title: Cộng hòa Khmer

text:
Cộng hòa Khmer () là một nước cộng hòa đầu tiên của Campuchia. Thời Việt Nam Cộng hòa thường được gọi là Cộng hòa Cao Miên hay Cao Miên Cộng hòa, được thành lập vào ngày 9 tháng 10 năm 1970 và bị Khmer Đỏ lật đổ vào ngày 17 tháng 4 năm 1975.

Bối cảnh
Chính thức tuyên bố thành lập vào ngày 9 tháng 10 năm 1970, Cộng hòa Khmer là chính quyền quân sự thuộc phái cánh hữu thân Mỹ do Tướng Lon Nol và Hoàng thân Sisowath Sirik Matak lãnh đạo, hai người đã lên nắm quyền từ cuộc đảo chính ngày 18 tháng 3 năm 1970 với việc lật đổ Hoàng thân Norodom Sihanouk, nguyên Quốc trưởng chính phủ Vương quốc Campuchia.

Nguyên nhân chính của cuộc đảo chính là sự khoan dung của Norodom Sihanouk đối với các hoạt động của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong phạm vi biên giới quốc gia, đồng thời cho phép các nhóm quân kháng chiến Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trang bị vũ khí hạng nặng nhằm kiểm soát thực tế trên khu vực rộng lớn ở miền đông Campuchia. Một yếu tố quan trọng khác là tình trạng thảm khốc của nền kinh tế Campuchia, một kết quả gián tiếp từ chính sách trung lập mà Sihanouk theo đuổi thông qua chủ nghĩa chống Mỹ đầy rủi ro.

Với việc loại bỏ Sihanouk, Vương quốc Campuchia hiện tại chuyển sang thể chế cộng hòa, mặc dù ngôi vua đã chính thức bỏ trống trong một khoảng thời gian dài kể từ cái chết của vua Norodom Suramarit. Một nhân vật của chế độ mới thuộc phái cánh hữu và là người theo chủ nghĩa dân tộc; đáng kể nhất, nó đã kết thúc giai đoạn Sihanouk hợp tác bí mật với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tiến đến việc liên kết giữa Campuchia với Việt Nam Cộng hòa trong chiến tranh Đông Dương thứ hai đang diễn ra. Cộng hoà Khmer bị Mặt trận Giải phóng Thống nhất Campuchia (FUNK) phản đối trong phạm vi biên giới Campuchia, một liên minh được hình thành tương đối rộng giữa Sihanouk, những người ủng hộ ông và Đảng Cộng sản Campuchia. Các cuộc nổi dậy đều do Lực lượng Giải phóng Quốc gia Nhân dân Campuchia (CPNLAF) thực hiện: họ được hậu thuẫn bởi cả Quân đội Nhân dân Việt Nam (PAVN) và Mặt trận Dân tộc Giải phóng (NLF, mà phía Mỹ và đồng minh gọi là Việt Cộng), những người chiếm đóng một phần lãnh thổ Campuchia đóng một vai trò quan trọng trong cuộc chiến tranh ác liệt với Nam Việt Nam.

Bất chấp đặc điểm quân phiệt hùng hậu của nước Cộng hòa Khmer cùng số lượng viện trợ quân sự và tài chính dồi dào do Mỹ cung cấp, trên thực tế thì quân đội (Lực lượng Vũ trang Quốc gia Khmer, viết tắt là FANK) nước Cộng hòa chỉ nhận được sự huấn luyện yếu kém, tệ nạn tham nhũng tràn lan mất kiểm soát và không có khả năng đánh bại cả CPNLAF và lực lượng của PAVN/NLF. Trước sức tiến công dữ dội từ hai bên, cuối cùng nhà nước Cộng hòa Khmer đã sụp đổ vào ngày 17 tháng 4 năm 1975 khi phe Cộng sản chiếm được thủ đô Phnôm Pênh.

Đảo chính

Sihanouk tự tuyên bố rằng cuộc đảo chính là kết quả của sự liên minh giữa kẻ thù lâu đời là nhà chính trị lưu vong thuộc phe quốc gia cánh hữu Sơn Ngọc Thành, Hoàng thân Sisowath Sirik Matak (mà Sihanouk mô tả như một kẻ bất bình với tham vọng về ngôi vua Campuchia) và CIA, thế lực luôn muốn thiết lập một chế độ thân Mỹ nhiều hơn. Trên thực tế có rất ít bằng chứng nói về mối liên hệ của CIA trong cuộc đảo chính, dù có sự hỗ trợ đắc lực từ lực lượng biệt kích quân, nhất là tham gia vào việc tiếp tế và huấn luyện cho những kẻ bày mưu sau khi chúng tiếp cận với Lon Nol.

Trong khi Sihanouk đang thực hiện chuyến công du đến Pháp thì những cuộc bạo loạn chống Việt Nam đã diễn ra tại Phnom Penh, đại sứ quán Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã bị đám cảnh sát và tay chân thân tín của Lon Nol ra tay đập phá. Có vẻ như khả năng bạo loạn này đã được sắp xếp từ trước với sự tổ chức tích cực bởi Thủ tướng Lon Nol và Phó thủ tướng Sirik Matak. Ngày 12 tháng 3, Lon Nol ra lệnh đóng cửa cảng Sihanoukville, nơi vận chuyển lậu vũ khí cung cấp cho quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và gửi tối hậu thư tới họ. Theo đó thì tất cả lực lượng PAVN/NLF phải rút khỏi lãnh thổ Campuchia trong vòng 72 giờ (vào ngày 15 tháng 3) hoặc phải đối mặt với hành động quân sự.

Bất chấp những hành động đe dọa sẽ mâu thuẫn trực tiếp với chính sách khoan dung của Sihanouk cho phép Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hoạt động một phần tại vùng biên giới phía đông bắc Campuchia. Xem ra thì Lon Nol tự mình có sự miễn cưỡng cá nhân lớn để lật đổ một vị Nguyên thủ quốc gia: ban đầu ông chỉ đơn thuần muốn Sihanouk chấp nhận gây sức ép lên phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Lúc đầu ông từ chối tiến hành theo kế hoạch; để thuyết phục Lon Nol, Sirik Matak, người xuất hiện trong cuộc đảo chính từ khi bắt đầu đã cho chạy cuộn băng ghi âm cuộc họp báo ở Paris, theo đó thì Sihanouk dọa sẽ xử lý cả hai người ngay khi ông trở về Phnom Penh. Tuy nhiên, vị thủ tướng này vẫn còn lưỡng lự chưa quyết đã buộc Sirik Matak cùng với ba viên sĩ quan quân đội xông vào dinh thủ tướng dùng súng ép Lon Nol phải ký vào các văn kiện cần thiết.

Một cuộc bỏ phiếu được thực hiện trong Quốc hội vào ngày 18 tháng 3 dưới sự chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội In Tam đã nhất trí tước bỏ quyền lực của Sirik Matak: Lon Nol đảm đương quyền hạn Nguyên thủ quốc gia trên cơ sở tình trạng khẩn cấp. Ngày 28 và 29 tháng 3 nổ ra các cuộc biểu tình quy mô lớn của cá tầng lớp nhân dân ủng hộ Sihanouk ở vài thành phố cấp tỉnh, nhưng quân đội của Lon Nol đã ra tay đàn áp dã man, khiến vài trăm người thiệt mạng. Một số quan chức chính phủ đã bị những người biểu tình phẫn nộ giết chết, bao gồm cả người em trai của Lon Nol là Lon Nil.

Đối với các nước có quan hệ ngoại giao với Camuchia vào lúc đầu vẫn còn do dự về mức độ hỗ trợ cho chính phủ mới. Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp tục tổ chức các cuộc hội đàm với nội các Lon Nol về sự phục hồi những thỏa thuận thương mại bị hủy bỏ thế nhưng đều không có được kết quả khả quan nào.

Thành lập

Tác động trực tiếp quan trọng nhất của cuộc đảo chính là chiến dịch Campuchia do Quân lực Việt Nam Cộng hòa tiến hành từ tháng 4 đến tháng 7 năm 1970, đã tiến vào miền đông Campuchia phát động tấn công vào quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đang hoạt động ngầm tại đây. Bất chấp cuộc tấn công này, khá nhiều binh lính của phe Cộng sản đã kịp thời trốn thoát về phía tây, đi sâu vào bên trong lãnh thổ Campuchia, hoặc đến các khu vực nông thôn phía đông bắc, nơi họ cung cấp sự hỗ trợ và ủng hộ các phong trào nổi loạn chống lại Lon Nol.

Phản ứng ngay lập tức của Lon Nol là lên án hành động này đã vi phạm chủ quyền lãnh thổ Campuchia. Sau đó, ông thông báo cho tướng Alexander Haig rằng đất nước của ông được đặt trong tình trạng nguy hiểm nghiêm trọng với kết quả; khi Haig nói với Lon Nol rằng lục quân Mỹ không được phép hành quân nhằm hỗ trợ quân đội quốc gia Campuchia, nhưng sẽ được thay thế (phù hợp với Học thuyết Nixon) bằng một chương trình viện trợ riêng biệt dành cho cuộc chiến khiến Lon Nol lộ vẻ bất an.

Ngày 9 tháng 10, Sihanouk bị tòa án quân sự tuyên án tử hình vắng mặt; mẹ ông là Thái hậu Kossamak, người đại diện biểu tượng của chế độ quân chủ dưới chính quyền Sihanouk bị giam giữ tại nhà riêng và người vợ là bà hoàng Monique thì bị kết án tù chung thân. Chế độ mới đồng thời tuyên bố Cộng hòa Khmer và một bản hiến pháp mới đã được thông qua vào năm 1972. Sihanouk trong thời gian đó cũng đứng ra thành lập GRUNK, một dạng chính phủ lưu vong kết hợp những người cộng sản có trụ sở đặt tại Bắc Kinh, Trung Quốc với mục đích lật đổ sự thống trị của nước Cộng hòa này; ông tuyên bố Lon Nol là một "tên ngốc hoàn toàn" và mô tả Sirik Matak như "khó chịu, phản bội, một kẻ đáng khinh tệ hại".

Quân đội Hoàng gia Campuchia tương đối nhỏ, tại thời điểm của cuộc đảo chính đã có khoảng 35.000 quân (phù hợp với chính sách trung lập của Sihanouk) đã được mở rộng lên nhiều. Ít lâu sau, quân đội chế độ cũ được tổ chức lại thành quân lực mới với tên gọi Lực lượng Vũ trang Quốc gia Khmer (FANK), quân đội nền cộng hòa đã phát triển lên tới 150.000 quân sớm nhất là vào cuối năm 1970, chủ yếu là thông qua sự nhập ngũ tự nguyện như Lon Nol đã tìm cách tận dụng một làn sóng quan điểm chống Việt Nam. Phía Mỹ cũng thực hiện chương trình viện trợ quân sự có cơ cấu và hỗ trợ trong khâu huấn luyện tác chiến và vài nhóm thuộc tổ chức Khmer Tự do và lực lượng dân quân Khmer Kampuchea Krom, được huấn luyện tại miền Nam Việt Nam. Tham mưu trưởng liên quân nhấn mạnh vào việc mở rộng lực lượng FANK lên đến hơn 200.000 quân, bất chấp sự lo ngại về tác động tiêu cực nghiêm trọng này sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế Campuchia, trong khi Nhóm Phân phát Thiết bị Quân sự do Tướng Theodore C. Mataxis làm trưởng nhóm, đã đề nghị việc Mỹ hóa cơ cấu nội bộ chịu ảnh hưởng từ nền quân sự của Pháp, bất chấp sự hỗn loạn này sẽ tạo ra một loạt tuyến đường tiếp tế lâu dài.

Dù được Mỹ viện trợ dồi dào, FANK (do Tướng Sosthene Fernandez chỉ huy) vẫn bị cản trở trầm trọng bởi sự tham nhũng tràn lan, đặc biệt là giới sĩ quan đã tuyên bố tiền lương cho quân đội không tồn tại và nền quân sự tỏ ra yếu kém trong cuộc đề kháng đối phó với quân du kích Cộng sản trong cuộc nội chiến. Mặc dù một trongnhững vị chỉ huy FANK và nguyên thủ lĩnh cuộc nổi loạn là Hoàng thân Norodom Chantaraingsey, người được Lon Nol dụ dỗ nghỉ hưu để nâng đỡ Lữ đoàn 13 FANK, dù ông đã đạt thành công lớn trong việc "bình định" khu vực xung quanh đường chiến lược quốc lộ 4 và cao nguyên Kirirom, phần lớn các tướng lĩnh của nền cộng hòa có rất ít kinh nghiệm hoặc khả năng quân sự. Các cuộc tấn công quy mô lớn của FANK chống lại phía Việt Nam thông qua chiến dịch Chenla I và II, đều kết thúc trong thảm bại nặng nề bất chấp sự dũng cảm dễ nhận thấy của các cá nhân binh lính người Khmer.

Lịch sử

Cũng tham gia chiến đấu trong cuộc nội chiến Campuchia chống lại lực lượng ủng hộ Sihanouk và quân nổi dậy Cộng sản cùng phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Cộng hòa Khmer còn phải đối mặt với vấn đề nội bộ nghiêm trọng. Sự thống trị của Sihanouk trong đời sống chính trị vào những năm 1950 và 1960 đã sản sinh ra một vài chính khách Campuchia có kinh nghiệm về chính trị. Hầu như từ khi bắt đầu, nước Cộng hòa bị cản bởi sự chia rẽ về mặt chính trị và đấu đá nội bộ chính là đặc trưng của chế độ Sihanouk; chính trong số này là một cuộc đấu tranh quyền lực gây ra bất ổn giữa Lon Nol và Sirik Matak. Sirik Matak từng giữ chức Thủ tướng Chính phủ trong năm đầu tiên của nước Cộng hòa khi sức khỏe Lon Nol rơi vào tình trạng cực kỳ xấu, làm nảy sinh sự oán giận to lớn do phong cách hành chính của ông và mối quan hệ hoàng gia; gây ra tâm trạng thất vọng chán chường trong giới thanh niên, ở các đô thị tại Campuchia lại tiếp tục nạn tham nhũng và sự bất tài của chế độ. Khi Lon Nol trở lại từ bệnh viện ở Hawaii vào tháng 4 năm 1971, ông phát động một cuộc khủng hoảng nội các do từ chức, ý định muốn giải tán chính phủ, với sự khuyến khích nhiệt tình từ người em trai Lon Non (một nhân vật có sức ảnh hưởng lớn, đặc biệt là với quân đội). Sau nhiều cuộc tranh cãi chính trị, một nội các mới được thành lập, mặc dù Sirik Matak tiếp tục giữ chức Thủ tướng với danh hiệu "Đại biểu Thủ tướng Chính phủ". Ngày 16 Tháng 10 năm 1971, Lon Nol đã nắm lấy hành động tách rời quyền lập pháp của Quốc hội và ra lệnh soạn thảo một bản hiến pháp mới, tuyên bố rằng những hành động này là cần thiết để ngăn chặn tình trạng vô chính phủ, điều này gây nên một cuộc biểu tình của In Tam và 400 tu sĩ Phật giáo.

Loại bỏ Sirik Matak
Tháng 3 năm 1972, Lon Nol và người em tìm đủ mọi cách để tước quyền của Sirik Matak. Nhân dịp Sirik Matak sa thải Keo An, một học giả bất đồng chính kiến, Lon Non đã tổ chức một loạt các cuộc biểu tình của giới sinh viên, học sinh kêu gọi ông từ chức. Chán nản, Sirik Matak quyết định từ chức và bị cảnh sát của Lon Nol đặt dưới sự giám sát nghiêm ngặt ở nhà riêng với lý do để bảo vệ ông. Thêm vào đó, Lon Nol đã sử dụng cuộc khủng hoảng để truất phế Quốc trưởng bù nhìn Cheng Heng và tiếp nhận luôn vai trò này, bổ nhiệm tay cựu chiến binh phe quốc gia chống Sihanouk, Sơn Ngọc Thành làm Thủ tướng Chính phủ. Thành vốn là thủ lĩnh nhóm Khmer Tự do, đã tuyển mộ quân tiếp viện FANK trong số người Khmer Krom ở miền nam Việt Nam, và những kẻ trung thành do ông chỉ huy trong số này thuộc thành phần tương đối ưu tú, là lực lượng do Mỹ huấn luyện mang ý nghĩa hỗ trợ của ông cho chính phủ mong manh của nước Cộng hòa vẫn còn cần thiết trong tình hình lúc đó.

