title: Sisavang Vatthana

text:
Savang Vatthana (), tên đầy đủ: Samdach Brhat Chao Mavattaha Sri Vitha Lan Xang Hom Khao Phra Rajanachakra Lao Parama Sidha Khattiya Suriya Varman Brhat Maha Sri Savangsa Vadhana) (13 tháng 11 năm 1907 − 13 tháng 5 năm 1978; hoặc năm 1984) là vị quốc vương cuối cùng của Vương quốc Lào. Ông bắt đầu cai trị vương quốc sau khi cha mình qua đời vào năm 1959, và bị bắt buộc thoái vị vào năm 1975. Savang Vatthana đã không thể quản lý một đất nước có nền chính trị rối loạn. Sự cai trị của ông kết thúc với việc Pathet Lào tiếp quản chính quyền vào năm 1975, sau đó, ông và gia đình bị chính quyền Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đưa đến trại học tập cải tạo.

Ban đầu
Vương tử Savang Vatthana sinh vào ngày 13 tháng 11 năm 1907 tại Cung điện Vương gia Luang Prabang, ông là con trai của quốc vương Sisavang Vong và Vương hậu Kham-Oun I. Ông là người con thứ hai trong số 5 người con của Vương hậu, bốn người còn lại là Công chúa Sammathi, Vương tử Sayasack, Vương tử Souphantharangsri và Trưởng Công chúa Khampheng. Ông cũng là họ hàng xa của vương thân Souvanna Phouma và vương thân Souphanouvong. Năm 10 tuổi, Vương tử Savang được đưa sang Pháp học tập. Ông theo học trung học tại Montpellier, lấy bằng từ École Libre des Sciences Politiques tại Paris (nay gọi là Sciences Po), nơi đào tạo các nhà ngoại giao Pháp. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông tiếp tục theo học tại Pháp. Sau một thập niên, Savang Vatthana hồi quốc song ông không còn có thể nói được tiếng Lào, và đã được một công chức trong cung điện chỉ dẫn trong nhiều năm.

Ngày 7 tháng 8 năm 1930, ông kết hôn với Vương hậu Khamphoui và họ có với nhau 7 người con, Thái tử Vong Savang, Vương tử Sisavang Savang, Vương tử Savang, Vương tử Sauryavong Savang, Công chúa Savivanh Savang, Công chúa Milena Savang, và Công chúa Thala Savang. Giống như các gia đình vương gia Á châu khác vào thời đó, gia đình ông thường chơi quần vợt cùng nhau, và thích tham dự các giải đấu lớn trong những lần đi tham quan nước ngoài. Ông cũng là một Phật tử thành kính và đã sử dụng vị thế của mình để bảo trợ cho tính nghiêm trang của quốc giáo.

Trong Thế chiến II, ông đại diện cho cha tiếp xúc với các lực lượng Nhật Bản. Cha của ông cử ông đến trụ sở quân Nhật tại Sài Gòn, và tại đây ông đã phản đối mạnh mẽ các hành động của Nhật Bản khi họ xâm lược Lào và ép họ tuyến bố độc lập khỏi Pháp.

Quốc vương Lào
Năm 1951, ông trở thành Thủ tướng, và khi cha lâm bệnh vào ngày 20 tháng 8 năm 1959, ông đã trở thành người nhiếp chính. Vào ngày 29 tháng 10 năm 1959, ông chính thức lên ngôi sau cái chết của cha mình. Tuy nhiên, ông chưa từng chính thức được phong hiệu, lễ đăng quang của ông đã bị trì hoãn cho đến khi chấm dứt nội chiến. Trong thời gian trị vì, Savang Vatthana đã viếng thăm nhiều nước bang giao. Vào tháng 3 năm 1963, ông kinh lý thăm viếng 13 nước, bao gồm cả Hoa Kỳ, nơi ông dừng chân tại thủ đô Washington, D.C. để hội đàm với Tổng thống Kennedy. Đó điểm dừng chân thứ 2 trong chuyến công du 13 nước, ông đã ký kết Hiệp ước Genève và cam đoan "tính chất trung lập" của Vương quốc Lào. Điểm dừng chân đầu tiên là Moskva, và người Nga đã gửi tặng ông nhiều món quà, bao gồm cả xe hòm Chaika. Ông đi cùng với Thủ tướng của mình là Souvanna Phouma.

Ông tham gia vào chính trường Lào, cố gắng để ổn định đất nước của mình sau cuộc khủng hoảng chính trị bắt đầu từ Hiệp định Genève năm 1954, vốn công nhận hoàn toàn quyền độc lập của Lào song không giải quyết được vấn đề thế lực cai trị. Vương thân Souvanna Phouma, một người trung lập, hoạt động từ Vientiane, đã tuyên bố trở thành Thủ tướng và được Liên Xô công nhận; Vương thân Boun Oum của Champasak ở phía nam là một người cánh hữu, thân Hoa Kỳ, đã thống trị khu vực Pakse, được Hoa Kỳ công nhận là Thủ tướng; và ở cực bắc, Vương thân Souphanouvong dẫn đầu một phong trào kháng chiến cánh tả gọi là Pathet Lào, dưới sự hỗ trợ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cũng tuyên bố là Thủ tướng và được những người cộng sản ủng hộ. Để tránh tranh luận về việc Souvanna hay Boun Oum là Thủ tướng "hợp pháp", hai bên giải quyết thông qua vị vua thân phương Tây là Savang Vatthana.

Năm 1961, phần lớn các thành viên trong Quốc hội đã bầu chọn Boun Oum lên nắm quyền và Vua Savang Vatthana dời khỏi Luang Prabang, đến viếng thăm thủ đô để ban phúc cho chính phủ mới. Tuy nhiên, ông muốn ba vương thân thành lập một chính phủ liên hiệp, điều này đã xảy ra vào năm 1962 song chính phủ liên minh đã sụp đổ sau đó.

Tháng 3 năm 1963, Quốc vương Savang Vatthana sang thăm hữu nghị nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa theo lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Năm 1964, hàng loạt vụ đảo chính đã dẫn đến việc Pathet Lào đối đầu với phe trung lập và cánh hữu. Từ thời điểm này, Pathet Lào từ chối tham gia bất kỳ đề nghị nào về chính phủ liên minh hay bầu cử quốc gia và Nội chiến Lào bắt đầu.

Thoái vị và mất
Tháng 5, một cuộc biểu tình của sinh viên nổ ra trước Hoàng cung Louang-Prabang, ngăn cản Đức vua tham dự ngày Hội Hiến pháp. Trong cuộc biểu tình, những cán bộ tuyên truyền Pathet Lào hô khẩu hiệu "phản đế, phản phong".

Ngày 2 tháng 12 năm 1975, quốc vương trước áp lực của Pathet Lào tuyên bố thoái vị. Ngày 12/12/1975, Hội nghị đại biểu nhân dân nhóm họp tại Vientiane, tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào do Hoàng thân Souphanouvong làm Chủ tịch. Savang Vatthana sau đó được bổ nhiệm làm cố vấn tối cao cho chủ tịch nước. Ông từ chối đi sống lưu vong tại nước ngoài. Đến tháng 3 năm 1977, ông bị bắt cùng với Vương hậu Vong Savang, Vương tử Sisavang, và các huynh đệ là Souphantharangsri và Thongsouk. Ông bị đưa đến trại học tập cải tạo Xamneua (Sầm Nưa) tại Bắc Lào. Nơi này được gọi là "Trại số 1", nơi tập trung nhiều tù nhân chính trị quan trọng. Trong thời gian cựu vương ở trong trại, các thành viên vương tộc được phép di chuyển tự do trong ngày tại khu trại. Ông cũng là tù nhân cao tuổi nhất trong trại, với 70 tuổi trong những tháng đầu ở trại, trong khi độ tuổi trung bình tại đó là 55.

Khoảng năm 1978, có ghi nhận rằng ông cùng với Vương hậu Khamphoui và Thái tử Vong Savang đã chết. Các mô tả chính xác hơn khẳng định ông mất vào giữa tháng 3 năm 1980. Ông cùng vợ con chết vì lao động nặng nhọc và thiếu thức ăn. Khi tin tức về cái chết của Vua Savang Vatthana và Thái tử Vong Savang được đưa ra, người con trai út là Sauryavong Savang trở thành người đứng đầu vương tộc Lào, làm nhiếp chính cho cháu trai là Thái tử Soulivong Savang. Tuy nhiên, theo Kaysone Phomvihane, Vatthana mất năm 1984 tại Sầm Nưa ở tuổi 77.

Con cái
Con của Savang Vatthana và Khumphoui:

Xem thêm
Danh sách quốc vương Lào
Pathet Lào
Soth Phetrasy

Tham khảo

Liên kết ngoài

Laos - "Seminar Camps" And The Death Of King Savang Vatthana
Photographs of Royal Family of Laos
Biography of King Sauryavong Savang (French)
Death of King Savang Vatthana reported

|-

|-

|-
|-

Thủ tướng Lào
Nhân vật trong Nội chiến Lào
Hoàng gia Lào
Vua Lào
Vua bị giết
Sinh năm 1907
Mất năm 1978


title: Vầng trăng

text:
Vầng trăng (tiếng Ý: La luna) là một bộ phim tình cảm - tâm lý xã hội của đạo diễn Bernardo Bertolucci, ra mắt năm 1979.

Nội dung
Truyện phim kể về đời sống khó khăn của Joe - một cậu bé tuổi mới lớn - và mối quan hệ của cậu với cha mẹ mình, bao gồm cả mối quan hệ loạn luân với người mẹ.

Diễn viên
 Matthew Barry... Joe Silveri
 Jill Clayburgh... Caterina (Mẹ Joe)
 Veronica Lazăr... Marina
 Tomas Milian... Giuseppe
 Renato Salvatori... Đảng viên Cộng sản
 Fred Gwynne... Douglas Winter
 Alida Valli... Mẹ Giuseppe
 Elisabetta Campeti... Arianna
 Franco Citti... Người đàn ông trong quán bar
 Roberto Benigni... Người bọc thảm
 Carlo Verdone... Giám đốc của Caracalla
 Peter Eyre... Edward

Ê-kíp
 Chỉ đạo nghệ thuật: Maria Paola Maino, Gianni Silvestri
 Phục trang: Lina Nerli Taviani
 Hóa trang: Giuseppe Banchelli, Iole Cecchini

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thông tin trên trang Rotten Tomatoes
 Thông tin trên trang Eiga46
 Thông tin trên trang Kino-Teatr

Phim do Bernardo Bertolucci đạo diễn
Phim của 20th Century Fox
Phim tâm lý Ý
Phim tâm lý Mỹ
Phim lãng mạn Mỹ
Phim năm 1979
Phim tiếng Anh
Phim Ý
Phim về loạn luân
Phim tiếng Ý


title: Tuổi mới lớn

text:
Tuổi mới lớn, tuổi đang lớn hay tuổi ăn tuổi lớn có thể là:
 Thanh thiếu niên
 Vị thành niên
 Tuổi thành niên
 Tuổi mới lớn (thể loại)
 Tuổi mới lớn (phim)


title: Cá mối vây lưng

text:
Cá mối vây lưng (danh pháp hai phần: Saurida filamentosa) là một loài cá mối trong họ Synodontidae chủ yếu sinh sống ở Tây Thái Bình Dương. Loài này sinh sống ở đáy biển.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1910


title: Sa Ma Kha

text:
Sa Ma Kha (chữ Hán: 沙摩柯; ?-222) là thủ lĩnh của bộ lạc Ngũ Khê quận Vũ Lăng thuộc Kinh Châu trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Sa Ma Kha được ghi lại với các danh hiệu Man vương, Hồ vương hay Phiên vương. Theo Lê Đông Phương trong Kể chuyện Tam Quốc (细说三国, Tế thuyết Tam Quốc) thì tên của nhân vật này là Ma Sa Kha (摩沙柯) . Sử sách chép rất ít về ông.

