title: Nevermind

text:
Nevermind là album phòng thu thứ hai của ban nhạc rock người Mỹ Nirvana, phát hành vào ngày 24 tháng 9 năm 1991, là album đầu tiên mà ban nhạc thu âm bởi hãng DGC Records. Giọng ca chính Kurt Cobain muốn thực hiện một album khác với dòng nhạc rock phổ thông tại Seattle. Anh sáng tác hầu hết các ca khúc trong album này và bắt đầu thu âm cùng nhà sản xuất Butch Vig vào tháng 4 năm 1990. Sau khi bị trì hoãn, tay trống Chad Channing rời nhóm và thay thế bằng Dave Grohl. Nhóm cũng đổi sang hãng đĩa Sound City Studios và quay trở lại phòng thu vào tháng 5 năm 1991 với nhiều bài hát mới, bao gồm "Smells Like Teen Spirit" và "Come as You Are".

Nevermind bất ngờ đạt thành công vào cuối 1991, vượt xa mong đợi của hãng thu và cả ban nhạc, phần lớn nhờ vào đĩa đơn đầu tiên "Smells Like Teen Spirit". Album đưa tên tuổi Nirvana ngang hàng với những cây đại thụ của làng nhạc rock, biến họ trở thành đại diện ưu tú nhất của nhạc grunge. Các đĩa đơn của album, bao gồm "Smells Like Teen Spirit", "Come as You Are", "Lithium" và "In Bloom", đều là những ca khúc bất hủ của ban nhạc này. Tháng 1 năm 1992, Nevermind trở thành album đứng đầu bảng xếp hạng của Billboard.

Với khoảng 30 triệu đĩa đã bán, đây là một trong những album bán chạy nhất lịch sử và là một trong những album nhạc rock được biết tới nhiều nhất và có ảnh hưởng lớn nhất. Nevermind trở nên nổi tiếng trong cộng đồng nhạc grunge tại Seattle, đưa hình ảnh của alternative rock trở nên phổ biến khi tạo nên một thị trường và văn hóa chung. Năm 2004, tạp chí Rolling Stone xếp Nevermind ở vị trí số 17 trong danh sách "500 album vĩ đại nhất mọi thời đại" và đến năm 2005, album được đưa vào trong danh sách thu âm quốc gia của Thư viện Quốc hội Mỹ.

Hoàn cảnh ra đời
Kurt Cobain và Krist Novoselic thành lập nên ban nhạc Nirvana tại Aberdeen, Washington và họ ký hợp đồng thu âm tự do với một hãng đĩa nhỏ có tên Sub Pop. Album đầu tay của họ Bleach được ra mắt vào năm 1989 với Chad Channing chơi trống. Tuy nhiên, Channing rời nhóm vào năm 1990, khiến ban nhạc tạm ngưng hoạt động cho tới lúc nhóm tìm được tay trống mới. Trong một lần Nirvana cộng tác với nhóm Scream, tay trống của nhóm này là Dave Grohl đã bị ấn tượng mạnh bởi Cobain và Novoselic. Khi Scream tan rã không lâu sau, Grohl đã nói chuyện với Novoselic, chuyển tới Seattle rồi đề nghị xin gia nhập nhóm. Novoselic cảm thấy rất vui vì sự tham gia của Grohl và gọi mọi thứ "như đã tìm thấy đúng chỗ".

Cobain tiếp tục là người sáng tác chính cho nhóm. Anh tham khảo phong cách từ R.E.M., The Smithereens và cả Pixies. Cảm thấy không hài lòng với thứ rock phổ thông tại Seattle mà Sub Pop cũng đang cố định hình cho họ, Cobain – lấy cảm hứng từ thói quen nghe nhạc của mình – đã quyết định viết những ca khúc giàu tính giai điệu hơn. Ca khúc bước ngoặt trong việc thực hiện album chính là "Sliver" mà Sub Pop phát hành trước ghi Grohl tới nhóm, được Cobain miêu tả như "một lời tuyên bố theo cách nào đó. Tôi viết một ca khúc pop và cho phát hành nó dưới dạng đĩa đơn chỉ để thông báo cho mọi người về những sản phẩm tiếp theo. Tôi thích viết kiểu như vậy." Grohl cũng cho rằng vào thời điểm đó, ban nhạc vẫn thường xuyên tìm những điểm tương đồng giữa âm nhạc của họ với âm nhạc dành cho thiếu nhi khi cố gắng viết những ca khúc đơn giản nhất có thể.

Tới đầu những năm 1990, Sub Pop bắt đầu vướng phải những khó khăn tài chính. Khi có những lời đồn rằng Sub Pop sắp buộc phải nhượng quyền để được bảo trợ bởi một hãng đĩa lớn hơn, Nirvana quyết định cắt hợp đồng để "chia tay với bên trung gian" và đi tìm hãng đĩa mới. Vài hãng đĩa đã tới chào mời nhóm, song ban nhạc cuối cùng ký hợp đồng với Geffen Records thuộc DGC Records theo lời đề nghị của công ty quản lý Gold Mountain vì Geffen cũng là hãng đĩa của ban nhạc thần tượng của họ – Sonic Youth và Kim Gordon.

Thu âm và sản xuất

Đầu năm 1990, Nirvana lên kế hoạch thực hiện album thứ hai của họ với tên Sheep. Lần này, quản lý của Sub Pop là Bruce Pavitt đã gợi ý Butch Vig trở thành nhà sản xuất cho album. Nirvana vốn rất thích thú với những dự án của Vig cho nhóm Killdozer nên đã chủ động liên hệ: "Chúng tôi muốn có những âm thanh cũng mạnh mẽ như vậy." Đến tháng 4, cả nhóm bay tới phòng thu Smart Studios của Vig ở Madison, Wisconsin để bắt đầu công việc. Hầu hết những phần hòa âm cơ bản của các ca khúc đều được thực hiện trong thời gian này, song Cobain vẫn có nhiều khó khăn trong việc chọn ca từ, còn bản thân ban nhạc cũng chưa chắc chắn sẽ chọn ca khúc nào để thu âm. Tuy nhiên, đã có tám ca khúc được thu tại đây, bao gồm "Imodium" (sau này được đổi tên thành "Breed"), "Dive" (sau này được cho vào mặt B của đĩa đơn "Sliver"), "In Bloom", "Pay to Play" (sau đó được đổi tên thành "Stay Away" với phần lời mới hoàn toàn), "Sappy", "Lithium", "Here She Comes Now" (sau này được cho vào album tri ân Velvet Underground Tribute Album: Heaven and Hell Volume 1) và "Polly". Nhóm cũng muốn thu thêm vài bài nữa, nhưng vì giọng của Cobain đã bị biến dạng sau khi thu "Lithium" nên buộc tất cả phải dừng công việc lại. Vig đề nghị nhóm hãy quay lại nếu tiếp tục thu âm các ca khúc, song ông không được nghe câu trả lời nào. Thực tế, ban nhạc đã lấy những buổi thu tại đây làm demo để đi tìm hãng đĩa mới. Chỉ vài tháng sau, các bản demo này đã được chuyển qua lại giữa nhiều hãng đĩa, tạo nên vài lời xì xào về ban nhạc.

Sau khi ký hợp đồng với DGC, hàng loạt nhà sản xuất được hãng giới thiệu, có thể kể tới Scott Litt, David Briggs và Don Dixon, song Nirvana lại đề nghị Butch Vig. Novoselic nói vào năm 2001, rằng ban nhạc đã phát bực với hãng đĩa về việc thu âm và các nhà sản xuất đã nói rằng thực ra DGC muốn có vài phần trăm từ việc thực hiện album này. Cuối cùng, họ đã cộng tác với Vig, người mà họ cảm thấy thoải mái nhất. Với tổng số tiền sản xuất là khoảng 65.000$, Nirvana đã thu âm Nirvana tại phòng thu Sound City Studios tại Van Nuys, California trong tháng 5-6 năm 1991. Họ ban đầu dự định thực hiện album từ tháng 3, song cuối cùng đã bị đình trệ vì nhóm khi đó chưa có hứng để bắt đầu việc thu âm. Để có tiền bay tới Los Angeles, ban nhạc đã phải làm một buổi diễn nhỏ mà tại đây họ đã trình bày "Smells Like Teen Spirit" lần đầu tiên. Nirvana sau đó đã mang tới cho Vig tất cả các bản thu từ trước cũng như tại Smart Studios, ngoài ra còn có vài ca khúc mới như "Smells Like Teen Spirit" và "Come as You Are".

Khi cả nhóm tới California, Nirvana đã tận dụng vài ngày tiền-sản-xuất khi họ cùng Vig tiến hành sửa sang lại các bản hòa âm. Chỉ có duy nhất một ca khúc được giữ nguyên từ thời kỳ Smart Studios là "Polly", trong đó có cả tiếng chũm chọe đánh lỗi bởi Chad Channing. Khi tất cả quá trình hoàn thiện, ban nhạc trở lại với lịch làm việc 10 tiếng/ngày. Mỗi ca khúc được họ thu hai hoặc ba bản với các nhạc cụ khác nhau và nếu bản thu không làm họ hài lòng ở bất kể điểm nào, họ liền tiến tới việc thực hiện một điều gì mới. Họ cũng thử chơi các ca khúc vô số lần trước khi thu, dẫn tới việc xuất hiện rất nhiều bản nháp. Novoselic và Grohl thì sớm hoàn thiện phần chơi bass và trống, song Cobain phải phụ trách lượng công việc lớn hơn với guitar, ghi đè, hát và đặc biệt là viết lời (đôi khi chỉ được hoàn thành vài phút trước khi bắt đầu thu âm chính thức). Thường thì phần thu của Cobain nằm rải rác ở nhiều băng thâu và được Vig trộn lại bằng kỹ thuật ghi đè. Vig cũng nói rằng chính ông đã gợi ý Cobain sử dụng kỹ thuật ghi đè này sau khi thấy anh thu rất nhiều bản. Đặc biệt, ông đã thuyết phục được Cobain ghi đè với "In Bloom" sau khi nói "John Lennon cũng đã làm như vậy đấy." Sau khi tất cả mọi việc đã tương đối, Vig nhớ lại rằng Cobain trở nên ủ rũ và khá khó gần: "Cậu ấy đã rất tuyệt vời sau hàng giờ, rồi đột nhiên cậu ta ngồi một góc và không nói gì suốt hàng giờ."

Sau khi quá trình thu âm kết thúc, Vig và ban nhạc bắt đầu quá trình trộn âm. Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày, họ đã nhanh chóng cảm thấy không hài lòng về chất lượng trộn âm. Vì thế họ đã yêu cầu có thêm vài chuyên gia tới hỗ trợ, và Geffen Records đã nhờ tới DGC nhằm đưa ra những lựa chọn cần thiết. Danh sách của DGC có nhiều cái tên quen thuộc, như Scott Litt (phụ trách của R.E.M.) hay Ed Stasium (phụ trách của The Smithereens). Tuy nhiên, Cobain lại cảm thấy không hứng thú do anh không muốn sản phẩm của mình lại giống với những nhóm nhạc trên. Cuối cùng, họ chọn Andy Wallace (người từng sản xuất album nổi tiếng Seasons in the Abyss của Slayer) – vốn chỉ là cái tên cuối cùng của danh sách. Novoselic nhớ lại: "Chúng tôi đã nói "Đây rồi!" vì các bản thu của Slayer nghe rất mạnh mẽ." Wallace liền mang các ca khúc cùng với rất nhiều máy trộn âm, nhấn mạnh vào tiếng trống và đặt chỉ tiêu mỗi ngày hoàn thiện một bài. Cả Vig lẫn Wallace đều công nhận rằng ban nhạc đã rất thích phần trộn âm này. Tuy nhiên, ngay sau khi album được phát hành, các thành viên của Nirvana đều tỏ thái độ không hài lòng với phần âm thanh có được từ Nevermind. Trong cuốn Come as You Are, Cobain bộc bạch: "Cứ nhìn lại quá trình thực hiện Nevermind là tôi lại cảm thấy phiền lòng. Nó cứ như kiểu một sản phẩm của Mötley Crüe được trình bày theo kiểu punk rock."