Gian lận bầu cử
Một năm sau đó, Lon Nol tuyên bố ông sẽ tổ chức cuộc bầu cử tổng thống, và rất ngạc nhiên khi In Tam và Keo An, về sau trở thành nhân vật thân Sihanouk nổi tiếng, không chỉ thông báo rằng họ sẽ tiến hành tranh cử, nhưng sau đó từ chối rút lui. Cuộc bầu cử mặc dù phần thắng nghiêng về phía Lon Nol, đa số nghị viên tiết lộ sự không hài lòng đáng kể với chính phủ dù họ có gian lận nhằm ủng hộ Lon Nol: mà họ đòi hỏi sự công bằng và dự đoán khả năng In Tam sẽ giành chiến thắng. Việc này đã thúc giục In Tam đề nghị phía Mỹ phải "gánh chịu hậu quả của Lon Nol".

Tình hình chính trị vẫn tiếp tục tháo gỡ trong suốt năm 1972: cả hai bên đối lập (Đảng Dân chủ của In Tam và Đảng Cộng hòa của Sirik Matak) từ chối tham gia tranh cử trong cuộc bầu cử Quốc hội được tổ chức vào tháng 9 cùng năm, dẫn đến chiến thắng sâu rộng cho Đảng Cộng hòa Xã hội (Sangkum Sathéaranak Râth) của Lon Non. Một số vụ tấn công khủng bố ngày càng gia tăng ở thủ đô, một trong số đó được đặt dưới sự chỉ đạo của Sơn Ngọc Thành. nhân vật đã gây ra hành động chính trị cuối cùng là cấm các tờ báo ủng hộ Sirik Matak, không may hành động này làm giảm uy tín của ông trước công luận đến mức Lon Nol buộc phải cách chức ông, ngay sau đó Thành đã trở lại sống lưu vong ở Nam Việt Nam, vị trí của ông ngay lập tức được thay thế bởi nhân vật thuộc phái cánh tả ôn hòa Hang Thun Hak. Trong khi chính phủ nước Cộng hòa Khmer bị suy yếu do những cuộc đấu đá nội bộ, thì lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam trước đây từng ra sức chiến đấu chống lại FANK, như trong chiến dịch Chân Lạp I và II, từ từ và thận trọng thu nhỏ lại sự hiện diện của họ ở biên giới phía đông Campuchia, chỉ để lại đội ngũ nhân viên chủ yếu là về mặt hậu cần và hỗ trợ. Vị trí này được thay thế bởi lực lượng Cộng sản địa phương Campuchia là CPNLAF và Khmer Đỏ, vốn đã tăng lên rất nhiều khi Sihanouk chuyển sang hỗ trợ các cuộc nổi dậy tại những vùng nông thôn Campuchia còn lại áp đảo hẳn phe ủng hộ Sihanouk.

Thỏa thuận ngừng bắn
Hiệp định Hòa bình Paris được ký kết vào đầu năm 1973 tạo ra một khoảng thời gian nghỉ ngơi tạm thời giữa hai bên trong cuộc nội chiến khốc liệt, Lon Nol tuyên bố một lệnh ngừng bắn đơn phương, dù vị trí của lục quân FANK tỏ ra yếu kém đối với Khmer Đỏ. Trên thực tế hai bên đã có vài sự tiếp xúc trao đổi ngắn giữa một số thành phần ôn hòa của phe Cộng sản Khmer Đỏ, nhất là giữa Hou Yuon với phe Cộng hòa. Việt Nam Dân chủ Cộng hòa gây áp lực để buộc phe Cộng sản Campuchia chấp nhận các điều khoản của hiệp định hoà bình, tạo ra lợi ích của họ nằm trong việc sắp đặt cuộc chiến hoạt động ở mức độ thấp (giảm vị thế của quân đội Việt Nam Cộng hòa trong tiến trình này) hơn so với một chiến thắng toàn diện cho Khmer Đỏ. Tuy nhiên, các lãnh đạo Khmer Đỏ vẫn không chịu khoan nhượng.

Đình chỉ Quốc hội
Chiến sự tiếp tục trở lại vào đêm ngày 7 tháng 2 năm 1973, khi lực lượng cộng sản tấn công vành đai của quân FANK xung quanh thành phố Kompong Thom đang bị vây hãm ngặt nghèo. Tính đến tháng 4, chế độ Cộng hoà nhìn chung vẫn trong tình trạng lộn xộn, lực lượng FANK từ chối chiến đấu và tình trạng cướp bóc, vơ vét thủ đô thường xuyên xảy ra trong khi CPNLAF đang xâm chiếm nhiều nơi trên đất nước Campuchia. Đáp lại, cuối cùng người Mỹ đe dọa cắt đứt mọi viện trợ trừ khi với điều kiện Lon Nol phải thực hiện việc mở rộng nền tảng quyền lực và sự ủng hộ của chính phủ, đặc biệt là phục hồi chức vị cho nhân vật thân Mỹ Sirik Matak và giảm bớt ảnh hưởng của người em trai Lon Non. Theo đó, vào ngày 24 tháng 4, Lon Nol thông báo rằng Quốc hội sẽ bị đình chỉ và cho thành lập một hội đồng chính trị do chính ông, Sirik Matak, Cheng Heng, và In Tam điều hành thông qua các sắc lệnh được ban bố. Trong lúc CPNLAF tiến quân vào thủ đô Phnom Penh đã phải tạm thời dừng lại vì bị Mỹ oanh kích liên tục, gây ra thiệt hại nặng cho quân đội cộng sản. Theo các quan sát viên có kinh nghiệm cho rằng đây cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến sự tàn bạo của lực lượng nòng cốt của Khmer Đỏ trong các sự kiện về sau.

Odong thất thủ
Đến đầu năm 1974, Hội đồng chính trị đã bị gạt ra bên lề và Lon Nol lại một lần nữa cai trị độc quyền. Tình hình quân sự vào lúc ấy ngày càng xấu dần. Lực lượng Khmer Đỏ đã tiến hành pháo kích Phnom Penh và tiến quân chiếm lấy cựu đô của hoàng gia ở Odong vào tháng 3, sau đó họ sơ tán dân chúng tại đây rồi hạ lệnh bắn chết các viên chức và giáo viên của chính quyền. Ít lâu sau, quân FANK đã nỗ lực cải thiện tình hình chiến sự khi tái chiếm thành công Oudong và có thể đảm bảo tuyến tiếp tế xuyên qua hồ Tonle Sap bất chấp sự quấy phá của tàn quân Khmer Đỏ.

Chế độ sụp đổ
Mặc dù vậy, Cộng hòa Khmer đã không thể tồn tại trong cuộc tấn công mùa khô năm 1975. Lực lượng cộng sản đã tiến vào bao vây xung quanh thủ đô, cư dân tị nạn đổ xô về thủ đô đã gia tăng với số lượng rất lớn; Lon Nol, người cực kỳ mê tín dị đoan, đã ra lệnh rải dòng cát thánh ra xung quanh thành phố từ máy bay trực thăng với ý nghĩ thần linh sẽ phù hộ và bảo vệ thủ đô vững chắc trước bước tiến của quân thù. Dù binh sĩ của FANK đã chiến đấu cực kỳ kiên cường trong thời điểm này, riêng về phần binh lính Khmer Đỏ thì tinh thần suy sụp, lại mắc bệnh sốt rét và tỷ lệ thương vong thậm chí còn cao hơn hơn cả FANK, thế nhưng nguồn vũ khí và đạn dược mới do Trung Quốc cung cấp đã giúp họ đảo ngược tình thế khi ra sức tàn phá những tiền đồn quân sự còn lại của nước Cộng hòa. Các cuộc đàm phán hòa bình dự kiến liên tục bị đình trệ khi Sihanouk từ chối tiếp xúc trực tiếp với Lon Nol, với yêu cầu ông ta phải từ chức như là điều kiện tiên quyết cho cuộc đàm phán.

Vào ngày 1 tháng 4 năm 1975, Lon Nol đệ đơn từ chức và bỏ ra nước ngoài sống lưu vong: FANK gần như ngay lập tức tan rã và người Mỹ vội vàng lo tổ chức các cuộc di tản các viên chức chính quyền cùng một số ít dân chúng như trong chiến dịch Eagle Pull. Tuy một vài thành viên của nội các Lon Nol vẫn lên nắm quyền Tổng thống để ổn định tình hình nguy cấp tạm thời như Saukam Khoy tạm quyền từ ngày 1-13 tháng 4 và Sak Sutsakhan chấp chính từ ngày 13-17 tháng 4. Các quan chức cấp cao gồm Sirik Matak, Long Boret, Lon Non và một số chính trị gia khác vẫn còn ở lại thủ đô đều nỗ lực đàm phán một thỏa thuận ngừng bắn trước mắt thế nhưng đều vô hiệu. Rạng sáng ngày 17 tháng 4, toàn quân Khmer Đỏ đã tiến vào thành phố; trong vòng vài ngày, họ đã xử tử nhiều quan chức chủ chốt đại diện của chế độ cũ ngay lập tức cùng việc lùa dân về các vùng quê hoang dã lao động nặng nhọc, nước Cộng hòa Khmer chính thức cáo chung. Suốt thời gian tồn tại ngắn ngủi, nước Cộng hòa đã nhận được khoảng một triệu đô la viện trợ quân sự và kinh tế từ Mỹ hàng ngày.

Khu vực cuối cùng mà nước Cộng hòa Khmer còn giữ vững bất kỳ giá nào là ngôi đền Preah Vihear ở dãy dãy núi Dângrêk, lực lượng FANK đã chiếm đóng chỗ này vào cuối tháng 4 năm 1975 và giữ cho tới khi bị quân Khmer Đỏ tái chiếm vào ngày 22 tháng 5 năm 1975.

Xem thêm
Lực lượng Vũ trang Quốc gia Khmer (FANK)
Nội chiến Campuchia
Cộng hòa Khmer tại Thế vận hội Mùa hè 1972
Bầu cử tổng thống Campuchia, 1972
Bầu cử quốc hội Campuchia, 1972
Trưng cầu dân ý hiến pháp Campuchia, 1972
Đảng Canh tân Khmer
Đảng Dân chủ
Đảng Cộng hòa
Đảng Cộng hòa Xã hội
Pracheachon

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quốc ca CH Khmer
Lon Nol- CH Khmer
Áp phích yêu nước
République Khmère 1970-1975 (07/15) Một phần của sê-ri
République Khmère 1970-1975 (15/15)

Lịch sử Campuchia
Cựu quốc gia châu Á
Cựu cộng hòa
Chấm dứt năm 1975
Cựu quốc gia ở Đông Nam Á


title: Tủ sách pháp luật

text:
Tủ sách pháp luật là một loại hình tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại Việt Nam bằng hình thức tủ sách chứa đựng các văn bản pháp luật, các chủ trương chính sách của nhà nước Việt Nam. Tủ sách pháp luật là nơi lưu giữ, khai thác và sử dụng sách, báo, tài liệu pháp luật để phục vụ nhu cầu công tác, nghiên cứu, tìm hiểu của người đọc. Theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, Tủ sách pháp luật được xây dựng, khai thác từ Ủy ban nhân dân cấp xã đến các cơ quan hành chính nhà nước, tổ chức kinh tế, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân, nhà trường và cơ sở giáo dục khác của hệ thống giáo dục quốc dân, của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị-xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân.

Mục đích
Việc xây dựng Tủ sách pháp luật cấp xã, cơ quan, đơn vị là một trong các hình thức, biện pháp giúp tăng cường phổ biến giáo dục pháp luật và thực hiện dân chủ ở cơ sở. Đồng thời nhằm trang bị kiến thức pháp luật cho cán bộ và nhân dân, là một công cụ hữu ích hỗ trợ trong việc tìm hiểu pháp luật, áp dụng pháp luật trong hoạt động quản lý điều hành của nhà nước cũng như nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật cho nhân dân. việc xây dựng, quản lý, khai thác tủ sách pháp luật xã, phường rất cần thiết, góp phần nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật của người dân, hạn chế tình trạng khiếu kiện vượt cấp, kéo dài, đồng thời là cẩm nang của cán bộ cơ sở trong công tác chuyên môn. Nó cũng là phương tiện cung cấp tư liệu cho cán bộ ở cơ sở nghiên cứu sử dụng, giải quyết công việc. Đây là một trong những công cụ tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật hiệu quả và thiết thực.

Các loại hình
Tủ sách pháp luật được xây dựng theo những mô hình thống nhất cho từng loại địa bàn, từng loại đối tượng phục vụ. Việc xây dựng và quản lý tủ sách pháp luật phải được đặt trong tổng thể các biện pháp tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật và thực hiện dân chủ ở cơ sở. Việc đầu tiên khi xây dựng tủ sách pháp luật là phải có quyết định xây dựng tủ sách pháp luật của lãnh đạo chính quyền, cơ quan, tổ chức, Thủ trưởng đơn vị ban hành.

Tủ sách pháp luật bao gồm hai loại chính là:

 Tủ sách pháp luật cấp xã là nơi lưu giữ, khai thác và sử dụng sách, báo, tài liệu pháp luật để phục vụ công tác của cán bộ, công chức chính quyền và đoàn thể ở cơ sở, phục vụ nhu cầu tìm hiểu pháp luật của nhân dân nhằm giúp tăng cường phổ biến giáo dục pháp luật và thực hiện dân chủ ở cơ sở.
 Tủ sách pháp luật ở cơ quan, đơn vị là nơi lưu giữ, khai thác và sử dụng sách, báo, tài liệu pháp luật để phục vụ nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức, nhà giáo, người học, người sử dụng lao động, người lao động và cán bộ, chiến sĩ quân đội nhân dân, công an nhân dân.

Nội dung
Tuỳ theo tủ sách có đối tượng phục vụ rộng hay hẹp mà tủ sách có nội dung khác nhau. Một tủ sách pháp luật thường có các loại sách, tài liệu sau:
 Các văn kiện, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam
 Công báo, các văn bản pháp luật hiện hành của Nhà nước phục vụ việc nghiên cứu, tham khảo, tra cứu, viện dẫn, áp dụng pháp luật vào từng lĩnh vực chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ, công chức chuyên môn và việc tìm hiểu pháp luật của nhân dân. Loại văn bản này bao gồm:
 Hiến pháp
 Các bộ luật, đạo luật, các văn bản hướng dẫn thi hành luật trong các lĩnh vực nhà nước, hành chính, dân sự, hình sự, hôn nhân - gia đình, tài chính, kinh tế, lao động...
 Các tài liệu nghiên cứu, chuyên khảo, bình luận khoa học về pháp luật, các bài trao đổi kinh nghiệm xây dựng văn bản, kinh nghiệm và thực tiễn áp dụng pháp luật trong công tác quản lý nhà nước và trong hoạt động tư pháp...
 Các loại sách hướng dẫn nghiệp vụ công tác chuyên môn như sổ tay công tác tư pháp xã, sổ tay cán bộ xã, phường, thị trấn...
 Các tạp chí, tập san, báo chuyên đề pháp luật của cơ quan Tư pháp, Kiểm sát, Toà án và các cơ quan bảo vệ pháp luật khác.
 Các tài liệu tuyên truyền pháp luật phổ thông như đề cương tuyên truyền văn bản pháp luật, sách hỏi đáp pháp luật, sách pháp luật bỏ túi và các tài liệu hướng dẫn tìm hiểu pháp luật cho công dân.
 Các mẫu biểu, đơn từ được sử dụng thống nhất theo quy định của nhà nước trong các lĩnh vực hành chính, kinh tế, dân sự, tư pháp, hộ tịch…

Có thể chia các loại sách của tủ sách pháp luật thành ba loại chính:
 Các sách, tài liệu pháp luật phổ thông gồm những kiến thức pháp luật cần thiết chung cho mọi đối tượng.
 Các văn bản pháp luật liên quan đến việc giải quyết các công việc chuyên môn, nghiệp vụ theo chức năng của cơ quan, tổ chức.
 Các sách, tài liệu tham khảo, phục vụ công tác nghiên cứu tìm hiểu có tính chuyên sâu nâng cao.

