title: Nam Sơn, Hoàng Su Phì

text:
Nam Sơn là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý

Xã Nam Sơn có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Nậm Dịch, Nậm Ty, Thông Nguyên
Phía tây giáp xã Hồ Thầu
Phía nam giáp xã Thông Nguyên và xã Nậm Khòa.
Phía bắc giáp xã Nậm Dịch.

Xã Nam Sơn có diện tích 32,75 km², dân số năm 2019 là 2.376 người, mật độ dân số đạt 97 người/km².

Hành chính
Xã Nam Sơn được chia thành 8 thôn bản: 1 Lê Hồng Phong, 2 Lê Hồng Phong, 3 Lê Hồng Phong, 4 Nậm Ai, 5 Nậm Ai, 6 Seo Phìn, 7 Lùng Thàng, 8 Tả Phìn.

Kinh tế
Nông nghiệp

 Nam Sơn là một xã thuần nông với trên 90% số hộ làm nông nghiệp, điều kiện khí hậu khá thuận lợi cho phát triển một số loại cây như: Cây lúa, ngô, đậu tương và một số cây ăn quả khác. Đặc biệt xã có tiềm năng lớn trong việc phát triển cây chè và thảo quả
 Thích hợp chăn nuôi các loại như: trâu, dê, lợn..

Lâm nghiệp: Tỷ lệ che phủ rừng trên địa bàn xã khá lớn, khoảng 50%, tập trung nhiều loại gỗ quý hiếm như: ngọc am, giổi,... và nhiều loại lâm sản khác

Thương mại - dịch vụ: Hoạt động thương mại, dịch vụ được duy trì ốn định, cung ứng kịp thời các mặt hàng, hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân.

Chợ phiên: của xã họp vào thứ 5 hàng tuần tại khu trung tâm xã, tạo điều kiện cho nhân dân có nơi trao đổi hàng hóa thuận tiện.

Ngoài các tiềm năng phát triển về nông lâm nghiệp xã còn có tiềm năng lớn trong lĩnh vực phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch cộng đồng Homsaty tại thôn 5 Nậm Ai và Thôn 1 Lê Hồng Phong.

Chú thích

Tham khảo

Gỗ ngọc am đã không còn


title: Nàng Đôn

text:
Nàng Đôn là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nàng Đôn có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Pờ Ly Ngài
Phía tây giáp huyện Xín Mần
Phía nam giáp huyện Xín Mần và xã Pờ Ly Ngài
Phía bắc giáp huyện Xín Mần và xã Chiến Phố.

Xã Nàng Đôn có diện tích 13,30 km², dân số năm 2019 là 1.903 người, mật độ dân số đạt 143 người/km².

Hành chính
Xã Nàng Đôn được chia thành 7 thôn: Hoàng Lao Chải, Cốc Be, Cốc Rế, Thỉng Rầy, Nắm Tìn, Lủng Cháng, Văng Sai.

Lịch sử
Tên gọi: Theo nhân dân địa phương, tên gọi Nàng Đôn xuất phát từ câu chuyện truyền miệng: xưa kia ở vùng Nàng Đôn có cô gái xinh đẹp, giỏi giang, được đôn lên làm quan. Cũng có câu chuyện khác lý giải về tên gọi Nàng Đôn. Theo người dân, từ “Nàng” là chỉ người con gái xinh đẹp, nết na, từ “Đôn” là chỉ khu vực vững chắc dưới chân dãy núi Chiêu Lầu Thi. Từ “Nàng Đôn” mang ý nghĩa đầy đủ là vùng đất xinh đẹp dưới chân núi Chiêu Lầu Thi.

Trước kia, địa bàn xã Nàng Đôn là vùng đất thuộc xã Tụ Nhân, tổng Tụ Long, huyện Vĩnh Tuy.

Đến năm 1929, địa bàn xã Nàng Đôn là một vùng đất của xã Trung Thịnh thuộc tổng Tụ Nhân, châu Hoàng Su Phì.

Ngày 15 tháng 12 năm 1962, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 211/1962/QĐ-CP về việc chia xã Trung Thịnh được chia tách thành 6 xã: Nàng Đôn, Sán Sả Hồ, Pờ Ly Ngài, Trung Thịnh, Ngán Chiên, Thu Tà.

Tại thời điểm thành lập, xã Nàng Đôn có các xóm: Đản Rạc, Chu A Phùng, Seo Pờ Ly Ngài, Hoàng Là Chải Mèo và Cốc Rế.

Ngày 1 tháng 4 năm 1965, Chính phủ ban hành Quyết định số 49-CP về việc chia huyện Hoàng Su Phì thành hai huyện: Hoàng Su Phì và Xín Mần, xã Nàng Đôn thuộc huyện Hoàng Su Phì.

Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 136-HĐBT về việc điều chỉnh xã Nàng Đôn thuộc huyện Hoàng Xu Phì về huyện Xín Mần quản lý.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 112/1994/NĐ-CP về việc điều chỉnh xã Nàng Đôn thuộc huyện Xí Mần về huyện Hoàng Su Phì quản lý.

Chú thích

Tham khảo


title: Nậm Dịch

text:
Nậm Dịch là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nậm Dịch nằm ở phía đông huyện Hoàng Su Phì, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tả Sử Choóng
Phía tây giáp xã Bản Luốc
Phía nam giáp xã Nam Sơn và xã Nậm Ty
Phía bắc giáp xã Bản Nhùng và xã Ngàm Đăng Vài.

Xã Nậm Dịch có diện tích 30,56 km², dân số năm 2018 là 3.612 người, mật độ dân số đạt 118 người/km².

Lịch sử
Địa bàn xã Nậm Dịch trước đây vốn là hai xã Nậm Dịch và Bản Péo thuộc huyện Hoàng Su Phì.

Trước khi sáp nhập, xã Nậm Dịch có diện tích 18,65 km², dân số là 2.097 người, mật độ dân số đạt 112 người/km², gồm khu Trung tâm xã và các thôn, bản: Thắng Lợi 2, Thắng Lợi 3, Hoàng Ngân 1, Hoàng Ngân 2, Hoàng Ngân 3, Tráng Lai 1, Tráng Lai 2, Tráng Lai 3, Thắng Lợi 1, Nậm Dịch. Xã Bản Péo có diện tích 11,91 km², dân số là 1.515 người, mật độ dân số đạt 127 người/km², gồm các thôn, bản: Bản Pèo, Kết Thành, Nậm Dịch, Thành Công, Bản Péo.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 827/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Giang (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Bản Péo vào xã Nậm Dịch.

Chú thích

Tham khảo


title: Nậm Khòa

text:
Nậm Khòa là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nậm Khòa nằm ở phía nam huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 38 km về phía nam, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Thông Nguyên
Phía tây giáp huyện Xín Mần
Phía nam giáp huyện Quang Bình
Phía bắc giáp xã Hồ Thầu và xã Nam Sơn.

Xã Nậm Khòa có diện tích 41,93 km², dân số năm 2019 là 2.914 người, mật độ dân số đạt 70 người/km².

Hành chính
Xã Nậm Khòa được chia thành 9 thôn: Hùng An, Khòa Hạ, Khòa Thượng, Nùng Cú, Nùng Mới, Vinh Quang, Sơn Thành Hạ,Khòa Trung, Sơn Thành Thượng.

Chú thích

Tham khảo


title: Nậm Ty, Hoàng Su Phì

text:
Nậm Ty là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nậm Ty nằm ở phía đông nam huyện Hoàng Su Phì, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Vị Xuyên và huyện Bắc Quang
Phía tây giáp xã Thông Nguyên và xã Nam Sơn
Phía nam giáp xã Thông Nguyên
Phía bắc giáp xã Nậm Dịch và xã Tả Sử Choóng.

Xã Nậm Ty có diện tích 45,30 km², dân số năm 2019 là 2.857 người, mật độ dân số đạt 63 người/km².

Hành chính
Xã Nậm Ty được chia thành 7 thôn, bản: Ông Thượng, Hồ Piên, Nậm Piên, Nậm Ty, Tân Thượng, Tấn Xà Phìn, Yên Sơn.

Chú thích

Tham khảo


title: Ngàm Đăng Vài

text:
Ngàm Đăng Vài là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Ngàm Đăng Vài nằm ở phía đông nam của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 11 km nằm trên trục đường quốc lộ 2C đường Bắc Quang - Xín Mần, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Bản Nhùng
Phía tây giáp xã Bản Luốc
Phía nam giáp xã Nậm Dịch
Phía bắc giáp xã Tân Tiến.

Xã Ngàm Đăng Vài có diện tích 11,63 km², dân số năm 2019 là 2.134 người, mật độ dân số đạt 184 người/km².

Hành chính
Xã Ngàm Đăng Vài được chia thành 8 thôn, bản: Cáo Sán, Nắm Ẩm, Nậm Cổm, Ngàn Đăng Vài 1, Ngàn Đăng Vài 2, Khư Phá, Thiêng Khun 1, Thiêng Khun 2.

Chú thích

Tham khảo


title: Hồ Thầu, Hoàng Su Phì

text:
Hồ Thầu là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hồ Thầu nằm ở phía nam của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 30 km, có vị trí địa lý:
Phía đông của xã giáp xã Nam Sơn
Phía tây giáp huyện Xín Mần
Phía nam giáp xã Nậm Khòa
Phía bắc giáp các xã Bản Luốc, Pờ Ly Ngài, Sán Xả Hồ.

Xã Hồ Thầu có diện tích 50,96 km², dân số năm 2019 là 2.126 người, mật độ dân số đạt 42 người/km².

Hành chính
Xã Hồ Thầu được chia thành 8 thôn, bản: Đoàn Kết, Chiến Thắng, Hồ Sán, Quang Vinh, Tân Minh, Tân Phong, Trung Thành, Tân Thành.

Chú thích

Tham khảo


title: Pố Lồ

text:
Pố Lồ là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Pố Lồ nằm cách trung tâm huyện Hoàng Su Phì 6 km về phía bắc, có vị trí địa lý
Phía đông giáp xã Thèn Chu Phìn và xã Đản Ván
Phía tây giáp xã Chiến Phố và xã Thàng Tín
Phía nam giáp thị trấn Vinh Quang và xã Đản Ván
Phía bắc giáp Trung Quốc với đường biên giới dài 1,8 km.

Xã Pố Lồ có diện tích 27,60 km², dân số năm 2019 là 3.249 người, mật độ dân số đạt 118 người/km².

Hành chính
Xã Pố Lồ được chia thành 12 thôn, bản:

 Pố Lồ
 Cao Sơn Thượng
 Cao Sơn Hạ
 Nàng Ha
 Cốc Mưi Thượng
 Cốc Mưi Hạ
 Đông Rìu
 Thu Mưng
 Ngàm Bổng
 Cóc Cái
 Cóc Có
 Cóc Soọc

Lịch sử
Trước năm 1945, xã Pố Lồ là vùng đất thuộc xã Tụ Nhân của huyện Hoàng Su Phì.

Ngày 30 tháng 4 năm 1962, xã Tụ Nhân được tách thành 5 xã gồm: Tụ Nhân, Đản Ván, Chiến Phố, Pố Lồ, Thèn Chu Phìn.

Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 185/1981/QĐ-CP về việc:
Tách các xóm Cao Sơn Thượng, Cao Sơn Hạ của xã Thàng Tín cà các xóm Cốc Cái, Nậm Rể 2 của xã Thèn Chu Phìn để sáp nhập vào xã Pố Lồ
Tách xóm Phù Lùng của xã Pố Lồ để sáp nhập vào xã Vinh Quang.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc


title: Pờ Ly Ngài

text:
Pờ Ly Ngài là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Pờ Ly Ngài nằm ở phía bắc của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 23 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Sán Xả Hồ
Phía tây giáp huyện Xín Mần
Phía nam giáp xã Hồ Thầu
Phía bắc giáp xã Chiến Phố và xã Tụ Nhân.

Xã Pờ Ly Ngài có diện tích 21,62 km², dân số năm 2019 là 1.821 người, mật độ dân số đạt 84 người/km².

Hành chính
Xã Pờ Ly Ngài được chia thành 6 thôn: Coóc Mui, Chàng Chảy, Hồ Sán, Na Vang, Po Chông, Tà Đản.

Chú thích

Tham khảo


title: Sán Xả Hồ

text:
Sán Xả Hồ là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Sán Xả Hồ có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tụ Nhân và xã Bản Luốc
Phía tây giáp xã Pờ Ly Ngài
Phía nam giáp xã Hồ Thầu
Phía bắc giáp xã Tụ Nhân.

Xã Sán Xả Hồ có diện tích 14,42 km², dân số năm 2019 là 2.194 người, mật độ dân số đạt 152 người/km².

Hành chính
Xã Sán Xả Hồ được chia thành 9 thôn, bản: Cốc Cộc, Chà Hạ, Chà Thượng, Hạ A, Hạ B, Liên Hiệp, Lũng Bạc, Lũng Dam, Thượng Hạ.

Chú thích

Tham khảo


title: Tả Sử Choóng

text:
Tả Sử Choóng là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tả Sử Choóng nằm ở phía tây nam của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 27 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Vị Xuyên
Phía tây giáp xã Nậm Dịch
Phía nam giáp xã Nậm Ty
Phía bắc giáp xã Bản Nhùng.

Xã Tả Sử Choóng có diện tích 23,05 km², dân số năm 2019 là 1.752 người, mật độ dân số đạt 76 người/km².

Hành chính
Xã Tả Sử Choóng được chia thành 5 thôn: Chà Hồ, Hóa Chéo Phìn, Phìn Hồ, Quyết Tiến, Tả Sử Choóng.

Chú thích

Tham khảo


title: Tân Tiến, Hoàng Su Phì

text:
Tân Tiến là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Tiến nằm cách trung tâm huyện 10 km về phía đông, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Túng Sán
Phía tây giáp thị trấn Vinh Quang và xã Tụ Nhân
Phía nam giáp xã Bản Nhùng và xã Ngàm Đăng Vài
Phía bắc giáp xã Đản Ván và xã Túng Sán.

Xã Tân Tiến có diện tích 17,89 km², dân số năm 2019 là 3.971 người, mật độ dân số đạt 222 người/km².

Hành chính
Xã Tân Tiến được chia thành 12 thôn, bản: Bản Chẽ 1, Bản Chẽ 2, Bản Qua 1, Bản Qua 2, Tân Tiến 1, Tân Tiến 2, Pác Ngàn, Thinh Rầy, Năm Than, Thu Lùng, Cốc Lầy, Cốc Cái.

Chú thích

Tham khảo


title: Thàng Tín

text:
Thàng Tín là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Thàng Tín nằm cách trung tâm huyện Hoàng Su Phì 18,7 km về phía bắc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Pố Lồ
Phía nam giáp xã Chiến Phố
Phía tây giáp xã Bản Máy và Trung Quốc
Phía bắc giáp Trung Quốc.

Xã Thàng Tín có diện tích 22,48 km², dân số năm 2019 là 2.068 người, mật độ dân số đạt 92 người/km².

Hành chính
Xã Thàng Tín được chia thành 7 thôn, bản: Trồ Thượng, Ngài Thầu, Giáp Trung, Ngài Trồ, Coóc Rạc, Tả Chải, Hoàng Lao Chải.

Lịch sử
Trước năm 1945, xã Thàng Tín là vùng đất thuộc xã Bản Máy (Man Mây) của huyện Hoàng Su Phì.

Ngày 30 tháng 4 năm 1962, xã Bản Máy được tách thành 5 xã: Bản Phùng, Bản Máy, Bản Pắng, Nàn Xỉn, Thàng Tín.

Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 185/1981/QĐ-CP về việc tách các xóm Cao Sơn Thượng, Cao Sơn Hạ của xã Thàng Tín sáp nhập vào xã Pố Lồ.