Nevermind được chỉnh âm toàn bộ vào lúc chiều tối ngày 2 tháng 8 tại The Mastering Lab ở Hollywood, California. Howie Weinberg bắt đầu công đoạn một mình này khi toàn bộ nhân viên của phòng thu đều không thể thu xếp vào khoảng thời gian này; khi Nirvana, Andy Wallace và Gary Gersh tới, Weinberg đã hoàn chỉnh hầu hết cả album. Một trong những ca khúc được chỉnh âm vào lúc đó chính là ca khúc ẩn "Endless, Nameless" đã được chèn vào phía cuối của "Something in the Way" vì một sai sót của Weinberg. Ông nhớ lại: "Ban đầu, như kiểu ai đó đã từng nói rằng nên đưa ca khúc đấy vào sau ca khúc cuối cùng của album. Có thể tôi đã nghe nhầm hướng dẫn, nên bạn có thể quy đó là lỗi của tôi. Có thể tôi đã quên không viết điều đó ra giấy khi Nirvana và hãng đĩa giải thích. Vậy nên nó không tồn tại trong khoảng 12.000 sản phẩm đầu tiên cho CD, album hay băng cassette." Khi ban nhạc phát hiện ra ca khúc này tồn tại trong album, Cobain đã yêu cầu cá nhân Weinberg phải trực tiếp sửa chữa lỗi này. Weinberg liền thay thế bằng cách đè 10 phút lặng sau "Something in the Way", rồi sau đó cho phát ca khúc ẩn này trong các ấn bản sau đó của album.

Âm nhạc

Cobain – người viết nhạc chính của Nirvana – đã lựa chọn việc sử dụng nhiều hợp âm power chord và chú trọng việc sáng tác các ca khúc thiên về pop song theo kèm những đoạn gằn guitar. Quan điểm của anh về Nevermind là việc tạo ra âm thanh "như The Knack và The Bay City Rollers bị bắt chước bởi Black Flag và Black Sabbath." Rất nhiều ca khúc của album bao gồm nhiều đoạn chuyên hợp âm dữ dội khi ban nhạc quyết định chuyển từ đoạn nhạc nhẹ nhàng sang đoạn ồn ào hơn. Dave Grohl nhớ lại rằng cách xử lý này tới từ quá trình bốn tháng thu âm album, khi ban nhạc có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc sử dụng các đoạn chuyển hợp âm trong quá trình thu jam.

Tạp chí Guitar World viết: "Âm thanh guitar của Cobain trong Nevermind đã định hình nhạc rock thập niên 90." Trong album này, Cobain sử dụng chủ yếu chiếc Fender Mustang của những năm 1960, chiếc Fender Jaguar nhãn DiMarzio, cùng vài chiếc Fender Stratocasters có lắp humbucker. Anh cũng thường dùng các đoạn chỉnh méo âm cùng âm vọng bằng pedal, rồi cả hiệu ứng "nước" trong "Come as You Are" hay trong đoạn mở đầu của "Smells Like Teen Spirit". Krist Novoselic thì thường hạ cây bass của mình xuống một cung rưỡi xuống âm Rê để "có được âm chuẩn".

Ca từ
Grohl nhớ lại Cobain từng nói với anh: "Âm nhạc đi trước, ca từ theo sau," và Grohl tin rằng Cobain luôn tập trung tất cả cho giai điệu các ca khúc của mình; lần này, Cobain cũng đã hoàn thành rất tốt công việc viết lời cho Nevermind. Thậm chí quan điểm của Cobain qua album này còn có nhiều lúc khó hiểu. Vig cho rằng rõ ràng khả năng của Cobain vào lúc này chưa tới đỉnh của mình. Ông bình luận: "Cho dù bạn không thể hiểu hết những gì anh ấy hát thì bạn cũng thấy nó đã rất căng rồi!" Cobain sau đó đã cảm thấy bực dọc khi nhiều nhà báo cố giải mã cách hát và nghĩa của những phần ca từ anh viết. Anh từng viết: "Chuyện quái gì mà các nhà báo cứ cố tìm hiểu với một tư tưởng Freud hạng hai để đánh giá ca từ của tôi, khi mà 90% những gì họ hiểu đều sai be bét?"

Charles R. Cross viết trong cuốn tiểu sử về Cobain, Heavier than Heaven (2001), rằng hầu hết những gì Cobain viết trong Nevermind đều lấy cảm hứng từ những trục trặc tình cảm với Tobi Vail. Sau khi mối quan hệ kết thúc, Cobain bắt đầu viết và vẽ theo chiều hướng bạo lực, trong đó phần nhiều là những căm hờn chính anh và mọi người. Các ca khúc được viết dù ít mang tính bạo lực hơn, nhưng vẫn mang nhiều sự khác biệt so với những sản phẩm đầu tay của anh vốn không tồn tại sự giận dữ. Cross viết: "Khoảng bốn tháng sau khi chia tay, Kurt đã viết tới nửa tá ca khúc và hầu hết đều bất hủ. Tất cả đều để nói về Tobi Vail." "Drain You" được bắt đầu bởi câu hát "One baby to another said 'I'm lucky to have met you'" vốn là lời Vail từng nói với anh, còn câu hát "It is now my duty to completely drain you" nhằm miêu tả vai trò của Vail trong mối quan hệ tình cảm với Cobain. Theo Novoselic, ""Lounge Act" là để nói về Tobi", và câu hát "I'll arrest myself, I'll wear a shield" nhằm miêu tả việc Cobain xăm hình logo của hãng K Records lên cánh tay để gây ấn tượng với Vail. Cho dù ca khúc "Lithium" được sáng tác trước khi Cobain gặp Vail, phần ca từ đã được thay đổi vì cô. Cobain cũng từng nói với tạp chí Musician rằng "một trong những kinh nghiệm cá nhân của tôi, như việc chia tay bạn gái và có những mối quan hệ tồi tệ, khiến cho ta thấy nhân vật trong các ca khúc thực sự cô đơn và mệt mỏi."

Thiết kế
Album ban đầu định mang tên Sheep và được Cobain thiết kế theo kiểu châm biếm nhằm tới những người có ý định mua đĩa của nhóm. Anh thậm chí đã viết cả một lời tựa cho album Sheep này: "Bởi vì chỉ mình bạn không muốn; bởi vì mọi người khác thì có." Novoselic nhớ lại rằng ban nhạc đi tới ý tưởng này khi họ có ý nhạo báng thái độ của công chúng với Chiến tranh vùng Vịnh. Sau khi quá trình thu âm hoàn tất, Cobain cảm thấy mệt mỏi về nhan đề album và đề nghị với Novoselic về cái tên Nevermind. Cobain cảm thấy khá thích thú về cái tên này vì nó có cảm hứng nhiều từ cuộc sống của riêng anh, và thực tế nó bị viết sai về mặt ngữ pháp.

Phần bìa của album là hình chụp một cậu nhóc trần truồng trong bể bơi, cố với về phía đồng tiền được móc vào lưỡi câu trước mặt. Theo Cobain, anh có ý tưởng này sau khi xem một chương trình truyền hình về một ca sinh dưới nước cùng Grohl. Anh đã đề nghị điều này với nhà sản xuất của Geffen là Robert Fisher. Fisher muốn thiết kế một buổi chụp ca sinh dưới nước thật, song nó quá tốn kém với kinh phí của hãng đĩa. Hơn nữa, những chịu trách nhiệm về đứa trẻ đã chấp nhận khoản tiền 7.500$/năm cho việc sử dụng bức hình, vậy nên Fisher đồng tình chuyển phương án sang việc gửi thợ chụp tới bể bơi để chụp hình cậu nhóc. Năm tấm hình đã được thực hiện với cậu nhóc ba tháng tuổi Spencer Elden, con trai người bạn của người thợ chụp hình. Tuy nhiên, có vấn đề khá nhạy cảm đó là dương vật của cậu nhóc lại rất dễ thấy trong bức hình. Geffen liền chỉnh sửa để có một bức hình không có hình ảnh nhạy cảm này, song họ lại sợ rằng điều đó dễ gây phản cảm cho người xem. Cuối cùng, họ đã chấp thuận khi Cobain đưa ra thỏa thuận sẽ có một miếng dán nhỏ che đi phần hình nhạy cảm đó. Anh nói: "Nếu bạn vẫn còn phản đối về chuyện này, chứng tỏ bạn là một kẻ ấu dâm."

Mặt bìa sau là bức hình một chú khỉ bằng nhựa được đặt trước một phông nền cắt dán được thiết kế bởi Cobain. Phần hình này có cả một chút quảng cáo cho một sản phẩm thịt bò, và lấy cảm hứng từ câu chuyện Inferno của Dante Alighieri và vài bức chỉnh sửa hình âm đạo phụ nữ mà Cobain có được từ một bệnh viện tư nhân. Cobain bổ sung: "Nếu bạn thử nhìn kỹ hơn, thực ra đó là bức hình của Kiss được đặt trên một miếng thịt bò." Phần phụ chú cho album có ghi không đầy đủ phần lời các ca khúc, thay vào đó là các phần lời ngẫu nhiên cùng nhiều phần lời không được sử dụng mà Cobain từng sáng tác cho các bài thơ của mình.

Phát hành
Nevermind được phát hành vào ngày 24 tháng 9 năm 1991. Các cửa hàng băng đĩa tại Mỹ nhận được 46.251 đĩa trong đợt phát hành đầu tiên, trong khi 35.000 đĩa được chuyển tới Anh – nơi mà trước đó album Bleach đã có được thành công đáng kể. Đĩa đơn đầu tay "Smells Like Teen Spirit" được ra mắt ngày 10 tháng 9 với mục đích xây dựng phần nền alternative rock tới người hâm mộ, trong khi đĩa đơn tiếp theo "Come as You Are" là một sản phẩm tiếp theo đảm bảo nhận được nhiều sự chú ý. Ban nhạc cũng tổ chức một tour diễn ngắn trong 4 ngày tại Mỹ để quảng bá album. Geffen Records hi vọng rằng Nevermind sẽ bán được khoảng 250.000 bản, tương đương với lượng đĩa bán được bởi album đầu tay Goo của Sonic Youth. Điều họ mong đợi nhất chính là nếu tất cả làm việc hết sức, album có thể có được chứng chỉ Vàng vào tháng 9 năm 1992.

Album xuất hiện tại Billboard 200 ở vị trí 144. Geffen dành 1 nửa số lượng đĩa phát hành cho thị trường Tây Bắc nước Mỹ, nơi mà lượng tiêu thụ là rất lớn và album trở nên hết hàng từ rất sớm. Họ đành phải cho sản xuất thêm các album khác của nhóm nhầm đảm bảo lượng yêu cầu tại đây. Nevermind bán khá chạy, song mọi việc chỉ thực sự khác biệt khi đĩa đơn "Smells Like Teen Spirit" trở nên ngày một nổi tiếng. Video của ca khúc được công chiếu lần đầu trên kênh MTV qua chương trình 120 Minutes, nhưng vốn dĩ ca khúc đã được biết tới rất nhiều ngay từ trước chương trình đó. Chẳng bao lâu sau, đĩa đơn đã có được chứng chỉ Vàng, song ban nhạc lại không bận tâm tới điều đó. Novoselic nhớ lại: "À phải chúng tôi cũng vui chứ. Thật sự nghe nó rất hay. Thậm chí khá trang nhã. Nhưng tôi chưa bao giờ có chút thích thú về mấy cái danh hiệu đó. Nó nghe rất hay, tôi chỉ nghĩ vậy thôi."

Khi ban nhạc bắt đầu tour diễn vòng quanh châu Âu vào tháng 11 năm 1991, và Nevermind bắt đầu xuất hiện lần đầu tiên trong Billboard 40 với vị trí 35. Khi đó, "Smells Like Teen Spirit" đã trở thành bản hit kinh điển và album được bán rất chạy, cho dù Geffen không thực hiện một chiến dịch quảnh bá rầm rộ tương xứng với lượng đĩa tiêu thụ. Giám đốc Ed Rosenblat của hãng từng trả lời phỏng vấn với tờ The New York Times: "Chúng tôi chẳng làm điều gì cả. Nó chỉ là một bản thu "làm cho xong" như bao bản thu khác." Khi Nirvana đi diễn vòng quanh châu Âu vào cuối năm 1991, họ nhận ra rằng buổi diễn đã bị cháy vé, truyền hình đã quay trực tiếp cả chương trình của họ, còn "Smells Like Teen Spirit" thì xuất hiện khắp nơi cả trên đài phát thanh lẫn vô tuyến.

Nevermind trở thành album quán quân đầu tiên của Nirvana vào ngày 11 tháng 1 năm 1992 sau khi thay thế Michael Jackson tại Billboard 200. Vào lúc đó, album bán được khoảng 300.000 bản. "Come as You Are" được phát hành dưới dạng đĩa đơn vào tháng 3 năm 1992 và cũng trở thành bản hit toàn cầu, đạt vị trí số 9 tại UK Singles Chart và 32 tại Billboard Hot 100. 2 đĩa đơn tiếp theo là "Lithium" và "In Bloom" lần lượt có được vị trí số 11 và 28 tại bảng xếp hạng UK Singles Chart.