Địa điểm
Trong cuộc sống hàng ngày, người dân luôn cần đến pháp luật cho nên việc đưa pháp luật đến với mọi người là một trong những vấn đề của nhà nước thông qua nhiều hình thức khác nhau trong đó có việc đặt những tủ sách pháp luật tại những nơi, địa điểm thuận tiện nhất.
 Tủ sách pháp luật hay ngăn sách pháp luật tại các điểm bưu điện văn hoá xã.
 Ngăn sách pháp luật tại các làng văn hoá (thường đặt tại nhà văn hoá).
 Tủ sách pháp luật/ngăn sách pháp luật ở các vùng dân tộc, tôn giáo (thường đặt trong các nhà chùa, nhà thờ…). Đây là mô hình tủ sách pháp luật rất thích hợp với những vùng có nhiều người dân tộc, người theo đạo sinh sống.
 Tủ sách pháp luật/ngăn sách pháp luật tại Đồn biên phòng.
 Túi sách pháp luật lưu động là mô hình thuận tiện cho việc luân chuyển sách từ tủ sách pháp luật đến với đối tượng sử dụng ở các tổ dân phố, khu dân cư,
 Tủ sách pháp luật/ngăn sách pháp luật ở cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học. Tủ sách pháp luật loại này thường có đối tượng phục vụ hẹp, có tính chuyên môn, gắn với chức năng, nhiệm vụ.

Những hạn chế
Có đánh giá cho rằng, việc khai thác tủ sách pháp luật ở các địa phương ít mang lại hiệu quả và hiệu quả khai thác tủ sách là một vấn đề vì các tủ sách chưa thực sự phát huy hiệu quả của mình, hiện có rất ít người đến mượn, đọc sach và đối tượng mà các tủ sách đã phục vụ chủ yếu là cán bộ cấp xã. Ngoài ra, có địa phương báo cáo rằng sau hơn một năm thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng, quản lý, khai thác tủ sách pháp luật xã, phường, hầu hết các địa phương trên địa bàn đều đã có tủ sách pháp luật, nhưng hiệu quả sử dụng chưa cao.

Chú thích

Luật pháp
Tuyên truyền


title: Turning Tables

text:
"Turning Tables" là bài hát của nữ ca sĩ Adele, trích từ album phòng thu thứ hai của cô, 21 (2011). Bài hát được phát hành dưới dạng đĩa đơn thứ năm trích từ album. Bài hát được viết bởi Adele, Ryan Tedder và sản xuất bởi Jim Abbiss. Bài hát mang thể loại pop và soul. "Turning Tables" xếp hạng thứ 63 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và thứ 60 trên bảng xếp hạng Canadian Hot 100. Đĩa đơn này xếp hạng thấp nhất trong album 21 của Adele. "Turning Tables" chỉ lọt vào tốp mười tại bảng xếp hạng của Bỉ, Israel và Ý và chỉ được xếp hạng tại 10 bảng xếp hạng trên thế giới.

Bảng xếp hạng và chứng nhận doanh số

Xếp hạng tuần

Lượng tiêu thụ

Chú thích

Liên kết ngoài

Bài hát năm 2011
Bài hát của Adele
Đĩa đơn năm 2011
Pop ballad
Ballad thập niên 2010
Bài hát viết bởi Ryan Tedder
Bài hát viết bởi Adele


title: Rumour Has It

text:
Rumour Has It  có thể đề cập đến:
Rumor Has It…, phim 2005
Rumor Has It (album của Reba McEntire)
"Rumor Has It" (bài hát của Reba McEntire)
Rumor Has It (album của Clay Walker)
"Rumor Has It" (bài hát của Clay Walker)
"Rumour Has It" (bài hát của Donna Summer)
"Rumour Has It" (bài hát của Adele)
Rumor Has It (game show)


title: An Evening with Adele

text:
An Evening with Adele là chuyến lưu diễn hòa nhạc đầu tiên của ca sĩ-người sáng tác bài hát người Anh Adele, quảng bá cho album đầu tay, 19.

Ca khúc
"Cold Shoulder"
"Melt My Heart to Stone"
"Daydreamer"
"Best for Last"
"Right as Rain"
"Many Shades of Black" (hát lại của The Raconteurs)
"First Love"
"Tired"
"Make You Feel My Love" (hát lại của Bob Dylan)
"Fool That I Am" (hát lại của Etta James)
"Hometown Glory"
Encore
"Crazy for You"
"That's It, I Quit, I'm Movin' On" (mở màn bởi Sam Cooke)
"Chasing Pavements"

Nguồn:

Chú thích

Liên kết ngoài
Adele's Official Website
Adele's Official Facebook
Adele's Official Myspace
Adele's Official YouTube page
Adele's Official Twitter

Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2008
Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2009


title: Girl Gone Wild

text:
"Girl Gone Wild" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Madonna nằm trong album phòng thu thứ 12 của cô, MDNA (2012). Bài hát được sáng tác và sản xuất bởi Madonna và Alle Benassi (nghệ danh Benassi Bros.), với sự tham gia hỗ trợ viết lời từ Benny Benassi và Jenson Vaughan. Vaughan đã tự viết lời bài hát trước khi gửi chúng tới Madonna để thực hiện bản demo cũng như bản chính thức của "Girl Gone Wild". Đây là đĩa đơn thứ hai trích từ album, phát hành ngày 2 tháng 3 năm 2012, bởi Interscope Records.

Về mặt âm nhạc, "Girl Gone Wild" là một bản mid-tempo electropop, mở đầu bằng một lời cầu nguyện và những âm thanh điện tử. Ngay sau khi phát hành, Joe Francis, người nắm giữ bản quyền sáng tạo của tổ chức Girls Gone Wild, đe dọa sẽ kiện Madonna vì hành vi xâm phạm bản quyền, nếu cô trình diễn nó ở buỗi diễn giữa hiệp tại Super Bowl XLVI. Đại diện của Madonna nói rằng cô không quan tâm đến vụ kiện của Francis, và cho rằng cũng có một số bài hát lấy tên này trước đó.

Bài hát nhận được những phản ứng trái chiều từ các nhà phê bình, trong đó họ ca ngợi đây là sự trở lại đúng nghĩa với nhạc dance của Madonna, nhưng chỉ trích lời bài hát cũng như việc xếp nó mở đầu album MDNA. Về mặt thương mại, "Girl Gone Wild" lọt vào top 10 ở Hungary, Israel, Ý, Hy Lạp, Nga, Nam Phi, Hàn Quốc và Tây Ban Nha. Trên bảng xếp hạng Hot Dance Club Songs, "Girl Gone Wild" trở thành đĩa đơn quán quân thứ 42 của Madonna, giúp cô giữ vững ngôi vị là Nghệ sĩ lên ngôi đầu bảng xếp hạng này nhiều nhất.

Video ca nhạc của bài hát, do bộ đội Mert & Marcus làm đạo diễn, phát hành ngày 20 tháng 3 năm 2012. Trong đó, Madonna và một nhóm người mẫu nam trong nhiều dáng vẻ khác nhau, nhảy với nhóm nhảy người Ukraine Kazaky. Nó nhận được nhiều lời khen ngợi trong việc biên tập hình ảnh, cũng như chịu ảnh hưởng từ một số video trước của Madonna, như "Erotica", "Justify My Love", "Human Nature" và "Vogue". "Girl Gone Wild" được chọn làm bài hát mở đầu cho chuyến lưu diễn The MDNA Tour (2012) với nhiều hình tượng tôn giáo, và Madonna cùng các vũ công của cô thực hiện vũ đạo trên giày cao gót.

Danh sách bài hát
Đĩa đơn CD / đĩa hình 12"
"Girl Gone Wild" — 3:43
"Girl Gone Wild" (Justin Cognito Extended Remix) — 4:48

Đĩa đơn CD mở rộng / Remix kĩ thuật số trên iTunes
"Girl Gone Wild" (Madonna vs Avicii - Avicii's UMF Mix) — 5:16
"Girl Gone Wild" (Dave Audé Remix) — 8:05
"Girl Gone Wild" (Justin Cognito Remix) — 4:48
"Girl Gone Wild" (Kim Fai Remix) — 6:33
"Girl Gone Wild" (Lucky Date Remix) — 5:06
"Girl Gone Wild" (Offer Nissim Remix) — 6:49
"Girl Gone Wild" (Dada Life Remix) — 5:15
"Girl Gone Wild" (Rebirth Remix) — 6:49

Đĩa CD quảng bá
"Girl Gone Wild" — 3:43
"Girl Gone Wild" (Dave Audé Remix) — 8:05
"Girl Gone Wild" (Justin Cognito Remix) — 4:48

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát năm 2012
Đĩa đơn năm 2012
Bài hát của Madonna
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Video âm nhạc đen trắng
Đĩa đơn của Interscope Records
Bài hát năm 2011


title: Masterpiece (bài hát của Madonna)

text:
"Masterpiece" là một bài hát của ca sĩ người Mỹ Madonna nằm trong bộ phim W.E. (2001) cũng như album phòng thu thứ 12 của cô, MDNA (2012). Nó được phát hành chính thức trên sóng phát thanh tại Vương quốc Anh vào ngày 2 tháng 4 năm 2012, để quảng bá album. Madonna đã sáng tác bài hát với Julie Frost và Jimmy Harry, cũng như sản xuất với William Orbit. "Masterpiece" là một bản pop ballad mang đậm phong cách của những tác phẩm trước trong thập niên 1990 của nữ ca sĩ. Bài hát nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình đương đại, trong đó họ ca ngợi nội dung và giọng hát của Madonna.

"Masterpiece" giành chiến thắng hạng mục Bài hát gốc xuất sắc nhất tại giải Quả cầu vàng lần thứ 69, nhưng lại không đủ điều kiện để lọt vào hạng mục tương tự tại giải Oscar lần thứ 84. Đề cử tại Quả cầu vàng còn gây ra một cuộc đối đầu trên thảm đỏ giữa Madonna và ca sĩ Elton John. "Masterpiece" đạt vị trí số một tại Nga, và lọt vào các bảng xếp hạng tại Cộng hòa Séc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Vương quốc Anh. Nó đã được Madonna trình diễn trong chuyến lưu diễn The MDNA Tour (2012), và là một điểm nhấn của chương trình.

Xếp hạng

Lịch sử phát hành

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát năm 2012
Bài hát của Madonna
Pop ballad
Giải Quả cầu vàng cho Ca khúc trong phim hay nhất
Bài hát trong phim


title: Adele Live

text:
Adele Live là chuyến lưu diễn hòa nhạc đầu tiên của ca sĩ-người sáng tác bài hát người Anh Adele, quảng bá cho album phòng thu thứ hai của cô, 21.

Ca khúc

"Hometown Glory"
"I'll Be Waiting"
"Don't You Remember"
"Turning Tables"
"Set Fire to the Rain"
"Daydreamer"
"If It Hadn't Been for Love"
"My Same"
"Take It All"
"Rumour Has It"
"Right as Rain"
"One and Only"
"Lovesong"
"Chasing Pavements"
"Make You Feel My Love"
Hát lại
"Someone Like You"
"Rolling in the Deep"

Nguồn:

Chú thích

Chuyến lưu diễn hòa nhạc năm 2011


title: Someone Like You

text:
Someone Like You  có thể đề cập đến:
"Someone Like You" (bài hát của Van Morrison)
"Someone Like You" (bài hát của Sylvester)
"Someone Like You" (bài hát của Bang Tango)
"Someone Like You" (bài hát của New Order)
"Someone Like You" (bài hát của Doris Day)
"Someone Like You" (bài hát của SafetySuit)
"Someone Like You" (bài hát của Adele)

Pop ballad


title: Columbia Records

text:
Columbia Records là một hãng thu âm Mỹ, thuộc sở hữu của Sony Music Entertainment. Nó được thành lập năm 1887, phát triển từ một doanh nghiệp trước đó mang tên American Graphophone Company, công ty kế nghiệp của Volta Graphophone Company.

Ban quản trị
 Rob Stringer – Chủ tịch
 Rick Rubin, Steve Barnett - Đồng chủ tịch
 Mike Smith

Đọc thêm
 Cogan, Jim; Clark, William, Temples of sound: inside the great recording studios, San Francisco: Chronicle Books, 2003. ISBN 0811833941. Cf. chapter on Columbia Studios, pp. 181–192.
 Hoffmann, Frank, Encyclopedia of Recorded Sound, New York & London: Routledge, 1993 & 2005, Volume 1. Cf. pp. 209–213, article on "Columbia (Label)"
 Koenigsberg, Allen, The Patent History of the Phonograph, 1877–1912, APM Press, 1990/1991, ISBN 0937612103.
 Revolution in Sound: A Biography of the Recording Industry.  Little, Brown and Company, 1974. ISBN 0-316-77333-6.
 High Fidelity Magazine, ABC, Inc.  April, 1976, "Creating the LP Record."
 Rust, Brian, (compiler), The Columbia Master Book Discography, Greenwood Press, 1999.
 Marmorstein, Gary. The Label: The Story of Columbia Records. New York: Thunder's Mouth Press; 2007. ISBN 1-56025-707-5
 Ramone, Phil; Granata, Charles L., Making records: the scenes behind the music, New York: Hyperion, 2007. ISBN 9780786868599. Many references to the Columbia Studios, especially when Ramone bought Studio A, 799 Seventh Avenue from Columbia. Cf. especially pp. 136–137.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official site
 Columbia Records (UK)
 Columbia A&R team contact list
 Columbia Nashville Official Website
 See the Profile of Designer Alex Steinweiss

Hãng đĩa thu âm nhạc Pop
Hãng ghi âm Mỹ
Công ty truyền thông đại chúng Mỹ
Sony Music Entertainment


title: Barry Gibb

text:
Ngài Barry Alan Crompton Gibb, CBE (sinh 1 tháng 9 năm 1946), là một ca sĩ, nhạc sĩ, người viết nhạc và nhà sản xuất người Anh. Ông là thành viên sáng lập (cùng với các em mình Robin và Maurice) của ban nhạc Bee Gees, một trong các ban nhạc thành công về tài chính và được đánh giá cao nhất trong lịch sử. Barry là người nổi tiếng nhất với chất giọng nam cao falsetto đặc trưng với các ca khúc nổi tiếng cùng ban nhạc, như How Deep Is Your Love, If I Can't Have You, hay Tragedy,...

Kỷ lục thế giới Guinness ghi nhận Barry Gibb là người viết nhạc thành công thứ nhì trong lịch sử, chỉ sau Paul McCartney.

Đĩa đơn
1969: "I'll Kiss Your Memory"
1970: "One Bad Thing"
1978: "A Day in the Life"
1981: "Guilty
1981: "What Kind of Fool"
1984: "Face To Face"
1984: "Shine, Shine"
1984: "Fine Line"
1988: "Childhood Days"
2006: "Dr. Mann"
2006: "Underworld"
2007: "Drown on the River"
2011: "All in Your Name" (hợp tác với Michael Jackson)
2011: "Daddies Little Girl""
2011: "Grey Ghost"

Chú thích

Liên kết ngoài
Official Barry Gibb website
Official Bee Gees website

Người đoạt giải Grammy
Bee Gees
Countertenor
Người đoạt giải Ivor Novello
Ca sĩ nhạc pop Anh
Ca sĩ tự sáng tác người Anh
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhạc sĩ
Ca sĩ Anh thế kỷ 20
Ca sĩ Anh thế kỷ 21
Nghệ sĩ guitar người Anh
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll


title: Love Is Here and Now You're Gone

text:
"Love Is Here and Now You're Gone" là bài hát của The Supremes dưới nhãn Motown. Ca khúc đã được Michael Jackson cover lại.

Chú thích

Bài hát của The Supremes
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Đĩa đơn năm 1967
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát năm 1967
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs


title: You've Got a Friend

text:
"You've Got a Friend" là bài hát từ năm 1971, do Carole King sáng tác và thể hiện lần đầu tiên. Ca khúc đã nhận giải Grammy cho Bài hát của Năm và được rất nhiều nghệ sĩ cover lại.

Lời bài hát
When you're down and troubled

and you need a helping hand,

and nothing, whoa nothing is going right.

Close your eyes and think of me

and soon I will be there

to brighten up even your darkest nights.

You just call out my name,

and you know wherever I am

I'll come running, oh yeah baby

to see you again.

Winter, spring, summer, or fall,

all you got to do is call

and I'll be there, yeah, yeah, yeah.

