title: Bạo loạn tháng 5 năm 1998 ở Indonesia

text:
Bạo động tháng 5 năm 1998 tại Indonesia () là các sự kiện bạo lực quần chúng có tính chất chủng tộc, phát sinh trên khắp Indonesia, chủ yếu tại Medan (4–8 tháng 5), Jakarta (12–15 tháng 5), và Surakarta (13–15 tháng 5). Bạo động bắt nguồn từ các vấn đề kinh tế, trong đó có thiếu thực phẩm và thất nghiệp hàng loạt, và cuối cùng khiến cho Tổng thống Soeharto phải từ nhiệm và chính phủ Trật tự Mới sụp đổ. Các mục tiêu chủ yếu trong bạo động là người Hoa, tuy nhiên, hầu hết những người thiệt mạng trong bạo động là những kẻ cướp bị thiêu trong hỏa hoạn. Ước tính có trên 1.000 người thiệt mạng trong bạo động. Có ít nhất 168 trường hợp hiếp dâm được tường thuật, và thiệt hại vật chất trị giá 3,1 nghìn tỷ rupiah.

Bối cảnh
Ngày 27 tháng 7 năm 1996, các quân nhân, cảnh sát viên và thường dân tấn công trụ sở của Đảng Dân chủ Indonesia (PDI) tại Trung Jakarta, là nơi đang bị chiếm giữ bởi những người ủng hộ thủ lĩnh của đảng này là Megawati Soekarnoputri — con gái của cố Tổng thống Sukarno. Megawati được bầu làm thủ lĩnh đảng trong đại hội vào tháng 12 năm 1993. Tuy nhiên, chính phủ Trật tự Mới nhận định sự kiện bà được chọn gây ra một mối đe dọa. Ủng hộ quần chúng đối với Megawati và Đảng Dân chủ phát triển hướng đến bầu cử quốc hội 1997 và đe dọa đến địa vị chi phối của đảng cầm quyền Golkar. Chính phủ tuyên bố việc bổ nhiệm Megawati là vô hiệu và tổ chức một đại hội mới vào tháng 6 năm 1996, một thủ lĩnh mới được bầu ra trong đại hội này. Những người tấn công nói rằng họ hành động nhân danh tập thể lãnh đạo hợp pháp của đảng. Sự kiện tiến triển thành hai ngày bạo động tại Jakarta, chính phủ đổ lỗi cho Đảng Dân chủ Nhân dân (PRD) về sự việc. Bạo lực tiếp tục cho đến bầu cử vào ngày 29 tháng 5 năm 1997, kết quả bầu cử là Golkar chiến thắng với 74% số phiếu. Đảng Dân chủ bị phân chia chỉ nhận được 3% số phiếu, trong khi Đảng Phát triển Liên minh (PPP) gồm phần lớn là người Hồi giáo nhận được 22% số phiếu. Bầu cử bị phá hỏng do các trường hợp gian lận bầu cử phổ biến, gây phản đối quần chúng trong những người ủng hộ Đảng Phát triển Liên minh, vốn kêu gọi chính phủ tuân theo một quy trình dân chủ vì lo ngại rằng kết quả bị quần chúng bác bỏ.

Đương thời, Indonesia đang trải qua bùng nổ kinh tế với tăng trưởng GDP ở mức 8% vào năm 1996, dẫn đầu là lĩnh vực chế tạo. Tuy nhiên, năm tháng sau bầu cử, do hậu quả từ Khủng hoảng tài chính châu Á, rupiah sụt giá từ 2.450 xuống 4.000 đổi 1 USD từ tháng 7 đến tháng 10, và tăng trưởng kinh tế giảm xuống còn 1,4% trong quý IV. Bất lực trong việc ổn định kinh tế, chính phủ tìm kiếm trợ giúp từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Đồng rupiah càng sụt giá hơn nữa khi vào tháng 1 năm 1998 giá trị chỉ còn bằng một phần sáu so với mức tiền khủng hoảng. Thất nghiệp và giá thực phẩm tăng lên, quần chúng mất tin tưởng vào năng lực của chính phủ trong việc xoay ngược tình hình kinh tế. Bạo lực lan tràn khắp đảo Java, song chính phủ thi hành quyền lực của mình trong tháng 2 và áp đặt một lệnh cấm 25 ngày đối với hoạt động kháng nghị đường phố. Các quan chức thực thi pháp luật được trao thẩm quyền tống giam bất kỳ ai tham gia các hoạt động chính trị vi phạm lệnh cấm.

Tháng 3 năm 1998, Soeharto lần thứ bảy được Hội nghị Hiệp thương Nhân dân (MPR) bầu làm tổng thống cho một nhiệm kỳ 5 năm. Bất chấp các yêu cầu về cải cách kinh tế và chính trị, Nội các Phát triển thứ bảy của ông bao gồm cả các thành viên gia đình và những bạn bè thân thiết của ông, trong đó có Phó tổng thống Bacharuddin Jusuf Habibie. Các cuộc tuần hành của sinh viên tại các khu trường sở gia tăng cường độ sau các sự kiện này.

Bạo động

Medan (4–8 tháng 5)
Sang đầu tháng 5, các sinh viên đã tuần hành trong các khu trường sở khắp Medan trong gần hai tháng. Đi kèm với số lượng người tuần hành gia tăng là gia tăng yêu cầu từ công chúng về cải cách tổng thể. Ngày 27 tháng 4, việc một sinh viên tử vong do tai nạn giao thông bị đổ lỗi cho các quan chức an ninh, những người đã bắn hơi cay vào khu trường sở. Trong vài ngày sau đó, xung đột giữa các sinh viên và lực lượng an ninh gia tăng. Vào ngày 2 tháng 5, một phòng trưng bày "ô tô quốc gia" Timor bị tấn công, chế tạo ô tô này là sự phát triển gây tranh luận do con trai Tổng thống là Tommy Soeharto khởi xướng.

Khi chính phủ tuyên bố vào ngày 4 tháng 5 rằng sẽ tăng giá xăng thêm 70% và tăng giá điện gần ba lần, các nhóm khu trường sở phản ứng. Trên 500 sinh viên tập trung tại Học viện Quốc gia Sư phạm và Giáo dục (IKIP Negeri). Lực lượng an ninh ngăn chặn các sinh viên rời khỏi khu trường sở và được cho là ném bom xăng vào những người tuần hành. Mặc dù các sinh viên giải tán vào cuối buổi chiều, song lực lượng thay thế được đưa đến để giữ họ trong khu trường sở suốt tối. Khi họ được phép trở về nhà sau đó nhiều giờ, cảnh sát được tường thuật là chặn một nhóm sinh viên và hành hung họ. Tin tức về vụ tấn công này lan truyền qua vài nhân chứng, và một nhóm lớn sau đó tấn công và phá hủy một đồn cảnh sát giao thông. Khi cảnh sát đào thoát, những người kháng nghị bắt đầu tấn công các trung tâm mua sắm và các đồn cảnh sát khác. Hàng nghìn người đổ ra đường phố và đốt cháy các ô tô và cửa hàng trong suốt đêm muộn.

Sáng ngày 5 tháng 5, một đám đông tập trung tại một đồn cảnh sát, nơi được báo là giam giữ 50 người bị nghi ngờ tham dự cuộc tấn công vào đêm trước. Khi có thêm nhiều cảnh sát viên đến để đối diện với nhóm thì đồn bị tấn công. Đám đông chuyển hướng đến chợ Tembung gần đó, họ đốt các ô tô và tấn công các căn nhà. Các cửa hàng do người Hoa sở hữu bị cướp, theo tường trình họ để lại các dòng chữ "" (người bản địa pribumi sở hữu). Khi Lữ đoàn Cơ động đến vào buổi chiều, đám đông bị giải tán bằng hơi cay. Khi các doanh nghiệp tại Medan đóng cửa vào hôm sau, hàng nghìn người tấn công các chợ khắp thành phố và các huyện xung quanh. Cảnh sát và quân nhân chống bạo động bắn đạn cao su vào đám đông để giải tán họ song bất thành. Khi bạo lực kết thúc vào hai ngày sau đó, có sáu người thiệt mạng, và một trăm người bị thương. Cảnh sát bắt giam 51 người để thẩm vấn, thiệt hại được ước tính là hàng trăm tỷ rupiah.

Jakarta (12–14 tháng 5)
Ngày 9 tháng 5, một ngày sau khi bạo lực tại Medan kết thúc, Tổng thống Soeharto đi tham dự hội nghị thượng đỉnh G15 tại Cairo, Ai Cập. Trước khi đi, ông kêu gọi quần chúng kết thúc kháng nghị. Trên nhật báo Suara Pembaruan ông phát biểu rằng "Tôi cho rằng nếu chúng ta tiếp tục làm như thế này thì sẽ không có tiến triển." Ông trở về Indonesia sớm hơn dự kiến, vào ngày 14 tháng 5, khi bạo lực tại Jakarta tồi tệ nhất. Khu trường sở của Đại học Trisakti tại Grogol, Tây Jakarta, trở thành nơi tập hợp của 10.000 sinh viên vào ngày 12 tháng 5. Họ lên kế hoạch tuần hành về phía nam hướng đến Tòa nhà Quốc hội, song lực lượng an ninh từ chối cho phép họ rời khỏi khu trường sở. Khi các sinh viên tiến hành biểu tình ngồi bên ngoài cổng trường, đạn được bắn ra sau khi họ ném đá vào cảnh sát. Bốn sinh viên thiệt mạng trong hỗn loạn sau đó.

Bắt nguồn từ sự kiện này, bạo lực quần chúng bắt đầu gần như đồng thời trên khắp Jakarta vào ngày hôm sau. Cửa hàng bách hóa Matahari tại Jatinegara và Yogya Plaza tại Klender bị dựng chướng ngại vật và bị đốt cố ý, ước tính rằng có ít nhất 1.000 người thiệt mạng trong các hỏa hoạn. Các đám đông cũng tấn công Glodok tại phần tây bắc của thành phố, làm khu vực thương mại của phố Trung Hoa Jakarta bị thiệt hại nặng. Một số chủ cửa hàng được tường thuật là thuê côn đồ địa phương bảo vệ họ khỏi bạo lực do lực lượng an ninh phần lớn là vắng mặt. Bạo lực cũng diễn ra gần cảng Tanjung Priok ở phía bắc, thành phố Tangerang ở phía tây, và Kebayoran Baru ở phía nam. Các tài sản của người Hoa Indonesia là các mục tiêu phổ biến nhất.

Surakarta (14–15 tháng 5)
Các cuộc kháng nghị của sinh viên tại Surakarta bắt đầu ngay từ tháng ba tại Đại học Muhammadiyah Surakarta (UMS) và Đại học Sebelas Maret (11 tháng 3) (UNS) và phát triển trong hai tháng tiếp đó, khiến cảnh sát cho người đóng bên ngoài hai khu trường sở nhằm ngăn chặn họ tiến ra đường phố. Ngày 8 tháng 5, trong sự kiện mà về sau gọi là "Thứ sáu đẫm máu", xung đột giữa sinh viên UNS và lực lượng cảnh sát khiến hàng trăm sinh viên bị thương. Tồn tại bằng chứng khai hỏa khi cảnh sát bắn hơi cay và đạn cao su.

Các sinh viên UMS xung đột với lực lượng an ninh vào ngày 14 tháng 5 trong một cuộc kháng nghị vụ xả súng Trisakti tại Jakarta. Một tường thuật về sự kiện cho rằng bạo lực bị kích động khi các sinh viên ném đồ vật vào cảnh sát từ trong trường. Lực lượng an ninh không thể giải tán nhóm, và đám đông 1.000 người giận dữ tiến về phía đông vào thành phố. Một phòng trưng bày ô tô Timor bị tấn công, gần giống như bạo lực tại Medan hồi đầu tháng. Kostrad (Lực lượng dự bị chiến lược Lục quân) đến khi đám đông tấn công các ngân hàng và tòa nhà công cộng tại trung tâm thành phố và ngăn họ đến tòa thị chính. Đám đông chia thành các nhóm nhỏ và tấn công các khu vực xung quanh Surakarta. Thêm nhiều người đổ ra đường khi các lốp xe bị đốt tại giao lộ. Khu trung tâm Surakarta không được bảo vệ, thêm vào đó là các thành viên của Kopassus (lực lượng đặc biệt) đã rời thành phố từ trước đó trong ngày. Một nhóm 15 "gian tế" được cho là chỉ đạo các đám đông bằng cách sử dụng bộ đàm và xúi giục một số vụ bạo lực sử dụng xà beng để cạy cửa các tòa nhà và ném bom xăng vào trong.

Do điện bị cắt trên toàn thành phố vào đêm đó, các cư dân không thể theo dõi tin tức về sự kiện trên sóng truyền hình và phát thanh. Thay vào đó, họ dựa vào báo địa phương Solo Pos để biết tin tức vào ngày hôm trước trong ngày 15 tháng 5. Do các vụ tấn công tiếp tục sang ngày thứ nhì, 10.000 sinh viên kháng nghị tổ chức một cuộc kháng nghị hòa bình riêng biệt và tuần hành từ khu trường sở UNS đến tòa thị chính, giải thích rằng họ không có liên hệ với bạo lực đám đông.

Các thành phố khác
Ngày 14 tháng 5 năm 1998, tại Sidtopo, Surabaya, những người nổi loạn nhắm mục tiêu là các cửa hàng và nhà ở của người Hoa, tiến hành phóng hỏa. Sau náo loạn, mười nghìn người Madura đi tuần tra trên đường phố, được trang bị liềm. Đội điều tra sự thực chung phát hiện hai trường hợp hiếp dâm và bốn trường hợp tấn công tình dục.

Ngày 14 tháng 5 năm 1998, có ít nhất mười công sở, ngân hàng, và phòng trưng bày tại Padang, Tây Sumatera, bị các sinh viên nổi loạn ném đá trên đường tới văn phòng Hội nghị Hiệp thương Nhân dân tỉnh Tây Sumatra.

Trong cùng ngày, tại Palembang, Nam Sumatera, mười cửa hàng bị đốt, hơn chục ô tô bị những người nổi loạn đốt, và hàng chục người bị thương do các sinh viên tuần hành ném đá khi họ tiến đến Hội nghị Hiệp thương Nhân dân tỉnh Nam Sumatra. Hàng nghìn cảnh sát và binh sĩ được đặt bảo vệ các địa điểm khác nhau trong thành phố. Đội tình nguyện nhân đạo (TRUK) báo cáo rằng cũng phát sinh các trường hợp tấn công tình dục.

Ngày 15 tháng 5 năm 1998, hàng nghìn người nổi loạn từ Surakarta đến Boyolali, đốt các nhà máy, ô tô, nhà ở, cũng như cướp bóc các cửa hàng gần chợ Boyolali. Các ngân hàng đóng cửa trước lời đe dọa đốt chi nhánh Bank Central Asia tại Salatiga, và những người nổi loạn chặn đường từ Semarang đến Surakarta.

Phản ứng

Phản ứng của chính phủ

Bạo lực tại Medan thu hút sự chú ý của các nhân viên an ninh quốc gia. Tư lệnh các lực lượng vũ trang Indonesia là Tướng Wiranto đi kinh lý các khu vực chịu tác động vào ngày 6 tháng 5 và phái quân đến giúp khôi phục ổn định trong thành phố. Hai ngày sau đó, Trung tướng Prabowo Subianto của Kostrad triển khai một trong những đơn vị của mình "đi hỗ trợ binh sĩ địa phương và đảm bảo với công chúng rằng các lực lượng khác sẵn sàng đến các khu vực gặp khó khăn khi có nhu cầu". Tuy nhiên, bạo lực vẫn không được kiềm chế khi bạo loạn tiếp tục tại Medan trong ba ngày nữa sau khi Wiranto đến, khiến công chúng tin rằng các đơn vị được triển khai ít thi hành mệnh lệnh. Trật tự cuối cùng được vãn hồi khi tư lệnh quân đội khu vực là Yuzaini yêu cầu trợ giúp của các lãnh tụ cộng đồng và các tổ chức thanh niên để đội tuần tra địa phương làm việc cùng lực lượng an ninh. An ninh kém tích cực tiếp diễn khi bạo lực leo thang tại Jakarta, và những nhà lãnh đạo quân sự phụ trách an ninh tại thủ đô—Wiranto, Prabowo, và Susilo Bambang Yudhoyono—vắng mặt. Phản ứng của quân đội và cảnh sát tại thủ đô là mâu thuẫn. Các binh sĩ tại khu vực phía bắc của Mangga Besar bị cho là đứng bên và cho phép những kẻ cướp ra đi với hàng hóa cướp được. Tại Slipi ở phía tây, các binh sĩ được cho là liều mạng để bảo hộ thường dân.

