title: Cao Ly Trung Tuyên Vương

text:
Cao Ly Trung Tuyên Vương (Hangul: 고려 충선왕; chữ Hán: 高麗 忠宣王; 20 tháng 10 năm 1275 – 23 tháng 6 năm 1325, trị vì 2 lần: năm 1298 và 1308 – 1313) là quốc vương thứ 26 của vương triều Cao Ly trên bán đảo Triều Tiên. Ông có húy là Vương Chương (왕장, 王璋) và Vương Nguyên (왕원, 王謜), tên chữ là Trọng Ngang (중앙, 仲昻). Ông cũng được biết đến với tên Mông Cổ là Ích Tri Lễ Phổ Hoa (益知禮普花) do ông ngoại là Hốt Tất Liệt đặt cho.

Ông tinh thông thư pháp và hội họa hơn là việc triều chính, ông thường thích sống tại kinh đô nhà Nguyên là Đại Đô (Bắc Kinh ngày nay) hơn là tại Khai Thành (Kaesong), kinh đô Cao Ly. Ông là con trai thứ hai của Cao Ly Trung Liệt Vương.

Năm 1277, Trung Tuyên Vương được phong làm thái tử; năm sau ông đến Trung Quốc và được ban cho tên Mông Cổ, tuy nhiên cũng có nguồn nói rằng ông có tên Mông Cổ từ khi sinh ra. Năm 1296, ông kết hôn với công chúa nhà Nguyên là Bảo Tháp Thực Liên (寶塔實憐). Tuy nhiên, trước đó ông đã có ba cung phi là con gái của ba quý tộc hùng mạnh.

Mẫu thân của Trung Tuyên Vương qua đời vào năm 1297, và điều này theo sau các cuộc thanh trừng bạo lực khiến cho xuất hiện các cáo buộc rằng bà bị ám sát. Có lẽ buồn bực trước những sự kiện này, Cao Ly Trung Tông đã khẩn cầu đại hãn nhà Nguyên cho thoái vị, và Trung Tuyên Vương lên ngôi vào năm 1298. Tuy nhiên, Trung Tuyên Vương đã phải đối mặt với các mưu đồ giữa phe của vương hậu người Mông Cổ và một vương hậu người Cao Ly của ông, Trung Tuyên Vương trao lại ngai vàng cho phụ thân ngay sau đó.

Sau khi phụ thân qua đời vào năm 1308, Trung Tuyên Vương có nghĩa vụ phải trở lại ngôi báu và nỗ lực cải cách việc triều chính, song ông lại giành nhiều thời gian ở Trung Quốc. Ông thoái ngôi vào năm 1313, và thay thế là Trung Túc Vương. Trung Tuyên Vương một thời gian ngắn sau đã bị đưa đi lưu đày tại Tây Tạng sau cái chết của Nguyên Nhân Tông, nhưng ngay sau đó lại được phép trở về Đại Đô và qua đời tại đây năm 1325, thọ 50 tuổi. Tử cung được đưa về Cao Ly, táng tại Đức lăng (德陵).

Thụy hiệu Trung Tuyên Hiến Hiếu Đại Vương (忠宣憲孝大王). Con thứ của ông kế vị, tức Trung Túc Vương.

Gia đình
 Cha: Cao Ly Trung Liệt Vương.
 Mẹ: Trang Mục Vương hậu (1259 – 1297).

Hậu phi
 Vương hậu Bảo Tháp Thực Liên (? – 1315), hiệu Kế Quốc Đại trưởng công chúa (薊國大長公主), chết sớm, có thuyết cho là bị sát hại. Cái chết của bà kéo theo nhiều rắc rối về sau. Bà là chắt của Hốt Tất Liệt và là chị em với Nguyên Thái Định Đế.
 Ý phi Dã Tốc Chân (? – 1316), cũng là người Mông Cổ nhưng không phải hoàng tộc, được cưới trước Bảo Tháp Thực Liên. Bà mất tại Mông Cổ và được đem về Cao Ly chôn cất, táng tại Diên lăng (衍陵).
 Vương Tĩnh phi (왕정비; ? – 1345), con gái của tông thất Tây Nguyên hầu Vương Anh (서원후 왕영), thành thân năm 1289. Trung Mục Vương truy thụy Tĩnh phi (靜妃).
 Thuận Hòa Viện phi (순화원비; ? – 1306), con gái của Hồng Khuê và phu nhân Kim thị, chị của Trung Túc Vương Cung Nguyên Vương hậu.
 Thứ phi họ Triệu, con gái Triệu Nhân Quy (趙仁規), thành thân năm 1292. Bà là người có hiềm khích với Bảo Tháp Thực Liên.
 Hứa Thuận phi (허순비; 1271 – 1335), con gái của Hứa Củng, trước lấy Bình Dương công Vương Huyền (평량공 왕현), sinh được 3 trai 4 gái. Năm 1300, Huyền mất, Hứa thị được nạp làm thiếp cho Thế tử Vương Chương.
 Nhiều thứ phi không rõ.

Con cái
 Quảng Lăng quân Vương Giám (광릉군 왕감; ? – 1310), mất sớm, mẹ là Dã Tốc Chân, truy phong Thế tử.
 Cao Ly Trung Túc Vương (1294 – 1339), mẹ là Dã Tốc Chân.
 Đức Hưng quân Vương Huệ (덕흥군 왕혜; 1314 – 1367), không rõ mẹ. Có tên Mông Cổ là Tháp Tư Thiếp Mộc Nhi (塔思帖木兒). Can dự triều chính, bị vua Nguyên đày tới Tế Nam, Sơn Đông, Trung Quốc, mất tại đó.
 Thọ Xuân Ông chúa (수춘옹주; ? – 1345), không rõ mẹ, lấy Định An Phủ viện quân Hứa Tông (정안부원군 허숭).
 Vương tử không rõ tên.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên
Nhà Nguyên

Tham khảo

Vua Cao Ly
Sinh năm 1275
Mất năm 1325
Thái thượng vương


title: Cao Ly Trung Túc Vương

text:
Cao Ly Trung Túc Vương (Hangul: 고려 충숙왕; chữ Hán: 高麗 忠肅王; 30 tháng 7 năm 1294 – 3 tháng 5 năm 1339, trị vì 1313 – 1330 và 1332 – 1339), là vua thứ 27 của vương triều Cao Ly tại Triều Tiên. Túc Vương húy là Vương Đào (왕도, 王燾), tự Nghi Hiếu (의효, 宜孝), tên Mông Cổ là A Lạt Thắc Nột Thất Lý (阿剌忒訥失里).

Ông là con trai của Cao Ly Trung Tuyên Vương và Ý phi Dã Tốc Chân.

Năm 1313, Trung Tuyên Vương buộc phải thoái vị và đã nhường ngôi cho Trung Túc Vương. Túc Vương chưa có con trai nên một tông thất là Vương Cảo (왕고, 王暠) đã nhận vị Thế tử và sang Trung Quốc làm con tin. Vương Cảo là con của Giang Dương công Vương Tư và là cháu nội của Cao Ly Trung Liệt Vương.

Năm 1321, Trung Túc Vương đã có con trai là Trung Huệ Vương. Điều này khiến cho Thế tử Vương Cảo bị phế và đã lập liên minh với Nguyên Anh Tông bắt giam Trung Túc Vương. Tuy nhiên, Nguyên Anh Tông đã bị ám sát vào năm 1323 và kế hoạch bị hủy bỏ.

Túc Vương được quay về nước năm 1325, nhường ngôi cho Trung Huệ Vương vào 5 năm sau. Tuy nhiên, Trung Túc Vương đã phục vị hai năm sau đó do Trung Huệ Vương bị nhà Nguyên lật đổ.

Trung Túc Vương mất năm 1339, truy thụy là Trung Túc Ý Hiếu Đại Vương (忠肅懿孝大王), táng tại Nghị lăng (毅陵). Trung Huệ Vương tái lên ngôi lần 2.

Gia đình
 Cha: Cao Ly Trung Tuyên Vương (고려 충선왕; 20 tháng 10 năm 1275 – 23 tháng 6 năm 1325).
 Mẹ: Ý phi Dã Tốc Chân (의비 야속진; ? – 1316).
 Hậu phi và con cái:
Cung Nguyên Vương hậu Hồng thị (공원왕후 홍씨; 1298 – 1380). Bà là con gái của Phủ viện quân Hồng Khuê và phu nhân Kim thị, là em ruột của Trung Tuyên Vương Thuận Hòa Viện phi. Nguyên phong Đức phi rồi tấn phong Vương hậu, truy thụy Minh Đức Thái hậu (明德太后).
Trung Huệ Vương (고려 충혜왕; 22 tháng 2 năm 1315 – 30 tháng 1 năm 1344)
Cung Mẫn Vương (고려 공민왕; 23 tháng 5 năm 1330 – 27 tháng 10 năm 1374)
Tĩnh Hòa Cung chủ (정화공주; ? – 1319), Bột Nhi Chỉ Cân thị,  một tông thất nữ của nhà Nguyên, tên là Diệc Liên Chân Bát Lạt (亦憐真八剌). Truy thụy Tĩnh Hòa Cung chủ (靖和公主), nhà Nguyên truy phong Bộc Quốc Trưởng công chúa (濮国長公主, 복국장공주).
Tào Quốc Trưởng công chúa (조국장공주; 1308 – 1325), Bột Nhi Chỉ Cân thị, tông thất nữ của nhà Nguyên, con gái của Ngụy vương A Mộc Ca (阿木哥) và là cháu nội của Đáp Lạt Ma Bát Lạt. Truy phong Tào Quốc Trưởng công chúa (曹國長公主).
Long Sơn Nguyên tử (용산원자; 1325 – 1341), không rõ tên, bất hòa với Trung Huệ Vương. Mất sớm tại Trung Quốc, được đem về Cao Ly mai táng sau đó.
Khánh Hoa Cung chủ (경화공주/慶華公主; ? – 1344), tên thật là Bách Nhan Hốt Đô (伯顔忽都), người Mông Cổ. Huệ Vương trong một lần say xỉn đã cưỡng hiếp bà, bị bà thuật lại với vua Nguyên. Năm 1343, Huệ Vương bị giải về Trung Quốc. Bà mất cùng năm với Huệ Vương, được truy thụy Túc Cung Huy Ninh Cung chúa (肃恭徽宁公主).
Quyền Thọ phi (권수비/權壽妃; ? – 1340), con gái của Quyền Liêm. Thọ phi vốn đã có 1 đời chồng, năm 1335 nhập cung, được phong Thọ phi.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo

 Kang Jae–eun – Land of Scholars: Two Thousand Years of Korean Confucianism

Vua Cao Ly
Sinh năm 1294
Mất năm 1339
Năm sinh không rõ
Thái thượng vương


title: Cao Ly Trung Huệ Vương

text:
Cao Ly Trung Huệ Vương (Hangul: 고려 충혜왕; chữ Hán: 高麗 忠惠王; 22 tháng 2 năm 1315 –  30 tháng 1 năm 1344, trị vì 2 lần: 1330 – 1332 và 1340 – 1343) là vua thứ 28 của Cao Ly trong lịch sử Triều Tiên.