You've got a friend.

If the sky above you

should turn dark and full of clouds

and that old north wind should begin to blow

Keep your head together and call my name out loud now

and soon I'll be knocking upon your door.

You just call out my name and you know where ever I am

I'll come running to see you again.

Winter, spring, summer or fall

all you got to do is call

and I'll be there, yeah, yeah, yeah.

Hey, ain't it good to know that you've got a friend?

People can be so cold.

They'll hurt you and desert you.

Well they'll take your soul if you let them.

Oh yeah, but don't you let them.

You just call out my name and you know wherever I am

I'll come running to see you again.

Oh babe, don't you know that,

Winter spring summer or fall,

Hey now, all you've got to do is call.

Lord, I'll be there, yes I will.

You've got a friend.

You've got a friend.

Ain't it good to know you've got a friend.

Ain't it good to know you've got a friend.

You've got a friend.

Tham khảo

Đĩa đơn năm 1971
Đĩa đơn năm 1997
Đĩa đơn năm 1998
Bài hát của Carole King
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát năm 1971
Bài hát của Andy Williams
Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Contemporary
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Giải Grammy cho Bài hát của năm
Đĩa đơn quán quân tại Đan Mạch
Bài hát của Céline Dion
Bài hát của Roberta Flack
Đĩa đơn của A&M Records


title: Ben

text:
Xem thêm: Ben (định hướng)

Ben thường là phiên bản ngắn của tên Benjamin, Benvolio, Benedict, hay ít thông dụng hơn Bentley.

Người nổi tiếng với tên Ben
 Ben Affleck
 Ben Bernanke
 Benjamin Franklin
 Ben Kenobi

fi:Ben#Tunnettuja Benejä


title: Ben (định hướng)

text:
Ben là một tên riêng. Nó còn dùng để chỉ:

 Ben (phim)
 Ben (bài hát): Đĩa đơn từ album cùng tên năm 1972 của Michael Jackson
 Ben (album): Album năm 1972 của Michael Jackson


title: My Girl (bài hát của The Temptations)

text:
"My Girl" là bài hát của The Temptations. Ca khúc đã được Michael Jackson cover lại trong album Ben.

Tham khảo

Đĩa đơn năm 1964
Đĩa đơn năm 1965
Bài hát của The Temptations
Bài hát của Michael Jackson
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Bài hát năm 1964
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs
Bài hát trong phim


title: My Girl

text:
My Girl (Cô gái của tôi) có thể đề cập đến:

 ca khúc
 "My Girl" (bài hát của The Temptations), được nhiều nghệ sĩ cover
 "My Girl" (bài hát của Amine)
 "My Girl" (bài hát của Arashi)
 "My Girl" (bài hát của Donnie Iris)
 "My Girl" (bài hát của Hoodoo Gurus)
 "My Girl" (bài hát của Madness)

 phim
 My Girl (phim 1991), một bộ phim hài Mỹ năm 1991 với sự tham gia Anna Chlumsky và Macaulay Culkin
 My Girl 2, năm 1994 phần tiếp theo bộ phim trước đó
 My Girl (phim truyền hình năm 2005) (Cô em họ bất đắc dĩ), một bộ phim truyền hình Hàn Quốc
 My Girl (phim truyền hình năm 2008), một phiên bản làm lại của Philippine
 Fan Chan (tiếng Anh: My Girl), một bộ phim hài lãng mạn Thái 2003
 "My Girl", một tập của Superman: The Animated Series


title: Shoo-Be-Doo-Be-Doo-Da-Day

text:
{{Thông tin đĩa đơn
| Name = Shoo-Be-Doo-Be-Doo-Da-Day
| from Album = For Once in My Life
| Artist = Stevie Wonder
| Writer = Stevie Wonder, Sylvia Moy, Henry Cosby
| Producer = Stevie Wonder
| Released = ngày 30 tháng 4 năm 1968
| Recorded = 1968
| Length = 2:47
| Label = Motown
| Genre = R&B, soul
| Last single = "I Was Made to Love Her" (1967)
| This single = "Shoo-Be-Doo-Be-Doo-Da-Day" (1968)
| Next single = "For Once in My Life" (1968)
| Format = [[đĩa đơn 7]]
}}

"Shoo-Be-Doo-Be-Doo-Da-Day" là đĩa đơn của ca sĩ Stevie Wonder. Michael Jackson cover cho album Ben.

Vị trí xếp hạng

Tham khảo

Đĩa đơn năm 1968
Bài hát của Stevie Wonder
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát năm 1968
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs


title: All the Things You Are

text:
"All the Things You Are" là ca khúc do Jerome Kern sáng tác, Oscar Hammerstein II đặt lời.<ref name=wicn>"all-the-things-you-are"-1939 "ALL THE THINGS YOU ARE" (1939)". wicn.org"</ref>

Ca sĩ thu âm đáng chú ý
Mildred Bailey (1939)
Thore Ehrling (1943)
Glenn Miller (1943)
Frank Sinatra - The Columbia Years 1943-1952: The Complete Recordings (1944), The Columbia Years 1943-1952: The V-Discs (1945)
Dizzy Gillespie Sextet (1945)
Jo Stafford (1946)
Django Reinhardt, Stéphane Grappelli - All The Things You Are (1949)
Mario Lanza (1951)
Clifford Brown (1953)
 The Quintet - Charlie Parker, Dizzy Gillespie, Bud Powell, Charles Mingus và Max Roach - Jazz at Massey Hall (1953)
Hampton Hawes - The Trio (1956)
Ahmad Jamal - Complete Live at the Pershing Lounge (1958)
Peter Sellers 1958 album The Best of SellersMargaret Whiting - Margaret Whiting Sings the Jerome Kern Songbook (1960)
Ella Fitzgerald - Ella Fitzgerald Sings the Jerome Kern Songbook (1961)
Stan Kenton - Mellophonium Magic (1961)
Paul Desmond - Two of a Mind (1962)
Sonny Rollins, Coleman Hawkins, Herbie Hancock - All The Things You Are (1964)
Serge Gainsbourg, Elek Bacsik, Michel Gaudry - All The Things You Are (1964)
Earl Grant - Spotlight On Earl Grant (1965)
Jack Jones - Dear Heart (1965)
Barbra Streisand - Simply Streisand (1967)
Singers Unlimited - a cappella (1972)
Michael Jackson - Music & MeKeith Jarrett (1983) - Standards Vol.1Larry Coryell - Shining Hour (1989)
Pat Metheny - Question And Answer (1989)
Judy Kaye w/John McGlinn - Broadway Showstoppers (1993)
Charlie Christian - The Immortal Charlie Christian (Remastered) (1993)
Walter Norris - From Another Star (1998)
Brad Mehldau - Art Of The Trio Volume 4: Back At The Vanguard (1999)
Will Young - Mrs. Henderson Presents (Soundtrack) (2005)
David Becker & Joe Diorio - The Color of Sound'' (2005)

Chú thích

Liên kết ngoài
Lyrics
Melody
Drum and Bass Arrangement
"All the Things You Are" at jazzstandards.com
"All the Things You Are" for Jazz Guitar

Bài hát năm 1939
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát của Ella Fitzgerald


title: Too Young

text:
"Too Young" là ca khúc do Sidney Lippman sáng tác, Sylvia Dee đặt lời.Bài hát phát hành năm 1951. Bài hát đã được nhiều nghệ sĩ thu âm. Phiên bản nổi tiếng nhất là của Nat King Cole.

Tham khảo

Đĩa đơn năm 1951
Đĩa đơn năm 1972
Bài hát của Nat King Cole
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát năm 1951
Bài hát của Marvin Gaye


title: We Be Clubbin'

text:
"We Be Clubbin'" là bài hát của Ice Cube từ album soundtrack The Player's Club. Shaquille O'Neal và Michael Jackson đã thực hiện một phiên bản cover mang tên "We Be Ballin'".

Danh sách track

Chú thích

Bài hát của Ice Cube
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát năm 1998
Bài hát của DMX
Bài hát năm 1997


title: Monster (bài hát của Michael Jackson)

text:
"Monster" là bài hát của nghệ sĩ thu âm Mỹ Michael Jackson hợp tác với 50 Cent, phát hành trong album đầu tiên sau khi mất của Jackson Michael.

Remix
 "Monster" (Jody den Broeder & Chris Cox Club Mix) - 8:00

Bảng xếp hạng

Chú thích

Bài hát năm 2010
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát của 50 Cent
Bài hát do Michael Jackson sáng tác


title: Monster

text:
Monster  có thể đề cập đến:

Quái vật
Monster (bài hát của EXO)
 "Monster" (bài hát của Lady Gaga)
 "Monster" (bài hát của Paramore)
 "Monster" (bài hát của Pink Lady)
 "Monster" (bài hát của Skillet)
 "Monster" (bài hát của Steppenwolf)
 "Monsters" (bài hát của Funeral for a Friend)
 "Monsters" (bài hát của Matchbook Romance)
 "Monster", bài hát của Meg & Dia
 "Monster" (bài hát của Professor Green)
 "Monster" (bài hát của Michael Jackson)
 "Monster" (phim Mỹ phát hành năm 2003)
 "Monster" (loạt manga của Nhật Bản)


title: Workin' Day and Night

text:
"Workin' Day and Night" là bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Michael Jackson. Ca khúc nằm trong album phòng thu thứ năm của anh, Off the Wall năm 1979.

Tham khảo

Bài hát năm 1979
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát do Michael Jackson sáng tác


title: Chiến thắng

text:
Chiến thắng, còn gọi là thắng lợi, là một thuật ngữ, vốn được áp dụng cho chiến tranh, để chỉ thành đạt trong một trận giao đấu tay đôi, trong các chiến dịch quân sự, hoặc có thể hiểu rộng ra là trong bất kỳ một cuộc thi đấu nào. Chiến thắng trong một chiến dịch quân sự thường được xem là thắng lợi chiến lược, trong khi chiến thắng trong một trận giao tranh thường được xem là thắng lợi chiến thuật.

Trong cảm xúc con người, chiến thắng thường đi kèm với niềm hân hoan nồng nhiệt.

Trong thời kỳ La Mã cổ đại, những chiến thắng thường được kỷ niệm bằng các lễ diễu binh khải hoàn và những công trình như tượng đài chiến thắng (chẳng hạn như Tượng đài chiến thắng Traianus tôn vinh chiến thắng của Hoàng đế Traianus). Người thắng trận cũng mang về những chiến lợi phẩm lấy từ kẻ thù chiến bại, chẳng hạn như binh khí (spolia), hoặc là một phần cơ thể của giặc thù (như trong trường hợp của những kẻ săn đầu người).

Trong thần thoại, chiến thắng thường được tôn sùng, ta có thể thấy qua các tích xưa về Nữ thần Nike của Hy Lạp cổ đại hoặc là Nữ thần Victoria của La Mã cổ đại. Những chiến thắng điển hình của [[cái thiện trước cái ác]], hoặc của ánh sáng trước bóng tối… là một chủ đề muôn thuở trong thần thoại và cổ tích.

Bên cạnh mọi vinh quang chiến thắng, có những trường hợp như chiến thắng kiểu Pyrros (thắng không lợi hay "thắng hại") là một thắng lợi đạt được với cái giá quá đắt, và dần dần dẫn đến chiến bại cho phe thắng trận.

Trong văn hóa đại chúng

Trước đây, biểu tượng của chiến thắng tại các nước phương Tây thường dùng Vòng nguyệt quế.

Chiến thắng hay thắng lợi hay là thành công thường được dùng cho các tranh tài trong thể thao, kinh doanh, hay là thi tuyển trong những cuộc thi, kỳ thi. Như khi giành được huy chương trong một cuộc tranh tài thể thao.

Khi thắng, người chiến thắng thường tỏ ra thái độ hân hoan, vui mừng. Một trong những cử chỉ biểu lộ chiến thắng phổ biến nhất là dơ 2 ngón tay lên cao, hay là làm dấu hiệu chữ V (cho Victory)

Chú thích

Liên kết ngoài
Victory: Definition, Idea and Phenomenon

Thuật ngữ


title: Off the wall

text:
Off the wall  có thể đề cập đến:
 Off the Wall (album)
 "Off the Wall" (bài hát)
 Off the Wall (Atari 2600)


title: Rock with You

text:
Rock with You  có thể đề cập đến:

 "Rock with You" (bài hát của Michael Jackson)
 "Rock with You" (bài hát của BoA)
 "Rock with U"
 "Rock wit U (Awww Baby)"


title: Victory

text:
Victory có nghĩa là "chiến thắng". Nó còn được dùng để chỉ:

HMS Victory (định hướng)
Victory Tour


title: HMS Victory (định hướng)

text:
HMS Victory có thể đề cập đến:

, hạ thủy năm 1569
, hạ thủy năm 1620
, hạ thủy năm 1695
, hạ thủy năm 1737
, hạ thủy năm 1764
, hạ thủy năm 1765


title: ActiveX

text:
ActiveX là một thư viện khung dùng cho việc định nghĩa các thành phần phần mềm tái sử dụng trong một ngôn ngữ lập trình theo cách độc lập. Chương trình ứng dụng có thể được sáng tạo từ một hoặc nhiều thành phần này để cung cấp các hàm chức năng.

ActiveX được giới thiệu lần đầu năm 1996 bởi Microsoft như là một sự phát triển công nghệ Component Object Model (COM) và Object Linking and Embedding (OLE) của chính nó và được sử dụng phổ biến trong hệ điều hành Windows, mặc dù về tính chất công nghệ ActiveX không gắn liền với hệ điều hành này.

Các điều khiển ActiveX

Các điều khiển ActiveX, các khối lệnh chương trình nhỏ, có thể dùng tạo ra các ứng dụng phân phối làm việc trên Internet thông qua trình duyệt web. Ví dụ bao gồm các ứng dụng tùy biến cho việc thu thập dữ liệu, đồng thời xem nội dung các loại tập tin và hiển thị hiệu ứng hoạt hình.

Các điều khiển ActiveX so sánh với các Java applet: lập trình viên có thể thiết kế cả hai loại của các cơ chế cho phép trình duyệt web tải về và thực thi. Nhưng các Java applet có thể chạy trên hầu hết tất cả nền tảng, trong khi các thành phần ActiveX chỉ hoat động ở trình duyệt Internet Explorer của Microsoft và hệ điều hành Windows.

Malware, ví dụ các virus máy tính và spyware, có thể vô tình cài đặt từ các web bị nhiễm dùng các điều khiển ActiveX (khi tải về ổ đĩa).

Lập trình viên có thể viết các điều khiển ActiveX trong bất cứ ngôn ngữ nào hỗ trợ thành phần phát triển COM, bao gồm các ngôn ngữ lập trình và môi trường sau:

 C++ trực tiếp hoặc có sự hỗ trợ của thư viện như ATL hoặc MFC
 Borland Delphi
 Visual Basic
 .NET Framework (C# / VB.NET)

Lịch sử

Đối mặt với sự phức tạp của OLE 2.0 và sự hỗ trợ nghèo nàn dành cho COM trong MFC, Microsoft đã xử lý các chi tiết kỹ thuật làm những điều trên đơn giản hơn, và đổi tên cho các công nghệ như ActiveX vào năm 1996.

Ngay cả sau khi đơn giản hóa, người dùng vẫn cần các điều khiển để thực thi 6 giao diện cốt lõi. Để giải quyết các phức tạp này, Microsoft sản xuất các hướng dẫn, các lớp mã nguồn cơ sở ATL, các macro và phần mở rộng ngôn ngữ C++ để làm đơn giản hơn trong việc thiết kế các điều khiển.

Bắt đầu với phiên bản Internet Explorer 3.0 (1996), Microsoft đã thêm hỗ trợ cho các điều khiển ActiveX bên trong nội dung HTML. Nếu trình duyệt bắt gặp một trang đặc tả một điều khiển ActiveX thông qua thẻ <OBJECT> (thẻ HTML), nó sẽ tự động tải và cài đặt điều khiển mà không cần (hoặc rất ít) sự can thiệp của người dùng. Điều này làm trang web "phong phú" hơn nhưng lại mang đến sự khó chịu khi dùng các đối tượng (các điều khiển chỉ chạy ở Windows) và tăng nguy cơ bảo mật (nếu có sự can thiệp của người dùng). Microsoft sau đó đưa ra các giải pháp làm trình duyệt dùng ActiveX an toàn hơn.