Tại Surakarta, đại diện quân đội là Sriyanto bác bỏ các cáo buộc rằng quân đội sao lãng, ông tuyên bố rằng lực lượng hạn chế do một số đơn vị đang trên đường đến Jakarta, trong khi vài đơn vị còn lại hỗ trợ cảnh sát kiểm soát những người kháng nghị tại Đại học Muhammadiyah. Đại bộ phận, quân đội mô tả bạo lực "theo quan điểm các đám đông mất trí, hành động mất kiểm soát và tự phát, số lượng đông hơn lực lượng an ninh". Susuhunan Pakubuwono XII, quân chủ truyền thống của Surakarta, lên án bạo lực là hành vi "không phù hợp với các giá trị văn hóa của người Solo". Ông cũng xuất hiện hiếm hoi vào ngày 19 tháng 5 để biểu thị tình đoàn kết của giới tinh hoa với các nạn nhân của bạo lực. Trong một cuộc tập trung với 5.000 sinh viên tại cung điện, ông cam kết tượng trưng 1.111.111 Rupiah để hỗ trợ các yêu cầu cải cách của sinh viên.

Tình hình hiển nhiên rằng Soeharto đã mất kiểm soát đối với các thủ lĩnh quân sự cấp cao, ông từ nhiệm một tuần sau bạo lực, vào ngày 21 tháng 5. Hai tháng sau đó, ngày 23 tháng 7, người kế nhiệm là Bacharuddin Jusuf Habibie bổ nhiệm một Đội điều tra sự thực chung (, TGPF) để tiến hành điều tra chính thức bạo động tháng 5. Trong quá trình điều tra, đội gặp khó khăn trong tìm kiếm nhân chứng sẵn sàng làm chứng, và đội chỉ có ba tháng để điều tra bạo động tại sáu thành phố. Dữ liệu thu thập được phần lớn đến từ các tổ chức phi chính phủ và Diễn đàn cộng đồng về đoàn kết dân tộc (Bakom PKB) do chính phủ bảo trợ, vốn đã biên soạn từ nhiều báo cáo của cảnh sát về các sự kiện. Báo cáo đầy đủ tổng cộng có hàng trăm trang, song không bao giờ được đưa ra công chúng và chỉ các thành viên của đội, các bộ trưởng có liên quan, và một vài nhà nghiên cứu tiếp cận được. Truyền thông nhận được một bản tóm tắt gồm 20 trang bằng tiếng Indonesia và tiếng Anh, sau đó chúng được phân phối rộng rãi trên Internet.

Phản ứng của công chúng
Người Hoa Indonesia tại Medan trở thành nạn nhân của các kẻ cướp địa phương, chúng đe dọa cộng đồng bằng bạo lực. Trước bạo động, người Hoa thường sử dụng các phương thức ngoài pháp luật để đảm bảo sự bảo hộ và an ninh cho mình. Tuy nhiên, trong bạo lực, sau các đe dọa thường là cướp bóc các cửa hàng và doanh nghiệp do người Hoa sở hữu. Người Hoa Indonesia tức giận và cảm thấy bị phản bội trước hành động này, nhiều người đào thoát sang Malaysia, Singapore, hoặc đến các địa phương khác tại Indonesia. Những người còn ở lại đối phó bằng cách vào các khách sạn do người bản địa sở hữu hoặc vũ trang bản thân tạo thành một nhóm phòng thủ cộng đồng. Tuy nhiên, các thành viên của cộng đồng bản địa phân biệt sự kiện này với bạo lực bài Hoa trước kia do các đe dọa chống người Hoa là "một bộ phận của đấu tranh xã hội-kinh tế và chính trị của thành phố". Họ cho rằng bạo động bị kích động do các tuần hành của sinh viên hoặc những tên côn đồ muốn làm mất uy tín phong trào cải cách.

Các câu chuyện về bạo lực tình dục với các thủ phạm hô các khẩu hiệu bài Hoa và các lời lăng mạ khác trong bạo động tại Jakarta khiến người Indonesia sửng sốt. Khi các sự cố bị cho là bạo lực do nhà nước bảo trợ, các tổ chức quốc gia và quốc tế lên tiếng nhiều hơn trong việc kêu gọi cải cách và chính phủ từ nhiệm. Thủ lĩnh Muhammadiyah là Amien Rais lên án bạo lực tại Surakarta, ông nhìn nhận rằng tình hình tại đây mang tính phá hoại nhiều hơn là tại Jakarta. Tổ chức Hồi giáo này quản lý khu trường sở UMS, nơi sinh viên xung đột với cảnh sát vào ngày 14 tháng 5 kích động bạo lực tiếp đó. Ông phát biểu rằng sự kiện Surakarta là hành động sắp đặt của một  (người điều khiển rối) thay vì là hành động quần chúng vô tổ chức, nó trở thành một tiêu đề quốc gia. Không giống như tại Jakarta, các công dân địa phương tại Surakarta không nhìn nhận bạo lực trong thành phố của họ là bài Hoa. Hầu hết người Hoa đào thoát trong bạo lực trở lại sau khi tình hình lắng xuống, không như tại Medan và Jakarta.

Phản ứng của quốc tế
Khi bạo động phát sinh tại Jakarta, chính phủ Hoa Kỳ ra lệnh di tản "những người phụ thuộc và nhân viên không cần thiết". Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng khuyến cáo các công dân của mình rời khỏi Indonesia bằng các chuyến bay thương mại hoặc chuyến bay di tản do Hoa Kỳ tổ chức.  và Phi đội trực thăng hàng hải "Flying Tigers" của nó đóng tại khu vực trong kế hoạch di tản dự phòng các công dân Hoa Kỳ và nhân viên đại sứ quán, được gọi là Chiến dịch Bevel Incline. Trong "Indonesia Country Report on Human Rights Practices for 1998" của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hoa Kỳ cáo buộc chính phủ của Suharto vi phạm "lạm dụng nhân quyền nghiêm trọng". Báo cáo cũng đề cập rằng cảnh sát ném đá và bắn vào các ký giả ngoại quốc đang đưa tin một xung đột giữa sinh viên và lực lượng an ninh vào ngày 6 tháng 5.

Khi tin tức về các vụ tấn công nhằm vào người Hoa Indonesia trong bạo động tiếp cận cộng đồng người Hoa quốc tế, bạo động bị dán nhãn là bản chất "bài Hoa". Trong một thư gửi Tổng thống Habibie, thủ lĩnh của Đảng Dân chủ Hồng Kông là Lý Trụ Minh viết rằng "mức độ nghiêm trọng của hai ngày náo loạn này gợi lên so sánh với các cuộc tấn công chống người Do Thái của chế độ Quốc xã." Người Hoa tổ chức hoạt động kháng nghị thông qua Global Huaren do một người gốc Hoa là Joe Tan tại New Zealand lập nên. Tan lập ra trang thông tin nhằm phản ứng trước "vẻ lãnh đạm" khắp thế giới và truyền tin tức về bạo lực đến các chuyên gia và đồng sự. Các thành viên sau đó phối hợp biểu tình trước các đại sứ quán và lãnh sự quán của Indonesia tại các thành phố chính trong Vành đai Thái Bình Dương. Đoàn kết từ cộng đồng quốc tế đem đến một nhận thức mới về dân tộc và quốc gia trong người Hoa tại Indonesia "do hy sinh cho người khác quá lâu".

Sau các hành động kháng nghị trước Đại sứ quán Trung Quốc tại Bắc Kinh trong tháng 8, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Đường Gia Triền trực tiếp kêu gọi chính phủ Indonesia đảm bảo sự bảo vệ đối với các cộng đồng người Hoa Indonesia. Trong một chuyến công du đến Jakarta vào tháng 11, Thủ tướng Trung Quốc Giang Trạch Dân phát biểu "người Hoa Indonesia sẽ không chỉ phục vụ... ổn định trường kỳ của Indonesia, mà cũng... phát triển ôn hòa của quan hệ hợp tác hữu nghị với các quốc gia láng giềng." Tại Trung Quốc, bạo động được gọi là "Thứ năm Đen" (黑色的五月), theo một phim tài liệu VCD về các sự kiện của Nhà xuất bản Phát thanh Truyền hình Trung Quốc phát hành trong tháng 10. Chính phủ Đài Loan đe dọa rút đầu tư từ Indonesia, được ước tính là 13 tỷ USD vào năm 1998, và ngăn chặn người lao động Indonesia vào Đài Loan, đương thời số người lao động Indonesia tại Đài Loan đạt 15.000. Đài Loan viện dẫn các lời đe dọa "dựa trên các nguyên tắc bảo vệ Hoa kiều và bảo vệ nhân quyền". Ngày 9 tháng 8, Bộ trưởng Đầu tư Indonesia Hamzah Haz đi máy bay sang Đài Loan và xin lỗi về bạo lực trong khi xúc tiến đầu tư vào Indonesia. Đồng thời, một phái đoàn của Đài Loan họp với Bộ trưởng Quốc phòng Wiranto, cũng như một số bộ trưởng khác.

Hậu quả và di sản

Trong hơn một tuần sau bạo động tại Jakarta, cư dân địa phương lo ngại cho an toàn của bản thân và ở trong nhà. Hầu hết các ngân hàng, doanh nghiệp, và tòa nhà công cộng vẫn đóng cửa tại các thành phố lớn trên toàn quốc. Một số văn phòng chính phủ mở cửa trở lại nhằm kỷ niệm ngày Nhận thức quốc gia 20 tháng 5. Bất chấp các lo ngại rằng bạo động có thể tệ hơn, chỉ có ba sự kiện cổ phát sinh tại các thành phố nhỏ. Số liệu thương vong tại thủ đô có mâu thuẫn, tổ chức những Người tình nguyện vì Nhân đạo (, TRuK) phi chính phủ tường thuật có 1.109 người thiệt mạng do hỏa hoạn, 27 người bị bắn chết, 91 người bị thương, và có thêm 31 người mất tích. Cảnh sát báo cáo có 463 trường hợp tử vong và 69 trường hợp bị thương, trong khi chính quyền Jakarta báo cáo có 288 trường hợp tử vong và 101 trường hợp bị thương. Thiệt hại về tài sản ước tính là 2,5 nghìn tỷ Rupiah (238 triệu USD), chính quyền thủ đô báo cáo có 5.723 tòa nhà và 1.948 xe cộ bị phá hủy, trong khi cảnh sát báo cáo 3.862 tòa nhà và 2.693 xe. Thiệt hại tại Surakarta ước tính là 457 tỷ Rupiah (46 triệu USD), người Hoa Indonesia chịu hầu hết thiệt hại vật chất.

Các thành viên của Đội điều tra sự thực chung do Habibie bổ nhiệm cho rằng nhiệm vụ tìm kiếm sự thực đằng sau bạo lực bao gồm việc đưa ra kết luận và có kiến nghị. Mặc dù họ được tiếp cận với các thành viên trong giới tinh anh quân sự, song các phát hiện của họ xung đột với quân đội và chính phủ. Các quan chức chính phủ và giới tinh anh quân sự bác bỏ hoặc phớt lờ các phát hiện của đội. Các đoạn trong báo cáo cũng không được truyền thông quốc gia thừa nhận. Hội nghị Hiệp thương Nhân dân cuối cùng tuyên bố bạo động là các hành vi "tội ác thông thường". Sự sụp đổ của chính phủ Soeharto làm kịch liệt hóa các phong trào ly khai tại các tỉnh Aceh, Irian Jaya, và Đông Timor. Các xung đột dân tộc và tôn giáo cũng bùng phát tại Maluku và Trung Sulawesi do tình trạng pháp luật và trật tự xấu đi. Trong một trưng cầu ý kiến vào tháng 1 năm 1999 trên The Jakarta Post, 77% số người trả lời xếp mức độ an ninh công cộng là tệ hoặc rất tệ. Các điều kiện kinh tế tiếp tục biến động trong vài tháng đầu trong nhiệm kỳ tổng thống của Habibie, và Cảnh sát quốc gia báo cáo rằng tội phạm tăng 10% trong năm 1998.

Trong lo sợ, từ 10.000 đến 100.000 người Hoa đào thoát khỏi Indonesia. Hàng nghìn ngoại kiều cũng rời khỏi Indonesia, một số người được đại sứ quán nước họ sơ tán.

Có hàng chục tường thuật về việc phụ nữ người Hoa bị cưỡng hiếp. Một số nguồn ghi rằng trên 1.500 người bị giết và trên 468 (168 nạn nhân chỉ tại Jakarta) người bị hiếp dâm tập thể trong bạo động. TRUK tường thuật có 168 trường hợp tấn công tình dục, 152 tại Jakarta và 16 tại Surakarta, Medan, Palembang, và Surabaya; trong số các nạn nhân có 20 người thiệt mạng cho đến 14 tháng 7 năm 1998. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ghi rằng:

Cáo buộc quân đội tham dự
Dựa trên các báo cáo về sự thiếu hoạt động của quân đội trong bạo động, Đội điều tra sự thực chung đưa ra một cáo buộc chưa từng có chống lại giới tinh anh quân sự. Đội kết luận rằng "Lực lượng vũ trang không lường trước được bạo động, thiếu liên lạc giữa sở chỉ huy và thực địa, và như một hệ quả là lực lượng phản ứng chậm chạp trong hầu hết trường hợp và đôi khi là không làm gì". Các binh sĩ bị cáo buộc cho phép bạo động tiếp tục tại một số khu vực, trong khi những người khác lưỡng lự trong việc khai hỏa vào thường dân phù hợp với học thuyết lực lượng vũ trang. Bằng chứng về quyết định từ "các cấp cao nhất" của chính phủ khiến đội kết luận bạo lực là "một nỗ lực nhằm tạo một tình thế nguy cấp mà theo đó yêu cầu hình thành một chính phủ ngoài hiến pháp nhằm kiểm soát tình hình". Tuy nhiên, các thành viên của đội thừa nhận rằng câu chuyện thiếu một liên kết quyết định giữa quân đội và những người bạo động.

Điều tra tiết lộ rằng bạo lực tại Jakarta là kết quả của một đấu tranh nội bộ trong giới tinh anh quân sự để trở thành người kế nhiệm Suharto, hiển nhiên rằng các khu vực chịu thiệt hại nằm gần các căn cứ quân sự cùng một số báo cáo rằng những người tổ chức bạo loạn có đặc điểm giống như người của quân đội. Nhiều người cho rằng tư lệnh Kostrad là Prabowo Subianto tìm cách kế vị cha vợ và thèm muốn vị trí tư lệnh các lực lượng vũ trang của Wiranto, là người được ủng hộ để kế vị Suharto. Ông cũng bị tình nghi tổ chức các vụ bắt cóc sinh viên và nhà hoạt động trước bầu cử năm 1997. Cùng với Sjafrie Sjamsoeddin, Prabowo nhắm mục tiêu khủng bố các đối thủ của chính phủ và để thể hiện rằng Wiranto là "một tư lệnh bất tài không thể kiểm soát rối loạn". Trong các tháng 8 và 9, đội điều tra sự thực phỏng vấn Prabowo, Sjafrie, và các tư lệnh quân đội khác về các hành động của họ trong bạo động Jakarta. Prabowo khẳng định rằng ông không rõ về di chuyển chính xác của quân đội trong thủ đô và làm theo Sjafrie. Trong khi đó, Sjafrie mập mờ trong lời khai và nói rằng lực lượng an ninh đã bảo vệ "các địa điểm ưu tiên".