Album sau đó có được chứng chỉ Vàng và Bạch kim từ RIAA vào tháng 11 năm 1991, Kim cương vào tháng 3 năm 1999. Tại Canada, album cũng có được chứng chỉ Kim cương (tương đương với 1 triệu đĩa bán) bởi CRIA vào tháng 3 năm 2001. Nevermind cũng có 2 lần chứng chỉ Bạch kim tại Anh. Năm 1996, Mobile Fidelity Sound Lab cho phát hành album này dưới dạng đĩa than như một phần cho serie ANADISQ 200, cùng với đó là 1 CD khảm 24 carat vàng. Bản CD cũng có ca khúc "Endless, Nameless". Bản LP thì nhanh chóng được bán hết vì số lượng rất hạn chế, trong khi bản CD vẫn còn bày bán sau nhiều năm. Năm 2009, Original Recordings Group cũng cho phát hành Nevermind với đĩa than tráng xanh 180g ấn bản hạn chế, theo kèm là một đĩa than đen 180g chỉnh âm bởi Bernie Grundman từ những phần băng gốc đầu tiên. Sản phẩm được đánh giá rất cao về chất lượng âm thanh. Tính tới năm 2008, album đã bán được tổng cộng hơn 30 triệu bản.

Ấn bản 2001 và ấn bản Deluxe
Tháng 12 năm 2001, nhân kỷ niệm 20 năm phát hành album, Universal Music Enterprises cho ra mắt ấn bản 2-CD Deluxe và 4-CD/1-DVD Super Deluxe của Nevermind. CD thứ nhất của cả hai ấn bản là album gốc với phần thu tại phòng thu cũng như trực tiếp ở mặt B. CD thứ 2 bao gồm những bản thu nháp đầu tiên, trong đó có cả những ca khúc sau này nằm trong album, các buổi thu tại Smart Studios và một vài bản thu của nhóm với máy thu âm cầm tay. CD thứ 2 này cũng có cả hai ca khúc được thu tại phòng thu của BBC. Đĩa thứ 3 còn có tên Super Deluxe bao gồm những bản mix bởi Butch Vig, ghi đè kiểu "Devonshire Mixes" cho tất cả các ca khúc trừ "Polly" và "Endless, Nameless". Đĩa thứ 4 trong ấn bản Super Deluxe là CD và DVD Live at the Paramount.

Đón nhận của công chúng

Việc quảng bá Nevermind của Geffen không được thực hiện tốt như những hãng đĩa lớn khác. Họ tập trung chủ yếu vào những đơn vị phát hành lâu năm cũng như hướng tới những tạp chí lớn thuộc khu vực Seattle. Một trong những đánh giá tích cực bất ngờ nhất là những nhận xét cho rằng hãng đĩa đã chuẩn bị khâu phát hành vô cùng kỹ càng.

Ban đầu, Nevermind không có được nhiều chú ý, và khá nhiều cửa hàng từ chối bán đĩa. Sau nhiều tháng và đặc biệt sau khi "Smells Like Teen Spirit" xuất hiện nhiều hơn trên đài phát thanh, việc "chạy đua" phát hành album đột phá này bắt đầu. Tuy nhiên, những chú ý dồn vào Coban thậm chí còn lớn hơn cả với album. Hầu hết những đánh giá vào thời điểm này là khá tích cực. Karen Schoemer của tờ The New York Times viết: "Với Nevermind, Nirvana đã có những thành công rõ rệt. Nó chứa đựng nội dung hấp dẫn, cảm xúc đa dạng, nhiều đoạn hòa âm và cả những từ ngữ sáng tạo nhằm lấp đầy hàng giờ thưởng thức." Schoemer kết luận "Nevermind thực sự tinh tế và được sản xuất tốt hơn những gì mà mấy ban nhạc ngang hàng như Dinosaur Jr. hay Mudhoney từng thực hiện." Entertainment Weekly dành cho album điểm A- và cây viết David Browne cho rằng với Nevermind, Nirvana đã chứng minh rằng họ "chưa bao giờ thỏa mãn" với việc có một thứ âm thanh "bình thường" khi so sánh với những ban nhạc đương thời khác. Để kết thúc bài nhận xét của mình trên tờ Melody Maker, Everett True viết "Khi Nirvana cho ra mắt Bleach vài năm trước, những người lạc quan trong số chúng ta đã mường tượng ra rằng họ có tiềm năng tạo nên một album có khả năng làm lu mờ tất cả những sản phẩm khác. Cảm ơn Chúa rằng chúng ta đã đúng." Tạp chí Spin dành cho album đánh giá "tích cực" khi nhấn mạnh "bạn có thể hát nhẩm theo tất cả các ca khúc này cho tới cuối đời – hoặc chí ít là cho tới khi băng hay CD của bạn bị hỏng". Tờ Select cũng tặng album 4/5 sao tối đa, so sánh ban nhạc với những nghệ sĩ như Jane's Addiction, Sonic Youth và Pixies, kết luận album "đã chứng minh rằng Nirvana thuộc về một đẳng cấp cao".

Nhiều đánh giá thì không hoàn toàn tích cực. Tạp chí Rolling Stone chỉ cho album 4/5 sao. Cây bút Ira Robbins viết: "Nếu Nirvana không thể tìm tới một điều gì đó mới thì Nevermind không có nhiều ca khúc, hình tượng và quan điểm đặc sắc hơn một sản phẩm tổng hợp lại những ca khúc hit được ưa chuộng qua đài phát thanh của các trường trung học." The Boston Globe tỏ ra không có nhiều hứng thú với album, nhà phê bình Steve Morse viết "Nhìn chung, Nevermind được tạo nên từ thứ punk-pop mà chúng ta vẫn thấy từ Iggy Pop cho tới Red Hot Chili Peppers", và cho rằng "ban nhạc chỉ có một chút thậm chí không có gì để diễn đạt, chủ yếu dựa vào những cảm xúc lan man của ca sĩ - người viết lời Kurt Cobain."

Nevermind được bình chọn là album của năm bởi mục Pazz & Job của tuần báo The Village Voice, ngoài ra "Smells Like Teen Spirit" cũng đứng đầu trong danh sách đĩa đơn và video của năm. Nevermind còn đứng đầu tại nhiều bảng xếp hạng khác, và nhà phê bình Robert Christgau đã nhận xét trong bài viết của mình về album: "Với một thứ pop khiêm nhường bất ngờ nhất, họ đã có được thành công khiêm nhường nhất giống như De La Soul vào năm 1990. Hơn nữa, những chứng chỉ Bạch kim liên tiếp đã minh chứng một cách đầy đủ đánh giá của công chúng về thứ nhạc indie từ nước Mỹ – âm thanh, nhịp điệu và quan điểm – mà tới một nửa độc giả [của mục Pazz & Jop] đã đồng tình."

Di sản

Nevermind trở nên vô cùng nổi tiếng trong cộng đồng nhạc grunge tại Seattle, tuy nhiên nó cũng đưa hình ảnh của alternative rock trở nên phổ biến khi tạo nên một thị trường và văn hóa chung. Thành công của Nevermind gây bất ngờ cho chính bản thân Nirvana vào lúc đó, những người vốn chưa thực sự được biết tới nhiều so với bản thân album này. Guy Picciotto của nhóm Fugazi bình luận: "Nó như kiểu biến album của chúng tôi như một bãi tiểu bậy giữa khu rừng lớn nếu so sánh với tầm vóc của nó vậy. Nó khiến chúng tôi như kiểu chỉ chơi ukulele nếu nhìn vào sự tác động khác biệt mà họ đã tạo nên." Năm 1992, Jon Pareles của tờ The New York Times đã nói về những ảnh hưởng sau khi album được phát hành: "Đột nhiên, chẳng ai còn muốn đặt cược nữa. Chưa có một ai từng có những ca khúc của khoảng chục, có lẽ là hàng trăm, ban nhạc bừa bãi, nghịch ngợm và lếch thếch ấy – những người có thể sẽ bán được cả triệu đĩa ngoài kia." Những nhà sản xuất thu âm bắt đầu có được những bước tiến và cả hợp đồng thu âm với các nhóm nhạc, và những chiến dịch cũ dành cho các ban alternative rock đã được thay thế bằng các phương pháp nhằm có được sự nổi tiếng một cách nhanh nhất.

Michael Azerrad trong cuốn tiểu sử Come as You Are: The Story of Nirvana (1993) về ban nhạc đã cho rằng Nevermind đã đánh dấu bước ngoặt thế hệ thời đại kết thúc thời kỳ bùng nổ âm nhạc rock and roll từ những năm 50 và cả thời kỳ thống trị của thế hệ baby boom đối với âm nhạc. Ông viết: "Nevermind xuất hiện thực sự đúng lúc. Đây là thứ âm nhạc được tạo ra bởi, dành cho, và nói về một thế hệ trẻ mới – những người quá bị giám sát, bị lãng quên hoặc quá được chiều chuộng." Tạp chí Rolling Stone bình luận trong đoạn giới thiệu khi Nevermind ở vị trí số 17 trong danh sách "500 album vĩ đại nhất": "Chưa từng có một album nào có thể tạo ảnh hưởng lên cả thế hệ – cả một thế hệ trẻ tuổi bỗng đột ngột chuyển sang punk – như một hiệu ứng thảm họa bởi những người tạo ra nó."

Nevermind tiếp tục nhận được nhiều đánh giá tích cực sau khi phát hành. Rolling Stone đánh giá đây là album hay nhất của thập kỷ 1990, gọi đây "album đã cho phép nói rằng thập niên 90 không phải là vứt đi". Cây viết Josh Tyrangiel của tạp chí Time gọi đây là "album mượt mà nhất thập kỷ" trong danh sách "100 album vĩ đại nhất" của họ. Pitchfork Media xếp album ở hạng 6 trong danh sách album của thập kỷ với lời chú thích "bất kể ai đã từng ghét album này thì giờ phải cố tỏ ra là mình hay, và buộc phải cố gắng hơn nữa." Năm 2006, độc giả tờ Guitar World xếp album ở vị trí số 8 trong danh sách "100 album guitar hay nhất". Entertainment Weekly cũng xếp Nevermind ở vị trí số 10 trong danh sách album vĩ đại nhất của họ vào năm 2013 Năm 2005, album được Thư viện Quốc hội Mỹ cho vào trong danh sách thu âm quốc gia trong vai trò tuyển tập những âm thanh "quan trọng về mặt văn hóa, lịch sử và thẩm mỹ" của thế kỷ 20.

Danh sách bài hát
Tất cả các bài hát đều được viết và biên soạn bởi Kurt Cobain, các sáng tác khác được ghi chú bên.

Ấn bản kỷ niệm 20 năm phát hành
Đĩa 1
"Something in the Way" – 3:52 / Yên lặng – 0:16 / "Endless, Nameless" – 6:44 (ca khúc ẩn)
"Even in His Youth" ("Smells Like Teen Spirit" b-side) – 3:03
"Aneurysm" ("Smells Like Teen Spirit" mặt B) – 4:46
"Curmudgeon" ("Lithium" mặt B) – 2:59
"D-7" ("Lithium" mặt B) – 3:45
"Been a Son" ("Lithium" mặt B) – 2:31
"School" (trực tiếp, "Come as You Are" mặt B) – 2:33
"Drain You" (trực tiếp, "Come as You Are" mặt B) – 2:53
"Sliver" (trực tiếp, "In Bloom" mặt B) – 2:04
"Polly" (trực tiếp, "In Bloom" mặt B) – 2:47

Đĩa 2 – Smart Sessions, Boombox Rehearsals, BBC Sessions
"In Bloom" (tháng 4 năm 1990, Smart Studios) – 4:32
"Breed (Immodium)" (tháng 4 năm 1990, Smart Studios) – 3:15
"Lithium" (tháng 4 năm 1990, Smart Studios) – 4:31
"Polly" (tháng 4 năm 1990, Smart Studios) – 2:59
"Stay Away" (tháng 4 năm 1990, Smart Studios) – 3:29
"Here She Comes Now" (tháng 4 năm 1990, Smart Studios) – 5:01
"Sappy" (tháng 4 năm 1990, Smart Studios) – 3:57
"Smells Like Teen Spirit" (tháng 3 năm 1991, Tacoma) – 5:40
"Verse Chorus Verse" (tháng 3 năm 1991, Tacoma) – 3:14
"Territorial Pissings" (tháng 3 năm 1991, Tacoma) – 2:12
"Lounge Act" (tháng 3 năm 1991, Tacoma) – 2:38
"Come as You Are" (tháng 3 năm 1991, Tacoma) – 4:12
"Old Age" (tháng 3 năm 1991, Tacoma) – 4:32
"Something in the Way" (tháng 3 năm 1991, Tacoma) – 5:31
"On a Plain" (tháng 3 năm 1991, Tacoma) – 3:21
"Drain You" (tháng 9 năm 1991, BBC Studios) – 4:04
"Something in the Way" (tháng 11 năm 1991, BBC Studios) – 3:23

Ấn bản Super Deluxe
Đĩa 3 – Nevermind: The Devonshire Mixes
"Smells Like Teen Spirit" – 5:02
"In Bloom" – 4:16
"Come as You Are" – 3:40
"Breed" – 3:04
"Lithium" – 4:18
"Territorial Pissings" – 2:14
"Drain You" – 3:41
"Lounge Act" – 2:37
"Stay Away" – 3:27
"On a Plain" – 3:28
"Something in the Way" – 3:55

Đĩa 4 và DVD – Live at the Paramount
"Jesus Don't Want Me for a Sunbeam" – 3:29
"Aneurysm" – 4:49
"Drain You" – 3:46
"School" – 2:51
"Floyd the Barber" – 2:27
"Smells Like Teen Spirit" – 4:45
"About a Girl" – 3:13
"Polly" – 3:03
"Breed" – 3:10
"Sliver" – 2:11
"Love Buzz" – 3:34
"Lithium" – 4:38
"Been a Son" – 2:15
"Negative Creep" – 2:43
"On a Plain" – 3:04
"Blew" – 4:09
"Rape Me" – 2:59
"Territorial Pissings" – 2:55
"Endless, Nameless" – 6:25

DVD
"Smells Like Teen Spirit" – 4:38
"Come as You Are" – 3:46
"Lithium" – 4:15
"In Bloom" – 4:59

Đĩa 1 của ấn bản Deluxe thuộc quyền phát hành duy nhất của hãng Target. Ấn bản này sau đó nằm trong bản phát hành hạn chế box set 4 LP.

