title: Lưu Tỵ

text:
Lưu Tị (Trung văn giản thể: 刘濞, phồn thể: 劉濞, bính âm: Liú Pì, 216 TCN-154 TCN), hay Ngô vương Tị (吳王濞), là tông thất nhà Hán, vua của nước Ngô, chư hầu nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc. Ông là người khởi xướng loạn bảy nước năm 154 TCN nhưng thất bại và bị giết.

Thân thế

Cha của Lưu Tị là Lưu Trọng (Lưu Hỉ), con trai thứ hai của Lưu Thái Công, thái thượng hoàng nhà Hán và là anh của Hán Cao Tổ Lưu Bang. Năm thứ bảy đời Hán Cao Tổ đã phong Lưu Trọng làm Đại vương, Lưu Tị cũng được phong làm Bái hầu. Tuy nhiên sau đó quân Hung Nô sang xâm lấn, Lưu Trọng không chống lại, phải chạy sang Lạc Dương. Hán Cao Tổ nể tình là cốt nhục nên không giết, chỉ phế làm Cáp Dương Hầu. Năm 193 TCN, Lưu Trọng mất khi Lưu Tị đã thụ phong ở đất Ngô nên được tôn thụy hiệu là Khoảnh vương.

Sử ký ghi lại rằng Lưu Tị là người dũng mãnh và có dã tâm lớn, có nét giống với Hán Cao Tổ.

Thụ phong ở đất Ngô

Năm 196 TCN, Hoài Nam vương Anh Bố làm phản, đem quân vượt sông Hoài đánh vào nước Sở. Lưu Tị đi theo Hán Cao Tổ đánh Anh Bố, hai bên gặp nhau ở đất Tụy, Anh Bố thua trận bỏ chạy về Giang Nam, bị Trường Sa vương lừa giết. Lưu Tị có công đánh Anh Bố nên được Hán Cao Tổ phong làm Ngô vương, đóng ở Quảng Lăng, cai quản ba quận, 53 thành. Nước Ngô ở vị trí thuận lợi, có nhiều tài nguyên, đồng núi muối biển, dân cư đông đúc, kinh tế nhanh chóng phát triển mạnh.

Xung đột với nhà Hán

Năm 174 TCN, con Lưu Tị là Ngô thế tử Lưu Hiền vào kinh đô triều kiến Hán Văn Đế, uống rượu đánh cờ với thái tử Khải. Hai bên xảy tranh chấp, Ngô thế tử tính cách thô bạo, không cung kính Hoàng Thái tử. Lưu Khải tức giận cầm bàn cờ đánh chết Ngô thế tử.

Hán Văn đế sai đem thi hài Ngô thế tử được bỏ vào quan tài mang về nước Ngô để chôn. Lưu Tỵ vô cùng căm giận nói rằng:

"Thiên hạ này là của chung một họ, đã chết ở Trường An thì chôn ở Trường An, hà tất đem về đây làm gì".

Rồi đem trả quan tài về Trường An chôn cất.

Ngô vương Tị từ đó sinh lòng oán hận triều đình, từ đó bỏ lễ phiên thần, cáo bệnh không triều kiến thiên tử. Trong triều nhiều người đoán được ý Ngô vương, nên thẩm vấn sứ giả nước Ngô. Ngô vương Tị hay tin có ý lo sợ, sai sứ đến triều kiến. Cùng lúc đó có người hỏi Ngô sứ giả về bệnh của Ngô vương, sứ giả nói thật với triều đình là Ngô vương không có bệnh. Hán Văn Đế muốn làm dịu tình hình, không trách tội Ngô vương không triều kiến, lại gửi sứ giả mang về cho Ngô vương chiếc ghế ngồi và gậy chống, vì Ngô vương đã cao tuổi nên vua chuẩn cho không cần vào triều. Ngô vương Tị từ bấy giờ lo sợ, nảy sinh ý định làm phản.

Tiều Thố là người nhà của thái tử Lưu Khải, được trọng dụng, tâu với Hán Văn đế trị tội Ngô vương nhưng Văn đế không nỡ phạt. Tiều Thố lại có kiến nghị cắt đất phong của hai nước Ngô, Sở nhưng Văn đế không nghe. Ngô vương Lưu Tị từ bấy giờ bỏ vào triều suốt 20 năm.

Khởi loạn bảy nước

Năm 157 TCN, Hán Văn đế qua đời, thái tử Lưu Khải lên nối ngôi, tức Hán Cảnh đế. Cảnh đế phong Tiều Thố làm Ngự sử. Tiều Thố muốn triệt bỏ thế lực của Ngô vương và Sở vương, tâu với Hán Cảnh đế:

"Lúc Cao Đế mới bình thiên hạ, các em có ít, con thì nhược, sau phong con trưởng là Tề Điệu Huệ vương hơn 70 thành, em là Sở Nguyên vương hơn 40 thành, lại phong cho con anh là Ngô vương hơn 50 thành. Ba nước được phong đất quá nhiều đã chia thiên hạ làm đôi mất. Nay Ngô vương oán giận cái chết của con, đã lâu không vào triều, theo pháp thì phải giết đi, nhưng tiên đế không nỡ làm, lại ban cho ghế trượng. Cái ơn đó là quá hậu. Nay Ngô vương dụ vong nhân thiên hạ để mưu đồ tác loạn. Nếu tước đất đi thì Ngô vương sẽ phản, mà không tước thì cũng phản. Chi bằng tước đi thì là họa nhỏ, không tước sẽ thành đại họa."

Mùa đông năm 155 TCN, Sở vương Lưu Mậu vào triều kiến thiên tử. Tiều Thố lấy cớ Sở vương trước đây vô lễ với Bạc thái hoàng thái hậu, xin Cảnh đế giết đi. Hán Cảnh đế tuy không giết nhưng cắt mất quận Đông Hải của Sở, lại tước Dự Chương, Cối Kê của nước Ngô. Trong khi đó Triệu vương Lưu Toại và Giao Tây vương Lưu Ngang cũng bị cắt đất Thường Sơn và Lục Huyền.

Ngay sau đó, triều thần tiếp tục kiến nghị tước thêm đất của Ngô vương. Ngô vương Tị hoảng sợ sau này sẽ bị mất hết đất đai quyền hành nên quyết định làm phản.

Ngô vương Tị nghe tiếng Giao Tây vương Lưu Ngang dũng mãnh thiện chiến, chư hầu thường nể sợ, sai đại phu Ưng Cao kêu gọi Lưu Ngang cùng làm phản. Sau đó Lưu Tị đích thân đến gặp Lưu Ngang ước hẹn kế hoạch tây tiến.

Quần thần Giao Tây biết ý đồ của Lưu Ngang, khuyên không nên làm phản, vì thế lực chư hầu yếu hơn thiên tử; giả sử thành công lại dễ dẫn đến tranh chấp thiên hạ giữa Ngô và Giao Tây. Lưu Ngang không nghe, hợp tác với Lưu Tị. Ngoài ra Lưu Tị còn mời thêm các nước Sở, Tề, Tri Xuyên, Giao Đông, Tế Nam, Tế Bắc, Triệu ước hẹn cùng làm phản.

Không lâu sau, lệnh tước đất các đất Dự Chương, Cối Kê của Ngô từ Tràng An ban ra. Bảy nước chư hầu tức giận, bắt đầu khởi binh tiến về phía Tây. Tề Hiếu vương lúc đầu định theo bảy nước, nhưng sau nghe quần thần can nên không theo nữa, uống thuộc độc tự sát.

Ép vua Hán giết Tiều Thố

Lưu Tị công bố hịch văn, giương cao khẩu hiệu diệt trừ gian thần Tiều Thố, "thanh quân trắc" (làm sạch chỗ cạnh vua) bố cáo cho thiên hạ biết. Ngô vương Tỵ hiệu triệu thêm hai nước Mân Việt và Đông Việt cùng tham gia; Triệu vương Toại sai sứ sang Hung Nô xin cấp quân trợ giúp.

Sau khi tập hợp đủ binh lực, Ngô vương Tị giết hết các quan lại nhà Hán phản đối mình từ thái thú trở xuống và ra lệnh tổng động viên trong nước, nói rằng mình đã 60 tuổi, người con trai út lên 16, do đó huy động đàn ông trong nước Ngô từ 16 đến 60 tuổi phải ra trận đi đánh Hán. Tổng số quân Ngô huy động được hơn 20 vạn người. Ngô vương khởi binh ở Quảng Lăng, rồi tây tiến đến đất Hoài thì gặp quân Sở, viết thư cho triệu tập các chư hầu. Ngô vương có một môn khách là Chu Khâu, người Hạ Bì, dùng mưu cầm cờ tiết nhà Hán về quê, lấy danh nghĩa là sứ giả nhà Hán triệu tập huyện lệnh. Khi huyện lệnh đến nơi, Chu Khâu liền chém chết và tập hợp gia tộc lại, kêu gọi mọi người hàng Ngô. Toàn bộ thành Hạ Bì nghe theo, bèn đầu hàng Lưu Tỵ.

Chu Khâu tập hợp được 3 vạn quân, sai người báo với Ngô vương và tiến đánh lên phía bắc. Chu Khâu tiến đến Thành Dương, đại phá quân Hán tại đây, lực lượng đã lên đến 10 vạn người.

Hán Cảnh Đế lo lắng thế lực bảy chư hầu. Tiều Thố vốn giám sát và hạch tội các quan đại thần và chư hầu, do đó bị nhiều người oán hận, trong đó có Viên Áng. Ngô vương lại đút lót của cải cho Viên Áng nên Áng tâu với Cảnh Đế rằng Lưu Tỵ sẽ không làm phản. Tiều Thố tố cáo Áng nhận đút lót của với Cảnh Đế. Cảnh Đế không giết Viên Áng mà chỉ hạ lệnh cách chức, phế làm thứ dân.

Sau khi 7 nước làm phản, Tiều Thố bàn nên bắt Viên Áng nhưng có người đi báo cho Viên Áng biết. Viên Áng bèn đến cầu cạnh xin Đậu Anh (cháu Đậu thái hậu) cứu giúp. Theo lời Đậu Anh, Hán Cảnh Đế triệu tập Viên Áng khuyên Hán Cảnh Đế nên bắt giết Tiều Thố thì quân chư hầu sẽ lui, vì chư hầu chỉ oán một mình Tiều Thố.

Cảnh Đế trong tình hình nguy cấp, vội vã nghe theo Viên Áng, bèn sai viên trung úy triệu kiến Tiều Thố. Tiều Thố đến nơi, quân lính lập tức bắt giữ và chém ngang lưng ở chợ Đông.

Hán Cảnh Đế sai Viên Áng làm thái thường, cùng Đức hầu Lưu Thông là người từng quen biết với Ngô vương Tị lãnh trách nhiệm sứ giả đi báo với Ngô vương việc giết Tiều Thố và phục lại đất đai cho chư hầu.

Lưu Thông và Viên Áng đến nơi, lệnh cho Ngô vương Tị quỳ tiếp chỉ. Ngô vương cười lớn nói rằng:

"Ta bây giờ đã là hoàng đế phía đông, chẳng lẽ còn phải lạy người khác hay sao?"

Rồi Ngô vương không những không lui binh mà bắt luôn Viên Áng, ép phải theo mình làm phản. Viên Áng không nghe theo. Ngô vương định giết Áng, nhưng nhân lúc đêm tối, Áng trốn thoát được ra ngoài, tìm đến trại quân Lương và trở về báo lại cho Hán Cảnh Đế. Hán Cảnh đế sai Chu Á Phu làm Thái úy ra trận đánh Ngô. Chu Á Phu tiến lên trấn giữ Xương Ấp, xây đồn lũy phòng thủ, cắt đứt đường liên lạc giữa quân Ngô, Sở và quân 4 nước đang vây đánh Tề; bỏ mặc quân nước Lương giao chiến với quân Ngô, khiến quân Ngô bị hao tổn sức lực.

Đánh Lương và Hán

Quân Ngô và Sở bao vây nước Lương trong khi bốn nước khác đánh Tề. Quân Ngô-Sở tiến tới đất Hoài, đánh bại quân Hán ở Cức Bích. Lương vương Lưu Vũ sai 6 viên tướng ra chống cự nhưng bị đánh bại, sau dùng Hàn An Quốc và Trương Vũ làm tướng ra trận, đánh thắng quân Ngô được mấy lần.

Quân Ngô vây đánh nước Lương không hạ được. Ngô vương Tị muốn tiến vào Trường An nhưng vì chưa hạ được nước Lương nên không dám bỏ thành tây tiến vì sợ bị truy kích. Vì vậy Ngô vương bỏ nước Lương, quay sang đánh Hán. Hai bên giao chiến ở Hạ Ấp. Chu Á Phu cắt đứt đường vận chuyển của quân Ngô rồi giữ vững trận thế không giao chiến, mặc cho quân Ngô khiêu chiến nhiều lần.

Thất bại và bị giết

Nhân lúc quân Ngô, Sở dao động vì thiếu lương, Á Phu mang đại quân phản kích. Quân Ngô, Sở bị đói không còn sức chiến đấu, nhanh chóng bị thua tan tác. Quân Ngô phần lớn đầu hàng Hán và Lương.

Ngô vương Tỵ bỏ chạy qua sông Trường Giang, đến Đang Đồ, có ý giữ Đông Việt để thế thủ. Có hơn 1 vạn quân Đông Việt, Lưu Tỵ sai người đi thu thập tàn quân.