Trong báo cáo ban đầu, đội điều tra sự thực nghi ngờ rằng vào tối ngày 14 tháng 5, Prabowo họp với một số nhân vật lực lượng vũ trang và dân sự nổi bật tại trụ sở của Kostrad để thảo luận về tổ chức bạo lực. Tuy nhiên, điều này sau đó bị một số người tham dự cuộc họp bác bỏ, trong đó có luật sư nhân quyền Adnan Buyung Nasution và thành viên của Đọi điều tra sự thực chung là Bambang Widjojanto. Những chứng cứ tiếp theo về Prabowo trong những năm sau đó mâu thuẫn với báo cáo của đội và dẫn đến sự hoài nghi về các cáo buộc của đội. Khi Suharto từ nhiệm vào ngày 21 tháng 5, cả Prabowo và Wiranto đều bị bỏ qua để tán thành chuyển giao quyền lực theo hiến pháp cho Phó Tổng thống Habibie. Prabowo bị chuyển sang một chức vụ không có thực quyền vào hôm sau, rồi bị cho giải ngũ trong tháng 8. Ông và Wiranto phủ nhận việc bị giải ngũ là một kết quả của hành động kỷ luật.

Tham khảo

Thư mục

Bạo loạn
Hoa kiều
Châu Á năm 1998


title: Chính phủ với Chính phủ

text:
Chính phủ với Chính phủ (viết tắt G2G) là hình thức giao dịch trực tuyến không mang tính thương mại giữa các tổ chức chính phủ, phòng ban và chính quyền với các tổ chức chính phủ, phòng ban và chính quyền khác với nhau. Hình thức này sử dụng nhiều ở nước Anh.

Xem thêm
 Thương mại điện tử
 Chính phủ điện tử
 Kinh doanh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Messaging Sub-Systems in the UK Government - an overview of G2G systems at use in the UK (author: Wayne Horkan)

Kinh doanh điện tử
Thương mại điện tử


title: Chính phủ với Doanh nghiệp

text:
Chính phủ với Doanh nghiệp (viết tắt G2B) là hình thức tương tác trực tuyến không mang tính thương mại giữa chính phủ (địa phương và trung ương) và thành phần doanh nghiệp thương mại. Đây là một trong ba yếu tố chính trong Chính phủ điện tử. Một số hình thức giao dịch điển hình đó là: cung cấp các thông tin về luật, quy chế, chính sách và các dịch vụ hành chính công trực tuyến cho doanh nghiệp chủ yếu thông qua Internet.

Tham khảo

Xem thêm
 Thương mại điện tử
 Chính phủ điện tử
 Doanh nghiệp

Liên kết ngoài
Department for Business, Innovation and Skills (BIS), Anh quốc, website chính thức
G2B portal of the Government of Perm Region , nước Nga,  website chính thức

Chính phủ điện tử
Kinh doanh điện tử
Thương mại điện tử


title: Doanh nghiệp với Nhân viên

text:
Doanh nghiệp với Nhân viên (viết tắt là B2E) là một trong những hình thức thương mại điện tử sử dụng mạng máy tính cho phép doanh nghiệp (công ty, tập đoàn, nhà máy) cung cấp sản phẩm và (hoặc) dịch vụ tới nhân viên trong doanh nghiệp (công ty, tập đoàn, nhà máy). Thông thường, các công ty sẽ dùng mạng B2E để tự động hóa quá trình này.

Các ví dụ về ứng dụng B2E bao gồm:
 Chính sách quản lý bảo hiểm trực tuyến
 Thông báo phổ biến doanh nghiệp
 Cung ứng các yêu cầu trực tuyến
 Báo cáo các lợi ích dành cho nhân viên

Xem thêm
 Thương mại điện tử
 B2B
 B2C

Tham khảo

Thương mại điện tử
Tiếp thị
Quản lý Công nghệ Thông tin
Kinh doanh điện tử
Quản lý công nghệ thông tin


title: NU'EST

text:
NU'EST (, ), viết tắt của "NU (newly), Establish,  Style, Tempo" (tạm dịch: Xây dựng một phong cách âm nhạc mới) là một nhóm nhạc nam Hàn Quốc được thành lập bởi Pledis Entertainment vào năm 2012 và là nhóm nhạc nam đầu tiên của công ty. NU'EST gồm có 5 thành viên: Aron, JR, Baekho, Minhyun và Ren. Nhóm chính thức ra mắt vào ngày 15 tháng 3 năm 2012 với đĩa đơn đầu tay "FACE".

Sự nghiệp

Trước khi ra mắt
Trước khi ra mắt, Nu'est đã xuất hiện nhiều lần trong các sản phẩm âm nhạc của các tiền bối cùng công ty. NU'EST từng là vũ công nhảy phụ đạo cho After School Blue "Wonder Boy", và xuất hiện trong bài hát Giáng Sinh đặc biệt của công ty - "Love Letter".

JR cũng từng xuất hiện trong video âm nhạc "Bangkok City" của Orange Caramel, và góp giọng trong ca khúc solo của Uee "Sok Sok Sok". Baekho từng xuất hiện trong video âm nhạc "Play Ur Love" của After School, và Minhyun cũng từng xuất hiện trong video âm nhạc "Shanghai Romance" của Orange Caramel.

JR, Minhyun, Aron, và Ren cùng với Lizzy của After School từng đóng quảng cáo cho hãng New Balance. JR cùng Baekho xuất hiện trên Hello Counselor của đài KBS và được Kahi của After School giới thiệu là thành viên của nhóm nhạc mới của công ty.

2012 - 2014: Debut với Face, Action, Sleep Talking, Re:BIRTH và ra mắt tại Nhật Bản

Vào 16 tháng 1 năm 2012, Pledis Entertainment tiết lộ teaser đầu tiên của NU'EST. Công ty lần lượt tung teaser của các thành viên JR, Aron, Minhyun, Baekho và Ren. Ngày 2/3/2012, xe buýt mang tên NU'EST được lái xung quanh thành phố Seoul nhằm quảng bá cho sự ra mắt sắp tới của họ với ca khúc chủ đề "Face". Đồng thời công ty cũng tiết lộ rằng đĩa đơn đầu tay của nhóm được sáng tác bởi nhạc sĩ Thụy Điển Daniel Bergman. Ngày 15 tháng 3, nhóm phát hành video âm nhạc cho ca khúc "Face". Video âm nhạc xoay quanh vấn đề tệ nạn xã hội như bạo lực học đường,... đã nhận được nhiều phản hồi tích cực. Cùng ngày hôm đó, nhóm có màn ra mắt trong chương trình M! Countdown! của đài Mnet với ca khúc "I'm Sorry" và ca khúc "Face".

Ngày 19 tháng 3 năm 2012, NU'EST tham gia vào show truyền hình thực tế "Making of a Star: NU'EST, Landing Operation". Trong chương trình thực tế này, fan hâm mộ có thể thấy được một khía cạnh rất khác của NU'EST. Ngày 9 tháng 5, tập cuối của "Making of a star" được công chiếu.

Sau khi ra mắt thành công với "Face", ngày 11 tháng 7, NU'EST trở lại với mini-album đầu tay Action và trở thành đại sứ cho "Hiệp hội Hướng đạo Hàn Quốc". NU'EST cũng bắt đầu mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế, tổ chức một số sự kiện ở Nhật Bản, Úc, một số nước châu Á khác và cả ở Hoa Kỳ, bao gồm cả KCON. Từ tháng 12, NU'EST trở thành đại sứ thương hiệu cho McDonald’s.

Ngày 13 tháng 2 năm 2013, NU'EST quay trở lại với mini-album thứ hai Hello. Đây là một bản ballad và bài hát tình yêu với dòng nhạc trưởng thành hơn, khác biệt hoàn toàn với thể loại mà nhóm theo đuổi trước đó.

NU'EST trở lại vào ngày 22 tháng 8 với mini-album thứ ba Sleep Talking. NU'EST bắt đầu thâm nhập vào thị trường Trung Quốc vào tháng 11 với một thành viên người Trung Quốc nữa là Jason, chỉ hoạt động với nhóm khi quảng bá ở Trung Quốc dưới cái tên NU'EST M. NU'EST M thu âm phiên bản tiếng Trung của "Face" và "Sleep Talking" và quảng bá khắp Trung Quốc.

NU'EST phát hành album phòng thu đầu tay Re:BIRTH vào ngày 9 tháng 7 năm 2014 với bài hát chủ đề "Good Bye Bye". Nu'est cũng chính thức ra mắt tại Nhật Bản với đĩa đơn Shalala Ring vào ngày 5 tháng 11.

2015–2016: Quảng bá tại Nhật Bản, Q Is, Canvas và suy giảm độ nổi tiếng

NU'EST phát hành đĩa đơn I'm Bad, vào ngày 27 tháng 2 năm 2015, với một phiên bản đĩa cứng giới hạn được phát hành ngày 15 tháng 3 để kỷ niệm 3 năm ra mắt. Tuy nhiên Baekho không thể tham gia quảng bá do anh vẫn đang hồi phục sau ca phẫu thuật polyp thanh quản. Đĩa đơn tiếng Nhật thứ hai của NU'EST Na.Na.Na được phát hành vào ngày 20 tháng 5.

Ngày 18 tháng 11 năm 2015, NU'EST phát hành album phòng thu tiếng Nhật đầu tiên của nhóm Bridge The World sau khi đã phát hành trước đó các ca khúc "Bridge The World", "Cherry", "Access To You" và "The Eternal Rain of The Earth".

NU'EST trở lại với mini-album thứ tư Q is vào ngày 17 tháng 2 năm 2016 với ca khúc chủ đề "Overcome" sau hơn 1 năm vắng bóng tại Hàn Quốc. Các thành viên đều tham gia vào sáng tác và viết lời cho tất cả bài hát trong mini-album này.

Nhóm cho phát hành mini-album thứ năm Canvas với bài hát chủ đề "Love Paint (Every Afternoon)" vào ngày 29 tháng 8 năm 2016. Vào ngày 6 tháng 10 năm 2016, video âm nhạc của bài hát "Daybreak" trích từ mini-album Canvas được phát hành, bài hát được thể hiện bởi hai thành viên JR và Minhyun.

Cho dù đã hoạt động được hơn 4 năm nhưng NU'EST vẫn chưa nhận được chiến thắng trên các chương trình âm nhạc. Sau khi trải qua nhiều sóng gió, mức độ nổi tiếng của nhóm ngày càng sụt giảm, số lượng album bán ra ngày càng ít dần.

2017: Tham gia Produce 101 mùa 2, lấy lại danh tiếng, NU'EST W cùng với W,HERE
Vào ngày 24 tháng 2 năm 2017, Pledis Entertainment chính thức thông báo các thành viên NU'EST trừ Aron (lúc ấy đang gặp phải chấn thương) sẽ tham gia vào chương trình Produce 101 Mùa 2.

Các album đã phát hành trước đó bất ngờ leo lên dẫn đầu các bảng xếp hạng bao gồm bảng xếp hạng album như Hanteo, Aladdin và Yes24, các bài hát trước đây của nhóm cũng lội ngược dòng trên các bảng xếp hạng âm nhạc trực tuyến như Melon và Genie nhờ các thành viên tham gia chương trình thu hút sự chú ý của người xem. Ngày 16 tháng 6, tập cuối của Produce 101 mùa 2 kết thúc, kết quả thành viên Minhyun xếp thứ 9 chung cuộc và giành một suất vé trở thành thành viên của nhóm nhạc nam dự án Wanna One hoạt động đến tháng 12 năm 2018. Do các điều khoản đã thỏa thuận trước đó trong hợp đồng với 11 người chiến thắng của Produce 101 mùa 2, Minhyun sẽ không hoạt động với NU'EST cho tới khi Wanna One tan rã. Baekho đạt thứ hạng 13, JR hạng 14 và Ren xếp thứ 20. Sau khi Produce 101 mùa 2 kết thúc, bài hát "Hello" của nhóm nhanh chóng leo lên vị trí cao trên các BXH ở Hàn Quốc, lượng fan của nhóm trên Fan Cafe cũng tăng gấp đôi so với trước khi tham gia chương trình. Pledis Entertainment cũng đưa ra thông báo nhóm sẽ sớm trở lại với đội hình 4 thành viên bao gồm JR, Aron, Baekho và Ren vào cuối năm 2017.

Ngày 18 tháng 7, có thông tin đưa ra rằng nhóm sẽ quảng bá với tư cách là một nhóm nhỏ mang tên NU'EST W gồm 4 thành viên: Aron, JR, Baekho và Ren cho đến khi Minhyun quay trở lại quảng bá cùng nhóm, trong đó chữ "W" là viết tắt của từ "Wait", ý muốn nói rằng nhóm sẽ chờ đợi cho đến khi Minhyun quay lại, và cũng là để cảm ơn các fan đã chờ đợi nhóm. Ngày 25 tháng 7, NU'EST W cho phát hành single mang tên "If you" dành cho người hâm mộ đã chờ đợi họ.. Bài hát được sản xuất bởi Kiggen và Choi Jin-kyung, lời rap được viết bởi thành viên JR.

Vào hai ngày 26 và 27 tháng 8, NU'EST W đã tổ chức buổi fanmeeting mang tên "L.O.Λ.E & DREAM", 10,000 vé đã được bán hết sau 3 phút mở bán. Nhóm còn biểu diễn hai ca khúc "Hello" và "If You" trên một sân khấu đặc biệt ở M Countdown vào ngày 17 tháng 8 để cảm ơn người hâm mộ.

Ngày 10 tháng 10 năm 2017, NU'EST W phát hành mini album đầu tiên mang tên W,HERE với bài hát chủ đề "Where You At". Chỉ sau một tuần ra mắt, album đã bán được hơn 210.000 bản, giúp nhóm trở thành một trong những nhóm nhạc unit có lượng album bán chạy nhất. Album và bài chủ đề đã giúp nhóm leo lên những vị trí cao trong các bảng xếp hạng âm nhạc Hàn Quốc. Ngày 19 tháng 10, NU'EST W giành được chiến thắng đầu tiên trong sự nghiệp trên sân khấu âm nhạc M!Countdown, và ngay ngày hôm sau, ngày 20 tháng 10, nhóm lại tiếp tục mang về chiến thắng thứ hai trên sân khấu âm nhạc Music Bank.

2018: NU'EST W, tiếp tục thành công với WHO,YOU và WAKE,N
Ngày 25 tháng 6 năm 2018, NU'EST W tiếp tục phát hành mini album thứ 2 WHO,YOU. Bài hát chủ đề Dejavu đã mang về cho nhóm những vị trí cao trên các bảng xếp hạng và giúp nhóm giành chiến thắng trên sân khấu âm nhạc Music Bank vào ngày 6 tháng 7.

Ngày 26 tháng 11, NU'EST W phát hành mini album cuối cùng của nhóm, WAKE,N cùng bài hát chủ đề Help Me. Tương tự mini album trước, mini album lần này giúp nhóm đạt được các thứ hạng cao và giành chiến thắng ở Music Bank vào ngày 7 tháng 12.

2019 - 2020: Minhyun trở về, NU'EST tái sinh
Sau chuỗi concert cuối cùng của Wanna One từ 24-27/01, Minhyun trở về, NU'EST trở lại, hồi sinh mạnh mẽ và hứa hẹn sẽ tiếp tục lớn mạnh hơn nữa.

Ngày 1 tháng 2, trưởng nhóm JR viết thư tay lên fancafe của nhóm, tự mình thông báo NU'EST tái ký hợp đồng với Pledis Entertainment.

Ngày 15 tháng 3, NU'EST đã phát hành single mang tên 노래 제목 (A Song For You) nhân dịp kỷ niệm 7 năm thành lập nhóm. Ngay sau khi phát hành bài hát đã đứng đầu trên các Bảng xếp hạng âm nhạc Hàn Quốc và Bảng xếp hạng iTunes tại nhiều khu vực.

Vào tháng 4, nhóm đã tổ chức solo concert mang tên "Segno". Ngày 29 tháng 4, nhóm đã cho ra mắt mini album thứ sáu mang tên "Happily Ever After" với ca khúc chủ đề "Bet Bet". Đây cũng là album cuối cùng nằm trong "Three-part Kights". Và may mắn đã mỉm cười với họ khi giành chiếc cup trong Show Champion. Đây cũng là lần đầu tiên sau 7 năm mới có chiếc cup đầu tiên trong sự nghiệp.

Ngày 21 tháng 10, nhóm đã cho ra mắt mini album thứ 7 mang tên "The Table" cùng với ca khúc chủ đề "Love Me". Ca khúc "Love Me" đã giúp nhóm giành đươc 5 giải thưởng liên tiếp trên các show âm nhạc:

- M!Countdown

- Music Bank

- The Show

- Music Core

- Inkigayo

2020 - 2022: Romanticize, solo và giải thể
Nhóm quay trở lại với mini album "The Noctume" với bài hát chủ đề "I'm in Trouble".