Xếp hạng

Album gốc

Ấn bản kỷ niệm 20 năm phát hành

Xếp hạng cuối năm

Bảng xếp hạng của thập niên

Chứng nhận

Bảng xếp hạng đĩa đơn

Xếp hạng bài hát khác

Thành phần tham gia sản xuất
Nirvana
 Kurt Cobain (được ghi trong "Monkey Photo" dưới tên Kurdt Kobain) – hát chính, hát nền, guitar chính, guitar nền, guitar acoustic trong "Polly" và "Something in the Way", chụp ảnh.
 Krist Novoselic (được ghi dưới tên Chris Novoselic) – bass, intro trong "Territorial Pissings".
 Dave Grohl – trống, hát nền.

Nghệ sĩ khác
 Chad Channing – chiêng trong "Polly", trống trong các bản thu "Smart Studios" (Deluxe Edition).
 Kirk Channing – cello trong "Something in the Way".

Kỹ thuật viên
 Craig Doubet – kỹ thuật viên phòng thu, kỹ thuật âm thanh.
 Spencer Elden – nhân vật ảnh bìa.
 Robert Fisher – thiết kế.
 Michael Lavine – nhiếp ảnh gia.
 Jeff Sheehan – kỹ thuật viên phòng thu.
 Butch Vig – sản xuất.
 Andy Wallace – kỹ thuật âm thanh.
 Howie Weinberg – chỉnh âm.
 Kirk Weddle – ảnh bìa.
 Bob Ludwig – chỉnh âm ấn bản kỷ niệm 20 năm phát hành.

Xem thêm
 Album hay nhất năm của NME
Classic Albums: Nirvana – Nevermind
 Congregation (album)
 Nevermind It's an Interview
 Danh sách album bán chạy nhất tại Mỹ
 Danh sách album bán chạy nhất thế giới

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài
 Nevermind tại trang web chính thức của Nirvana
 Nevermind tại MusicBrainz (theo danh sách phát hành).

Album của Nirvana
Album năm 1991
Album quán quân Billboard 200
Album trực tiếp năm 2011
Album video năm 2011


title: Thorelliola

text:
{{Bảng phân loại
| name = Thorelliola
| image =
| image_caption =
| image_width = 250px
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Arachnida
| ordo = Araneae
| familia = Salticidae
| subfamilia = Euophryinae
| genus = Thorelliola
| genus_authority = Strand, 1942
| diversity_link = Danh sách các loài trong họ Thorelliola
| diversity = 10 loài
| type_species = Plexippus ensifer| type_species_authority = Thorell, 1877
| range_map = Distribution.thorelliola.1.png
| range_map_caption = range của Thorelliola| range_map_width = 250px
| subdivision_ranks = Loài
| subdivision =
Xem bài
}}Thorelliola là một chi nhện trong họ Salticidae (nhện nhảy).
Chi này được đặt tên theo Tamerlan Thorell.

Loài
 Thorelliola biapophysis Gardzinska & Patoleta, 1997 (đảo Ambon, quần đảo Banda)
 Thorelliola cyrano Szüts & De Bakker, 2004 (New Guinea)
 Thorelliola doryphora (Thorell, 1881) (New Guinea)
 Thorelliola dumicola Berry, Beatty & Prószynski, 1997 (quần đảo Caroline)
 Thorelliola ensifera (Thorell, 1877) (Malaysia đến Sulawesi, Hawai'i)
 Thorelliola glabra Gardzinska & Patoleta, 1997 (quần đảo Banda)
 Thorelliola javaensis Gardzinska & Patoleta, 1997 (Java)
 Thorelliola mahunkai Szüts, 2002 (New Guinea)
 Thorelliola monoceros (Karsch, 1881) (quần đảo Marshall)
 Thorelliola truncilonga Gardzinska & Patoleta, 1997 (New Guinea)

Đọc thêm
  (2002): Description of a new horned jumping spider species, Thorelliola mahunkai (Araneae: Salticidae) from New Guinea. Folia entomologica hungarica.'' 63: 17-22. PDF

Chú thích

Tham khảo

Spilargini


title: Nepenthes edwardsiana

text:
Nepenthes edwardsiana, tiếng Anh là Splendid Pitcher-Plant, là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài cây nhiệt đới đặc hữu của núi Kinabalu và núi láng giềng, núi Tambuyukon ở Sabah, Borneo Malaysia..

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nepenthes edwardsiana  at ARKive
 Nepenthes edwardsiana  at NPGS/GRIN

E
Thực vật biểu sinh
Thực vật ăn thịt châu Á


title: Sa giông đuôi kiếm Nhật Bản

text:
Sa giông đuôi kiếm Nhật Bản (danh pháp hai phần: Cynops ensicauda) là một loài kỳ giông trong họ Kỳ giông. Sa giông đuôi kiếm Nhật Bản có phạm vi phân bố rất nhỏ và có thể tìm thấy ở một số đảo cực nam Nhật Bản. Loài này dài 5-7 inch .

Chú thích

Tham khảo

 Hallowell, 1861 "1860": Report upon the Reptilia of the North Pacific Exploring Expedition, under command of Capt. John Rogers, U. S. N. Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia, ,  (texte intégral).

 IUCN Red List listing
 Caudata Culture caresheet and photos of Swordtail Newt

E
Động vật đặc hữu Nhật Bản
Động vật lưỡng cư Nhật Bản
E


title: Sa giông Trình Cống

text:
Sa giông Trình Cống (danh pháp hai phần: Hypselotriton chenggongensis) là một loài kỳ giông trong họ Kỳ giông. Chi cynops sẽ được chia. Các loài Trung Quốc và loài Nhật Bản sẽ được chia thành hai chi khác nhau, sa giông Trình Cống nằm giữa hai chi dự kiến này. Có nhiều cuộc tranh luận về tính hợp lệ của Cynops cyanurus và Cynops chenggongensis. Có một gợi ý rằng hầu hết các động vật nuôi nhốt có gọi là Cynops cyanurus có thể là chenggongensis. Phân tích của chi là cần thiết để làm rõ tình hình.

Chú thích

Tham khảo

  Database entry includes a range map and a brief justification of why this species is listed as data deficient
 Kou & Xing, 1983: A new species of Cynops from Yunnan. Acta Herpetologica Sinica (Liangqi baxing dongwu yanjiu), Chengdu New Series, , , .

C
Động thực vật Vân Nam
Động vật đặc hữu Trung Quốc
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật được mô tả năm 1893
C


title: Sa giông bụng đỏ Trung Quốc

text:
Sa giông bụng đỏ Trung Quốc (danh pháp hai phần: Cynops orientalis) là một loài kỳ giông trong họ Kỳ giông. Loài này dài 6–10 cm và có màu đen với màu cam sáng ở phía bên bụng. Loài này thường được nuôi làm cảnh, thường bị nhầm lẫn với sa giông bụng đỏ Nhật (Cynops pyrrhogaster) do tương đồng về kích cỡ và màu sắc. C. orientalis thường có da mượt hơn và đuôi tròn hơn C. pyrrhogaster, và có các tuyến mang tai ít rõ ràng hơn.

Sa dông bụng đỏ Trung Quốc có độc tố nhẹ độc và bài tiết qua da của chúng.

Chú thích

Tham khảo

  Database entry includes a range map and justification for why this species is of least concern
Chang, Mangven L. Y. 1936. Contribution à l'étude Morphologique, Biologique et systématique des Amphibiens urodèles de la Chine. Libraire Picart, Paris, 156 p.
Brodie, Edmund D., Jr., John Hensel, Jr. and Judith Johnson. "Toxicity of the Urodele Amphibians Taricha, Notophthalmus, Cynops and Paramesotriton (Salamandridae)" Copeia. 1974. n2. p506-511.

O
Động vật đặc hữu Trung Quốc
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật được mô tả năm 1783


title: Theridion impressum

text:
Theridion impressum là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Theridion. Theridion varians được miêu tả năm 1881 bởi L. Koch.
Loài nhện này phổ biến rộng rãi ở nam trung bộ nước Anh, nhưng trở thành rải rác hoặc vắng mặt trong các bộ phận phía tây và phía bắc, và rất hiếm ở một số vùng phía đông, bao gồm ghi lại các hạt như Essex. Nó có một bản phân phối rộng rãi ở Cổ bắc giới (miền Toàn bắc) (Platnick 1998) và phổ biến rộng rãi ở miền tây và Trung Âu.

Chú thích

Tham khảo


title: Đặng Vũ

text:
Đặng Vũ (, 2 - 58), tên tự là Trọng Hoa, người Tân Dã, Nam Dương, tướng lĩnh, khai quốc công thần nhà Đông Hán, đứng đầu Vân Đài nhị thập bát tướng.

Từ nhỏ thông minh
Ông từ nhỏ thông minh, 13 tuổi đã biết làm thơ, về sau du học Trường An. Khi ấy Lưu Tú cũng du học Trường An, Vũ tuy nhỏ tuổi, nhưng gặp Lưu Tú đã biết không phải kẻ tầm thường, lập tức kết thân. Mấy năm sau, ông quay về nhà.

Cuối thời nhà Tân, khắp nơi nổi dậy, hào kiệt quê nhà muốn đề cử Vũ làm thủ lĩnh để khởi sự, ông không theo. Nghe tin Canh Thủy đế mệnh cho Lưu Tú bình định Hà Bắc, ông lập tức khăn gói vượt sông sang bờ bắc, đến Nghiệp  thì gặp được. Hai người nói chuyện thâu đêm, Vũ khuyên ông ta mời gọi anh hùng, thu lấy lòng dân mà tự lập. Lưu Tú rất hài lòng, lệnh cho bộ hạ gọi ông là Đặng tướng quân, mỗi khi có việc lớn, ắt được cùng bàn bạc.

Không lâu sau, Vương Lang nổi dậy, Vũ theo Lưu Tú lánh sang Kế , rồi đến Tín Đô , có được mấy ngàn quân, lệnh cho ông soái lĩnh, đánh hạ Quảng A .

Trong thời gian này, Lưu Tú tuyển nhiệm tướng lĩnh, thường hỏi qua ý kiến của Vũ. Những người mà ông tiến cử, đều là kỳ tài quân sự, nên càng được kính trọng.

Về sau Lưu Tú mệnh cho Vũ và bọn Cái Duyên đi dẹp nghĩa quân Đồng Mã ở Thanh Dương. Bọn Duyên đi trước, không thắng được, lui về giữ thành, bị địch vây khốn. Ông soái quân đại phá nghĩa quân mà giải vây, bắt sống đại tướng của địch.

Đưa quân tây tiến
Năm Canh Thủy thứ 2 (24), Lưu Tú muốn tranh giành Quan Trung với triều đình Canh Thủy, bèn bái Vũ làm Tiền tướng quân, Trì tiết, soái 2 vạn tinh binh, được tự chọn cấp dưới đi cùng. Ông lấy Hàn Hâm làm Quân sư, Lý Văn, Lý Xuân, Trình Lự làm Tế tửu, Phùng Âm làm Tích nỗ tướng quân, Phàn Sùng  làm Kiêu kị tướng quân, Tông Hâm làm Xa kị tướng quân, Đặng Tầm làm Kiến uy tướng quân, Cảnh Hân  làm Xích mi tướng quân, Tả Vu làm Quân sư tướng quân, dẫn binh tây tiến.

