title: Bắc Ngụy Minh Nguyên Đế

text:
Bắc Ngụy Minh Nguyên Đế (chữ Hán: 北魏明元帝; 392–423), tên húy là Thác Bạt Tự (拓拔嗣), là hoàng đế thứ hai của triều đại Bắc Ngụy trong lịch sử Trung Quốc. Ông là con trai cả của hoàng đế khai quốc Đạo Vũ Đế. Dưới thời trị vì của ông, lãnh thổ Bắc Ngụy đã không được mở rộng nhiều như dưới thời trị vì của cha ông hoặc của con trai Thái Vũ Đế, song ông đã giúp Bắc Ngụy trở thành một nhà nước ổn định ở phía bắc Trung Quốc, và khởi đầu cho truyền thống họp mặt với các triều thần quan trọng để lắng nghe lời khuyên của họ và đưa ra quyết định cuối cùng. Ông thường được các sử gia coi là một người cai trị thông minh và có óc phân tích.

Đầu đời
Thác Bạt Tự sinh năm 392, tức sau khi cha Thác Bạt Khuê lập ra Bắc Ngụy vào năm 386 song trước thời điểm Thác Bạt Khuê chinh phục hầu hết lãnh thổ của kình địch Hậu Yên và xưng đế vào năm 399. Mẹ của ông là một thê thiếp được Thác Bạt Khuê sủng ái, Lưu thị, bà là con gái của tộc trưởng Hung Nô Lưu Đầu Quyến (劉頭眷). Ông sinh ra tại kinh đô Vân Trung (雲中, nay thuộc Hohhot, Nội Mông). Thác Bạt Tự là con trai cả của Thác Bạt Khuê, và Thác Bạt Khuê được thuật lại là rất vui mừng trước việc này và đã cho đại xá.

Khi Thác Bạt Tự trưởng thành, ông là một chàng trai trẻ sáng suốt và có lòng tốt, tất cả các hành động của ông đều không phạm phép tắc. Ngược lại, em trai Thác Bạt Thiệu (拓拔紹) của ông lại là một thiếu niên phù phiếm và hung bạo, Thiệu thường bị phụ hoàng trừng phạt, và Thác Bạt Tự đã có gắng uốn nắn hành vi của em trai bằng những lời trách mắng, song điều này lại khiến cho Thác Bạt Thiệu tức giận ông. Năm 403, Thác Bạt Khuê sau khi xưng đế đã phong cho Thác Bạt Tự là Tề vương. Năm 409, Đạo Vũ Đế đã có ý định lập Thác Bạt Tự làm thái tử, song do truyền thống của bộ lạc Thác Bạt có quy định rằng mẹ của người thừa kế sẽ phải chết, Đạo Vũ Đế đã buộc Lưu thị phải tự sát. Đạo Vũ Đế đã triệu Thác Bạt Tự đến và giải thích rằng truyền thống này cũng giống với việc Hán Vũ Đế buộc người thiếp được mình sủng ái là Triệu thị (mẹ của Hán Chiêu Đế) phải chết, lý do đều là để tránh ảnh hưởng quá lớn của ngoại thích đối với một hoàng đế trẻ tuổi. Sau khi Thác Bạt Tự dời khỏi chỗ cha, vì có nhiều tình cảm với mẹ nên ông đã than khóc rất nhiều. Khi nghe được tin, Đạo Vũ Đế đã lại triệu ông vào cung, song do Đạo Vũ Đế vào cuối thời trị vì của mình có xu hướng hoang tưởng và bạo lực rất lớn, các hầu cận của tân thái tử đã đề nghị rằng ông không nên vào cung mà hãy đi ở ẩn tại vùng thôn quê. Thác Bạt Tự đã chấp thuận và làm theo, ông đã chạy khỏi tân đô Bình Thành.

Trong khi đó, Đạo Vũ Đế đã mâu thuẫn với Hạ Lan phu nhân về những tội của con trai Thác Bạt Thiệu nên đã giam cầm và lên kế hoạch giết bà. Hạ Lan phu nhân đã bí mật gửi một tin nhắn cho con trai, bảo Thiệu hãy đến cứu bà. Đáp lại, Thác Bạt Thiệu đã ám sát Đạo Vũ Đế và cố đoạt lấy ngôi vị hoàng đế, ông ta cũng cố gắng nắm lấy quân đội. Thác Bạt Tự hay tin trong cung, đã trở về Bình Thành song lại ẩn thân, cố gắng dần tập hợp những người ủng hộ. Thác Bạt Thiệu đã cố gắng tìm kiếm để trừ khử ông, song các cận binh hoàng cung đã dần quay sang phía Thác Bạt Tự, và họ đã bắt giữ Thác Bạt Thiệu và giải đến chỗ Thác Bạt Tự. Thác Bạt Tự quyết định xử tử Thác Bạt Thiệu, Hạ Lan phu nhân và các cộng sự của Thác Bạt Thiệu. Thác Bạt Tự sau đó lên ngôi hoàng đế.

Thời kỳ đầu trị vì
Minh Nguyên Đế đối lập với phong cách cai trị độc đoán của cha, ông đã lập ra một hội đồng gồm tám triều thần để cố vấn cho mình trong tất cả các vấn đề quan trọng. Hội đồng chủ yếu là những người Tiên Ti đến từ bộ lạc Thác Bạt, song cũng có người Hán và các sắc tộc khác. Điều này đã trở thành một truyền thống của những người kế vị ngai vàng Bắc Ngụy sau này. Tuy nhiên, trong khi khoan dung hơn cha của mình, ông cũng không tha thứ cho các hành vi sai trái của một số quân sư. Ví dụ, vào năm 413, một trong số các quân sư chủ chốt là Thác Bạt Khuất (拓拔屈), đã đại bại dưới tay quân Hạ trong một trận chiến, và sau đó, khi bại giáng làm thứ sử Tĩnh Châu (并州, nay là trung bộ và nam bộ Sơn Tây) thì lại lơ là nhiệm vụ, và Minh Nguyên Đế đã cho xử tử Khuất.

Năm 410, Minh Nguyên Đế cử một trong số các quân sư của mình là Nam Bình công Bạt Bạt Tung (拔拔嵩) đi đánh Nhu Nhiên, và khi Bạt Bạt Tung bị quân Nhu Nhiên bao vây, Minh Nguyên Đế đã đích thân dẫn quân đi giải vây cho Bạt Bạt. Những năm sau đó, ông thường dời khỏi kinh đô Bình Thành để kiểm tra khả năng phòng thủ ở các mặt phía bắc (với Nhu Nhiên) và phía đông (với Bắc Yên), để chắc chắn rằng đất nước của ông có thể chống lại được kẻ thù. Ông cũng thường cử quân lính đi bình định các bộ lạc nổi loạn.

Thời kỳ trị vì giữa
Năm 414, Minh Nguyên Đế cử các sứ thần đến Hậu Tần, Bắc Yên, Đông Tấn, và Nhu Nhiên, mục đích là để thiết lập các mối quan hệ hòa bình. Các phái đoàn đến Hậu Tần và Đông Tấn có vẻ đã đạt được thành công, song sứ thần Hốt Nữu Vu Thập Môn (忽忸于什門) đã xung đột với hoàng đế Phùng Bạt của Bắc Yên khi Phùng Bạt yêu cầu Hốt Nữu Vu phải quỳ trước mình, và Phùng Bạt đã giữ Hốt Nữu Vu lại và khước từ việc thiết lập quan hệ với Bắc Ngụy. Còn đoàn sứ thần được cử đến Nhu Nhiên thì khó khăn hơn trong việc đánh giá, vì mặc dù có được thành công ban đầu, đến tết năm 415 thỉ khả hãn Uất Cửu Lư Đại Đàn (郁久閭大檀) của Nhu Nhiên lại tiến hành xâm lược, và Minh Nguyên Đế đã buộc phải đáp trả và buộc Uất Cửu Lư Đại Đàn phải rút lui. Tuy nhiên, đến khi Minh Nguyên Đế cử quân sư Đạt Hề Cân (達奚斤) đi truy kích Uất Cửu Lư Đại Đàn, quân Bắc Ngụy đã gặp phải thời tiết khắc nghiệt và chịu nhiều thương vong do bị tê cóng. Điều này đã dẫn đến một bối cảnh lặp lại kéo dài xuyên thế kỷ, đó là Nhu Nhiên tấn công còn Bắc Ngụy sẽ phản công thành công, song sau đó lại không thể có được chiến thắng quyết định trước Nhu Nhiên.

Cũng vào năm 414, Minh Nguyên Đế bắt đầu lệnh cho Thôi Hạo (崔浩), con trai của quân sư Thôi Hoành (崔宏), dạy cho ông các bản văn cổ xưa như Kinh Dịch và Hồng Phạm (洪範), cả hai đều là các bản văn huyền bí. Ông cũng thường hỏi Thôi Hạo đưa ra những lời dự đoán dựa trên các bản văn này, và chúng thường là chính xác. Thôi Hạo do đó ngày càng được Minh Nguyên Đế tin cậy và hỏi ý kiến trong các quyết định quan trọng.

Năm 415, các vùng miền bắc của Bắc Ngụy bị một nạn đói lớn, khiến cho Minh Nguyên Đế phải tính đến chuyện dời đô về phía nam đến Nghiệp Thành (鄴城, nay thuộc Hàm Đan, Hà Bắc), song Thôi Hạo và Chu Đạm (周澹) lại cho rằng việc di chuyển này sẽ nhanh chóng bộc lộ sự thua kém về số lượng dân cư của người Tiên Ti với người Hán, Minh Nguyên Đế nghe theo và vẫn định đô tại Bình Thành, và chuyển một số người Tiên Ti nghèo khó đến các khu vực ở Hà Bắc hiện nay.

Vào mùa đông năm 415, theo một thỏa ước hòa bình đã đạt được trước đó, hoàng đế Diêu Hưng của Hậu Tần đã gửi con gái của mình là Tây Bình công chúa đến Bắc Ngụy để kết hôn với Minh Nguyên Đế. Ông chào đón công chúa Hậu Tần với một buổi lễ theo nghi thức của một hoàng hậu. Tuy nhiên, theo phong tục của bộ lạc Thác Bạt thì chỉ có phối ngẫu nào có thể tự tay rèn được một tượng vàng thì mới có thể trở thành hoàng hậu, và Tây Bình công chúa đã không thể làm được, do vậy Minh Nguyên Đế chỉ lập bà làm quý phi, song trong cung thì bà có vinh dự của chính thất và hoàng hậu.

Năm 416, tướng Lưu Dụ của Đông Tấn mở một cuộc tấn công lớn vào Hậu Tần, với ý định tiêu diệt nước này. Một hạm đội của Lưu Dụ do tướng Vương Trọng Đức (王仲德) chỉ huy đã tiến gần đến tiền đồn chính duy nhất của Bắc Ngụy ở bờ nam Hoàng Hà là Hoạt Đài (滑台, nay thuộc An Dương, Hà Nam), tướng Uất Trì Kiến (尉遲建) của Bắc Ngụy sợ quân Đông Tấn nên đã bỏ Hoạt Đài và chạy sang bờ bắc Hoàng Hà. Minh Nguyên Đế đã cho xử tử Uất Trì Kiến và sau đó cử sứ giả đến quở trách Lưu Dụ và Vương Trọng Đức, song cả hai đều khẳng định mục tiêu của họ là Hậu Tần chứ không phải Bắc Ngụy, và rằng thành Hoạt Đài sẽ sớm được trao trả khi sau khi chiến dịch kết thúc. (Tuy nhiên, Đông Tấn đã không thực sự trao trả Hoạt Đài, và Bắc Ngụy đã không còn có một sự hiện diện đáng kể nào ở bờ nam Hoàng Hà cho đến năm 422.)

Quân Đông Tấn nhanh chóng chiếm được trọng thành Lạc Dương và sau đó tiến về kinh thành Trường An của Hậu Tần. Vào mùa xuân năm 417, hoàng đế Diêu Hoằng của Hậu Tần đã yêu cầu sự trợ giúp khẩn cấp của Bắc Ngụy. Minh Nguyên Đế đã triệu tập hội đồng các quân sư và xem xét liệu có nên khởi binh ngăn chặn quân Đông Tấn tiến binh để bảo vệ Hậu Tần hay không. Hầu hết các quân sư lo sợ rằng Lưu Dụ cũng muốn tiến đánh Bắc Ngụy nên đã đề xuất Minh Nguyên Đế hãy đánh chặn quân Đông Tấn. Tuy nhiên, Thôi Hạo lại nói rằng nếu làm vậy sẽ biến Bắc Ngụy trở thành mục tiêu tấn công của Đông Tấn, và Minh Nguyên Đế đã phần nào đồng ý, song vẫn cử khoảng 10 vạn lính do Bạt Bạt Tung chỉ huy đi bảo vệ bờ bắc Hoàng Hà để chuẩn bị cho trận chiến. Nếu một tàu của Đông Tấn bị gió thổi đến bờ bắc, quân Bắc Ngụy sẽ bắt giữ chiếc tàu và giết chết hoặc bắt giữ toàn bộ thủy thủ, và khi quân Đông Tấn đổ bộ lên bờ bắc, quân Bắc Ngụy tạm thời rút lui, và sau đó tái lập thế phòng thủ ở bờ bắc ngay sau khi quân Đông Tấn trở lại thuyền. Giận dữ trước sự quấy rối này, Lưu Dụ đã cử tướng Đinh Ngổ (丁旿) dẫn quân đổ bộ lên bờ bắc và giáng cho quân Bắc Ngụy một thất bại lớn. Điều này đã chấm dứt các nỗ lực của Minh Nguyên Đế nhằm cứu Hậu Tần, và từ đó cũng không còn các trận đánh nào giữa Bắc Ngụy và Đông Tấn trong suốt chiến dịch. Trong khi Minh Nguyên Đế vẫn lên kế hoạch cắt đường của Lưu Dụ nếu quân Hậu Tần có thể chặn được quận quân Đông Tấn, thì Lưu Dụ đã chiếm được Trường An và tiêu diệt Hậu Tần vào mùa thu năm 417, và kế hoạch của Minh Nguyên Đế đã không thể thực hiện. Nhiều quan lại cũ của Đông Tấn từng đối đầu với Lưu Dụ đã chạy trốn từ Hậu Tần sang Bắc Ngụy, và Minh Nguyên Đế thậm chí đã ra lệnh rằng bất kỳ ai có thể cứu giúp và đưa các thành viên hoàng tộc họ Diêu đến Bình Thành đều sẽ được trọng thưởng. (Tuy vậy, hầu hết các thành viên hoàng tộc Hậu Tần đã bị Lưu Dụ bắt và giết chết.)

Thời kỳ trị vì cuối
Năm 418, Minh Nguyên Đế mở một chiến dịch tấn công Bắc Yên và bao vây kinh thành Hòa Long (和龍, nay thuộc Cẩm Châu, Liêu Ninh) của nước này, song đã không thể chiếm được thành và buộc phải rút quân.

Năm 422, Minh Nguyên Đế bị ốm nặng, rõ ràng là do thuốc của các nhà giả kim thuật đưa cho ông để nhằm "kéo dài tuổi thọ". Ông đã tham khảo ý kiến của Thôi Hạo về những gì mình sẽ phải làm để chuẩn bị cho các sự kiện sau khi qua đời. Thôi Hạo đã dự đoán rằng ông sẽ phục hồi, song khuyên ông hãy lập người con trai cả là Thác Bạt Đảo làm thái tử, và sau đó chuyển giao một số quyền lực cho thái tử. Bạt Bạt Tung cũng chấp thuận, nên Minh Nguyên Đế đã lập Thác Bạt Đảo làm thái tử, và thậm chí còn cho thái tử cai trị như một hoàng đế thứ hai. Ông cũng ủy thác cho các quân sư chủ chốt gồm Bạt Bạt Tung, Thôi Hạo, Đạt Hề Cân, An Trì Đồng (安遲同), Khâu Mục Lăng Quan (丘穆陵觀), và Khâu Đôn Đôi (丘敦堆) làm các quân sư cho thái tử. Từ thời điểm này trở đi, hầu hết các vấn đề, đặc biệt là đối nội, đều do Thái tử quản lý, còn bản thân Minh Nguyên Đế chỉ quyết định các vấn đề quan trọng.

Đến năm 422, sau khi hay tin về cái chết của Lưu Dụ (Lưu Dụ đã đoạt lấy ngai vàng Đông Tấn vào năm 420 và lập ra triều đại Lưu Tống), Minh Nguyên Đế đã đoạn tuyệt quan hệ với Lưu Tống và triệu tập hội đồng các quân sư, thông báo cho họ rằng ông có kế hoạch tấn công và chiếm lấy ba trọng thành ở phía nam Hoàng Hà từ tay Lưu Tống, gồm: Lạc Dương, Hổ Lao, và Hoạt Đài. Thôi Hạo đã phản đối hành động này, nên Minh Nguyên Đế đã ủy thác cho Đạt Hề Cân làm chỉ huy đội quân tiến đánh Lưu Tống.