Tiểu sử
Ông có tên theo tiếng Mông Cổ là Phổ Tháp Thất Lý (普塔失里, Botapsilli) và có húy là Vương Trinh (왕정, 王禎). Trung Huệ Vương là con trai trưởng của Cao Ly Trung Túc Vương và là anh của Cung Mẫn Vương.

Năm 1313, Trung Tuyên Vương buộc phải thoái vị và nhường ngôi cho Trung Túc Vương. Trung Túc Vương lúc đó chưa có con trai nên một tông thất trong triều là Vương Cảo (왕고, 王暠), con của Giang Dương công Vương Tư và là cháu nội của Cao Ly Trung Liệt Vương, được phong làm Thế tử và đưa sang Trung Quốc làm con tin. Tuy nhiên, năm 1315, Trung Túc Vương sinh ra Trung Huệ Vương, khiến cho thế tử Vương Cảo bị phế truất. Vương Cảo rất tức giận và đã định liên minh với vua Nguyên Anh Tông để lật đổ Trung Túc Vương. Tuy nhiên, Nguyên Anh Tông đã bị ám sát vào năm 1323 và kế hoạch cũng bị hủy bỏ.

Trung Huệ Vương đã đến nước Nguyên sinh sống như một con tin vào năm 1328. Năm 1330, phụ vương của ông thoái vị, và vua Nguyên Văn Tông đã gửi ông trở về Cao Ly để lên ngôi. Năm 1332, Túc Vương trở lại ngai vàng do Trung Huệ Vương bị nhà Nguyên phế truất.

Năm 1339, Trung Túc Vương qua đời, nhờ đó mà Trung Huệ Vương được phục vị. Vương Cảo vẫn nung nấu ý định cướp ngôi nên đã tiến hành đảo chính nhưng bị quân của Huệ Vương đàn áp. Thừa tướng nhà Nguyên là Bá Nhan vì ghét Trung Huệ Vương nên đã tìm cớ tống giam ông vào năm 1340. Tuy nhiên ngay sau đó Bá Nhan bị người cháu Thoát Thoát lật đổ, Trung Huệ Vương lại được trả tự do.

Ông được ghi lại trong Cao Ly sử (Goryeosa) là có lối sống hoang dâm, đặc biệt là thói bắt cóc, hãm hiếp và giết chết phụ nữ. Sau cái chết của Trung Túc vương, Trung Huệ vương đã liên tục cưỡng hiếp một trong những thê thiếp của cha mình, tức Khánh Hoa Cung chủ (người Mông Cổ). Sau đó ông đã giam bà vào Vĩnh Lạc cung (永樂宮/영락궁), cho lính canh nghiêm ngặt. Sứ giả nhà Nguyên trong một lần sang Cao Ly thăm bà đã tình cờ biết chuyện, đã giải thoát cho bà và bắt Trung Huệ Vương giải về Đại Đô. Vua Nguyên Huệ Tông quyết định phế truất Trung Huệ Vương và cho lưu đày. Ông bị đày đến Quảng Đông và mất trên đường đi (1344), có thuyết cho là ông bị giết hoặc bị đầu độc. Con trai ông là Trung Mục Vương kế vị. Vương Cảo một lần nữa quay lại Cao Ly nhằm trả thù nhưng cũng mất vào năm sau (1345)

Thi hài của Trung Huệ Vương được đưa về lại Cao Ly, an táng tại Vĩnh lăng (永陵), truy thụy hiệu là Trung Huệ Hiến Hiếu Đại Vương (忠惠獻孝大王).

Gia đình
 Cha: Cao Ly Trung Túc Vương.
 Mẹ: Cung Nguyên Vương hậu Hồng thị (공원왕후 홍씨; 1298 – 1380). Bà là con gái của Phủ viện quân Hồng Khuê và phu nhân Kim thị, là em ruột của Trung Tuyên Vương Thuận Hòa Viện phi. Nguyên phong Đức phi rồi tấn phong Vương hậu, truy thụy Minh Đức Thái hậu (明德太后).
 Vương đệ: Cung Mẫn Vương (고려 공민왕; 23 tháng 5 năm 1330 – 27 tháng 10 năm 1374)
 Hậu phi - con cái:
 Diệc Liên Chân Ban (亦怜真班; ? – 1375), cháu 5 đời của Hốt Tất Liệt. Nguyên Văn Tông sắc phong Đức Ninh Công chúa (德宁公主), sau cải thành Trinh Thuận Thục Nghi Công chúa (贞顺淑仪公主), được táng tại Khoảnh lăng (頃陵). Bà nhiếp chính cho con trai là Trung Mục Vương khi ông mới 8 tuổi.
 Cao Ly Trung Mục Vương (고려 충목왕; 1337 – 1348).
 Trường Ninh Công chúa (장녕공주), lấy Lỗ Vương (魯王) nhà Nguyên.
 Doãn Hi phi (윤희비/尹禧妃; ? – 1380), con gái của Doãn Kế Quân (尹繼宗) và phu nhân họ Mẫn.
 Cao Ly Trung Định Vương (고려 충정왕; 1338 – 1352).
 Ngân Xuyên Ông chúa họ Lâm (銀川翁主 林氏), con gái của Lâm Tín (林信).
 Vương Thích Khí (왕석기/王釋器; 1341 ? – 1375), xuất gia.
 Hồng Hòa phi (/洪和妃), con gái của Hồng Đạc (홍탁/洪鐸).

Trong văn hóa đại chúng
Nhân vật Cao Ly Trung Huệ vương được đóng bởi Joo Jin-moo trong bộ phim truyền hình Hàn Quốc Hoàng hậu Ki năm 2013.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo

Vua Cao Ly
Sinh năm 1315
Mất năm 1344
Thái thượng vương


title: Trung Mục Vương

text:
Cao Ly Trung Mục Vương (Hangul: 고려 충목왕; chữ Hán: 高麗 忠穆王; 15 tháng 5 năm 1337 – 25 tháng 12 năm 1348, trị vì 1344 – 1348) là quốc vương thứ 29 của Cao Ly. Ông là con trai cả của Trung Huệ Vương. Ông có tên Mông Cổ là Bát Tư Ma Đóa Nhân Chỉ (八思麻朵儿只, Palsamanaeisa). Ông có tên húy là Vương Hân (왕흔, 王昕).

Sau khi Cao Ly Trung Huệ Vương bị lật đổ vào năm 1343, Trung Mục Vương đã yết kiến đại hãn của nhà Nguyên. Ông được hỏi xem có thích làm theo cách của cha hay mẹ; Trung Mục trả lời rằng ông muốn theo cách của mẹ, Đại hãn nói rằng ông là một đứa trẻ biết phân biệt đúng sai và đưa ông lên ngôi. Lúc đó Mục Vương mới 8 tuổi và mẹ ông, công chúa Diệc Liên Chân Ban (hay còn gọi là Trinh Thuận Thục Nghi Công chúa (贞顺淑仪公主), cháu 5 đời của Hốt Tất Liệt) nhiếp chính.

Mục Vương mất khi còn rất nhỏ, chỉ mới 11 tuổi, được chôn cất tại Minh lăng (明陵), nhà Nguyên truy thụy là Trung Mục Hiển Hiếu Đại vương (忠穆顯孝大王). Em khác mẹ của  Mục Vương kế vị, tức Cao Ly Trung Định Vương.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo

Vua Cao Ly
Sinh năm 1337
Mất năm 1348


title: Cao Ly Trung Định Vương

text:
Cao Ly Trung Định Vương (Hangul: 고려 충정왕, chữ Hán: 高麗 忠定王; 1338 – 23 tháng 3 năm 1352, trị vì 1348 – 1351) là quốc vương thứ 30 của Cao Ly. Ông có tên Mông Cổ là Mê Tư Giám Đóa Nhi Chỉ (迷思监朵儿只, Mishgan Dorji) và tên húy là Vương Chi (왕저, 王胝).

Định Vương là con trai thứ của Trung Huệ Vương và là em cùng cha với Trung Mục Vương. Mẹ ông là Doãn Hi phi, con gái của Doãn Kế Quân và phu nhân họ Mẫn.

Ông lên ngôi từ năm 10 tuổi. Trong thời gian trị vì của ông, việc triều chính được kiểm soát bởi những họ hàng hùng mạnh của vương thất, bao gồm cả người bà con bên ngoại của ông là Doãn Trạch (尹澤) và Mẫn Tế (閔霽). Ngoài ra, vương quốc cũng phải hứng chịu các cuộc tấn công nghiêm trọng của giặc Uy khấu từ năm 1349.

Thúc phụ của Định Vương là Vương Kì đã bảo vệ lợi ích của vương quốc và đã kết hôn với công chúa nhà Nguyên là Lỗ Quốc Đại Trưởng công chúa. Ngay sau đó, Trung Định Vương bị phế truất và Vương Kì lên ngôi, trở thành Cung Mẫn Vương.

Định Vương bị đày đến đảo Giang Hoa, và mất một năm sau đó, được chôn cất tại Thông lăng (聰陵), chỉ được truy thụy là Trung Định Đại Vương (忠定大王).