Năm 221, quân Thục Hán dưới quyền Ngô Ban, Phùng Tập tiến vào Kinh Châu, các bộ lạc Ngũ Khê hướng về quân Thục Hán thần phục. Lưu Bị phái Mã Lương đến thu phục các bộ lạc Ngũ Khê, ban cho quan chức, tước vị. Năm 222, quân Đông Ngô đánh bại quân Hán tại Hào Đình, Trương Nam, Phùng Tập cùng Sa Ma Kha đều tử trận.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong tác phẩm Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Sa Ma Kha được mô tả với ngoại hình khá dữ tợn:...dẫn đầu một toán quân rợ, người nào cũng xù tóc, đi chân không, đeo cung tên, tay cầm giáo dài, đao, búa, mộc, tướng đi đầu chính là vua Phiên Sa Ma Kha, mặt đỏ như phun tuyết, mắt biếc lồi ra ngoài, tay cầm một cái dùi tật lê bằng sắt, lưng đeo hai bộ cung, oai phong dữ tợn.

Khi Lưu Bị tấn công Đông Ngô, ông sai sứ ra Ngũ Khê mượn năm vạn quân rợ để tiếp ứng. Man vương Sa Ma Kha mang vài vạn quân rợ hỗ trợ cho Lưu Bị. Trong những trận đánh đầu tiên, tướng Cam Ninh đang dưỡng bệnh ở trong thuyền, nghe quân Thục rầm rộ kéo đến dẫn đầu là Sa Ma Kha, Cam Ninh thấy thế quân đối phương rất lớn nên không dám đánh mà quay ngựa chạy, bị Vua Phiên bắn một phát trúng vào giữa sống óc. Cam Ninh đeo cả tên mà chạy, đến mãi cửa sông Phú Trì thì chết và bị đàn quạ bâu vào kín cả thi thể.

Khi tỳ tướng Thuần Vu Đan của Đông Ngô theo lệnh của Lục Tốn tập kích trại Thục, bị chống trả, Thuần Vu Đan tháo đường chạy thoát, tổn hại hơn nửa quân. Khi đang chạy lại gặp một đội quân Man, tướng đi đầu chính là Sa Ma Kha. Thuần Vu Đan cố đánh mới thoát chết.

Sau khi Lục Tốn thành công trong việc hỏa thiêu doanh trại của quân Thục ở Hào Đình, quân Thục chết hại rất nhiều, Man vương Sa Ma Kha tế ngựa chạy trốn nhưng gặp Chu Thái, hai bên giao phong được hơn hai mươi hiệp, thì Sa Ma Kha bị Chu Thái giết chết.

Xem thêm
 Trận Di Lăng

Tham khảo
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng

Chú thích

Năm sinh thiếu
Mất năm 222
Nhân vật quân sự Thục Hán
Năm sinh không rõ


title: Cá đối đầu dẹt

text:
Cá đối đầu dẹt hay cá đối nục, cá đối mục, tên khoa học Mugil cephalus, là một loài cá trong chi Mugil thuộc họ Mugilidae, được tìm thấy ở cá vùng nước nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới. Chúng có chiều dài điển hình .

Cá đối đầu dẹt là loài sinh sống ven biển hoạt động chủ yếu là ban ngày thường đi vào cửa sông và các con sông. Cá đối đầu dẹt thường bơi thành đàn trên đáy cát hoặc bùn, ăn động vật phù du. Cá đối đầu dẹt trưởng thành thường ăn tảo ở nước ngọt. Kích thước tối đa Cá đối đầu dẹt có thể đạt được là khoảng 120 cm, với trọng lượng tối đa khoảng 8.000 g. Loài là euryhaline có nghĩa là cá có thể thích nghi với các mức độ khác nhau của độ mặn, điều này kết hợp với sự thích nghi của Cá đối đầu dẹt chưa trưởng thành đối với nhiệt độ nước cao dường như là một lợi thế chọn lọc.

Chú thích

Tham khảo

Tony Ayling & Geoffrey Cox, Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand, (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 978-0-00-216987-5
 Economic marine fishes of Hong Kong
 Instituto Veneto di scienze, lettere ed arti environmental database on the pool of Venice

C
Động vật được mô tả năm 1758
Cá Ấn Độ Dương
Cá Đài Loan
Cá Nhật Bản
Cá Thái Bình Dương
Cá Trung Quốc
Cá Biển Đen
Cá biển Đỏ
Cá châu Âu
Cá Địa Trung Hải
Cá Đại Tây Dương


title: Họ Cá chuồn

text:
Họ Cá chuồn (danh pháp hai phần: Exocoetidae) là một họ cá biển thuộc bộ Cá nhói. Có khoảng 64 loài được phân nhóm trong 7-9 chi.

Phân bố
Họ cá chuồn sinh sống trong tất cả các đại dương, đặc biệt là trong vùng nước ấm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Đặc điểm nổi bật nhất của chúng là vây ngực lớn bất thường cho phép cá ẩn và thoát khỏi các kẻ săn mồi bằng cách nhảy ra khỏi mặt nước và bay qua không khí một vài mét trên bề mặt của nước. Chiều dài đường bay của chúng thường khoảng 50 mét.
Để lướt lên khỏi mặt nước, cá chuồn di chuyển cái đuôi của nó lên đến 70 lần mỗi giây. Sau đó nó giăng vây ngực của nó và nghiêng nhẹ lên trên để cất lên. Vào đoạn cuối của cú lượn, nó gấp vây ngực để hạ cánh xuống biển, hoặc nhúng đuôi xuống nước để đẩy mạnh xuống mặt nước để thực hiện thêm một cú bay liệng nữa, có thể thay đổi hướng bay. Hình dạng cong của "cánh" sánh với hình dạng khí động học của cánh chim. Nó có thể tăng thời gian của nó trong không khí bằng cách bay thẳng vào hoặc ở một góc với hướng dương lên được tạo ra bởi sự kết hợp của các dòng không khí và dòng đại dương.

Chú thích

Tham khảo

 Flying Fish, National Geographic Society

E
Động vật lướt
Cá Hawaii


title: Phạm Cương

text:
Phạm Cương (chữ Hán: 范彊; bính âm: Fan Qiang) là một viên bộ tướng của tướng Trương Phi nhà Thục Hán ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Phạm Cương nổi danh với việc hợp mưu cùng với Trương Đạt hành thích Trương Phi rồi chạy sang Ngô trước khi diễn ra trận Hào Đình. Nguyên nhân là do Trương Phi nóng nảy, đối xử thô bạo với cấp dưới nên Phạm Cương và Trương Đạt bất mãn và phản lại.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung mô tả rất tỷ mỹ việc Phạm Cương và Trương Đạt giết Trương Phi. Theo đó, khi Trương Phi từ khi trở về Lãng Trung, hạ lệnh trong quân, hẹn trong ba ngày, phải may cờ trắng, áo giáp trắng, để ba quân mặc đồ tang sang đánh Ngô. Phạm Cương, Trương Đạt vào kêu rằng: Cờ trắng, giáp trắng, một lúc may sao cho kịp. Xin gia hạn cho mới được.

Trương Phi nổi giận quát võ sĩ sai trói hai người vào gốc cây, đánh mỗi người năm chục roi rồi bảo họ rằng: Ngày mai phải may cho đủ, nếu sai hẹn thì ta chặt đầu chúng mày đi để làm gương cho kẻ khác!. Hai người bị đánh đòn đau quá, hộc cả máu ra đằng miệng. Họ trở về dinh bàn chuyện với nhau. Phạm Cương cùng với Trương Đạt bàn mưu giết Trương Phi vì nếu không thì cũng bị ông này giết do không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Trương Đạt đề nghị sẽ hành động khi Trương Phi đang ngủ say.

Trương Phi uống say quá, nằm ngủ trong trướng. Phạm Cương, Trương Đạt dò biết được là Phi say rượu rồi, đến canh đầu, mỗi người giắt một con dao găm cực sắc, đi lẻn vào trong trướng, nói dối là vào bẩm một việc cơ mật, rồi đến thẳng đầu giường Trương Phi. Hai người trông thấy mắt Trương Phi vẫn mở, râu vểnh ngược, không dám động đến. Sau vì nghe thấy tiếng Trương Phi ngáy như sấm, hai người mới dám bước lại gần, giơ dao đâm một nhát vào giữa bụng Trương Phi. Phi kêu to được một tiếng rồi chết tại chỗ.

Hai người cắt ngay đầu Trương Phi, dẫn vài mươi tên đầy tớ đi suốt đêm sang hàng Đông Ngô. Phạm Cương, Trương Đạt đem đầu lâu Trương Phi dâng lên Tôn Quyền, thuật lại chuyện trước, Tôn Quyền cho hai người ở đó.

Sau đó khi Lưu Bị tấn công quân Ngô. Bộ Trắc tâu với Tôn Quyền rằng: những người Lưu Bị căm thì còn lại có Phạm Cương, Trương Đạt, hai người hiện ở Đông Ngô, ta nên bắt đem trả Thục để làm hòa. Tôn Quyền nghe lời, trói Phạm Cương, Trương Đạt giam trong cũi, sai đem đến Hào Đình. Trương Bào là con của Trương Phi cầm dao sắc, đem Phạm Cương, Trương Đạt xẻo từng miếng thịt để tế vong hồn cha của anh ta.

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
 Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Nhân vật quân sự Thục Hán
Nhân vật quân sự Đông Ngô
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Nhân vật được tiểu thuyết hóa


title: Trương Đạt

text:
Tham khảo

Trương Đạt (chữ Hán: 張達; bính âm: Zhang Da) là một viên bộ tướng của tướng Trương Phi nhà Thục Hán ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Trương Đạt nổi danh với việc hợp mưu cùng với Phạm Cương hành thích Trương Phi rồi chạy sang Ngô trước khi diễn ra trận Hào Đình. Nguyên nhân là do Trương Phi nóng nảy, đối xử thô bạo với cấp dưới nên Trương Đạt và Phạm Cương bất mãn và phản lại.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung mô tả rất tỷ mỹ việc Trương Đạt, Phạm Cương giết Trương Phi. Theo đó, khi Trương Phi từ khi trở về Lãng Trung, hạ lệnh trong quân, hẹn trong ba ngày, phải may cờ trắng, áo giáp trắng, để ba quân mặc đồ tang sang đánh Ngô. Trương Đạt, Phạm Cương vào kêu rằng: Cờ trắng, giáp trắng, một lúc may sao cho kịp. Xin gia hạn cho mới được.