Ví dụ:
 Tín hiệu kỹ thuật số của các gói cài đặt (tập tin và các phần thực thi  Cabinet)
 Các điều khiển phải rõ ràng để xác nhận chính chúng cho các đoạn mã kịch bản
 Thiết lập bảo mật ngày càng chặt chẽ
 Internet Explorer duy trì danh sách đen các điều khiển hoạt động không tốt

ActiveX sử dụng trong các ứng dụng không phải là IE
Không phải lúc nào cũng luôn dùng IE để thực thi nội dung ActiveX (ví dụ cài đặt phần mềm Wine) cũng người dùng mong muốn như vậy.
 FF ActiveX Host có thể thực thi các điều khiển ActiveX trong Mozilla Firefox dành cho Windows.
 Mozilla ActiveX Control cập nhất mới nhất năm 2005, chạy ở Firefox 1.5.
 MediaWrap for Firefox  cập nhật mới nhất vào ngày 12/06/2008, và sẽ chạy trên Firefox phiên bản từ 1.5 đến 3.5.*.

Các công nghệ ActiveX khác
Microsoft phát triển nhiều sản phẩm và nền tảng phần mềm dùng đối tượng ActiveX. Một số còn được dùng cho tới năm 2009 như sau:
 ActiveX Data Objects (ADO)
 Active Server Pages (ASP)
 ActiveMovie, đổi tên thành  DirectShow
 Active Messaging, đổi tên thành  Collaboration Data Objects
 Active Scripting, công nghệ cho các đối tượng kịch bản ActiveX
 ActiveX Streaming Format (ASF), đổi tên thành Advanced Streaming Format, sau đó thành Advanced Systems Format

Xem thêm
 Flash
 Silverlight
 Flex
 Java applet

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Activating ActiveX Controls

Microsoft application programming interfaces
Internet Explorer


title: Hệ thống vũ khí đánh gần

text:
Hệ thống vũ khí đánh gần (tiếng Anh: Close-in weapon system – CIWS  ) là hệ thống vũ khí phòng thủ tầm cực gần (phòng thủ điểm) thường được trang bị trên tàu của lực lượng hải quân, có chức năng phát hiện và tiêu diệt các mối đe dọa như những loại vũ khí có điều khiển (đặc biệt là tên lửa chống hạm), máy bay cánh cố định, máy bay cánh quay, tàu thủy hoặc các phương tiện có lượng choán nước nhỏ khác, các mục tiêu ven biển và thủy lôi đã lọt qua được các hệ thống phòng thủ bên ngoài. Gần như tất cả các lớp tàu chiến hiện đại cỡ lớn đều được trang bị một số hệ thống CIWS.

Có hai loại hệ thống CIWS: hệ thống CIWS dựa trên pháo và hệ thống CIWS dựa trên tên lửa. Các hệ thống CIWS dựa trên pháo thường bao gồm sự kết hợp của radar, máy tính và pháo nòng xoay bắn nhanh đa nòng (hoặc pháo ổ xoay) được đặt trên một tháp pháo xoay, có khả năng nhắm bắn tự động. Các hệ thống CIWS dựa trên tên lửa thường sử dụng tia hồng ngoại, radar thụ động/ESM hoặc dẫn đường đầu cuối bằng radar bán chủ động để dẫn huớng tên lửa nhắm mục tiêu đến máy bay địch hoặc các mối đe dọa khác. Trong một số trường hợp, các hệ thống CIWS cũng được sử dụng trên đất liền để bảo vệ các căn cứ quân sự, có khả năng bảo vệ trước những cuộc tấn công bằng rocket, đạn pháo và đạn cối.

Hệ thống CIWS dựa trên pháo

Hệ thống CIWS dựa trên pháo thường bao gồm sự kết hợp của radar, máy tính và pháo nòng xoay bắn nhanh đa nòng (hoặc pháo ổ xoay) được đặt trên một tháp pháo xoay, có khả năng nhắm bắn tự động. Các hệ thống CIWS dựa trên pháo đang hoạt động là:
 AK-630
 Aselsan GOKDENIZ
 DARDO
 Denel 35mm Dual Purpose Gun
 Goalkeeper CIWS
 Kashtan CIWS
 Meroka CIWS
 Myriad CIWS
 Rheinmetall Oerlikon Millennium
 Phalanx CIWS
 Sea Zenith
 Type 730 CIWS
 Type 1130 CIWS
 Pantsir-M

Hạn chế của hệ thống CIWS dựa trên pháo
 Tầm bắn hiệu quả ngắn: tầm bắn hiệu quả tối đa của hệ thống pháo chỉ rơi vào khoảng , các hệ thống pháo có cỡ nòng nhỏ hơn thậm chí còn có tầm bắn ngắn hơn. Trong chiến đấu thực tế, khoảng cách tiêu diệt một tên lửa chống hạm đang bay tới là khoảng  hoặc ngắn hơn, vẫn đủ gần để gây ra thiệt hại cho các bộ cảm biến hoặc thiết bị liên lạc của tàu, giết chết hoặc làm bị thương thủy thủ đoàn gần đó. Do đó, một số hệ thống CIWS như Kashtan CIWS và Pantsir-M của Nga được tăng cường bằng cách trang bị thêm các tên lửa đất đối không tầm ngắn trên cùng một tháp pháo để tăng tính linh hoạt trong tác chiến.
 Xác suất tiêu diệt thấp: ngay cả khi tên lửa đã trúng đạn và bị hư hại, điều này có thể không đủ để tiêu diệt nó hoàn toàn hoặc làm thay đổi hướng đi của nó. Ngay cả trong trường hợp bị trúng đích trực tiếp, phần còn lại của tên lửa hoặc những mảnh vỡ từ vụ nổ khi đánh chặn nếu xảy ra ở cự ly quá gần cũng sẽ tạo ra một cơn mưa kim loại găm vào bề mặt thân tàu cũng như cấu trúc thượng tầng. Với vận tốc cực lớn, những mảnh vỡ này có thể xuyên thủng lớp vỏ tàu, sát thương thủy thủ đoàn ở bên trong hay tệ hơn là phá hủy các thiết bị điện tử.

So sánh giữa một số hệ thống CIWS hiện tại

Hệ thống CIWS dựa trên tên lửa
Hệ thống CIWS dựa trên tên lửa thường sử dụng tia hồng ngoại, radar thụ động/ESM hoặc dẫn đường đầu cuối bằng radar bán chủ động để dẫn huớng tên lửa. Các hệ thống CIWS dựa trên tên lửa đang hoạt động là:
 9M337 Sosna-R
 HQ-10 / FL-3000N
 Hệ thống tên lửa Pantsir / Pantsir-M
 RIM-116 Rolling Airframe Missile
 Sea Oryx
 Hệ thống tên lửa Tor

Hệ thống CIWS trên đất liền
Hệ thống CIWS cũng được sử dụng trên đất liền để bảo vệ các căn cứ quân sự dưới dạng C-RAM. Ở quy mô nhỏ hơn, hệ thống phòng vệ chủ động được sử dụng trên một số xe tăng (để chống lại rocket-propelled grenade (RPG)) và một số loại đang được phát triển. Hệ thống Drozd được triển khai trên xe tăng của Hải quân Đánh bộ Liên Xô vào đầu thập niên 1980, nhưng sau đó đã được thay thế bằng giáp phản ứng nổ. Các hệ thống khác hiện có hoặc đang được phát triển là Arena (Nga), Trophy (Israel), Quick Kill (Hoa Kỳ) và LEDS-150 (Nam Phi – Thụy Điển).

Hệ thống CIWS dựa trên laser
Hệ thống CIWS dựa trên laser đã và đang được nghiên cứu. Tháng 8 năm 2014, một nguyên mẫu đã được triển khai tới Vịnh Ba Tư hoạt động trên tàu . Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Thổ Nhĩ Kỳ (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, TÜBİTAK) là tổ chức thứ hai sau Hoa Kỳ đã phát triển và thử nghiệm nguyên mẫu hệ thống High Power Laser CIWS, dự định sẽ sử dụng trên tàu khu trục lớp TF2000 và các hệ thống hàng không của Thổ Nhĩ Kỳ.

Tham khảo

Hệ thống vũ khí đánh gần


title: Nguyễn Đức Mậu

text:
Nguyễn Đức Mậu (sinh năm 1948) là một nhà thơ, nhà văn quân đội. Ông từng nhận được Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001; Giải thưởng văn học Asean năm 2001.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 14 tháng 1 năm 1948 tại xã Nam Điền, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Ông nhập ngũ năm 1966, chiến đấu trong đội hình sư đoàn 312 ở chiến trường Lào. Sau chiến tranh ông làm biên tập viên, rồi đi học trường viết văn Nguyễn Du, khóa I, sau đó làm trưởng ban tại ban thơ tạp chí Văn nghệ Quân đội, phó chủ tịch hội đồng Thơ - Hội nhà văn Việt Nam. Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông thường sử dụng các bút danh Nguyễn Đức Mậu, Hương Hải Hưng, Hà Nam Ninh.

Hiện ông nghỉ hưu với quân hàm đại tá và sống cùng vợ con ở Hà Nội.

Các giải thưởng
 Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001
 Giải thưởng văn học Asean năm 2001
 03 giải hội nhà văn (1994, 1996, 1999)
 03 giải bộ Quốc phòng (1989, 1994, 2004)
 Giải thưởng văn học nghệ thuật của UB toàn quốc liên hiệp VHNT Việt Nam năm 2004
 Giải thưởng cuộc vận động sáng tác "Vì mầm non XHCN" của Ủy ban thiếu niên nhi đồng TW năm 1980
 Bằng khen của hội đồng giải thưởng văn học sông Mê Kông năm 2012
 Bằng khen của Tổng cục chính trị trong cuộc vận động sáng tác tiểu thuyết, trường ca về đề tài chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang nhân dân năm 2009
 Giải C cuộc thi truyện ngắn báo Văn nghệ Quân đội năm 1981
 Giải Nhất cuộc thi thơ báo Văn Nghệ năm 1972-1973

Tác phẩm chính

Thơ và Trường ca

- Thơ người ra trận (in chung cùng Vương Trọng, 1971)
- Cây xanh đất lửa (1973)
- Áo trận (1973)
- Mưa trong rừng cháy (1976)
- Trường ca sư đoàn (Trường ca, 1977 - 1980)
- Trường ca Côn Đảo (Trường ca, 1978 - 1991)
- Người đi tìm chân trời (Chuyện thơ, 1982)
- Khi bé Hoa ra đời (In chung cùng Hữu Thỉnh, 1984)
- Hoa đỏ nguồn sông (1987)
- Từ hạ vào thu (1992)
- Bão và sau bão (1994)
- Cánh rừng nhiều đom đóm bay (1998)
- Bầy chim màu lá vàng (2004)
- Thơ lục bát (2007)
- Mở bàn tay gặp núi (trường ca, 2008)
- Từ trong lòng cuộc chiến (tuyển tập, 2010) 99 bài thơ

Truyện ngắn, phê bình & tiểu thuyết

- Con đường rừng không quên (Truyện ngắn, 1984)
- Ở phía rừng Lào (Truyện vừa, 1984)
- Tướng và lính (Tiểu thuyết, 1990)
- Chí Phèo mất tích (Tiểu thuyết, 1993)
- Con đường nhiều tơ nhện giăng (Tập truyện ngắn, 2001)
- Niềm say mê ban đầu (Tiểu luận phê bình, 2010)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nguyễn Đức Mậu
 Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu và "Đàn bò vàng trên đồng cỏ hoàng hôn"- Vũ Quần Phương

Nhà thơ Việt Nam
Nhà văn Việt Nam
Người Nam Định
Giải thưởng Nhà nước
Giải thưởng văn học Asean
Sinh năm 1948
Đại tá
Nhân vật còn sống


title: Chiếc hộp Pandora

text:
Trong thần thoại Hy Lạp, chiếc hộp Pandora là một chiếc hộp mà nàng Pandora – người phụ nữ đầu tiên đến thế giới loài người sở hữu. Nàng Pandora đã được thần Zeus dặn kĩ rằng không được mở chiếc hộp đó ra. Nhưng với sự tò mò của mình, Pandora đã mở chiếc hộp ra và tất cả những gì trong chiếc hộp kì bí đó đã khiến cho tất cả những điều bất hạnh tràn ngập khắp thế gian: thiên tai, bệnh tật, chiến tranh… Theo như nhiều phiên bản của truyền thuyết, chiếc hộp chỉ còn sót lại một điều là "hy vọng" để cho loài người để có thể tiếp tục sống.

Vào thế kỉ 16, học giả Erasmus khi dịch sự tích sang tiếng Latinh đã dịch sai từ chiếc bình (tiếng Hy Lạp: pithos) thành pyxis (chiếc hộp), dẫn đến cách nói "Chiếc hộp Pandora" như ngày nay

Chú thích

Thư mục
 Athanassakis, Apostolos, Hesiod: Theogony, Works and nights and The Shield of Heracles. Translation, introduction and commentary, Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 1983. Cf. P.90
 Beall, E. "Nội dung của Pandora Jar của Hesiod: Erga 94 Tắt98," Hermes 117 (1989) 227 Phản30.
 Gantz, Timothy, Thần thoại Hy Lạp sơ khai: Hướng dẫn về nguồn văn học và nghệ thuật, Nhà xuất bản Đại học Johns Hopkins, 1996, Hai tập: Mã số   980-0-8018-5360-9 (Tập 1),  (Tập 2).
 Griffith, Mark. Aeschylus Prometheus Giới hạn văn bản và bình luận (Cambridge 1983).
 Hesiod; Tác phẩm và ngày, trong các bài thánh ca Homeric và Homerica với bản dịch tiếng Anh của Hugh G. Evelyn-White, Cambridge, MA., Nhà xuất bản Đại học Harvard; Luân Đôn, Công ty TNHH William Heinemann 1914. Phiên bản trực tuyến tại Thư viện kỹ thuật số Perseus.
 Lamberton, Robert, Hesiod, New Haven: Nhà xuất bản Đại học Yale, 1988.  Mã số   0-300-04068-7. Cf. Chương II, "Theogony" và Chương III, "The Works and Days", đặc biệt là pp.   96 Tiết103 để so sánh và phân tích song song câu chuyện Pandora.
 Leinieks, V. " Elpis in Hesiod, Works and Days 96," Philologus 128 (1984) 1 Lời8.
 Meagher, Robert E.; Ý nghĩa của Helen: trong Tìm kiếm một biểu tượng cổ xưa, Nhà xuất bản Bolchazy-Carducci, 1995.  Mã số   980-0-86516-510-6.
 Neils, Jenifer, "Cô gái trong Pithos: Hesiod's Elpis ", ở Periklean Athens và Di sản của nó. Vấn đề và quan điểm, eds. JM Barringer và JM Hurwit (Austin: Nhà in Đại học Texas), 2005, trang.   37 con45.
 Panofsky, Dora và Erwin. Hộp Pandora. Các khía cạnh thay đổi của một biểu tượng thần thoại (New York: Pantheon, sê-ri loạt) 1956.
 Revard, Stella P., "Milton và Huyền thoại" trong Sự tái hợp lại Sự thật: Milton thế kỷ hai mươi, do Charles W. Durham, Kristin A. Pruitt, Nhà xuất bản Đại học Susquehanna biên soạn, 2003.  Mã số   Miếng75910628.
 Rose, Herbert Jennings, Cẩm nang Văn học Hy Lạp; Từ Homer đến Thời đại của Lucian, London, Methuen & Co., Ltd., 1934. Cf. đặc biệt là Chương III, Hesiod và các trường Hesiodic, p.   61
 Schlegel, Catherine và Henry Weinfield, "Giới thiệu về Hesiod" trong Hesiod / Theogony and Works and Days, University of Michigan Press, 2006.  Mã số   980-0-472-06932-3.
 Verdenius, Willem Jacob, Bình luận về các tác phẩm và ngày của Hesiod câu 1-382 (Leiden: EJ Brill, 1985).  Mã số   90-04-07465-1. Công trình này có một cuộc thảo luận và tổng hợp rất sâu sắc về các lý thuyết và suy đoán khác nhau về câu chuyện Pandora và chiếc bình. Cf. tr.   62 & 63 trở đi.