Đạt Hề Cân đầu tiên cho quân bao vây Hoạt Đài, song sau đó đã không thể nhanh chóng chiếm được thành, Minh Nguyên Đế đã đích thân dẫn quân tiến về phía nam để trợ giúp cho Đạt Hề. Ông cũng lệnh cho thái tử Đảo dẫn một đội quân đến vùng biên giới phía bắc nhằm chống lại một cuộc tấn công của Nhu Nhiên. Hoạt Đài sau đó thất thủ, và Đạt Hề Cân tiến gần đến Hổ Lao và Lạc Dương. Trong lúc này, Minh Nguyên Đế cũng cử các tướng Nga Thanh (娥清), Lư Đại Phì (閭大肥), Phổ Cơ (普幾), và Ất Chiên Kiến (乙旃建) tiến về phía đông, chiếm được một vài quận ở tây bộ Sơn Đông ngày nay. Tuy nhiên, trong khi các thành khác tại Thanh Châu (青州, nay là trung bộ và đông bộ Sơn Đông) thất thủ, quân Bắc Ngụy đã không thể chiếm được đô phủ của Thanh Châu, tức Đông Dương (東陽, nay thuộc Thanh Châu, Sơn Đông), và cuối cùng đã buộc phải rút lui sau khi đã cạn nguồn lương thảo và một phần lớn binh sĩ bị ốm. Quân Bắc Ngụy cũng sa lầy khi bao vây Hổ Lao, nơi này được Đông Tấn giao cho Mao Đức Tổ (毛德祖) phòng thủ, song lại chiếm được Lạc Dương và Hứa Xương (許昌, nay thuộc Hứa Xương, Hà Nam) vào mùa xuân năm 423, cắt đứt đường tiếp viện của Đông Tấn với Hổ Lao. Đến mùa hè năm 423, Hổ Lao thất thủ. Chiến dịch sau đó đã dừng lại, Bắc Ngụy đã kiểm soát phần lớn Hà Nam và tây bộ Sơn Đông hiện nay.

Năm 423, Minh Nguyên Đế cũng bắt đầu một kế hoạch xây dựng lớn, đó là xây một thành lũy tại vùng biên giới phía bắc để phòng thủ trước các cuộc tấn công của Nhu Nhiên.

Vào mùa đông năm 423, Minh Nguyên Đế qua đời. Thái tử Đảo lên ngôi, tức Thái Vũ Đế.

Chú thích

 Ngụy thư, quyển 3.
 Bắc sử, quyển 1.
 Tư trị thông giám, các quyển 113, 115, 116, 117, 118, 119.

Vua nhà Bắc Ngụy
Sinh năm 392
Mất năm 423


title: Viêm gan C

text:
Viêm gan siêu vi C là bệnh truyền nhiễm, chủ yếu ảnh hưởng đến gan, do siêu vi viêm gan C (HCV) gây ra. Bệnh thường không có triệu chứng, nhưng viêm mạn tính có thể dẫn đến mô sẹo ở gan và cuối cùng là xơ gan. Nhìn chung, triệu chứng của xơ gan biểu hiện rõ sau nhiều năm mắc phải. Trong một số trường hợp, bệnh nhân xơ gan sẽ bị suy gan, ung thư gan hoặc thực quản và giãn tĩnh mạch dạ dày có thể gây tử vong.

HCV chủ yếu lây qua đường máu do tiêm chích ma túy, dụng cụ y khoa không đảm bảo vô khuẩn và truyền máu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cả thế giới có khoảng 170 triệu người mắc bệnh viêm gan C, trong đó có khoảng 94 triệu người đang sống ở các nước châu Á.. Giả thuyết về bệnh viêm gan siêu vi C (lúc đầu gọi là "không A không B") được đưa ra vào thập niên 70 và đến năm 1989 thì xác định là bệnh viêm gan siêu vi C. Bệnh viêm gan siêu vi C chỉ có ở người và tinh tinh. Siêu vi tồn tại dai dẳng trong gan ở khoảng 85% bệnh nhân viêm gan C. Tình trạng viêm nhiễm dai dẳng có thể điều trị bằng thuốc: phác đồ điều trị chuẩn là kết hợp peginterferon và ribavirin, trong một số trường hợp dùng thêm hoặc boceprevir hoặc telaprevir. Nhìn chung, 50–80% bệnh nhân được điều trị lành bệnh. Những bệnh nhân chuyển sang xơ gan hoặc ung thư gan có lẽ cần phải ghép gan. Viêm gan siêu vi C là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ghép gan dẫu rằng tái nhiễm siêu vi C sau cấy ghép thường xảy ra. Hiện vẫn chưa có vắc xin phòng ngừa viêm gan siêu vi C

Biểu hiện triệu chứng

Viêm cấp
Bệnh  gây triệu chứng cấp ở 15% số ca nhiễm. Các triệu chứng thường nhẹ và không rõ ràng, nôn, đau cơ và khớp, và sụt cân. Hầu hết các ca viêm cấp không có vàng da. Có từ 10 đến 15% số ca nhiễm tự hồi phục, thường là ở bệnh nhân trẻ và nữ.

Viêm mạn
Khoảng 80% số người nhiễm siêu vi viêm gan C chuyển sang viêm mạn. Hầu hết rất ít biểu hiện triệu chứng hoặc không có triệu chứng trong vài chục năm đầu mắc bệnh. mặc dù  mạn có thể gây mệt mỏi.  lâu năm là nguyên nhân gây xơ gan và ung thư gan. Có khoảng 10-30 % viêm mạn chuyển sang xơ gan trong thời gian 30 năm. Xơ gan thường xảy ra ở những người cũng bị viêm gan siêu vi B hoặc nhiễm HIV, nghiện rượu, và nam giới. Những người chuyển sang xơ gan có nguy cơ gấp 20 lần bị ung thư biểu mô tế bào gan. Tỉ lệ bị ung thư ở những người này là 1-3% mỗi năm, và nếu bị xơ gan lại thêm nghiện rượu thì nguy cơ cao hơn gấp 100 lần.  là nguyên nhân gây ra 27% số ca xơ gan và 25% số ca ung thư biểu mô tế bào gan trên thế giới.

Xơ gan có thể dẫn đến tăng áp lực tĩnh mạch cửa, cổ trướng (tích tụ nước ở bụng),dễ bầm tím hoặc chảy máu, giãn tĩnh mạch (tĩnh mạch giãn to, đặc biệt ở dạ dày và thực quản), vàng da, và hội chứng suy giảm nhận thức gọi là bệnh não do gan. Đây chính là nguyên nhân phổ biến đòi hỏi phải ghép gan.

Biến chứng ngoài gan
 hiếm khi gây hội chứng Sjögren (rối loạn tự miễn), giảm tiểu cầu, lichen phẳng, bệnh tiểu đường, và rối loạn sinh sản bạch huyết tế bào B. Ước tính có 0,16% đến 45,4% bệnh nhân  mạn bị giảm tiểu cầu. Có giả định được đưa ra về mối liên hệ giữa viêm gan siêu vi C với  chứng ngứa sẩn cục Hyde  và viêm tiểu cầu thận tăng sinh màng.  cũng gây biến chứng cryoglobulin huyết, một loại bệnh viêm mạch máu vừa và nhỏ (hay viêm mạch) do sự lắng đọng của phức thể miễn dịch liên quan đến cryoglobulin.

Vi rút học
Siêu vi viêm gan C (HCV) là virút chứa ARN, nhỏ, chuỗi đơn dương có vỏ bọc. HCV thuộc chi hepacivirus, họ Flaviviridae. HCV có 7 kiểu gen (genotype) chính, biểu thị bằng số từ 1 đến 7. Ở Mỹ, có khoảng 70% số ca viêm gan siêu vi C do genotype 1, có 20% ca do genotype 2, và khoảng 1% do mỗi trong số các genotype còn lại gây ra. Genotype 1 cũng là loại gây bệnh phổ biến nhất ở Nam Mỹ và châu Âu.

Đường lây truyền bệnh

Đường lây bệnh chủ yếu ở các nước phát triển là do tiêm chích ma túy (IDU), trong khi ở các nước đang phát triển chủ yếu qua truyền máu và thủ thuật y khoa không an toàn. Có 20% số ca vẫn chưa biết rõ nguyên nhân lây truyền; tuy nhiên, nhiều ca trong số này được cho là do IDU.

Do tiêm chích ma túy
IDU là yếu tố nguy cơ chính gây viêm gan siêu vi C ở nhiều nơi trên thế giới. Xem xét 77 nước thì thấy 25 nước (trong đó có Mỹ) có tỉ lệ viêm gan siêu vi C từ 60% đến 80% ở đối tượng chích ma túy. Và 12 nước có tỉ lệ mắc bệnh cao hơn 80%. Có 10 triệu người tiêm chích ma túy được cho là bị nhiễm bệnh viêm gan siêu vi C; Trung Quốc (1.6 triệu), Mỹ (1.5 triệu), và Nga (1.3 triệu) có tổng cộng số người tiêm chích bị nhiễm bệnh nhiều nhất. Nhiễm bệnh viêm gan siêu vi C ở những bạn tù tại Mỹ cao gấp 10 đến 20 lần so với dân số chung; điều này được cho là do hành vi mang tính nguy cơ cao ở trong tù, chẳng hạn như tiêm chích ma túy và xăm hình bằng dụng cụ không vô trùng.

Sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe
Truyền máu, truyền các sản phẩm máu, hoặc ghép gan mà không thử nghiệm HCV sẽ mang nguy cơ cao lây nhiễm bệnh. Mỹ tiến hành thử nghiệm truy tầm phổ quát vào năm 1992 và Canada vào năm 1990. Biện pháp này giúp làm giảm nguy cơ lây nhiễm từ 200 đơn vị máu có 1 ca nhiễm  xuống còn 10,000 đơn vị máu có 1 ca nhiễm và đến 10,000,000 đơn vị máu mới có 1 ca nhiễm.. Nguy cơ thấp vẫn tiếp tục duy trì bởi vì kể từ khi người hiến máu nhiễm bệnh viêm gan siêu vi C cho đến khi kiểm tra máu dương tính có thể từ 11–70 ngày phụ thuộc vào phương pháp thử nghiệm. Một số nước không thực hiện việc thử nghiệm viêm gan siêu vi C vì chi phí cao.

Những người bị đâm phải kim của người có HCV dương tính có khả năng 1,8% nhiễm bệnh sau đó. Nguy cơ còn cao hơn nếu kim có lỗ rỗng và đâm sâu. Có nguy cơ bị lây nhiễm do niêm mạc tiếp xúc với máu nhưng thấp, và không gây lây nhiễm nếu da lành lặn tiếp xúc với máu.

Dụng cụ bệnh viện cũng được xác định là đường lây truyền viêm gan siêu vi C gồm: dùng lại ống chích kim tiêm, lọ thuốc đa dụng, chai dịch truyền, và dụng cụ phẫu thuật không đảm bảo vô khuẩn, và các dụng cụ khác. Hạn chế việc thực thi bắt buộc các biện pháp phòng ngừa tiêu chuẩn nghiêm ngặt ở các cơ sở y nha công và tư được cho là nguyên nhân chính gây lây nhiễm HCV ở Ai Cập, nước có tỉ lệ nhiễm bệnh cao nhất thế giới.

Đường tình dục
Liệu  có thể lây qua đường quan hệ tình dục hay không vẫn còn tranh cãi. Trong khi có mối liên hệ giữa quan hệ tình dục mang nguy cơ cao và , người ta vẫn chưa biết rõ lây nhiễm bệnh là do dùng ma túy mà không thú nhận hay là do quan hệ tình dục là yếu tố nguy cơ cao. Phần lớn bằng chứng cho thấy không có nguy cơ ở những đôi một vợ một chồng khác giới. Quan hệ tình dục gây trầy xước nhiều âm đạo, chẳng hạn quan hệ tình dục qua hậu môn, hoặc khi có bệnh lây qua đường quan hệ tình dục, trong đó có HIV hoặc loét âm đạo mang nguy cơ lây nhiễm. Chính phủ Mỹ chỉ khuyến cáo dùng bao cao su để ngừa lây nhiễm  ở những người có quan hệ tình dục với nhiều người.

Xăm mình
Xăm làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm gan siêu vi C gấp 2 đến 3 lần. Nguy cơ cao là do hoặc dụng cụ không vô khuẩn hoặc màu xăm nhiễm siêu vi gan C. Hình xăm hay xăm được thực hiện hoặc là trước giữa thập niên 80, "chui," hoặc không chuyên nghiệp gây ra mối quan ngại đặc biệt, vì trong những trường hợp như thế có thể thiếu kỹ thuật vô trùng. Nguy cơ cũng cao hơn ở hình xăm lớn. Ước tính có gần nửa bạn tù dùng chung dụng cụ xăm không vô trùng. Hiếm thấy trường hợp xăm mình ở cơ sở có giấy phép bị nhiễm trực tiếp HCV.

Dùng chung vật dụng cá nhân
Các đồ dùng chăm sóc cá nhân như dao cạo râu, bàn chải đánh răng, dụng cụ làm móng và chăm sóc bàn chân có thể nhiễm máu. Dùng chung các dụng cụ này tiềm tàng khả năng dẫn đến nhiễm HCV. Cần có biện pháp phòng ngừa thích hợp trong bất kỳ tình huống y khoa nào gây chảy máu, như vết mổ và vết thương. HCV không lây qua tiếp xúc thông thường như ôm, hôn, hoặc dùng chung dụng cụ ăn uống hoặc nấu nướng.

Lây qua đường âm đạo
Viêm gan C lây qua đường âm đạo từ mẹ bị nhiễm sang con chiếm ít hơn 10% số ca thai nghén. Không có biện pháp làm giảm nguy cơ này. Việc lây nhiễm xảy ra lúc nào trong quá trình mang thai vẫn chưa biết rõ, nhưng có lẽ ở cả vào thời kỳ mang thai và vào lúc sinh. Sanh lâu gây nguy cơ lây nhiễm cao hơn. Không có bằng chứng cho thấy bú sữa mẹ lây truyền HCV; tuy nhiên, đối với người mẹ nhiễm HCV thì hãy cẩn thận nên tránh cho con bú nếu núm vú nứt hoặc chảy máu, hoặc có lượng siêu vi cao trong máu.

Chẩn đoán

Có một số xét nghiệm chẩn đoán  như: kháng thể HCV enzyme immunoassay hay gọi là ELISA, recombinant immunoblot assay, và HCV RNA polymerase chain reaction (PCR) định lượng. ARN của HCV có thể được phát hiện bằng PRC thường từ 1 đến 2 tuần sau khi nhiễm, trong khi kháng thể cần lâu hơn nhiều để hình thành, vì vậy đến lúc này mới phát hiện được.
Bệnn viêm gan siêu vi C mạn được xác định là nhiễm siêu vi viêm gan C hơn 6 tháng căn cứ trên sự hiện diện của ARN. Viêm mạn thường không có triệu chứng trong vài chục năm đầu, vì vậy thường phát hiện sau khi kiểm tra mức độ men gan tăng hoặc khi kiểm tra định kỳ những người có nguy cơ cao. Xét nghiệm không thể phân biệt được viêm cấp tính và viêm mạn tính.

Huyết thanh học
Xét nghiệm viêm gan siêu vi C thường bắt đầu với xét nghiệm máu để tìm kháng thể HCV bằng xét nghiệm miễn dịch enzyme. Nếu kết quả dương tính thì làm xét nghiệm xác nhận nhằm kiểm chứng xét nghiệm miễn dịch và nhằm xác định lượng siêu vi. Xét nghiệm recombinant immunoblot assay dùng để kiểm chứng xét nghiệm miễn dịch và HCV RNA polymerase chain reaction dùng để định lượng siêu vi. Nếu không tìm thấy ARN và immunoblot dương tính thì có nghĩa là người đó đã nhiễm trước đó và không còn mang vi rút nữa do hoặc là điều trị hoặc tự khỏi; nếu immunoblot âm tính thì có nghĩa là xét nghiệm miễn dịch sai. Sau khi nhiễm khoảng 6–8 tuần thì kết quả mới cho dương tính.

Men gan thay đổi trong thời gian đầu của bệnh và trung bình bắt đầu tăng sau khi nhiễm bệnh 7 tuần. Men gan hầu như không liên quan đến mức độ trầm trọng của bệnh.

Sinh thiết
Các loại sinh thiết gan dùng để xác định mức độ tổn thương gan hiện tại; tuy nhiên, có nguy cơ do thủ thuật này. Các biến đổi thường thấy là u nang bạch huyết ở mô mềm, nang bạch huyết ở bộ tam cửa, và thay đổi ống mật. Cũng có một số xét nghiệm máu nhằm tìm cách xác định mức độ xơ hóa gan và nhằm hạn chế sinh thiết gan.