Trương Phi nổi giận quát võ sĩ sai trói hai người vào gốc cây, đánh mỗi người năm chục roi rồi bảo họ rằng: Ngày mai phải may cho đủ, nếu sai hẹn thì ta chặt đầu chúng mày đi để làm gương cho kẻ khác!. Hai người bị đánh đòn đau quá, hộc cả máu ra đằng miệng. Họ trở về dinh bàn chuyện với nhau. Trương Đạt cùng với Phạm Cương bàn mưu giết Trương Phi vì nếu không thì cũng bị ông này giết do không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Trương Đạt đề nghị sẽ hành động khi Trương Phi đang ngủ say.

Trương Phi uống say quá, nằm ngủ trong trướng. Trương Đạt, Phạm Cương dò biết được là Phi say rượu rồi, đến canh đầu, mỗi người giắt một con dao găm cực sắc, đi lẻn vào trong trướng, nói dối là vào bẩm một việc cơ mật, rồi đến thẳng đầu giường Trương Phi. Hai người trông thấy mắt Trương Phi vẫn mở, râu vểnh ngược, không dám động đến. Sau vì nghe thấy tiếng Trương Phi ngáy như sấm, hai người mới dám bước lại gần, giơ dao đâm một nhát vào giữa bụng Trương Phi. Phi kêu to được một tiếng rồi chết tại chỗ.

Hai người cắt ngay đầu Trương Phi, dẫn vài mươi tên đầy tớ đi suốt đêm sang hàng Đông Ngô. Trương Đạt, Phạm Cương đem đầu lâu Trương Phi dâng lên Tôn Quyền, thuật lại chuyện trước, Tôn Quyền cho hai người ở đó.

Sau đó khi Lưu Bị tấn công quân Ngô. Bộ Trắc tâu với Tôn Quyền rằng: những người Lưu Bị căm thì còn lại có Trương Đạt, Phạm Cương hai người hiện ở Đông Ngô, ta nên bắt đem trả Thục để làm hòa. Tôn Quyền nghe lời, trói Trương Đạt, Phạm Cương giam trong cũi, sai đem đến Hào Đình. Trương Bào là con của Trương Phi cầm dao sắc, đem Trương Đạt, Phạm Cương xẻo từng miếng thịt để tế vong hồn cha của anh ta.

Xem thêm
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
 Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Nhân vật quân sự Thục Hán
Nhân vật quân sự Đông Ngô
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Nhân vật được tiểu thuyết hóa


title: Cá dây Nhật Bản

text:
Cá dây Nhật Bản hay cá Pierre (danh pháp hai phần: Zeus faber) là một loài cá thuộc chi Zeus. Nó là loài cá biển ăn được, sinh sống ở tầng đáy ven biển và có một cơ thể màu vàng ô liu với một điểm đen lớn, và gai dài trên vây lưng. Các điểm đen được sử dụng để thoáng hiện như "mắt quỷ" đe dọa, nếu nó gặp nguy hiểm. Mắt trước của nó lớn với tầm nhìn hai tiêu điểm và khả năng nhìn sâu

Chúng ăn nhiều loài cá như cá mòi. Thỉnh thoảng chúng ăn mực. Kẻ thù của chúng là cá mập.

Loài cá này sinh sống ven biển, được tìm thấy trên bờ biển của châu Phi, Đông Nam Á, New Zealand, Úc, bờ biển của Nhật Bản, và trên bờ biển của Châu Âu. Chúng sống gần đáy biển, sống ở độ sâu từ 5 mét (15 ft) đến 360 mét (1200 ft). Chúng thường đơn độc.

Sau khi 3 hoặc 4 năm tuổi, chúng thường sẵn sàng sinh sản. Mùa sinh sản diễn ra vào khoảng cuối của mùa đông, chúng phóng tinh trùng và trứng vào nước để thụ tinh. Tuổi thọ của chúng khoảng 12 năm trong tự nhiên.

Chú thích

Tham khảo

 {{FishBase_species|genus=Zeus|species=faber|year=2005|F]]
Động vật được mô tả năm 1758
Cá ăn được
Cá Biển Đen
Cá Địa Trung Hải
Cá thương mại


title: Thước Golomb

text:
Trong toán học, thước Golomb là một tập hợp các vạch ở vị trí nguyên trên một thước thẳng sao cho không có hai cặp vạch nào đo cùng một khoảng cách. Số vạch của thước gọi là bậc, và khoảng cách giữa hai vạch xa nhau nhất gọi là chiều dài. Tịnh tiến và lấy đối xứng thước Golomb được coi là những biến đổi tầm thường, nên ta thường quy ước vạch nhỏ nhất nằm ở 0 và vạch thứ hai nằm ở vị trí nhỏ hơn trong số hai vị trí có thể (tùy vào việc có lấy đối xứng hay không).

Thước Golomb được đặt theo tên của Solomon W. Golomb và được phát hiện một cách độc lập bởi Sidon và Babcock.

Thước Golomb không nhất thiết phải đo được tất cả các khoảng cách nhỏ hơn hoặc bằng chiều dài của nó, nhưng khi nó có tính chất đó, nó được gọi là thước Golomb hoàn hảo. Người ta đã chứng minh được rằng không tồn tại thước Golomb hoàn hảo với ít nhất năm vạch. Một thước Golomb là tối ưu nếu không tồn tại thước Golomb nào ngắn hơn có cùng bậc. Tạo một thước Golomb không khó, nhưng tìm thước Golomb tối ưu là một việc đòi hỏi nhiều công sức tính toán. Distributed.net đã hoàn thành quá trình tìm kiếm song song để tìm ra thước tối ưu bậc 24, bậc 25 và bậc 26, công nhận những dự đoán trước đó về thước tối ưu. Distributed.net cũng có kế hoạch tìm ra thước Golomb tối ưu bậc 27 và bậc 28. Tuy nhiên vì đã có một thuật toán cải tiến nên ước lượng thời gian thực hiện dự án này sẽ không lâu như những dự án trước. Distributed.net đang tìm kiếm thước tối ưu bậc 27; vào tháng 5 năm 2009, ước lượng thời gian đến khi tìm ra nó là 7 năm. , 47% công việc tính toán đã được hoàn thành sau 1063 ngày (2.9 năm) làm việc.

Hiện nay vẫn chưa rõ độ phức tạp tính toán của việc tìm ra thước tối ưu bậc n (trong đó n được cho dưới dạng nhất phân). Đã từng có những dự đoán nó là một bài toán NP-khó. Có những bài toán có liên hệ đến việc xây dựng thước Golomb được chứng minh là NP-khó, nhưng người ta cũng nhấn mạnh rằng không có bài toán NP-đầy đủ đã biết nào có dạng tương tự như việc tìm thước Golomb tối ưu.

Định nghĩa

Thước Golomb dưới dạng tập hợp
Một tập hợp số nguyên

là một thước Golomb khi và chỉ khi

Bậc của thước Golomb là  và chiều dài của thước là . Dạng chính tắc có  và nếu , . Có thể thu được dạng đó bằng cách thực hiện phép tịnh tiến và lấy đối xứng.

Thước Golomb dưới dạng hàm số
Một đơn ánh

với  và  là một thước Golomb khi và chỉ khi

Bậc của thước là  và chiều dài của thước là . Dạng chính tắc có
 nếu .

Tối ưu

Thước Golomb bậc  và chiều dài n có thể là tối ưu theo một trong hai tiêu chuẩn sau:

 trù mật tối ưu, nếu có m lớn nhất cho một giá trị n cố định
 ngắn tối ưu, nếu có n nhỏ nhất cho một giá trị m cố định

Thuật ngữ thước Golomb tối ưu thường được dùng để chỉ loại thứ hai.

Ứng dụng thực tiễn

Lý thuyết thông tin/Sửa lỗi
Thước Golomb được dùng trong lý thuyết thông tin, cụ thể là trong mã sửa lỗi.

Lựa chọn tần số radio
Thước Golomb được dùng cho việc lựa chọn tần số radio để giảm ảnh hưởng của nhiễu biến điệu tương hỗ trong cả trường hợp gần mặt đất và trong không gian.

Vị trí đặt ăngten radio
Thước Golomb được dùng trong thiết kế của mảng pha của ăngten vô tuyến, chẳng hạn như trong kính thiên văn vô tuyến. Ở các điểm thu phát sóng, các ăngten thường nằm ở vị trí như trong thước Golomb [0,1,4,6].

Phương pháp xây dựng

Có nhiều phương thức xây dựng thước Golomb tiệm cận tối ưu.

Phương thức xây dựng của Erdős–Turan

Cách xây dựng dưới đây của Paul Erdős và Pál Turán xây dựng được thước Golomb với mọi số nguyên tố lẻ p.

Các thước Golomb tối ưu đã biết
Bảng dưới đây chứa tất cả các thước Golomb tối ưu đã biết, ngoại trừ ảnh đối xứng của chúng. Bốn thước đầu tiên là hoàn hảo.

Xem thêm
 Mảng Costas
 Thước thưa
 Thước hoàn hảo
 Dãy Sidon

Tham khảo

Liên kết ngoài
 James B. Shearer's Golomb ruler pages
 distributed.net: Project OGR
 In Search Of The Optimal 20, 21 & 22 Mark Golomb Rulers
 "Rulers, Arrays, and Gracefulness" bởi Ed Pegg Jr.
 Golomb rulers up to length of over 200 (thông qua Internet Archive)

Lý thuyết số
Ăngten


title: Ốc nón địa lý

text:
Ốc nón, hay ốc cối, ốc cối địa lý, danh pháp hai phần: Conus geographus, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, phân họ ốc nón. Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc có tác dụng rất mạnh nên rất nguy hiểm nếu tiếp xúc (cầm).

Đặc điểm
Đây là loài nguy hiểm nhất săn cá bằng cách sử dụng hàm răng giống như lao móc và một tuyến độc. Tuy di chuyển chậm chạp nhưng ốc nón địa lý vẫn bắt được cá nhờ khả năng ẩn nấp tài tình, chất độc và một bộ phận độc đáo của chúng. Chúng săn mồi nhờ một ống hút và một tuyến độc. Vào ban ngày ốc nón nghỉ ngơi. Khi màn đêm buông xuống, chúng di chuyển trên đáy biển giống như những con ốc vô hại khác. Chúng rình mồi bằng cách náu thân dưới cát và chỉ giơ ống hút lên. Khi con mồi tới gần, chúng sẽ tóm chặt mục tiêu rồi tiêm chất độc vào cơ thể mồi. Chất độc khiến con mồi tê liệt và ốc nón nuốt chửng nó một cách dễ dàng.