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo

Vua Cao Ly
Sinh năm 1338
Mất năm 1351


title: Cao Ly Cung Mẫn vương

text:
Cao Ly Cung Mẫn Vương (Hangul: 고려 공민왕; chữ Hán: 高麗 恭愍王; 23 tháng 5 năm 1330 – 27 tháng 10 năm 1374, trị vì 1351 – 1374) là quốc vương thứ 31 của Cao Ly. Ông là con trai thứ hai của Trung Túc Vương và là em ruột của Trung Huệ Vương (충혜왕). Ông có tên Mông Cổ là Bá Nhan Thiếp Mộc Nhi (伯顔帖木兒, Bayan Temür, Baegancheopmoga). Ông có tên húy ban đầu là Vương Kỳ (왕기, 王祺) về sau đổi thành Vương Chuyên (왕전, 王顓). Ông có tên tự là Di Trai (이재, 怡齋) hay Ích Đường (익당, 益堂).

Mẫn Vương lên ngôi sau khi Trung Định Vương, con trai của Trung Huệ Vương bị nhà Nguyên phế truất. Ông có miếu hiệu là Vũ Tông

Cuộc sống ban đầu
Cao Ly là nước phiên thuộc của nhà Nguyên sau khi quân Mông Cổ xâm lược nước này. Bắt đầu từ Cao Ly Trung Tông, các nhà lãnh đạo tương lai của Cao Ly sẽ kết hôn với công chúa người Mông Cổ và được cử đến triều đình nhà Nguyên ở Đại Đô để làm con tin. Theo phong tục này, Cung Mẫn Vương đã sống nhiều năm trên đất Nguyên từ khi được cử đến vào năm 1341. Ông kết hôn với Lỗ Quốc Đại trưởng công chúa. Song vào giữa thế kỷ 14, nhà Nguyên bắt đầu bên bờ vực sụp đổ và sớm sau đó bị nhà Minh lật đổ vào năm 1368.

Trị vì
Với sự sụp đổ của nhà Nguyên, thế lực đã ảnh hưởng lên bán đảo kể từ năm 1238, Cung Mẫn Vương bắt đầu các nỗ lực để cái cách triều đình Cao Ly. Hành động đầu tiên của ông là loại bỏ tất cả quý tộc và tướng lĩnh thân Mông Cổ ra khỏi vị trí của họ. Những người này đã lật một phe đối lập và đã âm mưu tiến hành một cuộc chính biến chống nhà vua song đã không thành công. Triệu Nhật Tân (Jo Il-sin) đã từng cố gằng để giành lấy triều đình, song cuộc nổi dậy đã bị tướng Thôi Oánh dập tắt.

Khi Mông Cổ xâm lược Triều Tiên, tức thập kỳ 1250 đến 1270, người Mông Cổ đã thôn tính các lãnh thổ phía bắc của Cao Ly và hợp nhất chúng vào Song Thành tổng quản phủ (쌍성총관부, 雙城摠管府) và Đông Ninh phủ (동녕부, 東寧府) của đế quốc Mông Cổ. Năm 1356, quân Cao Ly đã lấy lại các vùng đất này một phần nhờ vào sự đào thoát của Lý Tử Xuân, một quan cấp thấp người Cao Ly phụng sự cho người Mông Cổ ở Song Thành, và con trai ông là Lý Thành Quế.

Vấn đề nội bộ thứ hai là việc giải quyết sở hữu đất đai. Hệ thống cấp điền đã bị phá vỡ, và các quan lại có thiện ý với người Mông Cổ, cùng với một số quý tộc khác nắm giữ phần lớn đất nông nghiệp của đất nước, và do các nông dân cùng những người làm thuê canh tác. Tuy nhiên, Cung Mẫn Vương đã nỗ lực cải cách đất đai.

Vấn đề thứ ba là nạn giặc Uy khấu, họ gây phiền phức cho bán đảo chủ yếu bằng hành vi cướp phá rồi lại lẩn trốn ra biển, song nay đã có tổ chức hơn và nhiều khi tấn công sâu vào trong nội địa. Tướng Thôi Oánh và Lý Thành Quế đã được Cung Mẫn Vương yêu cầu chống lại chúng.

Vấn đế thứ 4 là Hồng cân quân xâm lược, việc này đã xảy ra hai lần vào năm 1359 và năm 1361. Năm 1361, Hồng cân quân đã chiếm Khai Thành một thời gian ngắn.

Mặc dù quan hệ giữa Lỗ Quốc công chúa và vua rất thân thiết, song họ đã không thể thụ thai. Lỗ Quốc công chúa mất năm 1365 và điều này dẫn đến việc nhà vua bị trầm cảm và tâm thần bất ổn. Ông trở nên thờ ơ với việc triều chính và giao phó mọi việc cho sư tăng Tân Đôn (신돈). Tuy nhiên, sau 6 năm, Tân Đôn bị mất chức vị. Cung Mẫn Vương dã dành thời gian rỗi của mình cho con trai và các đề tài tôn giáo.

Các quan lại bảo thủ của Cao Ly không bao giờ tha thứ cho những nỗ lực cải cách của ông. Họ giải thích chính sách cắt đứt mọi mối quan hệ với nhà Nguyên và lập quan hệ với nhà Minh là một mối đe dọa trực tiếp đến vị trí của họ và e ngại rằng các nỗ lực cải cách hơn nữa có thể được thực hiện.

Qua đời
Khi biết được Hồng Luân (홍륜) giao du với một phi tần trong cung, Cung Mẫn Vương giận lắm. Hồng Luân bèn lập mưu với Thôi Vạn Sinh lẻn vào cung rồi giết chết ông khi ông đang ngủ. Đó là năm 1374. Triều thần là Lý Nhân Nhậm (이인임) nắm việc triều chính vận động đưa U Vương mới 11 tuổi lên ngôi.

Ông được táng tại Cung Mẫn Vương lăng, hay còn gọi là Huyền Chính lăng (玄正陵), truy thụy Cung Mẫn Nhân Văn Nghĩa Vũ Dũng Trí Minh Liệt Kính Hiếu Đại vương (恭愍仁文義武勇智明烈敬孝大王).

Nghệ thuật
Cung Mẫn Vương trở nên nổi tiếng với tài nghệ xuất chúng của mình trong các lĩnh vực nghệ thuật. Ông cũng nổi tiếng với các tác phẩm thư pháp. Một số tác phẩm có thể kể đến như Thiên Sơn đại liệp đồ (Cheonsan Daeryeopdo, 천산대렵도, 天山大獵圖), Lỗ Quốc Đại Trưởng công chúa chân (노국대장공주진(眞)), Thích Già xuất sơn tượng (석가출산상, 釋迦出山像), A Phòng cung đồ (아방궁도, 阿房宮圖), Huyền Lăng sơn thủy đồ (Hyeonreung Sansudo, 현릉산수도, 玄陵山水圖), Đồng Tử Phổ Hiền Đồng nha bạch tượng đồ (Dongjabohyeon Yugabaeksangdo, 동자보현육아백상도, 童子普賢六牙白象圖).

Miêu tả trong nghệ thuật
Phim truyền hình Hàn Quốc Shin Don có mô tả về hình tượng Cung Mẫn Vương.
Bộ phim "Sương Hoa điếm" được lấy cảm hứng ở một mức độ nhất định từ cuộc sống của ông.
Bộ phim "Thần y 2012" cũng khắc hoạ quá trình trị vì đất nước của Cung Mẫn Vương.

Gia quyến
 Cha: Cao Ly Trung Túc Vương.
 Mẹ: Cung Nguyên Vương hậu Hồng thị (공원왕후 홍씨; 1298 – 1380). Bà là con gái của Phủ viện quân Hồng Khuê (홍규) và phu nhân Kim thị (김씨), là em ruột của Trung Tuyên Vương Thuận Hòa Viện phi. Nguyên phong Đức phi rồi tấn phong Vương hậu, truy thụy Minh Đức Thái hậu (明德太后).
 Hậu phi:
 Nhân Đức Vương hậu, hay Lỗ Quốc Đại trưởng công chúa, tông thất nữ của nhà Nguyên. Không con.
 Thuận Tĩnh Vương hậu Hàn thị (순정왕후/顺静王后), mẹ nuôi của Cao Ly U Vương. Vốn chỉ là cung nhân, có công nuôi dưỡng vua nên được truy phong Vương hậu, táng tại Ý lăng (懿陵).
 Lý Huệ phi (이혜비/李惠妃; ? – 1408), con gái của thi nhân Lý Tế Hiền. Nguyên phong Huệ Hòa Cung chủ (혜화궁주/惠和宮主), về sau xuất gia làm ni, truy phong Huệ phi.
 Hàn Ích phi (한익비/益妃韩), tông thất nữ của Cao Ly, con gái của Đức Phong quân Vương Nghĩa (덕풍군 왕의/德豊君 王義). Thông gian với Hồng Luân và sinh được một con gái. Khi mất truy phong Ích phi.
 Liêm Thận phi (염신비/廉愼妃), con gái của Liêm Đễ Thần (염제신/廉悌臣), xuất gia. Truy phong Thận phi.
 Yên Định phi (안정비/安定妃; ? – 1428), con gái của Yên Khắc Nhân (安克仁), xuất gia. Truy phong Định phi.
 Thị thiếp Ban Nhã (반야/般若; ? – 1376), mẹ đẻ của Cao Ly U Vương. Bà nguyên là một nô tỳ của Tân Đôn, điều này khiến nhiều người nghi ngờ về xuất thân của U Vương.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên
Huyền Chính lăng (en.wiki)

Tham khảo

Vua Cao Ly
Vua bị giết
Sinh năm 1330
Mất năm 1374


title: Cao Ly U Vương

text:
Cao Ly U Vương (Hangul: 고려 우왕; chữ Hán: 高麗 禑王; 25 tháng 7 năm 1365 – 31 tháng 12 năm 1389, trị vì 1374 – 1388) là quốc vương thứ 32 của Cao Ly. Ông có tên húy là Mưu Ni Nô (모니노; 牟尼奴).