 Tây, ML. Hesiod, Công trình và Ngày, ed. với prolegomena và bình luận (Oxford 1978)

Thần thoại Hy Lạp
Bất công
Vật phẩm truyền thuyết


title: Trùng tia

text:
Trùng tia (Radiolaria) là các amip protozoa (động vật nguyên sinh đơn bào) (có đường kính 0,1-0,2 mm) sản xuất ra các khung xương khoáng phức tạp, đặc biệt với vỏ bọc trung tâm chia tế bào thành các phần trong và ngoài. Chúng được tìm thấy ở dạng trôi nổi trên khắp các đại dương, và phần xương còn sót lại của nó sau khi chết phủ phần lớn đáy đại dương ở dạng bùn trùng tia. Do sự thay đổi nhanh chóng trong phân loại của chúng, chúng là hóa thạch chẩn đoán quan trọng được tìm thấy từ Cambrian trở về sau. Một số hóa thạch trùng tia phổ biến như Actinomma, Heliosphaera và Hexadoridium.

Phân loại
Trùng tia và Cercozoa nằm trong một liên nhóm gọi là Rhizaria.

Về cơ bản, trùng tia được chia thành 4 nhóm: Acantharia, Nassellaria, Phaeodaria và Polycystina - theo hình thái học.

Lớp chính của trùng tia là Polycystine, các loài có tạo ra khung xương silica. Nhóm này bao gồm phần lớn các hóa thạch. Chúng cũng bao gồm Acantharea, là nhóm tạo ra các khung xương stronti sulfat. Mặc dù một số đề xuất ban đầu có trái ngược nhau, nhưng các nghiên cứu về gen đã xếp 2 nhóm này gần nhau. Chúng cũng bao gồm chi riêng biệt Sticholonche, các loài này không có khung xương trong và thường được xem là heliozoa.

Ngoài ra, trùng tia cũng bao gồm Phaeodarea, nhóm tạo ra khung xương silica nhưng khác với polycystine ở một số khía cạnh khác. Tuy nhiên, theo cây phân tử, chúng chia nhánh với Cercozoa, một nhóm bao gồm các sinh vật nguyên sinh trùng roi và amip khác nhau. Các loài trùng tia khác nằn gần nhưng ở ngoài Cercozoa, vì thế sự tương đồng có thể do chúng một phần có cùng tổ tiên và một phần là tiến hóa hội tụ.

Nhóm heliozoa Taxopodida theo nghiên cứu gen thì nằm trong nhóm này.

Các nghiên cứu phân tử thể hiện rằng Radiolaria được chia thành 2 dòng chính: Polycystina (Spumellaria + Nassellaria) và Spasmaria (Acantharia + Taxopodida). Chúng cũng có mối quan hệ gần gũi với các nhóm trùng lỗ theo giả thiết Retaria.

Trùng tia theo Haeckel
Nhà sinh học người Đức Ernst Haeckel đã đưa ra các bản vẽ chi tiết tinh xảo về trùng tia, việc này giúp phổ biến các protist này trong số những người sử dụng kính hiển vi ở Victoria cùng với trùng lỗ và tảo cát.

Ảnh minh họa của Haeckel's Kunstformen der Natur (1904)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Radiolarians
Geometry and Pattern in Nature 3: The holes in radiolarian and diatom tests
Radiolaria.org
Ernst Haeckel: Die Radiolarien (RHIZOPODA RADIARIA) Berlin, 1862
Radiolaria - Droplet

Amip


title: Kim Đại Kiên

text:
Kim Đại Kiên , tên hiệu Ngọc Tý Tượng (tiếng Trung: 玉臂匠), là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

Xuất thân

Kim Đại Kiên vốn là một thợ khắc ngọc chạm đá ở phủ Tế Châu. Ông có tài chạm khắc các loại ấn tín, do đó mới có tên hiệu Ngọc tý tượng (Thợ tay ngọc). Ngoài ra, ông cũng biết chút võ nghệ.

Gia nhập Lương Sơn Bạc

Sau khi bị đày đến Giang Châu, Tống Giang đề thơ ở lầu Tầm Dương trong lúc say, bị coi là thơ phản nghịch và bị tống vào ngục chờ xét xử. Đới Tung đem thư của tri phủ Giang Châu là Sái Đắc Chương, con trai của Sái Kinh, lên kinh đô để Sái Kinh định đoạt vụ việc. Khi đi qua Lương Sơn Bạc, tình cờ quân Lương Sơn biết được vụ việc nên giữ Đới Tung lại, tìm người làm giả bức thư trả lời. Ngô Dụng quen với Kim Đại Kiên khắc chạm khéo và Tiêu Nhượng viết chữ đẹp nên mời cả hai người gia nhập sơn trại và giúp làm giả bức thư để cứu Tống Công Minh.

Sau khi chiêu an

Khi phân định ngôi thứ ở Lương Sơn Bạc, Kim Đại Kiên có nghề khắc chạm trở thành đầu lĩnh chuyên việc sản xuất ấn tín. Sau khi nhận chiêu an, ông cùng các đầu lĩnh tham gia các chiến dịch đánh dẹp quân Liêu và các lực lượng khác chống đối triều đình nhà Tống. Trong chiến dịch đánh Vương Khánh, Kim Đại Kiên cùng Tiêu Nhượng và Bùi Tuyên bị địch bắt. Dù tướng địch Lương Vĩnh tra khảo nhưng cả ba không chịu đầu hàng. Cuối cùng, dân trong thành nổi dậy, giết chết Lương Vĩnh và giải thoát cho cả ba.

Trước chiến dịch đánh Phương Lạp, Kim Đại Kiên bị vua Tống giữ lại ở kinh đô để lo việc chạm khắc cho triều đình nên ông không tham gia chiến dịch này.

Chú thích

Tham khảo


title: Liêu Diệu Tương

text:
Liêu Diệu Tương (1906–1968) là một viên tướng Quốc dân đảng từng thắng trận trước cả Lục quân Đế quốc Nhật Bản và quân Cộng sản Trung Hoa. Ông là một trong số ít tướng lĩnh Quốc dân đảng tốt nghiệp từ học viện quân sự Tây phương, cùng tướng Tôn Lập Nhân. Sau khi Chiến tranh Trung-Nhật kết thúc, ông trở thành một tư lệnh tại Mãn Châu tới khi bị Phương diện quân Mãn Châu của Nguyên soái Lâm Bưu bắt sống trong Chiến dịch Liêu Thẩm.  Tướng Liêu bị giam cầm trong 12 năm tới năm 1961 rồi mất 7 năm sau đó trong Cách mạng Văn hóa.

Thời trẻ và sự nghiệp

Liêu Diệu Tương sinh ra trong một gia đình địa chủ nông thôn nhỏ tại Hồ Nam năm 1906. Ông vào học một trường trung học địa phương cùng Dương Khai Tuệ, vở đầu của lãnh tụ cộng sản Trung Hoa Mao Trạch Đông. Năm 1926, ông nhập học trường Võ bị Hoàng Phố và tốt nghiệp hạng ưu. Một số nhân vật nổi tiếng cũng tốt nghiệp trường này bao gồm Trần Thành, Tiết Nhạc, Phạm Hán Kiệt, Đới Lạp, Hồ Tông Nam, Khâu Thanh Tuyền, Đỗ Duật Minh, Trương Linh Phủ, Hồ Liên, Liu Yuzhang, Hoàng Duy, Lý Di, Vương Diệu Vũ và Lâm Bưu. Năm 1930, ông được cử sang học tại Pháp. Năm 1936, ông tốt nghiệp trường quân sự Saint-Cyr danh tiếng với thứ hạng đầu khóa. Ông trở về vào cùng năm, được thăng lên đại đội trưởng lực lượng kỵ binh trong trường Võ bị Hoàng Phố với hàm thiếu tá.

Chiến tranh Trung-Nhật

Năm 1937, Chiến tranh Trung-Nhật nổ ra, Liêu được thăng chức Tham mưu trưởng Lữ đoàn 2 dự bị với hàm trung tá. Ông tham chiến trong Trận Thượng Hải và Trận Nam Kinh. Trong cuộc chiến đẫm máu tại Nam Kinh, Liêu mắc kẹt trong thành phố cùng Tôn Nguyên Lương, Vương Diệu Vũ và Khâu Thanh Tuyền; ông thoát được cuộc thảm sát Nam Kinh nhờ cải trang làm một nhà sư. Sau Trận Vũ Hán, ông được thăng lên Đại tá Tư lệnh Quân đoàn huấn luyện. Ông viết một lá thư cho Tưởng Giới Thạch, đề nghị cải tổ Quân đội Cách mạng Quốc dân và xây dựng lực lượng thiết giáp hiện đại. Tưởng rất hứng thú với những đề nghị này và bắt đầu có ấn tượng tốt về Liêu. Năm 1938, Tưởng thăng Liêu lên Thiếu tướng Tham mưu trưởng Sư đoàn 200. Tư lệnh của Liêu là Đỗ Duật Minh. Tháng 9 năm 1938, Sư đoàn 200 được mở rộng thành Quân đoàn 5, là đơn vị cơ giới hóa duy nhất trong quân Quốc dân đảng. Liêu lại được bổ nhiệm làm tư lệnh lực lượng dự bị rồi Phó tư lệnh Sư đoàn 22 mới thành lập. Vì Tư lệnh Khâu Thanh Tuyền luôn bận rộn với những nhiệm vụ khác, vai trò của ông tương đương quyền tư lệnh. Tháng 9 năm 1939, Sư đoàn 22 được phái đến Quảng Tây chiến đấu với Sư đoàn 5 Nhật Bản và giành được một thắng lợi quan trọng, giết chết Thiếu tướng Nhật Nakamura Masao cùng 8,000 quân trong Trận Côn Lôn Quan. Sau đó đơn vị của ông được chuyển sang Vân Nam và bảo vệ tuyến đường hậu cần từ Miến Điện. Sau Sự kiện Trân Châu Cảng, cuộc xâm lược Miến Điện của Nhật bắt đầu vào tháng 1 năm 1942, Quân đoàn 15 (Nhật) của Tướng Iida Shōjirō xâm lược Miến Điện thuộc Anh. Chính phủ thuộc địa Anh kêu gọi Trùng Khánh giúp đỡ, Tưởng Giới Thạch thành lập Quân viễn chinh Trung Hoa tại Miến Điện dưới quyền Tư lệnh Tướng Joseph Stillwell, Thiếu tướng Đỗ Duật Minh, Phó tư lệnh Quân viễn chinh Trung Hoa, và Tướng Tôn Lập Nhân, Tư lệnh Sư đoàn 38 mới thành lập, kéo sang giải cứu các lực lượng Anh và ngặn chặn quân Nhật chiếm Miến Điện và đe dọa tuyến đường hậu cần từ đây. Dù các tư lệnh Trung Hoa giành được một số thắng lợi trong Trận Yenangyaung và Trận Toungoo, do vì quân Anh không chặn được bước tiến của quân Nhật, quân Trung Hoa phải rút khỏi Miến Điện. Bị Sư đoàn 18 Nhật chặn đường rút lui, Sư đoàn 22 phải đi qua Cao nguyên Kachin, rất nhiều binh lính thiện chiến chết vì bệnh tật, đói khát hay bị muông thú tấn công, nhưng cuối cùng họ cũng về tới Ledo, Assam. Tại Ấn Độ, Sư đoàn 22 và 38 hợp thành Quân viễn chinh Trung Hoa tại Ấn Độ, Tướng Joseph Stillwell đảm bảo đội quân này được Mỹ trang bị tối tân và huấn luyện kĩ lưỡng. Năm 1943, lực lượng Trung Hoa tấn công Phương diện quân Miến Điện của tướng Nhật Kimura Heitarō. Liêu giành một vài chiến thắng quan trọng và đơn vị của ông được mở rộng thành Binh đoàn 6 năm 1944. Tháng 4 năm 1945, Binh đoàn 6 của tướng Liêu được trở về quê hương sau 3 năm, rồi đánh bại quân Nhật trong Trận Dự Tây. Phó chủ tịch Hội đồng Chiến tranh Hà Ứng Khâm đích thân gắn cho ông Huân chương Thanh thiên bạch nhật, vinh dự cao quý nhất dành cho một tư lệnh Trung Hoa Dân Quốc.

Nội chiến Trung Hoa

Khi Nội chiến Trung Hoa nổ ra tại Mãn Châu, Tưởng Giới Thạch quyết tâm chiếm lại Mãn Châu. Binh đoàn 6 của Liêu và Binh đoàn 1 của Tôn Lập Nhân đi tiên phong tiến vào khu vực. Để đánh bật quân cộng sản khỏi các thành phố mà họ đã chiếm được, Tưởng Giới Thạch bổ nhiệm Đỗ Duật Minh làm Tổng tư lệnh tại Mãn Châu, Bộ trưởng Quốc phòng Bạch Sùng Hy làm Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Bảo an Mãn Châu. Lãnh tụ cộng sản Trung Hoa Mao Trạch Đông giao cho Lâm Bưu chỉ huy Chiến dịch phòng thủ Tứ Bình. Liêu Diệu Tương chiếm được các cứ điểm của quân cộng sản xung quanh Tứ Bình, buộc họ phải rút khỏi thành phố. Các tư lệnh Quốc dân đảng bắt đầu chiếm lại hầu hết các thành thị ở phía nam sông Tùng Hoa, nhưng Tưởng Giới Thạch cấm họ vượt sông vì lúc này tướng George Marshall đang thực hiện nhiệm vụ hòa giải hai phe Quốc-Cộng.

Sau khi Tưởng Giới Thạch thay Đỗ Duật Minh bằng Trần Thành, tình hình ngày càng tồi tệ. Nhờ cuộc cải cách ruộng đất trong vùng giải phóng và việc Quân đội Đế quốc Mãn Châu cũ chạy sang phe Quân giải phóng Nhân dân, lực lượng cộng sản lên đến hơn 1 triệu người. Năm 1947, Tưởng Giới Thạch bổ nhiệm Liêu làm Tổng tư lệnh Binh quân 9, bao gồm: Quân đoàn 1, Quân đoàn 3, Quân đoàn 6, Quân đoàn 49, Quân đoàn 52, Quân đoàn 71, Sư đoàn độc lập 207 chỉnh biên và 3 lữ đoàn pháo binh. Tháng 9 năm 1948, Phương diện quân Mãn Châu phe cộng sản dưới quyền Lâm Bưu mở Chiến dịch Liêu Thẩm. Liêu đề nghị lên Bộ Tổng tư lệnh quân đội Quốc dân rằng Binh đoàn 9 phải rút về Dinh Khẩu, một cảng biển do quân Quốc dân đóng giữ, và rời Mãn Châu bằng đường biển. Nhưng Tưởng Giới Thạch lại ra lệnh cho ông giải cứu lực lượng của Phạm Hán Kiệt bị bao vây tại Cẩm Châu. Nhưng trước khi Liêu đến được Cẩm Châu, thành phố thất thủ, và Trường Xuân, một căn cứ Quốc dân đảng khác tại Mãn Châu, cũng đã đổi chủ. Cuối cùng Đỗ Duật Minh cũng thuyết phục được Tưởng Giới Thạch cho phép Binh đoàn 9 rút về Hoa Bắc, nhưng họ không thể phá được tuyến phòng thủ của Quân giải phóng Nhân dân quanh Hắc Sơn (黑山) và Đại Hổ Sơn (大虎山), và đánh mất khoảng thời gian quý giá. Trong một trận tập kích ban đêm, một đơn vị cộng sản tiêu diệt bộ tư lệnh của Liêu, kết quả là việc chỉ huy của ông bị đứt quãng. Từ ngày 20-28 tháng 10, Quân giải phóng Nhân dân dưới quyền Hàn Tiên Sở tấn công Liêu Tây (辽西战役), phía đông Hắc Sơn và Đại Hổ Sơn, và phía Tây Giản Dương Hà (饶阳河), tiêu diệt 12 sư đoàn quân Quốc dân đảng, bao gồm Quân đoàn 1, Quân đoàn 6 tinh nhuệ với 110,000 người, bắt sống Liêu Diệu Tương. Chỉ có Quân đoàn 52 của Liu Yuzhang rút được về Thượng Hải.