Thàng 10/2020,nhóm quay trở lại với album nhật thứ 2:"Drive"

Nhóm quay trở lại với album thứ 2:"Romanticize",với bài hát chủ đề "Inside Out".

Ngày 28 tháng 2 năm 2022, đã có nguồn tin rằng hợp đồng của nhóm sẽ hết hạn vào ngày 14 tháng 3. Cùng thời điểm, ba thành viên Aron, JR và Ren sẽ nói lời chia tay công ty, với Baekho và Minhyun sẽ tái ký hợp đồng mới. Với sự ra đi của ba thành viên nói trên, NU'EST đã chính thức giải thể, và album tuyển tập Needle & Bubble đã chính thức ra mắt cùng thời gian đó.

Thành viên

Nhóm nhỏ
 NU'EST M (Jason, Aron, JR, Baekho, Minhyun, Ren)
 NU'EST W (Aron, JR, Baekho, Ren)

Danh sách đĩa nhạc

Albums

Album phòng thu

Album tổng hợp

Mini-album

Đĩa đơn

Kết hợp

Sự nghiệp điện ảnh

Chương trình truyền hình thực tế

Các chương trình khác

Phim truyền hình và điện ảnh

Concerts và tours

Giải thưởng và đề cử

Gaon Chart Music Awards

Golden Disc Awards

Seoul Music Awards

Mnet Asian Music Awards

Asia Artist Awards

Soribada Best K-Music Awards

Chiến thắng trên các chương trình âm nhạc

Music Bank

M Countdown

Music Core

Inkigayo

Show Champion

Các giải thưởng khác

Liên kết ngoài

 YouTube chính thức trên YouTube
 YouTube tại Nhật Bản trên YouTube

 NU'EST trên Sina Weibo
 NU'EST trên Daum Cafe
 NU'EST trên V LIVE
 NU'EST trên LINE

Tham khảo

Khởi đầu năm 2012 ở Hàn Quốc

Nhóm nhạc nam Hàn Quốc
Nhóm nhạc K-pop
Ban nhạc từ Seoul
Nghệ sĩ của Pledis Entertainment
Nghệ sĩ của Sony Music Entertainment
Nhóm nhạc dance Hàn Quốc


title: Antôn thành Padova

text:
Antôn thành Padova () hoặc Antôn thành Lisboa (, 15 tháng 8 năm 1195 - 13 tháng 6 năm 1231) là một linh mục Công giáo người Bồ Đào Nha và là tu sĩ Dòng Phanxicô. Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình giàu có ở Lisboa, Bồ Đào Nha nhưng mất tại Padova, Ý. Với kiến thức chuyên sâu về Kinh Thánh, ông đã rao giảng mạnh mẽ về đức tin Kitô giáo cho người khác, chính vì thế, ông được tuyên thánh rất sớm sau khi qua đời và được Giáo hội Công giáo Rôma phong làm tiến sĩ Hội thánh vào ngày 16 tháng 1 năm 1946.

Tiểu sử
Antôn tên khai sinh là Bulhões de Fernando Martins, sinh năm 1195 tại Lisboa, Bồ Đào Nha, cha là hiệp sĩ và viên chức tại triều đình hoàng đế Afonso II của Bồ Đào Nha. Fernado được gởi đi học trường nhà thờ chính tòa tại Lisbon. Năm ông 15 tuổi gia nhập dòng Dòng Augustinô.

Sau hai năm tại nhà dòng, ông xin được chuyển về Coimbra, vì chỗ ở cũ gần nhà nên bạn bè đến thăm ông quá đông. Ở Tu viện Coimna có một trường dạy Thánh Kinh rất danh tiếng. Tám năm ở Coimbra, Fernado nỗ lực học và đã trở thành một học giả sâu sắc về thần học và kinh thánh. Ông đã được bề trên dòng Augustinô cho lãnh nhận sứ vụ linh mục.

Do Fernado thích sống chiêm niệm, sống khắc khổ, khiêm tốn, nên ông ông muốn được đi truyền giáo và mong muốn được tử vì đạo, chính vì thế ông xin gia nhập Dòng Anh Em Hèn Mọn vào năm 1220. Nhà dòng đặt tên ông là António (phiên âm Việt là Antôn) và chấp thuận cho ông tới Maroc để truyền giáo cho thổ dân Sarrasins ở châu Phi. Nhưng khi ông vừa tới châu Phi thì ngã bệnh nặng và phải quay trở về chữa bệnh. Trên đường về lại quê hương, tàu của ông bị bão đánh dạt vào đảo Sicile của Ý. Ông tới cư ngụ tại nhà Dòng ở Monte Paulo..

Nhờ tài lợi khẩu và gương sáng đạo đức, ông được các bề trên tin tưởng, tín nhiệm sai đi giảng khắp nơi và lo công việc đào tạo, giáo dục các tu sĩ trong Dòng.

Ngày 13 tháng 6 năm 1231, Antôn từ trần ở Arcella, Padova, nước Ý khi ông ba mươi sáu tuổi. Chỉ một năm sau, ông đã được Giáo hoàng Grêgôriô IX phong thánh. Năm 1946, Giáo hoàng Piô XII tôn ông làm tiến sĩ Hội Thánh.

Tính cách
Antôn là một người người làm việc không biết mệt mỏi. Ông thường được nhiều người ta gán cho tên "Hòm Bia giao ước" hoặc "Cái búa của bọn lạc giáo".

Ông thường mạnh mẽ chống lại sự yếu đuối và thái độ bài trừ tri thức của hàng tu sĩ dòng Phan-xi-cô Anh Em Hèn Mọn. Nhờ tài hùng biện và sự quyết đoán để cho các tu sĩ dòng Anh Em Hèn Mọn tiếp cận với thần học. Phanxicô thành Assisi đã viết cho ông một lá thư chấp thuận để ông "giảng dạy thần học cho các huynh đệ".

Biến cố thay đổi cuộc sống
Một lần nọ, với nhiệm vụ tiếp khách, ông săn sóc cho 5 tu sĩ Phanxicô đang trên đường tới Maroc. Sau này, họ bị tàn sát dã man và thi hài họ được đưa về Coimbra để tổ chức quốc táng. Fernado mong ước hiến đời mình cho công việc truyền giáo giống như những tu sĩ Phanxicô vậy. Năm 1221, ông gặp Phanxicô thành Assisi, ít lâu sau ông được gởi tới viện tế bần ở Forli gần Emilia để làm những công việc khiêm hạ.

Giai thoại
 Tại Bourges, người ta ghi lại một phép lạ lừng danh về một con lừa thờ lạy. Một người Do Thái không tin phép Bí tích Thánh Thể, Antôn nói:" Nếu con lừa ông cưỡi mà quỳ xuống và thờ lạy Chúa ẩn mình dưới hình bánh thì ông có tin không?". Người Do Thái nhận lời thách thức. Hai ngày ông ta không cho lừa ăn rồi dẫn tới chỗ họp chợ, giữa một bên là lúa mạch và bên kia Antôn kiệu Mình Thánh Chúa đi qua, con vật quên đói quay sang thờ lạy Mình Thánh.
 Trong một lễ nghi phong chức ở Forli nhà giảng thuyết vắng mặt. Không ai dám thay thế. Linh mục giám tỉnh truyền cho Antôn lên toà giảng. Antôn làm cho khán giả kinh ngạc. Người ta thấy ngay trước được rằng ông là một nhà giảng thuyết bậc nhất. Hiệu quả tức thời là ông được chỉ định làm nhà giảng thuyết trong cả Atalia. Đây là một thời mà Giáo hội Công giáo cần đến những nhà giảng thuyết hơn bao giờ hết để chống lại các lạc thuyết. Kể từ đó ông du hành không ngừng bước từ miền nam nước Ý tới miền Bắc nước Pháp, hiến trọn thời gian và năng lực cho việc giảng dạy. Sự đáp ứng của dân chúng đã khích lệ ông nhiều, các nhà thờ không đủ chỗ cho người đến nghe. Người ta phải làm bục cho ông đứng ngoài cửa. Nhưng rồi đường phố và quảng trường đã lại chật hẹp và người ta lại phải mang bục ra khỏi thành phố tới những cánh đồng hay sườn đồi, nơi có thể dung nạp đến những 40.000 người đến nghe ông thuyết giảng.

Xem thêm
 Kinh cầu ông thánh Antôn , Tỉnh dòng thánh Phanxicô Việt Nam
 Danh sách thánh Kitô giáo

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Thánh ANTON PADOVA (1195-1231) Hay làm phép lạ
 Thánh Antôn, vị thánh khổ hạnh

Sinh năm 1195
Mất năm 1231
Người Bồ Đào Nha
A
A
Tu sĩ Dòng Anh Em Hèn Mọn
Nam giới Bồ Đào Nha
Người Bồ Đào Nha thế kỷ 13


title: Chi Ba đậu

text:
Chi Ba đậu (danh pháp hai phần: Croton) là một chi thực vật có hoa thuộc Họ Thầu dầu, chi này được Carl Linnaeus thiết lập hợp lệ năm 1753. Tuy nhiên, từ trước khi hình thành khái niệm danh pháp hai phần thì Georg Eberhard Rumphius (1627-1702) đã mô tả và giới thiệu một số loài trong chi này cho những người châu Âu. Loài được biết nhiều nhất của chi này có lẽ là Croton tiglium, một cây bản địa Đông Nam Á. Loài này đã được sử dụng làm thuốc.

Dầu ba đậu đã được sử dụng trong Trung y để điều trị táo bón nghiêm trọng do hạt của cây có thể gây ra tiêu chảy.

Vỏ Cascarilla (C. eluteria) được sử dụng làm hương liệu cho các loại rượu Campari và Vermouth.

Từ nguyên
Danh từ Croton có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ κροτών (kroˈton), nghĩa đen là ve (Ixodes ricinus), vì sự tương tự về hình dáng hạt của một số loài với hình dáng loài ve bét ký sinh này.

Trước kia đã được đặt vào chi này

Liên kết ngoài
Croton Research Network
A Modern Herbal--Croton

Tham khảo

Cây thuốc


title: Yêu lại từ đầu

text:
Yêu lại từ đầu (tên gốc tiếng Anh: The Vow, ) là một bộ phim chính kịch lãng mạn của Mỹ ra mắt năm 2012 do Michael Sucsy làm đạo diễn và Abby Kohn, Marc Silverstein, Jason Katims viết kịch bản, lấy cảm hứng từ câu chuyện có thật của cặp vợ chồng Kim và Krickitt Carpenter. Bộ phim có sự tham gia của Rachel McAdams trong vai Paige, Channing Tatum trong vai Leo Collins và một số diễn viên khác như: Sam Neill, Scott Speedman và Jessica Lange trong các vai phụ. Tính đến năm 2013, Yêu lại từ đầu là bộ phim thuộc thể loại chính kịch lãng mạn có doanh thu cao thứ tám được sản xuất kể từ năm 1980. Đây cũng là bộ phim cuối cùng của Spyglass Entertainment cho đến khi công ty tái hoạt động vào năm 2019.

Nội dung
Bước ra từ một rạp chiếu phim, Paige Collins ( Rachel McAdams ) và chồng Leo ( Channing Tatum ) đang trên đường về nhà. Tại một biển báo dừng, Paige tháo dây an toàn để cố hôn Leo. Đúng lúc đó, một chiếc xe tải húc xe của họ từ phía sau khiến Paige bị đâm đầu xuyên qua kính chắn gió, trong khi Leo chỉ bị thương nhẹ. Bằng cách nào đó cả hai người họ đều được đưa đến phòng cấp cứu với tình trạng khá nguy kịch. Sau khi Leo đã tỉnh lại, Paige vẫn còn trong trạng thái hôn mê, bác sĩ nói với anh rằng cô ấy sẽ bị mất trí nhớ tạm thời và cần thời gian để vùng bị tổn thương hồi phục. Đúng như lời bác sĩ đã nói, Paige mất đi toàn bộ trí nhớ của 5 năm liền khiến cô nghĩ Leo là bác sĩ của mình, đồng thời cũng không còn nhớ đến cuộc hôn nhân và quãng thời gian hạnh phúc bên Leo.

Khi bố mẹ giàu có của Paige, Bill và Rita Thornton, biết được điều này, họ đã đến thăm cô. Đây là lần đầu tiên Leo gặp họ, và họ không đánh giá cao việc Leo đưa con gái họ đi mà không được thông báo, điều này khiến cho Paige không hiểu tại sao anh lại không gặp bố mẹ cô sau khi họ kết hôn. Cô còn thấy lạ rằng anh cũng không biết tại sao. Đồng thời, cô cũng không hiểu lý do mình lại rời trường luật, phá bỏ hôn ước với vị hôn phu trước của mình -Jeremy- và tại sao cô cũng không còn liên lạc với gia đình và bạn bè kể từ khi kết hôn với Leo nữa... Cha mẹ cô kiên quyết muốn đưa cô về nhà với họ và Paige đồng ý, nghĩ rằng có thể cô đã kết hôn với Leo vì một số lợi ích chung nhưng cô vẫn muốn Leo tìm kiếm bằng chứng thuyết phục về cuộc hôn nhân của họ. Tuy rằng sau khi biết chuyện người vợ của mình đã mất hết kí ức về nhau khiến cho trái tim Leo gần như muốn tan vỡ trong sự đau khổ nhưng ngay khi cô và gia đình chuẩn bị đi, Leo vẫn cố chạy đến đưa cho Paige một đoạn tin nhắn thoại cuối cùng mà anh còn tìm được vào đêm hôm trước. Sau khi nghe được lời nhắn, Paige cảm giác lời nói của cô gái trong tin nhắn (mà thực chất là chính cô) rất lãng mạn và qua đó cũng cho thấy cuộc sống hôn nhân của hai người họ đang rất hạnh phúc. Paige rất vui vì anh đã tìm cho cô bằng chứng để cô có thể lấy lại trí nhớ và cuối cùng cô quyết định quay lại với Leo, hy vọng nó sẽ giúp cô lấy lại trí nhớ đã mất. Paige được bạn bè chào đón về nhà bằng một bữa tiệc bất ngờ, nhưng vì không thể nhớ được ai trong số họ, cô cảm thấy choáng ngợp và vô cùng bối rối.

Ngày hôm sau, Paige đến quán cà phê quen thuộc của cô ấy, nhưng không nhớ đã từng ở đó và lạc đường trở về. Cô ấy gọi cho mẹ mình vì không biết hoặc không nhớ số của Leo, và mẹ chở cô về tận ngôi nhà mà cô từng chung sống hạnh phúc với bố mẹ. Tối hôm đó, Leo và Paige được bố mẹ cô mời đi ăn tối nhưng anh bối rối và cảm thấy mình không phù hợp với gia đình của cô. Vào một bữa tiệc nữa của gia đình Paige, anh lại phải quay về trong sự thất vọng vì biết rằng Paige vẫn cố tìm cách để liên lạc với vị hôn phu cũ và đã có một cuộc xích mích giữa hai người (Leo và Jeremy). Vả lại, anh càng cố gắng giúp cô lấy lại trí nhớ đã mất, thì Paige càng muốn tìm hiểu lý do cô rời trường luật và việc phá bỏ hôn ước để có thể bắt đầu lại những chuyện đã qua. Thật vậy, trước buổi bữa tiệc Paige đã tìm cách đến văn phòng của Jeremy và hai người đã hôn nhau sau một cuộc trò chuyện nho nhỏ về quá khứ của mình. Mặc dù vậy nhưng bác sĩ vẫn khuyên cô nên lấp đầy những lỗ hổng trong trí nhớ hơn là sống trong sự sợ hãi về quá khứ của mình. Khi đám cưới của chị gái Gwen đang đến gần, Paige quyết định ở với bố mẹ cô cho đến khi đám cưới diễn ra. Dẫu cho Leo đã yêu cầu cô đi hẹn hò và dành một đêm cùng nhau để giúp cô nhớ lại lần đầu tiên mà hai người đã gặp nhau, nhưng mối quan hệ càng trở nên căng thẳng mà không thể tốt thêm.