Thân thế
Theo sử sách, U Vương là con trai của Cung Mẫn Vương và thị thiếp Ban Nhã (반야), một tỳ nữ của Tân Đôn (신돈). Tân Đôn là một nhà sư, cũng là thầy học và là quân sư của Cung Mẫn Vương, về sau bị chính học trò của mình xử tử (1371).

Ban đầu, Cung Mẫn Vương không công nhận U Vương là con ruột của mình và từ chối đặt tên cho ông. Vì vậy, Tân Đôn đã đặt tên cho U Vương là Mưu Ni Nô (tức "Người hầu của đức Phật"). Do xuất thân gây tranh cãi, ông sống ngoài cung.

Năm 1371, sau cái chết của Tân Đôn, Mẫn Vương cho triệu ông vào cung, thừa nhận ông là con của mình, phong U Vương làm Thế tử và đổi tên thành U (우). Ông được giao cho một cung nhân họ Hàn nuôi dưỡng, về sau được truy phong là Thuận Tĩnh Vương hậu (순정왕후; 顺静王后).

Năm 1374, một tướng binh và quan cấp cao là Lý Nhân Nhậm (이인임) đã hành thích Cao Ly Cung Mẫn Vương và đưa U Vương lên ngôi.

Quan hệ căng thẳng với nhà Minh
Căng thẳng đối với mối quan hệ cốt yếu này đã lại xảy ra vào năm 1388, khi nhà Minh tuyên bố ý định muốn lập một chốt chỉ huy trên tuyến đường Ch'ollyeong tại cực nam của đồng bằng Hamgyong.

Chỉ huy quân binh cấp cao của Cao Ly là tướng Thôi Oánh (Choe Yeong), đã tham khảo ý kiến của Lý Thành Quế (Yi Seonggye) và quyết định rằng để giảm mối đe dọa từ nhà Minh, họ sẽ phải loại bỏ tất cả các phe phái chống Minh ra khỏi quyền lực tại kinh đô Khai Thành (Kaesong). Thôi, dưới sự hỗ trợ của Lý đã loại bỏ Lý Nhân Nhậm và phe nhóm của ông bằng một cuộc binh biến, và họ Thôi nắm quyền kiểm soát triều đình.

Phế truất
Có một ý thức ngày càng tăng tại Khai Thành về việc Cao Ly cần có các hành động chống lại Minh, và các thân cận của U Vương cuối cùng đã cho tấn công quân Minh. Chống lại các phản đối và truyền thống không xâm lược láng giềng, U Vương còn đi xa hơn khi kiên quyết tấn công sang đất Trung Quốc. Năm 1388, tướng Lý Thành Quế nhận lệnh dùng quân đội của mình để đẩy lui quân Minh khỏi bán đảo Triều Tiên. Nhận ra sức mạnh của quân Minh khi trạm trán ở sông Áp Lục, Lý Thành Quế đã có một quyết định lịch sử là quay về kinh đô và nắm quyền kiểm soát triều đình thay vì tan nát dưới tay quân Minh.

Ông trở lại Khai Thành sau khi chế ngự các cấm quân và loại bỏ (sau đó giết chết) Thôi Oánh. U Vương bị ép thoái vị và người con trai của ông là Cao Ly Xương Vương lên ngôi, song chỉ một năm sau cả hai đều bị đầu độc.

U Vương là vị vua duy nhất trong lịch sử Cao Ly chưa từng có thụy hiệu.

Gia thất
 Cha: Cao Ly Cung Mẫn Vương
 Mẹ đẻ: Thị thiếp Ban Nhã (반야/般若; ? – 1376), nô tỳ của Tân Đôn.
 Mẹ nuôi: Thuận Tĩnh Vương hậu Hàn thị (순정왕후/顺静王后), được truy phong Vương hậu, táng tại Ý lăng (懿陵).
 Phi tần:
 Lý Cẩn phi (이근비/李謹妃), con gái của Lý Lâm (李琳).
 Cao Ly Xương Vương (고려 창왕; 1381 – 1389)
 Thôi Ninh phi (최영비/崔宁妃), con gái của Thôi Oánh (崔莹).
 Lỗ Nghị phi (노의비/毅妃鲁)
 Thôi Thục phi (최숙비/崔淑妃)
 Khương An phi (강안비/安妃姜)
 Thân Chinh phi (신정비/申正妃)
 Tào Đức phi (조덕비/曹德妃)
 Vương Thiện phi (왕선비/王善妃)
 Yên Hiền phi (안현비/安贤妃)
 Hòa Thuận Ông chúa (화순옹주/和顺翁主)
 Minh Thuận Ông chúa (명순옹주/明顺翁主)
 Ninh Thiện Ông chúa (영선옹주/宁善翁主)

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo

Vua Cao Ly
Mất năm 1389
Sinh năm 1365


title: U vương

text:
U Vương (chữ Hán: 幽王 hoặc 禑王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

Danh sách U Vương (幽王)
 Tây Chu U Vương
 Chiến Quốc Sở U Vương
 Tây Hán Triệu U Vương
 Đông Hán Phái U Vương
 Bắc Ngụy Dương Bình U Vương Thác Bạt Tân Thành
 Đại Mông U Vương

Danh sách U Vương (禑王)
 Cao Ly U Vương (có phiên âm khác là Vũ Vương)

Xem thêm
 Tuyên Vương
 Điệu Vương
 Lệ Vương
 U Công
 U bá
 Trịnh U Công
 Huệ Công
 Văn Công
 Vũ Công

Thụy hiệu


title: Cao Ly Xương Vương

text:
Cao Ly Xương Vương (Hangul: 고려 창왕; chữ Hán: 高麗 昌王; 6 tháng 9 năm 1381 – 31 tháng 12 năm 1389, trị vì 1388 – 1389) là quốc vương thứ 33 và là vua lên ngôi khi trẻ tuổi nhất trong lịch sử Cao Ly. Ông là con trai của Cao Ly U Vương và Cẩn phi họ Lý, có húy là Xương. Cũng như phụ hoàng, ông không được truy tôn thụy hiệu.

U Vương đã bị buộc phải thoái vị sau cuộc binh biến của Lý Thành Quế và năm 1388, và Xương Vương lên ngôi để kế vị phụ vương. Song Lý Thành Quế đã kiểm soát toàn bộ quân binh, Xương Vương sau đó bị đày đến đảo Giang Hoa cùng U Vương và kế vị là Cao Ly Cung Nhượng Vương, do ông không được coi là có dòng máu vương thất thực sự.

Xương Vương cùng với phụ thân là U Vương bị đầu độc một thời gian ngắn sau khi Cung Nhượng Vương lên ngôi. Khi ấy, ông mới 8 tuổi.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo

Vua Cao Ly
Mất năm 1389


title: Cung Nhượng Vương

text:
Cao Ly Cung Nhượng Vương (Hangul: 공양왕, chữ Hán: 恭讓王; 9 tháng 3 năm 1345 – 17 tháng 5 năm 1394, trị vì 1389 – 1392) là quốc vương thứ 34 và cuối cùng của Cao Ly. Ông bị Lý Thành Quế lật đổ, người mà sau đó thành lập nên vương triều Triều Tiên. Ông có tên húy là Vương Diêu (hoặc Dao; 왕요, 王搖)

Cung Nhượng Vương là hậu duệ đời thứ 7 của Cao Ly Thần Tông, là con trai của Vương Huân (왕균). Năm 1389, những người ủng hộ của Lý Thành Quế đã truất ngôi Xương Vương và đưa Cũng Nhượng Vương lên thay thế. Bè cánh này mới chính là những người nắm quyền trong thời gian trị vì ngắn ngủi của Cung Nhượng, bao gồm cả việc hành thích hai vị vua trước đó là U Vương và Xương Vương.

Sau khi ám sát Trịnh Mộng Chu, người ủng hộ chính yếu cuối cùng của các vua Cao Ly, Cung Nhượng Vương bị lật đổ và triều đại Cao Ly đi đến hồi kết. Ông cùng vợ bị Lý Thành Quế sát hại tại Giang Hoa.

Gia quyến
 Cha: Diên Đức Phủ viện đại quân Vương Huân (연덕부원대군 왕훈, 延德府院大君 王塤).
 Mẹ: Quốc đại phi Vương thị (국대비 왕씨, 國大妃王氏), chắt nội của Cao Ly Trung Liệt Vương.

 Vợ: Lư Thuận phi (노순비, 順妃盧; ? – 1394), con gái của Lư Chân (盧稹), bị giết cùng Nhượng Vương.
 Con cái:
 Định Thành quân Vương Thích (정성군 왕석, 定城君 王奭; ? – 1394), vợ là Lý phu nhân, đều bị giết.
 Túc Ninh Cung chúa (숙녕궁주, 肅寧宮主), lấy Vương Tập (왕집, 王緝).
 Trinh Tín Cung chúa (정신궁주, 貞信宮主; ? – 1421), lấy Vũ Thành Phạm (우성범, 禹成範).
 Kính Hòa Cung chúa (경화궁주, 敬和宮主), lấy Khương Hoài Quý (강회계, 姜淮季).

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Chú thích

Vua Cao Ly
Sinh năm 1345
Mất năm 1394


title: Cao Ly An Tông

text:
Cao Ly An Tông (chữ Hán: 高麗 安宗, Hangul: 고려 안종; ? – 996), tên húy là Vương Uất (王郁, 왕욱) là vương tử thứ 13 của vua sáng lập nên nhà Cao Ly là Thái Tổ Vương Kiến và Thần Thành Vương thái hậu họ Kim.

Ông đồng thời là huynh đệ cùng cha khác mẹ của các vua Huệ Tông, Định Tông, Quang Tông và Đới Tông; là vương thúc của các vua Cảnh Tông, Thành Tông và là cha đẻ của vua Hiển Tông. Vương Uất sinh năm không rõ nhưng chắc chắn là sau khi nhà Cao Ly thành lập nhiều năm và mất năm Thành Tông thứ 15, về sau khi Hiển Tông lên ngôi đã truy tôn ông làm Vương với miếu hiệu là An Tông, thụy hiệu là Hiến Cảnh Thánh Đức Hiếu Ý Đại Vương (憲景孝懿大王, 헌경효의대왕), được táng ở Vũ lăng (武陵).