Triều đình treo giải thưởng 1000 cân vàng cho ai lấy được đầu Lưu Tị và sai sứ giả đến Đông Việt thuyết phục giết Ngô vương. Người Đông Việt bèn lừa Ngô vương, dụ ra ủy lạo quân sĩ rồi sai người hành thích giết chết Ngô vương, sai người cắt đầu ngày đêm mang về Trường An dâng Hán Cảnh Đế. Ít lâu sau, quân Hán tiến đánh các chư hầu còn lại, chấm dứt loạn bảy nước.

Lưu Tỵ ở ngôi Ngô vương 42 năm, thọ 63 tuổi. Hán Cảnh đế lúc đầu định lập em ông là Đức hầu làm Ngô vương nhưng sau đổi ý, phế bỏ nước Ngô, sáp nhập vào nhà Hán. Nước Ngô bị diệt vong.

Gia đình
Ông nội: Lưu Thái Công
Bà nội: Chiêu Linh phu nhân
Cha: Lưu Trọng
Anh em:
Đức hầu Lưu Quảng
Con cái
Lưu Hiền (bị Hán Cảnh đế đánh chết)
Lưu Tử Hoa
Lưu Câu

Nhận định

Xem thêm
Hán Cảnh đế
Loạn 7 nước
Viên Áng
Tiều Thố
Chu Á Phu

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên
Ngô vương Tị liệt truyện
Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), 365 chuyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc, Nhà xuất bản Thanh niên

Chú thích

Chư hầu vương nhà Hán
Vua Trung Quốc bị giết
Sinh năm 216 TCN
Mất năm 154 TCN
Quân nổi dậy Trung Quốc
Năm sinh không rõ
Nhân vật quân sự nhà Hán
Mất thập niên 150 TCN
Năm 154 TCN
Năm 216 TCN


title: Amphisbaena absaberi

text:
Amphisbaena absaberi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Strussman & Carvalho mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2001


title: Amphisbaena acrobeles

text:
Amphisbaena acrobeles là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Ribeiro, Castro-Mello & Nogueira mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2009


title: Amphisbaena alba

text:
Amphisbaena alba là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Linnaeus mô tả khoa học đầu tiên năm 1758.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
Amphisbaena
Động vật bò sát Nam Mỹ
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Amphisbaena albocingulata

text:
Amphisbaena albocingulata là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boettger mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1885


title: Amphisbaena amazonica

text:
Amphisbaena amazonica là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1951


title: Amphisbaena anaemariae

text:
Amphisbaena anaemariae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1997


title: Amphisbaena angustifrons

text:
Amphisbaena angustifrons là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1861


title: Amphisbaena anomala

text:
Amphisbaena anomala là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Barbour mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1914


title: Amphisbaena arda

text:
Amphisbaena arda là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Rodrigues mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2003


title: Amphisbaena arenaria

text:
Amphisbaena arenaria là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1991


title: Amphisbaena bahiana

text:
Amphisbaena bahiana là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1964


title: Amphisbaena bakeri

text:
Amphisbaena bakeri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Stejneger mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1904
Động vật bò sát Puerto Rico


title: Amphisbaena barbouri

text:
Amphisbaena barbouri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans & Alexander mô tả khoa học đầu tiên năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1962


title: Amphisbaena bassleri

text:
Amphisbaena bassleri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1951


title: Amphisbaena bedai

text:
Amphisbaena bedai là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1991


title: Amphisbaena bilabialatus

text:
Amphisbaena bilabialatus là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Stimson mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1972


title: Amphisbaena bolivica

text:
Amphisbaena bolivica là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Mertens mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1929


title: Amphisbaena borelli

text:
Amphisbaena borelli là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Peracca mô tả khoa học đầu tiên năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1897


title: Amphisbaena brasiliana

text:
Amphisbaena brasiliana là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1865


title: Amphisbaena brevis

text:
Amphisbaena brevis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Strüssmann & Mott mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2009


title: Amphisbaena caeca

text:
Amphisbaena caeca là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Cuvier mô tả khoa học đầu tiên năm 1829.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1829
Động vật bò sát Puerto Rico


title: Amphisbaena camura

text:
Amphisbaena camura là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1862


title: Amphisbaena carlgansi

text:
Amphisbaena carlgansi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Thomas & Hedges miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1998


title: Amphisbaena carli

text:
Amphisbaena carli là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Pinna, Mendonça, Bocchiglieri & Fernandes mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2010


title: Amphisbaena carvalhoi

text:
Amphisbaena carvalhoi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1965


title: Amphisbaena caudalis

text:
Amphisbaena caudalis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Cochran mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1928


title: Amphisbaena cayemite

text:
Amphisbaena cayemite là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Thomas mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2006


title: Amphisbaena cegei

text:
Amphisbaena cegei là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Montero miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1997


title: Amphisbaena cerradensis

text:
Amphisbaena cerradensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Ribeiro, Vaz-Silva & Santos Jr mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2008


title: Amphisbaena crisae

text:
Amphisbaena crisae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1997


title: Amphisbaena cubana

text:
Amphisbaena cubana là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gundlach & Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1879


title: Amphisbaena cuiabana

text:
Amphisbaena cuiabana là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Strussman & Carvalho mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2001


title: Amphisbaena cunhai

text:
Amphisbaena cunhai là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Hoogmoed & Avila mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1991


title: Amphisbaena darwini

text:
Amphisbaena darwinii là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Duméril & Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1839


title: Amphisbaena dubia

text:
Amphisbaena dubia là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Müller mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1924


title: Amphisbaena fenestrata

text:
Amphisbaena fenestrata là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1861


title: Amphisbaena frontalis

text:
Amphisbaena frontalis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1991


title: Amphisbaena fuliginosa

text:
Amphisbaena fuliginosa là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Linnaeus mô tả khoa học đầu tiên năm 1758.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
Amphisbaena
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Amphisbaena gonavensis

text:
Amphisbaena gonavensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans & Alexander mô tả khoa học đầu tiên năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1962


title: Amphisbaena gracilis

text:
Amphisbaena gracilis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Strauch mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1881


title: Amphisbaena hastata

text:
Amphisbaena hastata là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1991


title: Amphisbaena heathi

text:
Amphisbaena heathi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Schmidt mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1936


title: Amphisbaena heterozonata

text:
Amphisbaena heterozonata là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Burmeister mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1861


title: Amphisbaena hiata

text:
Amphisbaena hiata là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Montero & Céspedez mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2002


title: Amphisbaena hogei

text:
Amphisbaena hogei là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1950


title: Amphisbaena hyporissor

text:
Amphisbaena hyporissor là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Thomas mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1965


title: Amphisbaena ibijara

text:
Amphisbaena ibijara là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Rodrigues & Andrade mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2003
Động vật Cerrado
Động vật bò sát Brasil


title: Amphisbaena ignatiana

text:
Amphisbaena ignatiana là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1991


title: Amphisbaena infraorbitale

text:
Amphisbaena infraorbitale là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Berthold mô tả khoa học đầu tiên năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1859


title: Amphisbaena innocens

text:
Amphisbaena innocens là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Weinland mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1862


title: Amphisbaena kingii

text:
Amphisbaena kingii là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Bell mô tả khoa học đầu tiên năm 1833.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1833


title: Amphisbaena kisteumacheri

text:
Amphisbaena kisteumacheri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Porto, Soares & Caramaschi mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2000


title: Amphisbaena kraoh

text:
Amphisbaena kraoh là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1971


title: Amphisbaena leali

text:
Amphisbaena leali là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Thomas mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2006


title: Amphisbaena leeseri

text:
Amphisbaena leeseri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1964


title: Amphisbaena leucocephala

text:
Amphisbaena leucocephala là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1878


title: Amphisbaena lumbricalis

text:
Amphisbaena lumbricalis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini miêu tả khoa học đầu tiên năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1996


title: Amphisbaena manni

text:
Amphisbaena manni là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Barbour mô tả khoa học đầu tiên năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1914


title: Amphisbaena maximus

text:
Amphisbaena maximus là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Ribeiro, Nogueira, Cintra, Da Silva & Zaher mô tả khoa học đầu tiên năm 2011.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2011


title: Amphisbaena medemi

text:
Amphisbaena medemi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans & Mathers mô tả khoa học đầu tiên năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1977


title: Amphisbaena mensae

text:
Amphisbaena mensae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Castro mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2000


title: Amphisbaena mertensii

text:
Amphisbaena mertensii là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Strauch mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1881


title: Amphisbaena microcephalum

text:
Amphisbaena microcephalum là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Wagler mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1824


title: Amphisbaena miringoera

text:
Amphisbaena miringoera là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1971


title: Amphisbaena mitchelli

text:
Amphisbaena mitchelli là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Procter mô tả khoa học đầu tiên năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1923


title: Amphisbaena munoai

text:
Amphisbaena munoai là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Klappenbach mô tả khoa học đầu tiên năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1960
Động vật bò sát Brasil


title: Amphisbaena myersi

text:
Amphisbaena myersi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Hoogmoed mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1988


title: Amphisbaena neglecta

text:
Amphisbaena neglecta là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Dunn & Piatt mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1936


title: Amphisbaena nigricauda

text:
Amphisbaena nigricauda là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1966


title: Amphisbaena occidentalis

text:
Amphisbaena occidentalis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1876


title: Amphisbaena octostegum

text:
Amphisbaena octostegum là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Duméril mô tả khoa học đầu tiên năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1851


title: Amphisbaena pericensis

text:
Amphisbaena pericensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Noble mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1921


title: Amphisbaena plumbea

text:
Amphisbaena plumbea là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1872


title: Amphisbaena polygrammica

text:
Amphisbaena polygrammica là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Werner mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1900


title: Amphisbaena polystegum

text:
Amphisbaena polystegum là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Duméril mô tả khoa học đầu tiên năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1851


title: Amphisbaena pretrei

text:
Amphisbaena pretrei là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Duméril & Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1839


title: Amphisbaena prunicolor

text:
Amphisbaena prunicolor là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1885


title: Amphisbaena ridleyi

text:
Amphisbaena ridleyi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1890
Động vật đặc hữu Brasil
Động vật bò sát Brasil


title: Amphisbaena roberti

text:
Amphisbaena roberti là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1964


title: Amphisbaena rozei

text:
Amphisbaena rozei là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Lancini mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1963


title: Amphisbaena sanctaeritae

text:
Amphisbaena sanctaeritae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1994


title: Amphisbaena saxosa

text:
Amphisbaena saxosa là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Castro-Mello mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2003


title: Amphisbaena schmidti

text:
Amphisbaena schmidti là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1964
Động vật bò sát Puerto Rico


title: Amphisbaena scutigerum

text:
Amphisbaena scutigerum là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Hemprich mô tả khoa học đầu tiên năm 1820.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1820


title: Amphisbaena silvestrii

text:
Amphisbaena silvestrii là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1902


title: Amphisbaena slateri

text:
Amphisbaena slateri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1907


title: Amphisbaena slevini

text:
Amphisbaena slevini là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Schmidt mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1936


title: Amphisbaena spurelli

text:
Amphisbaena spurelli là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1915


title: Amphisbaena steindachneri

text:
Amphisbaena steindachneri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Strauch mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1881


title: Amphisbaena stejnegeri

text:
Amphisbaena stejnegeri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Ruthven mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1922


title: Amphisbaena supernumeraria

text:
Amphisbaena supernumeraria là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Mott, Rodrigues & Dos Santos mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2009


title: Amphisbaena talisiae

text:
Amphisbaena talisiae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1995


title: Amphisbaena townsendi

text:
Amphisbaena townsendi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Stejneger mô tả khoa học đầu tiên năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1911


title: Amphisbaena trachura

text:
Amphisbaena trachura là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1885


title: Amphisbaena tragorrhectes

text:
Amphisbaena tragorrhectes là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1971


title: Amphisbaena uroxena

text:
Amphisbaena uroxena là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Mott, Rodrigues, De Freitas & Silva mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 2008


title: Amphisbaena vanzolinii

text:
Amphisbaena vanzolinii là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1963
Động vật bò sát Brasil
Động vật bò sát Guyana


title: Amphisbaena varia

text:
Amphisbaena varia là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Laurenti mô tả khoa học đầu tiên năm 1768.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1768


title: Amphisbaena vermicularis

text:
Amphisbaena vermicularis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Wagler mô tả khoa học đầu tiên năm 1824.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1824


title: Amphisbaena wiedi

text:
Amphisbaena wiedi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Vanzolini mô tả khoa học đầu tiên năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1951


title: Amphisbaena wuchereri

text:
Amphisbaena wuchereri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1879


title: Amphisbaena xera

text:
Amphisbaena xera là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Thomas mô tả khoa học đầu tiên năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Amphisbaena
Động vật được mô tả năm 1966
Động vật bò sát Puerto Rico


title: Ancylocranium barkeri

text:
Ancylocranium barkeri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Loveridge mô tả khoa học đầu tiên năm 1946.