Lưu ý
Nếu bị ốc nón địa lý đốt/chích thì có thể chết người trong vòng 2-3 phút, do vậy không nên cầm chúng hoặc khi cầm thì phải hết sức cẩn thận.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
G
G


title: Worms Armageddon

text:
Worms Armageddon (tạm dịch: Cuộc thánh chiến của những chú sâu) là tựa game chiến lược theo lượt được hãng Team17 phát triển và phát hành vào năm 1999. Ban đầu nó được phát hành cho hệ điều hành Microsoft Windows, và sau đó được chuyển đổi sang hệ máy chơi game PlayStation, Dreamcast, Nintendo 64 và Game Boy Color. Worms Armageddon là phần thứ ba trong loạt game Worms. Trong trò chơi này, người chơi sẽ điều khiển một đội gồm tối đa tám con giun đất có nhiệm vụ đánh bại đội của đối thủ bằng nhiều loại vũ khí theo ý mình. Trò chơi diễn ra trên bàn cờ dạng hai chiều có thể phá hủy và dễ dàng tùy chỉnh và có đồ họa mang đậm phong cách hoạt hình và thương hiệu hài hước độc đáo.

Worms Armageddon ban đầu được phát triển làm bản mở rộng dành cho Worms 2 và ban đầu có tên là Wormageddon trước khi nó được phát hành dưới dạng một trò chơi độc lập. Worms Armageddon được giới phê bình game đánh giá cao và tán thưởng vì lối chơi tinh tế và đồ họa cách điệu, và trò chơi này còn được đưa vào một số danh sách "tựa game hay nhất mọi thời đại". Worms Armageddon vẫn được cập nhật định kỳ vào năm 2020 và được phát hành trên nền tảng Steam vào năm 2013.

Nội dung
Game là câu chuyện về trận chiến cuối cùng giữa thiện và ác trong ngày phán xét. Trong game bạn sẽ điều khiển những chú sâu tinh nghịch lần lượt lựa chọn sử dụng trong số vũ khí và dụng cụ được trang bị nhằm tiêu diệt đối phương. Có các vũ khí đặc biệt như bom thử nghiệm hạt nhân, cung tên, Bom Hóa chất, động đất, đóng băng, Bom nổ tự sát, lính cừu Pháp và cừu Aqua.

Thể loại
Chiến thuật theo lượt. Đây là 1 game rất thích hợp để giải trí, thư giãn; Người chơi có thể lựa chọn chế độ chơi đơn, đội nhóm tại chỗ hoặc kết nối thông qua mạng Internet.
Trong chế độ chơi đơn, người chơi thực hiện nhiệm vụ vượt 30 cửa hoặc chế độ chơi Deathmatch.

Các phiên bản khác
 Worm 2
 Worm world Party

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website chính thức

Trò chơi điện tử năm 1999
Trò chơi PlayStation
Trò chơi điện tử chiến thuật
Trò chơi trên Windows
Trò chơi Game Boy Color
Trò chơi Nintendo 64
Trò chơi Dreamcast
Trò chơi điện tử phát triển ở Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Bản Luốc

text:
Bản Luốc là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Bản Luốc nằm cách trung huyện 10 km về phía đông nam, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Ngàm Đăng Vài và xã Nậm Dịch
Phía tây giáp xã Sán Xả Hồ
Phía nam giáp xã Nậm Dịch và xã Hồ Thầu
Phía bắc giáp xã Tụ Nhân.

Xã Bản Luốc có diện tích 26,91 km², dân số năm 2019 là 2.289 người, mật độ dân số đạt 85 người/km².

Hành chính
Xã Bản Luốc được chia thành 10 thôn bản: Bản Luốc, Bình An, Bành Văn 1, Bành Văn 2, Cao Sơn 1, Cao Sơn 2, Nậm Lỳ, Suối Thầu 1, Suối Thầu 2, Thái Bình.

Kinh tế
Nông nghiệp
Bản Luốc là một xã thuần nông với trên 90% số hộ làm nông nghiệp, điều kiện khí hậu khá thuận lợi cho phát triển một số loại cây như: Cây lúa, ngô, đậu tương, chè, thảo quả và một số cây ăn quả khác. Đặc biệt xã có tiềm năng lớn trong việc phát triển cây chè.
Thích hợp chăn nuôi các loại như: trâu, bò, dê,...

Lâm nghiệp: Tỷ lệ che phủ rừng trên địa bàn xã khá lớn, khoảng 30 %, tập trung nhiều loại gỗ quý hiếm như: pơ mu, ngọc am, giổi,... và nhiều loại lâm sản khác.

Tiểu thủ công nghiệp: Trên địa bàn xã có 121 lò rèn, 11 lò đúc, 57 cái máy cày, 96 cái máy tuất lúa, có 4 xưởng chè mi ni, sản lượng chè chế biến đạt 46 tấn. Tuyên truyền cho nhân dân về sử dụng điện an toàn trong sinh hoạt và sản xuất đúng quy định, số thôn có điện lưới quốc gia là 8 thôn, hộ được sử dụng điện lưới chiếm 85%.

Thương mại - dịch vụ: Hoạt động thương mại, dịch vụ được duy trì ốn định, cung ứng kịp thời các mặt hàng, hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân. Làm tốt công tác quản lý thị trường, kiểm tra tại các hộ kinh doanh nhằm ngăn chặn hành vi buôn bán, vận chuyển, kinh doanh hàng lậu, hàng giả, hàng cấm.

Chợ phiên: của xã họp vào thứ 5 hàng tuần tại khu trung tâm xã, tạo điều kiện cho nhân dân có nơi trao đổi hàng hóa thuận tiện.

Ngoài các tiềm năng phát triển về nông lâm nghiệp, tiểu thủ công nghiệp xã còn có tiềm năng lớn trong lĩnh vực phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng Homsaty tại thôn Suối Thầu 2 nằm cách trung tâm xã 5,5 km.

Chú thích

Tham khảo


title: Bản Máy

text:
Bản Máy là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Bản Máy nằm ở phía tây huyện Hoàng Su Phì, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Trung Quốc và các xã Thàng Tín, Chiến Phố
Phía tây và bắc giáp Trung Quốc
Phía nam giáp huyện Xín Mần và xã Bản Phùng.

Xã Bản Máy có diện tích 30,84 km², dân số năm 2019 là 2.362 người, mật độ dân số đạt 77 người/km².

Xã Bản Máy là một xã vùng cao biên giới tiếp giáp với Trung Quốc có tổng chiều dài đường biên là 19,16 km.

Hành chính
Xã Bản Máy được chia thành 4 thôn, bản: Bản Pắng, Bản Máy, Lũng Cẩu, Tà Chải.

Lịch sử
Trước năm 1945, xã Bản Máy bao gồm các vùng đất thuộc tổng xã Man Mây của huyện Hoàng Su Phì.

Ngày 30 tháng 4 năm 1962, tổng xã Man Mây được tách thành 5 xã gồm: Bản Máy, Bản Phùng, Bản Pắng, Nàn Xỉn, Thàng Tín thuộc huyện Hoàng Su Phì.

Ngày 1 tháng 4 năm 1965, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 49-CP về việc thành lập huyện Xí Mần trên cơ sở điều chỉnh xã Bản Máy thuộc huyện Hoàng Su Phì về huyện Xí Mần quản lý.

Ngày 14 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 185/1981/QĐ-CP về việc sáp nhập các xã Bản Pắng, Bản Phùng thành xã Bản Máy.

Ngày 18 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 136-HĐBT về việc điều chỉnh toàn bộ xã Bản Máy thuộc huyện Xín Mần về huyện Hoàng Xu Phì quản lý.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc


title: Bản Nhùng

text:
Bản Nhùng là một xã thuộc huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Bản Nhùng nằm ở phía đông của huyện Hoàng Su Phì, cách trung tâm huyện 14,5 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Vị Xuyên
Phía tây giáp xã Nậm Dịch và xã Ngàm Đăng Vài
Phía nam giáp Tả Sử Choóng
Phía bắc giáp xã Tân Tiến và xã Túng Sán.

Xã Bản Nhùng có diện tích 17,27 km², dân số năm 2019 là 2.483 người, mật độ dân số đạt 144 người/km².

Hành chính
Xã Bản Nhùng được chia thành 8 thôn: Cốc Nắm, Dì Thàng, Ma Lù Súng, Ma Lù Vó, Na Nhung, Nắm Nan, Thiêng Rầy, Nhìu Sang.

Chú thích

Tham khảo
 Bản đồ xã Bản Nhùng trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ CHXHCNVN.


title: Kiều Nhuy

text:
Kiều Nhuy hay Kiều Dị (chữ Hán:橋蕤; bính âm: Qiao Rui; ???-197) là một viên tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Kiều Nhuy là một trong những bộ tướng thân cận của Viên Thuật cùng với Kỉ Linh. Kiều Nhuy là viên tướng được giao nhiệm vụ dẫn cánh quân thứ hai tấn công Lã Bố, cánh quân đầu tiên do Dương Phụng và Hàn Tiêm dẫn đầu. Tuy nhiên, Kiều Nhuy đã thất bại trong lần tấn công Lã Bố. Nguyên nhân do Hàn Tiêm và Dương Phụng đầu hàng Lã Bố và cánh quân của Kiều Nhuy bị cô lập dẫn đến thất bại.

Nhiều năm sau đó, khi Tào Tháo tấn công Viên Thuật, Kiều Nhuy được lệnh dẫn binh ra biên giới đối địch nhưng đã bị đánh bại vì quân Tào đánh rát, Kiều Nhuy bị Hạ Hầu Đôn giết chết . Khi còn sống, Kiều Nhuy là viên tướng rất coi trọng Tôn Sách.

Xem thêm
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
 Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Tham khảo

Nhân vật quân sự Tam Quốc


title: Tôm hùm bông

text:
Tôm hùm bông, tên khoa học Panulirus ornatus (tên trong tiếng Anh bao gồm tropical rock lobster, ornate rock lobster, ornate spiny lobster và ornate tropical rock lobster) là một loài tôm rồng ăn được với 11 giai đoạn ấu trùng, đã được nuôi nhốt thành công.

P. ornatus có phạm vi phân bố rộng ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, từ Hồng Hải và KwaZulu-Natal ở phía tây đến Nhật Bản và Fiji ở phía đông. Trong hầu hết phạm vi phân bố của nó, tôm hùm bông bị đánh bắt bằng lao xiên hoặc lưới, trong khi ở Đông Bắc Australia, khai thác tôm hùm bông làm thủy sản thương mại đã tồn tại từ năm 1966 và thu hoạch các loài được quy định bởi cơ quan Great Barrier Reef Marine Park Authority.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1798
O
O
Động vật giáp xác thương mại
Động vật giáp xác ăn được


title: Trần Kỷ (Viên Thuật)

text:
Trần Kỷ (chữ Hán: 陳紀; bính âm: Chen Ji) và một viên chỉ huy của lực lượng quân đội của lãnh chúa Viên Thuật trong thời Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Sau khi Viên Thuật xưng đế, muốn kết liên minh với Lã Bố nhưng bị Lã Bố làm mất mặt nên đã dẫn quân tấn công Lã Bố. Trần Kỷ thống lĩnh đội quân thứ ba trực chỉ tiến về lấy Nghi Đô. Lã Bố sai Trần Cung dẫn một đạo đến Nghi Đô để chống với Trần Kỷ. Quân của Lã Bố với chiến thuật hợp lý đã đánh bại quân của Viên Thuật. Trần Kỷ phải rút về.