Tháng giêng năm Kiến Vũ đầu tiên (25), Vũ soái quân vượt núi Thái Hành, ra khỏi Cơ quan  tiến đánh Hà Đông . Hà Đông đô úy đóng cửa cố thủ, quân Hán tấn công 10 ngày, phá được, thu lấy rất nhiều quân nhu lương thực. Kế đó soái quân vây An Ấp , nhưng mấy tháng vẫn chưa hạ được. Tướng Canh Thủy là Phàn Tham soái mấy vạn quân, vượt núi Đại Dương đến tấn công, ông sai các tướng quay lại đánh trả ở Giải Nam, đại phá địch, chém đầu Tham.

Tướng Canh Thủy là bọn Định Quốc thượng công Vương Khuông, Huấn Tương Ấp vương Thành Đan, Kháng uy tướng quân Lưu Quân hợp quân hơn 10 vạn, tiếp tục tấn công, quân Hán gặp bất lợi, Phàn Sùng tử trận. Trời về chiều, đôi bên bãi chiến. Bọn Hàn Hâm khuyên Vũ nhân đêm tối lui quân, ông không nghe. Ngày hôm sau là ngày Quý Hợi, bọn Khuông tránh ngày cuối của Lục Giáp nên không ra đánh, ông nhân đó chỉnh đốn đội ngũ, sắp xếp chỉ huy. Ngày thứ 3, Vương Khuông dốc quân đến đánh, Vũ lệnh cho trong quân không được vọng động, đợi đối phương đến gần, mới nổi trống cùng tiến lên, đại phá địch. Bọn Khuông bỏ quân mà chạy, Vũ soái khinh kỵ đuổi theo, bắt được Lưu Quân cùng Hà Đông thái thú Dương Bảo, Trì tiết trung lang tướng Nhị Cương, đều chém đầu, thu được 6 ngọn cờ tiết, 500 ấn thụ, binh khí không đếm xuể, bình định xong Hà Đông. Ông thừa chế lấy Lý Văn làm Hà Đông thái thủ, đặt các chức huyện lệnh để trị lý.

Cùng tháng, Lưu Tú lên ngôi ở Cảo Ấp , chính là Hán Quang Vũ đế, phái sứ giả mang cờ tiết đến bái Vũ làm Đại tư đồ, ban ấn thụ Phụng xa đô úy, phong Toản hầu, thực ấp vạn hộ. Khi ấy Vũ mới 24 tuổi.

Vũ đưa quân từ Phần Âm  vượt sông, vào Hạ Dương . Trung lang tướng Tả phụ đô úy của Canh Thủy tấn công Thừa Hấp, đưa 10 vạn người hợp với quân ở Tả Phùng Dực  cùng chống lại Vũ, ông đánh bại bọn họ. Khi ấy quân Xích Mi tiến vào Trường An, quân kỷ không tốt, trăm họ hoang mang. Nghe nói quân của Vũ kỷ luật nghiêm minh, trên đường không tơ hào gì, lại không ai địch nổi, nên người theo hàng có đến hàng ngàn. Ở nơi ông dừng xe dựng cờ tiết, úy lạo trăm họ, già trẻ trai gái chen chúc dưới xe, ai cũng vui mừng, vì thế tiếng tăm vang dội Quan Tây. Quang Vũ đế nghe biết, rất hài lòng.

Đánh mất Trường An
Bộ hạ của Vũ khuyên ông vào Quan, nhưng Vũ muốn trước tiên đánh lấy 3 quận Thượng Quận, Bắc Địa, An Định, nuôi dưỡng sức người, sức của. Vì thế ông đưa quân về phía bắc tiến đến Tuần Ấp , các quận, huyện nối nhau quy phục. Quang Vũ đế thúc giục ông tiến quân, nhưng Vũ vẫn kiên trì quan điểm, phái quân đánh lấy các huyện của Thượng Quận , lưu Phùng Âm, Tông Hâm ở lại giữ Cẩu Ấp, tự thống quân chủ lực bình định Bắc Địa . Nhưng 2 người lại tranh quyền giành công, Âm giết Hâm rồi quay ra chống lại Vũ. Ông sai sứ hỏi kế Quang Vũ đế, đế suy đoán thuộc hạ thân tín của Âm là Hộ quân Hoàng Phòng sẽ bắt Âm, quả nhiên như vậy!

Mùa xuân năm Kiến Vũ thứ 2 (26), Vũ được tăng phong làm Lương hầu, thực ấp 4 huyện. Nghĩa quân Xích Mi có nội loạn, rời Trường An chạy sang phía tây đến Phù Phong , Vũ nhân lúc Trường An trống rỗng mà tiến vào, đóng quân ở hồ Côn Minh , khao thưởng sĩ tốt. Ông soái các tướng trai giới, chọn ngày lành, sửa soạn lễ vật mà cúng tế miếu Cao Tổ, tìm lại bài vị của 11 đời Hoàng đế nhà Hán, sai sứ báo tin về Lạc Dương, nhân đó xem xét lăng tẩm, cắt đặt quan chức coi sóc.

Vũ đưa quân giao chiến với Duyên Sầm ở Lam Điền, không thắng, quay về thu hoạch lương thực của Vân Dương. Hán Trung vương Lưu Gia đến hàng, gia tướng Lý Bảo của ông ta có hành vi vô lễ, ông chém đi. Em trai Bảo thu lấy bộ hạ của ông ta chống lại Vũ, giết chết tướng quân Cảnh Hân. Từ khi Phùng Âm làm phản, uy tín của Vũ đã kém đi, lại thiếu thốn lương thực, những người quy phụ đều rời bỏ. Lúc này nghĩa quân Xích Mi quay lại đánh Trường An, Vũ đưa quân giao chiến, thua chạy, lui về Cao Lăng, sĩ tốt đói kém, phải ăn rau cỏ. Đế gọi về, trách ông cố chống lại quân Xích Mi liều chết vì đói nên mới thất bại. Vũ lấy làm xấu hổ về việc không lập được công, mấy lần phái binh quay lại dò xét, đều gặp bất lợi.

Mùa xuân năm thứ 3 (27), Vũ nhận lệnh tiến đánh Xích Mi, yêu cầu Phùng Dị cùng chống địch. Dị cho rằng nên thả cho quân Xích Mi đi qua, rồi đông – tây giáp kích, ông không nghe, cùng bộ tướng là Xa kỵ tướng quân Đặng Hoằng gấp gáp đón đánh. Hoằng cùng nghĩa quân giao chiến cả ngày, quân Xích Mi lui chạy, ngụy trang những xe chở đất bùn làm xe chở lương thực. Quân Hoằng tranh giành lẫn nhau, nghĩa quân quay lại tấn công, Hoằng đại bại. Vũ, Dị hợp quân đến cứu, Xích Mi lui chạy, Vũ đuổi theo, đại bại, chỉ còn 24 kỵ binh chạy thoát về Nghi Dương. Ông dâng trả ấn thụ Đại tư đồ, Lương hầu, có chiếu giao lại cho ông ấn thụ Lương hầu. Mấy tháng sau, được bái làm Hữu tướng quân.

Mùa xuân năm thứ 4 (28), Vũ cùng Phục Hán tướng quân Đặng Diệp, Phụ Hán tướng quân Vu Khuông tại Đặng đánh bại Duyên Sầm. Ông đuổi đến Vũ Đương, lại phá được địch. Duyên Sầm trốn về Hán Trung, còn bộ hạ của ông ta đều hàng.

Cuối đời
Năm thứ 13 (37), bình xong thiên hạ, Quang Vũ đế gia phong công thần, phong Vũ làm Cao Mật hầu, thực ấp 4 huyện Cao Mật, Xương An, Di An, Thuần Vu; lại phong em trai của ông là Khoan làm Minh Thân hầu.

Theo lệ, ông bị bãi tất cả các quan chức, nhưng nằm trong số ít các công thần thường được gọi vào triều khi có việc lớn. Vũ thờ mẹ rất hiếu, có 13 con trai đều nuôi dạy thành tài. Của nhà chỉ cần đủ dùng, không có ý làm giàu, nên rất được Đế xem trọng. Năm Trung Nguyên đầu tiên (56), được coi việc Đại tư đồ, là ngoại lệ hiếm có trong số các công thần khai quốc. Theo xa giá tuần thú phía đông, được phong "Đại tông".

Minh đế lên ngôi, bái ông làm Thái phó. Cùng năm, mất, hưởng thọ 57 tuổi, thụy là Nguyên hầu.

Mộ của ông ở vị trí ngày nay cách 200m về phía tây thôn Ngự Giá, huyện Tế Nguyên, Hà Nam. Tương truyền, do Hán Minh đế đích thân tống táng Vũ, nên mới có tên thôn là Ngự Giá. Trong Văn Cách, mộ đã bị đào lên một phần.

Đánh giá
Chiến công của Vũ không sánh bằng bọn Ngô Hán, Giả Phục. Nhân cách của ông cũng không bì kịp bọn Phùng Dị, Sái Tuân. Nhưng ông có công vạch ra sách lược, củng cố lòng tin cho Quang Vũ đế trong buổi đầu khởi nghiệp khó khăn, từ đó giành lấy Hà Bắc, Quan Tây làm cơ sở vững chắc đi đến thành công sau này. Thêm nữa, Vũ tiến cử Ngô Hán, Khấu Tuân,… cho thấy khả năng nhìn người sắc sảo, càng được Quang Vũ đế kính trọng.

Bình xong thiên hạ, Vũ vui thú điền viên, thờ mẹ dạy con, thể hiện đạo đức cao đẹp, khiến cho Quang Vũ đế hài lòng. Ông là một trong vài công thần khai quốc được tái bổ nhiệm, làm đến Thái phó.

Gia đình, dòng họ
Sau khi Vũ mất, con cháu đời đời làm quan, họ Đặng ở Nam Dương cùng họ Đậu ở Phù Phong, họ Dương ở Hoằng Nông và họ Viên ở Nhữ Nam là 4 thế gia đại tộc hiển hách nhất trong thời kỳ Đông Hán.

Ông có 13 con trai. Hậu Hán thư có chép liệt truyện của trưởng tử Đặng Chấn, con thứ Đặng Tập, con thứ 3 Đặng Trân, con thứ 6 Đặng Huấn và con nhỏ Đặng Hồng. Chấn, Tập, Trân được thế tập hầu tước. Huấn sinh ra Đặng Tuy, là Hoàng hậu của Hán Hòa đế, tức Đặng thái hậu về sau.

Những nhà nghiên cứu đời Tống là cha con Đặng Danh Thế, Đặng Xuân Ai đã soạn "Cổ kim thắng thị thư biện chứng" kể rằng: "Sau khi trung hưng, họ Đặng nhiều đời được sủng quý: hầu (tước) 29 người; công (tước) 2 người; đại tướng quân trở xuống 13 người; trong đó 14 người nhận (lương bổng) 2000 đam; liệt hiệu 22 người; châu mục, quận thú 48 người; còn thị trung, tướng, đại phu, lang, yết giả nhiều không đếm xuể."

Tuy nhiên, sau khi Đặng thái hậu qua đời, có người vu cáo bọn Đặng Khôi, Đặng Hoằng từng phản đối lập Hán An đế, khiến cho họ Đặng chịu 1 phen tai kiếp. Con cháu từ đó luân lạc đến Hồ Nam, Hồ Bắc, thậm chí là Sơn Tây, Cam Túc.

Trọng thần Đặng Chi nhà Thục Hán, thân tín Đặng Dương của Đại tướng quân Tào Sảng nhà Tào Ngụy vào thời Tam Quốc đều là hậu duệ của Đặng Vũ.

Xem thêm
 Hán Quang Vũ Đế
 Đặng Chi

Tham khảo
 Hậu Hán thư
 Tư trị thông giám

Chú thích

Vân Đài nhị thập bát tướng
Sinh năm 2
Mất năm 58
Người Hà Nam (Trung Quốc)
Nhân vật quân sự Đông Hán


title: Cá nóc chóp

text:
Cá nóc chóp hay cá nóc hòm năm góc lưng (danh pháp: Tetrosomus gibbosus) là một loài cá biển thuộc chi Tetrosomus trong họ Cá nóc hòm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1758.

Từ nguyên
Tính từ định danh gibbosus theo tiếng Latinh có nghĩa là "có bướu", hàm ý đề cập đến sống lưng đặc biệt nhô cao của loài cá này.

Phân bố và môi trường sống
Cá nóc chóp có phân bố rộng ở vùng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ vùng biển bao quanh bán đảo Ả Rập và Đông Phi trải dài về phía đông đến Philippines và Papua New Guinea, ngược lên phía bắc đến Nam Nhật Bản, giới hạn phía nam đến Úc và Nouvelle-Calédonie. Cá nóc chóp là thành viên đầu tiên của họ Cá nóc hòm tiến vào được Địa Trung Hải nhờ kênh đào Suez.