Không rõ vợ của ông là ai, nhưng ông đã tư thông với Hiến Trinh Vương hậu, là cháu gọi ông bằng chú, con của Cao Ly Đới Tông; sinh ra Cao Ly Hiển Tông. An Tông có một người con gái, không rõ mẹ, phong hiệu Thành Mục Công chúa (成穆公主), chị của Hiển Tông.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo

Cao Ly
Mất năm 996


title: Cao Ly Đới Tông

text:
Cao Ly Đới Tông (Hangul: 고려 대종, Hanja: 高麗 戴宗; ? - tháng 11 năm 969), có tên húy là Vương Húc (王旭, 왕욱, Wang Wook) là vương tử thứ 8 của Cao Ly Thái Tổ Vương Kiến và là cha của Cao Ly Thành Tông, ngoại tổ phụ của Cao Ly Mục Tông và Cao Ly Hiển Tông. Ông qua đời năm Quang Tông thứ 20. Con cháu kế vị sau này đã truy tôn miếu hiệu cho ông là Đới Tông, thụy hiệu Duệ Thánh Hòa Giản Cung Thận Hiển Hiến Tuyên Khánh Đại Vương (睿聖和簡恭慎顯獻宣慶大王, 예성화간공신현헌선경대왕). Ông được táng tại Thái lăng.

Gia đình
 Cha: Cao Ly Thái Tổ (877 - 943).
 Mẹ: Thần Tĩnh Vương thái hậu họ Hoàng Phủ (신정왕태후 황보씨; 900 – 983). Thành Tông truy tôn Vương thái hậu. Bà còn sinh Đại Mục Vương hậu (대목왕후), lấy Cao Ly Quang Tông, mẹ đẻ của Cao Ly Cảnh Tông.
 Vợ: Tuyên Nghĩa Vương hậu họ Liễu (선의왕후 류씨), con của Trinh Đức Vương thái hậu Liễu thị (정덕왕태후 류씨), tức chị em cùng cha với ông.
 Con:
 Hiếu Đức Thái tử (효덕태자; 孝德太子), không rõ truyện.
 Cao Ly Thành Tông (960 - 997), vua thứ sáu của vương triều Cao Ly.
 Kính Chương Thái tử (경장태자; 敬章太子), có một người con gái lấy Cao Ly Hiển Tông, tức Nguyên Dung Vương hậu (원용왕후).
 Hiến Ai Vương hậu (헌애왕후; 獻哀王后) họ Hoàng Phủ (964 - 1029), thứ thất của Cao Ly Cảnh Tông, sinh Cao Ly Mục Tông.
 Hiến Trinh Vương hậu (헌정왕후; 獻貞王后) họ Hoàng Phủ (966 - 992), thứ thất của Cao Ly Cảnh Tông, tư thông với chú ruột (tức Cao Ly An Tông) sinh ra Cao Ly Hiển Tông.

Xem thêm
Lịch sử Triều Tiên
Danh sách vua Triều Tiên

Tham khảo

Cao Ly
Mất năm 969


title: Nokia Lumia 800

text:
Nokia Lumia 800 là một điện thoại thông minh chạy trên nền tảng hệ điều hành Windows Phone, ra mắt lần đầu vào ngày 26 tháng 10 năm 2011 ở sự kiện Nokia toàn cầu 2011. Đây là chiếc điện thoại đầu tiên của Nokia chạy Windows Phone. Nó đánh dấu xu hướng tập trung vào Windows Phone cho dòng điện thoại giá cao. Lumia 800 co phong cách khá giống với chiếc điện thoại được ra đời sớm hơn chạy trên hệ điều hành Meego Nokia N9. Điểm khác biệt duy nhất là có thêm 1 phím bấm vật lý để chụp ảnh ở phía bên phải của điện thoại và 2 đèn flash được chuyển thẳng ra phía trước ống kính Carl Zeiss. Giống với N9, nó có màn hình AMOLED với chế độ Clear Black giúp chống ánh nắng mặt trời. Kích cỡ màn hình được giảm từ 3,9 inches (854 x 480 pixels) xuống còn 3,7 inches (800x480 pixels) để phù hợp với đặc điểm của Windows Phone, đặc biệt là 3 phím cảm ứng đặt dưới kính. Phần thân máy được làm bằng nhựa polycacbonat có màu trong suốt.

Việc sản xuất phần thân máy được giao cho công ty Compal Electronics ở Trung Quốc. Theo như Nokia, điều này là do thời gian hạn chế cùng với những kinh nghiệm của Qualcomm trong việc sản xuất chip. Model tiếp theo, Lumia 710, sẽ được sản xuất ở nhà máy của Nokia. Chiếc điện thoại sẽ được thiết kế, thử nghiệm và đóng gói ở nhiều khu vực, cùng với nhà máy Nokia ở Salo, Phần Lan.

Tham khảo

Điện thoại di động Nokia
Microsoft Lumia
Thiết bị Windows Phone
Điện thoại thông minh
Thiết bị định vị GPS
Điện thoại di động được giới thiệu năm 2011


title: Arturo Vidal

text:
Arturo Erasmo Vidal Pardo (; sinh ngày 22 tháng 5 năm 1987) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Chile thi đấu ở vị trí tiền vệ cho câu lạc bộ Athletico Paranaense tại Campeonato Brasileiro Série A và Đội tuyển bóng đá quốc gia Chile. Những màn thể hiện của anh ấy trong thời gian ở Juventus đã khiến anh ấy được báo chí Ý đặt cho biệt danh Il Guerriero ("Chiến binh"), Rey Arturo ("King Arthur") và La Piranha do lối chơi lì lợm và năng nổ, ngoan cường.

Vidal bắt đầu sự nghiệp của mình với Colo-Colo, nơi anh đã giành được ba danh hiệu Primera División của Chile. Anh chuyển đến châu Âu, nơi anh gia nhập câu lạc bộ Bundesliga Bayer Leverkusen và chơi ở đó trong bốn mùa giải. Sau đó, anh chuyển đến Juventus vào năm 2011, nơi anh được công nhận rộng rãi là một trong những tiền vệ xuất sắc nhất của bóng đá thế giới. Tại Juventus, anh đã giành Scudetto trong cả 4 mùa giải của mình và cũng là một phần không thể thiếu giúp họ lọt vào Chung kết UEFA Champions League 2015. Vidal đã được điền tên vào danh sách rút gọn mười người cho Giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu của UEFA năm 2015 sau những màn trình diễn của anh ấy. Vào ngày 28 tháng 7 năm 2015, Vidal trở lại Bundesliga, gia nhập Bayern Munich và giành được ba chức vô địch Bundesliga liên tiếp. Sau ba năm ở Munich, anh ký hợp đồng với Barcelona, gã khổng lồ của La Liga, nơi anh đã giành chức vô địch quốc gia thứ tám liên tiếp.

Vidal đã có hơn 130 lần khoác áo đội tuyển quốc gia Chile kể từ khi ra mắt vào năm 2007, chơi ở các giải Copa América 2011, 2015, 2019 và 2021, cũng như Copa América Centenario, FIFA World Cup 2010 và 2014, và FIFA Confederations Cup 2017, giúp quốc gia của anh ấy vô địch Copa América vào năm 2015 và 2016.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Sự nghiệp quốc tế

Đội trẻ

Đội tuyển quốc gia

Phong cách thi đấu
Là một cầu thủ linh hoạt và chăm chỉ về mặt chiến thuật, Vidal có thể chơi ở bất cứ đâu trong hàng tiền vệ, và trong một số đội hình khác nhau. Ban đầu, anh ấy chơi ở một số vai trò phòng ngự và tiền vệ khác nhau trong những năm đầu của mình, trước khi cuối cùng trở thành người của riêng anh ấy ở trung tâm, với Juventus, với tư cách là một "memeala" hoặc box-to-box, vai trò mà anh ấy có khả năng hỗ trợ đồng đội của mình trong cả phòng thủ và tấn công. Trong suốt sự nghiệp của mình, anh ấy cũng đã được bố trí ở vị trí trung vệ, như một tiền vệ phòng ngự, như mộttiền vệ tấn công, hoặc thậm chí chạy cánh, nhờ khả năng tạt bóng của anh ấy. Anh ấy cũng có khả năng chơi như một hậu vệ cánh hoặc hậu vệ cánh ở hai bên sân, trong khi khoác áo đội tuyển quốc gia Chile, anh ấy thậm chí đã chơi ở một vai trò cao cấp hơn đôi khi, ở vị trí tiền đạo hoặc tiền đạo, nhưng hoạt động hiệu quả như một số 9 ảo. Anh ấy cũng được sử dụng như một tiền đạo thứ hai, và đôi khi là một tiền vệ tấn công ảo.

Chính những màn thể hiện này cho Juventus đã khiến anh được báo chí Italia đặt cho biệt danh Il Guerriero ("Chiến binh"), Rey Arturo ("King Arthur") và La Piranha vì lối chơi lì lợm và quyết liệt, ngoan cường.  Vidal là một tiền vệ hoàn hảo, nổi tiếng với khả năng đánh dấu, cảm nhận vị trí, tắc bóng và dự đoán, những thuộc tính cho phép anh ta hiệu quả trong việc chặn đường chuyền, giành lại quyền sở hữu và sau đó bắt đầu tấn công. Anh ấy cũng có năng khiếu với kỹ thuật, tốc độ và sức chịu đựng tốt, cũng như tầm nhìn tốt, phân phối tốt, sút xa uy lực và nhãn quan. Là cầu thủ sút phạt được lựa chọn đầu tiên cho Juventus, anh cũng là một người thực hiện quả phạt đền chính xác. Do sức mạnh và đặc điểm thể chất, cũng như khả năng tấn công muộn từ phía sau vào vòng cấm, anh ấy cũng rất hiệu quả trong việc di chuyển trên không. Tất cả những phẩm chất này đã giúp anh ấy trở thành một trong những nhân tố hàng đầu cho vị trí của mình.

