách mạng Pháp
Thuật ngữ chính trị


title: Désirée Clary

text:
Bernardine Eugénie Désirée Clary (8 tháng 11 năm 1777 – 17 tháng 12 năm 1860), từng có thời là vợ chưa cưới của Napoleon Bonaparte, là một phụ nữ người Pháp sau trở thành Vương hậu Thụy Điển và Na Uy với tư cách vợ của Quốc vương Karl XIV Johan của Thụy Điển, một cựu tướng Pháp và người sáng lập Vương tộc Bernadotte. Ở Thụy Điển bà được đổi tên thành Desideria, một cái tên Latin mà chính bà không dùng..

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Royal House of Sweden and Royal House of Norway
 Désirée Clary
 The story of Desiree (ger.)

Sinh năm 1777
Mất năm 1860
Tín hữu Công giáo Pháp
Người Marseille


title: Aksakovo (huyện)

text:
Aksakovo là một huyện thuộc tỉnh Varna, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 19118 người.

Tham khảo

Tỉnh Varna
Đô thị Bulgaria


title: Alfatar (huyện)

text:
Alfatar là một huyện thuộc tỉnh Silistra, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 3990 người.

Tham khảo

Tỉnh Silistra
Đô thị Bulgaria


title: Emmanuel Joseph Sieyès

text:
Emmanuel Joseph Sieyès (3 tháng 3 năm 1748 – 20 tháng 6 năm 1836), hay còn được biết đến với biệt danh Giáo sĩ Sieyès (), là một đạo hữu Công giáo, nhà chính trị và lý luận chính trị người Pháp. Ông là một trong những lý thuyết gia chủ yếu của Cách mạng Pháp, đóng vai trò nổi bật trong thời kì Tổng tài Pháp và Đệ nhất Đế chế Pháp. Tiểu luận năm 1789 mang tên Qu'est-ce que le tiers-état? (Đẳng cấp thứ ba là gì?) đã trở thành tuyên ngôn của Cách mạng, giúp chuyển đổi Hội nghị Quốc dân thành Quốc hội Pháp vào tháng Bảy 1789. Năm 1799, ông là người chủ mưu cuộc đảo chính ngày 18 tháng Sương mù (9 tháng 11 năm 1799), đưa Napoleon Bonaparte nắm quyền trong chế độ Tổng tài, mà ông từng đảm nhận vị trí Tổng tài thứ hai lâm thời. Ông cũng là người tạo nên thuật ngữ "sociologie" (xã hội học) trong một bàn thảo không được xuất bản, và có những cống hiến đáng kể cho khoa học tự nhiên mới sơ khai.

Ghi chú

Tham khảo
 Van Deusen, Glyndon G. Sieyes: his life and his nationalism. New York: AMS Press 1968.
Sewell, Jr., William H. A rhetoric of bourgeois revolution: the Abbé Sieyes and What is the Third Estate?. (\Durham and London: Duke University Press, 1994.

 Charles Philippe Dijon de Monteton. "Der lange Schatten des Abbé Bonnot de Mably. Divergenzen und Analogien seines Denkens in der Politischen Theorie des Grafen Sieyès." In Thiele, U., Ed. Volkssouveränität und Freiheitsrechte. Emmanuel Joseph Sieyes Baden-Baden, Germany: Staatsverständnis, 2009, S. 43-110.
Hibbert, Christopher. The Days of the French Revolution. New York: William Morrow, 1982.
Meng John J., Review of: Sieyes His Life and His Nationalism by Glyndon G. Van Deusen. The Catholic Historical Review, Vol 19, No. 2, (July 1933), JSTOR, accessed 11,February 2010.

Liên kết ngoài

Encyclopaedia Britannica 1911: Emmanuel-Joseph Sieyes
Emmanuel Joseph Sieyes, What is the Third Estate? (Excerpts)
What is the third estate?

Linh mục Công giáo Pháp
Sinh viên Đại học Paris
Linh mục Pháp


title: Byala (huyện của tỉnh Ruse)

text:
Byala là một huyện thuộc tỉnh Ruse, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 17004 người.

Tham khảo

Tỉnh Ruse
Đô thị Bulgaria


title: Byala (huyện của tỉnh Varna)

text:
Byala là một huyện thuộc tỉnh Varna, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 3413 người.

Tham khảo

Tỉnh Varna
Đô thị Bulgaria


title: Anton (huyện)

text:
Anton là một huyện thuộc tỉnh Sofia, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 1806 người.

Tham khảo

Tỉnh Sofia
Đô thị Bulgaria


title: Antonovo (huyện)

text:
Antonovo là một huyện thuộc tỉnh Targovishte, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 7593 người.

Tham khảo

Tỉnh Targovishte
Đô thị Bulgaria


title: Apriltsi (huyện)

text:
Apriltsi là một huyện thuộc tỉnh Lovech, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 4137 người.

Tham khảo

Tỉnh Lovech
Đô thị Bulgaria


title: Ardino (huyện)

text:
Ardino là một huyện thuộc tỉnh Kardzhali, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 13649 người.