Chính vì không hiểu được nhau mà Paige lại gia nhập trường luật và Leo phải ký giấy ly hôn. Tại một cửa hàng, cô gặp người bạn thân cũ Diane, tuy Diane cố tránh mặt Paige nhưng cô đã quay lại xin lỗi vì đã từng dây dưa với cha của Paige, đồng thời cũng hàm ý cảnh báo cho Paige về lý do tại sao cô ấy đã rời bỏ gia đình của mình. Khi cô đối mặt với mẹ mình về điều này, Rita nói với cô rằng cô quyết định ở lại với Bill vì tất cả những điều anh ấy đã làm đúng thay vì bỏ mặc anh ta vì một hành động sai trái nhưng Paige vẫn thất vọng vì mẹ không nói cho cô biết điều này. Paige sau đó hỏi Leo tại sao anh ấy không bao giờ nói với cô ấy, và anh ấy trả lời rằng anh ấy muốn giành được tình yêu của cô ấy thay vì xua đuổi cô ấy khỏi cha mẹ mình. Paige, trong khi ở trong lớp học, thay vì cô phải viết nội dung bài học thì cô bắt đầu phác thảo về một thứ gì đó; do đó khơi gợi lại lý do tại sao cô ấy lần đầu tiên rời trường luật. Bất chấp sự nghi ngờ của cha cô về việc bỏ học luật, cô trấn an ông rằng cô sẽ luôn là con gái của ông cho dù có thế nào đi nữa. Cô tiếp tục quan tâm đến nghệ thuật, cuối cùng quay trở lại với điêu khắc và vẽ. Mặc dù Jeremy thú nhận rằng anh ấy đã chia tay với bạn gái hiện tại của mình, nhưng anh vẫn hy vọng sẽ quay được lại với cô ấy,

Khi các mùa thay đổi, Leo thảo luận về triết lý của mình về "Khoảnh khắc tác động". "Một khoảnh khắc tác động mà tiềm năng thay đổi có những hiệu ứng gợn sóng vượt xa những gì chúng ta có thể dự đoán. Gửi một số hạt va chạm vào nhau, khiến chúng gần nhau hơn trước. họ". Trở lại phòng, Paige tìm thấy tấm thực đơn mà cô đã viết lời thề trong đám cưới và vô cùng xúc động. Bộ phim kết thúc với việc Paige tìm thấy Leo tại quán Café Mnemonic quen thuộc của họ và cùng anh đi thử một địa điểm mới thay vì những ám ảnh cũ.

Diễn viên

 Rachel McAdams trong vai Paige Collins
 Channing Tatum trong vai Leo Collins
 Jessica Lange trong vai Rita Thornton, mẹ Paige
 Sam Neill trong vai Bill Thornton, cha Paige
 Jessica McNamee trong vai Gwen Thornton, em gái Paige
 Wendy Crewson trong vai Dr. Fishman
 Tatiana Maslany trong vai Lily
 Lucas Bryant trong vai Kyle
 Scott Speedman trong vai Jeremy
 Joey Klein trong vai Josh
 Joe Cobden trong vai Jim
 Jeananne Goossen trong vai Sonia
 Dillon Casey trong vai Ryan
 Shannon Barnett trong vai Carrie
 Lindsay Ames trong vai Shana
 Kristina Pešić trong vai Lizbet
 Britt Irvin trong vai Lina
 Sarah Carter trong vai Diane
 Rachel Skarsten trong vai Rose

Sản xuất
Việc casting của Rachel McAdams và Channing Tatum đã được Variety thông báo vào tháng 6 năm 2010. Quá trình quay phim diễn ra từ tháng 8 đến tháng 11 năm 2010 tại Toronto và Chicago.

Lai lịch
Yêu lại từ đầu dựa trên mối quan hệ thực tế của Kim và Krickitt Carpenter, người đã viết một cuốn sách về cuộc hôn nhân của họ, còn được gọi là The Vow. Mười tuần sau đám cưới, vào ngày 18 tháng 9 năm 1993, cặp đôi dính vào một vụ tai nạn xe hơi nghiêm trọng. Krickitt bị chấn thương sọ não, điều này đã xóa sạch mọi ký ức về mối tình lãng mạn của cô với Kim cũng như cuộc hôn nhân của họ. Kim vẫn yêu vợ sâu đậm dù cô coi anh như người xa lạ sau vụ tai nạn. Tuy nhiên, vào năm 2018, anh ấy thừa nhận đã ngoại tình và họ đã ly hôn.

Âm nhạc

Nhạc phim được phát hành vào ngày 7 tháng 2 năm 2012, thông qua Rhino Records. Bản nhạc phim do Rachel Portman và Michael Brook viết và soạn nhạc, được phát hành dưới dạng kỹ thuật số trong một album riêng vào ngày 7 tháng 2 năm 2012, thông qua Madison Gate Records.

Phát hành

Phản hồi quan trọng
Trang web tổng hợp phê bình Rotten Tomatoes chấm cho bộ phim 31% đánh giá dựa trên 134 bài phê bình và điểm đánh giá trung bình là 4,95 / 10. Sự đồng thuận của trang web viết, "Channing Tatum và Rachel McAdams cố gắng hết sức với những gì họ được giao, nhưng Yêu lại từ đầu quá nông cạn và quen thuộc để thỏa mãn những khán giả xem phim ngày đêm phân biệt đối xử."  Trên Metacritic , chỉ định xếp hạng trung bình có trọng số cho các bài đánh giá, bộ phim nhận được điểm trung bình là 43/100 dựa trên 28 nhà phê bình, cho biết "các bài đánh giá hỗn hợp hoặc trung bình".

Emma Dibdin từ Total Film đã cho bộ phim xếp hạng ba sao trên năm sao, nhận xét, "có một sự ngọt ngào thiết yếu trong công việc ở đây, một phần là nhờ McAdams và một phần là câu chuyện tình yêu trong trẻo bất thường cuối cùng vẫn giữ được tình cảm."  Nhà phê bình của Empire, Helen O'Hara, cũng cho bộ phim xếp hạng ba sao trên năm. Cô nhận thấy McAdams "xuất sắc" và Tatum "đau lòng một cách đáng kinh ngạc" và kết luận, "Có thể bỏ qua một vài điểm yếu trong cốt truyện vì Yêu lại từ đầu tạo nên một bộ phim lãng mạn tuyệt vời - nếu hơi đẫm nước mắt - được diễn xuất xuất sắc. Bưu điện Washington, Stephanie Merry viết, "Thật xấu hổ khi mọi thứ quá đen trắng, bởi vì bộ phim có nhiều hứa hẹn hơn - và nhiều tiếng cười hơn - hơn là các đoạn giới thiệu". Cô ấy nói thêm "Tatum, mặc dù thiếu một chút về khả năng diễn xuất kịch tính, nhưng đã mang đến một số câu chuyện châm biếm đáng nhớ. Anh ấy và McAdams cũng có phản ứng hóa học."

Đánh giá bộ phim 2,5 trên 4 sao, Roger Ebert từ Chicago Sun-Times nhận thấy nó "đủ dễ chịu như một bộ phim hẹn hò, nhưng chỉ có vậy thôi." USA Today viết, "Nó có thể thu hút những người hâm mộ cuồng nhiệt nhất của những mối tình đẫm nước mắt như The Notebook , nhưng đó là một câu chuyện maudlin khó nuốt."  Betsy Sharkey, nhà phê bình phim từ Los Angeles Times viết, "Mặc dù có câu chuyện ngọt ngào, nhưng đây là một bộ phim khiến bạn muốn nhiều hơn. Quan tâm nhiều hơn, khóc nhiều hơn, yêu nhiều hơn."  James Berardinelli rất tiêu cực về bộ phim. Anh ấy viết, "với những đường nét sẽ làm hài lòng đám đông và sự tuân thủ công thức một cách thuộc lòng, [bộ phim này] hầu như không có những đặc điểm chuộc lỗi. Đây là đối với những phụ nữ trẻ, những gì Transformers dành cho những người đàn ông trẻ tuổi. Anh ấy kết luận rằng mô tả phim như một “sản phẩm vô tâm, không hồn”".

Phòng vé
Yêu lại từ đầu ra mắt ở vị trí số 1 trong tuần đầu công chiếu, với 15,4 triệu đô la vào ngày đầu công chiếu và 41,2 triệu đô la vào cuối tuần. Vào Ngày lễ tình nhân, bộ phim đã thu về 11,6 triệu đô la, phá vỡ kỷ lục 7,5 triệu đô la của Người mai mối (Hitch) cho ngày lễ tình nhân giữa tuần có doanh thu cao nhất.  Nó cũng kiếm được khoảng 9,7 triệu đô la quốc tế vào cuối tuần đó.

Vào cuối tuần kéo dài từ 24-26 tháng 2, Yêu lại từ đầu đã trở thành bộ phim đầu tiên của năm 2012 tại Bắc Mỹ vượt mốc 100 triệu USD và là bộ phim thứ ba vượt mốc 100 triệu USD trên toàn thế giới sau Underworld: Awakening và Journey 2: The Mysterious Island .  Bộ phim đã thu về 125 triệu đô la ở Bắc Mỹ và 71,1 triệu đô la ở các quốc gia khác với tổng số tiền là 196,1 triệu đô la trên toàn thế giới.  Đây là bộ phim chính kịch lãng mạn có doanh thu cao thứ tám kể từ năm 1980.  Các tài liệu từ vụ hack của Sony Pictures cho biết bộ phim đã thu về lợi nhuận 52 triệu đô la.

Các giải thưởng

Phương tiện gia đình
Đĩa DVD và Blu-ray được phát hành vào ngày 8 tháng 5 năm 2012.

Liên kết ngoài

Phim tiếng Anh
Phim lãng mạn
Phim của Screen Gems
Phim chính kịch Mỹ
Phim tiểu sử của Mỹ
Phim Mỹ
Phim chính kịch lãng mạn Mỹ
Phim về mất trí nhớ
Phim quay tại Chicago
Phim quay tại Illinois
Phim lấy bối cảnh ở Chicago


title: Croton barahonensis

text:
Croton barahonensis là một loài thực vật thuộc chi Ba đậu, họ Thầu dầu. Loài này mọc ở trên đảo Hispaniola của Cộng hòa Dominica.

Xem thêm

Danh sách các loài thuộc Chi Ba đậu

Tham khảo

Liên kết ngoài

B


title: Cá voi lưng gù

text:
Cá voi lưng gù (danh pháp hai phần: Megaptera Novaeangliae) là một loài cá voi tấm sừng hàm. Là một loài cá voi lớn, nó có chiều dài từ  và cân nặng khoảng 30-50 tấn. Cá voi lưng gù có một hình dạng cơ thể đặc biệt, vây ngực dài khác thường và đầu có u. Nó là một con vật nhào lộn, thường trồi lên mặt nước. Con đực tạo ra bài hát phức tạp, kéo dài từ 10 đến 20 phút và được lặp đi lặp lại trong nhiều giờ tại một thời điểm. Mục đích của bài hát là chưa rõ ràng, mặc dù nó xuất hiện để có một vai trò quan trọng trong giao phối.

Loài này được tìm thấy trong đại dương và biển trên toàn thế giới, cá voi lưng gù thường di chuyển khoảng cách lên đến  mỗi năm. Cá voi lưng gù chỉ ăn ở vùng cực vào mùa hè và di cư đến các vùng nước nhiệt đới và cận nhiệt đới để giao phối và sinh sản vào mùa đông. Trong mùa đông, cá voi lưng gù nhịn ăn và tiêu dần số mỡ dự trữ. Chế độ ăn của cá voi lưng gù gồm có động vật thân mềm và cá.

Phân loại
Mặc dù có liên quan đến những con cá voi khổng lồ của các chi Balaenoptera, cá voi lưng gù là thành viên duy nhất trong chi Megaptera của nó. Gần đây, việc phân tích trình tự DNA đã chỉ ra cá voi lưng gù có liên quan chặt chẽ với một số loài cá voi nhất định, đặc biệt là cá voi vây (B. physalus) và cả cá voi xám (Eschrichtius robustus).

Cá voi lưng gù lần đầu tiên được xác định bởi Mathurin Jacques Brisson vào năm 1756. Năm 1781, Georg Heinrich Borowski mô tả về loài này, chuyển tên gọi Brisson của nó sang tiếng Latinh, Balaena Novaeangliae. Năm 1804, Lacépède xếp cá voi lưng gù vào chi Balaenidae, đổi tên nó thành B.Jubartes. Năm 1846, John Edward công bố chi Megaptera, phân loại cá voi lưng gù vào chi này và đổi tên là Megaptera Longipinna, nhưng vào năm 1932, Remington Kellogg sửa tên loài thành Megaptera Novaeangliae. Tên gọi "cá voi lưng gù" thông thường của chúng có nguồn gốc từ cái lưng cong khi lặn. Tên chi Megaptera là từ tiếng Hy Lạp, có nghĩa là "cánh khổng lồ" nhằm nói đến hai chân chèo lớn phía trước của nó.

Nghiên cứu di truyền vào giữa năm 2014 bởi các nhà khảo sát Nam Cực của Anh xác nhận rằng các quần thể cá voi lưng gù ở Bắc Đại Tây Dương, Bắc Thái Bình Dương và Nam Đại Dương có nhiều khác biệt so với suy nghĩ trước đây. Một số nhà sinh vật học tin rằng chúng chia thành các phân loài riêng biệt và đang phát triển một cách độc lập với nhau.

Kích thước
Con đực trưởng thành hoàn toàn trung bình 13–14 m (43–46 ft). Con cái lớn hơn một chút ở độ cao 15–16 m (49–52 ft); một mẫu vật lớn được ghi nhận dài 19 m (62 ft) và có vây ngực dài 6 m (20 ft) mỗi vây.  Con cá voi lưng gù lớn nhất được ghi nhận, theo hồ sơ săn cá voi, là một con cái bị giết ở Caribê; nó dài 27 m (89 ft) với trọng lượng 90 mét tấn (99 tấn ngắn), mặc dù độ tin cậy của những dữ liệu cực kỳ không điển hình này là không thể xác nhận.  Con lớn nhất mà các nhà khoa học của Ủy ban Khám phá đo được là một con cái và một con đực ở độ cao lần lượt là 14,9 và 14,75 m (48,9 và 48,4 ft), mặc dù con số này nằm ngoài kích thước mẫu chỉ 63 con cá voi. Khối lượng cơ thể thường nằm trong khoảng 25–30 tấn (28–33 tấn ngắn), với những mẫu vật lớn nặng hơn 40 tấn (44 tấn ngắn).

Vây
Cho ăn khi bị bao vây bởi những người chèo thuyền kayak ở Port San Luis gần Avila (California, Mỹ)
Vây đuôi trắng đen dài có thể dài tới 1/3 chiều dài thân.

Một số giả thuyết cố gắng giải thích vây ngực của lưng gù, đây là vây dài nhất của bất kỳ loài giáp xác nào. Khả năng cơ động cao hơn nhờ các vây dài và tính hữu ích của việc tăng diện tích bề mặt để kiểm soát nhiệt độ khi di cư giữa các vùng khí hậu ấm và lạnh có thể đã hỗ trợ sự thích nghi này. Những chiếc vây ngực rất dài và nặng với một hàng núm giống như đốt ngón tay dọc theo mép trước của chúng là vũ khí hữu hiệu trong cuộc đối đầu với cá voi sát thủ.  Bò lưng gù thường bảo vệ các động vật khác trước sự tấn công của kẻ thù; Ví dụ, chúng được quan sát thấy can thiệp để bảo vệ một con cá voi xám vừa bị cá voi sát thủ giết chết. Các đeo mục kỉnh, sắc nét-dồn vào đường cùng lớn Coronula Diadema thường gắn ở đó, thêm một tương đương tự nhiên của knuckledusters.

Nhận dạng cá nhân
Các hoa văn khác nhau trên các con sán đuôi giúp phân biệt từng con. Việc xác định được thực hiện bằng cách so sánh số lượng màu trắng và màu đen và các vết sẹo trên sán. Những con cá voi lưng gù sau đó được đánh số danh mục. Một nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ năm 1973 đến năm 1998 về cá voi ở Bắc Đại Tây Dương đã cung cấp cho các nhà nghiên cứu thông tin chi tiết về thời gian mang thai, tốc độ tăng trưởng và thời kỳ đẻ, cũng như cho phép dự đoán dân số chính xác hơn bằng cách mô phỏng kỹ thuật đánh dấu thả-bắt lại.  Một danh mục ảnh về tất cả các loài cá voi Bắc Đại Tây Dương đã biết đã được phát triển trong thời kỳ này và được duy trì bởi Trường Đại học Đại Tây Dương.  Các dự án nhận dạng ảnh tương tự hoạt động trên khắp thế giới.