Sau này khi Tào Tháo tiến đánh Viên Thuật, Trần Kỷ theo Viên Thuật chống nhau với Tào Tháo và được giao nhiệm vụ cùng với các tướng khác cố thủ ở thành Thọ Xuân. Quân Tào tấn công dữ dội, Trần Kỷ cùng các tướng giữ thành Thọ Xuân bị bắt và bị Tào Tháo hành quyết.

Xem thêm
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
 Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Tham khảo

Nhân vật quân sự Tam Quốc
Năm sinh thiếu
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật chính trị nhà Hán


title: Cá chim trắng

text:
Cá chim trắng (danh pháp khoa học: Pampus argenteus) là một loài cá thuộc họ Stromateidae.

Loài cá này sinh sống ở ngoài khơi Trung Đông, Nam Á, Đông Nam Á. Cá của họ này được đặc trưng bởi cơ thể bằng phẳng, vây đuôi chẻ và vây ngực dài. Cá chim trắng có màu bạc hoặc trắng với một ít vảy. Chúng cân nặng 4–6 kg. Tuy nhiên, do đánh bắt quá mức, mẫu vật có trọng lượng dưới 1 kg thường được bắt gặp.

Loại cá này được đánh giá cao trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương vì hương vị của nó.

Nó thường bị nhầm với Trachinotus carolinus sinh sống ở ngoài khơi vịnh Mexico.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Pampus sinensis at FishBase
 Pompano

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1788
A
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá thương mại


title: Trương Huân (Đông Hán)

text:
Trương Huân (chữ Hán: 張勳; bính âm: Zhang Xun) là một viên chỉ huy quân sự phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Trương Huân sinh ra trong một gia đình thuộc tầng lớp bình dân ở Hoài Nam. Từ nhỏ Trương Huân đã tham gia học tập các lớp huấn luyện, đào tạo về quân sự tại địa phương mình. Sau đó ông đi đầu quân cho Viên Thuật.

Sau khi Viên Thuật xưng Đế lấy hiệu là Trọng Thị, Viên Thuật tìm kiếm đồng minh, bèn sai người đến xin Lã Bố ở Từ châu kết thông gia, nhưng Lã Bố đã làm Viên Thuật mất mặt. Viên Thuật nổi giận sai Trương Huân thống suất bảy đạo quân, phó tướng là Trần Kỷ, Kỷ Linh cùng các tướng của quân khởi nghĩa Khăn Vàng cũ là Dương Phụng, Hàn Tiêm đi đánh Lã Bố. Nhưng Lã Bố ngầm liên kết với Tiêm và Phụng trở giáo đánh lại quân Viên Thuật. Đại quân Trương Huân tan vỡ.

Sau này khi Viên Thuật bị các chư hầu và thiên hạ phản ứng về việc tự xưng đế, sau nhiều lần giao chiến thất bại suy vi với tình thế không thể cứu vãn, Trương Huân và trưởng sử Dương Hoằng bỏ Thọ Xuân đến địa bàn của Tôn Sách định theo hàng, nhưng Thái thú Lư Giang là Lưu Huân lại chặn đường họ giết chết để cướp của và quân đội của hai người.

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
 Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

Năm mất không rõ
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc


title: X-Men: Thế hệ thứ nhất

text:
Dị nhân: Thế hệ đầu tiên (tựa gốc tiếng Anh: X-Men: First Class) là một bộ phim siêu anh hùng của đạo diễn Matthew Vaughn và do sản xuất Bryan Singer, dựa trên các nhân vật X-Men xuất hiện trong Marvel Comics. Đây là phim thứ năm trong loạt phim X-Men, được coi như prequel cho bộ ba X-Men, lấy bối cảnh là cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962. Phim tập trung vào mối quan hệ giữa Charles Xavier (giáo sư X) và Erik Lensherr (Magneto), cũng như nguồn gốc của nhóm X-Men và hội Brotherhood. Bộ phim có sự góp mặt của các ngôi sao James McAvoy vai Xavier và Michael Fassbender vai Erik Lensherr. Các diễn viên khác bao gồm Kevin Bacon, January Jones, Rose Byrne, Jennifer Lawrence, Zoë Kravitz, Nicholas Hoult và Lucas Till. Hình thành trong năm 2006, First Class được đưa vào sản xuất trong tháng 8 năm 2010 và hoàn thành trong tháng 12, ra mắt tháng 6 năm 2011. Bộ phim nhận được đánh giá tích cực và là một thành công phòng vé với thu nhập của 353 triệu USD trên toàn thế giới.

Nội dung phim
Lấy bối cảnh cuộc khủng hoảng tên lửa ở Cuba thời kì chiến tranh lạnh giữa các siêu cường là Mĩ và Liên Xô, X-Men: The First Class là câu chuyện về các dị nhân thời trẻ và cũng lý giải những nguyên nhân cho sự đối đầu suốt một đời của đôi bạn Giáo sư X và Magneto.

Mở đầu phim là cảnh một trại tập trung ở Ba Lan vào năm 1944, cậu bé Erik Lensherr vô tình bộc lộ khả năng điều khiển được kim loại của mình khi bị quân lính Phát xít Đức tách ra khỏi mẹ của cậu. Điều này đã gây chú ý đặc biệt với Sebastian Shaw, vốn cũng là một dị nhân xấu xa có khả năng hấp thu mọi nguồn năng lượng trên Trái Đất và giải phóng chúng. Vì bắt buộc Erik sử dụng năng lực để điều khiển đồng xu mà Shaw đã giết chết mẹ của cậu. Lòng căm thù và nỗi thù hận với Shaw của Magneto bắt đầu từ đây với tuổi thơ không mấy tươi đẹp.

Cùng thời điểm đó, cậu bé Charlie Xavier lần đầu tiên gặp cô bé Raven khi Raven đang biến hình thành mẹ của cậu để lục lọi đồ ăn trong tủ lạnh, Raven sống với Charlie từ đó và cậu xem cô như em gái ruột.

Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, thế giới chia làm hai cực sau Hội nghi I-an-ta, hai siêu cường đứng đầu thế giới là Liên Xô và Mĩ quay sang đối đầu nhau. Chiến tranh lạnh trong một thời gian dài là mầm mống cho một cuộc Chiến tranh thế giới thứ ba có thể xảy ra bất kì lúc nào. Charlie Xavier lúc này đã bảo vệ thành công luận án tiến hóa của mình và có học hàm giáo sư ở đại học Oxford, còn Erik thì luôn nuôi ý chí tìm và giết Shaw. Charlie được một nhân viên của CIA là Moira nhờ giúp đỡ khi chính mắt cô ta trông thấy nhóm người đột biến (gồm Shaw, Emma, Azazel) dùng năng lực để đe dọa một quan chức cấp cao của Mỹ. Trong lúc bắt tàu ngầm của Shaw, Charlie và Erik lần đầu gặp nhau. Nhờ sự giúp sức của một nhân viên CIA khác và Hank McCoy (Nicholas Hoult), Charlie lần đầu tiên sử dụng Cerebro - cỗ máy giúp khuếch đại sóng não của anh trên phạm vi toàn cầu, nhờ đó mà Charlie và Erik đã lên đường chiêu mộ những dị nhân đầu tiên. Tuy nhiên, tàu ngầm của Shaw đã trốn chạy tới Bắc Cực và năng lực ngoại cảm của Emma báo cho Shaw biết phe địch đang chiêu mộ các dị nhân khác. Nhân lúc Moira, Erik, Charlie đi vắng, Shaw đã tấn công nơi ở của các dị nhân và lôi kéo được thêm Angel về phe của mình. Sau khi trở về, Charlie biết được Shaw mạnh hơn mình tưởng nhiều, anh bắt đầu dạy đội dị nhân cách điều khiển năng lực của họ, sẵn sàng cho cuộc chiến ngăn chặn chiến tranh hạt nhân- chiến tranh thế giới thứ ba.

X-men: The First Class cũng lý giải vì sao nhóm dị nhân ban đầu lại chia thành nhóm khác. Khi Raven bị đánh trúng tâm lý bởi những lời nói của Erik, cô nhận ra mình không cần phải giấu diếm bất cứ điều gì, và hoàn toàn tự hào về điều đó. Cuối phim, trong lúc Moira ngăn cản Erik phóng tên lửa về phía tàu Liên Xô và Mỹ, Erik đã vô tình bẻ cong đường đi của viên đạn và trúng vào thắt lưng của Charlie. Anh cố thuyết phục Charlie đi theo mình, nhưng Charlie lại cho thấy giờ đây hai người đi trên hai con đường hoàn toàn khác nhau. Raven tạm biệt Charlie để đi theo Erik, và cô nói với Hank, dị nhân thiên tài vẫn luôn tự ti về đôi bàn chân to thô kệch của mình: "Dị biệt và kiêu hãnh - Mutant And Proud." Charlie từ đó không còn cảm giác được chân của mình nữa, và Erik cũng không còn là Erik, anh đi thu thập những dị nhân khác, và sử dụng cái tên mới: Magneto.

Diễn viên
James McAvoy vai Charles Xavier / Giáo sư X
Laurence Belcher vào vai Charles Xavier lúc nhỏ
Michael Fassbender vai Erik Lensherr / Magneto
Bill Milner vào vai Erik Lensherr lúc nhỏ
Jennifer Lawrence vai Raven Darkholme / Mystique
Morgan Lily vào vai Raven Darkholme lúc nhỏ
Rose Byrne vai Moira MacTaggert
Nicholas Hoult vai Hank McCoy / Beast
Lucas Till vai Alex Summers / Havoc
Caleb Landry Jones vai Sean Cassidy / Banshee
Kevin Bacon vai Sebastian Shaw
January Jones vai Emma Frost
Zoë Kravitz vai Angel Salvadore
Edi Gathegi vai Armando Muñoz / Darwin
Jason Flemyng vai Azazel

Giải thưởng

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim năm 2011
Phim hành động Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở Luân Đôn
Phim lấy bối cảnh ở New York
Phim tiếng Anh
Phim kỳ ảo thập niên 2010
Phim của 20th Century Fox
Phim lấy bối cảnh năm 1944
Phim quay tại Anh
Phim quay tại California
Phim hành động thập niên 2010
Phim Mỹ
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim lấy bối cảnh năm 1962
Phim quay tại Georgia
Phim quay tại Luân Đôn
Phim quay tại Los Angeles
Biến đổi hình dạng trong tác phẩm giả tưởng
Phim về trả thù


title: Diêm Tượng

text:
Diêm Tượng (chữ Hán: 閻象; bính âm: Yan Xiang , (158-200) là một viên quan lại phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời Tam Quốc của Lịch sử Trung Quốc. Dưới trướng của Viên Thuật, Diêm Tượng làm đến chức chủ bạ.

Can gián
Khi Viên Thuật đang có nhiều đất đai và có Ngọc tỷ truyền quốc của Tôn Sách nên có ý muốn tiếm xưng đế hiệu, hội cả các bầy tôi bàn bạc thì Diêm Tượng đã can ngăn. Ông ta kể lại chuyện của Văn vương nhà Chu ngày xưa và cho rằng Hậu Tắc nhà Chu, chứa đức chất công đến đời Văn Vương, thiên hạ chia ba có hai phần, còn phải thờ nhà Ân. Viên Thuật chưa được thịnh bằng nhà Chu. Nhà Hán tuy rằng suy, nhưng chưa đến mức độ như nhà Ân. Cho nên không nên làm chuyện ấy. Tuy nhiên Viên Thuật mê tín tin rằng số trời cho mình làm Đế vương nên đã bác bỏ ý kiến của Diêm Tượng.