Tham khảo

Tỉnh Kardzhali
Đô thị Bulgaria


title: Asenovgrad (huyện)

text:
Asenovgrad là một huyện thuộc tỉnh Plovdiv, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 67238 người.

Tham khảo

Tỉnh Plovdiv
Đô thị Bulgaria


title: Avren (huyện)

text:
Avren là một huyện thuộc tỉnh Varna, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 8714 người.

Tham khảo

Tỉnh Varna
Đô thị Bulgaria


title: Aytos (huyện)

text:
Aytos là một huyện thuộc tỉnh Burgas, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 30549 người.

Tham khảo

Tỉnh Burgas
Đô thị Bulgaria


title: Balchik (huyện)

text:
Balchik là một huyện thuộc tỉnh Dobrich, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 22354 người.

Tham khảo

Tỉnh Dobrich
Đô thị Bulgaria


title: Banite (huyện)

text:
Banite là một huyện thuộc tỉnh Smolyan, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 6765 người.

Tham khảo

Tỉnh Smolyan
Đô thị Bulgaria


title: Bansko (huyện)

text:
Bansko là một huyện thuộc tỉnh Blagoevgrad, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2011 là 13125 người.

Tham khảo

Tỉnh Blagoevgrad
Đô thị Bulgaria


title: Batak (huyện)

text:
Batak là một huyện thuộc tỉnh Pazardzhik, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 7189 người.

Tham khảo

Tỉnh Pazardzhik
Đô thị Bulgaria


title: Belene (huyện)

text:
Belene là một huyện thuộc tỉnh Pleven, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 12581 người.

Tham khảo

Tỉnh Pleven
Đô thị Bulgaria


title: Belitsa (huyện)

text:
Belitsa là một huyện thuộc tỉnh Blagoevgrad, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 9620 người.

Tham khảo

Tỉnh Blagoevgrad
Đô thị Bulgaria


title: Belogradchik (huyện)

text:
Belogradchik là một huyện thuộc tỉnh Vidin, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 8217 người.

Tham khảo

Tỉnh Vidin
Đô thị Bulgaria


title: Beloslav (huyện)

text:
Beloslav là một huyện thuộc tỉnh Varna, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 11131 người.

Tham khảo

Tỉnh Varna
Đô thị Bulgaria


title: Belovo (huyện)

text:
Belovo là một huyện thuộc tỉnh Pazardzhik, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 11069 người.

Tham khảo

Tỉnh Pazardzhik
Đô thị Bulgaria


title: Berkovitsa (huyện)

text:
Berkovitsa là một huyện thuộc tỉnh Montana, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 22664 người.

Tham khảo

Tỉnh Montana
Đô thị Bulgaria


title: Blagoevgrad (huyện)

text:
Blagoevgrad là một huyện thuộc tỉnh Blagoevgrad, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 78175 người.

Tham khảo

Tỉnh Blagoevgrad
Đô thị Bulgaria


title: Boboshevo (huyện)

text:
Boboshevo là một huyện thuộc tỉnh Kyustendil, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 3695 người.

Tham khảo

Tỉnh Kyustendil
Đô thị Bulgaria


title: Bobov Dol (huyện)

text:
Bobovdol là một huyện thuộc tỉnh Kyustendil, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 11755 người.

Tham khảo

Tỉnh Kyustendil
Đô thị Bulgaria


title: Bolyarovo (huyện)

text:
Bolyarovo là một huyện thuộc tỉnh Yambol, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 5638 người.

Tham khảo

Tỉnh Yambol
Đô thị Bulgaria


title: Borino (huyện)

text:
Borino là một huyện thuộc tỉnh Smolyan, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 4109 người.

Tham khảo

Tỉnh Smolyan
Đô thị Bulgaria


title: Borovan (huyện)

text:
Borovan là một huyện thuộc tỉnh Vratsa, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 7150 người.

Tham khảo

Tỉnh Vratsa
Đô thị Bulgaria


title: Borovo (huyện)

text:
Borovo là một huyện thuộc tỉnh Ruse, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 7905 người.

Tham khảo

Tỉnh Ruse
Đô thị Bulgaria


title: Botevgrad (huyện)

text:
Botevgrad là một huyện thuộc tỉnh Sofia, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 35943 người.

Tham khảo

Tỉnh Sofia
Đô thị Bulgaria


title: Boychinovtsi (huyện)

text:
Boychinovtsi là một huyện thuộc tỉnh Montana, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 12258 người.

Tham khảo

Tỉnh Montana
Đô thị Bulgaria


title: Boynitsa (huyện)

text:
Boynitsa là một huyện thuộc tỉnh Vidin, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 2270 người.

Tham khảo

Tỉnh Vidin
Đô thị Bulgaria


title: Bozhurishte (huyện)

text:
Bozhurishte là một huyện thuộc tỉnh Sofia, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 7985 người.

Tham khảo

Tỉnh Sofia
Đô thị Bulgaria


title: Bratsigovo (huyện)

text:
Bratsigovo là một huyện thuộc tỉnh Pazardzhik, Bungaria. Dân số thời điểm năm 2001 là 11596 người.

Tham khảo

Tỉnh Pazardzhik
Đô thị Bulgaria