Ra tù và qua đời

Sau khi bị bắt, Liêu bị giam giữ tại một trại tù binh chiến tranh cùng tư lệnh cũ Đỗ Duật Minh tới khi được ân xá năm 1961. Ông trở thành ủy viên Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc phụ trách lưu trữ tư liệu lịch sử. Ông vẫn rất căm ghét những gián điệp cộng sản cao cấp trong Bộ Quốc phòng Quốc dân đảng trước đây, như Cục trưởng Cục Tác chiến Quách Nhữ Khôi (zh:郭汝瑰) và Phó tham mưu trưởng Lưu Phi (zh:劉斐), những người từng tiết lộ các kế hoạch quân sự cho các lãnh tụ cộng sản, dẫn đến thất bại của ông. Năm 1968, Liêu bị Hồng vệ binh đem ra đấu tố trong giai đoạn cao trào của Cách mạng Văn hóa, và mất vì lên cơn đau tim tại trường đấu tố ở tuổi 62.

Xem thêm
Tôn Lập Nhân
Đỗ Duật Minh
Chiến dịch Liêu Thẩm

Tham khảo

Ministry of National Defense R.O.C
US Naval War College

short online biography (generals.dk)
Liao Yaoxiang article on baike
《雪白血红》  張正隆 解放軍出版社 1989年8月 ISBN 7-01-000381-5/ISBN 7-01-000413-7
《辽沈战役概述》杜聿明, 文史资料选辑 第二十辑，1961年8月
《东北战场与辽沈战役》韩先楚，《辽沈决战》人民出版社
《第十二纵队在辽沈战役中》 袁升平，《辽沈决战》人民出版社
《辽沈决战》（上、下）人民出版社 ISBN 7-01-000381-5/ISBN 7-01-000413-7

Trung tướng Trung Hoa Dân Quốc
Sinh năm 1906
Mất năm 1968


title: Lư Vĩnh Tường

text:
Lư Vĩnh Tường, 盧永祥 (22 tháng 10 năm 1867 – 15 tháng 5 năm 1933) là quân phiệt Hoãn hệ, từng giữ chức Đốc quân Chiết Giang, Trực Lệ và Giang Tô.

Tiểu sử

Lư Vĩnh Tường sinh ngày 22 tháng 10 năm 1867, tại Tế Dương, Sơn Đông. Do quá nghèo khổ, ông gia nhập Hoài quân năm 1890. Năm 1895, ông gia nhập quân Bắc Dương, thăng dần lên chức lữ đoàn trưởng.

Sau khi Trung Hoa Dân Quốc thành lập, Lư được bổ nhiệm làm Tư lệnh Sư đoàn 10 quân Bắc Dương, đóng tại Chiết Giang. Nhờ cùng phe Hoãn hệ với Đoàn Kỳ Thụy, Lư được bổ nhiệm Đốc quân Chiết Giang từ ngày 14 tháng 8 năm 1919 – 7 tháng 9 năm 1924. Gần cuối nhiệm kỳ tại Chiết Giang, ông xung đột với Đốc quân Giang Tô Tề Tiếp Nguyên để giành quyền kiểm soát Thượng Hải, dẫn đến Chiến tranh Giang-Chiết lần thứ 1. Lư bị Tề và đồng minh là Tôn Truyền Phương đánh bại khi Tôn tấn công từ hướng nam. Ngày 13 tháng 10 năm 1924, Lư từ chức và trốn sang Nhật Bản.

Sau Chính biến Bắc Kinh, ngày 11 tháng 11, Đoàn Kỳ Thụy bổ nhiệm Lư làm Đốc quân Trực Lệ. Ông bị thay thế 1 tháng sau đó, rồi lại được bổ nhiệm làm Đốc quân Giang Tô ngày 16 tháng 1 năm 1925 sau khi liên quân Hoãn-Phụng dưới quyền Trương Tông Xương tạm chiếm lại Giang Tô và Thượng Hải. Ông rời nhiệm sở ngày 5 tháng 8 năm 1925, được Dương Vũ Đình do Trương Tác Lâm phái đến thay thế. Khi Tôn Truyền Phương chiếm lại tỉnh này và đánh đuổi Trương Tông Xương, Lư trốn đến Thiên Tân, ẩn cư tại đó đến khi mất năm 1933.

Chú thích

Tham khảo
 Rulers: Chinese Administrative divisions, Jiangsu, Zhejiang, Zhili
 Arthur Waldron From War to Nationalism, Cambridge University Press, 1995

Sinh năm 1867
Mất năm 1933
Người Sơn Đông
Tướng Trung Hoa Dân Quốc
Quân phiệt Trung Hoa Dân Quốc


title: Lương Sĩ Di

text:
Lương Sĩ Di (Hán tự: 梁士詒; 1869 – 9 tháng 4 năm 1933) là Thủ tướng Trung Hoa trong Chính phủ Bắc Dương từ năm 1921-1922.

Tiểu sử

Lương Sĩ Di sinh tại Tam Thủy, Quảng Đông năm 1869. Thời nhà Thanh, ông quản lý hỏa xa, cơ quan sinh lợi nhất trong chinh phủ. Nhờ đó, ông lập ra Giao thông hệ đầy ản hưởng. Ông cũng là thân tín của Viên Thế Khải, giữ chức Bộ trưởng Tài chính trong chính phủ, và đứng về phe Viên trong Chiến tranh Hộ quốc.

Sau khi Viên chết, Tổng thống Lê Nguyên Hồng ra lệnh bắt giữ 8 thành viên phe bảo hoàng của Viên, Lương phải chạy sang Hồng Kông. Ông trở về năm 1918 và tranh cử vào Quốc hội Trung Hoa Dân Quốc.

Giao thông hệ của ông chỉ về nhì, thua xa An Phúc hội của Đoàn Kỳ Thụy, nhưng ông vẫn được cử làm phát ngôn viên Quốc hội. Ông trở thành Thủ tướng sau khi Cận Vân Bằng bị buộc từ chức vào tháng 12 năm 1921.

Nhiệm kì thủ tướng ngắn ngủi của ông dẫn đến xung đột giữa người ủng hộ ông là Trương Tác Lâm và đối thủ của ông là Ngô Bội Phu. Việc Ngô buộc ông từ chức vào ngày 25 tháng 1 năm 1922 dẫn đến Chiến tranh Trực-Phụng lần thứ 1. Lương may mắn tránh được chiến tranh nhờ rời khỏi Bắc Kinh ngay sau khi từ chức, lấy cớ bị bệnh. Chiến tranh Bắc phạt buộc ông phải trốn sang Hồng Kông năm 1928, rồi sau đó qua lại giữa Thượng Hải và Hồng Kông để điều đình với người Nhật trong vụ xâm chiếm Mãn Châu năm 1931. Do quá mệt mỏi vì phải di chuyển liên tục, ông chết tại Thượng Hải năm 1933.

Ghi chú

Tham khảo

Sinh năm 1869
Mất năm 1933
Thủ tướng Trung Hoa Dân Quốc
Người Quảng Đông


title: Ngô Quốc Trinh

text:
Ngô Quốc Trinh (chữ Hán: 吳國楨; bính âm: Wú Gúozhēn; Wade–Giles: Wu Kuo-Chen) (21 tháng 10 năm 1903 – 6 tháng 6 năm 1984) là một chính gia và sử gia Trung Hoa.

Thời trẻ

Ngô sinh tại miền Trung Trung Hoa và trưởng thành tại Bắc Kinh, nơi cha ông đóng quân. Ông theo học tại trường trung học Nam Khai, nơi ông và Chu Ân Lai là bạn cùng khóa, và Đại học Thanh Hoa. Năm 1923, ông nhận văn bằng Thạc sĩ kinh tế học tại Đại học Grinnell và đến năm 1926 nhận học vị Tiến sĩ chính trị học tại Đại học Princeton.

Sự nghiệp thuở đầu và đời tư

Trở về Trung Hoa năm 1926, Ngô bắt đầu sự nghiệp hành chính, đầu tiên làm nhân viên thu thuế tại Hán Khẩu (nay thuộc Vũ Hán) cho Hsia Tou-yin, một sứ quân địa phương. Năm 1931, ông kết hôn với bà Edith Hoàng, con gái ông Gene T. Hoàng. Họ có bốn người con: Eileen Hsiu Young Yu, Edith Hsiu Hwei Li, H.K. Wu và Sherman Wu. Năm 1932, ông trở thành Thị trưởng Hán Khẩu. Khi nạn lụt sông Dương Tử đe dọa thành phố năm 1936, Ngô giám sát việc xây dựng một hệ thống kênh đập lớn giúp bảo vệ thành phố.

Khi Hán Khẩu rơi vào tay quân Nhật vào tháng 10 năm 1938 trong Chiến tranh Trung-Nhật, Ngô và gia đình chạy đến Trùng Khánh. Năm 1939, Tưởng Giới Thạch bổ nhiệm ông làm Thị trưởng Trùng Khánh, ông giữ chức này tới năm 1942. Ông giữ chức Thứ trưởng Ngoại giao từ năm 1943-1945, phụ trách liên lạc với Chu Ân Lai trong mặt trận thống nhất chống Nhật. Sau khi Thế chiến II kết thúc, Ngô trở thành Thị trưởng Thượng Hải năm 1945, cho đến khi thành phố rơi vào tay quân Cộng sản Trung Hoa năm 1949. Trong lúc còn là Thị trưởng Thượng Hải, Ngô có quen biết với phóng viên Robert McCormick của tờ Chicago Tribune và vợ là Maryland. Khi tình hình Thượng Hải trở nên nguy ngập, ông cho hai con gái sang Mỹ sống với gia đình McCormick tại Illinois.

Sau khi rời đại lục

Sau khi Chính phủ Quốc dân đảng dời ra Đài Bắc, Ngô giữ chức Chủ tịch tỉnh Đài Loan từ năm 1949-1953. Ngô nỗ lực đem lại nhiều quyền tự trị hơn cho người Đài Loan, cho phép tổ chức bầu cử một số chức vụ tại địa phương. Ngô cũng bổ nhiệm những người từng chỉ trích Trần Nghi vào chính phủ và ra sức loại trừ nạn bạo hành của cảnh sát. Ngô bị các nhân vật bảo thủ trong chính phủ Quốc dân, bao gồm Tưởng Kinh Quốc và Trần Thành chỉ trích kịch liệt. Những tư tưởng dân chủ tự do của ông và tình hình lúc đó (quân cộng sản đe dọa tấn công Đài Loan) không phù hợp.

Ngày 3 tháng 4 năm 1953, một âm mưu ám sát ông bị phát hiện. 7 ngày sau, ông bị cách chức và nhanh chóng rời Đài Loan. Cả gia đình Ngô, trừ một con trai của ông, cũng sang Mỹ. Năm 1954, sau khi người con trai còn lại rời Đài Loan, Ngô bắt đầu lên tiếng về những vấn đề nghiêm trọng trong Chính phủ Quốc dân đảng. Cùng năm, ông viết một bài báo trên tạp chí Look nhan đề "Tiền của quý vị đang đổ vào một chế độ cảnh sát trị tại Đài Loan".

Hoa Kỳ lúc đó đang cố gắng xây dựng một liên minh quân sự với chính quyền Đài Loan để ngặn chặn chủ nghĩa cộng sản. Chế độ cảnh sát trị được sử dụng để trấn áp cộng sản và chỉ kéo dài một thời gian ngắn. Không nhận được bất cứ phản hồi nào từ chính quyền Mỹ về những bài viết của mình, Ngô ở lại Mỹ, làm Giáo sư môn lịch sử Trung Hoa tại Armstrong Atlantic State University, Savannah, Georgia. Trong thời gian này, ông viết nhiều tác phẩm, bao gồm cả một quyển sách phân tích chi tiết nền văn hóa Trung Hoa trên cơ sở thần thoại và huyền sử, nhan đề The Chinese Heritage.

Ngô được nhớ tới nhờ vai trò quan trọng của ông trong việc xây dựng một Đài Loan dân chủ hiện đại và tư tưởng chống cộng, cũng như những phát ngôn chống lại Quốc dân đảng và sự bất đồng với Tưởng Kinh Quốc vốn chịu ảnh hưởng của Liên Xô.

Chú thích

Tham khảo
 http://www.faculty.armstrong.edu/FDawardR.htm
 http://www.time.com/time/covers/0,16641,1101500807,00.html
The Chinese Heritage by K. C. Wu; 1988, Random House Value Publishing, ISBN 0-517-54475-X.
"Your Money is Building a Police State in Taiwan" by K.C. Wu; Look, ngày 29 tháng 6 năm 1954.
The Voice of Asia by James A. Michener; 1951, Random House, ISBN 0-394-45077-9.
Fires of the Dragon by David E. Kaplan; 2002, Scribner, ISBN 0-7432-4538-5.

Sinh năm 1903
Mất năm 1984
Thị trưởng Thượng Hải
Nhà sử học Mỹ
Nhà văn Mỹ thế kỷ 20
Người từ Ân Thi


title: Ôn Tông Nghiêu

text:
Ôn Tông Nghiêu (phồn thể: 溫宗堯; giản thể: 温宗尧; bính âm: Wēn Zōngyáo) (1876 – 30 tháng 11 năm 1947), tự Khâm Phủ (欽甫), là nhà chính trị và ngoại giao thời nhà Thanh và Trung Hoa Dân Quốc. Cuối thời nhà Thanh, ông thuộc nhóm ủng hộ cải cách. Đầu thời Dân Quốc, ông từng tham gia Chính phủ quân sự Quảng Đông của Tôn Dật Tiên. Tuy nhiên, khi Nhật xâm lược Trung Hoa, ông lại trở thành một lãnh đạo trong Chính phủ Duy tân Trung Hoa Dân Quốc và chế độ Uông Tinh Vệ, là những chính quyền bù nhìn của Nhật.

Tiểu sử

Cuối thời nhà Thanh

Ông sinh ra tại Tân Ninh (新寧, nay là Thai Sơn), Quảng Đông. Ông vào học tại Trung ương thư viện, Hồng Kông (中央書院), Tôn Dật Tiên là bạn cùng khóa với ông. Ông là thành viên Phụ Nhân văn xã, chủ trương làm cách mạng lật đổ nhà Thanh. Năm 1895, Ôn gia nhập Hưng Trung hội của Tôn. Năm 1897, ông theo học tại Đại học Đế quốc Thiên Tân (天津北洋大學堂), sau khi tốt nghiệp trở thành giảng viên Anh ngữ tại Queen's College (皇仁書院, đổi tên từ Trung ương thư viện). Sau đó ông làm thư ký cho Feng Keyi (馮克伊), người phụ trách giao thiệp với Anh quốc.

Tháng 7 năm 1900, Ôn Tông Nghiêu tham gia cuộc khởi nghĩa của lãnh tụ cải cách Đường Tài Thường (唐才常), và được bổ nhiệm làm ủy viên ngoại vụ tại Thượng Hải. Nhưng đến tháng sau, Đường thất bại và bị xử tử. Ôn trốn xuống Hoa Nam, phục vụ dưới trướng Tổng đốc Lưỡng Quảng (兩廣總督). Từ năm 1903-1908, ông giữ các chức Cục trưởng Cục Dương vụ Lưỡng Quảng (兩廣洋務局局長), Giám đốc Điện báo Quảng Đông, Giám đốc trường thiếu sinh quân Quảng Đông (廣東將辦學堂), vv. Năm 1904, ông được cử làm Phó đại sứ sang Ấn Độ đàm phán với Chính phủ Anh về hoạt động thương mại Anh tại Tây Tạng (英藏訂約副大臣) trong phái bộ Đường Thiệu Nghi. Tháng 8 cùng năm, Ôn trở về Trung Hoa, trở thành thư ký ngoại vụ cho Tổng đốc Lưỡng Quảng Sầm Xuân Huyên.

Năm 1908, Ôn Tông Nghiêu được bổ nhiệm làm Trú Tạng phó đại thần (駐藏參贊大臣), đại diện chính phủ nhà Thanh. Trong thời gian đó, ảnh hưởng của Anh quốc lên Đạt Lai Lạt Ma XIII ngày càng tăng, do đó Ôn muốn khôi phục ảnh hưởng của nhà Thanh và yêu cầu Đạt Lai Lạt Ma XIII cho quân Thanh vào đóng tại Tây Tạng. Nhưng Đạt Lai Lạt Ma XIII phản đối ý định này, rồi trốn sang Ấn Độ. Nhà Thanh tuyên bố phế truất ông này. Sau đó Ôn trở về Bắc Kinh, được bổ nhiệm vào Tổng lý Nha môn.