Lịch sử các thôn
Ban đầu, xã Thàng Tín gồm 5 thôn, bản: Giáp Trung, Ngài Trồ, Coóc Rạc, Tả Chải, Hoàng Lao Chải.

Năm 1981, thôn Ngài Trồ được tách thành hai thôn là Ngài Trồ và Trồ Thượng.
Năm 2012, thôn Hoàng Lao Chải mới được thành lập trên cơ sở chia tách từ thôn Giáp Trung.
Năm 2013, thôn Giáp Trung tách thành hai thôn là Giáp Trung và Hoàng Lao Chải.

Tổng số thôn, bản hiện nay là 7 thôn, bản, trong đó có 2 thôn Giáp Trung, Hoàng Lao Chải có đường biên giới giáp với Trung Quốc, tổng chiều dài đường biên của xã 5 km.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc


title: Thèn Chu Phìn

text:
Thèn Chu Phìn là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Thèn Chu Phìn nằm ở phía bắc của huyện Hoàng Su Phì cách trung tâm huyện Hoàng Su Phì 14 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Vị Xuyên
Phía tây giáp xã Pố Lồ
Phía nam giáp xã Đản Ván và xã Pố Lồ
Phía bắc giáp Trung Quốc với đường biên giới dài 6,2 km.

Xã Thèn Chu Phìn có diện tích 20,81 km², dân số năm 2019 là 1.753 người, mật độ dân số đạt 84 người/km².

Hành chính
Xã Thèn Chu Phìn được chia thành 4 thôn, bản: Cáo Phìn, Lùng Chinh Hạ, Lùng Chinh Thượng, Nậm Dế.

Lịch sử
Ngày 13 tháng 12 năm 1962, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 328-NV về việc đổi tên xã Thèn Chu Thùng thành xã Thèn Chu Phìn.

Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 185/1981/QĐ-CP về việc tách các xóm Cốc Cái, Nậm Rể 2 của xã Thèn Chu Phìn để sáp nhập vào xã Pố Lồ.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc


title: Thông Nguyên

text:
Thông Nguyên là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Thông Nguyên có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Nậm Ty
Phía tây giáp xã Nậm Khòa
Phía nam giáp huyện Bắc Quang và huyện Quang Bình
Phía bắc giáp xã Nam Sơn và xã Nậm Ty.

Xã Thông Nguyên có diện tích 40,54 km², dân số năm 2019 là 3.279 người, mật độ dân số đạt 81 người/km².

Hành chính
Xã Thông Nguyên được chia thành 13 thôn, bản: Ông Hạ, Tân Hạ, Nậm Lìn, Nậm Mon, Khu Chợ, Hồng Quang, Bản Giàng, Nậm Hồng, Giàng Hạ, Giàng Thượng, Phìn Hồ, Nậm Nghĩ, Làng Giang.

Lịch sử
Trước đây, Thông Nguyên là một xã thuộc huyện Bắc Quang.

Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 136-HĐBT về việc điều chỉnh toàn bộ xã Thông Nguyên thuộc huyện Bắc Quang về huyện Hoàng Su Phì quản lý.

Chú thích

Tham khảo


title: Tụ Nhân

text:
Tụ Nhân là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tụ Nhân là xã cách trung tâm huyện lỵ 5 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tân Tiến và xã Bản Luốc
Phía tây giáp xã Pờ Ly Ngài và xã Chiến Phố
Phía nam giáp xã Bản Luốc và xã Sán Xả Hồ
Phía bắc giáp thị trấn Vinh Quang và xã Chiến Phố.

Xã Tụ Nhân có diện tích 25 km², dân số năm 2019 là 3.647 người, mật độ dân số đạt 146 người/km².

Hành chính
Xã Tụ Nhân được chia thành 5 thôn: Bản Cậy, Hu, Án, Cán, U Sử.

Lịch sử
Dưới thời Pháp thuộc, Hoàng Su Phì (Tức Hoàng Thụ Bì) gồm tổng Tụ Nhân: Gồm các xã Bản Luốc, Ho Tao, Trung Thịnh, Tụ Nhân.

Ngày 30 tháng 4 năm 1962, dưới chính thể mới của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, một số xã của Hoàng Su Phì được chia thành nhiều xã nhỏ, trong đó: chia xã Tụ Nhân thành năm xã: Bản Phùng, Bản Máy, Bản Pắng, Nàn Sỉn, Thàng Tín.

Chú thích

Tham khảo


title: Túng Sán

text:
Túng Sán là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Túng Sán nằm phía đông bắc huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm hyện 22 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Vị Xuyên
Phía tây giáp xã Đản Ván và xã Tân Tiến
Phía nam giáp huyện Vị Xuyên và xã Bản Nhùng
Phía bắc giáp huyện Vị Xuyên và xã Đản Ván.

Xã Túng Sán có diện tích 48,77 km², dân số năm 2019 là 2.316 người, mật độ dân số đạt 67 người/km².

Hành chính
Xã Túng Sán được chia thành 8 thôn, bản: Hợp Nhất, Chu Sán, Quang Lìn, Tả Lèng, Thượng Hạ, Tà Chải, Chúng Phùng, Phìn Su.

Chú thích

Tham khảo


title: Bản Phùng (định hướng)

text:
Bản Phùng có thể là:

 Xã Bản Phùng, huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang.
 Xã cũ Bản Phùng thuộc huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai; nay là một phần xã Thanh Bình, thị xã Sa Pa.


title: Sóc chuột châu Á

text:
Sóc chuột châu Á là một chi (Tamiops) sóc (Sciuridae) trong phân họ Callosciurinae. Các loài trong chi này chỉ sinh sống tại châu Á.

Các loài
Cho tới nay người ta công nhận 4 loài trong chi này:
 Sóc chuột Himalaya (Tamiops mcclellandii (Horsfield, 1840)): Bhutan; Campuchia; miền nam Trung Quốc; đông bắc Ấn Độ; Lào; Malaysia; Myanma; Nepal; Thái Lan; Việt Nam.
 Sóc chuột Hải Nam (Tamiops maritimus (Bonhote, 1900)): Trong nhiều phân loại thì loài này được gộp chung vào T. swinhoei. Phạm vi sinh sống: Các khu vực miền núi tại Lào và Việt Nam ở phía đông sông Mê Kông. Nó cũng có mặt ở miền nam và miền đông Trung Quốc, đảo Hải Nam và Đài Loan (Smith et al. 2008). Có 4 phân loài tại Trung Quốc là T. m. bopinglingensis Hong & Wang, 1984 có ở Phúc Kiến; T. m. formosanus (Bonhote, 1900) tại Đài Loan; T. m. hainanus Allen, 1906 tại đảo Hải Nam, Quảng Tây và miền nam Vân Nam; T. m. maritimus (Bonhote, 1900) tại Phúc Kiến.
 Sóc chuột lửa hay sóc chuột Campuchia (Tamiops rodolphii): Campuchia, miền đông Thái Lan, miền nam Lào và miền nam Việt Nam. Phạm vi sinh sống không vượt quá vĩ độ 18,5 bắc.
 Sóc chuột Swinhoe (Tamiops swinhoei): Loài này có phân bố rộng, trải dài từ miền trung Trung Quốc về phía nam tới miền bắc Myanma và miền bắc Việt Nam (Smith & Xie 2008). Nó cũng có thể có ở Lào, nhưng vẫn chưa có ghi chép nào được xác nhận (Duckworth & Lunde 2004). Phạm vi phân bố của nó không chồng lấn đáng kể với phạm vi phân bố của T. mcclellandi, nhưng ở những nơi nào có chồng lấn thì ở đó có phân biệt theo cao độ (T. swinhoei: 2.500-3.000 m trên mực nước biển còn T. mcclellandi: 300–600 m trên mực nước biển) (Smith & Xie 2008). Loài này sinh sống ở cao độ trong khoảng từ 1.000 m (Duckworth & Lunde 2004) tới 3.900 m trên mực nước biển (Li et al. 2006).

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Thorington R. W. Jr. và R. S. Hoffman. 2005. Family Sciuridae. tr. 754–818 trong Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson và D. M. Reeder (chủ biên). Nhà in Đại học Johns Hopkins, Baltimore, Hoa Kỳ.


title: Vòng đấu loại trực tiếp UEFA Champions League 2011–12

text:
Vòng đấu loại trực tiếp UEFA Champions League 2011-12 bắt đầu vào ngày 14 tháng 2 năm 2012 và sẽ kết thúc sau trận chung kết ngày 19 tháng 5 năm 2012 tại sân vận động Allianz Arena ở München, Đức. Vòng 1/8 gồm 16 đội xếp thứ nhất và nhì tại vòng bảng.

Các đội giành quyền tham dự

Sơ đồ tóm tắt

Vòng 16 đội
Các trận đấu lượt đi đã diễn ra ngày 14, 15, 21 và 22 tháng 2, và các trận đấu lượt về đã diễn ra ngày 6, 7, 13 và 14 tháng 3 năm 2011.

|}

Lượt đi

Second leg

Milan won 4–3 on aggregate.

Benfica won 4–3 on aggregate.

1–1 on aggregate. APOEL won 4–3 on penalties.

Barcelona won 10–2 on aggregate.

2–2 on aggregate. Marseille won on away goals.

Bayern Munich won 7–1 on aggregate.

Chelsea won 5–4 on aggregate.

Real Madrid won 5–2 on aggregate.

Tứ kết
The first legs were played on 27 and 28 March, and the second legs were played on 3 and ngày 4 tháng 4 năm 2012.

|}

First leg

Second leg

Bayern Munich won 4–0 on aggregate.

Barcelona won 3–1 on aggregate.

Real Madrid won 8–2 on aggregate.

Chelsea won 3–1 on aggregate.

Bán kết
The first legs were played on 17 and 18 April, and the second legs were played on 24 and ngày 25 tháng 4 năm 2012.

|}

First leg

Second leg

Chelsea won 3–2 on aggregate.

3–3 on aggregate. Bayern Munich won 3–1 on penalties.

Tham khảo

UEFA Champions League 2011–12


title: Bondowoso (huyện)

text:
Bondowoso là một huyện thuộc tỉnh Đông Java, Indonesia. Ngôn ngữ phổ biến trong huyện là tiếng Madura và tiếng Java, trong đó Madura chiếm ưu thế. Thành phố lớn gần nhất là Surabaya, mất khoảng 5 giờ lái xe. Bondowoso có nền văn hóa đa dạng và ở đây có một cộng đồng Ả Rập sinh sống trong một thời gian dài, từ trước thời thực dân Hà Lan.

Bondowoso được chia thành các phó huyện (kecamatan): Binakal, Bondowoso, Botolinggo, Cermee, Curahdami, Grujugan, Jambesari Darus Sholah, Klabang, Maesan, Pakem, Prajekan, Pujer, Sempol, Sukosari, Sumberwringin, Tamanan, Taman Krocok, Tapen, Tegalampel, Tenggarang, Tlogosari, Wonosari, Wringin.

Tham khảo

Đông Java


title: Nhã Nhĩ Cáp Tề

text:
Nhã Nhĩ Cáp Tề (, , 1565 - 1589) là con trai thứ tư của Hiển Tổ Tháp Khắc Thế và là em trai cùng cha mẹ với Thanh Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Cuộc đời của ông không được ghi lại rõ. Nhã Nhĩ Cáp Tề nguyên được táng ở Vĩnh Lăng, về sau thiên táng về Đông Kinh lăng ở Liêu Dương, tuy nhiên phần mộ nay không còn tồn tại.

Năm Thuận Trị thứ 10 (1653), tháng 5, ông được nhà Thanh truy phong là Đa La Quận vương, thụy hiệu "Thông Đạt", phối hưởng tại Thái Miếu. Ông không có con trai.

Năm Càn Long thứ 19 (1756), ông được đưa vào thờ tự trong Hiền Vương từ ở Thịnh Kinh.

Tham khảo

Thanh sử cảo, Quyển 215, Liệt truyện nhị - Nhã Nhĩ Cáp Tề

Người Nữ Chân
Quận vương nhà Thanh


title: Cuộc vây hãm thành Inabayama

text:
Cuộc vây hãm thành Inabayama (稻葉山城の戦い Đạo Diệp Sơn thành chi chiến?) là trận đánh cuối cùng trong chiến dịch đánh bại gia tộc Saito của Oda Nobunaga diễn ra vào năm 1567 tại lâu đài được dựng trên núi của gia tộc Saito và trong cuộc chinh phục tỉnh Mino, Nhật Bản. Cuộc bao vây diễn ra trong hai tuần, giữa ngày 13 và 27 tháng 9 năm 1567, hoặc theo lịch Nhật Bản là từ ngày 1 đến ngày 15 của tháng thứ 8, năm Vĩnh Lộc thứ 10 đời Thiên hoàng Chính Thân Đinh, theo Tín Trường công ký. Cuộc bao vây kết thúc trong một trận chiến quyết định và chiến thắng nhờ vào sự liên kết giữa các đội quân của Nobunaga cùng các chư hầu, và là kết quả trong cuộc chinh phục của gia tộc Saito. Chiến thắng này là đỉnh cao của chiến dịch chinh phục tỉnh Mino của Nobunaga, đã bắt đầu từ 6 năm về trước, và đánh dầu sự kết thúc của cuộc cạnh tranh giữa gia tộc Oda ở tỉnh Owari và gia tộc Saito ở Mino, mà đã bắt đầu từ hơn hai mươi năm trước đó giữa cha Nobunaga là Oda Nobuhide và Saito Dōsan.

Do sự suy yếu của gia tộc Saito cộng với quân lực đối phương quá mạnh, nhiều samurai đã bỏ sang hàng Nobunaga trước khi trận chiến bắt đầu, trong khi những người khác sẵn sàng chiến đấu tới cùng. Với chiến thắng này, Nobunaga nắm quyền kiểm soát tỉnh Mino rộng lớn và màu mỡ và đã đạt được rất nhiều ủng hộ từ chư hầu và có khá nhiều tài nguyên. Nobunaga cho sửa chữa lâu đài cũ của nhà Saito và lại đặt tên nó là thành Gifu, một cơ sở vững chắc để từ đó mở rộng lãnh thổ về phía bắc vào khu vực Hokuriku và tạo ảnh hưởng đến Kyoto. Thành Gifu là nơi ở chính thức của Nobunaga và là trung tâm quân sự đầu não cho đến khi ông chuyển đến tòa thành mới, Azuchi năm 1575.

Kinoshita Tōkichirō (sau này được gọi là Toyotomi Hideyoshi) đã đóng một vai trò quan trọng để Nobunaga giành chiến thắng tại Inabayama. Trong những năm trước khi trận đánh xảy ra, với tài ăn nói của mình, ông đã thuyết phục được nhiều daimyō địa phương theo Oda, và nhờ đó Nobunaga có đủ binh lính để sẵn sàng cho cuộc tấn công, và xây dựng 1 tòa lâu đài cạnh lãnh địa của đối phương để làm 1 điểm dàn tấn công. Ngoài chế phẩm này, Tōkichirō nghĩ ra và đã cho thực hiện một kế hoạch táo bạo, ông cho đột nhập vào lâu đài và mở cửa cho quân đội ngoại công. Và đó là một kết quả cho những nỗ lực của ông, chỗ đứng của ông với Nobunaga tăng đáng kể. Vì vậy, ngoài tầm quan trọng ngay lập tức của trận chiến với một kế hoạch tuyệt vời của Nobunaga, nó cũng là một bước quan trọng trong sự gia tăng quyền lực của Hideyoshi sau này.