Kiểm tra tầm soát
Chỉ 5–50% số người bị nhiễm ở Mỹ và Canada được cho là biết mình mắc bệnh. Những người có nguy cơ cao, trong đó có những người xăm mình, được khuyến cáo làm xét nghiệm kiểm tra. Đối với những người có men gan cao cũng cần rà soát vì đây thường là dấu hiệu duy nhất của viêm gan mạn. Kiểm tra định kỳ hiện không được khuyến cáo tại Mỹ. Tuy nhiên, vào năm 2012, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh (CDC) Hoa Kỳ khuyến cáo những người sinh từ 1945 đến 1965 cần làm một xét nghiệm kiểm tra.

Phòng ngừa
, không có vắc xin phòng ngừa viêm gan siêu vi C. Tuy nhiên, hiện có một số vắc xin đang được nghiên cứu bào chế và cho kết quả khả quan. Kết hợp chiến lược giảm tác hạichẳng hạn như cung cấp kim tiêm ống chích mới và điều trị dùng ma túy, làm giảm 75% nguy cơ viêm gan siêu vi C ở người tiêm chích. Kiểm tra những người hiến máu ở cấp độ quốc gia cũng quan trọng như tuân thủ biện pháp phòng ngừa quốc tế ở các cơ sở chăm sóc sức khỏe. Ở những nước không có đủ nguồn cấp ống chích, thì nên cho thuốc điều trị bằng đường uống thay vì đường tiêm.

Điều trị
HCV gây viêm mạn ở 50–80% số người bị nhiễm. Khoảng 40-80% trong số viêm mạn này sạch siêu vi khi được điều trị. Rất ít trường hợp sạch siêu vi mà không phải điều trị. Bệnh nhân viêm gan siêu vi C mạn được khuyên tránh rượu và thuốc có hại cho gan, và tiêm vắc xin ngừa viêm gan siêu vi A và viêm gan siêu vi B. Những bệnh nhân viêm gan siêu vi C bị xơ gan nên kiểm tra siêu âm để tìm ung thư biểu mô tế bào gan.

Bệnh viêm gan C mạn tính cần được điều trị càng sớm càng tốt nhằm:
 Giảm thiểu hoặc loại trừ hoàn toàn tình trạng viêm gan, do đó ngăn ngừa diễn tiến sang xơ gan, ung thư gan.
 Đào thải hoặc giảm bớt lượng siêu vi C trong cơ thể, đặc biệt là ở gan.

Điều trị đặc hiệu

Cây kế sữa
Silymarin trong cây kế sữa ức chế vi rút viêm gan C (HCV) qua khả năng chống oxy hóa, kháng viêm và điều hòa miễn dịch, góp phần làm tăng hiệu quả bảo vệ gan. Một số nghiên cứu lâm sàng trong đó sử dụng các chiết xuất thảo dược, đặc biệt là silymarin, để điều trị cho bệnh nhân viêm gan C mãn tính, với mục đích chứng minh rằng loại thuốc này thích ứng tốt với các chất kháng virus và giúp giảm thiểu các phản ứng phụ bất lợi. Các nghiên cứu gần đây cũng chỉ ra rằng silymarin có tác dụng làm giảm sự hình thành kháng insulin. Điều này có ý nghĩa to lớn đối với những người mắc bệnh viêm gan C, thể hiện qua tỷ lệ đáp ứng virus bền vững (sustained virological response – SVR), cho thấy khi điều trị kết hợp silymarin với pegylated interferon và ribavirin thì lượng kháng insulin hình thành chỉ là một nửa (25-33%) so với những bệnh nhân không sử dụng silymarin – có lượng kháng insulin lên đến 60%.

Interferon Alpha
Cho đến nay, biện pháp cơ bản điều trị viêm gan siêu vi C là Interferon alpha. Đây là một chất tự nhiên của cơ thể, được sản xuất bởi các tế bào đề kháng khi bị nhiễm siêu vi. Như vậy, khi được dùng để điều trị bệnh viêm gan C, interferon alpha bắt chước đáp ứng tự nhiên của cơ thể chúng ta.

Interferon alpha (RoferonỊ-A) được đóng sẵn trong bơm tiêm nhỏ, tiêm dưới da hoặc bắp thịt. Sau những lần tiêm đầu tiên, hầu hết bệnh nhân có cảm giác sốt nhẹ, mệt mỏi giống như cúm trong vài giờ. Lý do là việc điều trị Interferon alpha sẽ khởi động đáp ứng của cơ thể chống lại siêu vi trùng C, tương tự như đối với siêu vi trùng cúm. Những triệu chứng này giảm dần sau một vài tuần. Để hạn chế tác dụng phụ này, nên tiêm thuốc vào buổi tối và uống Paracetamol nửa tiếng trước khi tiêm. Trong thời gian điều trị, nên làm xét nghiệm máu để đánh giá đáp ứng. Sau khi kết thúc đợt điều trị, cần tiếp tục theo dõi 6 tháng tiếp theo, bởi vì một số bệnh nhân có thể tái phát sau khi ngưng điều trị.

Hiên nay, một số phác đồ phối hợp kháng sinh chống virut cho kết quả khỏi bệnh cao hơn, ví dụ kết hợp Interferon alpha với Ribavirin.

Chi phí điều trị
Đến tháng 11/2014, Bảo hiểm xã hội Việt Nam vẫn chưa chi trả bảo hiểm thuốc cho bệnh nhân điều trị viêm gan siêu vi C. Chi phí thuốc khoảng từ 60 - 200 triệu đồng/ 1 bệnh nhân.

Tiên lượng
Đáp ứng điều trị có khác nhau tùy theo genotype. Có 40-50% số bệnh nhân nhiễm HCV genotype 1 đáp ứng lâu dài với 48 tuần điều trị. Có 70-80% bệnh nhân nhiễm HCV genotype 2 và 3 đáp ứng lâu dài với 24 tuần điều trị. Có khoảng 65% số bệnh nhân nhiễm genotype 4 đáp ứng lâu dài với 48 tuần điều trị. Hiếm thấy hiệu quả trong điều trị bệnh genotype 6, và hiệu quả cho thấy trong 48 tuần điều trị với liều giống như liều cho bệnh genotype 1.

Bệnh dịch học

Ước tính có 130–170 triệu người, hay khoảng 3% dân số thế giới, sống chung với viêm gan siêu vi C mạn tính. Có khoảng 3–4 triệu người nhiễm bệnh mỗi năm, và hơn 350,000 người tử vong do các biến chứng của viêm gan siêu vi C mỗi năm. Tỉ lệ tăng đều đặn vào thế kỷ 20 do cả IDU và thuốc điều trị qua đường tĩnh mạch hoặc dụng cụ y khoa không đảm bảo vô trùng.

Trong số những bệnh nhân viêm mạn tính, nguy cơ bị xơ gan sau 20 năm có khác nhau giữa các nghiên cứu nhưng ước tính khoảng 10%-15% ở nam và khoảng 1-5% ở nữ. Nguyên nhân có sự khác nhau về nguy cơ vẫn chưa rõ. Một khi bị xơ gan thì tỉ lệ tiến triến sang ung thư biểu mô tế bào gan là từ 1%-4% mỗi năm.

Ở Mỹ, khoảng 2% dân số bị viêm gan siêu vi C, với khoảng 35,000 đến 185,000 ca mới mỗi năm. Tỉ lệ mắc bệnh giảm ở các nước phương Tây vào thập niên 90 nhờ cải thiện việc kiểm tra máu trước khi truyền. Tỉ lệ tử vong hàng năm do HCV ở Mỹ từ 8,000 đến 10,000; tỉ lệ tử vong được dự tính sẽ tăng vì những người bị nhiễm do truyền máu trước khi xét nghiệm HCV cho kết quả dương tính.

Tỉ lệ mắc bệnh cao hơn ở một số nước châu Phi và châu Á. Những nước có tỉ lệ bệnh đặc biệt cao là Ai Cập (22%), Pakistan (4.8%) và Trung Quốc (3.2%). Sở dĩ ở Ai Cập có tỉ lệ cao được cho là do chiến dịch điều trị hàng loạt bệnh sán máng không liên tục trong đó có sử dụng ống tiêm thủy tinh không vô trùng.

Lịch sử
Vào giữa thập niên 70, Harvey J. Alter, Chủ nhiệm bộ môn Bệnh Lây Truyền thuộc Viện Y tế Quốc gia, và nhóm nghiên cứu của ông chứng minh hầu hết các ca viêm gan sau tiêm truyền không do siêu vi Viêm gan A hoặc B. Mặc dù khám phá này, các nỗ lực nghiên cứu quốc tế nhằm tìm cách xác định siêu vi, mà lúc đầu gọi là "viêm gan không A không B" (NANBH), bị thất bại trong thập niên sau đó. Vào năm 1987, Michael Houghton, Qui-Lim Choo, và George Kuo thuộc Chiron Corporation, cộng tác với bác sĩ D.W. Bradley thuộc Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh, đã dùng phương pháp vô tính phân tử nhằm xác định vi sinh vật chưa biết này. Vào năm 1988, siêu vi này được Alter xác nhận bằng cách kiểm tra bộ mẫu NANBH. Vào tháng 4 năm 1989, việc phát hiện HCV được công bố trong hai bài báo trên tạp chí Science. Sự phát hiện siêu vi đưa đến cải thiện đáng kể trong chẩn đoán và cũng nâng cao điều trị chống siêu vi. Vào năm 2000, nữ bác sĩ Alter và Houghton được vinh danh nhận Giải Lasker dành cho nghiên cứu y học lâm sàng vì "công trình tiên phong đưa đến việc phát hiện siêu vi gây viêm gan C và tìm ra phương pháp kiểm tra làm giảm nguy cơ viêm gan do truyền máu từ 30% vào năm 1970 xuống gần như 0% vào năm 2000."

Chiron đệ đơn xin cấp bằng sáng chế về siêu vi C và chẩn đoán siêu vi C. Vào năm 1990, CDC rút đơn xin cấp bằng sáng chế cạnh tranh sau khi Chiron trả 1,9 triệu đô la Mỹ cho CDC và 337.500 đô la Mỹ cho Bradley. Vào năm 1994, Bradley kiện Chiron, tìm cách vô hiệu bằng sáng chế, đưa tên mình vào làm đồng phát minh, và nhận tiền bồi thường và thu nhập khủng. Vào 1998, ông bỏ vụ kiện sau khi bị thua kiện ở tòa phúc thẩm.

Xã hội và văn hóa
Ngày viêm gan thế giới, được tổ chức vào 28 tháng 7 do Liên đoàn viêm gan thế giới (World Hepatitis Alliance) điều phối. Về mặt kinh tế, chi phí cho viêm gan C rất tốn kém đối với cả cá nhân và xã hội. Ở Mỹ, trung bình, chi phí suốt đời dành điều trị bệnh ước tính 33,407 đô la Mỹ vào năm 2003 với chi phí ghép gan  khoảng 200,000 đô la Mỹ. Ở Canada chi phí cho đợt điều trị chống siêu vi lên đến 30,000 đô la Canada vào năm 2003, trong khi ở Mỹ từ 9.200 đến 17.600 đô la Mỹ vào năm 1998. Ở nhiều nước trên thế giới, người ta không thể trả nổi tiền điều trị chống siêu vi vì họ hoặc không có bảo hiểm hoặc bảo hiểm của họ không chi trả tiền điều trị chống siêu vi.

Nghiên cứu
Tính đến 2011, có khoảng 100 loại thuốc điều trị viêm gan siêu vi C đang được nghiên cứu. Trong số đó, có vắc xin phòng viêm gan, tác nhân điều biến miễn dịch, và ức chế cyclophilin, và những thuốc khác. Có được những phương pháp điều trị mới tiềm năng này là nhờ sự hiểu biết nhiều hơn về siêu vi viêm gan siêu vi C.

Viêm gan siêu vi C là bệnh do siêu vi viêm gan C - một loại virút - xâm nhập tế bào gan, gây ra bệnh viêm gan.
HCV xâm nhập thẳng vào cơ thể qua máu; rồi tấn công tế bào gan và sinh sôi nảy nở tại đây, làm cho tế bào gan sưng lên và đồng thời giết các tế bào gan. Có đến 80% những người bị nhiễm HCV có khả năng trở thành bệnh kinh niên (chronic) - có nghĩa là 6 tháng sau khi bị nhiễm, bệnh vẫn không hết. Đa số những người bị HCV kinh niên không thấy có triệu chứng nào và vẫn có cuộc sống bình thường. Tuy nhiên, trong số 10 - 25% người có HCV kinh niên, bệnh sẽ âm thầm tiến triển trong khoảng 10 - 40 năm, và có thể làm hư gan trầm trọng, xơ gan (cirrhosis), hoặc ung thư gan. Hiện nay bệnh viêm gan C là nguyên nhân hàng đầu đưa đến việc thay ghép gan tại Hoa Kỳ. Cho đến nay chưa có thuốc chích ngừa hoặc thuốc để chữa lành hẳn bệnh HCV. Tuy nhiên nhiều phương pháp trị liệu được áp dụng có thể tiêu diệt và/hoặc làm chậm lại hay chận đứng sự phát triển của HCV cho một số người.

Cách lây nhiễm
Siêu vi viêm gan C lưu hành trong máu, do đó bệnh viêm gan C lây truyền chủ yếu qua đường máu. Những đường lây nhiễm siêu vi C chủ yếu:
 Người nhận máu hoặc chế phẩm máu nhiễm siêu vi C: Mặc dù các biện pháp lựa chọn người cho máu đang được áp dụng, Viêm gan siêu vi C vẫn có thể lọt lưới và được truyền sang người nhận.
 Dùng chung kim tiêm nhiễm siêu vi C: Sử dụng chung kim tiêm ở những người nghiện ma túy làm gia tăng đáng kể lây nhiễm bệnh viêm gan C.
 Nhân viên Y tế: Bất kỳ nhân viên Y tế nào (Bác sĩ, Nha sỹ, Y tá, Y công.) cũng có thể bị nhiễm Viêm gan siêu vi C do tiếp xúc với bệnh phẩm chứa siêu vi trong quá trình làm việc.
 Đường tình dục: Có nguy cơ lây nhiễm siêu vi C qua quan hệ tình dục nhưng hiếm hơn bệnh viêm gan B.
 Mẹ truyền sang con: Người ta ghi nhận có sự lây truyền từ mẹ sang con, nhưng tỉ lệ thấp.
 Nguyên nhân khác: xăm mình, xỏ lỗ tai với vật dụng không tẩy trùng tốt có thể lây truyền siêu vi C.
 Không rõ đường lây nhiễm: chiếm 30-40% trường hợp.

Diễn biến tự nhiên
Nhiễm trùng cấp tính
Phần lớn bệnh nhân không có triệu chứng lâm sàng. Một số khác có biểu hiện mệt mỏi, chán ăn, có thể vàng da, vàng mắt, nước tiểu đậm màu.Chẩn đoán bệnh dựa vào xét nghiệm máu.
Nhiễm trùng mạn tính
Khoảng 85% trường hợp nhiễm Viêm gan siêu vi C sẽ chuyển thành viêm gan mạn tính, nghĩa là không đào thải được virut sau 6 tháng. Đặc điểm nổi bật của bệnh viên gan C mạn tính là sự tiến triển rất thầm lặng qua 10-30 năm, vì thế người bệnh thường không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Nhiều trường bệnh chỉ được phát hiện khi đã có biến chứng nghiêm trọng: xơ gan với biểu hiện báng bụng (ổ bụng có nước), giãn mạch máu đường tiêu hóa, có thể vỡ gây chảy máu ồ ạt và tử vong. Một biến chứng nữa là ung thư tế bào gan.

Khi đã xơ, gan khó hồi phục lại, cho dù tình trạng viêm có thuyên giảm. Vì vậy, các thầy thuốc khuyên nên điều trị sớm nhằm ngăn ngừa hoặc làm chậm tiến triển sang giai đoạn xơ gan.

Chẩn đoán

Xét nghiệm máu
Men gan tăng chứng tỏ tế bào gan đang bị phá hủy. Kháng thể chống siêu vi C dương tính trong hầu hết các trường hợp. Chức năng gan có thể rối loạn tùy mức độ và thời gian bị bệnh.