Tại Juventus, Vidal trở thành một phần không thể thiếu của Bianconeri cùng với các đồng đội Claudio Marchisio và Andrea Pirlo trong hàng tiền vệ ba người của câu lạc bộ, và đã tự khẳng định mình là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới ở vị trí của anh ấy; Vidal đã ghi nhận sự phát triển và trưởng thành của anh với tư cách là một cầu thủ cho các huyền thoại câu lạc bộ Pirlo và Gianluigi Buffon. Vidal cũng được coi là một trong những tiền vệ hoàn thiện nhất thế giới nhờ khả năng tắc bóng và khả năng hỗ trợ đồng đội trong cả phòng ngự và tấn công ở mức độ cao. Năm 2013, Bloomberg xếp anh ta là cầu thủ xuất sắc thứ 11 ở châu Âu.

Tài trợ
Vào ngày 5 tháng 7 năm 2013, EA Sports thông báo rằng họ đã giới thiệu Vidal trên trang bìa của FIFA 14 Trung và Nam Mỹ, cùng với ngôi sao trang bìa toàn cầu Lionel Messi. Tuy nhiên, bìa sẽ không có trong phiên bản Brazil của trò chơi.

Đời tư
Vào ngày 16 tháng 6 năm 2015, trong Copa América 2015, Vidal bị thương nhẹ khi va chạm với chiếc Ferrari của mình trong lúc đang uống rượu ở Santiago. Anh ta rời bệnh viện trong một chiếc xe cảnh sát và bị triệu tập đến tòa án để đối mặt với cáo buộc lái xe trong tình trạng say rượu. Vào ngày 8 tháng 7 năm 2015, Vidal bị cấm lái xe hai năm, tuy nhiên anh được phép tiếp tục thi đấu tại Copa América năm đó. Em họ của anh, Gonzalo Vásquez, là một cựu cầu thủ bóng đá, hiện là kỹ sư.

Vào tháng 3 năm 2020, Vidal và cầu thủ bóng đá Chile Gary Medel, đã quyên góp cho Hội Chữ thập đỏ Chile theo một sáng kiến nhằm chống lại đại dịch COVID-19 ở Chile.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Colo-Colo
 Primera División de Chile: 2006-A, 2006-C, 2007-A

Juventus
 Serie A: 2011–12, 2012–13, 2013–14, 2014–15
 Coppa Italia: 2014–15
 Supercoppa Italiana: 2012, 2013

Bayern Munich
 Bundesliga: 2015–16, 2016–17, 2017–18
 DFB-Pokal: 2015–16
 DFL-Supercup: 2016, 2017

Barcelona
 La Liga: 2018–19
 Supercopa de España: 2018

Inter Milan
 Serie A: 2020–21
 Coppa Italia: 2021–22
 Supercoppa Italiana: 2021

Quốc tế
 Copa América: 2015, 2016
 Á quân FIFA Confederations Cup: 2017
 Hạng ba FIFA U-20 World Cup: 2007

Cá nhân
 Bundesliga Team of the Season: 2010–11, 2015–16
 Cầu thủ Chile thi đấu ở nước ngoài xuất sắc nhất: 2011
 Cầu thủ Juventus xuất sắc nhất năm: 2012–13
 Đội hình tiêu biểu của Serie A: 2012–13, 2013–14
 Tiền vệ xuất sắc nhất mùa giải do Goal.com bình chọn: 2012–13
 ESM Team of the Year: 2013–14
 FIFA FIFPro World11 3rd team: 2015, 2016
 FIFA FIFPro World11 4th team: 2013, 2017
 FIFA FIFPro World11 5th team: 2014, 2018
 FIFA FIFPro World11 nominee: 2019 (12th midfielder)
 Copa América Team of the Tournament: 2015, 2016, 2019
 MasterCard 2015 Copa América Final Man of the Match
 Chilean Footballer of the Year: 2016

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Arturo Vidal tại FC Barcelona

Cầu thủ bóng đá nam Chile
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Chile
Cầu thủ bóng đá Bayer Leverkusen
Cầu thủ bóng đá Juventus
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Sinh năm 1987
Tiền vệ bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá Bayern München
FIFA Century Club
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Cầu thủ bóng đá nam Chile ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2017
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Chile
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá Barcelona


title: Phím compose

text:
thế=|nhỏ|Cửa số cài đặt bố cục bàn phím trên Xfce, có tùy chọn compose-key.Phím compose (đôi khi còn gọi là phím multi), xuất hiện trên một số loại bàn phím máy tính, là một phím bổ trợ biểu thị sự kết hợp hai (hoặc nhiều hơn) các lần ấn phím ký tự tiếp sau nó để thành lập một ký tự khác (thường là một ký tự hợp) không có sẵn trên bàn phím.

Ví dụ, sau khi nhấn phím , ta ấn hai phím ký tự tiếp theo là  rồi  để có thể sinh ra ký tự ghép æ, trong khi đó nếu các phím ký tự được ấn tiếp theo là  và sau đó  thì có thể mang lại ký tự © (C vòng, biểu tượng bản quyền), hoặc nếu tiếp theo ta nhấn  và rồi  thì sẽ cho ra ký tự ñ.

Các phím compose phổ biến nhất trên nền tảng Linux và một số hệ khác sử dụng hệ thống X Window, nhưng cũng có phần mềm để triển khai phím này trên Windows và MacOS.

Lịch sử

Các phím compose được ra mắt lần đầu trên các bàn phím gia đình mẫu LK201 của Tổng công ty Thiết bị kỹ thuật số (Digital Equipment Corporation - DEC) và có sẵn trong những phiên bản kế thừa của nó. Bàn phím cũng có đèn LED trên phím compose để biểu thị rằng dãy nhập phím compose đang được thực hiện. Compose cũng có thể được tìm thấy trên bàn phím từ hãng Sun Microsystems. Tuy nhiên, bất kỳ phím nào trên bàn phím có thể được cấu hình để phục vụ như là một phím compose, miễn là chức năng ấy được hỗ trợ bởi phần mềm được sử dụng.ISO/IEC 9995-7 đã thiết kế một ký hiệu đồ họa cho phím này, trong chuẩn ISO/IEC 9995-7 là ký hiệu số 15 "Composite Character" và trong chuẩn ISO 7000 "Bộ ký hiệu đồ họa để sử dụng trên thiết bị" nó là mã ISO-7000-2021. Ký hiệu này được mã hóa trong Unicode là .

Microsoft Windows và MacOS không hỗ trợ phím compose làm mặc định, thế nên chức năng của phím này được thực hiện nhờ sử dụng một số lệnh hoặc phím khác, như phím Windows phải, phím , hoặc một trong hai phím .

Cách sử dụng
Phím compose phân biệt với một phím bổ trợ điển hình (chẳng hạn như phím  hoặc ) ở chỗ, thay vì nó được nhấn và giữ trong khi ấn phím khác để tổ hợp, nó được nhấn và thả ra trước khi tiếp tục ấn các phím sẽ được bổ trợ. Thông thường, sau compose, hệ thống nhập văn bản không hiển thị bất kỳ phím nào được nhấn cho đến khi ký tự đã kết hợp xuất hiện sau phím cuối cùng của một trình tự nhấn phím đã định trước. Do đó, phím compose đôi khi cũng có thể được mô tả chung như là một loại phím chết. Điều làm cho phím compose khác biệt với một phím chết là trong khi mỗi phím chết chỉ có thể được sử dụng để chèn một dấu phụ cụ thể lên một số ký tự cơ sở, phím compose có thể được sử dụng để cho ra bất kỳ loại ký tự nào được hỗ trợ bởi bộ mã hóa ký tự và phông chữ đang được sử dụng. Bằng cách này, một loạt rộng hơn các ký tự đặc biệt có thể được thực hiện trên một bàn phím với số lượng các phím giới hạn. Nhập ký tự gồm nhiều dấu phụ cũng được hỗ trợ, nhấn tuần tự  sẽ được ấ.

Nói một cách dễ hiểu, ký tự được sinh ra bằng một trình tự nhấn kèm phím compose có thể được coi như là một ký tự hỗn hợp, nhưng nó không cần phải là ký tự có thể phân tách ra được theo nghĩa đen, hoặc có hình dạng tương tự như các ký tự bình thường được gõ bằng các phím tương tự (nghĩa là gõ mà không cần nhấn compose trước tiên). Tuy nhiên, thường có một số liên hệ giúp làm cho dãy nhấn phím dễ nhớ hơn. Ví dụ, gõ Compose, tiếp theo T rồi sau đó, H có thể nhận được ký tự þ trong tiếng Iceland (cũng như trong tiếng Bắc Âu cũ và tiếng Anh cổ), mà tương đương về mặt ngữ âm với chữ ghép hiện đại th.

Nhược điểm chính của nhập bằng compose là các trình tự soạn thảo luôn yêu cầu ít nhất một lần nhấn phím. Vị trí trên bàn phím của compose không tiện cũng có thể dẫn tới gõ chậm.

Compose trong các hệ thống máy tính khác nhau
Phím compose được biết đến như một "Multi_key" trong hệ thống X Windows System, và phải được giải thích bởi một chương trình khách (thường là Xlib), mà không phải là server. Các server XFree86 và X.Org, một số kiểu bố trí bàn phím có một biến thể ánh xạ Multi_key, thường tới (trên bàn phím máy tính) một trong các phím Windows, hay tổ hợp  hoặc đôi khi là . Nó cũng có thể được quy định tại XkbOptions (ví dụ, "compose:rwin") hoặc được kích hoạt thủ công bằng lệnh "setxkbmap -option compose:rwin". Ở các hệ phân phối kiểu Debian, nó cũng có thể được kích hoạt qua Debconf ("dpkg-reconfigure keyboard-configuration").

Multi_key cũng có thể được gán nhờ dùng các tiện ích xmodmap. Lưu ý rằng thông thường thì tổ hợp phím  (tức là trước hết nhấn , giữ phím rồi nhấn tiếp ) sẽ được ánh xạ tới phím compose, nhưng với  thì sẽ được ánh xạ tới "cấp bổ trợ phím" thứ tư. (ba cấp độ đầu không bao gồm chức năng bổ trợ phím, tức là khi ta nhấn riêng các phím,  và .) Vì vậy ví dụ khi muốn nhập biểu tượng bản quyền, © có thể đánh máy bằng cách thay vì compose ta sử dụng tổ hợp , tiếp đến nhấn  rồi  (cách thông thường), hoặc bằng cách sử dụng cấp bổ trợ thứ 4, tổ hợp .