Hành vi

Lịch sử và sao chép
Các nghi thức lịch sự diễn ra trong những tháng mùa đông, sau khi di cư về phía xích đạo từ các khu kiếm ăn vào mùa hè gần các cực hơn. Cạnh tranh thường rất khốc liệt. Những con đực không liên quan, được mệnh danh là người hộ tống, thường xuyên theo dõi con cái, cũng như các cặp bê con. Con đực tập hợp thành các nhóm cạnh tranh xung quanh một con cái và đấu tranh giành quyền giao phối với cô ấy.  Quy mô nhóm lớn và đổ về khi những con đực rút lui không thành công và những con khác đến. Hành vi vi phạm bao gồm, spyhopping, lob-tailing, đuôi-tát, ngực vây-tát, cuống ném, sạc và parrying.

Bài hát của cá voi được cho là có vai trò quan trọng trong việc gây ra động dục ở cá cái  và trong việc lựa chọn bạn đời; tuy nhiên, nó cũng có thể được sử dụng giữa các con đực để thiết lập sự thống trị.  Cá voi lưng gù là loài đa tình, với một con cái có nhiều bạn tình đực trong suốt cuộc đời của mình.
Cá voi lưng gù cái với con bê của mình
Con cái thường sinh sản hai hoặc ba năm một lần. Thời gian mang thai là 11,5 tháng. Những tháng cao điểm để sinh là tháng Giêng và tháng Hai ở Bắc bán cầu, tháng bảy và tháng tám ở Nam bán cầu. Con cái đợi từ một đến hai năm trước khi sinh sản trở lại. Nghiên cứu gần đây về DNA ty thể cho thấy rằng các nhóm sống gần nhau có thể đại diện cho các nhóm sinh sản riêng biệt.  ca sinh nở của cá voi lưng gù hiếm khi được quan sát thấy. Một ca sinh nở ngoài khơi Madagascar đã xảy ra trong vòng bốn phút.  Cá voi lưng gù được biết đến là loài lai tạo với các loài cá voi khác; có một báo cáo được ghi chép đầy đủ về một con lai giữa cá voi lưng gù và cá voi xanh ở Nam Thái Bình Dương.

Tương tác giữa các loài
Cá voi lưng gù là một loài thân thiện tương tác với các loài động vật giáp xác khác như cá heo mũi chai. Cá voi bên phải tương tác với cá voi lưng gù.  Những hành vi này đã được ghi lại ở tất cả các đại dương.  Các ghi chép về cá voi lưng gù và cá voi lưng phải nam thể hiện những gì được hiểu là hành vi giao phối đã được ghi lại ngoài khơi bờ biển Mozambique  và Brazil.  Cá voi lưng gù xuất hiện trong các nhóm hỗn hợp với các loài khác, chẳng hạn như cá nhà táng xanh, vây, minke, xám và cá nhà táng.  Tương tác với xám, vây, và cá voi bên phải đã được quan sát. Các nhóm nghiên cứu đã quan sát thấy một con cá voi lưng gù đực hát một loại bài hát không xác định và tiếp cận một con cá voi vây ở Rarotonga vào năm 2014.  Một cá thể được quan sát đang chơi với một con cá heo mũi chai ở vùng biển Hawaii.  Sự cố cá voi lưng gù bảo vệ các động vật khác như hải cẩu và các loài cá voi khác khỏi cá voi sát thủ đã được ghi lại và quay phim. Các nghiên cứu về những sự cố như vậy chỉ ra rằng hiện tượng này có quy mô toàn loài và toàn cầu, với các sự cố được ghi nhận tại nhiều địa điểm khác nhau trên thế giới. Vào tháng 9 năm 2017 tại Rarotonga, Quần đảo Cook, nhà nghiên cứu sinh vật học cá voi và lặn với ống thở Nan Hauser đã báo cáo rằng hai con cá voi lưng gù trưởng thành đã bảo vệ cô khỏi một con cá mập hổ dài 4,5 m (15 ft), với một con cá voi đẩy cô ra khỏi con cá mập trong khi con còn lại dùng nó đuôi để chặn bước tiến của cá mập.

Bài hát
Quang phổ về giọng hát của cá voi lưng gù: chi tiết được hiển thị trong 24 giây đầu tiên của bản ghi âm "Hát trên lưng gù" dài 37 giây. Trong bản ghi âm này, các "bài hát" của cá voi thanh tao được nghe trước và sau một loạt các "nhấp chuột" giao tiếp ở giữa.
Cả cá voi lưng gù đực và cái đều phát ra âm thanh, nhưng chỉ cá đực tạo ra "bài hát" dài, to và phức tạp mà loài này nổi tiếng. Mỗi bài hát bao gồm một số âm thanh trong một thấp đăng ký, thay đổi trong biên độ và tần số và thường kéo dài 10-20 phút.  Các cá nhân có thể hát liên tục trong hơn 24 giờ. Động vật giáp xác không có dây thanh âm, thay vào đó, chúng tạo ra âm thanh thông qua một cấu trúc giống như thanh quản được tìm thấy trong cổ họng, cơ chế của nó vẫn chưa được xác định rõ ràng. Cá voi không phải thở ra để tạo ra âm thanh.

Cá voi trong một khu vực rộng lớn hát một bài hát. Tất cả những con lưng gù ở Bắc Đại Tây Dương hát cùng một bài hát, trong khi những con ở Bắc Thái Bình Dương hát một bài khác. Bài hát của mỗi quần thể thay đổi từ từ trong khoảng thời gian nhiều năm mà không lặp lại.

Các nhà khoa học không chắc chắn về mục đích của các bài hát của cá voi. Chỉ những con đực mới hót, cho thấy một mục đích là để thu hút con cái hoặc gây động dục ở con cái.  Tuy nhiên, nhiều con cá voi được quan sát để tiếp cận ca sĩ là những con đực khác, thường dẫn đến xung đột. Do đó, ca hát có thể là một thách thức đối với những con đực khác.  Một số nhà khoa học đã đưa ra giả thuyết rằng bài hát có thể phục vụ chức năng định vị bằng tiếng vang.  Trong mùa kiếm ăn, cá lưng gù phát ra tiếng kêu không liên quan để lùa cá vào lưới bong bóng của chúng.

Cá voi lưng gù tạo ra những âm thanh khác để giao tiếp, chẳng hạn như càu nhàu, rên rỉ, khịt mũi và sủa.

Thở
Cá voi là động vật có vú thở bằng không khí phải nổi lên để lấy không khí cần thiết. Vây lưng mập mạp có thể nhìn thấy ngay sau cú đánh (thở ra) khi cá voi nổi lên, nhưng biến mất vào thời điểm những con sán nổi lên. Cá lưng gù có một bụi rậm hình trái tim dài 3 m (9,8 ft) xuyên qua các lỗ thổi. Nhìn chung chúng không ngủ trên bề mặt mà chúng phải tiếp tục thở. Có thể chỉ một nửa bộ não của họ ngủ cùng một lúc, với một nửa quản lý quá trình lặn trên bề mặt mà không đánh thức nửa kia.

Di chuyển
Các mô hình di cư và tương tác xã hội đã được khám phá trong những năm 1960,  và bằng các nghiên cứu sâu hơn vào năm 1971.  Calambokidis et al. cung cấp "đánh giá định lượng đầu tiên về cấu trúc di cư của cá voi lưng gù trong toàn bộ lưu vực Bắc Thái Bình Dương."

Phạm vi và môi trường sống
Cá lưng gù sinh sống ở tất cả các đại dương lớn, trong một dải rộng chạy từ rìa băng Nam Cực đến vĩ độ 81 ° N. Bốn quần thể toàn cầu là quần thể Bắc Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Nam Đại Dương và Ấn Độ Dương. Các quần thể này là khác biệt. Mặc dù loài này có sự phân bố theo vùng quốc tế và thường không được coi là vượt qua đường xích đạo, nhưng các quan sát theo mùa tại Cape Verde cho thấy có thể có sự tương tác giữa các quần thể từ cả hai bán cầu.  Ngoài nhóm Biển Ả Rập, sự hiện diện quanh năm đã được xác nhận giữa các vùng biển của Anh và Na Uy.  Các khu vực trú đông trên toàn cầu chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng hoặc chưa được phát hiện, chẳng hạn như xung quanh quần đảo Pitcairn, Quần đảo Bắc Mariana (ví dụ Marpi  và CK Reefs vùng phụ cận với Saipan), Quần đảo Volcano, Vịnh Pasaleng, Trindade và Martin Vaz, Mauritius, và Aldabra.

Cá voi từng không phổ biến ở Địa Trung Hải và Biển Baltic, nhưng đã tăng cường sự hiện diện của chúng ở cả hai vùng biển khi quần thể toàn cầu phục hồi. Sự gia tăng gần đây trong lưu vực Địa Trung Hải, bao gồm cả việc nhìn thấy lại, cho thấy rằng nhiều cá voi hơn có thể di cư vào biển nội địa trong tương lai, không chỉ để trú đông mà còn để kiếm ăn.  Cá lưng gù cũng đang có dấu hiệu mở rộng trở lại các dãy cũ, chẳng hạn như Scotland,  Skagerrak và Kattegat,  cũng như các vịnh hẹp Scandinavia như Kvænangen, nơi chúng đã không được quan sát thấy trong nhiều thập kỷ.

Ở Bắc Đại Tây Dương, các khu vực kiếm ăn trải dài từ Scandinavia đến New England. Sự sinh sản xảy ra ở Caribê và Cape Verde.  Ở Nam Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, cá voi có thể sinh sản ở ngoài khơi Brazil, cũng như các bờ biển trung, nam và đông nam châu Phi (bao gồm cả Madagascar).  chuyến thăm của cá voi vào Vịnh Mexico không thường xuyên, nhưng đã xảy ra ở vùng vịnh này trong lịch sử.  Ở Nam Đại Tây Dương, khoảng 10% dân số thế giới của loài này có thể di cư đến Vịnh Guinea. So sánh các bài hát ở Cape Lopez và Abrolhos Archipelagochỉ ra rằng sự giao thoa xuyên Đại Tây Dương giữa các nhóm dân cư phía tây và đông nam xảy ra.

Một lượng lớn dân cư trải rộng trên quần đảo Hawaii vào mỗi mùa đông, từ đảo Hawaii ở phía nam đến đảo san hô Kure ở phía bắc.  Những con vật này kiếm ăn ở các khu vực từ bờ biển California đến Biển Bering.  Cá voi lưng gù lần đầu tiên được quan sát thấy ở vùng biển Hawaii vào giữa thế kỷ 19 và có thể đã chiếm ưu thế so với cá voi lưng phải Bắc Thái Bình Dương, vì cá voi lưng phải bị săn đuổi đến mức gần như tuyệt chủng.

Một nghiên cứu năm 2007 đã xác định bảy cá thể trú đông ngoài khơi bờ biển Thái Bình Dương của Costa Rica đã đi từ Nam Cực - khoảng 8.300 km (5.200 dặm). Được xác định bởi các kiểu đuôi độc đáo của chúng, những con vật này đã thực hiện cuộc di cư dài nhất được ghi nhận là động vật có vú.  Tại Úc, hai quần thể di cư chính đã được xác định, ngoài khơi bờ biển phía tây và phía đông. Hai quần thể này là khác biệt, chỉ có một vài con cái trong mỗi thế hệ lai giữa hai nhóm.

Ở Panama và Costa Rica, cá voi lưng gù đến từ cả Nam bán cầu (tháng 7 - tháng 10 với hơn 2.000 con) và Bắc bán cầu (tháng 12 - tháng 3 với số lượng khoảng 300 con).  quần thể Nam Thái Bình Dương di cư ngoài lục địa New Zealand, Quần đảo Kermadec và Tasmania đang tăng lên, nhưng ít nhanh hơn ở vùng biển Australia do Liên Xô đánh bắt cá voi trái phép trong những năm 1970.

Một số môi trường sống tái tạo đã được xác nhận, đặc biệt là ở Bắc và Nam Đại Tây Dương (ví dụ như bờ biển Anh và Ailen, eo biển Anh)  đến các bờ biển ở phía bắc như Biển Bắc và Biển Wadden, nơi lần đầu tiên nhìn thấy được xác nhận kể từ năm 1755 được thực hiện ở 2003,  Nam Thái Bình Dương (ví dụ như các bờ biển của New Zealand và Niue), các hòn đảo nổi của Chile như Isla Salas y Gómez và Đảo Phục Sinh, nơi đã xem xét các khả năng về các khu trú đông không có giấy tờ,  chúa phía nam Chile và Peru (ví dụ như Vịnh Penas, eo biển Magellan,Beagle Channel)  và ở châu Á, chẳng hạn như ở Philippines, quần đảo Babuyan, Cagayan (tỷ lệ tử vong của loài hiện đại đầu tiên trên toàn quốc là vào năm 2007),  Calayan  và Vịnh Pasaleng, quần đảo Ryukyu, Quần đảo Núi lửa ở Nhật Bản, Quần đảo Bắc Mariana gần đây  lại trở thành những nơi trú đông ổn định / đang phát triển trong khi Quần đảo Marshall,  Việt Nam, Đài Loan và Trung Quốcbờ biển phục hồi chậm hoặc không rõ ràng.  Vào năm 2020, một con cá voi được phát hiện lang thang tại sông Saint Lawrence ở Montreal  và một con Migaloo ở vùng biển Úc.

Ở Châu Á
Cảnh tượng hiếm thấy ở Sri Lanka.
Cá voi lại di cư ra khỏi quần đảo Nhật Bản và vào Biển Nhật Bản. Mối liên hệ giữa những đàn cá voi này và những con cá voi được nhìn thấy ở Biển Okhotsk, trên các bờ biển Kamchatka và xung quanh Quần đảo Commander đã được nghiên cứu.  phân bố mùa đông trong lịch sử có thể rộng hơn và phân bố nhiều hơn về phía nam, vì cá voi được nhìn thấy ở các khu vực dọc theo Biển Batanes, Sulu và Celebes bao gồm ngoài khơi Palawan, Luzon, Malaysia và Mindanao, với mật độ cao hơn xung quanh Mũi Eluanbi ngày nay vàVườn quốc gia Kenting.  lần nhìn thấy chưa được xác nhận đã được báo cáo gần Borneo vào thời hiện đại.  Xác nhận đầu tiên ở Đài Loan hiện đại là về một cặp ngoài khơi Hoa Liên vào năm 1994, tiếp theo là cuộc chạy trốn thành công khỏi bị vướng ở Đài Đông vào năm 1999,  và liên tục nhìn thấy xung quanh Đảo Orchid vào năm 2000.  Một số ít / không ai thường xuyên di cư. vào Công viên Quốc gia Kenting.  Ngoài ra, mặc dù việc nhìn thấy được báo cáo gần như hàng năm ở ngoài khơi Quần đảo Green và Orchid, thời gian lưu trú tương đối ngắn ở vùng biển này cho thấy sự phục hồi do không xảy ra kiếm ăn vào mùa đông. nhìn thấy, bao gồm cả một cặp bê con, đã xảy ra dọc theo bờ biển phía đông Đài Loan.  Xung quanh Hồng Kông, hai vụ nhìn thấy được ghi lại trong tài liệu đã được ghi lại vào năm 2009 và năm 2016. Một trong những lầnnhìn thấy được ghi nhậnđầu tiên ở Hoàng Hải là của một nhóm 3 người hoặc 4 cá thể, bao gồm cả một cặp bò / bê ở huyện Changhai vào tháng 10 năm 2015.

Kể từ tháng 11 năm 2015, cá voi tập trung quanh Hachijō-jima, xa về phía bắc so với các khu vực sinh sản được biết đến ở quần đảo Bonin. Tất cả các hoạt động sinh sản ngoại trừ việc sinh đẻ đã được xác nhận vào tháng 1 năm 2016. Điều đó làm cho Hachijo-jima trở thành nơi sinh sản ở cực bắc trên thế giới,  về phía bắc của các khu sinh sản như Amami Ōshima, Đảo Midway,  và Bermuda.