Bối cảnh

Năm 1549, chàng trai trẻ Oda Nobunaga đã kết hôn với Nōhime, con gái của Saito Dōsan, lãnh đạo của gia tộc Saito ở tỉnh Mino. Mặc dù Sait Dōsan là một nhà lãnh đạo quyết đoán và tàn bạo, nhưng xung đột nội bộ đã bắt đầu phân chia Saito thành nhiều phe phái khác nhau. Vào năm 1555, Saito Yoshitatsu, con trai cả của Dōsan co rằng quyền thừa kế của ông sẽ bị lấy đi, do đó ông đã giết chết hai em trai. Năm sau, ông tập hợp quân đội trung thành của mình và công khai nổi loạn chống lại cha mình. Dōsan thay đổi ý nguyện của ông, Oda Nobunaga trở thành người thừa kế hợp pháp, và ngay sau đó, Dōsan bị giết bởi một trong những thuộc hạ thân cận của Yoshitatsu của trận Nagaragawa. Vào thời điểm đó, Nobunaga là không thể giúp đỡ cha vợ, và cuộc nội chiến Saito diễn ra trong thời gian quá ngắn để bất kỳ người khác có thể can thiệp vào. Năm 1561, Yoshitatsu chết vì bệnh phong, và con trai ông, Saito Tatsuoki, đã trở thành người lãnh đạo gia tộc. Vào thời điểm đó, Tatsuoki còn quá trẻ và không có tài điều binh khiển tướng, nhưng đến khi bước vào tuổi trưởng thành, điều hiển nhiên trở nên rõ ràng là ông không có tài cầm quân.

Sau khi gia tộc Oda và Matsudaira liên minh với nhau và trước đó đánh bại gia tộc Imagawa trong trận Okehazama năm 1560, Nobunaga ở một vị trí bảo đảm hơn để tập trung vào láng giềng phương bắc của họ, gia tộc Saito. Nobunaga có vẻ đang có động cơ để trả thù cho cái chết của Saito Dōsan, cha vợ ông. Mặc dù Yoshitatsu qua đời năm 1561, nhưng Nobunaga vẫn tiếp tục với kế hoạch của mình, bằng cách sử dụng trả thù như là một cái cớ để tấn công.

Chiến dịch Mino

Nobunaga cố gắng tấn công vào lãnh thổ Mino trong năm 1561 và 1563, và kết quả đã diễn ra trong một trận đánh ngắn ngủi. Khó có khả năng để thống nhất lại thế lực, Nobunaga đã quay lại lãnh thổ của mình. Theo lịch sử về thành quốc Gifu năm 1564, Nobunaga đã đi xa như vậy để nhằm tấn công thành Inabayama. Mặc dù Tatsuoki đã bỏ chạy, nhưng thuộc hạ của ông Takenaka Shigeharu (được gọi là Hanbei) và Morinari Ando vẫn ở lại bảo vệ lâu đài. Trong một buổi gặp mặt, Nobunaga yêu cầu Hanbei đầu hàng, nhưng ông từ chối. Nobunaga đã bị đuổi ra ngay sau đó, và trong những năm sau, Nobunaga đã cho xóa câu chuyện này từ các bản ghi chép và bị bỏ ra khỏi Tín Trường công ký.

Bắt đầu từ năm 1564, Nobunaga cho thân cận Kinoshita Tōkichirō đi làm thuyết khách, nhằm mục đích thuyết phục nhiều người trong số các lãnh chúa trong vùng gia nhập liên minh đang ngày càng lớn mạnh của gia tộc Oda. Năm 1566, dự đoán chiến dịch sắp xảy ra, Kinoshita đề xuất Nobunaga xây dựng một lâu đài ở gần thành Inabayama, để phục vụ như là một điểm trung gian cho quân đội Oda. Nobunaga đồng ý và trả công cho Kinoshita. Với mục đích này, Kinoshita xây dựng lâu đài Sunomata trên bờ đối diện với lãnh thổ Saito qua sông Sai. Nhược điểm gần lâu đài của kẻ thù cũng là một vấn đề trong quá trình xây dựng. Cho đến khi được hoàn thành, người của Kinoshita bị chết khá nhiều sau một cuộc tấn công từ bên kia sông. Theo truyện kể, Kinoshita xây dựng lâu đài chỉ trong một đêm. Tuy nhiên, có nhiều khả năng rằng nó chỉ là cái khung của tòa tháp, và đứng ở phía đối diện, người ta sẽ thấy mặt tiền của thành, và trông giống như đã hoàn thành. Việc xây dựng bị đình trệ bởi Kinoshita lo sợ địch sẽ tái tấn công. Người của Kinoshita nhanh chóng chuyển các vật liệu vào một pháo đài, và sau đó lâu đài đã chính thức hoàn chỉnh. Nobunaga vẫn tiếp tục cho Kinoshita quản lý lâu đài. Ngày nay, thành Sunomata thường được gọi là "Sunomata Ichiya" theo sự tích xây dựng thành chỉ trong một đêm.

Giao chiến

Năm 1567, Nobunaga phát động một cuộc tấn công chống lại gia tộc Saito ở tỉnh Mino. Trụ sở chính của gia tộc và trung tâm hành chính của tỉnh Mino là lâu đài Inabayama, một pháo đài núi được xây trên đỉnh núi Inaba (nằm tại thành phố Gifu ngày nay). Saito Tatsuoki, daimyo của gia tộc Saito, là một người hèn nhát và không có tài điều binh, vì vậy Takenaka Hanbei đã tổ chức một cuộc đảo chính, ông cướp quyền đã chỉ huy của lâu đài và quân đội. Mặc dù Tatsuoki được phép tiếp tục đứng đầu gia tộc trên danh nghĩa, ông cũng chả đóng góp được gì cho kết quả của trận đánh. Khi quân đội Oda vào Mino, Hanbei cho chuẩn bị 3.000 cho phòng vệ để bảo vệ lâu đài.

Theo Tín Trường công ký, trận đánh bắt đầy vào ngày thứ 1, tháng thứ 8, năm Vĩnh Lộc thứ 10. Nobunaga tiến vào Mino với 3.000 quân bản bộ, và thêm 9.000 quân sau khi liên lạc với đồng minh. Trong số đó, các daimyo và thuộc hạ của Oda là Shibata Katsuie, Tsuneoki Ikeda, Mori Yoshinari, Sakuma Nobumori, và Maeda Toshiie. Tổng cộng một đội quân gồm khoảng 12.000 quân đã vượt sông Kiso. Khi binh sĩ tập hợp đầy đủ, Nobunaga đã cho gửi 2 sứ giả, là Murai Sadakatsu và Shimada Hidemitsu tới ba trong số chư hầu của gia tộc Saito, được gọi là bộ ba Mino, yêu cầu họ hợp tác trong trận chiến sắp tới. Kinoshita Tōkichirō, lãnh chúa Mino, sau khi bị thuyết phục đã đưa thêm 10.000 quân vào dưới trướng của Nobunaga. Khi các lực lượng trung thành với Nobunaga di chuyển qua đồng bằng, một số đã giao chiến đấu trong những nỗ lực vô ích của đối phương để chặn đường tiến của quân xâm lược. Quân đội Nobunaga đi vào thị trấn Inoguchi, một thị trấn nằm ngay bên dưới lâu đài Inabayama, ngay sau đó. Để dọn sạch bãi chiến trường và cũng như lập trại cho quân đội, Nobunaga cho samurai đốt phứt thị trấn. Sau khi một số lính chiếm được núi Inoguchi, còn trung quân đã được bố trí rất kỹ càng trước khi bắt đầu cuộc bao vây. Tại thời điểm này, cờ các chư hầu đã phản gia tộc Saito trước đây bay tua tủa dưới núi, lòng quân bắt đầu hoang mang, thành Inabayama đang bị đặt trọng tình trạng báo động.

Trong những ngày sau đó, Kinoshita Tōkichirō đã cử nhiều gián điệp đi thu thập thông tin, đặc biệt là từ nông dân, họ sẵn sàng giúp đỡ. Một trong những người này, Horio Yoshiharu, đã phát hiện ra một bí đạo ít được biết đến dẫn lên mặt phía bắc của núi. Nhưng do sườn núi phía bắc dưới lâu đài quá dốc, nên không tấn công bởi một đội quân lớn, và để đạt hiệu quả phương án trên đã bị bỏ qua.

Không rõ những gì đã xảy ra trên chiến trường giữa ngày 14 đến 25 tháng 9. Theo những điều được biết đến về phong cách cầm quân của Nobunaga, chiến thuật bao vây sẽ hiện hành trong ngày. Cách bố trí các lâu đài Nhật Bản, và các sự kiện tiếp sau đó, ta có thể được suy ra rằng quân đội của Nobunaga đã tấn công của họ và có thể xâm phạm vào đồn phòng thủ phía ngoài của thành Inabayama. Tuy nhiên, chắc chắn rằng, Kinoshita Tōkichirō đã nghĩ ra một diệu kế, một tốp quân nhỏ sẽ tiến về mặt phía bắc của núi, đột nhập vào lâu đài để mở cổng thành cho quân đội bao vây ngoại công. Nobunaga đã được phê duyệt và Kinoshita dẫn dắt nhóm đột kích. Đối với nhóm của ông, Kinoshita đã chọn Horio Yoshiharu, Hachisuka Koroku, và năm hay sáu người khác cùng đi theo. Ngày 26 tháng Chín, Nobunaga đã rất tự tin vào kế hoạch Kinoshita và kết quả mỹ mãn của trận chiến. Ông cũng chào đón bộ ba Mino, những người đã phải kinh ngạc bởi sự táo bạo của ông, và cho họ nhiều lợi ích.

Vào đêm 26 tháng 9, Kinoshita điểm danh tốp quân của mình, và lo ngại về nhiệt độ vào cuối mùa hè và người giữ lương đã cho họ một trái bầu đầy nước ngọt. Sau đó Kinoshita Tōkichirō đã đi theo Horio Yoshiharu và tiêu diệt một nhóm lính tuần nhỏ xung quanh để trở lại của ngọn núi, họ trèo lên sườn dốc, ánh trăng rằm tỏa sáng phía sau lưng họ.

Sau lúc bình minh, họ đột nhập được vào lâu đài, đốt được cháy một kho tàng, và sau đó chạy đến mở cổng phía trước, giết chết bất cứ ai có chặn đường họ. Khi họ đã chạy đến những cổng nhà, Kinoshita gắn liền trái bầu của họ với một ngọn giáo và vẫy ra hiệu rằng họ đã ở đúng vị trí. Trong khi nhiệm vụ của Kinoshita đã được tiến hành, đạo quân chủ lực theo Kuroda Kanbei đã bắt đầu tấn công vào quân bảo vệ lâu đài, làm mất tập trung những người bảo vệ trong khi các bộ binh đối phương di chuyển vào đúng vị trí. Khi Kinoshita ra hiệu, bộ binh của Kuroda tiến vào và tiêu diệt hết quân phòng vệ của lâu đài.

Khi chiến thắng sắp xảy ra, nhóm Kinoshita của phát hiện một chỗ ngồi nghỉ trong khi Horio Yoshiharu tìm được một ít rượu Sake từ 1 quả bầu lớn mà ông đã lấy từ nguồn cung ứng của lâu đài. Vào cuối ngày 27 tháng 9 năm 1567, lâu đài đã thất thủ và các daimyo còn lại của tỉnh Mino chính thức đầu hàng Nobunaga.

Sau cuộc chiến
Trong thời gian khoảng hai tuần, Oda Nobunaga đã tiến vào tỉnh Mino màu mỡ, sau khi chinh phục gia tộc đang cầm quyền trong lâu đài chính, thành Inabayama. Sau trận đấu, bộ ba Mino, đã không khỏi kinh ngạc bởi tốc độ và khả năng cầm quân phi thường của Nobunaga, và họ vĩnh viễn thần phục Nobunaga.

Nobunaga đã cho sửa chữa lại lâu đài và lại đặt tên nó là Thành Gifu. Thành phố Inoguchi cũng được đặt tên là Gifu tương tự. Nobunaga đã xây dựng một trang viên xa hoa trên núi cho lâu đài. Ông chuyển cơ sở chính của ông và chỗ ở từ thành Komaki đến Gifu. Ông tiếp tục sử dụng thành Gifu là nơi sinh hoạt, trị sở chính và cho đến khi ông chuyển vào thành Azuchi sau khi nó hoàn thành trong năm 1575.

Saito Tatsuoki may mắn sống sót sau trận chiến. Vào đêm ngày 26 tháng 9, ông đã rời bỏ lâu đài, lên một chiếc thuyền, và bỏ chạy xuống sông Nagara, và cuối cùng tìm thấy con đường của ông tới Nagashima, tỉnh Ise. Ông sống lưu vong một thời gian, nhưng cuối cùng tìm đến trú thân với Asakura Yoshikage. Ông ta bị giết trong trận Tonezaka ở tuổi 26, năm 1573.

Những nỗ lực của Kinoshita Tōkichirō, chủ mưu của chiến thắng đã được tuyên dương bởi Oda Nobunaga, và vị thế của ông ngày càng tăng cao. Ngay sau trận chiến, Kinoshita đã lấy tên là Hashiba Hideyoshi. Hideyoshi đã sử dụng một hình ảnh của một bầu vàng là tiêu chuẩn trận đánh, kỷ niệm sự thành công của sứ mệnh của mình tại thành Inabayama. Trong thời gian sau, ông thay đổi họ mình thành Toyotomi. Kuroda Kanbei, người đã lãnh đạo cuộc tấn công, và Takenaka Hanbei, người đã bảo vệ lâu đài, cả hai cuối cùng phục vụ cho Toyotomi Hideyoshi, và giúp ông rất nhiều trong công cuộc thống nhất Nhật Bản sau này.

Xem thêm
 Trận thành Gifu (1600)

Tham khảo

Xung đột năm 1567
Trận đánh trong thời kỳ Chiến quốc Nhật Bản


title: Banyuwangi (huyện)

text:
Banyuwangi là một huyện thuộc tỉnh Đông Java tại Indonesia, huyện nằm ở cực đông của đảo Java và nằm trên đường tới hòn đảo Bali nổi tiếng do có một bến phà quan trọng nối giữa Java với đảo này. Bao quanh huyện là các đồi núi và khu rừng ở phía tây; biển ở phía đông và nam.

Huyện Banyuwangi có diện tích 5.782,50 km², dân số năm 2003 là 1.540.000 người, mật độ đạt 266,32 người/km².

Huyện Banyuwangi được chia thành các phó huyện (kecamatan): Bangorejo, Banyuwangi, Cluring, Gambiran, Genteng, Giri, Glagah, Glenmore, Kabat, Kalibaru, Kalipuro, Licin, Muncar, Pesanggaran, Purwoharjo, Rogojampi, Sempu, Siliragung, Singojuruh, Songgon, Srono, Tegaldlimo, Tegalsari, Wongsorejo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chính thức

Đông Java


title: Bangkalan (huyện)

text:
Bangkalan là một huyện () thuộc tỉnh Đông Java tại Indonesia. Huyện lị đặt tại Bangkalan. Huyện nằm ở phía tây của đảo Madura, giáp với huyện Sampang ở phía đông, biển Java ở phía bắc và eo biển Madura ở phía tây và nam.

Cảng Kamal là cửa ngõ chính kết nối đảo Madura và Java, tại đây có một tuyến phà nối đến cảng Ujung gần Surabaya. Năm 2009, cầu Suramadu đã hoàn thành và là cây cầu đầu tiên nối giữa Java và Madura. Cầu Suramadu cũng là cầu dài nhất tại Indonesia.

Bangkalan có khu phát triển Gerbangkertosusila, và phần mở rộng của Vùng công nghiệp Surabaya.