Khám chuyên khoa gan
Sau khi xác nhận đang có quá trình viêm gan, nên làm thêm các xét nghiệm:
 Xét nghiệm đánh giá chức năng gan
 Siêu âm gan: Nhằm nghiên cứu cấu trúc của gan và các bộ phận xung quanh, tìm dấu hiệu xơ gan hoặc biểu hiện bất thường khác.
 Sinh thiết gan: Xét nghiệm này cho phép các chuyên gia quan sát tế bào gan dưới kính hiển vi, xác định mức độ viêm nhiễm, chẩn đoán giai đoạn bệnh, đánh giá hiệu quả điều trị.
 Xét nghiệm HCV RNA: Phát hiện trực tiếp siêu vi trong máu, đồng thời định danh dưới nhóm để lựa chọn phác đồ hợp lý. Xét nghiệm này còn được sử dụng để tiên lượng đáp ứng tốt với điều trị.

Lời khuyên chế độ ăn và lối sống

Chế độ ăn
Nên hạn chế uống rượu bia, bởi vì xơ gan dễ xảy ra hơn ở người viêm gan đồng thời nghiện rượu. Bệnh nhân viêm gan C có thể duy trì chế độ ăn lành mạnh bình thường. Khi đã có xơ gan, bác sĩ khuyên nên áp dụng chế độ ăn giảm muối và giảm béo.

Lối sống
Siêu vi viêm gan C lây truyền qua đường máu. Nếu bị đứt tay, hãy lau sạch máu bằng dung dịch sát trùng. Mặc dù nguy cơ lây nhiễm thấp, vẫn nên áp dụng phương pháp bảo vệ khi quan hệ tình dục.

Tham khảo

Chú thích

Liên kết ngoài
 Viêm gan siêu vi C: "Kẻ giết người thầm lặng"!
 Viêm gan siêu vi C và việc dùng thuốc
 Sẽ có vaccin phòng viêm gan C
 "Dính" viêm gan C, ai cũng phải chữa?
 Thuốc viêm gan siêu vi C: Công ty bảo còn, nhà thuốc nói hết
 Viêm gan siêu vi C, đừng hốt hoảng
 Khốn khổ với viêm gan siêu vi C
 Viêm gan siêu vi C: Điều trị càng sớm càng tốt
 Triển vọng mới về vắc-xin viêm gan siêu vi C
 Gánh nặng xã hội từ viêm gan siêu vi C

C


title: Nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác

text:
Nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác là một nghĩa trang ở Việt Nam, được xây dựng và hoàn thành vào năm 2011 tại thị trấn Cần Thạnh, huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh. Nơi này quy tập khoảng trên dưới hai ngàn mộ tử sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam, trong đó có hơn 860 mộ của các chiến sĩ thuộc Đoàn 10 Đặc công (còn gọi là Đặc công rừng Sác).

Quy tập mộ
Theo thống kê, qua hai cuộc chiến tranh tại Việt Nam xảy ra trên đất Cần Giờ thì có khoảng 454 Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, Đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, cán bộ chiến sĩ, du kích người Cần Giờ tử trận và đặc biệt có hơn 860 liệt sĩ thuộc Đoàn 10 Rừng Sác đã chết.

Sau khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc, chính quyền và người dân huyện Cần Giờ đã tích cực phối hợp với các ngành chức năng, các địa phương liên quan để tìm kiếm, cất bốc và quy tập hài cốt các liệt sĩ có nguyên quán tại Cần Giờ và sau hơn 36 năm thì đạt kết quả khả quan với 169 di vật, hài cốt liệt sĩ có nguyên quán tại huyện Cần Giờ được công nhận, quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ rừng Sác. Năm 2005 đã diễn ra lễ truy điệu và cải táng tượng trưng phần mộ của 540 liệt sĩ thuộc Trung đoàn 10 đặc công Rừng Sác tử trận ở khu vực sông Lòng Tàu, sông Soài Rạp những năm 1967-1968 mà người ta chưa tìm thấy hài cốt.

Quá trình xây dựng
Nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác được khởi công ngày 13 tháng 12 năm 2003 và phải trải qua ba giai đoạn thi công xây dựng, đến ngày 24 tháng 01 năm 2011 công trình được hoàn thành với tổng mức đầu tư hơn 18 tỷ đồng Việt Nam. Lễ khánh thành được tổ chức vào sáng ngày 29 tháng 01 năm 2011.

Một số hoạt động
Sau khi khánh thành và đưa vào hoạt động, Nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác là nơi thường xuyên diễn ra các sự kiện quan trọng như truy điệu, dâng hương, thắp nến tri ân vào Ngày Thương binh Liệt sĩ của Việt Nam, như sự kiện hơn gần 1.000 thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh đã cùng thắp nến tưởng niệm tại đây vào chiều ngày 12 tháng 5 năm 2012. Nhiều lãnh đạo cấp cao của nhà nước Việt Nam và Thành phố Hồ Chí Minh cũng từng đến dâng hương, tưởng niệm.

Đại tướng Phùng Quang Thanh khi đến dâng hương cũng đã ghi vào sổ lưu niệm: "Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, cán bộ, chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam tỏ lòng khâm phục và biết ơn các anh hùng liệt sĩ và đồng bào Rừng Sác đã hy sinh anh dũng vì sự nghiệp giải phóng dân tộc. Toàn quân nguyện giữ vững phẩm chất bộ đội cụ Hồ, phát huy truyền thống cách mạng làm nòng cốt cùng toàn Đảng toàn dân giữ vững thành quả cách mạng, tham gia xây dựng và bảo vệ thành công Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, đời đời biết ơn và nguyện noi theo tấm gương chiến đấu hy sinh vì độc lập dân tộc, thống nhất tổ quốc và chủ nghĩa xã hội của các anh hùng liệt sĩ, cựu chiến binh Rừng Sác"

Chú thích

Tham khảo

Rừng Sác
Cần Giờ


title: Niacin

text:
Niacin hay niaxin (còn được gọi là vitamin B3, axit nicotinic hay vitamin PP) là một hợp chất hữu cơ có công thức  và là một trong 40 đến 80 chất dinh dưỡng thiết yếu của con người, tùy thuộc vào định nghĩa được sử dụng.

Niacin là một trong năm vitamin mà nếu thiếu trong chế độ ăn uống của con người sẽ gây ra bệnh điển hình: bệnh thiếu niacin (pellagra), bệnh thiếu vitamin C (scurvy), bệnh thiếu thiamin (beriberi), bệnh thiếu vitamin D (bệnh còi xương), bệnh thiếu vitamin A (bệnh mù ban đêm và các triệu chứng khác). Niacin đã được sử dụng trong hơn 50 năm để tăng mức độ HDL trong máu và đã được chứng minh là có thể làm giảm nguy cơ gây bệnh tim mạch trong một số thử nghiệm có kiểm soát trên người.

Niacin là chất rắn hòa tan trong nước, không màu, là dẫn xuất của pyridin, với nhóm carboxyl (COOH) ở vị trí số 3. Các dạng vitamin B3 khác là dạng amid, nicotinamid ("niacinamid"), trong đó nhóm carboxyl được thay bằng nhóm carboxamid (), cũng như các amid phức tạp hơn và các dạng este. Cả axit nicotinic và nicotinamid đều được gọi chung là niacin hay vitamin B3, và bởi vì có hoạt tính sinh hóa tương tự nhau, axit nicotinic và nicotinamid thường được dùng thay thế nhau khi đề cập đến các hợp chất thuộc họ này.

Niacin không thể chuyển trực tiếp thành nicotinamid, nhưng cả hai hợp chất có thể được chuyển thành NAD và NADP in vivo. Mặc dù có hoạt tính vitamin như nhau nhưng nicotinamid lại không có tác dụng dược lý (tác động lên lipid) như niacin. Nicotinamid không làm giảm cholesterol hoặc gây bệnh flushing. Nicotinamide có thể gây độc cho gan ở liều vượt quá 3 g/ngày đối với người lớn. Niacin là tiền chất của NAD+/NADH và NADP+/NADPH, là những chất đóng vại trò thiết yếu trong việc chuyển hóa trong tế bào sống. Niacin tham gia vào việc cải biến DNA và sản sinh các hormon steroid trong tuyến thượng thận.

Nhu cầu
Một khuyến nghị sử dụng hàng ngày đối với niacin là 2–12 mg/ngày đối với trẻ em, 14 mg/ngày đối với phụ nữ, 16 mg/ngày đối với nam giới và 18 mg/ngày đối với phụ nữ có thai và phụ nữ đang cho con bú. Nói chung, tình trạng niacin trong cơ thể được kiểm tra thông qua nước tiểu được coi là đáng tin cậy hơn là kiểm tra trong huyết tương.

Sự thiếu hụt

Hiện nay, thiếu hụt niacin đôi khi xảy ra ở các nước đang phát triển và thường xuyên hơn trong điều kiện nghèo đói, suy dinh dưỡng và nghiện rượu mãn tính. Thiếu hụt niacin cũng có xu hướng xảy ra ở các vùng mà ngô là lương thực chính (ngô là loại ngũ cốc duy nhất có mức niacin tiêu hóa được ở mức thấp).

Thiếu hụt niacin ở mức nhẹ đã được chứng minh là sẽ làm chậm quá trình trao đổi chất, làm giảm khả năng chịu lạnh.

Sự thiếu hụt nghiêm trọng niacin trong chế độ ăn gây ra bệnh pellagra, với triệu chứng là viêm da, tiêu chảy, sút giảm trí nhớ, tăng sắc tố, dày da, viêm miệng và lưỡi, tiêu hóa rối loạn và sẽ tử vong nếu không được điều trị. Các triệu chứng tâm thần thường gặp khi thiếu niacin bao gồm khó chịu, kém tập trung, lo âu, mệt mỏi, bồn chồn, thờ ơ và trầm cảm.

Ảnh hưởng biến cải lipid
Niacin liên kết và kích thích thụ thể cặp protein G, GPR109A, là tác nhân gây ức chế phân hủy chất béo trong mô mỡ. Nicotinamid thì không liên kết với thụ thể nêu trên nên không ảnh hưởng đến mức lipid trong máu. Các lipid được giải phóng từ các mô mỡ thường được dùng để tạo nên các lipoprotein tỉ trọng rất thấp (VLDL) trong gan, là tiền chất của lipoprotein tỉ trọng thấp (LDL) hay cholesterol "xấu". Niacin ngăn cản sự phân hủy chất béo nen nó làm giảm mức axit béo tự do trong máu và do đó làm giảm tiết VLDL và cholesterol ở gan.

Niacin làm giảm mức VLDL do đó làm tăng mức lipoprotein tỉ trọng cao (HDL) hay cholesterol "tốt" trong máu, nên đôi khi nó được chỉ định dùng cho người có HDL thấp và có nguy cơ cao bị đau tim.

Độc tính

Sử dụng niacin liều cao có thể làm tăng lượng đường trong máu, gây trầm trọng thêm bệnh đái tháo đường, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy ảnh hưởng thực tế lên lượng đường trong máu chỉ ở mức 5-10%. Các bệnh nhân tiểu đường tiếp tục sử dụng thuốc chống đái tháo đường có chứa niacin cho thấy lượng đường huyết thay đổi không lớn. Do vậy, niacin tiếp tục được khuyến cáo như là một loại thuốc để ngăn ngừa bệnh tim mạch ở những bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường.

Tăng acid uric máu là một tác dụng phụ của liều cao niacin và có thể làm trầm trọng thêm bệnh gút.

Niacin ở liều sử dụng để giảm mức cholesterol có liên quan đến các dị tật bẩm sinh ở động vật trong phòng thí nghiệm, và có thể gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của bào thai.

Nicotinamid
Nicotinamid có thể được thu được từ chế độ ăn uống đó là hiện nay chủ yếu là NAD+ và NADP+. Chúng được thủy phân trong ruột và nicotinamid sinh ra được hấp thụ trực tiếp hoặc tiếp tục thủy phân thành axit nicotinic. Trong tự nhiên chỉ có một lượng nhỏ nicotinamid. Trong thực phẩm không chế biến, niacin chủ yếu có mặt ở dạng pyridine nucleotide NAD và NADP. Các chất này có thể bị thủy phân bởi các enzym trong quá trình chế biến thực phẩm. Quá trình đun sôi thực phẩm có thể giải phóng niacin dưới dạng nicotinamide (lên đến 55 mg/kg).

Inositol hexanicotinate

Sinh tổng hợp và hóa tổng hợp

Gan có thể tổng hợp niacin từ tryptophan, cần đến 60 mg tryptophan để cps 1 mg niacin. Một số phản ứng liên quan trong việc chuyển đổi tryptophan thành NAD cần đến riboflavin, vitamin B6 và sắt.

Mỗi năm có vài triệu kilogam niacin được tổng hợp từ 3-methylpyridin.

Nguồn thực phẩm giàu niacin
Niacin có trong nhiều loại thực phẩm, bao gồm cả gan, thịt gà, thịt bò, cá, ngũ cốc, đậu phộng và các loại đậu và cũng được tổng hợp từ tryptophan, một amino acid thiết yếu có trong hầu hết các dạng protein.

Các sản phẩm động vật:
 gan, tim và thận
 gà bò
 cá
 trứng

Rau quả:
 quả bơ
 chà là
 cà chua
 rau ăn lá
 súp lơ
 cà rốt
 khoai lang
 măng tây
Các loại hạt, đậu đỗ
 Đậu phụ Nước tương'''

Chú thích

Liên kết ngoài
 Niacin bound to proteins in the PDB

Hypolipidemic agents
Vitamin
Inositol
Axit nicotinic
Vitamin B


title: Sonny with a Chance (nhạc phim)

text:
Sonny with a Chance là một album nhạc phim cho bộ phim truyền hình chính thức của Disney Channel Sonny with a Chance. Album được phát hành vào 5 tháng 10 bởi hãng đĩa Walt Disney và ra mát ở vị trí 163 trên bảng xếp hạng Billboard 200, khiến cho album trở thành album nhạc phim lên hạng chậm nhất của Demi Lovato ở bảng xếp hạng này. Album cũng ra mắt ở vị trí thứ 3 tại bảng xếp hạng Kid Albums của Mỹ và vị trí thứ 8 trên bảng xếp hạng Top Soundtracks.

Hai đĩa đơn từ album đã được phát hành. Đĩa đơn thứ nhất là "So Far, So Great" biểu diễn bởi Demi Lovato. Đĩa đơn sau đó là "Me, Myself and Time", đã đạt vị trí thứ 6 trên bảng xếp hạng Billboard Bubbling Under Hot 100 Singles

Danh sách ca khúc

Xếp hạng

Chú thích

Soundtrack
Album nhạc phim
Album năm 2010
Nhạc phim năm 2010
Nhạc phim của Walt Disney Records


title: Turn to You (Mother's Day Dedication)

text:
"Turn to You (Mother's Day Dedication)" là một ca khúc của nam ca sĩ thu âm người Canada Justin Bieber. Ca khúc được phát hành vào 11 tháng 5 năm 2011 để dành riêng cho Ngày của Mẹ vào 13 tháng 5.

Thực hiện
"Turn to You (Mother's Day Dedication)" được sáng tác và biên soạn bởi Justin Bieber, Nasri, Jacob Pena, Adam Messinger, Tom Strahle và được sản xuất bởi Bieber và Adam Messinger.

Xếp hạng

Lịch sử phát hành

Chú thích

Đĩa đơn năm 2012
Bài hát của Justin Bieber
Bài hát năm 2012


title: Danh sách nhân vật trong Ngày xửa ngày xưa

text:
Các nhân vật trong Ngày xửa ngày xưa (tiếng Anh: Once Upon a Time), một bộ phim truyền hình cổ tích Mỹ được tạo ra bởi Edward Kitsis và Adam Horowitz, là những nhân vật cổ tích từ Khu rừng Phép thuật bị nguyền rủa trong chiếc bẫy thời gian tại Storybrooke, Maine. Họ bị buộc phải sống một cuộc sống mà không có những kết thúc có hậu, và đa số họ không thể nhớ thân phận thực sự của họ là ai.