Biển Ả Rập
Một dân số không di cư ở Biển Ả Rập vẫn ở đó quanh năm.  Các cuộc di cư hàng năm điển hình hơn bao phủ tới 25.000 km (16.000 mi), khiến nó trở thành một trong những loài động vật có vú đi du lịch nhiều nhất. Các nghiên cứu di truyền và khảo sát trực quan chỉ ra rằng nhóm Ả Rập là nhóm bị cô lập nhất trong tất cả các nhóm lưng gù và là nhóm có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất, số lượng có thể ít hơn 100 loài.  Trong Biển Ả Rập, Đảo Masirah và Vịnh Masirah, Quần đảo Halaniyat và Vịnh Kuria Muria là những điểm nóng của loài này.

Cá voi trong lịch sử thường phổ biến ở các vùng nước lục địa và cận biên như quần đảo Hallaniyat,  dọc theo bờ biển Ấn Độ, Vịnh Ba Tư  và Vịnh Aden, và những cuộc di cư gần đây vào vùng vịnh bao gồm cả các cặp bê con.  Không biết liệu những con cá voi được nhìn thấy ở Biển Đỏ có nguồn gốc từ quần thể này hay không,  tuy nhiên việc nhìn thấy đã tăng lên kể từ năm 2006 ngay cả ở phần phía bắc của biển như ở Vịnh Aqaba. Các cá nhân có thể đến Maldives, Sri Lanka hoặc xa hơn về phía đông. Những người bị gù lưng đã được coi là khá lang thang ở Vịnh Ba Tư, tuy nhiên các nghiên cứu mới cho thấy có thể mong đợi sự xuất hiện thường xuyên hơn.

Nguồn gốc của cá voi xuất hiện ở Maldives không rõ ràng từ các quần thể Ả Rập hay nam Thái Bình Dương, và có thể có sự trùng lặp.

Cho ăn và động vật ăn thịt
Cá lưng gù kiếm ăn chủ yếu vào mùa hè và sống nhờ chất béo dự trữ trong mùa đông.  Chúng chỉ kiếm ăn hiếm khi và có cơ hội ở vùng biển trú đông của chúng. Cá voi lưng gù là một thợ săn tràn đầy năng lượng, lấy nhuyễn thể và cá học nhỏ như vị thành niên Đại Tây Dương và cá hồi Thái Bình Dương, cá trích, cá ốt vảy và lance cát Mỹ, cũng như Đại Tây Dương cá thu, cá minh thái, cá tuyết chấm đen và Đại Tây Dương mòi dầu ở Bắc Đại Tây Dương. Chúng đã được ghi nhận là kiếm ăn cơ hội gần các trại sản xuất cá giống ở Đông Nam Alaska, ăn cá hồi được thả từ trại giống.  Nhuyễn thể và động vật chân chèo là những loài săn mồi ở vùng biển Úc và Nam Cực.  lưng gù săn mồi bằng cách tấn công trực tiếp hoặc bằng cách làm choáng con mồi bằng cách đập vào mặt nước bằng vây ngực hoặc sán.

Lưới bong bóng
Bài chi tiết: Nuôi bằng lưới bong bóng

Cá voi lưng gù có số lượng săn mồi đa dạng nhất trong tất cả các loài cá voi tấm sừng hàm.  Kỹ thuật phát minh nhất của nó được gọi là cho ăn bằng lưới bong bóng; một đàn cá voi bơi trong một vòng tròn thu nhỏ thổi bong bóng bên dưới một trường săn mồi. Vòng bong bóng co lại bao quanh ngôi trường và giới hạn nó trong một hình trụ ngày càng nhỏ hơn. Vòng này có thể bắt đầu có đường kính gần 30 m (98 ft) và có sự hợp tác của hàng chục loài động vật. Sử dụng một camera hành trình gắn trên lưng cá voi, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng một số con cá voi thổi bong bóng, một số lặn sâu hơn để lùa cá lên mặt nước và những con khác lùa con mồi vào lưới bằng cách kêu. Những con cá voi sau đó bất ngờ bơi ngược lên qua "lưới", miệng há hốc mồm, nuốt chửng hàng nghìn con cá trong một ngụm. Sau đó, nước được vắt ra qua các tấm lá sừng trong miệng để lọc bỏ con mồi.

Cái gọi là cho ăn tôm hùm đã được quan sát thấy ở Bắc Đại Tây Dương. Kỹ thuật này bao gồm việc cá voi dùng đuôi vỗ mạnh vào bề mặt đại dương từ một đến bốn lần trước khi tạo ra lưới bong bóng.  Sử dụng phân tích khuếch tán dựa trên mạng lưới, các tác giả nghiên cứu lập luận rằng những con cá voi này đã học được hành vi từ những con cá voi khác trong nhóm trong khoảng thời gian 27 năm để phản ứng với sự thay đổi hình thức săn mồi chính.

Cá voi sát thủ và cá mập săn mồi
Những vết sẹo có thể nhìn thấy cho thấy cá voi sát thủ (orcas) có thể săn mồi khi chưa trưởng thành lưng gù, mặc dù việc săn bắn gần đây chưa bao giờ được chứng kiến và các cuộc tấn công được cho là hời hợt trong tự nhiên.  Tuy nhiên, một nghiên cứu năm 2014 ngoài khơi Tây Úc  quan sát thấy rằng khi có số lượng lớn, những con lưng gù non có thể bị tấn công và đôi khi bị giết bởi orcas. Hơn nữa, các bà mẹ và người lớn (có thể có liên quan) hộ tống trẻ sơ sinhđể ngăn chặn sự săn mồi như vậy. Gợi ý là khi cá lưng gù gần như tuyệt chủng trong kỷ nguyên săn bắt cá voi, lũ Orcas đã quay sang con mồi khác, nhưng hiện đang tiếp tục hoạt động cũ của chúng. Cũng có bằng chứng cho thấy cá voi lưng gù sẽ chống lại hoặc tấn công cá voi sát thủ đang tấn công bê con hoặc con non cũng như các thành viên của các loài khác.  Những con cá mập trắng khổng lồ là một động vật ăn thịt khẳng định con cá voi lưng gù. Vào năm 2020, các nhà sinh học biển Dines và Gennari et al., đã công bố một sự việc được ghi lại mà họ đã ghi lại vào năm 2019 trên tạp chí "Nghiên cứu Biển và Nước ngọt" về một nhóm cá mập trắng lớn có hành vi giống như một bầy để tấn công và giết chết một con cá voi lưng gù trưởng thành còn sống. Những con cá mập đã sử dụng chiến lược tấn công cổ điển mà chúng đã sử dụng đối với các loài có vòi như hải cẩu và sư tử biển khi tấn công cá voi, thậm chí sử dụng chiến thuật cắn và nhổ chúng sử dụng đối với những con mồi nói trên. Vụ việc là tài liệu đầu tiên được biết đến về việc người da trắng lớn chủ động giết một con cá voi tấm sừng hàm lớn và là tài liệu đầu tiên được biết đến về một con cá voi lưng gù còn sống trở thành nạn nhân của loài cá mập này. Một vụ việc thứ hai liên quan đến việc cá mập trắng lớn giết chết cá voi lưng gù đã được ghi nhận ở ngoài khơi Nam Phi. Con cá mập được ghi lại đã xúi giục vụ tấn công là một con cái có biệt danh "Helen". Làm việc một mình, con cá mập tấn công một con cá voi lưng gù cao 33 ft (10 m) bằng cách tấn công vào đuôi của con cá voi này để làm tê liệt và chảy máu con cá voi trước khi nó tìm cách dìm con cá voi bằng cách cắn vào đầu và kéo nó xuống nước. Cuộc tấn công đã được chứng kiến qua máy bay không người lái của nhà sinh vật biển Ryan Johnson, người cho biết cuộc tấn công diễn ra trong khoảng 50 phút trước khi con cá mập giết thành công con cá voi. Johnson cho biết thêm rằng con cá mập có thể đã lập chiến lược tấn công của mình để giết một con vật lớn như vậy, và có thể đã có kinh nghiệm tấn công những con giáp xác lớn như vậy trước đó.

Mối quan hệ với con người

Cá voi
Cá voi lưng gù bị săn bắt ngay từ thế kỷ 18. Vào thế kỷ 19, nhiều quốc gia (đặc biệt là Hoa Kỳ) đang săn bắt loài động vật này nhiều ở Đại Tây Dương và ở mức độ thấp hơn ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Sự ra đời vào cuối thế kỷ 19 của chiếc lao công nổ đã cho phép những người săn bắt cá voi đẩy nhanh tiến độ của họ. Điều này cùng với việc săn bắt ở Nam Cực bắt đầu từ năm 1904 đã làm giảm mạnh quần thể cá voi. Trong suốt thế kỷ 20, hơn 200.000 người bị gù lưng đã được thực hiện, làm giảm hơn 90% dân số toàn cầu. Các quần thể Bắc Đại Tây Dương giảm xuống còn 700 cá thể.

Cấm
Năm 1946, Ủy ban đánh bắt cá voi quốc tế (IWC) được thành lập để giám sát ngành công nghiệp này. Họ áp đặt các quy định săn bắn và tạo ra các mùa săn bắn. Để ngăn chặn sự tuyệt chủng, IWC đã cấm săn bắt cá voi lưng gù vì mục đích thương mại vào năm 1966. Vào thời điểm đó, quần thể cá voi đã giảm xuống còn khoảng 5.000 con.  Lệnh cấm vẫn có hiệu lực kể từ năm 1966.

Trước khi đánh bắt cá voi thương mại, quần thể có thể lên tới 125.000 con. Riêng khu vực Bắc Thái Bình Dương giết người ước tính là 28.000.  Liên Xô cố tình ghi chép lại sản lượng khai thác của mình một cách cố ý; Liên Xô báo cáo đánh bắt được 2.820 con từ năm 1947 đến năm 1972, nhưng con số thực là hơn 48.000 con.

Kể từ năm 2004, việc săn bắn bị hạn chế đối với một vài loài động vật mỗi năm ngoài khơi đảo Bequia thuộc vùng Caribe thuộc quốc gia St. Vincent và Grenadines.  Việc khai thác được cho là không đe dọa đến người dân địa phương. Nhật Bản đã lên kế hoạch giết 50 con bò gù trong vụ 2007/08 theo chương trình nghiên cứu JARPA II của mình. Thông báo đã làm dấy lên các cuộc phản đối toàn cầu.  Sau chuyến thăm Tokyo của chủ tịch IWC đề nghị người Nhật hợp tác phân loại sự khác biệt giữa các quốc gia ủng hộ và chống cá voi trong ủy ban, hạm đội săn cá voi Nhật Bản đã đồng ý không nhận cá voi lưng gù trong suốt hai năm. sẽ cần để đạt được một thỏa thuận chính thức.

Năm 2010, IWC đã cho phép người dân bản địa của Greenland săn một vài con cá voi lưng gù trong ba năm sau đó.

Tại Nhật Bản, cá voi lưng gù, cá voi minke, cá nhà táng và nhiều loài Odontoceti nhỏ hơn khác, bao gồm các loài cực kỳ nguy cấp như cá voi trơn Bắc Thái Bình Dương, cá voi xám và cá voi vây phương bắc, đã trở thành mục tiêu của các vụ đánh bắt bất hợp pháp. Những người đi săn sử dụng lao công để săn cá heo hoặc cố tình lùa cá voi vào lưới, báo cáo chúng là trường hợp vướng vào lưới. Thịt gù có thể tìm thấy ở các chợ. Trong một trường hợp, những con cá voi lưng gù với số lượng không xác định đã bị săn bắt bất hợp pháp trong các Vùng Kinh tế Đặc quyền của các quốc gia chống săn bắt cá voi như ngoài khơi Mexico và Nam Phi.

Ngắm cá voi
Lưng gù vi phạm gần bờ biển
Ngắm cá voi là hoạt động giải trí khi quan sát những con cá lưng gù trong tự nhiên. Những người tham gia quan sát từ trên bờ hoặc trên thuyền du lịch. Những đứa trẻ lưng gù thường tò mò về những đồ vật ở gần. Một số cá nhân, được gọi là "giao hữu", tiếp cận gần thuyền quan sát cá voi, thường ở dưới hoặc gần thuyền trong nhiều phút. Bởi vì cá lưng gù thường dễ tiếp cận, tò mò, dễ nhận dạng cá nhân và thể hiện nhiều hành vi, chúng đã trở thành trụ cột của du lịch cá voi trên khắp thế giới. Hawaii đã sử dụng khái niệm " du lịch sinh thái " để thu lợi từ các loài mà không giết chúng. Doanh nghiệp này mang lại doanh thu 20 triệu đô la mỗi năm cho nền kinh tế của bang.

Những cá nhân đáng chú ý

Cá voi Tay
Giáo sư John Struthers sắp mổ xẻ Cá voi Tay, Dundee, do George Washington Wilson chụp năm 1884
Vào tháng 12 năm 1883, một con đực lưng gù bơi lên Firth of Tay ở Scotland, qua nơi sau đó là cảng săn cá voi Dundee. Bị phá hoại trong một cuộc săn lùng thất bại, nó được tìm thấy đã chết ở Stonehaven một tuần sau đó. Thân thịt của nó đã được một doanh nhân địa phương, John Woods, trưng bày trước công chúng, cả ở địa phương và sau đó là một cuộc triển lãm lưu diễn tới Edinburgh và London. Con cá voi được giải phẫu bởi Giáo sư John Struthers, người đã viết bảy bài báo về giải phẫu của nó và một chuyên khảo năm 1889 về lưng gù.

Migaloo
"Migaloo" chuyển hướng đến đây. Đối với chiến dịch chống săn bắt cá voi của Hiệp hội Bảo tồn Sea Shepherd, hãy xem Chiến dịch Migaloo.

Xem thêm: Ngắm cá voi ở Úc
Có thể Migaloo đã nhìn ra Công viên Quốc gia Hoàng gia
Một con cá voi lưng gù bạch tạng di chuyển ngược xuôi trên bờ biển phía đông Australia đã trở nên nổi tiếng trên các phương tiện truyền thông địa phương vì vẻ ngoài hiếm có, toàn màu trắng của nó. Migaloo là mẫu vật duy nhất được biết đến ở Úc toàn màu trắng  và là một người bạch tạng thực sự.  Được nhìn thấy lần đầu tiên vào năm 1991, con cá voi này được đặt tên theo một từ bản địa của Úc có nghĩa là "chó trắng". Để ngăn những người ngắm cảnh đến gần một cách nguy hiểm, chính quyền Queensland đã ban hành một khu vực cấm 500 m (1600 ft) xung quanh anh ta.

Humphrey

Năm 1985, Humphrey bơi vào Vịnh San Francisco rồi ngược sông Sacramento về phía Rio Vista.  Năm năm sau, Humphrey quay trở lại và mắc kẹt trên một bãi bồi ở Vịnh San Francisco ngay phía bắc của Sierra Point bên dưới tầm nhìn của những người xem từ các tầng trên của Tòa nhà Dakin. Anh ta đã hai lần được cứu bởi Trung tâm Động vật có vú biển và các nhóm liên quan khác ở California.  Anh ta được kéo ra khỏi bãi bồi với một lưới chở hàng lớn và sự giúp đỡ của Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Hoa Kỳ. Cả hai lần, anh đều được dẫn đường trở lại Thái Bình Dương thành công bằng cách sử dụng "lưới âm thanh" trong đó những người trong một đội thuyền tạo ra tiếng động khó chịu phía sau cá voi bằng cách đập vào ống thép, một kỹ thuật đánh cá của Nhật Bản được gọi là oikami. Cùng lúc đó, những âm thanh hấp dẫn của cá voi lưng gù chuẩn bị kiếm ăn được phát ra từ một chiếc thuyền hướng ra biển khơi.  Ông được nhìn thấy lần cuối ở vùng lân cận của Quần đảo Farallon vào năm 1991.

Phương tiện
Xem thêm: Danh sách cách phát âm của cá voi

Các bài phân tích về các bài hát của cá voi trong những năm 1960 đã thu hút sự quan tâm của giới truyền thông trên toàn thế giới và thuyết phục công chúng rằng cá voi rất thông minh, hỗ trợ những người ủng hộ việc đánh cá

Trạng thái

Đe doạ
Một con gù chết trôi dạt vào gần Big Sur, California
Trong khi nạn săn bắt cá voi không còn đe dọa các loài này, các cá thể dễ bị va chạm với tàu, vướng vào ngư cụ và ô nhiễm tiếng ồn.  Giống như các loài giáp xác khác, cá lưng gù có thể bị thương do tiếng ồn quá mức. Vào thế kỷ 19, hai con cá voi lưng gù được phát hiện đã chết gần các địa điểm bị nổ mìn dưới đáy đại dương lặp đi lặp lại, với chấn thương do chấn thương và gãy xương ở tai.