Về mặt hành chính, huyện được chia thành các phó huyện (kecamatan): Arosbaya, Bangkalan, Blega, Burneh, Galis, Geger, Kamal, Klampis, Kokop, Konang, Kwanyar, Labang, Modung, Sepulu, Socah, Tanah Merah, Tanjungbumi, Tragah.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức

Madura
Đông Java


title: Blitar (huyện)

text:
Blitar là một huyện tại tỉnh Đông Java, Indonesia. Từ năm 2010, huyện lị nằm tại Kanigoro sau hơn một thế kỷ chung thủ phủ với thành phố Blitar.

Blitar được chia thành các phó huyện (kecamatan): Bakung, Binangun, Doko, Gandusari, Garum, Kademangan, Kanigoro, Kesamben, Nglegok, Panggungrejo, Ponggok, Sanankulon, Selopuro, Selorejo, Srengat, Sutojayan, Talun, Udanawu, Wates, Wlingi, Wonodadi, Wonotirto.

Tham khảo

Đông Java


title: Gresik (huyện)

text:
Gresik là một huyện và là trung tâm của tiểu vùng Gerbangkartasusilo, Đông Java, Indonesia. Cảng Gresik-Djaratan từng đóng vai trò của một trung tâm thương mại quan trọng trong thế kỷ 11, với các thương nhân đến từ Trung Quốc, Ấn Độ và Ả Rập. Năm 1974, chính quyền Indonesia thành lập huyện Gresik, và hiện là một vùng ngoại ô của thành phố Surabaya.

Gresik được chia thành các phó huyện (kecamatan): Balongpanggang, Benjeng, Bungah, Cerme, Driyorejo, Duduk Sampeyan, Dukun, Gresik, Kebomas, Kedamean, Manyar, Menganti, Panceng, Sangkapura, Sidayu, Tambak, Ujung Pangkah, Wringinanom.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài
Trang thông tin chính thức huyện Gresik

Đông Java


title: Jember (huyện)

text:
Jember là một huyện (kabupaten) thuộc tỉnh Đông Java, Indonesia.  Jember là đơn vị hành chính đông dân thứ ba tại tỉnh Đông Java. Jember được biết đến với các trang trại trồng thuốc là và một loại thực phẩm truyền thống được gọi là tape được làm từ tinh bột sắn lên men.

Huyện có ranh giới với Lumajang (tây), Probolinggo, Bondowoso, Situbondo (bắc), và Banyuwangi (East). Hòn đảo Nusa Barong nằm ở phía nam của huyện. Trên địa bàn huyện có Đại học Jember.

Huyện Jember được chia thành các phó huyện (kecamatan): Ajung, Ambulu, Arjasa, Balung, Bangsalsari, Gumukmas, Jelbuk, Jenggawah, Jombang, Kalisat, Kaliwates, Kencong, Ledokombo, Mayang, Mumbulsari, Pakusari, Panti, Patrang, Puger, Rambipuji, Semboro, Silo, Sukorambi, Sukowono, Sumberbaru, Sumberjambe, Sumbersari, Tanggul, Tempurejo, Umbulsari, Wuluhan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chính thức

Đông Java


title: Jombang (huyện)

text:
Jombang là một huyện của tỉnh Đông Java, Indonesia. Thủ phủ là Jombang. Huyện có diện tích 1.159,5 km² và dân số là 1.163.420 người (2005). Jombang trở thành huyện vào năm 1910.

Jombang được chia thành 21 phó huyện (Kecamatan): Bandar Kedungmulyo, Perak, Gudo,Diwek, Ngoro, Mojowarno, Bareng, Wonosalam, Mojoagung, Sumobito, Jogoroto, Peterongan, Jombang, Megaluh, Tembelang, Kesamben, Kudu, Ngusikan, Ploso, Kabuh và Plandaan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức

Đông Java


title: Thuốc kích dục

text:
Thuốc kích dục là một chất làm tăng ham muốn tình dục, khoái cảm tình dục hoặc hành vi tình dục. Các chất kích dục từ nhiều loại thực vật, gia vị, thực phẩm và hóa chất tổng hợp. Do đó, chúng có thể được phân loại theo tính chất hóa học của chúng (tức là các chất tự nhiên và không tự nhiên). Thuốc kích dục tự nhiên như rượu được phân loại thành các chất có nguồn gốc từ thực vật và không có nguồn gốc thực vật. Thuốc kích dục không tự nhiên như thuốc lắc được phân loại là những loại được sản xuất để bắt chước một chất tự nhiên. Thuốc kích dục cũng có thể được phân loại theo loại hiệu ứng của chúng (ví dụ, tâm lý hoặc sinh lý). Thuốc kích dục có chứa các đặc tính gây ảo giác như Bufo cóc có tác dụng tâm lý đối với một người có thể làm tăng ham muốn tình dục và khoái cảm tình dục. Thuốc kích thích tình dục có chứa các đặc tính thư giãn cơ trơn như yohimbine có tác dụng sinh lý đối với một người có thể ảnh hưởng đến mức độ hormone và tăng lưu lượng máu.

Các chất chỉ ảnh hưởng đến hành vi của một người dễ bị ảnh hưởng bởi giả dược. Hiệu ứng giả dược được định nghĩa là niềm tin mạnh mẽ thể hiện chính họ và do đó bị hiểu sai để xác nhận dương tính giả. Người ta thường thấy hiệu ứng giả dược trong cuộc tranh luận về lý do tại sao thuốc kích thích tình dục hoạt động; những người tranh luận về hiệu ứng giả dược nói rằng các cá nhân muốn tin vào hiệu quả của chất này. Các chất khác cản trở các khu vực mà thuốc kích thích tình dục nhằm mục đích tăng cường được phân loại là phản vệ.

Cả nam và nữ đều có thể được hưởng lợi từ việc sử dụng thuốc kích thích tình dục, nhưng họ tập trung nhiều hơn vào nam giới vì đặc tính của họ có xu hướng làm tăng nồng độ testosterone hơn là nồng độ estrogen. Điều này một phần là do bối cảnh lịch sử của rệp vừng, chỉ tập trung vào con đực. Chỉ có sự chú ý gần đây đã được trả tiền để hiểu làm thế nào thuốc kích thích tình dục có thể hỗ trợ chức năng tình dục nữ. Ngoài ra, ảnh hưởng văn hóa trong hành vi tình dục phù hợp từ nam và nữ cũng đóng một phần trong khoảng cách nghiên cứu.

Lịch sử
Trong suốt lịch sử loài người, thực phẩm, đồ uống và hành vi đã có tiếng là làm cho tình dục trở nên dễ đạt được và/hoặc dễ chịu hơn. Tuy nhiên, từ quan điểm lịch sử và khoa học, kết quả bị cáo buộc có thể chủ yếu là do người dùng của họ tin rằng chúng sẽ có hiệu quả (hiệu ứng giả dược). Tương tự như vậy, nhiều loại thuốc được báo cáo ảnh hưởng đến ham muốn tình dục theo những cách không nhất quán hoặc vô căn: tăng cường hoặc làm giảm ham muốn tình dục tổng thể tùy thuộc vào tình huống của đối tượng. Ví dụ, Bupropion (Wellbutrin) được biết đến như một loại thuốc chống trầm cảm có thể chống lại các thuốc chống trầm cảm đồng quy định khác có tác dụng làm giảm ham muốn tình dục. Tuy nhiên, vì Wellbutrin chỉ làm tăng ham muốn trong trường hợp đặc biệt mà nó đã bị suy yếu bởi các loại thuốc liên quan, nên nó thường không được phân loại là thuốc kích thích tình dục.

Các nền văn minh cổ đại như văn hóa Trung Quốc, Ấn Độ, Ai Cập, La Mã và Hy Lạp tin rằng một số chất có thể cung cấp chìa khóa để cải thiện ham muốn tình dục, khoái cảm tình dục và/hoặc hành vi tình dục. Điều này rất quan trọng vì một số đàn ông bị rối loạn cương dương và không thể sinh sản. Những người đàn ông không thể có gia đình lớn hoặc không thể thụ thai được coi là một thất bại, trong khi những người đàn ông có khả năng thụ thai và do đó có gia đình lớn được tôn trọng gây ra nhu cầu lớn về giải pháp. Những người khác đã không phải chịu đựng các cải tiến hiệu suất mong muốn này. Bất kể việc sử dụng của họ, những chất này đã trở nên phổ biến và bắt đầu được ghi nhận với thông tin được truyền qua nhiều thế hệ. Các nền văn hóa Ấn Độ giáo đã viết những bài thơ có niên đại khoảng năm 2000 đến 1000 TCN nói về các chất tăng cường hiệu suất, thành phần và mẹo sử dụng. Văn hóa Trung Quốc đã viết văn bản về thuốc kích dục từ năm 2697 đến 2595 TCN. Các nền văn hóa La Mã và Trung Quốc đã ghi nhận niềm tin của họ vào phẩm chất kích thích tình dục ở cơ quan sinh dục động vật trong khi Ai Cập đã viết các mẹo để điều trị rối loạn cương dương.

Long diên hương, Bufo cóc, yohimbine, dâm dương hoắc, nhân sâm, rượu và thức ăn được ghi lại trong các văn bản này có chứa phẩm chất kích thích tình dục. Trong khi nhiều loại thực vật, chiết xuất hoặc hormone sản xuất đã được đề xuất như thuốc kích thích tình dục, có rất ít bằng chứng lâm sàng chất lượng cao cho hiệu quả hoặc an toàn lâu dài của việc sử dụng chúng.

Các loại

Long diên hương

Long diên hương được tìm thấy trong ruột của cá nhà táng. Nó thường được sử dụng trong các nền văn hóa Ả Rập như một loại thuốc giảm đau đầu hoặc như một chất tăng cường hiệu suất. Cấu trúc hóa học của long diên hương đã cho thấy làm tăng nồng độ testosterone kích hoạt ham muốn tình dục và hành vi tình dục trong các nghiên cứu trên động vật. Nghiên cứu sâu hơn về chất này là cần thiết để biết tác dụng đối với con người.

Bufo cóc
Bufo cóc được tìm thấy trong da và tuyến của cóc Bufo. Nó thường được sử dụng trong văn hóa Tây Ấn và Trung Quốc. Các nền văn hóa Tây Ấn sử dụng nó như một loại thuốc kích thích tình dục gọi là 'Đá tình yêu'. Các nền văn hóa Trung Quốc sử dụng cóc Bufo làm thuốc trợ tim gọi là Chan su. Nghiên cứu cho thấy nó có thể có tác động tiêu cực đến nhịp tim.

Yohimbine

Yohimbine là một chất được tìm thấy trong vỏ cây yohim ở Tây Phi và do đó, có nguồn gốc từ thực vật. Theo truyền thống, nó được sử dụng trong các nền văn hóa Tây Phi, trong đó vỏ cây sẽ được đun sôi và nước được uống cho đến khi tác dụng của nó cho thấy lợi ích đã được chứng minh trong việc tăng ham muốn tình dục. Nó hiện đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm phê duyệt và có thể được kê toa cho rối loạn chức năng tình dục ở Hoa Kỳ và Canada. Nó cũng được tìm thấy trong các sản phẩm y tế không kê đơn. Cấu trúc hóa học của yohimbine là một alcaloid indole có chứa chất ức chế thụ thể adrenergic. Thuốc chẹn này ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, hệ thần kinh tự trị và mô dương vật và tế bào cơ trơn mạch máu giúp nam giới có vấn đề về sinh lý và điều trị rối loạn cương dương do tâm lý. Các tác dụng phụ được biết đến bao gồm buồn nôn, lo lắng, nhịp tim không đều và bồn chồn.

Dâm dương hoắc
Dâm dương hoắc (Epimedii herba) được sử dụng trong y học dân gian Trung Quốc. Nó được sử dụng để điều trị các điều kiện y tế và cải thiện ham muốn tình dục, khoái cảm tình dục và/hoặc hành vi tình dục. Cỏ dê sừng có chứa icariin, một glycoside flavanol. Icariin đã được chứng minh là cải thiện quy định hormone cùng với các lợi ích khác.
Các nghiên cứu trên động vật cho thấy mối tương quan tích cực của loại cỏ này với phẩm chất kích thích tình dục, nhưng cần nghiên cứu thêm để biết tác dụng đối với con người.

Rượu và cần sa

Rượu đã được liên kết như một chất kích thích tình dục do tác dụng của nó như là một thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương. Người trầm cảm có thể làm tăng ham muốn tình dục và hành vi tình dục thông qua việc làm giảm bớt lo ngại. Rượu ảnh hưởng đến con người cả về sinh lý và tâm lý, và do đó rất khó để xác định chính xác cách mọi người trải qua các tác động kích thích tình dục của nó (tức là chất lượng kích thích tình dục hoặc hiệu ứng mong đợi). Rượu được uống với số lượng vừa phải có thể làm tăng ham muốn tình dục trong khi uống với số lượng lớn hơn có liên quan đến khó đạt được khoái cảm tình dục. Tiêu thụ rượu mãn tính có liên quan đến rối loạn chức năng tình dục. Các báo cáo cần sa được trộn lẫn với một nửa số người dùng cho rằng sự gia tăng ham muốn tình dục và khoái cảm tình dục trong khi nửa còn lại báo cáo không có tác dụng. Tính làm căng thẳng, tiêu thụ và nhạy cảm cá nhân của cần sa được biết đến như là các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả.

Thức ăn

Nhiều nền văn hóa đã chuyển sang thực phẩm như một nguồn tăng ham muốn tình dục; tuy nhiên, nghiên cứu quan trọng là thiếu trong nghiên cứu về phẩm chất kích thích tình dục trong thực phẩm. Hầu hết các khiếu nại có thể được liên kết với hiệu ứng giả dược đã nói ở trên. Quan niệm sai lầm xoay quanh sự xuất hiện trực quan của những thực phẩm này liên quan đến cơ quan sinh dục nam và nữ (ví dụ, cà rốt, chuối, hàu, và tương tự). Những niềm tin khác nảy sinh từ suy nghĩ tiêu thụ bộ phận sinh dục động vật và hấp thụ tài sản của chúng (ví dụ, súp cá tuyết ở Jamaica hoặc Ballut ở Philippines). Câu chuyện về Aphrodite, người được sinh ra từ biển, là một lý do khác khiến các cá nhân tin rằng hải sản là một nguồn kích thích tình dục khác. Thực phẩm có chứa dầu dễ bay hơi ít được công nhận về khả năng cải thiện ham muốn tình dục, khoái cảm tình dục và/hoặc hành vi tình dục vì chúng là chất kích thích khi được tiết ra qua đường tiết niệu. Sô cô la đã được báo cáo để tăng ham muốn tình dục ở những phụ nữ tiêu thụ nó hơn những người không. Đinh hương và cây xô thơm đã được báo cáo để chứng minh phẩm chất kích thích tình dục nhưng tác dụng của chúng là   chưa được chỉ định.

Nhân sâm
Nhân sâm được nhóm trong chi Panax, bao gồm nhân sâm Trung Quốc. Cấu trúc hóa học của nhân sâm bao gồm ginsenosides và saponin glycosides. Có ba cách khác nhau để chế biến nhân sâm. Nhân sâm tươi được cắt ở bốn năm tăng trưởng, nhân sâm trắng được cắt ở bốn đến sáu năm tăng trưởng và nhân sâm đỏ được cắt, sấy khô và hấp trong sáu năm tăng trưởng. Hồng sâm đã được báo cáo là thuốc kích thích tình dục hiệu quả nhất trong ba loại. Tác dụng phụ được biết đến bao gồm khó chịu đường tiêu hóa nhẹ.