Đầu thời Dân Quốc

Tháng 10 năm 1911, Cách mạng Tân Hợi nổ ra, Ôn Tông Nghiêu, Ngũ Đình Phương và Trương Kiển tuyên bố ủng hộ chế độ cộng hòa. Sau khi Trung Hoa Dân Quốc thành lập năm 1912, Ôn tham gia chính trị. Tháng 8 năm 1912, ông tham gia Quốc dân đảng của Tống Giáo Nhân, được cử làm ủy viên chấp hành. Tháng 12 năm 1915, Chiến tranh Hộ quốc nổ ra, Ôn tham gia Hộ quốc quân chống lại Viên Thế Khải. Tháng 5 năm 1916, Cục Quân vụ (軍務院) được thành lập, Ôn được cử làm Phó tùy viên Ngoại giao.

Tháng 9 năm 1917, Tôn Dật Tiên phát động phong trào Hộ pháp và thành lập Chính phủ quân sự Quảng Châu. Ôn tham gia chính phủ này, nhưng ông lại ủng hộ Sầm Xuân Huyên chống lại Tôn. Tháng 5 năm 1918, Tôn mất quyền lãnh đạo chính phủ, khi hệ thống 7 tổng thống được thiết lập. Sầm giành được chức Đại tổng thống, khiến Tôn thất vọng bỏ luôn chức Tổng thống. Tháng 4 năm 1920, Ôn được Sầm bổ nhiệm làm Bộ trưởng Ngoại giao, rồi đến tháng 5 trở thành một trong 7 tổng thống. Nhưng đến tháng 11, Sầm bị lực lượng của Tôn và Trần Quýnh Minh đánh bại, Ôn cũng từ chức về ẩn dật tại Thượng Hải hơn 10 năm.

Trong Chính phủ Duy tân và chính quyền Uông Tinh Vệ

Tháng 2 năm 1938, người Nhật liên lạc với Ôn Tông Nghiêu, đứng ra thành lập chính phủ bù nhìn cùng với Lương Hồng Chí. Tháng sau, họ thành lập Chính phủ Duy tân Trung Hoa Dân Quốc tại Nam Kinh, Ôn được bổ nhiệm làm Viện trưởng Lập pháp viện (立法院院長). Tháng 3 năm 1940, chính thể Uông Tinh Vệ thành lập, Ôn được bổ nhiệm Viện trưởng Tư pháp viện (司法院院長), rồi giữ nhiều chức vụ quan trọng khác.

Sau khi Nhật đầu hàng vô điều kiện và chính quyền Uông Tinh Vệ sụp đổ, Ôn Tông Nghiêu bị Chính phủ Quốc dân bắt giữ ngày 27 tháng 9 năm 1945. Ngày 8 tháng 7, ông bị kết án chung thân vì tội phản bội (Hán gian).

Ôn Tông Nghiêu chết trong tù tại Nam Kinh ngày 30 tháng 11 năm 1947.

Chú thích

Tham khảo
 Shao Guihua (), Wen Zongyao.

Người Quảng Đông
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Hoa Dân Quốc
Sinh năm 1876
Mất năm 1947


title: Thiền

text:
Thiền có thể là các khái niệm chi tiết sau

Thiền (thực hành)
Tọa thiền.
Thiền trong Phật giáo
Thiền định với các mức độ trong Tứ Thiền.
Thiền tuệ hoặc Thiền minh sát nhằm duy trì chánh niệm bằng tứ niệm xứ.
Thiền tông, là tông phái Phật giáo Đại thừa xuất phát từ Tổ sư Bồ-đề-đạt-ma.
Thiền trong Ấn Độ giáo: gồm nhiều pháp môn của Yoga để rèn luyện thân tâm.
Thiền siêu việt

Xem thêm
Zen (trang định hướng)


title: Báo gấm Sunda

text:
Báo gấm Sunda hay báo mây Sunda (Neofelis diardi) (tiếng Anh: Sunda Clouded Leopard) là một loài thuộc Họ Mèo có kích thước trung bình, sinh sống ở đảo Borneo và Sumatra. Năm 2015, IUCN đánh giá loài này là loài sắp nguy cấp với số lượng nghi ngờ ít hơn 10.000 cá thể trưởng thành sinh sống ngoài hoang dã, và đang có xu hướng sụt giảm số lượng. Trên cả hai đảo Sunda, chúng bị đe dọa bởi nạn phá rừng.

Vào năm 2006, chúng được công nhận là một loài riêng biệt, khác với loài báo gấm (Neofelis nebulosa) ở đất liền Đông Nam Á. Lông của chúng tối hơn với các điểm "hoa đám mây" nhỏ hơn. Chúng còn được gọi là báo gấm Indonesia, báo gấm Sundaland, báo gấm Enkuli, báo gấm Diard, và mèo Diard.

Báo gấm Sunda là loài mèo lớn nhất ở Borneo với thân hình chắc nịch, nặng khoảng 12–25 kg. Răng nanh rất dài so với kích thước của nó, khoảng 5 cm. Chúng phân bố giới hạn trên các đảo của Indonesia, Borneo và Sumatra. Ở Borneo, chúng sống trong các khu rừng mưa nhiệt đới thấp, ở độ cao dưới 1.500 m. Ở Sumatra, chúng dường như xuất hiện nhiều hơn ở các khu vực đồi núi. Không rõ liệu chúng có sống trên quần đảo Batu gần Sumatra hay không.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật có vú Indonesia
Động vật Đông Nam Á
Động vật Sumatra
Động vật có vú Borneo
Động vật được mô tả năm 1823


title: Phó Tác Nghĩa

text:
Phó Tác Nghĩa (giản thể: 傅作义; phồn thể: 傅作義; bính âm: Fù Zuòyì; Wade–Giles: Fu Tso-yi) (27 tháng 6 năm 1895 – 19 tháng 4 năm 1974) là một tư lệnh quân sự Trung Hoa. Ban đầu ông phục vụ dưới trướng Diêm Tích Sơn, được ca ngợi trong cuộc phòng thủ Tuy Viễn trước quân Nhật. Trong giai đoạn cuối Nội chiến Trung Hoa, Phó đem lực lượng chiến lược đóng quanh Bắc Bình đầu hàng quân cộng sản. Về sau ông tham gia chính quyền Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Tiểu sử

Sự nghiệp ban đầu

Phó ban đầu là một sĩ quan trong quân đội Sơn Tây của Diêm Tích Sơn. Ông tham chiến trong Chiến tranh Bắc phạt 1927-1928, sau khi Diêm theo về với Quốc dân đảng. Phó lại tham chiến bên phe Diêm trong Đại chiến Trung Nguyên 1929-1930, khi Diêm mưu lập ra một chính phủ trung ương do Diêm làm Tổng thống. Lực lượng của Diêm nhanh chóng bị đánh bại dưới tay Tưởng Giới Thạch, và Diêm phải sống lưu vong vài năm.

Phòng thủ Tuy Viễn

Sau khi Diêm trở về Sơn Tây năm 1931, Phó tham gia công cuộc "hiện đại hóa" của Diêm và kiểm soát tỉnh Tuy Viễn (Nội Mông Cổ). Hầu hết các công trình tại Tuy Viễn thời gian này do tay những binh lính-nông dân Sơn Tây dưới quyền Phó xây dựng nên, bao gồm việc khai thác quặng sắt tại Tuy Viễn (chiếm 24% sản lượng toàn Trung Hoa) và lần đầu tiên canh tác hơn 4,000 acres (16 km²) đất nông nghiệp. Phó cũng xây dựng quan hệ với Trương Học Lương để tăng cường quyền kiểm soát Tuy Viễn của Diêm.

Tháng 3 năm 1936, lực lượng Mãn Châu từ Sát Cáp Nhĩ tấn công Tuy Viễn, thách thức quyền kiểm soát của Phó. Đạo quân này chiếm được thị trấn Bách Linh Miếu ở Bắc Tuy Viễn, nơi này trở thành tổng hành dinh của Ủy ban Chính vụ tự trị Nội Mông thân Nhật. 3 tháng sau, thủ lĩnh ủy ban, Đức Vương (Demchugdongrub) tuyên bố rằng ông ta là lãnh tụ của quốc gia Mông Cổ độc lập (Mông Cổ quốc), và tổ chức quân đội do Nhật trang bị và huấn luyện. Tháng 8 năm 1936, quân đội của Đức Vương tấn công Tuy Viễn, nhưng bị lực lượng của Phó Tác Nghĩa đánh bại. Sau thất bại này, Đức Vương lên kế hoạch cho một cuộc tấn công khác trong khi gián điệp Nhật do thám tình hình phòng thủ Tuy Viễn.

Tháng 11 năm 1936, Đức Vương gửi tối hậu thư cho Phó Tác Nghĩa yêu cầu ông đầu hàng. Khi Phó trả lời rằng Đức Vương chỉ là bù nhìn và yêu cầu ông ta phục tùng chính phủ trung ương, quân Mông-Mãn của Đức Vương mở một cuộc tấn công quy mô lớn, với 15,000 quân được Nhật trang bị và yểm trợ không lực, và thường do sĩ quan Nhật chỉ huy. (Các binh sĩ Nhật chiến đấu cho Mông Cổ quốc thường bị Phó lấy lý do họ là phiến quân để xử tử, vì Mông Cổ quốc không được coi là một phần của Nhật Bản).

Dự đoán được sự bùng phát của Chiến tranh Trung-Nhật, các điệp viên Nhật tại đây phá hủy một kho quân nhu lớn tại Đại Đồng, cũng như thực hiện các hành động phá hoại khác. Để phòng thủ Tuy Viễn, Diêm Tích Sơn tăng viện cho Phó những đơn vị tinh nhuệ và các tướng lĩnh tài năng nhất, bao gồm Triệu Thừa Thụ và con rể của Diêm là Vương Tĩnh Quốc. Trong tháng tiếp theo, quân Mông Cổ thiệt hại nặng nề. Phó chiếm được Bách Linh Miếu ngày 24 tháng 11 năm 1936, thậm chí còn lên kế hoạch tấn công Sát Cáp Nhĩ trước khi nhận được khuyến cáo từ đạo quân Quan Đông rằng hành động đó sẽ khiến quân Nhật tham chiến. Đức Vương liên tục cho quân tấn công hòng tái chiếm Bách Linh Miếu, nhưng chỉ khiến Phó phái thêm nhiều quân lên phía bắc, sau đó chiếm được những cứ điểm cuối cùng của quân Mông Cổ quốc tại Tuy Viễn và gần như tiêu diệt hoàn toàn đội quân này. Sau khi có bằng chứng cụ thể rằng người Nhật bí mật hỗ trợ Đức Vương, Diêm Tích Sơn công khai cáo buộc Nhật Bản vi phạm công ước quốc tế. Chiến thắng của Phó tại Tuy Viễn trước các lực lượng thân Nhật được công luận Trung Hoa ca tụng, tăng cường uy tín và ảnh hưởng của ông cũng như của Diêm Tích Sơn.

Chống lại quân Cộng sản và quân Nhật

Trong Chiến tranh Trung-Nhật, Phó giữ nhiều chức vụ tại Hoa Bắc. Là Tư lệnh Binh đoàn 7, ông tham gia Chiến dịch Sát Cáp Nhĩ, Trận Thái Nguyên và Chiến dịch mùa đông 1939-40, chiến thắng trong Trận Ngũ Nguyên. Cuối chiến tranh, Phó là Tư lệnh Quân khu 12, bao gồm Nhiệt Hà, Sát Cáp Nhĩ và Tuy Viễn.

Trong Nội chiến Trung Hoa, Phó chỉ huy 500,000 quân, kiểm soát Hành lang Tuy Viễn-Bắc Bình tối quan trọng, ngăn cách Mãn Châu với nội địa Trung Hoa. Sau khi quân Cộng sản chiếm được Mãn Châu cuối năm 1948, các điệp viên Cộng sản thâm nhập hàng ngũ của Phó và thuyết phục ông hòa đàm với phe cộng sản. Lúc này, Phó ngày càng bất mãn với Tưởng. Sự bất hòa giữa hai bên lên đến đỉnh điểm vào tháng 10 năm 1948, khi Tưởng bất ngờ rời khỏi cuộc họp về việc phòng thủ khu vực do Phó kiểm soát mà không có lời giải thích nào.

Nguyên nhân khiến Tưởng rời đi về sau mới được tiết lộ. Con trai Tưởng, Tưởng Kinh Quốc, đã bắt giữ và từ chối phóng thích người em họ là Khổng Lệnh Khản (孔令侃), trong một chiến dịch ngăn chặn gian thương tại Thượng Hải. Nhận thấy Tưởng Kinh Quốc rất có thể sẽ xử tử Khổng để làm gương, Tống Mỹ Linh van xin Tưởng Giới Thạch lập tức bay đến Thượng Hải để cứu Khổng. Tưởng đồng ý cứu Khổng, và bỏ đi ngay giữa buổi họp vô cùng quan trọng này. Hành động của Tưởng khiến làm suy giảm nghiêm trọng chí khí của quân đội Quốc dân cũng như khiến Phó và nhiều tướng lĩnh nhận ra rằng Tưởng đặt lợi ích của gia đình trên cả lợi ích của đất nước.

Trong số các điệp viên cộng sản trong hàng ngũ của Phó có cả con gái ruột của ông, Phó Đông Cúc (傅冬菊), và thư ký thân cận là Thiếu tướng Diêm Hựu Văn (阎又文), người Vinh Hà, Vận Thành, đồng hương với Phó. Phó Đông Cúc, Diêm Hựu Văn và những điệp viên khác thuyết phục Phó đầu hàng và liên tiếp chuyển các tin tức tình báo quan trọng cho phe Cộng sản. Phó bắt đầu đàm phán bí mật với Lâm Bưu để dàn xếp việc đầu hàng của 1/4 triệu quân tại Bắc Bình vào ngày 31 tháng 1 năm 1949. Diêm Hựu Văn là đại diện của Phó trong quá trình đàm phán với Lâm, nhưng mãi tới sau ngày Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, ông mới biết rõ sự thực về Diêm.

Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Nhờ đóng góp vào thắng lợi của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Phó được giữ những chức vụ quan trọng trong chính quyền mới, như Bộ trưởng Thủy điện và ủy viên Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc. Nhưng trong Cách mạng Văn hóa, Phó vẫn không bảo vệ được gia đình mình.

Dù con gái ông, Phó Đông Cúc, đã được công nhận là một điệp viện cộng sản trong hàng ngũ Quốc dân đảng, có công trong việc hòa bình giải phóng Bắc Bình năm 1949, nhưng vẫn liên tiếp bị Hồng vệ binh đấu tố trong Cách mạng Văn hóa (1966-1975). Sau khi Cách mạng Văn hóa kết thúc, Phó Đông Cúc trở thành lãnh đạo Mặt trận Thống nhất, và nghỉ hưu năm 1995. Bà mất năm 2007.

Sự nghiệp quân sự

1928 - 1929 Tư lệnh đồn trú Thiên Tân
1929 - 1930 Tư lệnh Quân đoàn 10
1930 - 1932 Tư lệnh Quân đoàn 35
1931 - 1946 Chủ tịch Chính phủ tỉnh Tuy Viễn
1933 - 1941 Tư lệnh Binh đoàn 7
1937 - 1941 Tư lệnh Quân đoàn 35
1938 Tư lệnh Bắc lộ quân, Quân khu 2
1939 - 1945 Phó tư lệnh Quân khu 8
1945 Tư lệnh Quân khu 12
1945 - 1947 Chủ nhiệm Bình định Kalgan
1946 - 1947 Chủ tịch Chính phủ tỉnh Sát Cáp Nhĩ
1947 - 1948 Tổng tư lệnh Tiễu phĩ Hoa Bắc

Chú thích

Xem thêm
 Diêm Tích Sơn
 Tưởng Giới Thạch
 Chiến tranh Trung-Nhật
 Nội chiến Trung Hoa
 Cách mạng Văn hóa

Tham khảo
 Gillin, Donald G. Warlord: Yen Hsi-shan in Shansi Province 1911-1949. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. 1967.
 Handbook for the Chinese Civil War
 Chinese generals, Fu Zuoyi

Sinh năm 1895
Mất năm 1974
Người Sơn Tây (Trung Quốc)
Thượng tướng Trung Hoa Dân Quốc
Chính khách Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Quân phiệt Trung Hoa Dân Quốc