Câu chuyện xoay quanh một nữ trinh thám lẻ loi Emma Swan tái ngộ với cậu bé Henry Mills, đứa con mà cô bỏ rơi mười năm trước. Không muốn dính líu đến cậu, Emma chở trả cậu về nhà ở Storybrooke. Trên đường đi, cậu bé luôn kể với cô mọi chuyện trong cuốn sách cổ tích lớn mà cậu cầm theo là có thật: mọi người ở Storybrooke là những nhân vật trong cuốn sách bị nguyền rủa bởi Hoàng hậu Độc ác, và rằng là con gái của Bạch Tuyết và Hoàng tử Quyến Rũ, Emma là người duy nhất có thể giải thoát họ. Emma không tin lấy một chữ từ lời nói của cậu và giữ nguyên ý định trả cậu về cho Regina Mills, thị trưởng của Storybrooke, người mà Henry cho rằng là bà Hoàng hậu trong cuốn sách. Hoài nghi, Emma quyết định ở lại Storybrooke chỉ sau khi nhìn thấy Henry cô đơn và thiếu thốn tình cảm như thế nào. Thái độ đối kháng của Regina làm cho Emma trở nên đáng ngờ về bà ta và cô ở lại thị trấn. Vô tình, cô bắt đầu phá vỡ lời nguyền. Những công dân còn lại Storybrooke được tiết lộ thân phận cổ tích của họ thông qua những đoạn hồi tưởng các sự kiện trong Khu rừng Phép thuật: Mary Margaret Blanchard, giáo viên của Henry và thật sự là Bạch Tuyết; David Nolan, người tỉnh dậy sau cơn hôn mê tìm thấy những ký ức sai lầm với người vợ Kathryn Nolan mâu thuẫn với những cảm xúc mà anh có với Bạch Tuyết khi anh là Hoàng tử Quyến Rũ; Ông Gold, người đàn ông giàu nhất thị trấn và là người đáng sợ nhất, phản ánh thân phận thực của ông là Rumplestiltskin; Archie Hopper, Chú dế Jiminy trong thế giới cổ tích, là bác sĩ tâm lý trị liệu trong thị trấn; Cảnh sát trưởng Graham là người thợ săn được gửi đến để sát hại Bạch Tuyết; August Booth, một nhà văn liệt nửa thân người cần phép thuật để hồi phục và là người lạ đầu tiên đến thị trấn sau Emma, thực sự là cậu bé gỗ Pinocchio; và nhiều nhân vật cổ tích khác.

Nhân vật cơ bản

Bạch Tuyết/Mary Margaret Blanchard

Emma Swan

Hoàng hậu Độc ác Regina/Regina Mills

Hoàng tử "Quyến Rũ" James/David Nolan

Pinocchio/August W. Booth

Henry Mills

Chú dế Jiminy/Archie Hopper

Người Thợ săn/Cảnh sát trưởng Graham

Rumplestiltskin/Ông Gold

Cô bé quàng khăn đỏ/Ma sói/Ruby

Belle

Nhân vật thường xuyên

Thần đèn/Gương thần/Sidney Glass

Cáu Kỉnh/Mộng Mơ/Leroy

Widow Lucas/Bà ngoại

Công chúa Abigail/Kathryn Nolan

Vua George/Albert Spencer

Bà tiên xanh/Xơ trưởng

Nhân vật định kỳ

Maleficent

Bác sĩ Whale/Tiến sĩ Frankenstein

Lọ Lem/Ashley Boyd

Geppetto/Marco

Vua Leopold

Vua Midas

Baelfire

Hansel và Gretel/Nicholas và Ava Zimmer

Maurice/Moe French

Frederick/Jim

Nova/Xơ Astrid

Henry

Thợ mũ điên/Jefferson

Cora

Chú thích

Ngày xửa ngày xưa (phim)


title: Hoàng Sa

text:
Hoàng Sa có thể chỉ:
 Quần đảo Hoàng Sa: quần đảo trong Biển Đông, theo cách gọi của Việt Nam. (với Trung Quốc lục địa và Đài Loan thì gọi là quần đảo Tây Sa).
 Đảo Hoàng Sa: một hòn đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa.
 Huyện đảo Hoàng Sa: đơn vị hành chính cấp huyện của Đà Nẵng, bao trùm quần đảo Hoàng Sa.
 Hải đội Hoàng Sa: một nhóm người phụ trách việc cai quản và khai thác sản vật quần đảo Hoàng Sa từ thời Chúa Nguyễn, Việt Nam.
 Hoàng Sa Tự: tên gọi cho ngôi miếu cổ trước đây trên đảo Phú Lâm và một số đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa, ngày nay các miếu không còn.


title: Đảo Keppel

text:
Đảo Keppel () là một đảo trong quần đảo Falkland, nằm giữa Saunders và Pebble. Nó có diện tích  và điểm cao nhất, đỉnh Keppel, đạt . Có một thung lũng rộng, phẳng ở tâm đảo với nhiều hồ nước ngọt. Thung lũng này dốc đứng về phía tây nam, tây và bắc. Mạn đông bắc đảo khá thấp, với đường bờ biển hõm sâu.

Chuột nâu là loài xâm lấn số một, là kẻ thù của chim làm tổ trên đảo mà trong đó có những loài cần bảo vệ.

Vùng chim quan trọng
Đảo Keppel được BirdLife International đánh giá là Vùng chim quan trọng (IBA). Những loài bảo tồn quan trọng là Tachyeres brachypterus, Chloephaga rubidiceps, Pygoscelis papua (cánh cụt Gentoo, 1250 cặp sinh sản) Eudyptes chrysocome (780 cặp), Spheniscus magellanicus (cánh cụt Magellan), Thalassarche melanophris (hải âu mày đen, 1800 cặp) và Melanodera melanodera.

Tham khảo

 Jeff Rubin, Antarctica (Lonely Planet guide).
 Stonehouse, B (ed.) Encyclopedia of Antarctica and the Southern Oceans (2002, )

Liên kết ngoài
Keppel Island: the South American Missionary Society settlement in the Falkland Islands, Liverpool Museums

Struggling to save Keppel's history, Falkland Islands website

Quần đảo Falkland


title: Tour de France 2012

text:
Tour de France 2012 là cuộc đua thứ 99 của giải đua xe đạp Vòng quanh nước Pháp - Tour de France. Giải đua xuất phát tại thành phố Liège của Bỉ và kết thúc trên đại lộ Champs-Elysées, thủ đô Paris. Ngoài Bỉ và Pháp, một phần cuộc đua cũng diễn ra trên lãnh thổ của Thụy Sĩ. Tour de France 2012 được bắt đầu vào ngày 30 tháng 6 và kết thúc vào ngày 22 tháng 7 năm 2012.

Tham khảo

Liên kết ngoài

2012
Thể thao năm 2012


title: Tần Lĩnh

text:
Tần Lĩnh () là một dãy núi chính chạy theo hướng đông-tây ở nam bộ tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Cùng với Hoài Hà, dãy núi tạo thành ranh giới tự nhiên giữa Bắc và Nam Trung Quốc. Tần Lĩnh là nơi sinh sống của rất nhiều loài thực vật và động vật hoang dã, trong đó một số loài không thể tìm thấy ở một nơi nào khác trên Trái Đất.

Ở phía bắc Tần Lĩnh là thung lũng Vị Hà có dân cư đông đúc, và là một trung tâm thời cổ của nền văn minh Trung Hoa. Ở phía nam Tần Lĩnh là thung lũng Hán Thủy. Ở phía tây là một dãy các ngọn núi dọc theo mép phía bắc của cao nguyên Thanh-Tạng. Ở phía đông Tần Lĩnh là Phục Ngưu Sơn (伏牛山) và Đại Biệt Sơn.

Mặc dù phía bắc của dãy núi hay có thời tiết nóng nực, tuy nhiên, dãy núi đã tạo thành một rào cản tự nhiên khiến cho vùng đất phìa bắc của nó có khí hậu bán khô hạn, cùng với đất đai thiếu phì nhiêu và đa dạng nên nơi đây không có một hệ động vật hoang dã phong phú. Dãy núi cũng đóng vai trò như một tuyến phòng thủ tự nhiên chống lại các cuộc xâm lược của các sắc dân du mục từ phương Bắc do chỉ có bốn đèo để qua dãy núi này. Vào cuối thập niên 1990, một hầm đường sắt và một tuyến đường xoắc ốc đường sắt đã được hoàn tất, do đó việc vượt qua dãy núi đã trở nên dễ dàng.

Đỉnh cao nhất của dãy núi là Thái Bạch Sơn (太白山) với cao độ , cách Tây An  về phía tây và là đỉnh núi cao nhất tại phía đông Trung Quốc. Hóa Sơn (华山) (), Li Sơn (骊山/驪山) (), và Mạch Tích Sơn (麦积山) () là ba đỉnh quan trọng khác của dãy núi.

Sinh vật
Môi trường tại Tần Lĩnh thuộc vùng sinh thái rừng rụng lá dãy núi Tần Lĩnh.

Tần Lĩnh tạo thành một vùng phân nước giữa lưu vực Hoàng Hà và Trường Giang. Lưu vực Hoàng Hà ở miền Bắc Trung Quốc, về mặt lịch sử thì vùng này có các rừng lá rộng rụng lá. Lưu vực Trường Giang ở miền Nam Trung Quốc, vùng này có mùa đông ôn hòa hơn và có lượng mưa lớn hơn, và về mặt lịch sử thì vùng này có rừng lá rộng thường xanh ôn đới ấm.

Các khu rừng có độ cao thấp ở vùng chân núi được thống trị bởi các loài cây rụng lá ôn đới như sồi (Quercus acutissima, Q. variabilis), cây đu (Ulmus), hồ đào (Juglans regia), phong (Acer spp.), tần bì (Fraxinus) và cơm nguội (Celtis). Các loài thường xanh tại các khu vực có độ cao thấp bao gồm cây lá rộng Castanopsis sclerophylla, sồi Quercus glauca và cây lá kim thông đuôi ngựa (Pinus massoniana).

Ở độ cao trung bình, các loại cây lá kim như Thông trắng Trung Quốc (Pinus armandii) mọc xen với bạch dương lá rộng (Betula), sồi (Quercus) và cây trăn (Carpinus). Từ độ cao 2.600 đến 3.000 mét, các khu rừng ở độ cao trung bình này nhường chỗ có một kiểu rừng phụ núi cao gồm linh sam (Abies fargesii, A. chensiensis), sa mộc (Cunninghamia), và bạch dương (Betula), và một giống đỗ quyên có danh pháp khoa học là Rhododendron fastigiatum mọc nhiều dưới tán rừng.

Khu vực Tần Lĩnh có một số lượng lớn các loài cây quý hiếm, trong đó khoảng 3.000 đã được ghi nhận cho đến nay. Các loài thực vật bản địa trong khu vực bao gồm chi Bạch quả (Ginkgo), một trong số các loài cây cổ nhất trên thế giới, cũng như thông trắng Trung Quốc (Pinus armandii), túc Miếu Đài (Acer miaotaiense) và sa mộc. Việc đốn gỗ tại Tần Lĩnh đã lên đến đỉnh điểm vào thế kỷ 18.

Tần Lĩnh là nơi sinh sống của các loài gấu trúc Tần Lĩnh, một phân loài của gấu trúc lớn, được bảo vệ trong vùng với sự hỗ trợ của các khu bảo tồn thiên nhiên Trường Thanh (长青) và Phật Bình (佛坪). Có từ 250 đến 280 cá thể gấu trúc lớn sinh sống trong khu vực, và được ước tính là chiếm khoảng một phần năm toàn bộ số gấu trúc lớn hoang dã. Tần Lĩnh cũng là nơi sinh sống của linh ngưu (Budorcas taxicolor, một loài bò), chim trĩ vàng (Chrysolophus pictus), voọc mũi hếch vàng (Rhinopithecus roxellana), gà lôi tía (Tragopan temminckii), Cò quăm mào Nhật Bản (Nipponia nippon), Đại bàng vàng (Aquila chrysaetos), oanh cổ đen (Luscinia obscura) và báo gấm (Neofelis nebulosa).

Tham khảo

Dãy núi Trung Quốc
Địa lý Thiểm Tây


title: Armstrong Whitworth Scimitar

text:
Armstrong Whitworth A.W.35 Scimitar là một loại máy bay tiêm kích hai tầng cánh một động cơ do hãng Armstrong Whitworth Aircraft của Anh thiết kế chế tạo. 4 chiếc Scimitar đã được chế tạo cho Không quân Lục quân Na Uy và giao hàng năm 1936.

Thiết kế và phát triển
A.W.35 Scimitar là một phát triển của hãng Armstrong Whitworth từ loại tiêm kích Armstrong Whitworth A.W.16, trang bị động cơ Armstrong Siddeley Panther. Mẫu thử đầu tiên (G-ACCD) là một sửa đổi lần thứ hai của A.W.16, bay lần đầu vào ngày 29 tháng 4 năm 1935. Mẫu thử thứ 2 (G-ADBL) là một chiếc A.W.16 hoán cải.

Lịch sử hoạt động
Không quân Lục quân Na Uy đặt mua 4 chiếc Scimitar. Sau khi A & AEE thử nghiệm 2 chiếc tại Martlesham Heath cuối năm 1935, chúng được giao cho Na Uy vào năm 1936.

Mẫu thử Scimitar thứ hai được Armstrong Whitworth lưu giữ ở nhà máy của Whitley đến năm 1958, rồi bị thải loại.

Quốc gia sử dụng

Tính năng kỹ chiến thuật (A.W.35)
The British Fighter since 1912

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 25 ft 0 in (7,62 m)
Sải cánh: 33 ft 0 in (10,06 m)
Chiều cao: 12 ft 0 in (3,66 m)
Diện tích cánh: 261 ft² (24,3 m²)
Trọng lượng rỗng: 2.956 lb (1.344 kg)
Trọng lượng có tải: 4.100 lb (1.864 kg)
Động cơ: 1 × Armstrong Siddeley Panther, 735 hp (548 kW)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 192 kn (221 mph, 336 km/h)
Vận tốc hành trình: 161 kn (185 mph, 298 km/h)
Vận tốc lên cao: 10.000 ft/5 phút 15 giây
Lực nâng của cánh: 15,7 lb/ft² (76,8 kg/m²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0,179 hp/lb (0,294 kW/kg)

Vũ khí
 2 × súng máy Vickers.303 in (7,7 mm)

Xem thêm

Máy bay có sự phát triển liên quan
Armstrong Whitworth A.W.16

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Virtual Aircraft Museum

Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Scimitar
Máy bay tiêm kích Anh
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Đan viện Cát Minh Sài Gòn

text:
Đan viện Cát Minh Sài Gòn là một đan viện nữ Dòng Cát Minh tọa lạc tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây cũng là đan viện Dòng Cát Minh đầu tiên được thiết lập tại Viễn Đông.

Lịch sử
Năm 1844, khi đang chịu tù đày tại Huế, Giám mục Lefèbvre của Tây Đàng Trong (Sài Gòn) chiêm bao thấy Thánh Têrêsa thành Ávila hiện ra và nói với ông rằng: "Hãy thành lập Dòng Kín trên đất An Nam, vì nhờ đó Thiên Chúa sẽ không ngừng được phụng sự và vinh quang". Năm 1849, sau khi ra tù, Giám mục Lefèbvre viết thư cho người em họ là nữ tu Philomène để bày tỏ ước muốn thành lập dòng kín Cát Minh tại Sài Gòn. Khi bức thư đến Lisieux, mọi người trong Đan viện rất đỗi vui mừng. Nữ tu Geneviève de Sainte Thérèse, bề trên của nhà dòng tại Lisieux, đã sai nữ tu Philomène viết thư hồi âm cho Giám mục Lefèbvre để bày tỏ sự tán đồng, nhưng cần phải đợi cho việc bách hại Công giáo tạm lắng tại đất An Nam.

Năm 1861, từ dòng kín ở Lisieux (Pháp), bốn nữ tu gồm: Philomène de l’Immaculée, Marie Baptiste, Emmanuel và Saint Xavier đã tình nguyện làm cuộc hành trình truyền giáo ở miền Viễn Đông. Ngày 9 tháng 10 năm đó, họ đặt chân đến An Nam (nay là Việt Nam).

Vài hôm sau khi đến Sài Gòn, các nữ tu này được đưa đi xem khu đất mà Giám mục Lefèbvre muốn xây đan viện Dòng Cát Minh. Khu vực này nằm đối diện với Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn và Tu viện Dòng Thánh Phaolô thành Chartres. Đến năm 1862, năm thiếu nữ bản xứ đầu tiên gia nhập đan viện. Tuy nhiên, nhà nguyện đan viện này dựng bằng gỗ nên bị sập trong một trận bão. Nữ tu Philomène liên lạc với Dòng Cát Minh bên Pháp xin kinh phí xây mới đan viện. Chính quyền thuộc Pháp đến hiện trường xem xét, đồng ý cấp chủ quyền đầy đủ cho khu đất này và hỗ trợ một phần kinh phí. Thánh lễ đặt viên đá đầu tiên được cử hành trọng thể do Giám mục Jean Claude Miche (tên Việt là Mịch) chủ sự ngày 8 tháng 10 năm 1867. Đến ngày 9 tháng 12 năm 1876 đan viện mới được khánh thành và cung hiến.

Đan viện Cát Minh Sài Gòn mang phong cách kiến trúc theo các tu viện ở Pháp với các dãy nhà hướng mặt vào một sân trong, kết hợp với khu vườn kín để sinh hoạt nội bộ và tách biệt với bên ngoài. Nhà nguyện bên trong đan viện được thiết kế với các yếu tố kiến trúc Việt Nam, cung thánh với hình cổng tam quan, mái ngói cong và các chữ Hán.