Hóa chất tổng hợp

Các chất phổ biến của các cuộc vui đã được người dùng báo cáo bao gồm các đặc tính kích thích tình dục vì tác dụng tăng cường của chúng với khoái cảm tình dục. Người sử dụng thuốc lắc đã báo cáo sự gia tăng ham muốn tình dục và khoái cảm tình dục; tuy nhiên, đã có báo cáo về sự chậm trễ trong cực khoái ở cả hai giới và những khó khăn về cương dương ở nam giới. Poppers, một loại thuốc hít, có liên quan đến tăng khoái cảm tình dục. Tác dụng phụ được biết đến là đau đầu, buồn nôn và khó khăn cương dương tạm thời.

Phenethylamines
Amphetamine và methamphetamine là các dẫn xuất phenethylamine được biết là làm tăng ham muốn và gây ra sự cương cứng thường xuyên hoặc kéo dài là tác dụng phụ tiềm ẩn, đặc biệt là ở liều siêu trị liệu cao, trong đó có thể xảy ra tình trạng hạ huyết áp tình dục và tăng sinh; tuy nhiên, ở một số người sử dụng các loại thuốc này, ham muốn tình dục bị giảm.

Testosterone
Libido ở nam giới có liên quan đến mức độ hormone giới tính, đặc biệt là testosterone. Khi giảm ham muốn tình dục xảy ra ở những người có nồng độ testosterone tương đối thấp, đặc biệt là ở phụ nữ mãn kinh hoặc nam giới trên 60 tuổi, bổ sung chế độ ăn uống có mục đích làm tăng nồng độ testosterone trong huyết thanh đã được sử dụng với mục đích tăng ham muốn, mặc dù còn hạn chế lợi ích. Điều trị lâu dài với testosterone uống tổng hợp có liên quan đến tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Rủi ro khi dùng
Bằng chứng vững chắc là khó có được vì các chất này đến từ nhiều môi trường khác nhau và do đó ảnh hưởng đến kết quả do sự thay đổi trong quá trình tăng trưởng và chiết xuất của nó. Điều tương tự cũng đúng đối với các chất không tự nhiên vì sự thay đổi trong tiêu dùng và độ nhạy cảm cá nhân có thể ảnh hưởng đến kết quả. Y học dân gian và các phương pháp tự kê đơn có thể có hại vì tác dụng phụ không được biết đến đầy đủ và do đó không được biết đến cho những người tìm kiếm chủ đề này trên internet.

Chú thích

Tình dục
Công nghệ tình dục


title: Sóc chuột Swinhoe

text:
Sóc chuột Swinhoe (danh pháp hai phần: Tamiops swinhoei) là một loài động vật thuộc chi Sóc chuột châu Á, họ Sóc chuột. Loài này có phân bố rộng, trải dài từ miền trung Trung Quốc về phía nam tới miền bắc Myanma và miền bắc Việt Nam (Smith & Xie 2008). Nó cũng có thể có ở Lào, nhưng vẫn chưa có ghi chép nào được xác nhận (Duckworth & Lunde 2004). Phạm vi phân bố của nó không chồng lấn đáng kể với phạm vi phân bố của T. mcclellandi, nhưng ở những nơi nào có chồng lấn thì ở đó có phân biệt theo cao độ (T. swinhoei: 2.500-3.000 m trên mực nước biển còn T. mcclellandi: 300–600 m trên mực nước biển) (Smith & Xie 2008). Loài này sinh sống ở cao độ trong khoảng từ 1.000 m (Duckworth & Lunde 2004) tới 3.900 m trên mực nước biển (Li et al. 2006).

Phân loài
 T. s. swinhoei
 T. s. olivaceus
 T. s. spencei
 T. s. vestitus

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1874
Động vật gặm nhấm Trung Quốc
Động vật gặm nhấm Myanmar
Động vật gặm nhấm Việt Nam


title: Sóc chuột Hải Nam

text:
Sóc chuột Hải Nam (danh pháp hai phần: Tamiops maritimus (được mô tả bởi Bonhote năm 1900)) là một loài động vật thuộc chi Sóc chuột châu Á, Họ Sóc. Trong nhiều phân loại thì loài này được gộp chung vào T. swinhoei. Phạm vi sinh sống của loài này gồm: Các khu vực miền núi tại Lào và Việt Nam ở phía đông sông Mê Kông. Nó cũng có mặt ở miền nam và miền đông Trung Quốc, đảo Hải Nam và Đài Loan (Smith et al. 2008). Có 4 phân loài tại Trung Quốc là T. m. bopinglingensis Hong & Wang, 1984 có ở Phúc Kiến; T. m. formosanus (Bonhote, 1900) tại Đài Loan; T. m. hainanus Allen, 1906 tại đảo Hải Nam, Quảng Tây và miền nam Vân Nam; T. m. maritimus (Bonhote, 1900) tại Phúc Kiến.

Phân loài
 T. m. maritimus
 T. m. hainanus
 T. m. moi
 T. m. monticolus

Chú thích

Tham khảo
 Thorington, R. W. Jr. and R. S. Hoffman. 2005. Family Sciuridae. pp. 754–818 in Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder eds. Johns Hopkins University Press, Baltimore.

Động vật được mô tả năm 1900
H
Động vật có vú Đài Loan
Động vật gặm nhấm Trung Quốc
Động vật gặm nhấm Lào
Động vật gặm nhấm Việt Nam


title: Sóc xám miền Đông

text:
Sóc xám miền Đông (danh pháp hai phần: Sciurus carolinensis) là một loài sóc cây của chi Sciurini, Họ Sóc, bộ Gặm nhấm. Loài này được Gmelin mô tả năm 1788.. Đây là loài bản địa vùng miền đông và Tây Trung Bộ Hoa Kỳ, và phần phía nam của các tỉnh phía đông của Canada. Một số vùng sinh sống của loài này chồng lên vùng sinh sống của loài sóc đỏ (Sciurus niger), làm đôi khi bị nhầm lẫn giữa 2 loài, dù địa bàn của loài cốt lõi của phạm vi sóc con cáo hơn một chút về phía tây.

Là loài mắn đẻ và dễ thích nghi, sóc xám miền Đông đã được du nhập và phát triển mạnh trong một số khu vực của tây của Hoa Kỳ. Nó cũng đã được giới thiệu đến Anh, nơi mà nó đã lây lan trên khắp đất nước và phần lớn đã di dời bản địa con sóc đỏ, Sciurus vulgaris. Tại Ireland, con sóc đỏ đã được di dời tại các quận phía đông, mặc dù nó vẫn còn phổ biến ở phía nam và phía tây của đất nước. Có lo ngại rằng việc di dời có thể xảy ra ở Ý và sóc xám có thể lây lan từ Ý tới các phần khác của lục địa châu Âu.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

ARKive  - Still photos and videos
Squirrels are everywhere  - Photo gallery of squirrels
A brief history of the black squirrel at Kent State University
Eastern Gray Squirrel Facts from Hinterland Who's Who
An Exotic Evolution: Black Squirrels Imported in Early 1900s Gain Foothold - an article from The Washington Post
WildlifeOnline - Natural History of Tree Squirrels
 Smithsonian Eastern Gray Squirrel article
 A high definition video of a young grey squirrel, filmed in the United Kingdom.

C
Động vật được mô tả năm 1788
Động vật có vú Bắc Mỹ
Động vật có vú châu Âu
Động vật Cộng hòa Ireland
Động vật Mỹ
Loài động vật xâm lấn
Động vật có vú Mỹ
Động vật Đông Hoa Kỳ
Động vật có vú châu Phi
Động vật có vú Canada
Động vật có vú Nam Phi


title: Windows Server 2012

text:
Windows Server 2012, tên mã là "Windows Server 8", là phiên bản phát hành thứ sáu của Windows Server. Nó là phiên bản Windows 8 dành cho máy chủ và là phiên bản tiếp theo của Windows Server 2008 R2. Hai phiên bản tiền phát hành, một bản xem trước cho nhà phát triển và một phiên bản beta, đã được phát hành trong quá trình phát triển. Phiên bản chính thức được phát hành rộng rãi cho các khách hàng bắt đầu từ ngày 4 tháng 9 năm 2012.

Không giống phiên bản trước, Windows Server 2012 không hỗ trợ cho các máy tính nền tảng Itanium, và có bốn phiên bản. Nhiều tính năng đã được thêm hoặc cải thiện so với Windows Server 2008 R2 (nhiều tính năng tập trung vào điện toán đám mây), như phiên bản mới cập nhật của Hyper-V, chức năng quản lý địa chỉ IP, một phiên bản mới của Windows Task Manager, và ReFS, hệ thống tập tin mới. Windows Server 2012 đã nhận được nhiều đánh giá tốt mặc dù có cùng giao diện người dùng Metro gây tranh cãi có trên Windows 8.

Phiên bản kế tiếp của Windows Server 2012, có tên là Windows Server 2012 R2, được phát hành cùng với Windows 8.1 vào tháng 10 năm 2013. Một gói dịch vụ, trước đó dự định là bản cập nhật Windows Server 2012 R2 Update, được phát hành vào tháng 4 năm 2014.

Lịch sử
Windows Server 2012, có tên mã "Windows Server 8", là phiên bản phát hành thứ sáu của họ hệ điều hành Windows Server được phát triển đồng thời với Windows 8. Chỉ tới ngày 17 tháng 4 năm 2012, Microsoft mới thông báo tên sản phẩm chính thức sẽ là "Windows Server 2012".

Microsoft giới thiệu Windows Server 2012 và bản xem trước cho nhà phát triển tại hội nghị BUILD 2011 vào ngày 9 tháng 9 năm 2011. Tuy nhiên, không giống Windows 8, phiên bản xem trước cho nhà phát triển của Windows Server 2012 chỉ dành cho những người đăng ký của MSDN. Nó bao gồm một giao diện đồ họa người dùng (GUI) dựa trên ngôn ngữ thiết kế Metro và Trình quản lý máy chủ mới, một ứng dụng đồ họa dùng để quản lý máy chủ. Vào 16 tháng 2 năm 2012, Microsoft phát hành một bản cập nhật cho bản xem trước để kéo dài ngày hết hạn từ 8 tháng 4 năm 2012 tới 15 tháng 1 năm 2013.

Trước khi Windows Server 2012 được hoàn thiện, hai bản dựng thử nghiệm đã được phát hành công khai. Một phiên bản beta công khai của Windows Server 2012 đã được phát hành cùng với Windows 8 Consumer Preview vào ngày 29 tháng 2 năm 2012. Phiên bản Release Candidate (RC) của Windows Server 2012 được phát hành ngày 31 tháng 5 năm 2012, cùng với Windows 8 Release Preview.

Windows Sever 2012 được phát hành cho nhà sản xuất vào 1 tháng 8 năm 2012 và được phát hành rộng rãi vào ngày 4 tháng 9 năm 2012. Tuy nhiên, không phải tất cả các phiên bản của Windows Server 2012 đều được phát hành cùng một thời điểm. Windows Server 2012 Essentials được phát hành cho nhà sản xuất vào 9 tháng 10 năm 2012 và được phát hành rộng rãi vào 1 tháng 11 năm 2012. Cho đến 23 tháng 9 năm 2012, tất cả các sinh viên đăng ký chương trình DreamSpark có thể tải về Windows Server 2012 Standard hoặc Datacenter miễn phí.

Các tính năng

Windows Server 8 bao gồm một số các tính năng thay đổi.

Giao diện người dùng
Quản lý Server (Server Manager) được thiết kế lại để nhấn mạnh việc dễ sử dụng cho nhiều máy chủ khác nhau. Trong hệ điều hành, giống Windows 8, sử dụng Modern UI khi không được cài đặt trong chế độ Lõi Server (Server Core). Windows PowerShell trong phiên bản này có 2300 commandlets, so với khoảng 200 trong Windows Server 2008 R2. Phiên bản cũng hỗ trợ lệnh tự động hoàn thành nhiệm vụ.

Quản lý tác vụ

Windows 8 và Windows Server 8 đều bao gồm phiên bản Windows Task Manager mới so với các phiên bản Windows trước đây. Ở phiên bản mới, các tab được ẩn mặc định, khi đang hiển thị các ứng dụng. Trong tab Process, các tiến trình được hiển thị trong các độ màu vàng khác nhau, các dạng sẫm màu thể hiện việc đang sử dụng nhiều nguồn tài nguyên máy. Windows Task Manager liệt kê tên ứng dụng, trạng thái ứng dụng và tổng dữ liệu tiện ích cho CPU, bộ nhớ, ổ cứng và các tài nguyên mạng, chuyển các thông tin tiến trình được tìm thấy trong phiên bản cũ sang tab Detail. Tab Performance được chia thành CPU, bộ nhớ (RAM), ổ cứng, ethernet và các phần mạng wireless với biểu đồ cho từng phần. Tab CPU không hiển thị theo từng đồ thị riêng cho từng tiến trình trên hệ thống theo mặc định; thay vì vậy, nó có thể hiển thị dữ liệu cho mỗi nút NUMA. Khi hiển thị dữ liệu cho mỗi tiến trình riêng rẽ cho từng máy với lớn hơn 64 tiến trình, tab CPU hiển thị phần trăm sử dụng một cách đơn giản trên các biểu đồ gạch nhiệt. Màu được dùng cho các biểu đồ gạch nhiệt là màu xanh, với xanh sẫm hơn để chỉ sử dụng nhiều. Di chuyển con trỏ chuột lên bất kỳ tiến trình đều hiển thị nút NUMA của các vi xử lý và chỉ số ID. Ngoài ra, tab Setup được thêm vào để liệt kê các chương trình chạy kèm theo lúc khởi động máy. Phiên bản mới nhận dạng một ứng dụng WinRT có trạng thái "Ngưng sử dụng".

Các tùy chọn cài đặt
Không giống các vi xử lý trước, Windows Server 8 có thể chuyển đổi giữa Server Core và GUI (đầy đủ) các tùy chọn cài đặt mà không cần một quá trình cài lại hệ thống. Cũng có tùy chọn cài đặt tại bên thứ 3 cho phép MMC và Server Manager hoạt động, nhưng thiếu Windows Explorer hoặc các phần khác của GUI shell.

Quản lý địa chỉ IP (IPAM)
Windows Server 8 có một vai trò IPAM dùng để khám phá, điều chỉnh, kiểm tra và quản lý không gian địa chỉ IP được sử dụng trên mạng chung. IPAM cung cấp các server quản trị và điều chỉnh dùng giao thức Cấu hình Host động (DHCP) và Dịch vụ tên miền (DNS). IPAM bao gồm các thành phần:

 Địa chỉ IP tự động cho việc khám phá hạ tầng: IPAM khám phá các điều khiển tên miền, máy chủ DHCP, và máy chủ DNS trong vùng tên miền lựa chọn. Có thể bật và tắt việc quản lý các server này bởi IPAM.
 Quản lý, báo cáo và hiển thị không gian địa chỉ IP tùy biến: Việc hiển thị các địa chỉ IP có tùy biến cao, truy vết chi tiết và tối ưu dữ liệu được có sẵn. Không gian địa chỉ IPv4 và IPv6 được tổ chức thành các khối địa chỉ IP, vùng địa chỉ IP, và các địa chỉ IP riêng. Địa chỉ IP được tích hợp hay vùng người dùng định nghĩa có thể dùng cho việc tổ chức không gian địa chỉ IP thành mô hình phân cấp, các nhóm lôgíc.
 Kiểm tra thay đổi cấu hình server và truy vết các địa chỉ IP được sử dụng: Các sự kiện hoạt động được hiển thị trên IPAM server và các máy chủ quản lý DHCP. IPAM cũng cho phép truy vết địa chỉ IP dùng các sự kiện DHCP và người dùng đăng nhập thu thập từ máy chủ chính sách mạng (NPS), các điều khiển tên miền và server DHCP. Việc truy vết có sẵn dành cho địa chỉ IP, chỉ số ID khách, tên máy chủ hay tên người dùng.
 Điều chỉnh và quản lý DHCP và các dịch vụ DNS: IPAM cho phép các dịch vụ tự động quản lý các server DHCP và DNS băng qua vùng. Vùng DNS ở trạng thái tốt được hiển thị, và chi tiết máy chủ DHCP và vùng quản lý có sẵn được sử dụng điều khiển dòng lệnh IPAM.
Cả IPv4 và IPv6 đều được hỗ trợ.