Microsoft Windows không sử dụng một phím compose như vậy, thế nên nó không có trên hầu hết bàn phím hiện đại của hãng, nhưng một vài chương trình như PuTTY vẫn hỗ trợ compose. Ngoài ra còn có một số mã nguồn mở tiện ích (như AllChars) và bố trí bàn phím cài đặt có sẵn, có thể thực hiện chức năng của compose bằng cách sử dụng các tổ hợp với các phím  hoặc .

Hệ nhập văn bản Cocoa của macOS cho phép nhiều ký tự thay thế và có dấu một cách tự nhiên, nhưng lại không hỗ trợ chức năng giống như compose. Ít nhất nó đã được triển khai nhờ sử dụng tiện ích Karabiner, và có hiệu lực trên mọi ứng dụng, cũng như việc sử dụng các driver bàn phím nơi compose được triển khai nhờ tính năng chuỗi phím chết.

Mặc dù Chrome OS được cung cấp một số lượng ký tự lớn hơn so với hầu hết các đối thủ cạnh tranh, các tổ hợp cần thiết để có chúng không phải lúc nào cũng rõ ràng như khái niệm mà Compose cung cấp. Google đã cung cấp một tiện ích bổ sung (ComposeKey) để cạnh tranh trong thị trường này.

Một số tổ hợp thông dụng với compose
Bảng dưới cho thấy một số tổ hợp phím cho server X.Org. Đối với các hệ hiện đại hỗ trợ Unicode, thì bảng dưới chưa trình bày được hết.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Linux Compose Key Sequences  with equivalent unicode mappings
XFree86 Compose Key character map  by XFree86
Everything2's list of Compose Key combinations
SUN's Compose Key combinations used under CDE
Setting up Compose Key in the X Window System
AllChars, an open-source utility that emulates the Compose key under MS-Windows
JLG Extended Keyboard Layout - yet another utility based on the Compose Key mechanism under Windows
Installable keyboard layouts for Windows with source for editing in the MSKLC keyboard editor
Accent Composer  - Compose accented characters and other symbols under Microsoft Windows. Unicode compatible
Compose key sequences used in GNOME/GTK

Phím máy tính


title: Mário Fernandes (cầu thủ bóng đá)

text:
Mário Figueira Fernandes (sinh ngày 19 tháng 9 năm 1990 tại São Caetano do Sul, São Paulo) thường được gọi là Mario Fernandes là một cầu thủ bóng đá người Nga gốc Brasil, hiện đang chơi cho câu lạc bộ CSKA Moscow ở vị trí hậu vệ cánh phải.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Mario ký hợp đồng với Grêmio cho đến tháng 3 năm 2014. Anh được chuyển sang Grêmio với mức giá 400-500 nghìn bảng  Anh từ São Caetano tháng 3 năm 2009. Ngày 28 tháng 6 năm 2009. anh chính thức ra mắt câu lạc bộ. Các đội bóng lớn như Bayern München, Manchester United, Juventus, Inter Milan, Real Madrid, Barcelona,... rất muốn có anh sau màn trình diễn đầy ấn tượng tại Brasil, anh được mệnh danh là "Lúcio mới".

Anh là một trung vệ cao lớn, có những kĩ năng chơi bóng trên không, xử lý khéo léo và tinh tế, anh chủ yếu chơi ở vị trí Trung vệ nhưng cũng có thể đảm nhiệm hậu vệ cánh.

Ngày 25 tháng 4 năm 2012, chủ tịch Grêmio thông báo rằng Fernandes sẽ gia nhập CSKA Moscow với bản hợp đồng trị giá 15 triệu euro.

Mùa giải 2013–14, anh bị chấn thương đầu gối và phải nghỉ thi đấu trong 4 tháng đầu mùa.

Vào ngày 29 tháng 6 năm 2017, Fernandes ký hợp đồng mới với CSKA, giữ anh ở lại câu lạc bộ cho đến mùa hè năm 2022.

Sự nghiệp quốc tế

Năm 2011, Fernandes được gọi lên đội tuyển Brasil để đá trận Siêu kinh điển Nam Mỹ, nhưng anh đã từ chối với lý do cá nhân. Fernandes có trận đấu ra mắt Brasil trong trận thắng 4–0 trước Nhật Bản vào ngày 14 tháng 10 năm 2014.

Sau khi trở thành công dân Nga, Fernandes quyết định chuyển sang khoác áo đội tuyển quốc gia Nga và được triệu tập tham dự 2 trận đấu giao hữu gặp  vào ngày 31 tháng 6 và  vào ngày 6 tháng 9 năm 2016. Tuy nhiên, Fernaldes là cầu thủ của CSKA Moscow kể từ tháng 4 năm 2012, điều đó có nghĩa rằng tại thời điểm đó, anh đã không sống ở Nga liên tục trong ít nhất 5 năm. Do đó, anh không đủ điều kiện chơi cho tuyển Nga cho đến tháng 4 năm 2017.

Ngày 23 tháng 3 năm 2017, có thông tin rằng Fernaldes sẽ ra mắt đội tuyển Nga vào 24 tháng 3 trong trận giao hữu với Bờ Biển Ngà, nhưng anh đã không ra sân trong trận đấu đó. Anh có trận ra mắt chính thức cho Nga trong trận giao hữu với đội tuyển Hàn Quốc ngày 7 tháng 10 năm 2017.

Tại World Cup 2018 tổ chức tại Nga, anh đóng một vai trò quan trọng trong màn trình diễn của đội chủ nhà. Ở trận tứ kết gặp đội Croatia, anh đã ghi bàn gỡ hoà 2-2 ở hiệp phụ để đưa trận đấu vào loạt luân lưu. Tuy nhiên sau đó, Fernandes đã đá hỏng ở lượt của mình và Nga để thua Croatia 3-4 trong loạt sút luân lưu.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Bàn thắng quốc tế
Tính đến ngày 30 tháng 3 năm 2021.

Danh hiệu

 Grêmio
 Campeonato Gaúcho: 2010

 CSKA Moscow
 Giải bóng đá Ngoại hạng Nga: 2012–13, 2013–14, 2015–16
 Cúp bóng đá Nga: 2012–13
 Siêu cúp Nga: 2014, 2018

 Cá nhân
 Quả bóng bạc Brasil: 2011

Chú thích

Liên kết ngoài

Profile on CSKA Moscow website
Profile on Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense website
goal.com

Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Người Brasil
Cầu thủ bóng đá Grêmio
Sinh năm 1990
Cầu thủ bóng đá PFC CSKA Moskva
Hậu vệ bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil
Cầu thủ bóng đá Nga
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Nga
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018


title: Ronan Parke

text:
Ronan David Parke (sinh ngày 8 tháng 8 năm 1998), là ca sĩ người Anh. Cậu sinh ra tại Poringland, hạt Norfolk, Vương quốc Anh. Cậu là á quân trong chương trình Britain's Got Talent. Sau chương trình, nhiều nguồn tin cho rằng cậu đã ký hợp đồng với hãng thu âm Sony Music.

Tiểu sử

Thân thế và con đường đến với âm nhạc
Ronan Parke sinh ra và lớn lên tại Poringland, một thị trấn nhỏ tại Norfolk, Anh. Cậu là con thứ hai trong một gia đình gồm bốn người. Cha là Maggie Parke, mẹ là Trevor Parke  và anh trai Declan Parke. Hiện nay, Ronan Parke là học sinh trường  Framingham Earl High School tại quê nhà.
Năm 2011 Ronan Parke tham gia cuộc thi Tìm kiến tài năng nước Anh, Britain's Got Talent. Cậu là một trong những thí sinh xuất sắc nhất của chương trình. Xuất hện với sự giản dị, cùng với giọng hátđược đánh giá là rất tốt, cậu chiếm được cảm tình rất tốt từ phía ban giám khảo và tất cả khán giả. Sau khi vựot qua các vòng thi một các dễ dàng, Ronan Parke lọt vào vòng chung kết. Tại đây, cậu thể hiện ca khúc Because of you của Kelly Clarkson và nhận được sự thích thú và ủng hộ từ phía ban giám khảo và khán giả. Tuy nhiên Ronan về nhì vì có số phiếu bình chọn thấp hơn Jai McDowall 2,6%.

Sự nghiệp hiện nay
Hai ngày sau đên chung kết, Ronan được cho là đã được Sony Music đề nghị một bản hợp đồng thu âm trị giá 1 triệu bảng Anh. Ngoài ra cậu còn được Simon Cowell đề nghị cho song ca với á quân America's Got Talent 2010 - Jackie Evancho
Ronan đã thực sự gây nên một hiệu ứng khắp nước Anh. Nhiều công ty du lịch và nhiều chương trình âm nhạc đã mời cậu với mức cát-xê 30.000 bảng Anh, gấp đôi so với Jai McDowall - quán quân chương trình.
Ronan Parke thông báo trên facebook rằng " A thousand miles", ca khúc của Vanessa Carlton, có thể trở thành single đầu tay của cậu được phát hành vào ngày 14 tháng 9, năm 2011. Nhưng video "Athousand miles" của Ronan đã được đăng lên Youtube từ ngày 2 tháng 9, năm 2011 và nhận được nhiều phản hồi tích cực từ cư dân mạng.

Danh sách bài hát, đĩa nhạc

Studio albums

Singles

Video âm nhạc

Liên kết

Tham khảo

Sinh năm 1998
Britain's Got Talent contestants
Sinh năm 1998
Nhân vật còn sống


title: Trường Sơn (định hướng)

text:
Trường Sơn có thể là:

Địa danh
 Dãy Trường Sơn: dãy núi ở phía đông bán đảo Đông Dương, nằm trên lãnh thổ Việt Nam và Lào
 Đường Trường Sơn: hệ thống đường giao thông quân sự chạy dọc theo dãy núi Trường Sơn từ miền Bắc vào miền Nam được sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam để chi viện cho Quân Giải phóng miền Nam
 Phường Trường Sơn, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa
 Thị trấn Trường Sơn, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
 Xã Trường Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang
 Xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình
 Xã Trường Sơn, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa
 Xã cũ Trường Sơn thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Cao Sơn cùng huyện.