Sau đó không còn ghi chép gì về ông nữa cả.

Xem thêm
 Danh sách nhân vật thời Tam Quốc

Tham khảo

Nhân vật chính trị Tam Quốc
Năm mất không rõ
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật chính trị nhà Hán


title: Trần Lan

text:
Trần Lan (chữ Hán: 陳蘭; bính âm: Chen Lan; ???-209) là một viên chỉ huy quân sự phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Khi Viên Thuật đã có ngọc tỷ truyền quốc và binh đông lương nhiều liên xưng đế bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng, Viên Thuật muốn kết minh với Lã Bố nhưng đã bị mất mặt vì ông này liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân đánh Lã Bố. Trần Lan là phó tướng theo đạo quân thứ năm cánh phải trực chỉ về lấy Kệ Thạch. Lã Bố sai Ngụy Tục dẫn một đạo đến Kế Thạch để địch với Trần Lan. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng và Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại.

Sau nhiều lần thất bại Viên Thuật đâm ra buồn chán, ăn chơi vô độ, chỉ thích hưởng lạc vàng bạc châu báu xa xỉ quá độ cho nên Trần Lan cùng với Lôi Bạc rời bỏ Viên Thuật về núi Tung Sơn làm thảo khấu. Khi quân Tào xuất binh đánh Viên Thuật, Viên Thuật thất thế bị đánh bại Lôi Bạc, Trần Lan ở Tung Sơn nhân cơ hội này ra cướp mất tiền nong lương thảo. Viên Thuật muốn dẫn quân về Thọ Xuân, lại bị quân trộm cướp của Trần Lan, Lôi Bạc đến đánh tập hậu, phải đóng lại ở Giang Đình và chết ở đó.

Tham khảo

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Mất năm 209


title: Lôi Bạc

text:
Lôi Bạc (; ? - ?) là tướng lĩnh dưới trướng quân phiệt Viên Thuật thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Lôi Bạc và Lôi Tự có thể là một người hoặc là hai người khác nhau.

Cuộc đời
Lôi Bạc vốn là tướng của Viên Thuật. Năm 197, Viên Thuật xưng đế, nhưng sau đó lại nhiều lần gặp thất bại, chỉ lo ăn chơi xa xỉ. Lôi Bạc cùng một tướng lĩnh khác là Trần Lan bỏ Thuật, đóng quân ở Tiềm Sơn.

Năm 199, Tào Tháo diệt Lã Bố, khống chế Từ Châu, Lưu Huân ở Lư Giang phản bội. Viên Thuật lo sợ, cho đốt cung điện ở Thọ Xuân, chạy tới Tiềm Sơn theo thủ hạ cũ là Lôi Bạc, Trần Giản, nhưng đều bị cự tuyệt. Thuật sau đó định chạy theo Viên Thiệu, nhưng bị Lưu Bị đánh tan, chết trên đường chạy về Thọ Xuân.

Năm 200, các tướng cũ của Viên Thuật là Trần Lan, Lôi Tự cùng Mai Càn dựa vào nơi hiểm yếu chống lại Tào Tháo. Tào Tháo phải phái Lưu Phức làm thứ sử Dương Châu để phòng ngự. Không rõ thời điểm này Lôi Bạc còn sống hay không.

Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa, Lôi Bạc xuất hiện ở hồi 15, là thượng tướng của Viên Thiệu, được triệu vào bàn bạc cùng các quan tướng khi Tôn Sách ly khai. Trưởng sử Dương Đại Tướng đề nghị tạm thời tha cho Tôn Sách, tập trung đánh Tiểu Bái của Lưu Bị. Thuật nghe theo, sai Hàn Dận đem lương thực để lấy lòng Lã Bố, lấy Kỷ Linh làm tướng, Lôi Bạc, Trần Lan làm phó tướng, dẫn mấy vạn quân sang đánh Tiểu Bái. Lã Bố trở mặt, đem quân cứu Lưu Bị, buộc Kỷ Linh rút quân.

Viên Thuật trước đó đã sở hữu ngọc tỷ truyền quốc, binh đông lương nhiều, liền xưng đế, bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng. Thuật muốn kết minh với Lã Bố, nhưng hay tin Bố bắt Hàn Dận dâng cho Tào Tháo, Thuật cảm thấy bản thân mất mặt, liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân gồm Trương Huân, Kiều Nhuy, Trần Kỷ, Lôi Bạc, Trần Lan, Hàn Tiêm, Dương Phụng đánh Từ Châu. Lôi Bạc là phó tướng theo đạo quân thứ tư cánh trái trực chỉ lấy Lương Gia. Lã Bố sai Trương Liêu và Tang Bá dẫn một đạo đến Lương Gia để địch với Lôi Bạc. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng, Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại.

Sau nhiều lần thất bại Viên Thuật đâm ra buồn chán, ăn chơi vô độ, ham hưởng lạc, xa xỉ quá độ, cho nên Lôi Bạc cùng với Trần Lan rời bỏ Viên Thuật về núi Tung Sơn làm thảo khấu. Khi quân Tào xuất binh đánh Viên Thuật, Thuật thất thế bị đánh bại Lôi Bạc, Trần Lan ở Tung Sơn nhân cơ hội này ra cướp mất tiền nong lương thảo. Viên Thuật muốn dẫn quân về Thọ Xuân, lại bị quân của Trần Lan, Lôi Bạc đến đánh tập hậu, phải đóng lại ở Giang Đình, thổ huyết mà chết.

Tham khảo
 Phạm Diệp, Hậu Hán thư.
 Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, Tam quốc chí.
 Tư Mã Quang, Tư trị thông giám.
 La Quán Trung, Tam quốc diễn nghĩa.

Chú thích

Sinh thế kỷ 2
Mất thế kỷ 3
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa


title: Lương Cương

text:
Lương Cương (chữ Hán: 梁綱; bính âm: Liang Gang; ???-197) là một viên bộ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Khi Viên Thuật đã có ngọc tỷ truyền quốc và binh đông lương nhiều liên xưng đế bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng, Viên Thuật muốn kết minh với Lã Bố nhưng đã bị mất mặt vì ông này liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân đánh Lã Bố. Và sau đó Viên Thuật dẫn quan theo hỗ trợ, Lương Cương cùng với Lý Phong và Nhạc Tựu theo Viên Thuật đi đánh Lã Bố. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng và Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại. Viên Thuật cũng phải rút lui.

Năm 197, khi thế lực của Viên Thuật suy vi, Tào Tháo dẫn binh tấn công Viên Thuật. Viên Thuật lúc này đã di chuyển sang Hoài Nam đem theo nhiều vàng bạc châu báu và giao Thọ Xuân cho các tướng Kiều Nhuy, Lý Phong, Trần Kỷ, Nhạc Tựu và Lương Cương canh giữ. Quan Tào tấn công mãnh liệt, Thọ Xuân thất thủ, Lương Cương cùng các tướng thủ thành bị Tào Tháo bắt và xử tử.

Tham khảo

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Năm sinh không rõ
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Mất năm 197

fr:Liang Gang


title: Nhạc Tựu

text:
Nhạc Tựu (chữ Hán: 樂就; bính âm: Yue Jiu; ???-197) là một viên bộ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Viên Thuật trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Khi Viên Thuật đã có ngọc tỷ truyền quốc và binh đông lương nhiều liên xưng đế bất chấp sự can ngăn của Diêm Tượng, Viên Thuật muốn kết minh với Lã Bố nhưng đã bị mất mặt vì ông này liền sai Trương Huân thống lãnh bảy đạo quân đánh Lã Bố. Và sau đó Viên Thuật dẫn quan theo hỗ trợ, Nhạc Tựu cùng với Lý Phong và Lương Cương theo Viên Thuật đi đánh Lã Bố. Sau đó Lã Bố chiêu hàng Dương Phụng và Hàn Tiêm khiến quân Viên Thuật rối loạn, Trương Huân đại bại. Viên Thuật cũng phải rút lui.

Năm 197, khi thế lực của Viên Thuật suy vi, Tào Tháo dẫn binh tấn công Viên Thuật. Viên Thuật lúc này đã di chuyển sang Hoài Nam đem theo nhiều vàng bạc châu báu và giao Thọ Xuân cho các tướng Kiều Nhuy, Lý Phong, Trần Kỷ, Lương Cương và Nhạc Tựu canh giữ. Quan Tào tấn công mãnh liệt, Thọ Xuân thất thủ, Nhạc Tựu cùng các tướng thủ thành bị Tào Tháo bắt và xử tử.

Tham khảo

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Mất năm 197

fr:Yue Jiu


title: Tổ Mậu

text:
Tổ Mậu (chữ Hán:祖茂, bính âm: Zu Mao)(153-197) quê ở Phú Xuân, quận Ngô là một viên bộ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Tôn Kiên trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc. Tổ Mậu là một trong bốn vị tướng cùng với Trình Phổ, Hoàng Cái và Hàn Đương theo Tôn Kiên tham gia cuộc chiến tranh chống lãnh chúa có mưu đồ bá quyền là Đổng Trác.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung thêm cho Tổ Mậu tên tự là Đại Vinh (大榮) và hư cấu chuyện Tổ Mậu bị tử trận tại Phí Thủy quan. Ông chỉ xuất hiện trong một hồi. Hồi thứ 5, tại hồi này Tổ Mậu được miêu tả là hai tay cầm hai dao, sau này được đội thêm cái mũ chóp đỏ do trao đổi với Tôn Kiên mà có.

Khi Tôn Kiên dành những thắng lợi tại của ải Phí Thủy Quan. Viên Thuật là quan coi lương của liên minh Quan Đông vì sợ Tôn Kiên sẽ lập công lớn nên đã ngầm không cung cấp lương thảo cho quân Giang Đông. Quân của Tôn Kiên đói ăn nên tinh thần sa sút và rối loạn. Nắm được thông tin này, tướng Tây Lương là Hoa Hùng bàn với Lý Túc dẫn quân tập kích Tôn Kiên.

Quân Hoa Hùng đến trại Tôn Kiên và tập kích nửa đêm, mặt sau Lý Túc kéo vào sai quân sĩ phóng hỏa. Quân Tôn Kiên rối loạn. Các tướng đánh lộn nhau, duy có Tổ Mậu theo Kiên phá vây chạy. Hoa Hùng từ mặt sau đuổi dồn lên. Tổ Mâu bảo Tôn Kiên rằng: Cái mũ chóp đỏ trên đầu của chúa công, bị giặc nó nhận được. Xin cởi mũ đưa cho tôi đội.