Active Directory
Windows Server 8 có một số thay đổi trong Active Directory từ phiên bản ra đời với Windows Server 2008 R2. Dịch vụ cài tự động được thay thế bằng phần mới trong Server Manager, và Trung tâm Quản trị Active Directory được nâng cấp.

Hyper-V
Windows Server 8, cùng với Windows 8, chứa phiên bản Hyper-V mới, khi giới thiệu tại sự kiện Microsoft BUILD. Nhiều tính năng được thêm vào Hyper-V, bao gồm ảo hóa mạng, multi-tenancy, vùng tài nguyên lưu trữ, kết nối tiền đề chéo và lưu trữ đám mây. Thêm nữa, nhiều hạn chế trước đây trong việc tiêu thụ tài nguyên đã được nâng cấp. Mỗi máy ảo trong phiên bản Hyper-V mới có thể truy cập tới 32 tiến trình, dùng 512 gigabytes bộ nhớ ngẫu nhiên, và 16 terabytes dung lượng đĩa ảo mỗi ổ cứng ảo (dùng chuẩn mới.vhdx). Dùng 1024 máy ảo trên 1 host, và có thể là 4000 có thể kích hoạt trên mỗi failover cluster. Phiên bản Hyper-V đi kèm với phiên bản máy khách của Windows 8 cần tiến trình hỗ trợ SLAT và cho SLAT có thể được bật, trong phiên bản của Windows Server 8 chỉ cần nếu quyền RemoteFX được cài đặt.

ReF

Resilient File System (ReFS), tên mã là "Protogon", là một hệ thống tập tin mới trong Windows Server 2012 ban đầu dành cho các máy chủ tập tin với các cải thiện so với NTFS. Các tính năng lớn mới của ReFS bao gồm:
Cải thiện độ tin cậy cho các cấu trúc ổ đĩa ReFS sử dụng các cây B+ cho tất các các cấu trúc ổ đĩa bao gồm các dữ liệu metadata và dữ liệu tập tin. Các dữ liệu metadata và dữ liệu tập tin được sắp xếp vào các bảng tương tự như một cơ sở dữ liệu quan hệ. Dung lượng tập tin, số các tập tin trong một thư mục, tổng kích thước phân vùng và số các thư mục trong một ổ đĩa được giới hạn bởi các số 64-bit; chính vì vậy ReFS hỗ trợ tối đa một tập tin có kích thước là 16 Exabyte, tối đa 18.4 × 1018 thư mục và tối đa một phân vùng có kích thước 1 Yottabyte (với các cluster 64 KB) cho phép khả năng mở rộng lớn mà không có giới hạn thực tế nào trên kích thước tập tin và thư mục (vẫn áp dụng giới hạn phần cứng). Dung lượng trống sẽ được tính bởi một bộ cấp phát theo thứ bậc bao gồm ba bảng dành cho các khối lớn, trung và nhỏ. Các tên tập tin và đường dẫn tập tin đều bị giới hạn trong một chuỗi ký tự 32 KB Unicode.
Tích hợp khả năng phục hồi
Tương thích với các API và công nghệ hiện tại

IIS 8.0
Windows Server 2012 đi kèm phiên bản 8.0 của Internet Information Services (IIS). Phiên bản mới đi kèm với nhiều tính năng như SNI, thông tin sử dụng CPU cho từng trang web cụ thể, quản lý tập trung chứng chỉ SSL, hỗ trợ WebSocket và cải thiện hỗ trợ NUMA, nhưng còn một vài thay đổi nhỏ nữa.

Phần cứng
Windows Server 2012 hỗ trợ các thông số phần cứng tối đa sau đây. Windows Server 2012 đã có những cải tiến so với phiên bản trước Windows Server 2008 R2:

Yêu cầu hệ thống

Windows Server 2012 chỉ chạy trên các vi xử lý x64. Không giống phiên bản trước, Windows Server 2012 không hỗ trợ Itanium.

Việc nâng cấp từ các phiên bản Windows Server 2008 và Windows Server 2008 R2 ađược hỗ trợ, mặc dù các nâng cấp khác từ các phiên bản tiếp theo sẽ không được hỗ trợ.

Các phiên bản
Windows Server 2012 có bốn phiên bản: Foundation, Essentials, Standard và Datacenter.

Windows Server 2012 R2

Windows Server 2012 R2 được phát hành vào ngày 18 tháng 10 năm 2013. Nó đã được giới thiệu vào ngày 3 tháng 6 năm 2013 tại TechEd Bắc Mỹ. Theo bảng dữ liệu của Windows Server 2012 R2 được xuất bản ngày 31 tháng 5 năm 2013, có bốn phiên bản của hệ điều hành này: Foundation, Essentials, Standard và Datacenter. Với Windows Server 2012, hai phiên bản Datacenter và Standard đều có tính năng giống nhau, chỉ khác nhau ở giấy phép. Phiên bản Essentials có cùng tính năng với các sản phẩm Datacenter và Standard, cùng với một vài giới hạn.

Một bản cập nhật tiếp theo, ban đầu được gọi là Windows Server 2012 R2 Update, được phát hành vào tháng 4 năm 2014.

Windows Server 2012 R2 được kế nhiệm bởi Windows Server 2016.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Windows Server 2012 R2 and Windows Server 2012 on TechNet
 Windows Server 2012 R2 on MSDN
 Windows Server 2012 on MSDN

Windows Server
Hệ điều hành x86-64
Windows 8


title: Cá heo không vây

text:
Cá heo không vây (danh pháp hai phần: Neophocaena phocaenoides) là một trong bảy loài thuộc họ Cá heo chuột. Trong các vùng biển quanh Nhật Bản, ở cuối phía bắc của phạm vi của nó, nó được biết đến với tên gọi sunameri (砂 滑). Một số cá thể nước ngọt được tìm thấy ở sông Dương Tử ở Trung Quốc, chúng có tên địa phương là jiangzhu (江猪) hay "lợn sông". Có một mức độ không chắc chắn xung quanh phân loại các loài, với phân loài N. p. phocaenoides có lẽ đại diện một loài khác từ N. p. sunameri và N. p. asiaeorientalis.

Phân bố
Cá heo không vây sống trong các vùng nước ven biển của châu Á, đặc biệt là xung quanh Triều Tiên, Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia, Bangladesh và Nhật Bản. Quần thể sống ở nước ngọt duy nhất (N. p. Asiaeorientalis) được tìm thấy trong sông Dương Tử. Tại phía tây, phạm vi phân bố của chúng bao gồm chiều dài của bờ biển phía Tây của Ấn Độ và tiếp tục vào vịnh Ba Tư. Trong suốt phạm vi phân bố, các cá heo ở vùng nước nông (lên đến 50 m), gần bờ, vùng biển với đáy biển hoặc cát mềm. Trong trường hợp đặc biệt, người ta đã thấy chúng ở cách bờ 160 km ngoài Biển Hoa Đông và Hoàng Hải, mặc dù vẫn còn trong vùng nước nông.

Có hai phân loài được công nhận:
 Neophocaena p. phocaenoides – Vịnh Ba Tư tới Đài Loan
 N. p. sunameri – Đài Loan cho tới biển Hoa Đông và phía nam Nhật Bản

N. p. phocaenoides có chóp trên lưng rộng phạm vi phân bố từ Pakistan tới eo biển Đài Loan. N. p. sunameri có một chóp hẹp hơn, và được tìm thấy từ Đài Loan, phía bắc biển của Nhật Bản. Dân số trong vùng nước ven biển xung quanh Nhật Bản đang bị cô lập về mặt địa lý của vùng nước sâu giữa Nhật Bản và lục địa châu Á.

Bảo tồn
Cá heo không vây được liệt kê trong Phụ lục II của Công ước về các loài di trú (CMS).

Năm 2007 các e ngại cho rằng cá heo không vây, loài bản địa của hồ Bà Dương, có thể nối đuôi theo cá heo sông Dương Tử (Lipotes vexillifer) đi vào con đường tuyệt chủng. Người ta kêu gọi phải có hành động để bảo vệ loài cá heo này, trong đó chỉ còn khoảng 1.400 con còn sống, với 700-900 con trong sông Dương Tử và khoảng 500 con trong hồ Bà Dương và hồ Động Đình. Quần thể cá heo này năm 2007 chỉ chưa bằng một nửa quần thể năm 1997 và tốc độ suy giảm đạt 7,3% mỗi năm.

Năm 2012, người ta phát hiện loài cá heo này chết hàng loạt ở hồ Động Đình.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Saving the finless porpoise
 Finless porpoise
 WWF species profile for river dolphins
 Convention on Migratory Species page on the Finless porpoise

P
Động vật Ấn Độ Dương
Động vật Iran
Động vật được mô tả năm 1829
Động vật đặc hữu Trung Quốc
Động vật Đông Nam Á


title: Liên ngành

text:
Liên ngành hay nghiên cứu liên ngành là khái niệm liên quan đến việc kết hợp hai hay nhiều ngành hay lĩnh vực thành một hoạt động (ví dụ như dự án nghiên cứu, dự án giáo dục, dự án xây dựng, dự án thẩm định).

Thuật ngữ liên ngành thường được sử dụng trong giáo dục và đào tạo, khi kết hợp nhiều ngành học với nhau để tạo ra ngành đào tạo mới. Ví dụ, ngành Quản lý Hệ thống Thông tin của Học viện Ngân hàng là liên ngành giữa công nghệ thông tin và quản trị kinh doanh.

Tham khảo

Đọc thêm

Giới học thuật
Nhận thức luận
Tri thức
Phương pháp giáo dục
Triết học giáo dục


title: Người Criollo

text:
Người Criollo là người Creole theo thuật ngữ châu Mỹ đã được sử dụng kể từ thời thuộc địa của Mỹ bằng cách áp dụng nó cho những người sinh ra ở châu Mỹ nhưng có nguồn gốc từ châu Âu hay Phi. Không giống bản địa, Criollo ) là một cư dân sinh ra ở châu Mỹ có cha mẹ châu Phi hay châu Âu, hoặc con cháu của họ cũng được mô tả như người Criollo.

Trong giữa thế kỷ 18, người bản địa có nguồn gốc Tây Ban Nha kiểm soát nhiều tài sản thương mại và nông nghiệp, họ có một sức mạnh kinh tế và địa vị xã hội cao, nhưng họ đã bị loại khỏi địa vị chính trị chính để chuyển sang cho những người sinh ra ở Tây Ban Nha.
Nhưng người Criollo có địa vị và đẳng cấp cao hơn so với tất cả các dân tộc caste có chủng tộc hỗn hợp, Mỹ-da đỏ, và người nô lệ châu Phi. Theo chế độ casta, một người Criollo có thể có đến 1/8 (một hoặc tương đương) dòng màu Mỹ-da đỏ và không bị mất địa vị xã hội (xem Limpieza de Sangre). Trong thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19, sự thay đổi trong chính sách của Madrid đối với thuộc địa của mình (và đa ngôn ngữ của các dân tộc) dẫn đến căng thẳng giữa người Criollo và Peninsulare. Sự phát triển của sức mạnh chính trị và kinh tế Criollo bản địa ở các thuộc địa riêng biệt của họ cùng với phân bố địa lý toàn cầu của họ, và dẫn họ từng phát triển tính dân tộc hữu cơ và quan điểm riêng biệt (khác lẫn nhau và khác Tây Ban Nha). Người Criollo là những người ủng hộ chính của các cuộc chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa châu Mỹ từ Tây Ban Nha.

Chú thích

Tham khảo

 Will Fowler. Latin America, 1800-2000: Modern History for Modern Languages. Oxford University Press, 2000.

 https://web.archive.org/web/20111003084354/http://www.rena.edu.ve/cuartaEtapa/literatura/ModerCriollismo.html

Lịch sử México
Người Criollo

en:Criollo people


title: Vông mồng gà

text:
Vông mồng gà hay vông mào gà (danh pháp hai phần: Erythrina crista-galli) là một loài thực vật thuộc Họ Đậu. Đây là loài bản địa Argentina, Uruguay, Brazil và Paraguay. Đây là quốc mộc và quốc hoa của Argentina và cũng là quốc hoa của nước Uruguay. Nó được trồng trong vườn và đường phố ở nhiều quốc gia, đáng chú ý nhất ở bang California Hoa Kỳ. Vông mồng gà có gai như vông nem nhưng ít. Lá gồm 3 lá phụ màu lục tươi. Hoa màu đỏ thắm mọc thành chùm ở ngọn cành thay phiên nhau nở từ dưới lên trên.

Đồng nghĩa
Các đồng nghĩa như sau:
 Corallodendron crista-galli (L.) Kuntze
 Erythrina crista-galli L. var. hasskarlii Backer
 Erythrina crista-galli L. var. leucochlora A.Lombardo
 Erythrina fasciculata Benth.
 Erythrina laurifolia Jacq.
 Erythrina pulcherrima Tod.
 Erythrina speciosa Tod.
 E. speciosa Andrews
 Micropteryx crista-galli Walp., 1851
 Micropteryx fasciculata Walp., 1852
 Micropteryx laurifolia Walp., 1851

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

C
Thực vật Argentina
Thực vật Brasil


title: Hoắc Tuấn

text:
Hoắc Tuấn (chữ Hán: 霍峻; bính âm: Huo Jun; 177-216) là tướng dưới quyền quân phiệt Lưu Biểu và Lưu Bị thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Sự nghiệp
Hoắc Tuấn có tên tự là Trọng Mạc (仲邈), người Chi Giang, Nam Quận (thuộc Kinh châu). Anh ông là Hoắc Đốc, từng ở trong thôn chiêu tập mấy trăm người làm thuộc hạ. Sau khi Hoắc Đốc chết, Lưu Biểu lệnh cho Hoắc Tuấn thống lĩnh những người này.

Năm 208, Lưu Biểu chết, Hoắc Tuấn dẫn quân đi theo Lưu Bị, được phong làm Trung lang tướng. Năm 212, Lưu Bị vào Tây Xuyên, Hoắc Tuấn đi theo.

Theo đề nghị của Lưu Chương để chống Trương Lỗ, Lưu Bị lãnh binh đi lên phía bắc, dừng lại ở ải Hà Manh. Năm 213, Lưu Bị trở mặt đánh Lưu Chương, từ ải Hà Manh tiến xuống phía nam tập kích Lưu Chương, lệnh cho Hoắc Tuấn ở lại giữ Hà Manh. Trương Lỗ từ Hán Ninh sai tướng Dương Bạch dụ ông đầu hàng, ông trả lời: "Lấy được đầu ta chứ không lấy được thành đâu".

Dương Bạch đành trở về. Sau đó Lưu Chương sai các tướng Phù Cấm, Hướng Tồn dẫn hơn vạn người từ trên Lăng Thủy vây đánh ải Hà Manh. Hoắc Tuấn kiên cường phòng thủ, quân Lưu Chương đánh hơn một năm vẫn không thể hạ được.

Trong thành của Hoắc Tuấn quân sĩ chỉ có mấy trăm người, chờ lúc sơ hở, lựa quân tinh nhuệ xuất kích, đại phá địch, chém đầu Hướng Tồn.