Chú thích

Tham khảo

Ancylocranium
Động vật được mô tả năm 1946


title: Ancylocranium ionidesi

text:
Ancylocranium ionidesi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Loveridge mô tả khoa học đầu tiên năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Ancylocranium
Động vật được mô tả năm 1955


title: Ancylocranium somalicum

text:
Ancylocranium somalicum là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Scortecci mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Ancylocranium
Động vật được mô tả năm 1930


title: Baikia africana

text:
Baikia africana là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Baikia
Động vật được mô tả năm 1865


title: Chirindia ewerbecki

text:
Chirindia ewerbecki là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Werner mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Chirindia
Động vật được mô tả năm 1910


title: Chirindia langi

text:
Chirindia langi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Fitzsimons mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Chirindia
Động vật được mô tả năm 1939


title: Chirindia mpwapwaensis

text:
Chirindia mpwapwaensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Loveridge mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Chirindia
Động vật được mô tả năm 1932


title: Chirindia rondoensis

text:
Chirindia rondoensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Loveridge mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.

Chú thích

Tham khảo

Chirindia
Động vật được mô tả năm 1941


title: Chirindia swynnertoni

text:
Chirindia swynnertoni là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Chirindia
Động vật được mô tả năm 1907


title: Cynisca bifrontalis

text:
Cynisca bifrontalis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1906


title: Cynisca degrysi

text:
Cynisca degrysi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Loveridge mô tả khoa học đầu tiên năm 1941.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1941


title: Cynisca feae

text:
Cynisca feae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1906


title: Cynisca gansi

text:
Cynisca gansi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Dunger mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1968


title: Cynisca haugi

text:
Cynisca haugi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Mocquard mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1904


title: Cynisca kigomensis

text:
Cynisca kigomensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Dunger mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1968


title: Cynisca kraussi

text:
Cynisca kraussi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1878


title: Cynisca leonina

text:
Cynisca leonina là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Müller mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1885


title: Cynisca leucura

text:
Cynisca leucura là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Duméril & Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1839


title: Cynisca liberiensis

text:
Cynisca liberiensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1878


title: Cynisca muelleri

text:
Cynisca muelleri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Strauch mô tả khoa học đầu tiên năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1881


title: Cynisca nigeriensis

text:
Cynisca nigeriensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Dunger mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1968


title: Cynisca oligopholis

text:
Cynisca oligopholis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1906
Loài nguy cấp theo Sách đỏ IUCN


title: Cynisca rouxae

text:
Cynisca rouxae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Hahn mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1979


title: Cynisca schaeferi

text:
Cynisca schaeferi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Sternfeld mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1912


title: Cynisca senegalensis

text:
Cynisca senegalensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1987


title: Cynisca williamsi

text:
Cynisca williamsi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Cynisca
Động vật được mô tả năm 1987


title: Dalophia angolensis

text:
Dalophia angolensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Dalophia
Động vật được mô tả năm 1976


title: Dalophia ellenbergeri

text:
Dalophia ellenbergeri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Angel mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Dalophia
Động vật được mô tả năm 1920


title: Dalophia gigantea

text:
Dalophia gigantea là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Peracca mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Dalophia
Động vật được mô tả năm 1903


title: Dalophia longicauda

text:
Dalophia longicauda là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Werner mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Dalophia
Động vật được mô tả năm 1915


title: Dalophia luluae

text:
Dalophia luluae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được De Witte & Laurent mô tả khoa học đầu tiên năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Dalophia
Động vật được mô tả năm 1942


title: Dalophia pistillum

text:
Dalophia pistillum là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boettger mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Dalophia
Động vật được mô tả năm 1895


title: Geocalamus acutus

text:
Geocalamus acutus là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Sternfeld mô tả khoa học đầu tiên năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Geocalamus
Động vật được mô tả năm 1912


title: Geocalamus modestus

text:
Geocalamus modestus là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Günther mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Geocalamus
Động vật được mô tả năm 1880


title: Loveridgea ionidesii

text:
Loveridgea ionidesii là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Battersby mô tả khoa học đầu tiên năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Loveridgea
Động vật được mô tả năm 1950


title: Loveridgea phylofiniens

text:
Loveridgea phylofiniens là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Tornier mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Loveridgea
Động vật được mô tả năm 1899


title: Mesobaena huebneri

text:
Mesobaena huebneri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Mertens mô tả khoa học đầu tiên năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Mesobaena
Động vật được mô tả năm 1925


title: Mesobaena rhachicephala

text:
Mesobaena rhachicephala là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Hoogmoed, Pinto, Da Rocha & Pereira mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.

Chú thích

Tham khảo

Mesobaena
Động vật được mô tả năm 2009


title: Monopeltis adercae

text:
Monopeltis adercae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được De Witte mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1953


title: Monopeltis anchietae

text:
Monopeltis anchietae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Bocage mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1873


title: Monopeltis capensis

text:
Monopeltis capensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1848.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1848


title: Monopeltis decosteri

text:
Monopeltis decosteri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1910


title: Monopeltis galeata

text:
Monopeltis galeata là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Hallowell mô tả khoa học đầu tiên năm 1852.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1852


title: Monopeltis guentheri

text:
Monopeltis guentheri là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1885


title: Monopeltis infuscata

text:
Monopeltis infuscata là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Broadley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1997


title: Monopeltis jugularis

text:
Monopeltis jugularis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1880


title: Monopeltis kabindae

text:
Monopeltis kabindae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được De Witte, & Laurent mô tả khoa học đầu tiên năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1942
Động vật bò sát Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Monopeltis leonhardi

text:
Monopeltis leonhardi là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Werner mô tả khoa học đầu tiên năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1910


title: Monopeltis luandae

text:
Monopeltis luandae là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1976


title: Monopeltis perplexus

text:
Monopeltis perplexus là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1976


title: Monopeltis remaclei

text:
Monopeltis remaclei là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được De Witte mô tả khoa học đầu tiên năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1933


title: Monopeltis rhodesiana

text:
Monopeltis rhodesiana là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Broadley, Gans & Visser mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1976


title: Monopeltis scalper

text:
Monopeltis scalper là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Günther mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1876


title: Monopeltis schoutedeni

text:
Monopeltis schoutedeni là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được De Witte mô tả khoa học đầu tiên năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1933


title: Monopeltis sphenorhynchus

text:
Monopeltis sphenorhynchus là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1879


title: Monopeltis vanderysti

text:
Monopeltis vanderysti là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được De Witte mô tả khoa học đầu tiên năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1922


title: Monopeltis welwitschii

text:
Monopeltis welwitschii là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1865


title: Monopeltis zambezensis

text:
Monopeltis zambezensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Gans & Broadley mô tả khoa học đầu tiên năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Monopeltis
Động vật được mô tả năm 1974


title: Zygaspis ferox

text:
Zygaspis ferox là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Broadley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Zygaspis
Động vật được mô tả năm 1997


title: Zygaspis kafuensis

text:
Zygaspis kafuensis là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Broadle miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Zygaspis
Động vật được mô tả năm 1997


title: Zygaspis nigra

text:
Zygaspis nigra là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Broadle mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Zygaspis
Động vật được mô tả năm 1969


title: Zygaspis quadrifrons

text:
Zygaspis quadrifrons là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.

Chú thích

Tham khảo

Zygaspis
Động vật được mô tả năm 1862


title: Zygaspis vandami

text:
Zygaspis vandami là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Fitzsimons mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Zygaspis
Động vật được mô tả năm 1930


title: Zygaspis violacea

text:
Zygaspis violacea là một loài bò sát trong họ Amphisbaenidae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Zygaspis
Động vật được mô tả năm 1854


title: Amphisbaenidae

text:
Amphisbaenidae là một họ bò sát có vảy. Chúng được tìm thấy ở Bắc và Nam Mỹ, một số trên các đảo vùng Caribbe, và vùng châu Phi cận Sahara.

Các loài trong họ này không thể leo trèo, chúng có khả năng đào hang, bò sát giống thằn lằn có khả năng ăn thịt. Một số loài có đầu giống như các xuổng, trong khi những loài khác có mào hẹp trên đầu.

Các chi
Có khoảng 161 loài trong họ này, chúng được xếp vào 16 chi:

 Amphisbaena Linnaeus, 1758
 Ancylocranium Scortecci, 1930
 Anops Bell, 1833
 Aulura Barbour, 1914
 Baikia Gray, 1865
 Bronia Wiegmann, 1828
 Cercolophia Strauch, 1881
 Chirindia Boulenger, 1907
 Cynisca A.M.C. Duméril & Bibron, 1839
 Dalophia Gray, 1865
 Geocalamus Günther, 1880
 Leposternon Hemprich, 1820
 Loveridgea Tornier, 1899
 Mesobaena Mertens, 1925
 Monopeltis A. Smith, 1848
 Zygaspis W. Peters, 1854

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 http://www.jcvi.org/reptiles/families/amphisbaenidae.php

Amphisbaenidae
Amphisbaenia


title: Trịnh Thành công (định hướng)

text:
Trịnh Thành công có thể là:
 Trịnh Thành công, vua thứ 13 nước Trịnh - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc
 Trịnh Thành Công, tướng nhà Minh chống nhà Thanh thế kỷ 17 trong lịch sử Trung Quốc


title: Dead Silence

text:
Dead Silence (tạm dịch: Sự im lặng chết người hay Im lặng là sống sót) là một bộ phim tâm lý, kinh dị năm 2007 của Mỹ do James Wan làm đạo diễn với phần kịch bản của Leigh Whannell - người tạo ra loạt phim Saw. Phim Dead Silence có mác phim chính thức là You scream. You die

Cốt truyện
Tại thị trấn Ravens Fair, một người phụ nữ làm nghề múa rối tiếng bụng tên Mary Shaw, đã giết một bé trai tên Michael Ashen vì đã tỏ ra không tin vào màn múa rối của bà, nhà Ashen cùng nhiều người khác trong vùng đã thỏa thuận với chính quyền rồi giết và cắt luôn lưỡi Mary Shaw, những con rối của bà cũng được chôn xuống mộ. Từ đó thị trấn Ravens Fair mắc phải lời nguyền kinh hoàng, người dân trong thị trấn bị giết, điều trùng hợp là những nạn nhân đó khi chết đều bị cắt lưỡi. Nhiều năm sau, Jamie Ashen nhận được một con rối gỗ, không lâu sau vợ anh bị giết, anh luôn bị cảnh sát buộc tội giết vợ nên quyết tâm tìm hiểu chuyện này rõ ràng để chứng minh mình vô tội. Qua quá trình tìm hiểu, Jamie Ashen biết được rằng bé trai bị mất tích năm xưa - Michael Ashen chính là em trai của ông nội mình. Cùng lúc đó, Jamie Ashen nhận được một cuộc gọi từ Henry Walker - nhân viên nhà tang lễ (đã bị Mary Shaw giết chết và giả giọng) hẹn anh đến nhà hát ở hồ Lost sẽ sáng tỏ mọi việc. Tại đây, Jamie Ashen cùng với thanh tra Jim Lipton (do đuổi bắt anh nên cũng cùng tới đây) đã phát hiện ra những con rối bị biến mất dưới mộ của Mary Shaw và tiêu diệt gần như toàn bộ số rối trừ con rối số 57 - Billy. Sau khi rời khỏi nhà hát, Jamie Ashen đến nhà của Henry Walker thì mới biết được rằng ông ta đã bị giết và con rối Billy cũng bị chính cha anh mang đi. Jamie Ashen về nhà và biết được sự thật rằng cha mình đã bị giết và biến thành con rối từ lâu và người điểu khiển con rối không ai khác chính là mẹ kế của anh, cũng chính là Mary Shaw, bà ta đã tạo ra con rối hoàn chỉnh cuối cùng. Anh hét lên đau khổ và số phận của anh cũng giống như những người đã bị Mary Shaw giết vì đã quên mất bài thơ cổ xưa được lưu truyền: "Cẩn thận với ánh nhìn của Mary Shaw. Bà ta không có con, chỉ có búp bê. Và nếu gặp bà ta trong giấc mơ, hãy chắc rằng không bao giờ được thét lên" (Beware the stare of Mary Shaw. She had no children only dolls. And if you see her in your dreams. You must never, ever scream)

Phân vai
 Ryan Kwanten - Jamie Ashen
 Judith Roberts - Mary Shaw
 Donnie Wahlberg - Thanh tra Jim Lipton
 Amber Valletta - Ella Ashen
 Bob Gunton - Edward Ashen
 Michael Fairman - Henry Walker
 Laura Regan - Lisa Ashen
 Joan Heney - Marion Walker

Tham khảo

Liên kết ngoài
Dead Silence tại Internet Movie Database
Dead Silence tại Box Office Mojo
Dead Silence tại Rotten Tomatoes
Dead Silence tại Horror Film Wiki

Phim năm 2007
Phim tiếng Anh
Phim kinh dị Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim tâm lý kinh dị
Phim hãng Twisted Pictures
Phim do James Wan đạo diễn
Phim Mỹ
Phim của Universal Pictures
Phim kinh dị siêu nhiên
Phim kinh dị năm 2007
Nhập hồn trong tác phẩm hư cấu


title: Quý Thắng

text:
Quý Thắng (chữ Hán: 季勝) là tên 1 nhân vật sống vào cuối thời nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc, theo Sử Ký Tư Mã Thiên - Triệu thế gia thì ông là thủy tổ của các tông chủ họ Triệu ở nước Tấn thời Xuân Thu và các quân chủ của nước Triệu thời Chiến Quốc.