Tôn Kiên liền cởi mũ đánh đổi cho Tổ Mậu, rồi hai người chia đường chạy ra hai ngã. Quân Hoa Hùng cứ đuổi theo người đội mũ chóp đỏ. Tổ Mậu bị Hoa Hùng đuổi rất gấp ông ta liền bỏ mũ ra, treo vào một cái cột nhà cháy dở, còn mình rồi trốn vào rừng rậm, núp vào một chỗ.

Hoa Hùng trông thấy cái chóp mũ đỏ ở chỗ nhà cháy cứ vây bọc bốn mặt lại, không dám đến gần, rồi sau lấy tên bắn mãi mới biết bị lừa. Tổ Mậu ở trong rừng lúc bấy giờ xông ra, hai tay múa đôi dao, chực chém Hoa Hùng, nhưng Hoa Hùng thét to một tiếng, đưa một nhát dao, Tổ Mậu chết lăn xuống dưới ngựa.

Tôn Kiên sau khi tập hợp lại lực lượng, kiểm tra rà soát lại tình hình quân bị thì thấy mất Tổ Mậu, nên vô cùng thương tiếc báo tin cho Viên Thiệu.

Tham khảo

Nhân vật quân sự Đông Ngô
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Mất thế kỷ 2
Sinh thế kỷ 2
Nhân vật quân sự Tam Quốc


title: Kinh tế Việt Nam thời Bắc thuộc lần thứ nhất

text:
Kinh tế Việt Nam thời Bắc thuộc lần 1 chủ yếu dựa vào nông nghiệp, có sự tiếp thu kỹ thuật từ phương Bắc trong sản xuất thủ công nghiệp và chịu ảnh hưởng của hoạt động thương mại của Trung Quốc với những nước xung quanh.

Nông nghiệp

Phương thức và công cụ sản xuất
Cơ sở kinh tế thời kỳ này là nông nghiệp với tàn dư của công cụ đá (rìu, cuốc đá), gỗ (mai, vồ...), nhiều công cụ đồng thau (lưỡi cuốc, cày, xẻng, rìu, hái...) và một số nông cụ sắt (có rìu sắt lưỡi xéo phỏng chế rìu đồng Đông Sơn).

Vẫn còn tàn dư phương thức sản xuất "hỏa canh", là việc đốt nương rẫy ở miền núi quận Giao Chỉ và Cửu Chân có quan hệ mật thiết với hoạt động săn bắn. Ngoài ra, còn tàn dư phương thức "thủy nậu" - đưa nước vào ruộng ngâm cho chết cỏ dại, dùng trâu và người giẫm vùi gốc rạ, cỏ rác xuống bùn. Bên cạnh đó, người Việt đã dùng cày cuốc (cày gỗ hoặc buộc lưỡi đá, cuốc đá gỗ, cuốc mai có lưỡi đồng và sắt...).

Từ năm 29, Nhâm Diên sang làm thái thú quận Cửu Chân đã áp dụng kỹ thuật Hán vào sản xuất nông nghiệp để hướng dẫn người Việt.

Cây trồng, vật nuôi
Lúa nước vẫn là cây trồng chủ đạo, gồm các loại lúa nếp, lúa tẻ, lúa nương. Bên cạnh đó có loại hoa màu như  các loại khoai, sắn ở những vùng trung du và bờ bãi ven sông. Quận Giao Chỉ trồng được nhiều lúa, vẫn thường phải cung cấp cho quận Hợp Phố (vùng dân chuyên mò ngọc trai) và Cửu Chân (vùng hay bị đói).

Bên cạnh đó, người Việt có nghề trồng dâu nuôi tằm, trồng bông, đay, gai để có cái mặc. Ngoài ra, Giao Chỉ còn có nhiều hoa quả như nhãn, vải, quýt, chuối... Người Trung Quốc đặc biệt chú ý đến long nhãn và vải quả của Giao Chỉ.

Năm 111 TCN, sau khi diệt Nam Việt, Hán Vũ Đế sai xây Phù Lệ cung (Cung vải quả) ở kinh đô Trường An để trồng các cây cỏ lạ của vùng mới chiếm được. Vườn Phù Lệ cung trồng 100 cây vải và 2 cây chuối tiêu nhưng không cây nào sống. Dân Việt trong nhiều năm phải vận chuyển cây mới đến trồng tại vườn nhưng vẫn không thành công, do đó người Việt phải vận chuyển sản phẩm vải cống cho nhà Hán rất vất vả.

Nhà Hán đặt ra chức Tu quan ở huyện Liên Lâu, quận Giao Chỉ để trông coi việc tiến cống hoa quả, đồ ăn. Cũng từ đời Hán Vũ Đế đặt ra chức Quất quan ở quận Giao Chỉ, ăn lương 200 thạch lúa mỗi năm với nhiệm vụ trông việc cống quýt địa phương cho vua.

Qua việc chiếm được Nam Việt, đế chế Hán mở xuống phía nam và do đó tiếp xúc với Đông Nam Á và Ấn Độ Dương. Không chỉ trao đổi thương mại mà có sự du nhập những giống cây trồng. Cây nhài từ Ấn Độ được mang sang trồng ở Giao Chỉ từ đầu thế kỷ 1.

Trong chăn nuôi, người Việt có các giống gia súc là trâu, bò, lợn, gà, dê, chó và nuôi cá.

Thủ công nghiệp
Trung Quốc vốn có nghề đúc gang phát triển từ thế kỷ 5 đến thế kỷ 4 TCN. Nhờ học được một số kỹ thuật và kinh nghiệm từ người Hoa, nền sản xuất thủ công nghiệp Giao Chỉ có những bước phát triển, trên cơ sở thủ công nghiệp truyền thống của Âu Lạc.

Đồ đồng Đông Sơn vẫn được sản xuất bên cạnh đồ đồng Hán (đỉnh, biển hồ, gươm, qua, gương đồng...). Hoa văn trên trống đồng Đông Sơn đã ảnh hưởng đến hoa văn trên gương đồng từ trung kỳ Tây Hán như sự xuất hiện hoa văn răng cưa trên gương đồng.

Các sản phẩm gốm gồm gốm cổ truyền còn có những sản phẩm chịu ảnh hưởng của phong cách Nam Việt (như gốm văn in hình học, bình 4-5 thân dính liền nhau) và Hán (đỉnh, bình, vò,...).

Người Việt có nghề dệt cửi làm vải, nổi tiếng là vải cát bá (vải bông) nhỏ sợi và rất mịn. Đến đầu công nguyên, người Việt ngoài khố, váy và khăn còn mặc loại áo như hình chăn đơn, xỏ qua đầu ở giữa Các nhà khảo cổ ngày nay còn tìm được những mảnh vải lụa in trên đồ gốm, những dọi xe sợi tại Đông Sơn, Thiệu Dương (Thanh Hóa), Xuân La (Hà Nội).

Nghề làm muối phát triển từ thời Hồng Bàng, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Nghề nấu rượu cũng được người Việt học kỹ thuật từ người Hán. Rượu gạo của người Việt trở thành hàng tiến cống cho triều đình nhà Hán. Nhà Tây Hán giữ độc quyền mua bán muối và rượu.

Thương mại
Đầu thời Tây Hán, nước Nam Việt (bao gồm cả quận Giao Chỉ) vẫn buôn bán với nhà Hán, mua về nhiều đồ đồng và sắt. Khi Lã Hậu chấp chính đã hạ lệnh cấm người Việt mua đồ sắt ở cửa ải nên gây ra xung đột với Triệu Đà. Sang thời Hán Văn Đế, quan hệ bình thường được nối lại.

Sự bành trướng về chính trị và quân sự thúc đẩy thêm tầm quan trọng của thương mại. Nhà Hán mở rộng thêm kênh buôn bán với các nước Đông Nam Á, Ba Tư, Ấn Độ. Từ khi nhà Hán chinh phục Nam Việt, người Việt tham gia hoạt động thương mại nhiều hơn so với trước, do tác động của các thương nhân người Hán. Điểm xuất phát của các thương nhân người Hán từ phương Bắc, khi đi và về đều qua quận Nhật Nam mua bán thổ sản sau khi vòng qua trao đổi hàng ở các quốc gia ngoài biển.

Đường giao thông sông Hồng và sông Tây Giang là những tuyến đường thủy nối liền miền Bắc Việt Nam với Lưỡng Quảng. Nhiều lái buôn người Hán đến buôn bán và trở nên giàu có. Sản vật địa phương buôn bán trao đổi bao gồm vải cát bá, đồi mồi, ngọc, voi, tê, vàng bạc, hoa quả...

Việc buôn bán ở phương Đông thời Tây Hán đã phát triển. Do có vị trí thuận lợi và phong phú sản phẩm nhiệt đới, quận Giao Chỉ trở thành một trạm quan trọng về giao thông biển với các nước phía nam ngoài biển. Sách Hán thư của Ban Cố ghi lại tên một số quốc gia có thông thường thời kỳ đó như Hoàng Chi, Đô Nguyên, Âp Lô Một, Sâm Ly, Phù Cam Đô Lô, Bì Tông... nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng rất khó xác định là những quốc gia nào ngày nay. Có ý kiến suy đoán đó là những nước từ Abyssinia (tức Ethiopia ngày nay) trở về phía đông đến Malaysia; ngược lại có ý kiến cho rằng các nước này chỉ quanh vùng đảo Indonesia ngày nay. Ý kiến của Đằng Điền Phong Bát và Ferand được nhiều người chấp nhận. Theo đó, Hoàng Chi là đô thành Kancipura, nay là Conjeveram thuộc Ấn Độ; Đô Nguyên là nước Đô Côn hay Đô Quân nay thuộc bán đảo Malaysia; Ấp Lô Một là nước Câu Lâu Một thuộc bờ biển Myanma hiện nay; nước Sâm Ly là nước Tất Ly của Phiếu Quốc trong hành trình của Giả Nam thời nhà Đường; Phù Cam Đô Lô là thành Pagan của Myanmar; Bì Tông là nước Pisang thuộc Malaysia.

Xem thêm
 Kinh tế Việt Nam thời Bắc thuộc lần 2
 Kinh tế Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3
 Bắc thuộc lần 1

Tham khảo
 Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh (1991), Lịch sử Việt Nam, tập 1, Nhà xuất bản Đại học và giáo dục chuyên nghiệp
 Viện Sử học (1987), Biên niên lịch sử cổ trung đại Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 Viện Sử học (2001), Lịch sử Việt Nam, tập 1, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Chú thích

Nhà Hán
K1


title: Mã Tuân

text:
Mã Tuân (chữ Hán: 馬遵, bính âm: Ma Zun) là một viên tướng của nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Mã Tuân là Thái thú quận Thiên Thủy ông tham gia cuộc chiến của quân Ngụy chống lại các chiến dịch Bắc phạt của Gia Cát Lượng.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Mã Tuân là Thái thú quận Thiên Thủy phối hợp với Hạ Hầu Mậu chống cự lại quân Thục. Khi đó quân Thục cử một viên tướng Bùi Tự đến dụ Mã Tuân đem quân đến cứu Hạ Hầu Mậu. Mã Tuân tin lời nhưng có tướng Khương Duy dưới quyền đã phát hiện đây là âm mưu của Gia Cát Lượng và tương kế tựu kế tập kích Gia Cát Lượng. Mã Tuân cùng Khương Duy chỉ huy quân nghị đánh lui quân của Triệu Vân và Gia Cát Lượng lập được công lao.