Năm 214, Lưu Bị hoàn thành việc chiếm đất Thục, khen thưởng công Hoắc Tuấn, chia quận Quảng Hán lập ra quận Tử Đồng, phong Hoắc Tuấn làm Thái thú Tử Đồng, Tì tướng quân.

Năm 216, Hoắc Tuấn qua đời, lúc đó ông 40 tuổi. Hoắc Tuấn được an táng tại Thành Đô. Lưu Bị rất thương tiếc ông, đích thân dẫn quần thần tới điếu tế và ngủ lại mộ ông. Con Hoắc Tuấn là Hoắc Dặc trở thành đại thần nhà Thục Hán.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Hoắc Tuấn được giới thiệu là một bồi thần của Lưu Biểu, ông phục vụ cho Lưu Biểu đến khi Lưu Bị thay Lưu Biểu quản lý Kinh Châu. Khi Lưu Bị vào Xuyên, Hoắc Tuấn được cử đi theo làm chỉ huy quân sự cho quân của Lưu Bị. Hoắc Tuấn cùng với Mạnh Đạt được giao phòng thủ cửa ải Hà Manh quan chống lại sự xâm nhập của lãnh chúa Trương Lỗ ở Hán Trung.

Khi đó quân Trương Lỗ do Mã Siêu làm tiên phong dẫn ba vạn quân tiến tới Hà Manh quan. Hoắc Tuấn cùng Mạnh Đạt liệu sức không thể kháng cự đã gửi thư cầu cứu Lưu Bị chi viện. Lưu Bị đã cùng Trương Phi lên Hà Manh quan trợ chiến. Tại đây Hoắc Tuấn, Mạnh Đạt và Lưu Bị đã chứng kiến một cuộc giao đấu quyết liệt giữa Mã Siêu và Trương Phi.

Xem thêm
 Chiến dịch Tây Xuyên

Tham khảo
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trần Thọ, Tam Quốc chí, Bùi Tùng Chi chú, thiên:
 Hoắc Vương Hướng Trương Dương Phí truyện

Chú thích

Sinh năm 177
Mất năm 216
Nhân vật quân sự Thục Hán
Sinh thế kỷ 2
Mất thế kỷ 3
Nhân vật quân sự Tam Quốc


title: Thuốc cường dương

text:
Thuốc cường dương là thuốc giúp cho sự cương của dương vật hoặc kéo dài thời gian cương của bộ phận này trong quá trình giao hợp. Thuốc này còn chữa các chứng bệnh rối loạn cương dương, hoặc đơn giản chỉ phục vụ nhu cầu tình dục kéo dài của một số đối tượng.

Cần phân biệt thuốc kích dục với thuốc cường dương. Tác dụng của hai thuốc này không hề giống nhau. Thuốc kích dục làm gia tăng khả năng ham muốn tình dục, trong khi đó thuốc cường dương thì lại không kích thích chuyện ham muốn, chúng chỉ có tác dụng để bộ phận sinh dục nam cương lên và cương lâu mà thôi. Một bên kích dục là dẫn xuất của hoóc môn sinh dục nam, một bên cường dương là thuốc tác động lên hệ mạch, vì vậy chúng không giống nhau.

Danh sách các thuốc rối loạn cường dương của Tây Y
 Cantharidin: đây là thuốc được xem là kích dục từ thời cổ, đến nay thì không ai dùng nữa vì quá độc. Nếu uống sẽ gây kích thích bàng quang làm mót phải đi tiểu, đặc biệt gây kích thích ở niệu đạo sẽ làm cương cứng dương vật. Thuốc rất độc, chỉ cần liều nhỏ cũng gây độc, mà có nhiều trường hợp bị ngộ độc đã xảy ra và từ lâu cantharidin không còn chính thức hoặc không chính thức được dùng uống làm thuốc kích dục nữa.
 Yohimbin: là hoạt chất có công thức hóa học gần giống như reserpin (thuốc trị tăng huyết áp) nhưng có tác dụng hoàn toàn khác. Yohimbin được dùng điều trị chứng táo bón do mất trương lực, trị hạ huyết áp tư thế đứng. Về tác dụng trị bất lực, tức xem như thuốc kích dục thì không có sự thống nhất hoàn toàn. Mỹ thì xem tác dụng trị bất lực của Yohimbin rất hạn chế nhưng ở Pháp có sản xuất Yohimbine houde loại viên dùng để uống với chỉ định trị bệnh bất lực của nam giới.
 Papaverin: là hoạt chất được trích từ nhựa thuốc phiện, có tác dụng làm giảm trương lực, chống lại sự co thắt của cơ trơn. Thông thường, paparevin được dùng làm thuốc giãn cơ trơn mạch máu trong bệnh tăng huyết áp, giãn cơ trơn khí quản trong bệnh hen suyễn, trấn an các cơn đau do co thắt ở dạ dày, ruột, viêm túi mật. Do có tác dụng làm giãn cơ trơn mà paparevin còn được sử dụng tiêm ngay vào thể hang của dương vật để giúp cho sự "cương". Có thể xem paparevin là thuốc tác động đến yếu tố tuần hoàn mạch máu và chỉ đơn thuần giúp cho sự cương mà chẳng cần đến sự kích thích về mặt sắc dục. Thuốc còn có thể gây tác hại là do có nguy cơ gây sự cương đau kéo dài (priapism) và xơ hóa thể hang của dương vật.
 Testosteron: đây là nội tiết tố (hormone) sinh dục nam. Thuốc này được sử dụng khi có sự chẩn đoán xác định được nguyên nhân bất lực là do yếu tố nội tiết, có sự giảm chức năng tuyến sinh dục nam. Các thuốc này được tiêm bắp, mỗi tháng chỉ tiêm 1 lần và có thể phải điều trị trong nhiều tháng. Cũng có loại testosteron dùng để uống như andriol. Nên lưu ý, vì là thuốc có nguồn gốc nội tiết tố sinh dục nên chỉ sử dụng khi có sự thăm khám và chỉ định, theo dõi của bác sĩ.
 Nhóm thuốc ức chế PDE-5 giãn mạch trị rối loạn cương (RLC): Đây là nhóm thuốc mới dùng trong thời gian gần đây. Sildenafil (viagra), vardenafil (levitra) và tadalfafil (cialis) thuộc nhóm này. Cơ chế của thuốc này là làm cho bộ phận sinh dục nam cương vì làm cho mạch máu lớn dãn ra, máu tưới nhiều vào đó. Có khá nhiều người lầm tưởng nhóm thuốc này thuộc loại kích dục. Thật ra thuốc trị rối loạn cường dương là thuốc chữa bệnh và phải dùng với sự thận trọng tối đa. Thuốc loại này không nên dùng ở người đang bị bệnh tim mạch và đang dùng thuốc nitrat trị bệnh mạch vành.

Thuốc cường dương trong Đông Y
Theo y học cổ truyền, các chứng suy nhược sinh dục liên quan đến sức khoẻ toàn thân, đặc biệt là 2 tạng Tỳ, Thận. Do tiên thiên bất túc,  do tuổi tác, do lao lực hoặc do tình dục phóng túng. Ăn uống và vận động hợp lý là những yếu tố rất quan trọng để bảo đảm được năng lực tính dục hoàn hảo. Đi bộ mỗi ngày 2 dặm có thể ngăn chận chứng bất lực. Một số biện pháp bổ sung khác như: Ngồi thiền, tập thở, Tập Yoga...

Đông y cũng có nhiều vị thuốc tự nhiên có tác dụng  nâng cao hoặc kéo dài khả năng cương như dâm dương hoắc, nhục thung dung, lộc nhung, hải mã, chim sẻ, nhân sâm, hoàng kỳ, ngũ vị tử, đinh lăng...

Xem thêm
 Rối loạn cương dương
 Thuốc kích dục

Chú thích

Tình dục
Công nghệ tình dục


title: Time 100

text:
Time 100''' là danh sách công bố hằng năm do tạp chí TIME bầu chọn. Trong danh sách liệt kê những người có tầm ảnh hưởng lớn tới thế giới. Họ có thể là chính trị gia, nguyên thủ quốc gia, ca sĩ-nhạc sĩ, nhà lãnh đạo, v.v... Danh sách này được công bố lần đầu năm 1999 (cuối thế kỉ 20) để công bố những người có ảnh hưởng lớn tới thế giới vào thế kỉ 20, trong đó đứng đầu là Albert Einstein. Tiêu chí của danh sách này là những người có ảnh hưởng, kể cả xấu lẫn tốt, đều được thêm vào.

Năm 2019, Time  cho ra mắt danh sách Time 100 Next, tôn vinh "100 ngôi sao đang lên sẽ định hình nên tương lai của ngành thương mại, giải trí, thể thao, chính trị, khoa học, sức khỏe và hơn thế nữa."

 Lịch sử
Danh sách này được bắt đầu với cuộc tranh luận tại một hội nghị ở Washington, DC vào ngày 1 tháng 2 năm 1998. Năm 1999, Danh sách được xuất bản đầu tiên được Tạp chí Time đặt tên là 100 nhân vật ảnh hưởng nhất thế giới của thế kỷ 20. Năm 2004, Tạp chí Time quyết định hàng năm công bố bản danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất thế giới của năm và bắt đầu từ năm 2004 trở đi. Chia ra làm 05 loại:
 Lãnh đạo và cách mạng
 Xây dựng và sáng tạo
 Khoa học và tư tưởng
 Anh hùng và thần tượng
 Nghệ thuật và Giải trí

 Thế kỷ 20 Xem thêm: Danh sách Nhân vật ảnh hưởng nhất thế giới thế kỷ 20' Thế kỷ 21
 Năm 2004 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2004 Năm 2005 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2005 Năm 2006 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2006 Năm 2007 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2007 Năm 2008 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2008 Năm 2009 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2009 Năm 2010 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2010 Năm 2011 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2011 Năm 2012 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2012 Năm 2013 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2013 Năm 2014 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2014Năm 2015Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2015Năm 2016Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2016 Năm 2017 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2017 Năm 2018 Xem thêm: Time 100: Danh sách nhân vật ảnh hưởng nhất trên thế giới năm 2018Những gương mặt tiêu biểu
Có mặt 5 lần trở lên

Có mặt 4 lần

Có mặt 3 lần

 Danh sách khác
 Time 100 Next
Năm 2019, Time cho ra mắt danh sách Time 100 Next, tôn vinh "100 ngôi sao đang lên sẽ định hình nên tương lai của ngành thương mại, giải trí, thể thao, chính trị, khoa học, sức khỏe và hơn thế nữa."

 Xem thêm
 Nhân vật của năm (tạp chí Time)

Chú thích

Liên kết ngoài
People of the Century - TIME ". TIME''

Time 100
Tạp chí Time


title: Jeremy Lin

text:
Jeremy Shu-How Lin (Lâm Thư Hào, 林書豪, 23 tháng 8 năm 1988) là một cầu thủ bóng rổ chuyên nghiệp người Mỹ gốc Đài Loan hiện đang chơi cho đội Santa Cruz Warrios thuộc Giải bóng rổ chuyên nghiệp hạng hai G-League. Anh đã từng bất ngờ dẫn dắt đội New York Knicks đi đến những chiến thắng không tưởng vào năm 2012, làm cả thế giới điên cuồng với cái tên "Linsanity".

Lin trưởng thành tại vùng vịnh San Francisco và đạt giải Cầu thủ của năm Phía Bắc California khi học trung học. Sau khi không được nhận học bổng thể thao nào, anh ấy đã đăng kí học trường Đại học Harvard danh tiếng, và được 3 lần xướng tên là cầu thủ toàn khu vực trong Ivy League. Không được draft sau khi tốt nghiệp, anh ấy đã đơn phương kí hợp đồng vào năm 2010 với đội Golden State Warriors của quê hương anh. Anh ấy ít được chơi vào năm đầu tiên và đã tham gia vào giải NBA Development League (D-League) 3 lần. Anh ấy là vật hy sinh của Warriors và Houston Rockets vào tiền mùa giải tiếp theo trước khi gia nhập New York Knicks vào mùa giải 2011-2012. Lin tiếp tục phải chơi tại giải D-League. Vào tháng 2 năm 2012, anh ấy dẫn dắt toàn đội New York tới những trận thắng liên tiếp khi được đề cử vào đội hình xuất phát. Vào mùa hè năm 2012, Lin kí hợp đồng 3 năm với Rockets, nơi anh ấy được chơi 2 mùa giải trước khi được trao đổi sang đội Los Angeles Lakers. Anh ấy chơi 1 mùa tại Lakers trước khi kí hợp đồng với Charlotte Hornets. Mùa tiếp theo anh ấy đã kí với đội Brooklyn.

Lin là một trong số ít người Mỹ gốc Á trong lịch sử giải NBA, và là người Mỹ gốc Hoa hay người Đài Loan đầu tiên được tham dự giải đấu. Anh ấy còn được biết đến vì đức tin với đạo Công giáo của mình.

Tham khảo

Nam vận động viên bóng rổ Mỹ
Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Người Mỹ gốc Hoa


title: Trứng cút

text:
Trứng cút được xem là một món ăn ở nhiều nước trên thế giới, được chế biến từ trứng của các loài chim cút, phổ biến nhất là từ trứng chim cút Nhật Bản.

Trong ẩm thực Nhật Bản, trứng cút sống hoặc trứng luộc được sử dụng trong món sushi và trong bữa trưa của người Nhật.

Ở một số nước, món trứng cút được coi là bổ dưỡng và lành hơn các loại trứng khác. Tại Colombia và Venezuela, trứng cút luộc có trong thành phần của hot dog và hamburger. Tại Philippines, trứng cút luộc sau đó chiên vàng là thành phần của món kwek-kwek phổ biến trên đường phố. Tại Việt Nam, món trứng cút luộc và trứng cút lộn là món nhậu được ưa chuộng. Ngoài ra trứng cút còn là một thành phần quan trọng trong một tô mì Quảng,bánh tráng nướng.

Mức cholesterol trong trứng cút tương đương với hàm lượng trong trứng gà.

Chú thích

Tham khảo

Gia cầm
Thực phẩm đường phố
Ẩm thực đường phố


title: Dương Hoài

text:
Dương Hoài (chữ Hán: 楊懷; bính âm: Yang Huai; ???-212) là một viên chỉ huy quân sự phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Lưu Chương thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Lưu Bị vào Xuyên, Dương Hoài cùng Cao Bái được giao nhiệm vụ án ngữ cửa ải Bồi quan. Dương Hoài cùng với Cao Bái trá hàng và định mưu sát chủ công của quân Thục là Lưu Bị nhưng đã bị thất bại và bị hành quyết tại chỗ.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Dương Hoài xuất hiện tại Hồi 61, và là nhân vật chính trong hồi 62: Giữ Bồi Quan, Dương, Cao nộp mạng/Đánh Lạc Thành, Hoàng, Ngụy tranh công. theo đó, Lưu Chương sai đô đốc ở Bạch Thủy là Cao Bái, Dương Hoài giữ vững cửa ải Bồi Thủy, còn mình thì trở về Thành Đô. Khi Lưu Bị có những động thái khởi sự, Dương Hoài và Cao Bái nghe tin ấy, liền để Cao Bái ở lại, còn Dương Hoài đi theo sứ giả vào Thành Đô, ra mắt Lưu Chương, trình dâng thư tín. Lưu Chương hỏi Dương Hoài đến đây có việc gì?