Cũng theo Sử Ký thì Quý Thắng là cháu nội Trung Quyết (中潏) một vị quan thanh liêm có tiếng thời đế Ất, ông cũng là chính con thứ của Phi Liêm và đồng thời là em của Ác Lai (恶来). Cha và anh của ông đều làm quan thời Trụ vương nhưng lại chuyên xu nịnh để lấy lòng vị hôn quân này, Quý Thắng không tán thành với việc làm sai trái của cha anh vì chỉ thấy hại nước hại dân. Ông có can gián nhưng cha và anh của ông không nghe, Quý Thắng bất mãn nhìn thấy cơ nghiệp nhà Thương sắp sụp đổ liền dời chỗ ở đến khu vực Hoàng Hà định cư. Ông noi gương theo ông nội mình ăn ở cần kiệm tích cực giúp đỡ kẻ nghèo khó bần cùng, điều này khiến ông được nhân dân quanh vùng ông mới đến lập nghiệp ủng hộ và tán thưởng.

Sau khi Chu Vũ Vương đánh bại vua Trụ có đem cha và anh của Quý Thắng ra trảm thủ, Quý Thắng lặng lẽ đến pháp trường đứng từ xa nhìn theo tiễn biệt. Khi việc hành quyết đã xong ông ra nhận xác người thân đem đi chôn cất tử tế, sau đó ông nuôi cháu ruột mình là con của Ác Lai đến lúc trưởng thành rồi tổ chức xây dựng gia đình cho cháu đường hoàng. Người cháu đó có tên Nữ Phòng (女防), Nữ Phòng sinh Bàng Cao (旁皋), Bàng Cao sinh Thái Kỷ (太几), Thái Kỷ sinh Đại Lạc (大骆), Đại Lạc sinh Phi Tử. Phi Tử được xem là quân chủ đầu tiên của nước Tần thời Xuân Thu Chiến Quốc sau này, còn hậu duệ 4 đời của Quý Thắng là Tạo Phụ (造父) đến đời Chu Mục Vương do lập không ít công to được thưởng đất Triệu thành làm thực ấp mà đổi sang họ Triệu từ ấy.

Xem thêm
 Phi Liêm
 Ác Lai
 nước Tần
 nước Triệu
 Chu Mục Vương

Chú thích

Tham khảo
 Sử Ký Tư Mã Thiên - Triệu thế gia
 Thất Quốc chí - Triệu chí
 Chiến Quốc sử
 Trúc thư kỷ niên
 Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ
 Trung Quốc toàn sử
 Trung Quốc thông sử

Người nhà Thương
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Danh sách chư hầu vương Tây Hán

text:
Danh sát này liệt kê các chư hầu vương của triều Tây Hán.

Trong trường hợp một chư hầu quốc bị trừ bỏ vì các lý do như mưu phản, phạm tội, hay không có người thừa kế, bảng liệt kê sẽ chấm dứt. Nếu sau đó có một chư hầu quốc khác được phong có cùng tên thì được ghi trong bảng mới.

Sở quốc

Sở quốc (201 TCN-68 TCN)

Sở quốc (50 TCN-9)

Kinh quốc

Ngô quốc

Yên quốc

Yên quốc (202 TCN-181 TCN)

Yên quốc (180 TCN-180 TCN)

Yên quốc (179 TCN-127 TCN)

Yên quốc (117 TCN-80 TCN)

Quảng Dương quốc

Tề quốc

Tề quốc (203 TCN-125 TCN)

Tề quốc (117 TCN－110 TCN)

Tế Bắc quốc

Tế Bắc quốc (178 TCN-176 TCN)

Tế Bắc quốc (164 TCN-86 TCN)

Tế Nam quốc

Giao Tây quốc

Giao Đông quốc

Tri Xuyên quốc

Thành Dương quốc

Lã quốc

Hoài Nam quốc

Hoài Nam quốc (203 TCN-173 TCN)

Hoài Nam quốc (164 TCN-121 TCN)

Lư Giang quốc

Hành Sơn quốc

Lục An quốc

Lương quốc

Lương quốc (202 TCN-180 TCN)

Lương quốc (178 TCN-3)

Lương quốc (5-9)

Hàn quốc

Đại quốc

Đại quốc (200 TCN-199 TCN)

Đại quốc (196 TCN-65 TCN)

Thái Nguyên quốc

Hoài Dương quốc

Hoài Dương quốc (187 TCN-180 TCN)

Hoài Dương quốc (176 TCN-168 TCN)

Hoài Dương quốc (155 TCN－153 TCN)

Hoài Dương quốc (63 TCN－9)

Lỗ quốc

Lỗ quốc (187 TCN-180 TCN)

Lỗ quốc (155 TCN-5 TCN)

Lỗ quốc (4 TCN-9)

Xương Ấp quốc

Lâm Giang quốc

Lâm Giang quốc (155 TCN-152 TCN)

Lâm Giang quốc (150 TCN-147 TCN)

Trường Sa quốc

Trường Sa quốc (202 TCN-157 TCN)

Trường Sa quốc (155 TCN-47 TCN)

Trường Sa quốc (45 TCN-9)

Triệu quốc

Triệu quốc (203 TCN-153 TCN)

Triệu quốc (152 TCN-68 TCN)

Triệu quốc (66 TCN-9)

Trung Sơn quốc

Trung Sơn quốc (154 TCN=54 TCN)

Trung Sơn quốc (47 TCN—1 TCN)

Trung Sơn quốc (1-9)

Hà Gian quốc

Hà Gian quốc (178 TCN-164 TCN)

Hà Gian quốc (155 TCN-37 TCN)

Hà Gian quốc (32 TCN-9)

Thanh Hà quốc

Hằng Sơn quốc, Thường Sơn quốc
Dọ kị húy Hán Văn Đế Lưu Hằng nên đã đổi Hằng Sơn thành Thường Sơn

Hằng Sơn quốc (187 TCN-180 TCN)

Thường Sơn quốc (145 TCN-113 TCN)

Chân Định quốc

Tứ Thủy quốc

Quảng Lăng quốc

Quảng Lăng quốc (117 TCN-54 TCN)

Quảng Lăng quốc (47 TCN-17 TCN)

Quảng Lăng quốc (11 TCN-9)

Cao Mật quốc

Định Đào quốc

Định Đào quốc (52 TCN—50 TCN)

Định Đào quốc (41 TCN-5 TCN)

Quang Xuyên quốc

Quảng Xuyên quốc (155 TCN-152 TCN)

Quảng Xuyên quốc (148 TCN-70 TCN)

Quảng Xuyên quốc (66 TCN-50 TCN)

Bình Can quốc

Quảng Bình quốc

Tín Đô quốc

Tín Đô quốc (37 TCN-23 TCN)

Tín Đô quốc (5 TCN－9)

Đông Bình quốc

Đông Bình quốc (52 TCN-4 TCN)

Đông Bình quốc (1-7)

Tế Đông quốc

Giang Đô quốc

Sơn Dương quận

Sơn Dương quốc (144 TCN-135 TCN)

Sơn Dương quốc (33 TCN-25 TCN)

Tế Dương quốc

Tế Âm quốc

Nhữ Nam quốc

Tế Xuyên quốc

Tế Xuyên quốc (181 TCN-180 TCN)

Tế Xuyên quốc (144 TCN-138 TCN)

Quảng Đức quốc

Quảng Đức quốc (19 TCN-18 TCN)

Quảng Đức quốc (2-9)

Quảng Tông quốc

Quảng Thế quốc

Phục ngoại chư vương

Nam Việt

Đông Âu

Mân Việt

Nam Hải

Tham khảo

 Hán thư, Dị tính chư hầu vương biểu
 Hán thư, Chư hầu vương biểu
 Hán thư, Trương Nhĩ- Trần Dư truyện
 Hán thư, Ngụy Báo- Điền Đam- Hàn Vương Tín truyện
 Hán thư, Hàn- Bành- Anh- Lư- Ngô truyện
 Hán thư, Kinh- Yên- Ngô truyện
 Hán thư, Sở Nguyên vương truyện
 Hán thư, Cao Ngũ Vương truyện
 Hán thư, Văn tam vương truyện
 Hán thư, Cảnh thập tam vương truyện
 Hán thư, Võ Ngũ Tử truyện
 Hán thư, Tuyên Nguyên lục vương truyện
 Hán thư, Vương Mãng truyện

Danh sách phiên vương
Chư hầu vương nhà Hán
Nhà Hán


title: Bobby Tambling

text:
Robert Victor "Bobby" Tambling (sinh 18 tháng 9 năm 1941 tại Storrington, Sussex) là cựu danh thủ bóng đá người Anh. Sự nghiệp của ông tỏa sáng khi khoác áo hai câu lạc bộ của Anh là Chelsea và Crystal Palace, vào những năm 1960 và 1970..Ông là một trong những cầu thủ ghi bàn nhiều nhất cho câu lạc bộ bóng đá Chelsea.

Sự nghiệp thi đấu

Chelsea
Là một cầu thủ chạy cánh biết ghi bàn, Tambling được Chelsea ký hợp đồng khi còn đang học trung học cơ sở vào năm 1957, và có trận ra mắt lần đầu tiên sau đó hai năm. Tambling khi đó 17 tuổi đã ghi một bàn thắng trong chiến thắng của Chelsea trước West Ham United. Với sự ra đi của cây săn bàn chủ lực, Jimmy Greaver (đến AC Milan năm 1961), Tambling đã có nhiều cơ hội hơn để khẳng định bản thân. Ông ghi 22 bàn trong mùa giải sau đó, và kết hợp ăn ý với một cầu thủ khác từ đội trẻ Chelsea, Barry Bridges. Mặc dù vậy, câu lạc bộ vẫn xuống hạng mùa 1961-1962..

Mùa giải kế tiếp chứng kiến sự xuất hiện của huấn luyện viên Tommy Dochesty, người đã giao băng đội trưởng cho Tambling và đôn lên đội một hàng loạt những tài năng trẻ, chẳng hạn như Terry Venables, Peter Bonetti và Eddie McCreadie. Tambling ghi được 35 bàn – chiếm một nửa số bàn thắng của CLB – giúp Chelsea lên Fisrt Division (ngoại hạng bây giờ) ngay sau đó. Tambling trở thành người đội trưởng trẻ tuổi nhất dẫn dắt đồng đội thăng hạng. Những kỳ công đó giúp Tambling được gọi vào đội tuyển lần đầu tiên trong trận gặp xứ Wales, ngày 21 tháng 10 năm 1962.

Khi trở về, Tambling ghi 18 bàn giúp Chelsea cán đích ở vị trí thứ năm mùa giải 1963-1964. Mùa 1964-1965, Chelsea đứng trước cơ hội giành cú ăn ba trong nước. Tambling cũng đóng góp 25 bàn thắng, trong đó có một bàn giúp "The Blues" giành chức vô địch League Cup, sau chiến thắng 3 – 2 trước Leicester City. Hai năm sau, Tambling và các đồng đội cuối cùng cũng vào tới trận chung kết FA cup. Thế nhưng dù Tambling đã ghi bàn, Chelsea vẫn phải ngậm ngùi nhìn Tottenham Hotspur giương cúp sau thất bại 2 – 1 trên sân Wembley. Trong mùa giải đó, Tambling cũng thiết lập kỷ lục ghi năm bàn trong một trận đấu, trong trận thắng Aston Villa 6 – 2 ở Villa Park vào tháng 9..

Tambling tiếp tục thi đấu ấn tượng ở các mùa giải tiếp theo, mặc dù cơ hội ra sân bị ảnh hưởng. Do chấn thương cũng như sự xuất hiện của các tài năng trẻ, chẳng hạn như bộ đôi tiền đạo Peter Osgood và Tommy Baldwin. Mùa giải cuối cùng ông đóng góp 7 bàn thắng cho CLB.

Crystal Palace
Năm 1970, Tambling chuyển đến Crystal Palace với giá trị 40.000 bảng, sau khi đóng góp cho Chelsea 202 bàn thắng sau 370 trận. Ông cũng thi đấu 3 trận cho tuyển Anh và ghi một bàn. Thời gian Tambling ở Palace không mấy thành công, CLB luôn phải chiến đấu ở nữa dưới bảng xếp hạng của giải First Division. Crystal cuối cùng cũng rớt hạng vào cuối mùa 1972-1973, Tambling ghi được 12 bàn trong 68 trận cho CLB trong những 1970-1973.

Ireland
Tambling rời Crystal tháng 10 năm 1973 để đến Ireland, nơi ông thi đấu cho Cork Celtic. Trong mùa giải đầu tiên, ông giúp CLB này về nhất ở giải vô địch Ireland (đầu tiên và duy nhất). Ông sau đó tiếp nhận cương vị huấn luyện viên kiêm cầu thủ trước khi ra đi năm 1977.

Sau một mùa giải ở WaterFord, Tambling đến Shamrock Rovers mùa 1978-1979. Ông có trận đầu ra mắt vào ngày 30 tháng 8 năm 1978, ghi bàn duy nhất giúp "The Hoops" thắng Athletic St Patrick’s. Ông có tổng cộng 9 lần ra sân cho Hoops, ghi 5 bàn.

Tambling sau đó đến Cork Alberts FC, nơi ông chơi 88 trận, ghi 22 bàn thắng.

Năm 1984, Tambling đồng ý trở thành huấn luyện viên của Cork City, nhưng triều đại của ông chỉ kéo dài 13 trận.