Cá nóc chóp sống ở vùng có nền đáy bùn hoặc cát, thường là ở vùng nước sâu ngoài khơi, có khi trên thảm cỏ biển với nền đáy là đá vụn, độ sâu thường gặp trong khoảng 37–110 m.

Mô tả
Tổng chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá nóc chóp là 30 cm, nhưng hay bắt gặp với kích thước khoảng 20 cm. Sống lưng nhô cao, có một gai lớn hình tam giác. Gờ bụng có 4 gai nhỏ, chĩa rộng sang hai bên. Đầu dô rất cao, rất dốc. Mắt tròn, trên mỗi mắt có một ngạnh. Thân màu vàng nâu hay vàng xám, có những vệt nâu đen lớn. Dọc theo gờ bụng có 4-5 vằn nâu tím. Gốc vây lưng màu đen. Vây lưng và vây hậu môn màu vàng. Vây đuôi màu nâu tím. Bắp đuôi màu tím nhạt.

Số tia vây ở vây lưng: 9; Số tia vây ở vây hậu môn: 9–10; Số tia vây ở vây ngực: 10–11; Số tia vây ở vây đuôi: 10.

Sinh thái
Thức ăn của cá nóc chóp bao gồm tảo và những loài thủy sinh không xương sống như động vật thân mềm, hải miên, giun nhiều tơ và động vật giáp xác.

Theo nghiên cứu của Văn Lệ và cộng sự (2006), chưa phát hiện độc tính ở cá nóc chóp (không gây chết người khi ăn dưới 1000 g cá nóc có chứa lượng độc dưới 10 MU/g). Phân tích mẫu cá này trước đó ở Nha Trang (năm 2003) cũng chưa phát hiện độc tố chết người.

Hình dạng cơ thể của cá nóc chóp giúp chúng chống lại ngoại lực làm nghiêng cơ thể khỏi tư thế ổn định. Bụng và sống lưng của cá tạo ra các cột xoáy nước theo hướng nằm ngang đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự thăng bằng của cá.

Thương mại
Cá nóc chóp được khai thác trong ngành thương mại cá cảnh. Người dân Việt Nam vẫn có thói quen sử dụng loài này làm thực phẩm.

Tham khảo

G
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Ả Rập
Cá Iran
Cá Oman
Cá Pakistan
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Maldives
Cá Ấn Độ
Cá Bangladesh
Cá Myanmar
Cá Việt Nam
Cá Philippines
Cá New Guinea
Cá Địa Trung Hải
Động vật được mô tả năm 1758
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: 10BASE2

text:
10BASE2 (còn được gọi là cheapernet, thin Ethernet, thinnet, và thinwire) là một biến thể của Ethernet có tốc độ băng thông (bandwidth) là 10Mbps(10) sử dụng cáp đồng trục mỏng được kết nối bằng đầu nối BNC.Từ giữa đến cuối những năm 1980, đây là chuẩn Ethernet 10 Mbit/s chiếm ưu thế, nhưng do nhu cầu lớn về mạng tốc độ cao, chi phí thấp của cáp xoắn đôi Cat5, và sự phổ biến của mạng không dây 802.11, cả 10BASE2 và 10BASE5 đã trở thành ngày càng lỗi thời, mặc dù các thiết bị vẫn tồn tại ở một số địa điểm. Kể từ năm 2011, IEEE 802.3 đã không chấp nhận tiêu chuẩn này cho các cài đặt mới.

Nguồn gốc tên
Tên gọi 10BASE2 được bắt nguồn từ một số đặc điểm của môi trường vật lý. Số 10 xuất phát từ tốc độ truyền 10 Mbit/s. Từ BASE là viết tắt của tín hiệu băng tần cơ sở (baseband signalling), và số 2 cho chiều dài phân đoạn tối đa gần 200 m (chiều dài tối đa thực tế là 185 m).

Mã hóa tín hiệu
Ethernet 10 Mbit/s sử dụng mã hóa Manchester. Số không nhị phân được biểu thị bằng chuyển đổi từ thấp đến cao ở giữa chu kỳ bit và số một nhị phân được biểu thị bằng chuyển đổi từ cao xuống thấp ở giữa chu kỳ bit. Mã hóa Manchester cho phép đồng hồ được phục hồi từ tín hiệu. Tuy nhiên, các chuyển tiếp bổ sung liên quan đến nó tăng gấp đôi băng thông tín hiệu.

Thiết kế mạng
Cáp đồng trục 10BASE2 có độ dài tối đa . Số lượng nút thực tế tối đa có thể được kết nối với phân đoạn 10BASE2 được giới hạn ở 30 với khoảng cách tối thiểu là  giữa các thiết bị. Trong mạng 10BASE2, mỗi đoạn cáp được kết nối với bộ thu phát (thường được tích hợp vào bộ điều hợp mạng) bằng cách sử dụng đầu nối BNC-T, với một đoạn cáp nối với mỗi đầu cái của đầu nối chữ T. Đầu nối chữ T phải được cắm trực tiếp vào bộ điều hợp mạng mà không có cáp ở giữa.

Giống như hầu hết các bus tốc độ cao, các đoạn Ethernet phải được kết thúc bằng một điện trở ở mỗi đầu. Mỗi đầu cáp có một điện trở 50 ohm (Ω) kèm theo. Thông thường, điện trở này được tích hợp vào đầu BNC đực và được gắn vào thiết bị cuối cùng trên bus. Nó thường được kết nối trực tiếp với đầu nối chữ T trên máy trạm. Nếu đầu nối bị thiếu hoặc nếu có đứt cáp, tín hiệu AC trên bus sẽ được phản xạ, thay vì tiêu tan, khi đến cuối. Tín hiệu phản xạ này không thể phân biệt được với một vụ va chạm, vì vậy không có giao tiếp nào có thể diễn ra.

Một số thiết bị đầu cuối có một dây kim loại gắn liền với chúng cho mục đích nối đất. Cáp nên được nối đất ở một đầu. Việc nối đất cả hai đầu có thể tạo ra một vòng lặp nối đất và có thể gây ra sự cố mất mạng hoặc hỏng dữ liệu khi các luồng điện đi qua tấm chắn bên ngoài của cáp đồng trục.

Khi nối mạng 10BASE2, phải đặc biệt cẩn thận để đảm bảo rằng cáp được kết nối đúng với tất cả các đầu nối chứ T. Tiếp xúc kém hoặc chạm mát cực kỳ khó chẩn đoán. Một lỗi tại bất kỳ điểm nào của hệ thống cáp mạng có xu hướng ngăn chặn tất cả các thông tin liên lạc. Vì lý do này, các mạng 10BASE2 có thể khó bảo trì và thường được thay thế bằng các mạng 10BASE-T, vốn (cung cấp cáp xoắn đôi Cat5 hoặc tốt hơn đã được sử dụng) cũng cung cấp khả năng nâng cấp tốt lên 100BASE-TX.

Xem thêm
 Mạng nội bộ

Tham khảo

Ghi chú

Mạng máy tính
Ethernet


title: Nepenthes ephippiata

text:
Nepenthes ephippiata là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài bản địa Borneo.

Tham khảo

E
Thực vật đặc hữu
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 1928


title: Nepenthes epiphytica

text:
Nepenthes epiphytica là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài chỉ có ở các huyện Berau và Đông Kutai của Đông Kalimantan, Borneo, nơi nó mọc ở độ cao khoảng 1000 m trên mực nước biển. Prior to its formal description as a species, N. epiphytica đã được xem là một biến thể của loài có quan hệ gần gũi N. fusca. Nepenthes epiphytica thuộc tổ hợp được định nghĩa lỏng lẻo N. maxima, cũng bao gồm N. boschiana, N. chaniana, N. eymae, N. faizaliana, N. fusca, N. klossii, N. maxima, N. platychila, N. stenophylla, và N. vogelii.

Tham khảo

E
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 2011


title: Nepenthes surigaoensis

text:
Nepenthes surigaoensis là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài bản địa đảo Mindanao của Philippines nơi nó mọc ở độ cao 800-1000 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

S
Thực vật Philippines
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 1915


title: Nepenthes thai

text:
Nepenthes thai là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài bản địa Thái Lan, nơi nó mọc ở độ cao 500-600 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

T
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 2009
Thực vật Thái Lan


title: Nepenthes mindanaoensis

text:
Nepenthes mindanaoensis là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài bản địa Mindanao của Philippines. Nó có quan hệ rất gần với loài N. alata.
Loài lai tự nhiênN. alata × N. mindanaoensisN. bellii × N. mindanaoensisN. merrilliana × N. mindanaoensis? N. micramphora × N. mindanaoensisN. mindanaoensis × N. truncata''

Tham khảo

M
Thực vật Philippines
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 2001
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN


title: Lewis Martin (Chính trị gia Úc)

text:
Lewis Ormsby Martin (sinh năm 1872 – mất ngày 17 tháng 4 năm 1944) là chính trị gia người Úc. Ông sinh ra ở Bairnsdale, Victoria, con của thợ mỏ Robert Martin và vợ Antoinette Laura. Martin đã thua cuộc một ứng cử viên độc lập vào năm 1941, và ông mất tại Taree năm 1944.

Tham khảo

Sinh năm 1872
Mất năm 1944
Chính trị gia đảng Xã hội Úc
Chính trị gia đảng Đoàn kết Úc
Thành viên lập pháp quốc hội New South Wales
Người bang Victoria (Australia)
Cựu sinh viên đại học Sydney
Người Taree, New South Wales


title: Nepenthes baramensis

text:
Nepenthes baramensis là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài nhiệt đới bản địa tây bắc Borneo, nơi nó mọc trong rừng đầm lầy than bùn và rừng thạch nam dưới 200 m trên mực nước biển. Trước khi mô tả như là một loài, đơn vị phân loại này được coi là một biến của N.rafflesiana và được gọi chính thức là 'hình thức kéo dài' của N. rafflesiana, N. rafflesiana var. elongata, hoặc N. sp. "elegance".. Loài này rất giống với hình thức điển hình của N. rafflesiana. Nó được ghi nhận từ Brunei và các khu vực ven biển của miền bắc Sarawak trên Miri và vườn quốc gia Gunung Mulu.

Nepenthes baramensis dường như dựa vào chiến lược bẫy con mồi khác so với cách của N. rafflesiana. Không giống như N. rafflesiana, nắp bình của N. baramensis có một khu vực sắp mở rộng và ướt, ít chất lỏng nhớt đàn hồi. Chúng cũng dường như thiếu các mô hình tia UV và sản xuất mật hoa và mùi hấp dẫn.

Tham khảo

B
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 1908


title: Trương Lỗi (cầu thủ bóng chuyền)

text:
Trương Lỗi (; sinh ngày 11 tháng 1 năm 1985 ở Thượng Hải), cô là thành viên của Đội tuyển bóng chuyền nữ quốc gia Trung Quốc với vị trí bắt bước 1. Cô hiện đang chơi cho Thượng Hải Đặng Lộc.

Tham khảo

Thông tin cầu thủ Trương Lỗi

Vận động viên bóng chuyền Trung Quốc


title: Ó cá

text:
Ó cá hay ưng biển (Pandion haliaetus) là một loài chim săn mồi ăn cá, sống về ban ngày với phạm vi sống toàn cầu. Loài chim này có kích thước lớn với chiều dài hơn  và sải cánh . Đặc điểm dễ nhận biết là vùng lưng và phía sau đầu có màu nâu xám, cánh và xung quanh mắt có màu đen.

Ó cá sống trong nhiều kiểu môi trường khác nhau, làm tổ ở bất cứ nơi nào gần vực nước cung cấp đủ thức ăn cho chúng. Chúng được tìm thấy trên tất cả các lục địa trừ châu Nam Cực, riêng ở Nam Mỹ chúng chỉ xuất hiện ở dạng di cư không sinh sản. Loài này được IUCN đánh giá là ít quan tâm, chỉ tính riêng châu Phi thì số cá thể có khoảng 460.000 con.

Như tên gọi của chúng, thức ăn của chúng hầu như chỉ là cá. Chúng có các đặc điểm hình thái và hành vi rất đặc biệt giúp chúng có thể săn và bắt con mồi. Do các đặc điểm độc đáo này, chúng được phân loại vào một chi riêng, chi Pandion duy nhất của họ Pandionidae. Có 4 phân loài được công nhận trên thế giới. Mặc dù có xu hướng làm tổ gần các khu vực có nước, chúng không phải là một loài đại bàng biển.