Dương Hoài thưa: "Chỉ vì thư này đó. Lưu Bị tự khi vào Xuyên, làm điều nhân đức để thu lòng dân, ý ấy rất là bất lương. Nay lại cầu xin quân mã tiền lương, chớ có nên cho, nếu giúp cho y thì không khác gì vác củi đi chữa cháy"

Sau đó Lưu Chương nghe theo và sai Dương Hoài, Cao Bái giữ vững lấy cửa ải. Quân sư của Thục là Bàng Thống bàn kế rằng nên quay binh về cửa ải Bồi Quan, giả tiếng về Kinh Châu, tướng giữ ải đó là Dương Hoài, Cao Bái, tất ra nghênh tiếp, bắt giết luôn, cướp lấy cửa ải, rồi sẽ tiến binh vào Thành Đô.

Sau đó khi Lưu Bị khi dẫn quân về Bồi Thành, sai người vào báo cho tướng giữ ải Bồi Thủy là Dương Hoài, Cao Bái biết, để ra thành biệt nhau. Hai tướng nghe báo, liền cùng nhau bàn định âm mưu ám sát. Lưu Bị và Bàng Thống trò chuyện về Dương Hoài, Cao Bái thì bỗng dưng một con gió lốc nổi lên làm đổ lá cờ suý. Bàng Thống nhận định đây là điềm báo trước Dương Hoài, Cao Bái có ý muốn hành thích.

Dương Hoài, Cao Bái mỗi người giắt một con dao găm trong mình, dẫn hai trăm quân, khiêng rượu dắt dê, đến thẳng trại quân Lưu Bị, thấy không có phòng bị gì, đã mừng thầm tưởng rằng âm mưu đại thành. Nhưng Lưu Bị dùng kết dụ rồi sai Lưu Phong, Quan Bình dẫn quân vào bắt sống. Hai tướng chực chống cự thì đã bị Lưu Phong, Quan Bình trói lại.

Bàng Thống sai tả hữu khám trong mình hai người, quả nhiên mỗi người có giắt một con dao găm cực sắc. Lưu Bị nghe lời Bàng Thống lập tức sai quân đao phủ chém chết ngay trước trướng sau đó giải thích với những người tùy tùng của họ rằng Dương Hoài, Cao Bái chia rẽ thân tình anh em ta, lại giắt dao sắc định đâm ta, nên phải giết đi.

Tham khảo

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Mất năm 212
Sinh thế kỷ 2


title: Cao Bái

text:
Cao Bái (chữ Hán: 高沛; bính âm: Gao Pei; ???-212) là một viên chỉ huy quân sự phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Lưu Chương thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Lưu Bị vào Xuyên, Cao Bái cùng Dương Hoài được giao nhiệm vụ án ngữ cửa ải Bồi quan. Dương Hoài cùng với Cao Bái trá hàng và định mưu sát chủ công của quân Thục là Lưu Bị nhưng đã bị thất bại và bị hành quyết tại chỗ.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong Tam quốc diễn nghĩa, Cao Bái xuất hiện tại Hồi 61, và là nhân vật chính trong hồi 62: Giữ Bồi Quan, Dương, Cao nộp mạng/Đánh Lạc Thành, Hoàng, Ngụy tranh công. theo đó, Lưu Chương sai đô đốc ở Bạch Thủy là Cao Bái, Dương Hoài giữ vững cửa ải Bồi Thủy, còn mình thì trở về Thành Đô. Khi Lưu Bị có những động thái khởi sự, Cao Bái, Dương Hoài nghe tin ấy, liền để Cao Bái ở lại, còn Dương Hoài đi theo sứ giả vào Thành Đô, ra mắt Lưu Chương thuật lại chuyện

Sau đó Lưu Chương nghe theo và sai Dương Hoài, Cao Bái giữ vững lấy cửa ải. Quân sư của Thục là Bàng Thống bàn kế rằng nên quay binh về cửa ải Bồi Quan, giả tiếng về Kinh Châu, tướng giữ ải đó là Dương Hoài, Cao Bái, tất ra nghênh tiếp, bắt giết luôn, cướp lấy cửa ải, rồi sẽ tiến binh vào Thành Đô.

Sau đó khi Lưu Bị khi dẫn quân về Bồi Thành, sai người vào báo cho tướng giữ ải Bồi Thủy là Cao Bái, Dương Hoài biết, để ra thành biệt nhau. Hai tướng nghe báo, liền cùng nhau bàn định âm mưu ám sát. Lưu Bị và Bàng Thống trò chuyện về Dương Hoài, Cao Bái thì bỗng dưng một con gió lốc nổi lên làm đổ lá cờ suý. Bàng Thống nhận định đây là điềm báo trước Dương Hoài, Cao Bái có ý muốn hành thích.

Cao Bái, Dương Hoài mỗi người giắt một con dao găm trong mình, dẫn hai trăm quân, khiêng rượu dắt dê, đến thẳng trại quân Lưu Bị, thấy không có phòng bị gì, đã mừng thầm tưởng rằng âm mưu đại thành. Nhưng Lưu Bị dùng kết dụ rồi sai Lưu Phong, Quan Bình dẫn quân vào bắt sống. Hai tướng chực chống cự thì đã bị Lưu Phong, Quan Bình trói lại.

Bàng Thống sai tả hữu khám trong mình hai người, quả nhiên mỗi người có giắt một con dao găm cực sắc. Lưu Bị nghe lời Bàng Thống lập tức sai quân đao phủ chém chết ngay trước trướng sau đó giải thích với những người tùy tùng của họ rằng Dương Hoài, Cao Bái chia rẽ thân tình anh em ta, lại giắt dao sắc định đâm ta, nên phải giết đi.

Tham khảo

Người họ Cao tại Trung Quốc
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Nhân vật quân sự Tam Quốc


title: Agni-V

text:
Agni-V' là tên lửa đạn đạo liên lục địa sử dụng nhiên liệu rắn được phát triển bởi DRDO của Ấn Độ. Tên lửa đạn đạo liên lục địa Agni-V có tầm phóng hơn 5.500 km, có thể mang đầu đạn hạt nhân nặng đến 1,5 tấn. Loại hoả tiễn này có chiều dài 17,5 m, dùng nhiên liệu rắn, có 3 tầng và nặng 50 tấn. Ấn Độ đã chi 480 triệu USD để phát triển loại tên lửa này. Tên lửa được thử nghiệm bệ phóng ở bang Orissa, phía đông Ấn Độ, lúc 8h05 giờ địa phương. Loại tên lửa này sẽ được đưa vào hoạt động trong giai đoạn 2014-2015.

Giới thiệu

Tiến sĩ Natrajan M, một nhà khoa học quốc phòng cấp cao của Ấn Độ, trong năm 2007 tiết lộ rằng DRDO nghiên cứu phiên bản nâng cấp phiên bản nâng cấp của Agni-III, được gọi là Agni-V (Trước đó được gọi là Agni-III và Agni-IV), và rằng nó sẽ được sẵn sàng trong 4 năm qu. tên lửa sẽ có một phạm vi khoảng 5.000 km.
Nó sẽ được khá dễ dàng để lưu trữ và nhanh chóng vận chuyển tên lửa bằng đường bộ vì nó là một ống đựng hệ thống phóng tên lửa, không giống như các tên lửa Agni trước đó.
Agni-V cũng mang các lượng chất nổ MIRV (multiple independently targetable re-entry vehicles) đồng thời phát triển. Một tên lửa MIRV có thể chuyển nhiều đầu đạn vào các mục tiêu khác nhau.

Tham khảo

Tên lửa đạn đạo Ấn Độ
Năm 2012


title: Nhài

text:
Nhài, hay còn gọi là lài (danh pháp khoa học: Jasminum sambac), là một loài thực vật bản địa Nam và Đông Nam Á.

 Nhài được trồng ở nhiều nơi, đặc biệt là trên phần lớn Nam và Đông Nam Á. Nhài được nhập và trồng ở nhiều khu vực rải rác: Mauritius, Madagascar, Maldives, Đảo Giáng sinh, Chiapas, Trung Mỹ, miền nam Florida, Bahamas, Cuba, Hispaniola, Jamaica, Puerto Rico, và Tiểu Antilles.
Nó là một loại cây bụi nhỏ có chiều cao . Nó được trồng để lấy hoa thơm. Những bông hoa cũng được sử dụng để làm nước hoa và ướp trà. Nhài là quốc hoa của các nước Philippines (sampaguita), Indonesia, (melati putih), Pakistan và Tunisia.

Chú thích

Tham khảo

S
S
S
Biểu tượng quốc gia Indonesia
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Bahamas
Thực vật Bhutan
Thực vật Campuchia
Thực vật Cuba
Thực vật Haiti
Thực vật Jamaica
Thực vật Madagascar
Thực vật Mauritius
Thực vật Nepal
Thực vật Pakistan
Thực vật Philippines
Thực vật Puerto Rico
Thực vật Florida
Thực vật quần đảo Leeward
Thực vật quần đảo Windward
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật đảo Giáng Sinh
Thực vật vườn châu Á
Thực vật được mô tả năm 1753
Hoa
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Colias

text:
Colias là một chi bướm ngày trong họ Pieridae. Họ hàng đang còn sống gần nhất của chúng là chi Zerene, đôi khi được bao gồm trong Colias.
Chi này phân bố khắc Cổ Bắc giới, bao gồm cả vùng Bắc cực. Chúng cũng được tìm thấy ở châu Phi, Trung Quốc và Ấn Độ. Sâu bướm của chi ăn loài Fabaceae nhất định, ví dụ tằm đậu (Vicia). Trong khi hầu hết do đó mang lại lợi ích bằng kiểm soát cỏ dại, một số đôi khi trở thành sâu bệnh gây khó chịu trên các loại cây như cỏ linh lăng. Trong một số loài, đôi cánh của con đực có phản xạ cực tím rực rỡ, trong khi những con cái thì không.

Hầu hết nếu không phải tất cả các loài của chi này, như thường thấy ở Coliadinae, không trích xuất chất độc hoặc các hợp chất độc hại khác từ các cây thực phẩm của chúng. Họ do đó là một con mồi mục yêu thích của các loài ăn côn trùng như Pieris của Pierinae liên quan. Chúng thay thế bất lợi này bằng cách nhanh nhẹn hơn và trốn né tốt hơn để có thể để tránh các cuộc tấn công của con vật săn mồi.
Những nhà nghiên cứu bướm chú ý đã thực hiện nhiều nghiên cứu về chi này bao gồm J. Malcolm Fawcett, George B. Johnson và Henry Rowland-Brown.

Các loài
Xếp theo bảng chữ cái.
 Colias adelaidae Verhulst, 1991
 Colias aegidii Verhulst, 1990
 Colias aias Fruhstorfer, 1903
 Colias alexandra W. H. Edwards, 1863
 Colias alfacariensis Ribbe, 1905
 Colias alpherakii Staudinger, 1882
 Colias alta Staudinger, 1886
 Colias aquilonaris Grum-Grshimailo, 1899
 Colias arida Alphéraky, 1889
 Colias audre (Hemming, 1933)
 Colias aurorina Herrich-Schäffer, 1850
 Colias baeckeri Kotzsch, 1930
 Colias balcanica Rebel, 1901
 Colias behrii W. H. Edwards, 1866
 Colias berylla Fawcett, 1904
 Colias boothi Curtis, 1835
 Colias canadensis Ferris, 1982
 Colias caucasica Staudinger, 1871
 Colias chippewa W. H. Edwards, 1872
 Colias chlorocoma Christoph, 1888
 Colias christina W. H. Edwards, 1863
 Colias christophi Grum-Grshimailo, 1885
 Colias chrysotheme (Esper, 1781)
 Colias cocandica Erschoff, 1874
 Colias croceus (Geoffroy, 1785)
 Colias dimera Doubleday, 1847
 Colias diva Grum-Grshimailo, 1891
 Colias dubia Fawcett, 1906
 Colias electo (Linnaeus, 1763)
 Colias elis Strecker, 1885 (thường bao gồm trong C. meadii; paraphyletic?)
 Colias eogene C. & R. Felder, 1865
 Colias erate (Esper, 1805)
 Colias erschoffi Alphéraky, 1881
 Colias eurytheme Boisduval, 1852
 Colias euxanthe C. & R. Felder, 1865
 Colias felderi Grum-Grshimailo, 1891
 Colias fieldii Ménétriés, 1855 (sometimes included in C. electo)

 Colias flaveola Blanchard, 1852
 Colias gigantea Strecker, 1900 – Great (Northern) Sulphur
 Colias grumi Alpheraky
 Colias harfordii W. H. Edwards, 1877
 Colias hecla Lefèbvre, 1836 – Northern Clouded Yellow, Greenland Sulphur, hay Hecla Sulphur (paraphyletic?)
 Colias heos (Herbst, 1792)
 Colias hofmannorum Eckweiler, 2000
 Colias hyale (Linnaeus, 1758) – Pale Clouded Yellow
 Colias hyperborea Grum-Grshimailo, 1899
 Colias interior Scudder, 1862 – Pink-edged Sulphur
 Colias johanseni Troubridge & Philip, 1990 – Johansen's Sulphur
 Colias krauthii Klots, 1935
 Colias lada Grum-Grshimailo, 1891
 Colias ladakensis Felder & Felder, 1865 – Ladakh Clouded Yellow
 Colias leechi Grum-Grshimailio, 1893
 Colias lesbia (Fabricius, 1775)
 Colias libanotica Lederer, 1858 (sometimes included in C. aurorina)
 Colias marcopolo Grum-Grshimailo, 1888
 Colias marnoana Rogenhofer, 1884
 Colias meadii W. H. Edwards, 1871 – Mead's Sulphur
 Colias minisni Bean, 1895
 Colias montium Oberthür, 1886
 Colias mukana Berger, 1981
 Colias myrmidone (Esper, 1781) – Danube Clouded Yellow
 Colias nastes Boisduval, 1834 – Labrador Sulphur
 Colias nebulosa Oberthür, 1894
 Colias nilagiriensis Felder, C & R Felder, 1859
 Colias nina Fawcett, 1904 – Fawcett's Clouded Yellow
 Colias occidentalis Scudder, 1862 – Western Sulphur hay Golden Sulfur
 Colias palaeno (Linnaeus, 1761) – Moorland Clouded Yellow, Arctic Sulphur, hay Palaeno Sulphur
 Colias pelidne Boisduval & Le Conte, 1829 – Blueberry Sulphur hay Pelidne Sulphur
 Colias phicomone (Esper, 1780) – Mountain Clouded Yellow
 Colias philodice Godart, 1819 – Common Sulphur, Clouded Sulphur
 Colias poliographus Motschulsky, 1861
 Colias ponteni Wallengren, 1860
 Colias pseudochristina Ferris, 1989
 Colias regia Grum-Grshimailo, 1887
 Colias romanovi Grum-Grshimailo, 1885
 Colias sagartia Lederer, 1869
 Colias sareptensis Staudinger, 1871 – Berger's Clouded Yellow
 Colias scudderii Reakirt, 1865 – Willow Sulphur
 Colias shahfuladi Clench & Shoumatoff, 1956
 Colias sieversi Grum-Grshimailo, 1887
 Colias sifanica Grum-Grshimailo, 1891
 Colias staudingeri Alphéraky, 1881
 Colias stoliczkana Moore, 1882 – Orange Clouded Yellow
 Colias tamerlana Staudinger, 1897
 Colias thisoa Ménétriés, 1832
 Colias thrasibulus Fruhstorfer, 1908 – Lemon Clouded Yellow
 Colias thula Hovanitz, 1955 – Thula Sulphur
 Colias tibetana Riley, 1922
 Colias tyche (Böber, 1812) – Pale Arctic Clouded Yellow hay Booth's Sulphur
 Colias viluiensis (Ménétriés, 1859)
 Colias wanda Grum-Grshimaïlo, 1907
 Colias wiskotti Staudinger, 1882

Gallery

Chú thích

Tham khảo

Rusinsects Photos and text relating to Palaearctic species

Chú thích

Tham khảo

Colias
Pieridae
Côn trùng châu Âu