Sự nghiệp huấn luyện viên
Ông tiếp tục sống ở Crosshaven, Ireland, sau đó nhận lời trở lại dẫn dắt Cork City. Trong vài năm, Tambling đã giúp Cork vô địch League Julior 1 Division và Premier Division. Tên tuổi Tambling được vinh danh tại phòng truyền thống sân Stamford Bridge, gần đây ông có tên trong đội hình câu lạc bộ vĩ đại nhất của XI, và được lựa chọn vào đội hình xuất sắc nhất mọi thời đại của Chelsea..

Danh hiệu
Football League Cup
 Chelsea 1964/65
League of Ireland
 Cork Celtic 1973/74

Nguồn tin
 The Hoops by Paul Doolan and Robert Goggins (ISBN 0-7171-2121-6)

Tham khảo
General
Post War English & Scottish Football League A - Z Player's Database

Specific

Sinh năm 1941
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Anh
England international footballers
Huấn luyện viên người anh
Cầu thủ bóng đá Chelsea F.C.
Crystal Palace F.C. players
Waterford United F.C. players
Shamrock Rovers F.C. players
Cork City F.C. managers
League of Ireland players
League of Ireland managers
The Football League players
Cork Celtic F.C. players
Cầu thủ bóng đá Crystal Palace F.C.
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Huấn luyện viên bóng đá Anh


title: Chúc (nước)

text:
Chúc (chữ Hán: 祝) là một nước chư hầu từng tồn tại trong thời kỳ Tây Chu trong lịch sử Trung Quốc, địa bàn quốc gia này hiện tại nằm ở khu vực thành cổ Chúc A vùng đông bắc quận Trường Thanh thành phố Tế Nam tỉnh Sơn Đông ngày nay.

hình thành
Theo ghi chép của nhiều thư tịch khác nhau thì vị quân chủ đầu tiên của nước Chúc mang họ Cơ, tương truyền là hậu duệ xa đời thuộc chi thứ của Hiên Viên Hoàng Đế thời thượng cổ. Sử Ký Tư Mã Thiên - Ngũ Đế bản kỷ nói rằng Hoàng Đế sinh được 25 người con trai, không rõ vua nước Chúc là dòng dõi trực hệ của con thứ mấy. Chỉ biết rằng sau khi Chu Vũ Vương đánh bại nhà Ân được chư hầu tôn làm thiên tử, nhà vua bởi tưởng nhớ đến công đức của các bậc đế vương ngày trước đã sai người đi tìm hậu duệ của Hoàng Đế để phân phong. Khi tìm ra chi thứ của hậu duệ Hoàng Đế thì Vũ Vương phong cho làm vua nước Chúc, bởi nhà Chu chính là dòng trưởng tông của họ Cơ đã thờ Hoàng Đế rồi do vậy các quân chủ nước Chúc chịu trách nhiệm phụng sự thủy tổ phân ngành của họ mà thôi. Suốt giai đoạn Tây Chu nước Chúc luôn phục tùng mệnh lệnh thiên tử gửi quân tham gia bất kỳ chiến trường nào, hàng năm nước này giữ lễ nghĩa rất khuôn phép tiến cống cỏ mao đúng kỳ hạn không sai một ngày nào.

diệt vong
Năm 771 tr.CN Chu U Vương đốt lửa ở Ly Sơn để lừa chư hầu rồi bị quân Khuyển Nhung giết chết, con U Vương là Chu Bình Vương được chư hầu tôn lập ở Hạo Kinh thì tại đất Huề nước Chúc và nước Quắc lại ủng hộ em của U Vương là Cơ Dư Thần lên làm vua lấy hiệu là Chu Huề Vương. Bấy giờ cục diện của nhà Chu bị phân liệt gọi là nhị vương cùng lập và 2 bên chẳng bên nào chịu kém bên nào, đến năm 768 tr.CN Tề Trang công theo lệnh của Chu Bình Vương phát binh tiến đánh nước Chúc. Tuy quân đội nước Chúc chống trả quyết liệt nhưng thế cô lực mỏng nên cuối cùng vẫn bị đánh bại, lãnh thổ nước này từ đó sáp nhập trở thành 1 ấp của nước Tề. Nói chung nước Chúc hầu như không tồn tại vào thời Xuân Thu vì mới qua thời Tây Chu có 3 năm đã diệt vong rồi, còn về phần Chu Huề Vương vì mất dần vây cánh nên cũng chỉ tồn tại thêm được 7 năm nữa thì cũng bị Chu Bình Vương dẹp yên chấm dứt cục diệt phân liệt thống nhất vương thất.

Xem thêm
 Tề Trang công
 Chu Huề Vương
 Quắc công Hàn

Tham khảo

 Sử Ký Tư Mã Thiên - Chu bản kỷ
 Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ
 Chu sử
 sách 100 sự kiên Trung Quốc - phần cắt đất phong hầu
 kinh Xuân Thu của đức Khổng Tử
 kinh Thượng Thư

Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại
Lịch sử Sơn Đông
Tây Chu


title: Cervantes (định hướng)

text:
Cervantes là một tên họ của người Tây Ban Nha, có thể liên quan tới:

Người
Alfonso J. Cervantes (1920–1983), thị trưởng thành phố St Louis, Missouri
Francisco Cervantes de Salazar, 16th-century man of letters
Ignacio Cervantes, nhà soạn nhạc Cuba
Jorge Cervantes, một chuyên gia lừng danh thế giới về canh tác cây gai dầu trong nhà, ngoài trời, và trong nhà kính
Lorna Dee Cervantes, nhà thơ và nhà hoạt động xã hội Chicana
Miguel de Cervantes, tác giả Don Quixote
Vicente (Vincente) de Cervantes (b. 1755, d. 1829), nhà thực vật học Mexico

Địa điểm
Cervantes, Tây Úc, thị trấn
Cervantes, Ilocos Sur, một đô thị ở Philippin
Cervantes, Lugo, một đô thị ở Galicia, Tây Ban Nha
Cervantes, Río Negro, một đô thị ở Río Negro, Ác-hen-ti-na

Khác
Cervantes de Leon, một nhân vật hư cấu trong loạt trò chơi chiến đấu "Soul".
Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, một thư viện kỹ thuật số và kho lưu trữ của công trình lịch sử và văn học tiếng Tây Ban Nha, được điều hành bởi Đại học Alicante, Tây Ban Nha
Cervantes, một radar được phát triển vào những năm 1980 bởi Thorn-EMI như là một phiên bản cập nhật của Cymbeline (radar)
Cervantes (film), một bộ phim năm 1967 của đạo diễn Vincent Sherman
Miguel de Cervantes Prize, một giải thưởng Tây Ban Nha được trao cho các nhà văn nổi bật..
Đại học Miguel de Cervantes European, Tây Ban Nha

Tham khảo

Tên
Họ người Tây Ban Nha


title: Talamanca

text:
Talamanca có thể chỉ:

Địa điểm
Talamanca de Jarama: là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha.
Talamanca: là một đô thị trong comarca Bages, tỉnh Barcelona, Catalonia, Tây Ban Nha.
Talamanca: là một tổng trong tỉnh Limón, Costa Rica.

Danh lam thắng cảnh


title: Cởi truồng

text:
Cởi truồng nghĩa là không mặc bất cứ loại trang phục gì như quần, váy... để che vùng kín và bộ phận sinh dục của cơ thể. Khi cởi truồng người ta không mặc quần áo để che phần dưới cơ thể, khác với khỏa thân là lộ toàn thân thể không mặc quần áo. Cởi truồng dễ thấy nơi công cộng được xem là hành vi chỉ của trẻ con.

Trừ các trường hợp thật cần thiết như khi tắm hay chuyện phòng the, con người từ lâu đã rất hiếm khi cởi truồng ở nơi công cộng. Các trường hợp rất đặc biệt mà người ta cởi truồng trước sự hiện diện của người khác là các bãi tắm tiên, quy trình kiểm tra sức khỏe quân ngũ, cởi vì nghệ thuật, ví dụ như một số cảnh phim, kịch yêu cầu một mức độ khỏa thân nhất định, hoặc để bày tỏ sự phản đối, chẳng hạn phản đối chính trị.

Từ cởi truồng cũng được sử dụng cho việc khỏa thân hoàn toàn.

Dân gian

Thành ngữ, tục ngữ, ca dao
Người Việt Nam có câu nói "Người dại cởi truồng. Người khôn xấu hổ". Câu này để chỉ người khôn không nên giao thiệp với kiểu người dại này, những kẻ có thể làm mất mặt, làm xấu hổ, nhục nhã họ.

Người xưa cũng có câu "Có chồng như gông mang cổ, Không chồng cởi lổ (cởi truồng) mà đi".

Phong tục
Ngày xưa, tại Thanh Hóa, có một số phong tục như là các hội tế thần, các cô gái đồng trinh được làng chọn cởi truồng tắm dưới ao làng, sau đó múa trước bàn thờ thánh cũng trong tình trạng ở truồng như thế.

Một vài nơi có tục thờ cúng ông Táo nhưng chỉ mua áo giấy cho ông chứ không mua quần.

Ở suối Thần Nông, Ba Đông, Hồ Bắc, Trung Quốc có một phong tục địa phương những người phu kéo thuyền, kéo bè, kéo mảng đều trần truồng, không mặc bất cứ thứ gì trên người khi làm việc.

Câu đố
Người Kinh có câu đố "Con đóng khố, bố cởi truồng", chỉ tình trạng nghèo khổ, túng thiếu quá mức. Dân tộc Tày và Nùng thì có câu đố "Con bé mặc áo chắp này, chắp nọ, lớn bằng bố bằng mẹ thì cởi truồng".

Sách

Văn chương
Chế Lan Viên đã sử dụng từ cởi truồng như dụng ngôn cho sự lột bỏ đối với tâm hồn: "Ta cởi truồng ra, ta cởi truồng ra. Ngoài kia trăng sáng chảy bao la. Ta nhảy vào quay cuồng thôi lăn-lộn...".

Lịch sử
Có nhiều giai thoại ghi lại vào thời Pháp thuộc, các quan lại bắt 4 cô gái chống đối phải cởi truồng diễu phố. Dưới thời Việt Nam cộng hòa có một cuộc biểu tình chống chính quyền bằng cách cởi truồng tại Cần Giuộc, sự kiện này được ghi lại trong tạp chí Nghiên cứu lịch sử, Số phát hành 137-153 vào năm 1971. Trong quyển Bảy Viễn: thủ lĩnh Bình Xuyên có nhắc đến việc mỗi khi vào tù, người tù phải cởi truồng, giang hai tay, hai chân cho lính xét coi có giấu thuốc phiện trong người không.

Phê phán
Tác giả Phong Thu trong quyển sách THE RAIN STILL FALLS IN SAIGON: Short Stories xuất bản năm 2011, chỉ trích tình trạng phụ nữ Việt Nam kết hôn với một bộ phận người Hàn Quốc, Đài Loan...có nhắc đến hình ảnh này.

Truyện tranh
Cuốn "Trưng Nữ Vương khởi nghĩa Mê Linh" nằm trong bộ sách của NXB Giáo dục Việt Nam, được xuất bản năm 2009, trong đó dùng hình ảnh và lời nói về chi tiết Mã Viện bắt quân sĩ “cởi truồng” để chiến đấu với các nữ binh của Hai Bà Trưng. Chi tiết này khiến Hai Bà Trưng thua trận. Theo GS.TSKH sử học Vũ Minh Giang: "Trong các sách lịch sử không có cuốn sách nào nói đến chi tiết như vậy. Đó là chi tiết bịa đặt lịch sử..."

Pháp lý

Cởi truồng đôi khi là một hình thức trừng phạt trẻ con, như việc phơi nắng phơi mưa, nhưng hành vi này cùng nhiều kiểu hành vi khác ngày càng bị xã hội lên án. Các hình phạt này được xem là xúc phạm và có thể xếp vào tội bạo hành, cha mẹ của đứa trẻ có thể sẽ phải hầu tòa và ngồi tù.

Một số cơ sở chữa bệnh mê tín dị đoan yêu cầu bệnh nhân "cởi truồng để chữa bệnh", một sự việc đã được truyền thông đưa tin từ huyện Thanh Chương, Nghệ An vào năm 2009.

Vào năm 2015, một cô giáo tại trường mẫu giáo ở Lạc Dương, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc bắt 20 em nhỏ cởi truồng cởi trần xếp hình trái tim và nhiều hình khác, chụp hình và đăng lên mạng. Hành động này dẫn đến phản ứng xã hội dữ dội.

Hành vi cởi truồng hoặc lõa thể hoàn toàn xuất hiện trên 1 số trang mạng xã hội từ tài khoản của một số cá nhân, nhóm...nhân danh bảo vệ môi trường bị truyền thông chỉ trích. Việc cởi truồng được sử dụng để đánh bóng tên tuổi.

"Khoản 1 Điều 10 Nghị định 73/2010/NĐ-CP quy định Hành vi vi phạm quy định về nếp sống văn minh, theo đó phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 60.000 đồng đến 100.000 đồng đối với một trong những hành vi không mặc quần, áo hoặc mặc quần áo lót ở nơi hội họp đông người, các địa điểm văn hóa, tín ngưỡng, nơi làm việc của các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội." Tuy vậy, Nghị định 167/2013/NĐ-CP thay thế đã bỏ hình phạt này.