Chú thích

S
Quận 1


title: Hoàng Hải (ca sĩ)

text:
Nguyễn Hoàng Hải (sinh ngày 30 tháng 4 năm 1982 tại Hà Nội) là một ca sĩ nhạc pop ở Việt Nam, với chất giọng nam cao âm vực rộng. Ngoài giọng hát, Hoàng Hải còn sở hữu một ngoại hình rất bắt mắt và đã trở thành thần tượng của rất nhiều người hâm mộ trong và ngoài nước. Anh còn được mệnh danh là Bằng Kiều thứ 2

Cuộc đời và sự nghiệp

1985-2004: Bắt đầu sự nghiệp âm nhạc

Năm 1999, Hoàng Hải thi đỗ thủ khoa đầu vào khoa thanh nhạc trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Hà Nội (nay là trường Đại học Văn hóa nghệ thuật Hà Nội), cũng vào năm này, anh và một số người bạn cùng trường thành lập nhóm nhạc lấy tên là Tình Bạn. Hoàng Hải đóng vai trò là người lĩnh xướng.

Mùa hè năm 2000, Hoàng Hải cùng nhóm Tình Bạn tham gia vào cuộc thi Các ban nhóm nhạc trẻ Hà Nội và đoạt giải nhì tại cuộc thi này. Tình Bạn trở thành một trong những nhóm nhạc được giới học sinh sinh viên Hà Nội yêu thích; và Hoàng Hải cũng là một trong những thành viên nổi bật trong nhóm. Năm 2004, Hoàng Hải tách nhóm chuyển sang hát đơn.

Năm 2003, Hoàng Hải ký hợp đồng làm ca sĩ độc quyền cho một công ty giải trí âm nhạc lớn tại TP HCM, sau đó anh chuyển vào miền Nam sống và làm việc. Tuy nhiên, thời gian này Hoàng Hải hầu như không có hoạt động gì, chỉ sau đó một năm (2004) anh lại quyết định chia tay với công ty này để quay về Hà Nội tiếp tục ca hát.

2005-2006: Sao mai điểm hẹn
Năm 2005, Hoàng Hải tham gia cuộc thi Sao Mai và lọt vào vòng chung kết. Năm 2006, Hoàng Hải đoạt giải ca sĩ được yêu thích nhất của cuộc thi Sao mai Điểm hẹn do Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức.

2008-2012: Các dự án âm nhạc
Từ năm 2008, Hoàng Hải thay đổi phong cách biểu diễn, từ những bài ca theo dạng ballad tình cảm mà chuyển sang các ca khúc thuộc thể loại R&B theo hướng giải trí với Album Vol.2, bao gồm các bài hát như "Em sẽ là giấc mơ", "Cứ im lặng đi", "Mắt cười", "Nỗi nhớ ngày đông"... Vào thời điểm này Hoàng Hải cùng với ca sĩ Trà My đoạt giải thưởng Ca sĩ trẻ triển vọng Làn Sóng Xanh năm 2008 do Đài tiếng nói TP HCM tổ chức. Đến năm 2009, Hoàng Hải lọt vào danh sách 10 ca sĩ hàng đầu Việt Nam tại chương trình Làn Sóng Xanh.

Năm 2010, Hoàng Hải quay trở về Hà Nội để thực hiện "Hồ Gươm sáng sớm", một sản phẩm âm nhạc được đánh giá không bị lẫn lộn với bất cứ sản phẩm nào cùng phát hành thời điểm Hà Nội tròn 1000 năm tuổi. "Hồ Gươm sáng sớm" là sự cộng hưởng của những tên tuổi trẻ viết và thể hiện sức sáng tạo về Hà Nội như: Lưu Thiên Hương, Nguyễn Đức Cường.

Năm 2012 là một năm mang đầy dấu ấn của Hoàng Hải bằng phong cách trẻ trung và gần gũi hơn với công chúng cũng như khán giả yêu nhạc cả nước với liên tục những dự án hoạt động âm nhạc sôi nổi nhất từ trước đến nay với điểm nhấn là Album Vol.3 Tìm Lại Thời Gian.

Các giải thưởng

2005: Vào vòng chung kết cuộc thi Sao Mai 2005

2006: Giải nhất cuộc thi Sao Mai điểm hẹn 2006

2008: Giải ca sĩ Triển Vọng của cuộc thi Làn Sóng Xanh Đài Tiếng Nói Nhân dân TP. HCM

2009: Lọt vào danh sách 10 ca sĩ được yêu thích nhất của Chương trình Làn Sóng Xanh 2009

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu
 Mùa thu tình yêu (2006)
 Hot (2008)
 Tìm lại thời gian (2012)

Đĩa đơn / EP
 Hồ Gươm sáng sớm (2010)

Phim ca nhạc
 2010: "Hồ Gươm sáng sớm"
 2012: "Tặng em", "Vu vơ"

Chú thích

Ca sĩ pop Việt Nam
Ca sĩ nhạc trẻ Việt Nam
Sinh năm 1982
Nhân vật còn sống
Người Hà Nội
Nam ca sĩ Việt Nam


title: Núi Herzl

text:
Núi Herzl (tiếng Do Thái: הר הרצל Har Hertzel), hay còn gọi là Har Hazikaron (tiếng Do Thái: הר הזכרון - "núi tưởng niệm" Har HaZikaron). Tại Israel, núi Herzl được xem là nghĩa trang quốc gia. Nằm ở phía Tây của Jerusalem và được đặt tên theo Theodor Herzl, người sáng lập ra chủ nghĩa phục quốc Do Thái chính trị hiện đại. Mộ của Herzl nằm trên đỉnh đồi. Ngọn núi cao 834 mét so với mực nước biển. Đài tưởng niệm Yad Vashem, tưởng niệm các nạn nhân Holocaust, nằm ở phía Tây của ngọn núi.

Lịch sử
Từ năm 1948 tại Israel, núi Herzl đã được quyết định là nơi chôn cất lính của quân đội Israel ở phía Bắc. Sau đó, vào năm 1951, tại phía Nam núi Herzl đã được quyết định chôn lãnh đạo của đất nước và đặt chỗ trong một nghĩa trang quốc gia Israel. Một vài năm sau, họ cũng quyết định chôn cảnh sát và lực lượng an ninh khác trong nghĩa trang quân đội quốc gia.

Núi Herzl đã từng là nghĩa trang quốc gia của Israel kể từ năm 1951, theo quyết định của chính phủ để thiết lập một nghĩa trang cho các lãnh đạo và liệt sĩ Israel. Núi Herzl là nơi chôn cất của bốn thủ tướng Israel: Levi Eshkol, Golda Meir, Yitzhak Shamir và Yitzhak Rabin (người được chôn cất bên cạnh vợ Leah). Tổng thống Israel cũng được chôn cất trên núi Herzl, và các nhân vật nổi bật khác như các nhà lãnh đạo Do Thái và các nhà lãnh đạo chủ nghĩa phục quốc Do Thái. Núi Herzl là địa điểm tổ chức nhiều sự kiện kỷ niệm và lễ kỷ niệm quốc gia.

Nghĩa trang Quốc gia dân sự của Nhà nước Israel (Helkat Gedolei Ha'Uma)
Nghĩa trang chính của Israel đối với các nhà lãnh đạo của đất nước

Đài tưởng niệm các nạn nhân của khủng bố ở Israel
Đài tưởng niệm các nạn nhân của khủng bố ở Israel từ năm 1851 đến nay

Nghĩa trang Quốc gia cảnh sát và binh lính
Trung tâm nghĩa trang cho các hậu vệ đã ngã xuống của Israel. Nằm ở phần phía Bắc của núi.

Ngôi mộ của ngôi mộ cổ
Hang chôn cất của người Do Thái từ ngôi đền thứ 2 phát hiện tại Nghĩa trang Quốc gia năm 1954.

Garden binh sĩ mất tích
Khu vườn cho những người lính mất tích từ năm 1914 cho đến ngày hôm nay.

Hal Tưởng niệm Quốc gia
Đài tưởng niệm cho các chiến sĩ vô danh của Israel từ năm 1860 đến nay. Các hội trường mở cửa vào năm 2015 và đài tưởng niệm bên trong.

Đài tưởng niệm

bộ sưu tập

Liên kết ngoài

 Mount Herzl museum
 Find a grave on Mount Herzl
 Mount Herzl: The Creation of Israel's National Cemetery, Maoz Azaryahu
 Mount Herzl on WikiMapia
 Simulation of the National Memorial Hall on YNET website
 Mount Herzl: The Creation of Israel's National Cemetery, Maoz Azaryahu
 Mount Herzl Disaster in Haaretz site
 the memorial of Terror Victims  in "la'ad" website
 Stamp commemorating the opening of the Garden of the Missing Soldiers  by the Israel Postal Company
 Israeli Soldiers "Missing in Action"

Tham khảo

Núi Jerusalem


title: Lê Quang Sung

text:
Lê Quang Sung (sinh 1905 - mất 1935), tên thật là Lê Hoàn quê ở xã Duy Hoà, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Ông là Bí thư đầu tiên của Tỉnh ủy Chợ Lớn, đã lãnh đạo các cuộc đấu tranh của công nhân hãng rượu Bình Tây (tháng 8, năm 1930), của công nhân Bình Đăng, Bình Trị Đông đòi giảm sưu thuế

Hoạt động cách mạng
Năm 1927, lúc đang học ở trường Quốc Học Huế, đã tham gia cuộc bãi khóa phản đối việc nhà trường đuổi học sinh Võ Nguyên Giáp với lý do " có tư tưởng bài Pháp" theo Quyết định của chánh mật thám Trung Kỳ là Sogny. Nhiều cuộc biểu tình phản đối đã nổ ra và có sự xô xát giữa cảnh sát, lính khố xanh với học sinh. Hơn 300 học sinh bị bắt. Nhà Hội của học sinh Quảng Nam cũng bị khám xét. Nhiều học sinh Quảng Nam bỏ học về quê. Lê Quang Sung về Đà Nẵng, được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, sau đó vào Hội An, vừa dạy học tư, vừa gây cơ sở cách mạng tại đây.

Giữa năm 1928, Lê Quang Sung cùng Đỗ Quỳ và Cao Hồng Lãnh được cử ra nước ngoài dự khóa huấn luyện chính trị. Về nước, ông vào Sài Gòn làm công nhân ở hãng FACI, chuyên sửa chữa tàu biển.

Giữa năm 1930, sau khi thống nhất các nhóm cộng sản thành Đảng cộng sản Đông Dương.

Bắt giam
Đầu năm 1931, cơ sở xứ ủy Nam Kỳ, Thành ủy Sài Gòn, Tỉnh ủy Gia Định, Chợ Lớn bị vỡ trước sự đánh phá ác liệt của địch, Lê Quang Sung bị bắt giam cùng với Ngô Gia Tự, Nguyễn Chí Diểu ở Khám Lớn, Sài Gòn. Sau 2 năm bị giam giữ, ngày 9 tháng 5 năm 1933, thực dân Pháp mở phiên tòa xét xử 121 chiến sĩ cộng sản; 9 người bị kết án tử hình, trong đó có Lê Quang Sung. Sau đó ông bị đày ra Côn Đảo.

Qua đời
Năm 1935, chị bộ nhà tù tổ chức chuyến vượt biển về đất liền. Lê Quang Sung cùng Ngô Gia Tự được bố trí đi chuyến này. Chẳng may, thuyền gặp bão tố, bị đắm, tất cả những người trên thuyền đều hy sinh..

Vinh danh
Tại Đà Nẵng: Ghi nhận những đóng góp của ông, chính quyền thành phố Đà Nẵng đã quyết định đặt tên một con đường mang tên Lê Quang Sung dài 400m, rộng 8-12m, nối từ đường Lê Độ (gần đường sắt) vào khu kho lương thực Thuận An, phường Xuân Hà và một ngôi trường tiểu học tại Quận Thanh Khê mang tên ông.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh: ở quận 6 cũng có một con đường mang tên ông.

Tại Quảng Nam: để ghi nhớ công ơn ông người dân quảng nam đã xây dựng trường trung học cơ sở mang tên Lê Quang Sung.

Tại Buôn Ma Thuột: để ghi nhớ công ơn, có con đường mang tên Lê Quang Sung. Đường nối giữa đường Trần Hữu Dực và đường Y Bih Alêô.

Chú thích

Sinh năm 1905
Mất năm 1935
Người Quảng Nam
Bí thư Tỉnh ủy Chợ Lớn


title: Theodor Herzl

text:
Theodor Herzl (, ; 2 tháng 5 năm 1860 – 3 tháng 7 năm 1904), tên khai sinh Benjamin Ze’ev Herzl (, hay còn gọi là חוֹזֵה הַמְדִינָה, Hozeh HaMedinah. "Người nhìn xa trông rộng của quốc gia") là một nhà báo Áo-Hung gốc Do Thái Ashkenazi và cũng là cha đẻ của chủ nghĩa phục quốc Do Thái chính trị hiện đại và có ảnh hưởng tới Nhà nước Do Thái. Herzl thành lập Tổ chức Phục quốc Do Thái Thế giới và thúc đẩy việc nhập cư của người Do Thái vào Palestine trong nỗ lực hình thành một nhà nước Do Thái. Mặc dù qua đời trước khi thành lập, ông được biết đến như là cha đẻ của Nhà nước Israel.

Mặc dù Herzl đã được đề cập cụ thể trong Tuyên ngôn Độc lập của Israel và được gọi chính thức là "người cha thiêng liêng của Nhà nước Do Thái", tức là người nhìn xa trông rộng đưa ra nền tảng, khuôn khổ thực tiễn và khuôn khổ cho chủ nghĩa chính trị Phục quốc Do Thái, ông không phải là lý thuyết gia hoặc nhà hoạt động Phục quốc Do Thái đầu tiên; các học giả, nhiều người trong số họ theo tôn giáo như các rabbi Yehuda Bibas, Zvi Hirsch Kalischer và Judah Alkalai, đã thúc đẩy một loạt các ý tưởng tiền chủ nghĩa Zion trước ông.

Tham khảo

Sinh năm 1860
Mất năm 1904
Người Do Thái
Nhà văn Do Thái
Lịch sử Israel
Chủ nghĩa phục quốc Do Thái
Người Viên
Nhà văn Áo
Nhà văn tiếng Đức


title: Sỏi

text:
Sỏi là những viên đá dễ vỡ có kích thước từ những viên nhỏ cho đến những tảng lớn. Theo thang Udden-Wentworth, sỏi được phân loại thành "sỏi hạt" (kích thước >2 đến 4 mm) và "sỏi cuội" (kích thước từ >4 đến 64 mm). Khối lượng một mét khối sỏi nặng khoảng 1,8 tấn.

Sỏi là một sản phẩm thương mại quan trọng, có nhiều ứng dụng. Nhiều đường giao thông được rải sỏi, nhất là ở khu vực nông thôn, nơi mật độ giao thông không nhiều. Nhìn chung, số lượng đường được rải sỏi nhiều hơn nhiều so với số đường bê tông hay đường nhựa; tính riêng ở Nga đã có trên 400.000 km (250.000 dặm) đường rải sỏi. Sỏi nhỏ và cát cũng quan trọng trong ngành sản xuất bê tông.  Sỏi cũng có thể dùng làm vật dụng trang trí.

Tham khảo

Đá
Trầm tích học
Vật liệu tự nhiên
Đá xây dựng
Hỗ trợ làm vườn


title: Rắn ráo trâu

text:
Rắn ráo trâu hay rắn long thừa, rắn hổ hèo, rắn hổ dện (vện), rắn hổ trâu (danh pháp hai phần: Ptyas mucosa) là một loài rắn thuộc họ Rắn nước. Tổng chiều dài điển hình của cá thể trưởng thành khoảng  dù mẫu vật có chiều dài vượt  không phổ biến lắm. Chiều dài kỷ lục của loài này đã được ghi nhận là , chỉ xếp thứ nhì sau một loài cùng chi Ptyas carinata trong số các loài rắn nước được biết đến. Dù có kích thước lớn, rắn ráo trâu thường có thân khá mảnh với mẫu vật dài  thường có đường kính chỉ . Cân nặng trung bình của cá thể bắt được ở Java khoảng , dù cá thể đực lớn hơn dài trên  (cá thể lớn hơn trung bình một chút trong số hai giới trong loài) có thể dễ dàng vượt quá . Màu sắc của chúng thay đổi từ nâu nhạt ở các vùng khô hạn đến gần đen ở các vùng rừng ẩm. Rắn ráo trâu là sinh vật ban ngày, vừa sinh sống trên cây lẫn dưới đất, không độc và di chuyển nhanh. Chúng ăn nhiều loại con mồi và thường được tìm thấy ở các khu vực đô thị nơi loài gặm nhấm phát triển mạnh.

Đặc điểm
Loài rắn này có thể dài tới 2 m. Màu của nó biến thiên từ nâu nhạt ở những vùng khô tới gần như đen ở những khu rừng ẩm ướt. Nói chung nó hay được tìm thấy ở khu vực ven đô thị, nơi số lượng các loài gặm nhấm khá phong phú. Nó hoạt động về ban ngày, không độc và di chuyển nhanh.