Phân loại học
Ó cá là một trong những loài được Carolus Linnaeus mô tả trong công trình của ông trong thế kỷ XVIII, Systema Naturae, và được đặt tên là Falco haliætus thuộc chi Cắt Falco. Chi Pandion là chi duy nhất trong họ Pandionidae, và chỉ chứa một loài duy nhất là P. haliaetus. Chi Pandion được nhà động vật học Pháp Marie Jules César Savigny mô tả năm 1809, và được đặt theo tên vị vua thành Athens trong thần thoại Hy Lạp là Pandion II. Tên loài haliaetus biến thể từ tiếng Hy Lạp cổ đại  "Haliaeetus/đại bàng biển". Trong tiếng Việt, tên gọi ưng biển hay ó cá xuất phát môi trường sinh thái ngoài biển và tập tính bắt cá làm thức ăn của chúng.

Ó cá có một số nét khác với các loài chim săn mồi ban ngày khác. Các ngón ở chân của ó cá dài bằng nhau, xương cổ chân có dạng lưới, còn móng vuốt lại tròn thay vì có rãnh. Ó cá và cú là các loài săn mồi duy nhất mà ngón chân cái của chúng lại ở bên ngoài, ngược lại so với các loài chim săn mồi khác (thường thì ngón cái ở phía bên trong), cho phép chúng có thể bắt được con mồi với hai ngón trước và hai ngón sau. Điều này đặc biệt có ích khi bắt các loài cá trơn trượt. Nó luôn thể hiện một điều gì đó còn thách thức đối với các nhà phân loại học, nhưng trong trường hợp này nó được xem là một thành viên trong họ Pandionidae, và họ này từng được xếp vào bộ Cắt. Theo một số người khác thì chúng cũng được xếp cùng với diều, ưng và đại bàng vào họ Ưng, và nằm trong một bộ lớn là bộ Ưng hoặc họ Cắt trong bộ Cắt. Ví dụ như phân loại của Sibley-Ahlquist xếp nó cùng với các loài săn mồi ban ngày khác vào một đơn vị phân loại lớn hơn là Ciconiiformes, nhưng cách xếp này làm cho việc phân loại cận ngành không tự nhiên.

Phân loài

Ó cá có đặc điểm khác thường ở chỗ nó là loài duy nhất có mặt trên khắp thế giới trừ Nam Cực. Có một số loài của ó cá được phân chia không rõ ràng nên nhìn chung hiện nay chỉ có 4 phân loài được nhận dạng, mặc dù những phân loại dựa trên những khác biệt không lớn lắm, và ITIS chỉ liệt kê có 2 phân loài đầu tiên.
 P. h. haliaetus (Linnaeus, 1758), hay còn gọi là phân loài ó cá Á - Âu.
 P. h. carolinensis (Gmelin, 1788), Bắc Mỹ. Phân loài này có cơ thể lớn hơn, tối hơn và có phần lông ở ngực nhạt hơn so với phân loài haliaetus.
 P. h. ridgwayi (Maynard, 1887), có mặt tại các đảo ở khu vực Caribe. Phân loài này có phần lông ở đầu và ngực nhạt hơn so với haliaetus. và là loài chim không di cư. Tên khoa học của chúng được đặt theo tên nhà điểu học người Mỹ Robert Ridgway.
 P. h. cristatus (Vieillot, 1816), có mặt ở vùng bờ biển và tại một số sông lớn ở Úc, bao gồm cả ở Tasmania. Đây là phân loài nhỏ nhất và đặc biệt nhất và cũng là loài không di cư. Gần đây, phân loài P. h. cristatus vì có những đặc điểm riêng biệt nên đã được tách ra khỏi phân loài của ó cá thành một loài riêng biệt

Hóa thạch
Có hai loài tuyệt chủng được ghi nhận từ việc phát hiện ra các hóa thạch. Pandion homalopteron được Stuart L. Warter đặt tên năm 1976 từ một hóa thạch có tuổi thuộc thế Miocen giữa, tầng Barstow, được tìm thấy trong các trầm tích biển ở một vài nơi thuộc miền nam tiểu bang California. Loài thứ hai là Pandion lovensis được Jonathan J. Becker mô tả năm 1985 từ các nghiên cứu hóa thạch được tìm thấy ở tiểu bang Florida và được xác định là có niên đại thuộc giai đoạn Clarendon sớm và có thể đại diện một nhánh riêng biệt của nó là P. homalopteron và P. haliaetus. Một số hóa thạch móng vuốt đã được thu nhặt trong các trầm tích Pliocen và Pleistocen ở Florida và Nam Carolina, Hoa Kỳ. Tuy nhiên hóa thạch cổ nhất là của họ Pandionidae được tìm thấy thuộc Oligocene, giai đoạn hình thành Jebel Qatrani, ở Faiyum, Ai Cập. Tuy nhiên, những đặc điểm của chúng không đủ để có thể xếp vào loài cụ thể. Một hóa thạch khác của họ Pandionidae cũng đã được tìm thấy trong các lớp trầm tích Oligocen sớm tại thung lũng Mainz, Đức, đã được Gerald Mayr mô tả năm 2006.

Mô tả

Ó cá có trọng lượng trung bình 0,9-2,1 kg, chiều dài 50–66 cm và sải cánh rộng 127–180 cm. Các phân loài có kích thước gần giống nhau, trung bình 1,53 kg: phân loài P. h. carolinensis là 1,7 kg và P. h. cristatus là 1,25 kg. Cánh có chiều dài 38–52 cm, đuôi 16,5–24 cm và xương cổ chân 5,2-6,6 cm. Phần trên có màu nâu đậm trong khi ức có màu trắng và đôi khi có sọc màu nâu, còn phần lông còn lại có màu trắng. Phần đầu màu trắng với một vòng màu sẫm quanh mắt, kéo dài đến hai bên cổ. Đồng tử có màu vàng và nâu, trong khi vòng màng xung quanh trong suốt có màu xanh dương nhạt. Mỏ có màu đen, phần đỉnh nhô lên có màu xanh dương, và bàn chân có màu trắng với các móng vuốt đen. Với một cái đuôi ngắn, cánh hẹp và bốn lông vũ dài như những ngón tay, lông thứ 5 ngắn hơn làm cho nó có hình dáng rất đặc biệt.

Con trống với con mái gần như giống nhau về diện mạo, nhưng con trống trưởng thành khác với con mái ở chỗ cơ thể nó mảnh hơn và cánh hẹp hơn. Phần lông ở ngực của con trống nhỏ và nhạt hơn so với con mái hoặc có thể là chỉ có màu trắng tinh khiết, và lông dưới cánh của con trống cũng nhạt hơn con mái. Có thể dễ dàng phân biệt khi chúng mới nở hơn so với các cá thể trưởng thành. Ó cá non có thể được xác định bởi màu sắc phần lông trên lưng, dưới bụng, và các lông sọc trên đầu. Đến mùa xuân, ó cá non có thêm một lớp lông vũ dày hơn so với lớp lông tơ trước đây của nó.

Khi bay, ó cá cong các cánh và rủ xuống giống với mòng biển. Chúng có tiếng kêu thanh, như cheep, cheep hay yewk, yewk. Nếu tổ của chúng có nguy hiểm, chúng phát ra tiếng kêu như cheereek!

Phân bố và môi trường sống

Ó cá là loài chim ăn thịt phân bố rộng rãi thứ hai trên thế giới chỉ sau loài Falco peregrinus. Chúng được tìm thấy ở tất cả các châu lục trừ lục địa Nam Cực, tại các vùng đất có khí hậu nhiệt đới và ôn đới. Ở Bắc Mỹ, nó sinh sản khắp các vùng đất từ Alaska, Newfoundland đến tận phía Nam các bang Vùng vịnh của Hoa Kỳ và Florida, trú đông từ miền Nam Hoa Kỳ đến tận Argentina. Tại châu Âu, ó cá được tìm thấy tại khắp bán đảo Scandinavia và Scotland vào mùa hè. Những khu vực khắc nghiệt bao gồm cả Iceland, Bắc Phi không thấy sự xuất hiện của chúng. Ở Úc, ó cá chủ yếu sinh sống rải rác xung quanh bờ biển, tuy nhiên chúng cũng di trú không sinh sản ở Tây Victoria và Tasmania. Có một khoảng cách 1000 km so với bờ biển của đồng bằng Nullarbor, giữa điểm sinh sản cận Tây của nó ở Nam Úc và các điểm sinh sản gần nhất về phía Tây ở Tây Úc. Ó cá cũng có mặt tại các đảo thuộc Thái Bình Dương như quần đảo Bismarck, quần đảo Solomon và Nouvelle-Calédonie, và các hóa thạch đã được tìm thấy ở Tonga, có lẽ do sự lấn chiếm đất đai của con người khiến chúng mất dần khu vực sinh sống tại đây. Có thể chúng từng có thời gian phân bố khắp các đảo thuộc Vanuatu và Fiji. Tại châu Á, các khu vực di trú bao gồm Nam Á, và Đông Nam Á từ Myanmar qua Đông Dương, miền Nam Trung Quốc, Indonesia, Malaysia và Philippines.

Tập tính

Thức ăn

99% thức ăn của ó cá là cá. Nó chủ yếu ăn cá có cân nặng 150–300 gam và chiều dài khoảng 25–35 cm, nhưng cũng ăn cá cân nặng từ 50 đến 2000 gam với kích thước bất kỳ.

Ó cá có thị lực tốt để nhận dạng các vật thể dưới nước từ trên không. Nó nhìn thấy con mồi đầu tiên khi ở độ cao 10–40 m trên mặt nước, sau khi đảo một chút nó lao xuống và đưa 2 chân xuống nước để bắt. Ó cá đặc biệt thích nghi với cách bắt mồi này, với các ngón trước có thể đảo ngược, các gai nhỏ sắc bén ở mặt dưới của móng, hai lỗ mũi có thể khép lại để giữ không cho nước tràn vào khi lặn, và các vảy mọc ngược trên vuốt có vai trò như các móc câu để giữ con mồi.

Thỉnh thoảng, ó cá có thể săn động vật gặm nhấm, thỏ, động vật lưỡng cư, các loài chim khác, và động vật bò sát nhỏ.

Sinh sản
Ó cá sinh sản cạnh các hồ nước ngọt, và đôi khi là các vùng nước lợ ven biển. Các vách đá ngoài khơi được sử dụng ở đảo Rottnest bờ biển của Tây Úc có khoảng 14 địa điểm làm tổ trong đó có từ 4-7 là được sử dụng trong một năm. Một số được làm lại theo từng mùa, và một số có thể sử dụng cho 70 năm. Tổ là một đống các than gỗ, cỏ biển được xây dựng trong các ốc cây, mỏm đá, cột điện, các công trình nhân tạo trên các đảo nhỏ ngoài khơi. Nhìn chung, ó cá đạt đến tuổi trưởng thành và bắt đầu sinh sản từ đó đến 3 hoặc 4 năm tiếp theo, mặc dù ở một số khu vực có mật độ ó cá lớn, như vịnh Chesapeake ở Hoa Kỳ, chúng có thể không bắt đầu sinh sản mãi cho đến khi được 5 đến 7 tuổi, và có thể là sự thiếu hụt các cấu trúc có độ cao thích hợp cho chúng làm tổ. Nếu không có các vị trí làm tổ, ó cá con có thể buộc phải trì hoãn sinh sản. Để giải quyết vấn đền này, các trụ đôi khi được xây dựng để tạo ra các vị trí thích hợp cho chúng xây tổ.

Di cư
Phụ loài ở châu Âu thì sống qua mùa đông ở châu Phi, ở Hoa Kỳ và Canada thì sống qua mùa đông ở Nam Mỹ, thậm chí một số sống ở các bang tận cùng phía nam của Hoa Kỳ như Florida và California. Một số ó cá từ Florida di trú sang Nam Mỹ. Ó cá ở Úc thì có khuynh hướng không di trú.

Các nghiên cứu về ó cá của Thụy Điển cho thấy rằng các con cái có khuynh hướng di cư đến châu Phi sớm hơn con đực. Có nhiều chặng dừng chân trong suốt đợt di cư trong mùa thu. Sự thay đổi về giờ và khoảng thời gian trong mùa thu thì có ý nghĩa nhiều hơn trong mùa xuân. Mặc dù di chuyển chủ yếu trong ngày, thỉnh thoảng chúng bay một vài giờ trong đêm đặc biệt là qua các vực nước và trung bình bay 260–280 km/ngày, tối đa là 431 km/ngày. Các loài chim châu Âu cũng có thể di trú mùa đông ở Nam Á, ó cá xung quanh Na Uy cũng được phát hiện ở miền tây Ấn Độ.

Hiện trạng

Ó cá có diện phân bố rộng lớn, chỉ tính riêng châu Phi và châu Mỹ là 9.670.000 km², và có số cá thể trên toàn cầu ước tính khoảng 460.000 con. Mặc dù các khuynh hướng cá thể trên toàn cầu không định lượng được nhưng loài này được cho là không nằm ở ngưỡng giảm số cá thể theo tiêu chí của IUCN (như giảm hơn 30% trong vòng 10 năm hoặc 3 thế hệ), và do đó, loài này được xếp vào nhóm ít quan tâm. Có dấu hiệu cho thấy sự sụt giảm cá thể ở Nam Úc ở những nơi thuộc vịnh Spencer và dọc theo hạ lưu của sông Murray.

Vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, các mối đe dọa chính đối với số lượng cá thể ó cá là việc thu lượm trứng và săn bắt con trưởng thành cùng với các loài chim săn mồi khác, số cá thể ó cá đã giảm nhiều mạnh ở một số khu vực trong thập niên 1950 và 1960, một phần là do ảnh hưởng của các thuốc trừ sâu như DDT lên hệ sinh sản của chúng. Thuốc trừ sâu can thiệp vào quá trình trao đổi calci của chim làm cho trứng trứng có thành mỏng, dễ vỡ hoặc không thể thụ tinh. Có thể vì cấm sử dụng DDT ở nhiều quốc gia vào đầu thập niên 1970 cùng với việc giảm săn bắt, số cá thể ó cá cũng như những loài bị ảnh hưởng khác đã hồi phục đáng kể. Ở Nam Úc, các địa điểm làm tổ của chúng trên bán đảo Eyre và đảo Kangaroo là dễ bị tổn thương bởi các hoạt động giải trí không kiểm soát ven biển và phát triển đô thị.

Ó cá là loài chim biểu tượng của tỉnh bang Nova Scotia, Canada và tỉnh Södermanland, Thụy Điển.

Trong văn hóa
Nisos, vua của Megara trong thần thoại Hy Lạp, đã hóa thành đại bàng biển hoặc ó cá để tấn công cháu ông ta sau khi cô ấy phải lòng Minos, vua của Crete.

Nhà văn La Mã Pliny Già đã viết về cặp ó cá bố mẹ tập cho con chúng bay dưới ánh nắng mặt trời và trừng phạt nếu con chúng thất bại.

Một giai thoại khác đề cập rằng loài chim bắt cá này được ghi nhận trong các tác phẩm của Albertus Magnus và được ghi nhận trong Holinshed's Chronicles rằng nó có một chân có màng và một chân có vuốt.

Những người trung cổ cho rằng cá cũng bị mê hoặc bởi ó cá bằng cách ngửa bụng lên để đầu hàng, và điều này được đề cập trong màn 4 cảnh 5 trong tác phẩm Coriolanus của Shakespeare:
I think he'll be to Rome
As is the osprey to the fish, who takes it
By sovereignty of nature.
(Tôi nghĩ anh sẽ ghé Rome
Như loài chim ưng biển bắt cá
Bằng quyền lực của tự nhiên.)

Nhà thơ Ireland William Butler Yeats đã sử dụng hình tượng con ó cá xám bay lang thang để mô tả nỗi buồn trong tác phẩm The Wanderings of Oisin and Other Poems (1889).

Ó cá được mô tả là đại bàng trắng trong lĩnh vực huy chương học, và gần đây hơn là biểu tượng của những phản ứng tích cực đối với thiên nhiên, đã được chọn để in trên hơn 50 loại tem, được sử dụng làm thương hiệu cho các sản phẩm khác nhau và tên của các đội thể thao. (Như Ospreys, một đội thuộc Rugby Union; Missoula Osprey, một đội thuộc tiểu liên đoàn bóng chày; Seattle Seahawks, một đội bóng bầu dục Mỹ; và North Florida Ospreys) hoặc là linh vật (như Springs School Ospreys ở Springs, New York; đội trượt tuyết Geraldton ở Úc; Đại học Bắc Florida; Đại học Salve Regina; Đại học Wagner; Đại học Bắc Carolina tại Wilmington; Richard Stockton College; hay Wells International School ở Bangkok, Thái Lan).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Osprey videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
 Osprey Fact Sheet  at Birdlife International
 The RSPB: Osprey | UK Osprey Information Royal Society for the Protection of Birds

 USGS – Osprey Pandion haliaetus Identification Tips U.S. Geological Survey
 Photo Field Guide on Flickr
 Osprey Bird Sound
 USDA Forest Service Osprey data

 Chim ó cá Pandion haliaetus haliaetus trên SVRVN
 Main features of birds family: Pandionidae

H
Động vật được mô tả năm 1758
Chim toàn cầu
Chim săn mồi
Biểu tượng Oregon
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Nepenthes hamiguitanensis

text:
Nepenthes hamiguitanensis là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài bản địa ở một đỉnh núi Hamiguitan trên đảo Mindanao của Philippines, nơi nó mọc ở độ cao 1200-1600 mét trên mực nước biển. Từng được cho là một loài lai tự nhiên giữa N. micramphora và N. peltata, loài cây này nay được coi là một loài có thể có nguồn hybridogenic.

Tham khảo

H
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 2010


title: Mangapwani

text:
Mangapwani là thị trấn ở đảo Unguja thuộc Tanzania, đảo chính của Zanzibar. Đảo nằm ở vị trí bờ biển tây bắc, cách Zanzibari (thủ đô của Stone Town) 25 km về phía bắc. Tên thị trấn nghĩa là "Bờ Ả Rập" trong tiếng Swahili..

Tham khảo

Xem thêm
 Finke, J. (2006) The Rough Guide to Zanzibar (2nd edition). New York: Rough Guides.

Thị trấn ở Zanzibar


title: Nepenthes chang

text:
Nepenthes chang là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài bản địa các núi Banthad ở miền trung Thái Lan, nơi nó mọc ở độ cao 300-600 mét trên mực nước biển. Người ta cho rằng loài này quan hệ gần gũi với N. kampotiana
Tên chi tiết epithet đề cập đến đảo Ko Chang, nơi mẫu điển hình đã được sưu tập.

Tham khảo

C
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 2010


title: Nepenthes maxima

text:
Nepenthes maxima là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Loài này phân phối khá rộng khắp, bao gồm Sulawesi, New Guinea và quần đảo Maluku. Nepenthes maxima thuộc "phức hợp N. maxima" được định nghĩa lỏng lẻo, bao gồm trong đó cả các loài khác như: N. boschiana, N. chaniana, N. epiphytica, N. eymae, N. faizaliana, N. fusca, N. klossii, N. platychila, N. stenophylla, và N. vogelii.

Tham khảo

M
Thực vật Indonesia
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 1824


title: William Tutty

text:
William Tutty đáng kính (sinh năm 1715 –  mất ngày 24 tháng 11 năm 1754) là giáo sĩ nhà thờ Anh người đào tạo và thụ phong linh mục ở Anh. Ông đến Canada năm 1749 với tư cách là nhà truyền giáo cho Nova Scotia.

Tutty đáng kính mở Nhà thờ thánh Paul (Halifax) vào ngày 2 tháng 9 năm 1750, và nhà tổng linh mục trưởng đầu tiên (1750-54).

Tham khảo

Mất năm 1754
Giáo sĩ nhà thờ Anh
Truyền giáo Canada
Sinh năm 1715


title: Starships

text:
"Starships"là một bài hát của rapper người Mỹ gốc Trinidad Nicki Minaj nằm trong album phòng thu thứ hai của cô, Pink Friday: Roman Reloaded (2012). Nó được phát hành vào ngày 14 tháng 2 năm 2012 như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album bởi Young Money Entertainment, Cash Money Records và Universal Republic Records. Bài hát được đồng viết lời bởi Minaj, Wayne Hector, Bilal Hajji với những nhà sản xuất của nó RedOne, Carl Falk và Rami Yacoub, và họ cũng hợp tác với nữ rapper trong nhiều bản nhạc khác từ Pink Friday: Roman Reloaded. Ban đầu,"Va Va Voom"được chọn làm đĩa đơn chủ đạo cho album, nhưng sau khi thấy được tiềm năng của"Starships", Minaj và hãng đĩa của cô đã quyết định thay đổi kế hoạch trong phút chót và chọn bài hát như là đĩa đơn đầu tiên. Đây là một bản eurodance kết hợp với những yếu tố từ electropop mang nội dung đề cập đến việc thách thức những kỳ vọng và nhận ra tiềm năng của bản thân.

Sau khi phát hành,"Starships"nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao giai điệu bắt tai và quá trình sản xuất nó, đồng thời so sánh với bài hát năm 2010 của Minaj"Super Bass"cũng như những tác phẩm của Britney Spears, Jennifer Lopez và Lady Gaga. Bài hát còn gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, bao gồm đề cử tại giải thưởng âm nhạc Billboard năm 2013 cho Top Bài hát Dance."Starships"cũng tiếp nhận những thành công vượt trội về mặt thương mại, lọt vào top 10 ở nhiều quốc gia nó xuất hiện, bao gồm vươn đến top 5 ở những thị trường lớn như Úc, Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Ireland, Nhật Bản, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh. Tại Hoa Kỳ, nó đạt vị trí thứ năm trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ hai của Minaj vươn đến top 5 và là một trong những đĩa đơn trụ vững ở top 10 lâu nhất tại đây với 21 tuần.

Video ca nhạc cho"Starships"được đạo diễn bởi Anthony Mandler, trong đó bao gồm những cảnh Minaj vui vẻ trên bãi biển trước khi tham gia một bữa tiệc vào buổi tối. Nó đã nhận được nhiều lượt yêu cầu phát sóng liên tục trên những kênh truyền hình, như MTV, VH1 và BET, đồng thời chiến thắng một hạng mục tại giải Video âm nhạc của MTV năm 2012 cho Video xuất sắc nhất của nữ ca sĩ. Để quảng bá bài hát, nữ rapper đã trình diễn nó trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm American Idol, The Ellen DeGeneres Show, Today và The Tonight Show with Jay Leno, cũng như trong nhiều chuyến lưu diễn của cô. Kể từ khi phát hành,"Starships"đã được hát lại và sử dụng làm nhạc mẫu bởi nhiều nghệ sĩ, như Pentatonix, Cody Simpson, Bart Baker, Madilyn Bailey, Megan Nicole và dàn diễn viên của Glee. Tính đến nay, nó đã bán được hơn 7.2 triệu bản trên toàn cầu, trở thành đĩa đơn bán chạy thứ bảy của năm 2012 cũng như là một trong những đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đại.

Danh sách bài hát
Tải kĩ thuật số
"Starships"– 3:30

Đĩa CD
"Starships"– 3:30
"Stupid Hoe"– 3:16

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng mọi thời đại

Chứng nhận

!scope="col"colspan="3"| Streaming
|-

Lịch sử phát hành

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn bán chạy nhất thế giới
Kỷ lục của bảng xếp hạng Billboard Hot 100
Billboard Hot 100 cuối năm 2012

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 2012
Bài hát năm 2012
Bài hát của Nicki Minaj
Đĩa đơn quán quân UK R&B Singles Chart
Giải thưởng video âm nhạc của MTV cho video xuất sắc nhất của nữ nghệ sĩ
Đĩa đơn của Young Money Entertainment
Đĩa đơn của Cash Money Records
Đĩa đơn của Republic Records


title: Sông Sous

text:
Sông Sous hay Sông Souss () là sông ở phía nam Maroc nằm ở vùng Sous. Đập Aoulouz là đập chính trên sông.

Xem thêm
 Sous
 Agadir
 Taroudant
 Inezgan
 Ait Melloul

Tham khảo

Sông Maroc
Souss-Massa-Draâ


title: Nepenthes jacquelineae

text:
Nepenthes jacquelineae là một loài nắp ấm thuộc họ Nắp ấm. Đây là loài thực vật nhiệt đới đặc hữu của đảo Sumatra. Do hình thái bình độc đáo của nó, nó được coi là một trong những loài nắp ấm nepenthes ngoạn mục nhất bản địa tới đảo này.
Nepenthes jacquelineae được phát hiện vào năm 2000 bởi Charles Clarke và Troy Davis. Loài cây này đã được tìm thấy phía bắc của Bukittinggi, Tây Sumatra, mọc ở độ cao khoảng 1.700 m trên mực nước biển. Mô tả chính thức của N. jacquelineae được xuất bản trong một chuyên khảo Clarke của năm 2001, Nepenthes of Sumatra and Peninsular Malaysia.

Hai bộ sưu tập của loài đã được thực hiện ngày 13 tháng 7 năm 2000. Các mẫu tiêu bản Clarke, Davis & Tamin 1307 đã được chỉ định là các mẫu của N. jacquelineae. Nó bao gồm hai tấm từ hai cây khác nhau. Cả hai mẫu vật được gửi tại các tiêu bản của đại học Andalas (Anda) Một mẫu vật thứ ba, Nepenthes Nhóm NP 384, cũng được gửi tại các tiêu bản. Loài này được đặt theo tên vợ của Charles Clarke, Jacqueline Clarke.

Tham khảo

J
Thực vật Indonesia
Thực vật ăn thịt châu Á
Thực vật được mô tả năm 2001