Xem thêm
Bộ quần áo mới của hoàng đế
Cởi trần
Khỏa thân

Ghi chú

Chú thích

Khỏa thân


title: Trại gia súc (định hướng)

text:
Trại gia súc có thể là:
Trại gia súc (nông nghiệp): một khu nuôi các loại gia súc, gia cầm.
Trại súc vật: tác phẩm văn học của George Orwell xuất bản năm 1945.


title: Physicians' Desk Reference

text:
Physician's Desk Reference (Từ điển tân dược thế giới, viết tắt PDR) là một trình biên tập thương mại tập hợp đầy đủ thông tin bắt buộc về mặt pháp lý và chuyên môn về các sản phẩm tân dược đặc trị theo toa và sản phẩm chăm sóc sức khỏe bổ sung. Được phát hành dưới sự chấp thuận của FDA(Food and Drug Administration - Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ). Các thông tin về sản phẩm cung cấp bởi nhà sản xuất, và được cập nhật hằng năm. PDR được thiết kế để cung cấp cho bác sĩ với sự uỷ quyền hợp pháp và các thông tin đầy đủ bằng văn bản theo quy định của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ.

PDR được phân phối trực tiếp cho phần lớn các bác sĩ tại Mỹ, cũng như được phổ biến trong các nhà sách, thư viện và có giá trị lưu hành và sử dụng trên toàn cầu. Các sản phẩm để liệt kê trong PDR, cần vượt qua được các kiểm tra về chất lượng, hiệu quả sử dụng nghiêm ngặt nhất, đồng thời phải không có tác dụng phụ và đạt quy định về thời gian lưu hành những tiêu chuẩn của FDA, tại những phòng thí nghiệm, các viện nghiên cứu hàng đầu trực thuộc hệ thống y tế quốc gia Hoa Kỳ. Do đó PDR có thể được xem là nguồn thông tin đáng tin cậy nhất cho việc xem xét, tham khảo và lựa chọn sản phẩm để tư vấn cho bệnh nhân sử dụng, phục vụ cho việc điều trị hay hỗ trợ điều trị bệnh lý, hay hỗ trợ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe. Theo thống kê, chỉ riêng tại nước Mỹ, trung bình mỗi tuần có hàng triệu triệu lượt tham khảo thông tin sản phẩm trong PDR từ các bác sĩ và các chuyên gia chăm sóc sức khỏe nhằm tư vấn cho bệnh nhân của mình.

Việc phát hành PDR được hỗ trợ tài chính một phần là từ các công ty sản xuất dược phẩm, những công ty đã nỗ lực để có được những sản phẩm có thể nằm trong PDR.

Bố cục
Phiên bản 2014 là phiên bản thứ 68, gồm 2000 thông tin về 1500 loại dược phẩm và 500 sản phẩm hỗ trợ chăm sóc sức khỏe bổ sung.

Các thông tin cung cấp trong PDR bao gồm các thành phần:

Chỉ mục (Bốn phần)
Thông tin Nhà sản xuất
Thông tin sản phẩm (Theo tên thuốc hay thương hiệu đặt bởi NSX)
Phân loại công dụng (ví dụ, "thuốc kháng sinh")
Công thức (tên thuốc thông thường không nhãn hiệu)
Hình ảnh, bao bì thuốc, hình dạng thuốc
Thông tin sản phẩm, phải đồng nhất với sự chấp nhận của FDA
Công thức hóa học
Chức năng
Quá trình nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng
Chỉ định/ chống chỉ định
Tác dụng phụ, cảnh báo

Tham khảo

 PDR.net

Medical manuals
Tài liệu y khoa


title: Phóng xạ nhân tạo

text:
Phóng xạ nhân tạo là hiện tượng phóng xạ sinh ra khi bắn phá các vật chất không phóng xạ bởi những hạt mang điện. Frédéric Joliot-Curie, người đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1935 đã có những đóng góp về tìm ra hiện tượng phóng xạ nhân tạo và nghiên cứu về phản ứng dây chuyền. Ông nhận Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lenin năm 1950.

Curie và Joliot đã cho thấy rằng khi các nguyên tố nhẹ như boron và nhôm bị bắn phá bằng hạt α, thì có sự phát ra các tia phóng xạ liên tục, thậm chí sau khi cắt nguồn tia α. Họ cũng cho thấy rằng phóng xạ là do sự giải phóng một hạt mang 1 điện tích dương với khối lượng bằng với khối lượng electron.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Neutron-induced radioactivity The Nature.

Phóng xạ
Chất thải phóng xạ


title: Bếp công nghiệp

text:
Tại các nước phát triển, nhà bếp hay nhà ăn trong khách sạn, bệnh viện, nơi làm việc, trường học hay trại lính đều là đối tượng của luật y tế công cộng. Nhà bếp tại những nơi này sẽ được nhân viên y tế kiểm tra định kỳ, và nếu như không đạt yêu cầu vệ sinh thì bếp ăn và nhà bếp của những nơi này bắt buộc phải đóng cửa.

Khu bếp là nơi đầu tiên được ứng dụng những công nghệ mới, ví dụ như bếp lò tiết kiệm năng lượng của Benjamin Thomson vào đầu thế kỷ 19. Kiểu lò này được làm bằng sắt và đóng kín hoàn toàn, có thể sử dụng một ngọn lửa để đun nóng nhiều nồi và được thiết kế cho nhưng khu bếp rộng. Và 30 năm sau đó, kiểu bếp này được đưa vào sử dụng trong các hộ gia đình

Ngày nay, trong khu bếp tại các nhà hàng người ta thường dùng gạch ốp tường hay sàn nhà hoặc dùng inox để bao phủ các bề mặt như bàn chế biến, cửa hay ngăn kéo vì những chất liệu này bền và dễ lau chùi. Những khu bếp chuyên nghiệp thường được trang bị lò nướng băng ga để trong khi nấu nướng có thể điều chỉnh nhiệt độ nhanh hơn và dễ dàng hơn là dùng lò nướng điện. Ngoài ra, một vài thiết bị đặc biệt được dùng cho các khu bếp chuyên nghiệp như những chảo rán lớn, nồi hấp,nồi đun cách thủy. (Kể từ năm 2004, người ta không còn nhầm lẫn giữa nồi hấp và nồi áp suất nữa mà họ bắt đầu tìm cách phát triển các thiết bị gia dụng mới).

Trong thời đại công nghiệp, đồ ăn nhanh trở nên phổ biến và nó cũng thay đổi cách hoạt động của khu bếp trong các nhà hàng, quán ăn. Các nhà hàng hiện nay thường có xu hướng chuẩn bị sẵn các món ăn và chỉ việc hâm nóng lại khi có khách gọi món, hoặc phòng bếp tại các nhà hàng hiện nay chỉ dùng để làm các món nướng, hamburger hay bít tết.

Ngoài ra, còn có nhiều kiểu nhà bếp như bếp trong toa ăn uống trên tàu, trên tàu thủy, du thuyền hay máy bay v...v. Khu bếp trên tàu hỏa thường có những hạn chế như không gian hạn chế và nhân viên phục vụ phải phục vụ lượng lớn thực khách trong thời gian ngắn. đặc biệt trong thời gian đầu của lịch sử đường sắt, việc phục vụ ăn uống trên tàu yêu cầu sự sắp xếp hoàn hảo của các quá trình, tuy nhiên, hiện nay, lò vi sóng đã giúp công việc đó nhanh hơn và dễ dàng hơn. khu bếp trên các du thuyền cũng khá chật hẹp và thường chỉ có 1 hoặc 2 bếp đun, tuy nhiên, bếp trên tàu du lịch hay tàu chiến lại khá rộng và có diện tích như khu bếp của các nhà hàng hoặc nhà ăn.khu bếp trên máy bay có diện tích như tủ để đồ ăn và chỉ có chức năng duy nhất là đun nóng bữa ăn trong giữa chuyến bay cho hành khách. Ngoài ra, một kiểu " tối giản" nhất trong các kiểu bếp đó là bếp dùng ngoài không gian như trên tàu con thoi hoặc trạm vũ trụ quốc tế. thức ăn của các nhà du hành đều được chuẩn bị sẵn và hầu như bị khử hết nước rồi bọc kín trong những túi nhựa, vì chỉ có chức năng bù lại nước và hâm nóng lại thức ăn, nên những khu bếp này được giảm diện tích tối đa.

Khi nấu nướng ngoài trời, người ta không coi đó là một nhà bếp hoàn chỉnh, ví dụ như khi đi cắm trại, người ta có thể coi đó như một " nhà bếp ngoài trời". trong các trại quân đội hay các nơi định cư tạm thời, người ta sẽ dành riêng một căn lều để làm nhà bếp.

Tại các trường giảng dạy môn kinh tế gia đình hoặc công nghệ thực phẩm, người ta sẽ trang bị một loạt các nhà bếp với nhiều thiết bị với mục đích duy nhất là để giảng dạy. nhưng khu bếp này sẽ bao gồm từ 6 tới 12 khu làm việc, và mỗi khu sẽ trang bị bếp lò, bồn rửa và các dụng cụ nhà bếp khác.

Định nghĩa bếp công nghiệp
Bếp công nghiệp có thể hiểu đơn giản là nơi chế biến thức ăn với số lượng lớn trong một khoản thời gian ngắn nhằm phục vụ cho nhiều người sử dụng ở những nơi như nhà hàng, quán ăn, canteen tại xí nghiệp, trường học v…v. Các cơ sở chế biến và phục vụ thức ăn này phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm. Để hạn chế việc nhiễm bẩn có thể xảy ra,các công đoạn trong khu bếp công nghiệp được khép kín từ khâu sơ chế tới khi thức ăn đã được hoàn thành. Các công đoạn chế biến thực phẩm cho công cộng này được chia ra làm các khu riêng biệt gồm: Khu vực nhận thực phẩm, phòng lạnh, bảo quản chung thực phẩm, khu vực sơ chế, khu vực đun nấu, khu giữ mắt và phân chia thức ăn, khu rửa bát. Bếp công nghiệp thường bao gồm cả các phòng ăn, trong một vài trường hợp việc chế biến thức ăn được tiến hành ở gần khu phân chia thức ăn và khu cà phê. Bếp công nghiệp đầu tiên được đưa vào hoạt động tại Ivanovo vào năm 1925.

Nguyên liệu
Nguyên liệu khu bếp công nghiệp phải được đơn giản hóa nhằm dễ dàng lau chùi và bảo trì.

Thép không gỉ (inox) là vật liệu thường được sử dụng để phủ bề mặt cố định của máy móc, thiết bị. Do môi trường trong khu bếp thường ẩm nóng và nhiều dầu mỡ nên các thiết bị làm bằng các vật liệu khác dễ bị gỉ, bám bẩn và hỏng nhanh chóng. Các thiết bị inox trong bếp bao gồm: Bàn Inox, Giá kệ Inox, Bàn chậu Inox, Xe inox, Quầy Inox.
Khu bếp công nghiệp được xây dựng với cửa sổ và cửa ra vào cách ly với bên ngoài cũng với việc sử dụng điều hòa không khí sẽ giúp giảm bớt nguy cơ thực phẩm bị nhiễm khuẩn. Khi các quy trình chế biến thức ăn trở nên phức tạp hơn thì yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm cũng trở nên khắt khe hơn và khoảng cách giữa khu bếp với thực khách trở nên xa hơn.

Các khu của bếp công nghiệp
Khu giao nhận
Khu kho
Khu sơ chế
Khu nấu
Khu soạn chia
Khu phục vụ
Khu rửa

Thiết bị bếp công nghiệp
Thiết bị bếp công nghiệp được chia thành năm loại chính đó là: thiết bị nấu, thiết bị sơ chế, thiết bị bếp inox, thiết bị lạnh công nghiệp, thiết bị điện bếp công nghiệp. Các thiết bị này được dùng để phục vụ, chế biến, trưng bày thực phẩm hay được sử dụng vào việc làm sạch thực phẩm, dụng cụ, bát đĩa trong nhà bếp.
Thiết bị nấu: Thiết bị tạo nhiệt và hơi nóng để đun, nấu và nướng thực phẩm.
Thiết bị sơ chế: dùng sơ chế cắt, chặt, xay, thái nhỏ thực phẩm.
Thiết bị bếp inox: thiết bị bằng inox dùng trong khu vực bếp công nghiệp bao gồm: Bàn inox, giá kệ inox, bàn chậu inox, quầy inox, xe inox…
Thiết bị lạnh công nghiệp: Thiết bị giữ lạnh hoặc đông nhằm bảo quản thực phẩm
Thiết bị điện bếp công nghiệp: Thiết bị nấu, nướng, giữ nóng thức ăn bằng điện.

Tham khảo

Thiết bị bếp


title: Tơ nhện

text:
Tơ nhện là sợi protein mà nhện tạo ra và xe sợi. Nhện sử dụng tơ của chúng để tạo nên mạng nhện hoặc các cấu trúc khác, có chức năng như lưới để bắt các loài động vật khác, hoặc như tổ kén để bảo vệ cho con của chúng. Chúng cũng có thể đình chỉ sử dụng tơ của mình. Nhiều loài nhện nhỏ sử dụng sợi tơ phình to để bay lên như diều, nhện nhỏ sử dụng tơ phát tán. Chúng phun ra một số sợi tơ vào trong không khí và nhờ gió mang di. Mặc dù hầu hết các chuyến đi sẽ kết thúc sau đó vài thước, nó có vẻ là một cách phổ biến để nhện xâm chiếm các hòn đảo. Nhiều thủy thủ đã báo cáo rằng nhện đã bị bắt trong các cánh buồm tàu của họ, ngay cả khi xa đất liền. Trong một số trường hợp, nhện thậm chí có thể sử dụng lụa như một nguồn thực phẩm. Người ta đã phát triển các phương pháp tạo tơ nhện bằng cách ép buộc.