Phân bố
Loài này phân bố ở Afghanistan, Bangladesh, Campuchia, Trung Quốc (Chiết Giang, Hồ Bắc, Giang Tây, Phúc Kiến, Quảng Đông, Hải Nam, Quảng Tây, Vân Nam, Tây Tạng, Hồng Kông), Ấn Độ, Sri Lanka, Indonesia (Sumatra, Java), Iran, Lào, Tây Malaysia, Nepal, Myanma, Pakistan (khu vực Sindh), Đài Loan, Thái Lan, Turkmenistan, Việt Nam.

Thiên địch
Rắn ráo trâu trưởng thành không có thiên địch tự nhiên nào ngoài loài rắn hổ mang chúa có phạm vi phân bố chồng lấn với chúng. Rắn ráo trâu non bị săn bắt bởi chim săn mồi, các loài bò sát lớn hơn và động vật có vú cỡ trung bình. Chúng cảnh giác, phản ứng nhanh và di chuyển nhanh.

Loài này và các loài trong chi bị con người săn lùng ráo riết ở một số khu vực thuộc phạm vi của chúng để lấy da và thịt. Có các quy định về săn bắt và buôn bán tồn tại ở Trung Quốc và Indonesia, nhưng những quy định này thường bị làm ngơ.

Danh pháp đồng nghĩa

 Coluber blumenbachii - Merrem, 1820
 Coluber dhumna - Cantor, 1839
 Coluber mucosus — Lazell, 1998
 Coryphodon blumenbachii - Duméril & Bibron, 1854
 Leptophis trifrenatus - Hallowell, 1861
 Natrix mucosa — Laurenti, 1768
 Ptyas blumenbachii — Fitzinger, 1843
 Ptyas mucosa — David & Das, 2004
 Ptyas mucosus — Sharma, 2004
 Ptyas mucosus — Cox et al., 1998
 Ptyas mucosus — Günther, 1864
 Ptyas mucosus — Manthey & Grossmann, 1997
 Ptyas mucosus — Pinou & Dowling, 2000
 Ptyas mucosus — Smith, 1943
 Ptyas mucosus — Stejneger, 1907
 Ptyas mucosus maximus Deraniyagala, 1955
 Zamenis mucosus - Boulenger, 1890
 Zamenis mucosus — Boulenger, 1893
 Zaocys mucosus — Wall, 1921

Xem thêm

 Günther A. 1898 Notes on Indian snakes in captivity. Ann. Mag. Nat. Hist. (7) 1: 30
 Lazell J. D. 1998 Morphology and the status thuộc chi snake "Ptyas". Herpetological Review 29 (3): 134
 Nixon A. M. A. & Bhupathy S., 2001 Notes on the occurrence of Dhaman (Ptyas mucosus) in the higher altitudes of Nilgiris, Tây Ghats. Cobra, (44):30-31

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật bò sát Afghanistan
Động vật bò sát Bangladesh
Động vật bò sát Campuchia
Động vật bò sát Đài Loan
Động vật bò sát Myanmar
Động vật bò sát Nepal
Động vật bò sát Sri Lanka
Động vật bò sát Thái Lan
Động vật bò sát Trung Quốc
Rắn Việt Nam
Động vật bò sát Ấn Độ
Động vật bò sát Indonesia
Động vật bò sát Iran
Động vật bò sát Lào
Động vật bò sát Pakistan
Động vật bò sát Turkmenistan
Động vật bò sát Việt Nam
Động vật được mô tả năm 1758


title: Hòa Hưng (định hướng)

text:
Hòa Hưng có thể là:

 Xã Hòa Hưng, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
 Xã Hòa Hưng, huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang
 Xã Hòa Hưng, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang
 Địa danh cũ Hòa Hưng tại Sài Gòn trước đây, nay thuộc địa bàn Quận 3 và Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh.

Xem thêm
Hưng Hòa


title: Lộc An (định hướng)

text:
Lộc An có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Lộc An, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định.
 Xã Lộc An, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
 Xã Lộc An, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước.
 Xã Lộc An, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai.
 Xã Lộc An, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng.
 Xã Lộc An, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế.
 Bãi biển Lộc An, một bãi biển du lịch nổi tiếng ở xã Lộc An, huyện Đất Đỏ.


title: Long Mỹ (định hướng)

text:
Long Mỹ có thể là một trong số các địa danh sau:

 Thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang
 Huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang
 Xã Long Mỹ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
 Xã Long Mỹ, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
 Xã Long Mỹ, huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long
 Thị trấn cũ Long Mỹ, huyện lỵ huyện Long Mỹ đến năm 2015; nay tương ứng với phường Thuận An và một phần phường Bình Thạnh thuộc thị xã Long Mỹ.

Xem thêm
 Mỹ Long


title: Quảng Thủy, Tùy Châu

text:
Quảng Thủy () là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Tùy Châu, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Thành phố có khoảng 890.000 cư dân vào năm 2004 và nằm gần ranh giới với tỉnh Hà Nam. Thành phố được thành lập vào tháng 12 năm 1988 trên cơ sở huyện Ứng Sơn cũ. Từ ngày 15 tháng 7 năm 2000, Quảng Thủy chuyển sang trực thuộc Tùy Châu.

Hành chính
Thành phố cấp huyện Quảng Thủy được chia ra làm 17 đơn vị hành chính cấp hương, trong đó có 4 nhai đạo và 13 trấn. Ngoài ra thành phố này còn quản lí 3 đơn vị ngang cấp hương khác.
Nhai đạo: Ứng Sơn (应山街道), Thập Lý (十里街道)
Quảng Thủy (广水街道), Thành Giao (城郊街道)
Trấn: Vũ Thắng Quan (武胜关镇), Dương Trại (杨寨镇), Trần Lộng (陈巷镇), Trường Lĩnh (长岭镇), Mã Bình (马坪镇), Quan Miếu (关庙镇), Dư Điếm (余店镇), Ngô Điếm (吴店镇), Hác Điếm (郝店镇), Thái Hà (蔡河镇), Lý Điếm hương (李店镇), Thái Bình hương (太平镇), Lạc Điếm hương (骆店镇)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Lâm trường Trung Hoa Sơn (中华山林场)
Khu phong cảnh Tam Đàm (三潭风景区)
Cơ sở công nghiệp (工业基地)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức

Đơn vị cấp huyện Hồ Bắc
Tùy Châu
Thành phố tỉnh Hồ Bắc


title: John Malkovich

text:
John Gavin Malkovich (sinh ngày 9 tháng 12 năm 1953) là diễn viên người Mỹ, nhà sản xuất, đạo diễn và là nhà thiết kế thời trang với nhãn hiệu riêng là Technobohemian. Trong 25 năm cuối sự nghiệp, Malkovich đã xuất hiện trong hơn 70 bộ phim ảnh. Với vai diễn viên trong hai phim Places in the Heart và In the Line of Fire, ông đã nhận được đề cử giải Oscar. Ông cũng đã xuất hiện trong các bộ phim phê bình đánh giá như Empire of the Sun, Cánh đồng chết, Dangerous Liaisons, Of Mice and Men, Con Air, Being John Malkovich, và Red. Ông dự định xuất bản phim dựa theo nội dung cuốn sách The Perks of Being a Wallflower.

Thời niên thiếu
Malkovich được sinh ra ở Christopher, Illinois. Ông bà nội là người Croatia, ở Ozalj tại Croatia. Mẹ ông là người gốc Scotland và Đức. Ông lớn lên ở Benton, Illinois trong một ngôi nhà lớn ở đường chính phía Nam. Cha ông, Daniel Leon Malkovich, là một giám đốc bảo tồn nhà nước và nhà xuất bản tạp chí bảo tồn Illinois.

Trong suốt những năm trung học, Malkovich tham gia đóng nhiều vở kịch và chương trình âm nhạc. Ông cũng là thành viên của nhóm nhạc folk/rock, và là một thành viên trong nhà hát địa phương/bộ phim hài mùa hè ở Benton năm 1972, nơi ông đồng đóng vai chính trong Jean-Claude van Itallie của American Hurra. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông vào Đại học Đông Illinois, và sau đó chuyển đến Đại học bang Illinois, nơi ông theo học chuyên ngành trong nhà hát.

Sự nghiệp
Năm 1976, Malkovich, cùng với Joan Allen, Gary Sinise, và Glenne Headly, đã trở thành một thành viên điều lệ của công ty nhà hát Steppenwolf tại Chicago. Ông đã chuyển đến thành phố New York vào năm 1980 để xuất hiện trong vở kịch Miền Tây thật sự thuộc hãng Steppenwolf của Sam Shepard và ông đã giành được giải thưởng Obie. Đầu năm 1982, ông xuất hiện trong A Streetcar Named Desire tại nhà hát Cầu nối Trí tuệ Chicago.

Tham khảo

Liên kết ngoài

"John Malkovich " in conversation with Jim Sharman at the Australian Broadcasting Corporation, Sydney Festival, January 2011

 How We Met: John Malkovich & Bella Freud – brief 2008 interview in The Independent
 John Malkovich in Mexico
 John Malkovich at Emmys.com

Sinh năm 1953
Nhân vật còn sống
Người đoạt giải Emmy
Người Mỹ gốc Croatia
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Đạo diễn điện ảnh Mỹ
Người Mỹ gốc Anh
Nhà sản xuất phim Mỹ
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Scotland
Người Mỹ gốc Pháp


title: Điệp viên không không thấy

text:
Điệp viên không không thấy (tên gốc tiếng Anh: Johnny English) là một bộ phim hành động hài năm 2003 của điện ảnh Anh Quốc nhại theo nhân vật điệp viên James Bond. Nhân vật chính của phim là điệp viên mang tên Johnny English do diễn viên hài nổi tiếng Rowan Atkinson thủ vai, cùng với các diễn viên khác là Natalie Imbruglia, Ben Miller và John Malkovich. Phần kịch bản do các nhà biên kịch của Bond, gồm Neal Purvis và Robert Wade, cùng với William Davies đảm nhiệm, với Peter Howitt ngồi ghế đạo diễn. Đây là phần phim đầu tiên trong loạt phim Johnny English.

Điệp viên không không thấy thu về tổng cộng 160 triệu USD toàn cầu. Phim được công chiếu tại Vương quốc Anh vào ngày 11 tháng 4 năm 2003, dẫn đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé trong ba dịp cuối tuần liên tiếp, trước khi bị X2: X-Men United hạ bệ. Phim được công chiếu tại Mỹ vào ngày 18 tháng 7 năm 2003. Tiếp sau bộ phim là hai phần phim tiếp nối là Điệp viên không không thấy tái xuất (2011) và Johnny English: Tái xuất giang hồ (2018).

Nội dung
Johnny English, một nhân viên của Cục tình báo Anh quốc MI7, mơ mình trở thành một điệp viên số 1 (Agent One), lần lượt vượt qua các hàng rào bảo vệ (với chó bảo vệ, các tay súng bắn tỉa...) và cuối cùng bị một người đàn bà xinh đẹp khống chế bằng súng. Johnny English vô hiệu hóa đối thủ bằng một cử chỉ lãng mạn và cả hai tiến gần nhau chuẩn bị hôn thì English bị đánh thức bởi phụ tá Angus Bough để chuẩn bị tài liệu cho điệp viên Agent One. Sau khi Agent One nhận nhiệm vụ, anh ta kịp báo về trung tâm chỉ huy rằng có một tổ chức tội phạm đang âm mưu nhằm vào vương miện của Nữ hoàng Anh, nhưng chưa kịp điều tra rõ thì bị trừ khử. Trong tang lễ của Agent One, English ngớ ngẩn để lọt một quả bom cài đặt sẵn vào trong nhà tang lễ và phát nổ và toàn bộ các điệp viên của MI7 bị thiệt mạng, ngoại trừ Johnny English và phụ tá Angus Bough. Theo yêu cầu của Thủ tướng Anh, Giám đốc MI7, mật danh Pegasus, đã phải bổ nhiệm điệp viên duy nhất còn lại là Johnny English làm điều tra viên chính cho vụ án này.

Trong buổi ra mắt của bộ báu vật Hoàng gia Anh được tài trợ bởi nhà tài phiệt kinh doanh nhà tù, William the Conqueror, Pascal Sauvage, Johnny English đã gặp Lorna Campbell và chứng kiến báu vật hoàng gia, bao gồm vương miện và vương trượng bị đánh cắp. Theo dấu vết của đường hầm đào ngay trong nhà triển lãm ở Tháp London, English và Bough đã tìm được hai nhân viên dưới quyền của Pascal Sauvage đang vận chuyển các báu vật này và truy đuổi họ bằng ôtô nhưng thất bại. English và Bough báo sự việc lên Pegasus nhưng Pegasus đã gạt Pascal ra khỏi nghi vấn vì cho rằng Pascal là người có thế lực lớn, lại là bạn thân của Thủ tướng, đồng thời cấm English và Bough tiến hành các điều tra nhằm vào Pascal. Tuy nhiên, English và Bough vẫn bí mật điều tra về nhân vật này. Pascal chính là hậu duệ của dòng họ nhà William the Conqueror và theo ông ta thì lẽ ra gia đình ông ta mới xứng đáng được hưởng ngôi vị Hoàng gia Anh, và Pascal tiến hành đánh cắp báu vật để âm mưu cướp ngôi.

Nhờ việc bí mật nhảy dù vào văn phòng của Pascal, English và Bough phát hiện ra Pascal là kẻ chủ mưu vụ đánh cắp vương miện nhằm âm mưu lên ngôi. Để lên ngôi được, cần có sự chủ trì đăng quang của tổng Giám mục Anh giáo xứ Canterburry. Pascal đã âm mưu nhờ người đóng giả làm tổng Giám mục Canterburry và bị English và Bough phát hiện khi đột nhập. Đồng thời English cũng xem được cuốn băng ghi thuyết trình âm mưu của Pascal biến nước Anh thành một doanh nghiệp nhà tù khổng lồ. Đồng thời, khi đột nhập vào văn phòng của Pascal, English cũng được Lorna Campbell trợ giúp và cô tiết lộ cô là nhân viên đặc vụ của Interpol Pháp đang điều tra Pascal. Tuy nhiên, Pascal phát hiện ra sự đột nhập của nhóm English và báo với Pegasus, và English cùng Bough đã bị đuổi việc ngay tức khắc. English buồn rầu ngồi ở nhà. Do kế hoạch bị lộ với English, Pascal đã thay đổi kế hoạch: thủ tiêu kẻ giả dạng Giám mục Canterburry, vứt trả lại báu vật, đồng thời đột nhập vào lâu đài của Nữ hoàng Elizabeth II, bức bách bà ký vào thư thoái vị và nhường ngôi cho Pascal. Nữ hoàng đã từ chối, nhưng nhóm sát thủ đã bắt chó của Nữ hoàng để đe dọa, buộc bà phải ký. Và Pascal được thông báo chuẩn bị trở thành vua nước Anh, và chuẩn bị ngày đăng quang.

Trong lúc đó, Lorna Campbell đã xuất hiện và động viên English trở lại vụ án. Cả hai cùng đến tòa lâu đài của Pascal, nơi Pascal đang cùng họp bàn với các trùm tội phạm lớn trên thế giới. Cả hai bí mật đột nhập vào lâu đài Pascal theo hai đường và gặp nhau bên trong, cùng nghe âm mưu của Pascal, biến nước Anh - một hòn đảo cô lập thành một nhà tù lớn, và kêu gọi các trùm tội phạm góp vốn. English cùng Lorna bàn kế hoạch vào bắt cóc Pascal nhằm chạy trốn và làm kế hoạch của Pascal thất bại, nhưng English rất "vô tình" ấn nút trực tiếp truyền thanh cuộc bàn bạc bí mật của họ trên hệ thống âm thanh nổi trong phòng và cả hai cùng bị bắt. Sau đó, Bough giải cứu cả hai và cả ba cùng quay về London khi Pascal chuẩn bị lễ đăng quang.

Trong buổi lễ đăng quang, English đột nhập vào và đóng giả làm linh mục xứ England, phản đối sự lên ngôi của Pascal nhưng thất bại trong việc vạch mặt Pascal vì toàn bộ các chứng cứ mang theo từ lâu đài của Pascal đều bị English làm hỏng một cách hết sức lãng xẹt. English đã cố gắng cướp vương miện từ tay Giám mục xứ Canterburry, khiến Pascal nổi nóng rút súng bắn loạn xạ trong phòng nhưng không trúng. Sau đó English từ trên cao nhảy xuống đã đạp Pascal ra khỏi ngai vàng và khiến Giám mục vô tình đội vương miện lên đầu, tuyên bố phong Vua. English trở thành vua nước Anh, ra lệnh bắt Pascal và điều tra các tội của Pascal, sau đó thoái vị trả lại ngôi vị cho Nữ hoàng Elizabeth II. Nữ hoàng Anh cảm kích trước sự trợ giúp của English và đề nghị tặng thưởng nhưng English đã từ chối và trả lời rằng đó là nghĩa vụ của mình với tổ quốc. Phim kết thúc với cảnh English cùng Lorna Campbell trở thành một cặp đôi và đi du lịch và English đã thổi bay cô ta lên trời vì ấn nhầm nút trên xe.