Gia Cát Lượng yêu thích Khương Duy liền dùng kế dụ Hạ Hầu Mậu và Mã Tuân mâu thuẫn với Khương Duy. Gia Cát Lượng nhân đó tập kích Ký Thành và đánh đuổi Khương Duy, sau đó lại cho người giả dạng Khương Duy và tấn công Mã Tuân khiến Mã Tuân tưởng nhầm là Khương Duy làm phản. Khi Khương Duy thật chạy đến thì Mã Tuân đóng chặt cổng thành và bắn tên vào Khương Duy. Khương Duy cùng đường liền đầu hàng quân Thục

Sau khi Khương Duy đầu hàng Gia Cát Lượng liền hợp mưu trở giáo chỉ đường cho Gia Cát Lượng tập kích liên tục nhiều thành trì của quân Ngụy. Quân Thục liên tục thắng lớn, nhiều tướng Ngụy quen biết với Khương Duy cùng phản lại Mã Tuân. Hạ Hầu Mậu và Mã Tuân vội vàng dẫn hơn trăm người, lẻn ra cửa tây, bỏ thành Khương Hồ chạy sang rợ Khương.

Tham khảo

Nhân vật quân sự Tào Ngụy
Năm sinh thiếu
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Nhân vật chính trị Tào Ngụy
Viên chức chính quyền ở Cam Túc


title: Ngưu Kim

text:
Ngưu Kim (chữ Hán: 牛金; bính âm: Niu Jin, có nghĩa là "con trâu vàng") là một viên võ tướng phục vụ dưới trướng của lãnh chúa Tào Tháo và sau này là triều nhà Tào Ngụy trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc. Ngưu Kim là bộ tướng của Tào Nhân, ông là một viên tướng dũng cảm và có phần tàn bạo.

Tiểu sử
Uy danh của Ngưu Kim được biết đến trong trận Giang Lăng. Sau thất bại tại trận Xích Bích, Tào Tháo phải rút về phương Bắc, giao Giang Lăng lại cho Tào Nhân cùng Ngưu Kim và Trần Kiều trấn giữ. Quân Ngô thừa thắng tiến công quân Tào đánh chiếm đất đai. Chu Du dẫn mấy vạn người đến đánh, mấy nghìn quân tiên phong vừa đến đánh Giang Lăng.

Tào Nhân trèo lên thành xem thấy tình thế nguy ngập, lập tức tuyển ba trăm người và phái bộ tướng là Ngưu Kim đón đánh. Kim Ngưu tình nguyện dẫn đầu 300 kỵ binh xung phong vào trận đối phương xung phong chém giết quyết liệt. Tuy nhiên vì quân Ngô đông quá mà quân của Ngưu Kim ít vì thế bị vây hãm. Tào Nhân định ra cứu nhưng Trần Kiều khuyên là không nên vì bỏ mất mất mấy trăm người không có gì là quá to tát để đích thân viên tướng chỉ huy phải thân chinh nơi nguy hiểm. Tào Nhân không nghe dẫn mấy chục quân kỵ mang cờ chỉ huy ra khỏi thành vượt qua hào tiến thẳng về phía trước, xông vào vòng vây của quân Ngô, giải cứu Ngưu Kim.

Nhiều năm sau, Ngưu Kim tham gia vào cuộc phản công chống lại quân xâm lược Thục Hán vào năm 231 và giành được một chiến thắng trước một đội quân của Gia Cát Lượng và đuổi theo đến Kỳ Sơn. Năm 234, ông đánh bại đại tướng Thục Hán là Mã Đại trong một trận đánh và chém đầu đầu được nhiều quân lính đối phương.

Năm 238, ông theo Tư Mã Ý trong chiến dịch của ông này chống lại quân đội của dòng họ Công Tôn tại Liêu Đông và được phong làm Hậu tướng quân. Tuy nhiên, những thành tích của ông trong những năm sau này của ông chỉ làm Tư Mã Ý lo sợ và dùng âm mưu để trừ khử. Sau đó ông được lệnh phải tự tử bằng cách uống thuốc độc.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Ngưu Kim được đề cập tại Hồi thứ 51, theo đó, khi quân Ngô tiến đánh, Ngưu Kim là kiện tướng của Tào Nhân đứng dậy nói rằng: Giặc đến dưới thành mà không ra đánh, thế là nhát. Vả lại quân ta mới thua, cần phải lấy lại nhuệ khí. Tôi xin mượn năm trăm tinh binh, quyết một trận sống mái.

Tào Nhân sai Kim Ngưu dẫn năm trăm quân ra đánh. Đinh Phụng thúc ngựa lại giao phong với Ngưu Kim. Đánh nhau với nhau mới chừng năm hiệp, Đinh Phụng vờ thua bỏ chạy. Ngưu Kim dẫn quân đuổi theo đến giữa trận. Đinh Phụng hô quân bao vây chặt chẽ. Ngưu Kim tả xung hữu đột, không sao ra được vòng vây. Tào Nhân ở trên mặt thành thấy thế, liền ngựa, dẫn vài trăm tráng sĩ kéo ra, ra sức khua đao, đánh xốc vào trận Ngô, đánh vào giữa vòng vây, cứu được Ngưu Kim ra. Gặp Tưởng Khâm chận đường, Tào Nhân và Ngưu Kim cố sức đánh tan. Lại thêm Tào Thuần là em Tào Nhân cũng đem quân ra tiếp ứng, hai bên đánh lộn một trận, quân Ngô thua chạy, Tào Nhân thắng trận trở về.

Sau đó Chu Du lệnh Cam Ninh dẫn quân đánh Di Lăng. Tào Nhân sai Tào Thuần và Ngưu Kim đi lẻn đến cứu Tào Hồng. Chiều tối hôm ấy, Tào Thuần, Ngưu Kim vừa dẫn quân đến nơi, liền hợp với quân Tào Hồng vây chặt Di Lăng. Sau đó Tào Hồng, Tào Thuần và Ngưu Kim nghe tin quân Chu Du sắp đến, một mặt sai người sang Nam Quận báo tin cho Tào Nhân, một mặt chia quân ra cự địch. Khi quân Ngô đến, quân Tào ra đánh, Cam Ninh, Chu Thái ở trong thành, chia làm hai đường kéo ra. Quân Tào rối loạn, quân Ngô bốn mặt đánh giết kịch liệt. Quả nhiên Tào Hồng, Tào Thuần, Ngưu Kim chạy theo đường nhỏ, nhưng bị nghẽn đường, ngựa không sao đi được, phải bỏ luôn cả ngựa mà chạy, Quân Ngô bắt được hơn năm trăm ngựa chiến.

Sau đó khi Chu Du bị trúng phục kích của Tào Nhân, bị tên độc bắn trúng té ngựa, Ngưu Kim ở trong thành đánh ra toan bắt Chu Du. Từ Thịnh, Đinh Phụng lăn xả vào cứu thoát. Quân Tào ở trong thành đổ ra, quân Ngô giày xéo lẫn nhau, sa xuống hố. Sau đó, Ngưu Kim dẫn quân đến khiêu chiến. Trình Phổ không giám ra chiến, Ngưu Kim chửi mắng mãi đến chiều tối mới về. Hôm sau lại đến chửi mắng thách đánh. Trình Phổ sợ Chu Du biết uất lên hộc máu, nên không dám báo cho biết. Ngày thứ ba, Ngưu Kim đến tận trước trại chửi bới, hò reo.

Sau khi biết Chu Du bị hộc máu tức chết, Tào Nhân sai ngay Ngưu Kim làm tiên phong,; tự mình cầm trung quân, Tào Hồng, Tào Thuần làm hợp hậu. Bao nhiêu quân kéo đi cả, chi còn Trần Kiều và một ít quân ở lại giữ thành. Nhưng đây là kế của Chu Du và kết cục là quân Tào đại bại mất cả trại tuy nhiên thành quả cuối cùng lại rơi vào tay quân Thục Hán vì sự sắp đặt khéo léo của Gia Cát Lương, điều này một lần nữa làm Chu Du tức điên lên và hộc máu ngất xỉu tại chỗ.

Tham khảo

Nhân vật quân sự Tào Ngụy
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa


title: John Parnell

text:
Sir John Parnell, Tòng Nam Tước thứ hai là Bộ trưởng Tài chính Nghị viện Ireland trong thế kỷ thứ mười tám. Ông là ông cụ của Charles Stewart Parnell. Ông được biết với việc đã chống lại Đạo luật Liên minh giữa hai vương quốc Anh và Ireland năm 1801.

Tham khảo

Nhà chính trị Ireland
Mất năm 1801
Sinh năm 1744


title: Georgi Schennikov

text:
Georgi Mikhaylovich Shchennikov (; sinh ngày 27 tháng 4 năm 1991) là một cầu thủ bóng đá người Nga thi đấu ở vị trí tiền vệ phòng ngự trái hay hậu vệ trái cho P.F.K. CSKA Moskva. Anh cũng thi đấu cho đội tuyển quốc gia Nga. Anh là con trai của the tuyển thủ đua xe Olympic Mikhail Shchennikov.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Anh có màn ra mắt cho đội một trong trận đấu tại Cúp quốc gia Nga trước F.K. Torpedo Vladimir ngày 6 tháng 8 năm 2008. Anh vào sân với tư cách dự bị trong trận đấu tại UEFA Cup trước Deportivo La Coruña ngày 24 tháng 10 năm 2008, đánh dấu sự ra mắt ở giải đấu châu Âu trước khi thi đấu ở giải quốc gia. Anh là một trong 50 đề cử của danh hiệu Cậu bé vàng 2015, nhưng không nằm trong danh sách cuối cùng.

Thống kê sự nghiệp

Sự nghiệp quốc tế
Shchennikov là một phần của U-21 Nga tham dự Vòng loại giải vô địch bóng đá U-21 châu Âu 2011. Anh có 19 lần ra sân cho U-21 Nga.

Anh ra mắt tại đội tuyển quốc gia vào ngày 15 tháng 8 năm 2012 trong trận giao hữu với Bờ Biển Ngà. Vào ngày 2 tháng 6 năm 2014, anh có tên trong đội hình của Nga tham gia Giải vô địch bóng đá thế giới 2014.

Ghi chú

Danh hiệu

Câu lạc bộ
CSKA Moskva
Giải bóng đá ngoại hạng Nga (2): 2012–13, 2013–14
Cúp quốc gia Nga (3): 2008–09, 2010–11, 2012–13
Siêu cúp bóng đá Nga (2): 2009, 2013

Cá nhân
Nằm trong danh sách 33 cầu thủ xuất sắc nhất giải vô địch Nga (3): 2009, 2010, 2013–14
Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất Giải bóng đá ngoại hạng Nga (1): 2009

Tham khảo

Liên kết ngoài
CSKA Moskva Profile

Sinh năm 1991
Nhân vật còn sống
Vận động viên Moskva
Cầu thủ bóng đá Nga
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá PFC CSKA Moskva
Cầu thủ Giải bóng đá ngoại hạng Nga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Nga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Nga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Nga
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2016