Nhiều thành tựu nghiên cứu về tơ nhện đã được đăng tải ở tạp chí Biomacromolecules.

Ứng dụng
Các nhà nghiên cứu của Đại học Wyoming Hoa Kỳ đã tạo ra tằm có thể nhả tơ chắc chắn như tơ nhện. Thành công trên nhờ vào sự phát hiện một loài nhện đặc biệt ở Madagascar vào năm 2009, được gọi là nhện Caerostris darwini. Loài nhện này không những tạo ra mạng lưới lớn nhất (với các tấm lưới trải dài đến 25m), mà tơ của nó được công nhận chắc chắn nhất trong loài (có thể hấp thu năng lượng cao gấp 3 lần sợi Kevlar).

Ứng dụng của tơ nhện lai tằm mới được trải rộng qua nhiều lĩnh vực, từ vật dụng như dù, túi khí xe hơi, trang phục thể thao, đến các mục đích điều trị y khoa, như băng phủ vết thương, chỉ khâu, dây chằng và gân nhân tạo, hỗ trợ các khớp lành sau đợt chấn thương, thậm chí còn giúp dây thần kinh phục hồi và tái tạo. Tơ nhện được sử dụng làm áo giáp chống đạn. Nhà khoa học Huby thuộc Viện vật lý Rennes, Pháp cùng nhóm nghiên cứu của mình đã thành công trong việc chuyển ánh sáng laser trên một đoạn tơ trong mạch của con chip. Sợi tơ có thể truyền tải thông tin tới các thiết bị điện tử.

Sợi tơ có đường kính nhỏ hơn 10 lần so với 1 sợi tóc nên có thể được dùng trong các thiết bị nội soi của y tế. Ngoài ra, tơ không gây phản ứng phụ với cơ thể con người nên có thể dùng để cấy ghép vào cơ thể. Nhà khoa học Fiorenzo Omenetto thuộc trường Đại học Tufts, tiểu bang Massachusetts có ý định tạo ra một loại băng gạc bằng tơ, có gắn thiết bị quan sát điện tử để theo dõi hiện tượng nhiễm trùng ở bệnh nhân sau khi thực hiện phẫu thuật.

Chú thích

Tham khảo

N
Nhện
Vật liệu tự nhiên
Khoa học vật liệu
Sản phẩm động vật


title: Ito Toyo

text:
Ito Toyo (伊东豊雄, Itō Toyoo?, sinh ngày 01 tháng 6 năm 1941) là một kiến trúc sư Nhật Bản nổi tiếng với việc tạo ra kiến trúc khái niệm, trong đó ông tìm cách đồng thời thể hiện thế giới vật chất và ảo. Ông là một số nhân vật tiêu biểu hàng đầu của kiến trúc chú tâm các khái niệm hiện đại của một thành phố "mô phỏng", và đã được gọi là "một trong những kiến trúc sư sáng tạo và có ảnh hưởng nhất của thế giới."

Vào năm 2013, Ito đã được trao tặng giải Pritzker, một trong những giải thưởng kiến trúc uy tín nhất. Ban giám khảo nêu lý do chính cho sự lựa chọn của Toyo Ito trong lần trao giải năm 2013 "Trong suốt sự nghiệp của mình, Toyto Ito đã tạo nên một khối lượng tác phẩm mà kết hợp được những ý tưởng đổi mới với những công trình hoạt động tuyệt vời. Sáng tạo nên những tuyệt phẩm trong suốt 40 năm, ông đã thực hiện thành công các loại công trình như thư viện, nhà ở, công viên, nhà hát, của hàng, văn phòng và các gian hàng, mỗi thể loại công trình ông đều đã mở rộng tính chất của công trình đó. Là một kiến trúc sư có tài năng tuyệt vời, ông đã tập trung cho quá trình tìm kiếm những tiềm năng ở mỗi dự án và mỗi khu đất".
Ito sinh ra ở Seoul trong gia đình cha mẹ là người Nhật Bản vào ngày 01 tháng 6 năm 1941. Năm 1943, ông chuyển đến Nhật Bản cùng với mẹ và hai chị em gái, và tốt nghiệp từ trường Đại học Tokyo khoa Kiến trúc vào năm 1965. Toyo Ito bắt đầu sự nghiệp tại công ty Kiyonori Kikutake & Associates. Vào năm 1971, ông thành lập văn phòng của mình tại Tokyo và đặt tên là Urban Robot (Urbot). Vào năm 1979 ông đổi tên văn phòng thành Toyo Ito & Associates, Architects.
Ông đã nhận được nhiều giải thưởng quốc tế, trong năm 2010, ông đoạt giải Praemium Imperiale lần 22 vinh danh hoang tử Takamatsu, năm 2006, Huy chương Vàng của Hiệp hội kiến trúc sư Hoàng gia Anh, năm 2002 giải thưởng Sư tử vàng dành cho thành tựu trọn đời trong Venice Biennale International Exhibition lần thứ 8. Gọi ông là "tác giả của những công trình vượt thời gian" ban giám khảo Pritzker trích dẫn: "đưa các thiết kế tới một chiều tâm linh và vị chất thơ khiến chúng vượt qua các tác phẩm của chính mình".
Một số công trình tiêu biểu: Nhà chữ U, một trong những dự án đầu tiên của ông vào năm 1971 là một ngôi nhà ở ngoại ô Tokyo có tên gọi "Nhà nhôm", đó là một cấu trúc bao gồm các khung gỗ bao phủ bới vỏ nhôm. Hầu hết các tác phẩm đầu tiên của ông là nhà ở. Sendai Mediatheque, hoàn thành năm 2001 tại thành phố Sendai, Miyagi, Nhật Bản
Một dự án khác của Ito được nhận xét bởi ban giám khảo là tòa nhà TOD’S Omotesando tại Tokyo.

Chú thích

Tham khảo

Kiến trúc sư Nhật Bản
Người đoạt giải Pritzker


title: Lý Xích Tâm

text:
Lý Quá (chữ Hán: 李过, ? – 1649), có thuyết ghi là Lý Cẩm (李錦), tên tự là Bổ Chi, xước hiệu là Nhất chích hổ, người Mễ Chi, Thiểm Tây, tướng lãnh nghĩa quân Đại Thuận, về sau liên kết chính quyền Nam Minh kiên trì kháng Thanh, được Long Vũ Đế ban tên là Lý Xích Tâm (李赤心).

Cuộc đời và sự nghiệp
Ông là cháu của Đại Thuận Đế Lý Tự Thành, theo ông ta chinh chiến 15 năm. Khi Tự Thành kiến lập chính quyền Đại Thuận, Lý Quá được ban chức Chế Tướng quân, Đô đốc. Tự Thành rút khỏi Bắc Kinh, lấy ông giữ Duyên An, Thiểm Bắc. Tự Thành mất (1644), Lý Quá tiếp nhận quân đội của ông ta, cùng các tướng lãnh nghĩa quân đề cử Cao Nhất Công làm thủ lĩnh, tiếp tục kháng Thanh . Chỉ trong năm Thuận Trị thứ 2 (1645), nhà Thanh đã 6 lần chiêu dụ ông, nhưng sứ giả đều có đi không về.

Tháng 7 cùng năm (1645), bọn Cao Nhất Công, Lý Quá thỏa hiệp với bọn Tuần phủ Hà Đằng Giao, Thượng thư Đổ Dận Tích, chấp nhận quy thuận chính quyền Nam Minh cùng kháng Thanh, chịu sự quản hạt của Đổ Dận Tích; ông được Long Vũ Đế ban tên Xích Tâm, phong Hưng Quốc hầu , nhận chức Tổng binh; còn lực lượng Đại Thuận gọi là Trung Trinh Doanh. Mùa đông, Đổ Dận Tích đưa Trung Trinh Doanh đến Kinh Châu, trong lúc đó quân Thanh tập kích căn cứ Công An, bọn Xích Tâm hoang mang chạy đi Xuyên Đông.

Mùa hạ năm Vĩnh Lịch thứ 4 (1648), Đổ Dận Tích mệnh Trung Trinh Doanh đánh Thường Đức, bức Mã Tiến Trung lui chạy. Tiếp đó tấn công Trường Sa, không hạ được, lui về Tương Đàm.

Mùa xuân năm sau (1649), Trung Trinh Doanh phụng mệnh đi cứu Kim Thanh Hoàn ở Nam Xương, đến giao giới Trà Lăng, Hành Sơn, lần lữa không tiến. Trong lúc này, Hà Đằng Giao bị quân Thanh bắt ở Tương Đàm, bọn Xích Tâm rút về phía đông Hành Châu. Quân Thanh đuổi đến, bọn họ lại chạy đi huyện Hạ, rồi đi Ngô Châu. Tháng 7, Xích Tâm bệnh mất, Cao Tất Chính kiêm lãnh quân đội của ông.

Tồn nghi
Ngày 13 tháng 5 năm 2012, chương trình "Tìm tòi. Phát hiện", kênh CCTV10 thông báo tại Thông Thành, Hồ Bắc tìm thấy một lượng lớn tài liệu của quân nông dân Đại Thuận, đa phần là ghi chép của Lý Quá. Căn cứ vào những ghi chép này, Lý Quá không chết, mà ẩn cư tại núi Hoàng Long ở giao giới của 3 huyện Tu Thủy, Giang Tây, huyện Bình Giang, Hồ Nam và huyện Thông Thành, Hồ Bắc làm đạo sĩ, đổi tên là Lý Tú, hiệu là Hoàng Long chân nhân. Tuy vậy, những tài liệu này vẫn chưa được giới sử học Trung Quốc công nhận.

Tham khảo
 Cố Thành - Nam Minh sử
 Vương Phu Chi - Vĩnh Lịch thực lục

Chú thích

Khởi nghĩa cuối đời Minh
Người Thiểm Tây
Năm sinh thiếu
Mất năm 1649
Võ tướng nhà Minh


title: Ngụy Nhiễm

text:
Ngụy Nhiễm (chữ Hán: 魏冉, bính âm: Wèi Rǎn,?-?), hay còn được biết với tước hiệu Nhương hầu (穰侯), là tướng quốc nước Tần thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Gia đình của Ngụy Nhiễm vốn mang họ Mị (羋), vương thất họ xa của nước Sở, sau lưu lạc đến nước Tần. Người chị khác cha của ông là Mị Bát Tử, được gả làm thiếp của Tần Huệ Văn vương, vua thứ 31 của nước Tần, sinh ra công tử Doanh Tắc. Ngoài ra Ngụy Nhiễm còn có một người anh em khác là Mị Nhung, sau được phong làm Hoa Dương quân. Sử ký chỉ ghi ông là em khác cha của Mị Bát Tử, không nói rõ cha của Nguỵ Nhiễm là ai.

Giúp cháu đoạt ngôi
Năm 311 TCN, anh rể Ngụy Nhiễm là Tần Huệ Văn vương qua đời, thái tử Đãng (con Huệ Văn vương với chính thê là Huệ Văn hậu) lên nối ngôi, tức Tần Vũ vương. Tần Vũ vương phong cho Ngụy Nhiễm làm Đại phu, tham gia triều chính. Năm 307 TCN, Tần Vũ vương bị đè chết, không có con nối ngôi. Những người con khác của Tần Huệ Văn vương tranh giành ngôi vua. Ngụy Nhiễm vốn có thế lực trong triều, ủng hộ cháu mình là Doanh Tắc. Cùng lúc đó Triệu Vũ Linh vương cũng can thiệp vào nước Tần, hợp sức với Ngụy Nhiễm đưa Doanh Tắc lên ngôi, tức Tần Chiêu Tương vương. Chị ông là Mị Bát Tử được tôn làm Tuyên thái hậu.

Tần Chiêu Tương vương phong Ngụy Nhiễm làm tướng quân, coi giữ kinh đô Hàm Dương. Ông đuổi Tần Vũ vương hậu sang nước Ngụy, còn các công tử con của Tần Huệ Văn vương đa số bị Ngụy Nhiễm giết để trừ hậu hoạn. Tần Chiêu Tương vương lên ngôi còn nhỏ tuổi, việc triều chính do Tuyên Thái hậu quyết đoán. Ngụy Nhiễm thế lực ngày một lớn, uy chấn khắp nước Tần.

Thừa tướng nước Tần
Năm 300 TCN, Tả thừa tướng nước Tần là Sư Lý Tật qua đời, chức thừa tướng bị bỏ trống. Tần Chiêu Tương vương phong Ngụy Nhiễm làm Thừa tướng. Ngụy Nhiễm muốn giết đại phu là Lã Lễ, Lã Lễ hoảng sợ, trốn sang nước Tề.