Diễn viên
 Rowan Atkinson vai điệp viên Johnny English của Cục tình báo Quân sự Anh MI7 và cuối cùng được phong tước Hiệp sĩ Anh Sir Johnny English.
 Ben Miller vai Angus Bough, trợ lý của English.
 Natalie Imbruglia vai Lorna Campbell, đặc vụ của Interpol.
 John Malkovich vai Pascal Sauvage
 Oliver Ford Davies vai Tổng Giám mục xứ Canterburry
 Tim Pigott-Smith vai Pegasus, Giám đốc MI7
 Kevin McNally vai Thủ tướng Anh
 Douglas McFerran vai Klaus Vendetta
 Greg Wise vai Điệp viên Số 1 (Agent One)
 Tim Berrington vai Roger
 Tasha de Vasconcelos vai Nữ bá tước Alexandra
 Steve Nicolson vai Dieter Klein
 Nina Young vai thư ký của Pegasus, người bị Johnny English vô tình bắn què chân trong lần đầu ra mắt Pegasus do sơ ý dùng nhầm súng ngụy trang như một chiếc bút.
 Kevin Moore vai bác sĩ bệnh viện
 Chris Tarrant vai phát thanh viên đài phát thanh

Âm nhạc
Phim đã sử dụng một số bản nhạc và bài hát dưới đây:
 "A Man for All Seasons" (Hans Zimmer, Robbie Williams) – Robbie Williams
 "Theme from Johnny English" (Howard Goodall)
 "Russian Affairs"
 "A Man of Sophistication"
 "Kismet" (sáng tác bởi Gay-Yee Westerhoff) – Bond
 "Truck Chase"
 "The Only Ones" – Moloko
 "Parachute Drop"
 "Pascal's Evil Plan"
 "Theme from Johnny English (Salsa Version)" (Howard Goodall) – Bond
 "Off the Case"
 "Cafe Conversation"
 "Into Pascal's Lair"
 "Zadok the Priest" – Handel
 "Does Your Mother Know" – ABBA
 "For England"
 "Riviera Highway"
 "Agent No. 1"

Đánh giá chuyên môn
Điệp viên không không thấy nhận được nhiều ý kiến đánh giá tiêu cực từ giới chuyên môn. Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, phim nhận được 33% lượng đồng thuận dựa theo 121 bài đánh giá, với điểm trung bình là 4,8/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí rằng, "Một trò đùa điệp viên vô vị nhằm cố gắng moi ra những tiếng cười đầy khiên cưỡng." Trên trang Metacritic, phần phim đạt số điểm 51 trên 100, dựa trên 32 nhận xét, chủ yếu là những ý kiến đối nghịch nhau.

Phần kế tiếp
Tháng 10 năm 2011, bộ phim tiếp theo trong loạt phim Johnny English có tên là Điệp viên không không thấy tái xuất được công chiếu. Trong phần này, Johnny English trở lại MI7 sau một thời gian tu luyện tại Tây Tạng và tham gia nhiệm vụ triệt phá đường dây khủng bố quốc tế âm mưu ám sát các nguyên thủ quốc gia. Tháng 5 năm 2017, các nguồn tin xác nhận phần tiền kỳ của của dự án phim thứ ba mang tên Johnny English: Tái xuất giang hồ đã bắt đầu, với lịch khởi chiếu vào tháng 9 năm 2018.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2003
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim tiếng Anh
Phim hài Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim hành động Anh
Phim của Universal Pictures
Phim hãng StudioCanal
Phim hãng Working Titles Films
Nhạc nền phim của Hans Zimmer
Phim lấy bối cảnh ở Luân Đôn
Phim lấy bối cảnh ở Anh
Phim lấy bối cảnh ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim lấy bối cảnh ở châu Âu
Phim quay tại Luân Đôn
Phim quay tại Anh
Phim quay tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim hài thập niên 2000
Phim hành động thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000
Phim gián điệp thập niên 2000


title: So Good (bài hát của B.o.B)

text:
"So Good" là một ca khúc của nam ca sĩ nhạc hip hop người Mỹ B.o.B. Ca khúc được phát hành kĩ thuật số vào ngày 21 tháng 2 năm 2012, là đĩa đơn thứ hai trích từ album phòng thu thứ hai của anh, Strange Clouds. Đĩa đơn được phát hành ở Đức vào 4 tháng 5 năm 2012. "So Good" được sản xuất và có sự góp giọng của Ryan Tedder.

Video âm nhạc
Vào 14 tháng 2 năm 2012, B.o.B phát hành một đoạn trailer quảng cáo cho video âm nhạc của "So Good". Anh cũng công bố ngày phát hành video là 21 tháng 3 năm 2012. Vào 14 tháng 3 năm 2012, đoạn trailer quảng cao thứ hai được tung ra trên kênh YouTube chính thức của B.o.B. Video âm nhạc chính thức, được đạo diễn bởi Justin Francis, phát hành vào ngày 21 tháng 3 năm 2012.

Danh sách ca khúc
 Tải kĩ thuật số
 "So Good" – 3:33

 EP kĩ thuật số
 "So Good" – 3:33
 "Play the Guitar" (hợp tác với André 3000) – 3:24
 "Strange Clouds" (hợp tác với Lil Wayne) – 3:46

 Đĩa đơn CD
 "So Good" – 3:33
 "Play the Guitar" (hợp tác với André 3000) – 3:24

Xếp hạng
"So Good" ra mắt tại bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ vào tuần lễ 10 tháng 3 năm 2012 tại vị trí thứ 11, với 164,000 lượt tải về trong tuần đầu tiên phát hành. Ca khúc cũng đồng thời đạt được vị trí thứ 7 tại bảng xếp hạng UK Singles Chart, khiến "So Good" trở thành đĩa đơn thứ ba của B.o.B lọt vào top 10 ở đây.

Lịch sử phát hành

Chú thích

Đĩa đơn năm 2012
Bài hát của B.o.B
Bài hát sản xuất bởi Ryan Tedder
Bài hát viết bởi Ryan Tedder
Bài hát năm 2011


title: Blériot-SPAD S.510

text:
Blériot SPAD S.510 là một loại máy bay tiêm kích hai tầng cánh của Pháp.

Phát triển
Được hình thành vào năm 1930, loại máy bay này có buồng lái mở, bay lần đầu năm 1933 và đưa vào trang bị năm 1936. Hiệu năng bay tương tự như loại Gloster Gladiator của Anh. S.510 trang bị thường là 4 khẩu súng máy. Nhờ vậy khả năng tấn công của S.510 bằng với loại Gladiator và Fiat CR.42 Falco của Anh và Ý, đồng thời tăng lên đáng kể so với các loại tiêm kích hai tầng cánh trước đó.

Sau khi chiếc S.510 ra đời, nó đã nhanh chóng bị lu mờ trước chiếc Dewoitine D.510 một tầng cánh nhanh hơn, không quân Pháp đã đặt mua 60 chiếc vào tháng 8 năm 1935, sau khi phi công át là Louis Massot đã bay thử nghiệm và cho thấy S.510 có khả năng cơ động và tốc độ leo cao tốt.

Mặc dù S.510 tốt, nhưng nó nhanh chóng bị thay thế bởi nhiều loại máy bay một tầng cánh xuất hiện sau năm 1936, do Đức, Anh và Pháp phát triển.

Lịch sử hoạt động
S.510 đưa vào trang bị đầu năm 1936, đầu tiên là đơn vị GC I/7 vào tháng 5 năm 1937 và GC II/7 vào tháng 7 năm 1938. Đây là một loại máy bay chuyển tiếp giữa Morane-Saulnier MS-225 và Morane-Saulnier MS-406, ngoài ra còn trang bị cho nhóm trình diễn bay quân sự Weiser Circus. Khi Chiến tranh thế giới II bùng nổ, S.510 được đưa về các phi đội dự bị.

27 chiếc đã được giao cho Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha trong cuộc nội chiến Tây Ban Nha (đôi khi số lượng là 15 chiếc), nhưng không có bằng chứng rằng chúng đã thực sự được gửi tới Tây Ban Nha.

Biến thể
S.510.01
Mẫu thử đầu tiên.
S.510
Lắp động cơ Hispano-Suiza 12Xbrs, 4 x súng máy 7.5 mm MAC 1934 MG (60 chiếc)
S.710
Mẫu thử duy nhất

Quốc gia sử dụng

 Armée de l'Air
  Cộng hòa Tây Ban Nha
 Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha
 Escuadrilla Internacional

Tính năng kỹ chiến thuật (S.510)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 7.46 m (24 ft 6 in)
Sải cánh: 8.84 m (29 ft 0 in)
Chiều cao: 3.72 m (12 ft 2 in)
Diện tích cánh: 22 m2 (240 sq ft)
Trọng lượng rỗng: 1,250 kg (2,756 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 1,830 kg (4,034 lb)
Động cơ: 1 × Hispano-Suiza 12Xbrs, 516 kW (692 hp)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 370 km/h (230 mph; 200 kn)
Tầm bay: 875 km (544 mi; 472 nmi)
Trần bay: 10,500 m (34,449 ft)
Vận tốc lên cao: 14.85 m/s (2,923 ft/min)

Vũ khí
4 × súng máy 7.5 mm MAC 1934

Tham khảo

Breffort, Dominique & Jouineau, André. French Aircraft from 1939 to 1942
Weal, Elke C., Weal, John A., Barker, Richard F. Combat Aircraft of World War Two

Xem thêm

Máy bay có tính năng tương đương
 Arado Ar 68
 Avia B-534
 Dewoitine D.510
 Fiat CR.32
 Gloster Gladiator
 Hawker Fury
 Heinkel He 51

Danh sách khác
 Danh sách máy bay quân sự giữa hai cuộc chiến tranh thế giới
 Danh sách máy bay của Armée de l'Air, Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay quân sự của Pháp
 Danh sách máy bay tiêm kích

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay SPAD
Máy bay chiến đấu
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Vũ Công Đạo

text:
Vũ Công Đạo (chữ Hán: 武公道; 1629-1714) là đại thần nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
Vũ Công Đạo người xã Mộ Trạch, huyện đường An, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương, nay là thôn Mộ Trạch, xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, Hải Dương.

Từ nhỏ Vũ Công Đạo đã nổi tiếng là thông minh, học vấn rộng rãi.

Năm 1658, Vũ Công Đạo lên đường đi thi Hương nhưng nửa đường được tin mẹ mất liền quay về quê chịu tang. Sang đầu năm sau (1659) triều đình mở khoa thi Hội nhưng vì có việc nên lại hoãn đến mùa đông.

Bấy giờ chúa Trịnh Căn xuống chỉ cho phép những người vắng mặt, đi thi thay nếu có văn chương, học giỏi thì đều tha cho cả để thu dụng nhân tài. Vì thế Vũ Công Đạo được miễn lệ (người chịu tang không được thi) và vào thi Hội. Khoa đó triều đình lấy đỗ 20 người, trong đó có Vũ Công Đạo.

Tính ông thuần hậu thật thà, cứng cỏi và đứng đắn. Làm quan trong triều, Vũ Công Đạo thường có những lời bàn đanh thép và có những bài văn can gián chúa Trịnh về việc chọi gà.

Vũ Công Đạo đi sứ Trung Quốc, khi trở về được thăng chức Đô ngự sử, Nhập thị kinh diên. Ông được người đương thời nhìn nhận là một vị ngự sử chân chính.

Ông được cử đi sứ nhà Thanh (1673), khi về được thăng chức Thượng thư Bộ Hộ, tước Thọ Lĩnh bá.

Năm 1683, Trịnh Tạc sai Vũ Duy Đoán cùng đoàn sứ bộ lên Cao Bằng để giải quyết việc biên giới với nhà Thanh. Có một viên nội thần là Hán quận công cũng được cử đi, dù chỉ là một thái giám nhưng được chúa ưu ái nên trong danh sách tên của ông ta viết trên tên Vũ Duy Đoán. Duy Đoán tỏ ý bất bình, Vũ Công Đạo lãnh trách nhiệm viết lệnh cũng đập đầu vào cột không chịu cầm bút viết lệnh sắp đặt của chúa Trịnh như vậy. Chúa Trịnh nổi giận hạ lệnh bãi chức ông và Vũ Duy Đoán.

Ít lâu sau Trịnh Căn nghĩ đến sự thẳng thắn của ông nên lại khởi dụng làm Hữu thị lang Bộ Hình, Hữu thị lang Bộ Lại.

Năm 1714 đời Lê Dụ Tông, Vũ Công Đạo qua đời, thọ 86 tuổi.

Học trò
Vũ Công Đạo có nhiều học trò là bậc anh tài, đỗ đạt như Phạm Quang Trạch ở Đông Ngạc (Từ Liêm, Hà Nội) đỗ bảng nhãn, Vũ Thạnh ở Đan Luân đỗ thám hoa, Nguyễn Danh Dự ở Dương Liễu (Đan Phượng, Hà Nội) đỗ Hội nguyên.

Giai thoại
Giai thoại kể rằng Vũ Công Đạo đi thi nửa đường được tin mẹ mất phải trở về chịu tang. Trong lòng ông rất lo buồn. Trên đường về, đêm đó ông vào ngủ nhờ tại chùa Vô Ngại (nay thuộc thôn Vô Ngại, xã Ngọc Lâm, huyện Mỹ Hào, Hưng Yên) và mộng thấy có tiếng gọi:
Tiến sĩ đi đâu đấy!?

Ông vào gặp người giữ cửa và hỏi rằng:
Có quan nào trong ấy?

Người giữ cửa nói:
Mặc áo vàng ngồi giữa là Ngọc Hoàng thượng đế, mặc áo đỏ và mặc áo xanh ngồi hai bên tả hữu là Nam Tào, Bắc Đẩu đấy!

Ông liền tiến vào sâu yết kiến và hỏi việc thi cử của mình, bỗng nghe tiếng nói:
Năm nay thi đỗ

Bất giác Vũ Công Đạo giật mình tỉnh giấc, ông nghĩ thầm chưa hết tang, lại vắng mặt không được thi thì còn trông mong gì việc đỗ. Nhưng sau đó triều đình hoãn việc thi cử sang mùa đông năm sau và chúa Trịnh xuống cho phép những người vắng mặt, đi thi thay nếu có văn chương, học giỏi thì đều tha cho cả. Vì thế Vũ Công Đạo được dự thi và đỗ tiến sĩ.

Xem thêm
 Vũ Duy Đoán

Chú thích

Tham khảo
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

Quan lại nhà Lê trung hưng
Nhà ngoại giao Việt Nam
Người Hải Dương
Tiến sĩ nhà Hậu Lê


title: Cruella de Vil (bài hát)

text:
"Cruella de Vil", được viết bởi Mel Leven, là một ca khúc trong bộ phim hoạt hình năm 1961 của hãng Disney có tên 101 Con Chó Đốm. Ca khúc được biểu diễn bởi Bill Lee, trong vai Roger Radcliffe, một nhân vật trong phim. Ca khúc cũng được thu âm lại bởi Lalaine, Hayden Panettiere, và Selena Gomez cho loạt album Disneymania

Sử dụng trong 101 Con Chó Đốm
Trong bộ phim này, ca khúc được biểu diễn bởi nhân vật Roger Radcliffe (do Bill Lee lồng tiếng), để miêu tả nhân vật cùng tên. Và nó trở thành ca khúc thành công đầu tiên của Roger.

Các bản thu âm lại
Ca khúc được thu âm lại lần đầu tiên bởi Dr. John cho bộ phim hành động làm lại năm 1996.

Sau đó, ca khúc cũng được thu âm lại bởi Lalaine, Skye Sweetnam, Hayden Panettiere, Selena Gomez cho loạt album Disneymania

Bản thu âm lại của Selena Gomez

Ca khúc được thu âm lại bởi Selena Gomez và được chọn làm đĩa đơn quảng bá cho album Disneymania 6. Một video âm nhạc cũng được quay cho đĩa đơn này.

Video âm nhạc
Video âm nhạc cho bản thu âm của Selena Gomez được phát hành trên kênh Disney Channel vào 14 tháng 2 năm 2008 và được tặng kèm trong bản 2-Disc Platinum Edition DVD tái phát hành của 101 Con Chó Đốm

Tham khảo

Bài hát năm 1961
Đĩa đơn năm 2008
Bài hát của Disney