Saxitoxin, một chất độc có vỏ gây tê liệt từ cá thu bị nhiễm độc, có liên quan đến cái chết của cá voi lưng gù.

Các nhà nghiên cứu cá voi dọc theo Bờ biển Đại Tây Dương báo cáo rằng đã có nhiều cá voi mắc cạn với dấu hiệu bị tàu thuyền đâm và vướng ngư cụ trong những năm gần đây hơn bao giờ hết. Các NOAA ghi 88 bị mắc kẹt cá voi lưng gù giữa tháng 1 năm 2016 và tháng hai năm 2019. Đây được hơn gấp đôi so với số lượng cá voi bị mắc kẹt giữa năm 2013 và năm 2016. Do sự gia tăng con cá voi bị mắc kẹt NOAA tuyên bố một sự kiện tử vong bất thường vào tháng Tư năm 2017. Tuyên bố này vẫn đứng. Điều phối viên ứng phó với nạn mắc cạn của thủy cung Virginia Beach, Alexander Costidis cho biết kết luận là hai nguyên nhân gây ra các hiện tượng tử vong bất thường này là sự tương tác và vướng mắc của các tàu.

Bảo tồn
Cá voi lưng gù trong Công viên Tự nhiên Quốc gia Uramba Bahía Málaga của Colombia, một địa điểm ưa thích để cá voi sinh con, khiến nó trở thành một địa điểm du lịch [

Dân số trên toàn thế giới ít nhất là 80.000 con, với 18.000–20.000 con ở Bắc Thái Bình Dương,  khoảng 12.000 con ở Bắc Đại Tây Dương  và hơn 50.000 con ở Nam bán cầu,  giảm so với dân số 125.000 con trước khi săn cá voi.

Các NOAA cam kết bảo vệ và khôi phục con cá voi lưng gù. NOAA ban hành các hạn chế tốc độ tàu nhằm bảo vệ loài cá voi phải Bắc Đại Tây Dương đang bị đe dọa và nhiều loài cá voi khác. Chúng phản ứng với những con cá voi chết, bị thương hoặc bị vướng. Họ cũng giáo dục những người quan sát cá voi, khách du lịch và người điều hành tàu về việc xem cá voi lưng gù có trách nhiệm. NOAA làm việc để phát triển các phương pháp để giảm bớt sự đình công của tàu và giảm nguy cơ vướng vào ngư cụ. Công việc của NOAA sẽ giúp giảm số lượng cá voi lưng gù tử vong.

Ít quan tâm nhất
Vào tháng 8 năm 2008, IUCN đã thay đổi tình trạng của cá lưng gù từ Dễ bị tổn thương sang Ít phải lo ngại, mặc dù hai quần thể con vẫn còn nguy cấp.  Hoa Kỳ đang xem xét việc liệt kê các quần thể lưng gù riêng biệt, vì vậy các nhóm nhỏ hơn, chẳng hạn như lưng gù Bắc Thái Bình Dương, ước tính lên tới 18.000–20.000 con, có thể bị hủy niêm yết. Này được thực hiện khó khăn bởi sự di cư của cá voi lưng gù, có thể mở rộng 5157 dặm (8299 km) từ Nam Cực đến Costa Rica.  Ở Costa Rica, Công viên Quốc gia Hải dương Ballena được thiết kế để bảo vệ lưng gù.

Các khu vực mà dữ liệu dân số bị hạn chế và các loài có thể có nguy cơ cao hơn bao gồm Biển Ả Rập, Tây Bắc Thái Bình Dương, bờ biển phía Tây của Châu Phi và một phần của Châu Đại Dương.

Loài này được xếp vào danh sách dễ bị tổn thương vào năm 1996 và có nguy cơ tuyệt chủng gần đây vào năm 1988. Hầu hết các loài được giám sát đã phục hồi kể từ khi kết thúc đánh bắt cá voi thương mại.  Ở Bắc Đại Tây Dương, đàn bò được cho là đang tiến gần đến mức săn mồi trước. Tuy nhiên, loài này được coi là có nguy cơ tuyệt chủng ở một số quốc gia, bao gồm cả Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ
Một phân tích năm 2008 của Bộ Thương mại Hoa Kỳ (SPLASH) lưu ý rằng nhiều thách thức đối với việc xác định tình trạng phục hồi bao gồm việc thiếu các ước tính dân số chính xác, sự phức tạp bất ngờ của cấu trúc dân số và sự di cư của họ. Báo cáo dựa trên dữ liệu thu thập từ năm 2004 đến năm 2006. Vào thời điểm đó, dân số Bắc Thái Bình Dương là khoảng 18.302 người.  Ước tính này phù hợp với tốc độ phục hồi vừa phải đối với một dân số đang suy kiệt, mặc dù nó được coi là "sự gia tăng đáng kể về sự phong phú" so với các ước tính khác sau những năm 1960. Để so sánh, Calambokidis et al. ước tính 9,819,  bao gồm 1991–1993. Điều này thể hiện sự gia tăng dân số hàng năm 4% từ năm 1993 đến năm 2006. Khu bảo tồn được cung cấp bởi các công viên quốc gia Hoa Kỳ, chẳng hạn như Vườn quốc gia và Khu bảo tồn Vịnh Glacier và Bờ biển Quốc gia Cape Hatteras, đã trở thành những nhân tố chính trong việc phục hồi dân số.

Canada
Ngoài khơi bờ biển phía tây Canada, Khu bảo tồn Biển Quốc gia Gwaii Haanas có diện tích 3.400 km vuông (1.300 sq mi). Đây là "một môi trường kiếm ăn chính" của dân cư Bắc Thái Bình Dương. Môi trường sống quan trọng của chúng trùng lặp với các tuyến đường vận chuyển bằng tàu chở dầu giữa Canada và các đối tác thương mại phía đông.  Năm 2005, quần thể Bắc Thái Bình Dương bị liệt vào danh sách bị đe dọa theo Đạo luật về Các loài có nguy cơ (SARA) của Canada. Vào ngày 19 tháng 4 năm 2014, Bộ Môi trường đã khuyến nghị một sửa đổi đối với SARA để hạ cấp tình trạng của chúng ngoài khơi bờ biển Thái Bình Dương từ "bị đe dọa" xuống "các loài cần quan tâm đặc biệt".  Theo Ủy ban về tình trạng động vật hoang dã nguy cấp ở Canada(COSEWIC), dân số lưng gù Bắc Thái Bình Dương tăng khoảng 4% hàng năm từ năm 1992 đến năm 2008. Mặc dù các chi phí và lợi ích kinh tế xã hội đã được cân nhắc trong quyết định nâng cấp tình trạng của họ, theo giám đốc nghiên cứu của Hiệp hội nghiên cứu động vật có vú ở Đại học British Columbia, quyết định dựa trên sinh học, không phải chính trị.

Chú thích

Tham khảo

 scoop.co.nz: Leave Humpback Whales Alone Message To Japan  16 May 2007

 Pennington, C. The modernisation of medical teaching at Aberdeen in the nineteenth century. Aberdeen University Press, 1994.

 Jane Kay, San Francisco Examiner Monday, 9 October 1995

Liên kết ngoài

 General
 US National Marine Fisheries Service Humpback Whale web page
 ARKive – images and movies of the humpback whale (Megaptera novaeangliae).
 Humpbacks of Hervey Bay, Queensland, Australia
 The Dolphin Institute Whale Resource Guide and scientific publications
 Humpback Whale Gallery (Silverbanks)
  Humpback whale videos
 The Humpback Whales of Hervey Bay
 Epic humpback whale battle filmed

 Humpback whale songs
 The Whalesong Project
 Article from PHYSORG.com on the complex syntax of whalesong phrases
 Voices of the Sea – Sounds of the Humpback Whale
 Songlines – Songs of the Eastern Australian Humpback whales

 Conservation
 The Oceania Project, Humpback Whale Research, Hervey Bay

 Videos
 Humpback whales' attempt to stop killer whale attack – Planet Earth Live – BBC One
 Humpback whales defend Gray whale against Killer whales (YouTube)
 Humpbacks Block Orcas’ Feeding Frenzy (LiveScience)
 Humpback whales charge group of transient orcas (Save Our Seas Foundation)
 Humpbacks Chase Killer Whales Right Under Our Boat, 8/24/2014
 Humpback Whale Mother Fights Off Males to Protect Calf | BBC Earth
 Whale Protects Diver From Shark | The Dodo

 Other
 Dead calf at the Amazon rainforest

N
Động vật được mô tả năm 1781
Động vật Đại Tây Dương
Động vật Greenland
Động vật Thái Bình Dương
Cá voi châu Úc


title: Phanxicô đệ Salê

text:
Phanxicô đệ Salê (tiếng Pháp: François de Sales, 21 tháng 8 năm 1567 - 28 tháng 12 năm 1622) là giám mục thành Geneva và được Giáo hội Công giáo Rôma tôn vinh là thánh bổn mạng của các ký giả Công giáo và là Tiến sĩ Hội Thánh. Ông nổi tiếng vì đức tin sâu sắc và cách tiếp cận hòa giải nhẹ nhàng trước sự chia rẽ tôn giáo trong cuộc Cải cách Kháng Cách. Ông cũng được biết đến nhiều với hai tác phẩm nổi tiếng của chính ông là "Khởi đầu đời sống đạo đức" và "Luận án về Tình Yêu Thiên Chúa".

Tham khảo

P
P
Mất năm 1622
Sinh năm 1567
Tử vong do đột quỵ


title: Daryl Sabara

text:
Daryl Christopher Sabara (sinh ngày 14/6/1992) là một diễn viên điện ảnh, diễn viên lồng tiếng và diễn viên Mỹ. Anh có lẽ được biết đến nhiều nhất với vai diễn Juni Cortez trong loạt phim Spy Kids, cũng như nhiều diễn xuất truyền hình và điện ảnh khác, bao gồm Generator Rex, Wizards of Waverly Place, Father of the Pride, The Polar Express, Keeping Up with the Steins, Halloween, và truyền hình thực tế America's Most Talented Kid, mà anh đóng vai thẩm phán.

Cuộc đời và sự nghiệp
Sabara sinh ở Hawthorne, California, là con trai của Sandy Krebs, một nhân viên xã hội Los Angeles. Anh có một người anh em sinh đôi, Evan, cũng là một diễn viên. Sabara là người Nga gốc Do Thái lai Đức. Sabara bắt đầu biểu diễn với các công ty múa ba-lê trong khu vực, South Bay Ballet. Anh đã theo học Trường trung học West ở Torrance, California.

Sabara bắt đầu diễn xuất trong thời gian giữa những năm 1990, xuất hiện trên các tập phim Murphy Brown, Life's Work, Will and Grace, và Friends trước khi diễn vai Juni Cortez trong loạt phim Spy Kids, mà đã trở thành phổ biến trong số các khán giả nhỏ hơn 13 tuổi.

Tham khảo

Sinh năm 1992
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Nam diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nam diễn viên thiếu nhi Mỹ
Nhân vật còn sống
Người Mỹ gốc Đức
Diễn viên từ Torrance, California


title: Cá voi đầu dưa

text:
Cá voi đầu dưa (danh pháp hai phần: Peponocephala electra) là một loài cá voi có răng thuộc họ Delphinidae. Loài cá voi đầu dưa có mối quan hện gẫn gũi với cá hổ kình lùn và cá voi hoa tiêu. Nó cũng có mối quan hẹ với cá giả hổ kình. Loài này phân bố khắp các vùng nước nhiệt đới trên thế giới dù ít được con người nhìn thấy vì nó thích vùng nước sâu.

Phân bố
Cá voi đầu dưa sống xa bờ tại tất cả các đại dương nhiệt đới và cận nhiệt đới trên thế giới. Ở rìa phía bắc của phạm vi của nó, nó cũng có thể được tìm thấy ở vùng biển ôn đới. Cá thểđã được nhìn thấy ngoài khơi bờ biển phía nam của Ireland. Tuy nhiên thông thường cá voi đầu dưa được tìm thấy ngoài thềm lục địa giữa 20 ° N, 20 ° B. Hawaii và Cebu, Philippines, các địa điểm nhìn thấy cá voi vì thềm lục địa hẹp. Mặc dù không có dữ liệu cụ thể tồn tại, loài cá voi này là loài không di cư, giống như các loài trong phân họ của nó.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

BBC: Hundreds of whales rescued in Philippines
 Aschettino, J.M. 2010. Population size and structure of melon-headed whales (Peponocephala electra) around the main Hawaiian Islands: evidence of multiple populations based on photographic data.  M.Sc. Thesis, Hawai‘i Pacific University. 117 pp.
 Baird, R.W., J.M. Aschettino, D.J. McSweeney, D.L. Webster, G.S. Schorr, S. Baumann-Pickering and S.D. Mahaffy. 2010. Melon-headed whales in the Hawaiian archipelago: an assessment of population structure and long-term site fidelity based on photo-identification.
 Southall, B.L., R. Braun, F.M.D. Gulland, A.D. Heard, R.W. Baird, S.M. Wilkin, and T.K. Rowles. 2006. Hawaiian melon-headed whale (Peponocephala electra) mass stranding event of July 3–4, 2004. NOAA Technical Memorandum NMFS-OPR-31.
Memorandum of Understanding Concerning the Conservation of the Manatee and Small Cetaceans of Western Africa and Macaronesia.
Official webpage of the Memorandum of Understanding for the Conservation of Cetaceans and Their Habitats in the Pacific Islands Region

E
Động vật Ấn Độ Dương
Động vật Đại Tây Dương
Động vật Iran
Động vật Thái Bình Dương
Động vật được mô tả năm 1846
Cá voi châu Úc


title: Cá ông chuông

text:
Cá ông chuông, tên khoa học Pseudorca crassidens, là một loài cá heo thuộc họ Delphinidae, là thành viên lớn thứ ba của Họ Cá heo đại dương. Nó sống ở vùng biển ôn đới và nhiệt đới trên toàn thế giới. Như tên của nó trong tiếng Anh là false killer whale ngụ ý, loài này có bề ngoài giống với killer whale (cá hổ kình). Giống như cá hổ kình, cá ông chuông tấn công và giết chết cá voi khác. Tuy nhiên, hai loài cá heo này không có quan hệ mật thiết với nhau.

Cá ông chuông đã không được nghiên cứu rộng rãi trong tự nhiên, phần lớn các dữ liệu về nó đã được bắt nguồn bằng cách kiểm tra khi chúng bị mắc kẹt.

Loài này là thành viên duy nhất của chi Pseudorca.

Phân bố
Cá giả hổ kình có phạm vi phân bố rộng, nếu lúc còn nhỏ, chúng hiện diện tại vùng biển ôn đới và nhiệt đới của đại dương. Chúng đã được nhìn thấy khá vùng nước nông như biển Địa Trung Hải và Biển Đỏ cũng như Đại Tây Dương (từ Scotland đến Argentina), Ấn Độ Dương (ở các vùng ven biển và quanh đảo Lakshwadweep) và Thái Bình Dương (từ biển của Nhật Bản đến New Zealand và khu vực nhiệt đới phía đông), trong đó có vùng biển Việt Nam và Hawaii. Khu vực nhiệt đới phía đông Thái Bình Dương được ước tính có hơn 40.000 cá thể.

Mô tả

Cá ông chuông có màu đen với một cổ họng và cổ màu xám. Nó có một cơ thể mảnh mai với một cái đầu thon dài và 44 răng. Vây lưng có hình lưỡi liềm và chân chèo của nó được thu hẹp, ngắn và nhọn. Kích thước trung bình khoảng 4. Con cái có thể đạt kích thước tối đa  chiều dài và cân nặng 1.200 kg (2.600 lb), trong khi những con đực lớn nhất có thể đạt  và cân nặng .

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật Ấn Độ Dương
Động vật Đại Tây Dương
Động vật Iran
Động vật Thái Bình Dương
Động vật được mô tả năm 1846
Cá voi châu Úc
Động vật có vú Việt Nam
Động vật có vú châu Âu