Năm 294 TCN, hai nước Triệu, Hàn liên hợp chống Tần. Ngụy Nhiễm sai cử Bạch Khởi, Hướng Thọ đánh Ngụy-Hàn, đánh bại liên quân ở Y Khuyết, chém 24 vạn quân, bắt sống tướng Ngụy là Công tôn Hỉ. Cùng năm đó, Ngụy Nhiễm bị bệnh, xin trả lại tướng ấn, xin phong khách khanh Thọ Chúc làm thừa tướng. Nhưng cũng không lâu sau, Ngụy Nhiễm khỏi bệnh, trở lại làm tướng quốc. Tần Chiêu Tương vương lại phong cho ông ăn lộc ở đất Nhương, gọi là Nhương hầu.

Năm 289 TCN, Ngụy Nhiễm đem quân đánh nước Ngụy, buộc nước Ngụy cắt đất Hà Đông, rồi lại chiếm hết của nước Ngụy 16 thành.

Năm 278 TCN, Ngụy Nhiễm cử Bạch Khởi đánh Sở, chiếm được Dĩnh Đô.

Theo Sử ký, trong thời gian làm thừa tướng, Ngụy Nhiễm được tin dùng, tiền của còn nhiều hơn cả vương thất.

Năm 275 TCN, Ngụy Nhiễm lại cùng Bạch Khởi đánh Ngụy, chiếm Hoa Dương, rồi đánh vào Bắc Trạch, bao vây Đại Lương. Đại phu nước Ngụy là Tu Giả dùng lời lẽ thuyết phục, Ngụy Nhiễm mới lui quân.

Năm 274 TCN, Ngụy An Ly vương bỏ Tần để thân với Tề. Tần Chiêu Tương vương sai Ngụy Nhiễm đánh Ngụy chiếm 4 thành, giết bốn vạn quân Ngụy, chiếm đất Tam Huyền, phong cho Ngụy Nhiễm

Năm 273 TCN, Ngụy cùng nước Triệu hợp binh đánh Hàn, vây Hoa Dương. Ngụy Nhiễm cùng Bạch Khởi, Khách khanh Hồ Dương cứu Hàn, đánh bại Ngụy ở thành Hoa Dương (nay là Trịnh Châu, Hà Nam), giết 13 vạn quân Ngụy, Ngụy An Ly vương phải cầu hòa.

Mất chức
Năm 271 TCN, Ngụy Nhiễm xin Tần Chiêu Tương vương đánh Tề, chiếm ấp Đào. Cùng lúc đó, người nước Ngụy là Phạm Thư bị tội phải giả danh Trương Lộc sang Tần, được Tần Chiêu Tương vương trọng dụng. Phạm Thư lại tâu với vua rằng Tuyên Thái hậu chuyên quyền đã lâu, Nhương hầu thì lại uy danh khắp chư hầu, còn Kính Dương quân và Cao Lăng quân thì giàu hơn cả vương thất, e sẽ có ngày gây họa. Tần Chiêu Tương vương lo sợ, bèn bãi chức của Ngụy Nhiễm, bắt phải lui về ấp phong. Lúc Nhương hầu rời kinh đô đem theo xe hơn 1000 chiếc. Vua Tần phong Phạm Thư làm thừa tướng.

Sau không rõ Ngụy Nhiễm mất năm nào. Sau khi Ngụy Nhiễm mất, nước Tần thu lại ấp phong của ông.

Xem thêm
Tuyên Thái hậu
Tần Chiêu Tương vương
Phạm Tuy
Bạch Khởi
Sư Lý Tật
Trương Nghi

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Nhương hầu liệt truyện

Chú thích

Người nhà Chu
Nhân vật chính trị Chiến Quốc
Nhân vật quân sự Chiến Quốc
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Nước Tần


title: Quan Long Phùng

text:
Quan Long Phùng (chữ Hán: 关龙逢) hoặc Quan Long Bàng (chữ Hán: 关龙逄), là một tên nhân vật huyền sử sống vào cuối thời nhà Hạ trong lịch sử Trung Quốc, ông là hậu duệ của Hoạn Long thị đồng thời là tổ tiên của Quan Vũ. Tương truyền ông là một vị quan thanh liêm chính trực và mẫu mực thương dân, do can ngăn vua Hạ Kiệt và bị Hạ Kiệt giết chết.

Khi Hạ Kiệt mới lên ngôi bất kỳ việc làm nào của nhà vua ông cũng đều can gián thẳng thắn, nhà vua nghe ông phân tích hợp lý nên đều nghe theo khiến quốc gia tương đối phồn thịnh một thời. Đến lúc vua Kiệt đem quân tiến đánh nước Hữu Thi được nước này dâng mĩ nữ Muội Hỷ để cầu hòa, vua Kiệt ngày đêm đắm say sủng ái nàng nên dần dần những lời khuyên ngăn của Quan Long Phùng bị vô hiệu hóa. Đôi khi nhà vua còn không thèm nghe ông mà hễ thấy ông vào là lập tức đuổi ông ra ngay tức khắc, tình trạng đó kéo dài trong nhiều năm việc chính sự dần dần bị bỏ bê khiến dân tình ca thán trăm họ lầm than. Quan Long Phùng nhìn thấy cảnh đất nước sắp suy vong không cầm lòng nổi nhưng ông không có cách nào để gặp nhà vua, bởi nhà vua đã ra sắc lệnh hễ thấy ông thì quân lính không được phép cho vào cung.

Thế rồi Kiệt vương xây dựng nên một cái cột đồng cho bôi mỡ trơn rồi nung nóng, hễ ai trái ý nhà vua lập tức bắt họ trèo lên cái cột đó gọi là "bào lạc". Hình phạt này quá dã man làm cho nhiều người bất mãn bàn tán xôn xao nhất là những gia đình có tù nhân phạm tội nhẹ, Quan Long Phùng không chịu nổi nữa liều mạng xông thẳng vào cung vua nói rằng hãy dỡ bỏ "bào lạc" đi. Nhà vua nổi giận lôi đình sai người bắt ngay Quan Long Phùng chém đầu thị chúng vì tội hỗn hào, sau khi ông chết chẳng bao lâu thì vua Thành Thang nhà Thương đánh tới đô thành bắt sống Kiệt vương đày ra Nam Sào kết liễu vai trò hơn 400 năm trên vũ đài chính trị của nhà Hạ.

xem thêm
 Hạ Kiệt
 Muội Hỷ
 Thành Thang
 Y Doãn

tham khảo

 Sử Ký Tư Mã Thiên - Hạ bản kỷ
 Trúc thư kỷ niên
 Tư trị thông giám
 kinh Thượng Thư - phần Thang thệ
 sách Mĩ Nhân kế - cạm bẫy mê người - mĩ nhân kế đầu tiên
 Hạ sử
 Trung Quốc toàn sử
 sách vương triều và hoàng đế Trung Quốc - kỷ nhà Hạ - phần viết về vua Kiệt
 Trung Quốc thông sử
 sách 100 sự kiện Trung Quốc - phần Thương Thang diệt Hạ
 sách Thượng Hạ Ngũ Thiên Niên - phần Thương Thang cách mạng

Quan nhà Hạ
Trung thần Trung Quốc
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Lương Tuấn

text:
Lương Tuấn tên thật Nguyễn Hồng Lạc (1957 - 2008) là một nghệ sĩ cải lương được nhiều người biết đến với vai trò là một kép chánh có giọng ca trầm ấm, thành công sau 2 vai diễn là Tô Châu trong vở Áo cưới trước cổng chùa và Chu Bình trong vở Lôi vũ.

Sự nghiệp
Năm 1977, Thị xã Châu Đốc thành lập đoàn hát Tiếng Ca Miền Biên Giới, Lương Tuấn liền xin gia nhập, nhờ có giọng ca tốt, hơi rộng và sắc diện đẹp trai, ông được các nhạc sĩ Tư Thuận, Tư Nhung dạy ca cổ nhạc và nghệ sĩ Hoàng Ẩn dạy điệu bộ để hát các vai tuồng chánh. Ông còn được nghệ sĩ Bích Thu chỉ dạy thêm, và được hát cặp với bà qua các tuồng Kiếm Thép Giữa Rừng Xanh, Lưu Bình Dương Lễ, Anh Hùng Lam Sơn. Sau này ông và bà Bích Thu kết hôn. Chỉ trong một năm hoạt động tại đoàn Tiếng Ca Miền Biên Giới, Lương Tuấn nổi danh là một kép chánh được khán giả yêu quý. Giữa năm 1977, khi biểu diễn ở đình Bình Hòa, Long Xuyên, đoàn hát bị một nhóm các du kích địa phương say rượu tấn công, cả đoàn hát phải thu dọn gấp, khi về đến Châu Đốc thì giải tán.

Năm 1978, Lương Tuấn về hát cho đoàn cải lương Cao Văn Lầu trong một thời gian ngắn, rồi cùng vợ về hát cho đoàn hát Tiếng Ca Đất Mũi của tỉnh Cà Mau do soạn giả Điền Long làm trưởng đoàn. Lúc mới gia nhập đoàn Tiếng Ca Đất Mũi, Lương Tuấn hát vai kép nhì, chỉ qua hai tuồng Bên Dòng Nhị Nguyệt và Lục Vân Tiên, Lương Tuấn được nâng lên hát vai kép chánh. Vợ chồng nghệ sĩ Lương Tuấn và Bích Thu, hát ở đoàn Tiếng Ca Đất Mũi hơn bốn năm, được khán giả ở miền Hậu Giang và miền Trung quý mến.

Năm 1983, nghệ sĩ Lương Tuấn và Bích Thu cộng tác với đoàn cải lương Lâm Đồng, do nghệ sĩ Vũ Linh thành lập. Đây là bước ngoặt lớn trong nghề nghiệp của Lương Tuấn vì anh được hai nghệ sĩ bậc thầy trong lối hát Hồ Quảng (cải lương tuồng cổ), Vũ Linh và Ngọc Đáng truyền dạy nghệ thuật hát Hồ Quảng. Khi đoàn Lâm Đồng về hát ở Thành Phố , Sở Văn Hóa Thông Tin rút ông về giúp cho đoàn hát Trần Hữu Trang 1.

Năm sau Lương Tuấn được điều sang tăng cường cho đoàn Trần Hữu Trang 2, ông đã hoạt động trong đoàn Trần Hữu Trang từ năm 1984 đến năm 1988. Sau đó vì lương hát ở đoàn nhà nước không đủ sống, Lương Tuấn ký hợp đồng, hưởng một số lương rất cao để đi hát với đoàn Phước Sơn tỉnh Bình Định.

Năm 1989, Lương Tuấn được mời về hát ở đoàn 2/84, là đoàn hát cải lương đặc biệt của thành phố, tập trung nhiều diễn viên loại A như Lệ Thủy, Diệp Lang, Phương Quang,... Tại đây ông đóng cặp với nghệ sĩ Lệ Thủy.

Năm 1990, nghệ sĩ Lương Tuấn đoạt được Huy chương vàng Hội diễn sân khấu cải lương toàn quốc qua vai Thắng của tuồng Lời Ru Của Biển. Từ sau năm 1992, sân khấu cải lương mất dần khán giả, anh cộng tác với nhóm Câu Lạc Bộ Sân Khấu do nghệ sĩ Út Bạch Lan tổ chức và anh được Saigon audio mời thu thanh nhiều tuồng cải lương.

Qua đời
Nghệ sĩ Lương Tuấn đã từ trần hồi 11 giờ 20 ngày 23 tháng 12 năm 2008, hưởng dương 52 tuổi, Sau thời gian điều trị căn bệnh ung thư bao tử. Linh cữu nghệ sĩ Lương Tuấn quàn tại nhà riêng ở địa chỉ C7/27 D13 đường Phạm Hùng, xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

Những bài ca đã thể hiện

Vọng cổ
Trái khổ qua (soạn giả Viễn Châu)
Lời người hát rong (soạn giả Ngô Hồng Khanh)
Chuyến xe Tây Ninh (tác giả Trường Sơn AT)
Nhớ Nha Trang

Tân cổ giao duyên
Tình ca trên cánh phượng (hát cùng Thanh Hằng)
Sau hẹn lần cuối (hát cùng Ngân Huệ)
Không bao giờ quên anh (hát cùng Ngân Huệ)
Giã từ (hát cùng Ngân Huệ)
Mực tím mồng tơi (hát cùng Ngân Huệ)
Mưa bụi 2 (hát cùng Hương Thủy)
Bến duyên lành (hát cùng Mai Thanh Phương)
Hoa sứ nhà nàng (hát cùng Phượng Hằng)
Xa rồi mùa Đông (hát cùng Thanh Kim Huệ)

Chú thích

Tham khảo

Người An Giang
Sinh năm 1957
Mất năm 2008
Nghệ sĩ cải lương


title: Coptis teeta

text:
Coptis teeta, còn có các tên tiếng Việt như vàng đắng, hoàng liên, hoàng liên Vân Nam, hoàng đằng, là một loài thực vật thuộc chi Hoàng liên, là loài bản địa Trung Quốc. Cần lưu ý là một số loài trong chi Fibraurea thuộc họ Tiết dê (Menispermaceae) cùng bộ Mao lương cũng có tên gọi là hoàng đằng hay nam hoàng liên. Tên gọi hoàng đằng còn là tên gọi của một họ thực vật khác là Gelsemiaceae thuộc bộ Long đởm (Gentianales).

Chú thích

Tham khảo

Thực vật Trung Quốc
T
Động thực vật Vân Nam
Thực vật được sử dụng trong Đông y