Tên người
Nguyễn Ngọc Trường Sơn: đại kiện tướng cờ vua Việt Nam
Nguyễn Trường Sơn: Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam hiện nay

Sinh học
 Trường sơn, một loài thực vật đặc hữu của Việt Nam.

Xem thêm


title: Hotu Matuʻa

text:
Hotu Matu'a theo truyền thuyết là người định cư đầu tiên và là ariki mau ("thủ lĩnh tối cao" hay "vua") của đảo Phục Sinh. Hotu Matu'a và nhóm người đi cùng ông trên hai chiếc xuồng (hay một chiếc xuồng hai đáy) là những người Polynesia từ vùng đất huyền thoại Hiva (có lẽ là quần đảo Marquesas). Họ đã đổ bộ vào vùng bãi biển Anakena và đã tỏa ra sinh sống trên khắp đảo này, con cháu của họ đã phân chia thành các thị tộc, và họ đều nhận mình là hậu duệ của các con trai ông. Nhiều thế hệ đã sống trên 1.000 năm tại vùng đảo quê hương của họ trong sự cô lập với thế giới bên ngoài tại rìa phía nam của tam giác Polynesia.

Lịch sử
Những người Polynesia đầu tiên tới Rapa Nui (sau này đổi tên thành đảo Phục Sinh) trong giai đoạn khoảng từ năm 300 tới năm 800. Đây là yếu tố chung trong những câu truyện kể truyền miệng rút ra được từ các truyền thuyết của người dân trên đảo. Các phân tích ngôn ngữ, DNA, phấn hoa tất cả đều chỏ tới sự định cư đầu tiên của người Polynesia đã diễn ra vào khoảng thời gian đó, nhưng những chi tiết khác lại không thể kiểm chứng. Trong khoảng thời gian này người Polynesia đã xâm chiếm các hòn đảo xuyên qua những khoảng cách rộng mênh mông của Thái Bình Dương. Hotu Matu'a đã dẫn nhóm người của ông từ Hiva; phân tích ngôn ngữ so sánh tiếng Rapanui với các ngôn ngữ Polynesia khác gợi ý rằng vùng đất đó là quần đảo Marquesas.

Truyền thuyết
Người ta kể rằng Hau-Maka có một giấc mơ trong đó linh hồn ông đã chu du tới một đất nước xa xôi để giúp vua Hotu Matu'a tìm kiếm một vùng đất mới. Trong giấc mơ, linh hồn ông đã du hành tới Mata ki te rangi (Đôi mắt ngắm nhìn bầu trời). Hòn đảo cũng được gọi là "Te pito o te henua", nghĩa là "trung tâm thế giới". Cả hai tên gọi của hòn đảo này nói chung được coi là đảo Phục Sinh.

Khi Hau-Maka tỉnh dậy, ông kể điều này với nhà vua. Khi đó nhà vua ra lệnh cho 7 người du hành từ Hiva tới hòn đảo để thăm dò. Sau khi tìm ra vùng đất họ đã quay trở lại Hiva. Nhà vua cùng các thần dân đã du hành tới hòn đảo mới này.

Các giả thuyết và mâu thuẫn

Tuʻu ko Iho
Sự tương tự của tên gọi với tên vị thần sáng lập Mangareva là Atu Motua ("Ông tổ") làm cho một số sử gia đặt nghi vấn cho rằng Hotu Matuʻa được thêm vào thần thoại đảo Phục Sinh chỉ trong thập niên 1860, cùng với khi chấp nhận tiếng Mangareva. Người sáng lập "thật sự" có lẽ là Tuʻu ko Iho, người chỉ là nhân vật phụ trong các truyền thuyết nghiêng về phía Hotu Matuʻa.

Niên đại của những cuộc định cư đầu tiên
Có sự không chắc chắn đáng kể liên quan tới độ chính xác của truyền thuyết này cũng như niên đại của sự định cư. Các tài liệu đã xuất bản gợi ý rằng hòn đảo có người ở từ khoảng năm 300-400, hay khoảng vào thời gian có những cư dân đầu tiên tại Hawaii. Một số nhà khoa học cho rằng đảo Phục Sinh đã không có người ở mãi cho tới tận khoảng năm 700-800. Khoảng niên đại này dựa trên các tính toán ngôn ngữ niên đại học và dựa vào 3 niên đại cacbon phóng xạ từ các mẫu than củi dường như đã được tạo ra từ các hoạt động chặt phá rừng, trong khi một ngiên cứu gần đây, với các niên đại cacbon phóng xạ từ những gì được cho là các vật liệu có rất sớm, chứng minh rằng hòn đảo chỉ có người tới ở từ khoảng năm 1200. Điều này dường như được hỗ trợ bởi thông tin gần đây về chặt phá rừng trên đảo có lẽ cũng đã bắt đầu vào cùng khoảng thời gian này. Bất kỳ hoạt động sớm hơn nào của con người dường như là có ảnh hưởng không đáng kể hoặc nhỏ.

Nam Mỹ hay Polynesia
Nhà dân tộc học Na Uy Thor Heyerdahl đã chỉ ra nhiều nét tương đồng văn hóa giữa đảo Phục Sinh và các nền văn hóa thổ dân Nam Mỹ mà ông cho rằng có thể phát sinh từ một số người định cư đến từ phía lục địa. Theo những truyền thuyết địa phương, một nhóm người không rõ nhưng có tai dài, gọi là hanau eepe đã tới hòn đảo chỉ một thời gian ngắn sau người Polynesia, đem theo kỹ nghệ chạm khắc đá và cố gắng nô dịch hóa người Polynesia bản xứ. Một số phiên bản sớm hơn của truyền thuyết lại coi hanau epe như là các cư dân gốc còn người Polynesia là người di cư đến muộn hơn từ Oparo. Những ngờ vực của đôi bên đã biến thành vụ va chạm dữ dội, hanau eepe đã bị lật đổ và trừ khử, chỉ còn một người sống sót. Miêu tả đầu tiên về nhân khẩu học trên đảo của Jacob Roggeveen năm 1722 vẫn cho rằng dân cư trên đảo bao gồm 2 nhóm dân tộc khác biệt, một rõ ràng là người Polynesia còn nhóm kia là "người da trắng" với các dái tai dài tới mức họ có thể buộc chúng vào phía sau cổ. Roggeveen cũng lưu ý rằng một số người dân trên đảo "có vóc người to lớn". Một người Tây Ban Nha khi tới đảo này năm 1770 cũng đã chứng kiến tầm vóc cao lớn của người dân trên đảo, khi ông đo được họ cao từ 196 tới 199 cm.

Một thực tế là khoai lang, một loại lương thực cơ bản của người Polynesia, và một vài loại cây trồng khác - tới 12 loại tại đảo Phục Sinh - có nguồn gốc Nam Mỹ chỉ ra rằng có thể đã từng có sự tiếp xúc nào đó trong quá khứ giữa hai nền văn hóa. Hoặc là người Polynesia đã du hành tới Nam Mỹ và quay trở về, hoặc là các loại bè mảng bằng gỗ balsa (Ochroma pyramidale) của người Anh điêng đã trôi dạt tới Polynesia, có lẽ là do không thể quay trở về vì các kỹ năng hàng hải kém phát triển hơn của họ hay do thuyền bè dễ vỡ, hoặc là do cả hai điều này. Các mối liên hệ gốc gác Polynesia tại Nam Mỹ được ghi nhận trong thổ dân Anh điêng Mapuche ở trung và nam Chile. Tên gọi gốc Polynesia cho một hòn đảo nhỏ là Sala y Gómez (Manu Motu Motiro Hiva, "Đảo chim trên đường tới miền đất xa xăm") ở phía đông đảo Phục Sinh cũng được nhìn nhận như là gợi ý cho rằng Nam Mỹ đã từng được biết đến trước khi có các tiếp xúc với người châu Âu. Điều làm phức tạp thêm tình hình là ở chỗ từ Hiva ("vùng đất xa xăm") cũng là tên gọi của vùng đất quê hương theo truyền thuyết của người dân trên đảo. Sự khẳng định không thể giải thích được về nguồn gốc phương đông đối với những cư dân đầu tiên đã từng được nhiều người dân trên đảo nhất trí trong những miêu tả đầu tiên.

Khảo cổ học chính thống hoài nghi về bất kỳ ảnh hưởng phi Polynesia nào đối với giai đoạn tiền sử của hòn đảo, mặc dù các cuộc thảo luận này mang tính chất chính trị. Phân tích trình tự DNA đối với các cư dân hiện tại đang sinh sống trên đảo Phục Sinh (một công cụ không có vào thời Heyerdahl) đưa ra chứng cứ mạnh mẽ nghiêng về phía nguồn gốc Polynesia. Tuy nhiên, do chỉ có rất ít cư dân đảo đã sống sót qua những cuộc vây bắt nô lệ trong thế kỷ 19, bệnh dịch và trục xuất (có lẽ chỉ 0,25% của dân số khi đông nhất), nên chứng cứ này phụ thuộc vào việc những người sống sót đại diện cho bao nhiêu phần trăm dân số nói chung của Rapanui.

Xem thêm
 Các thủ lĩnh đảo Phục Sinh
 Thần thoại Rapa Nui
 Rapa Nui
 Lịch sử đảo Phục Sinh

Ghi chú

Thần thoại Rapa Nui
Hotu Matu`a
Đảo Phục Sinh
Người đảo Phục Sinh
Nhà thám hiểm Thái Bình Dương
Nhà hàng hải Polynesia
Năm sinh không rõ
Ngày mất không rõ


title: Muse (ban nhạc)

text:
Muse là ban nhạc rock của Anh, được thành lập năm 1994 tại Teignmouth, Devon. Ban nhạc gồm 3 người bạn học: Matthew Bellamy (hát chính, lead guitar, piano, keyboard), Christopher Wolstenholme (bass, hát nền, guitar nền, keyboard, harmonica) và Dominic Howard (trống, hiệu ứng âm thanh, định âm, phối âm). Từ album Black Holes and Revelations (2006), Morgan Nicholls chơi keyboard và hiệu ứng âm thanh trong các buổi biểu diễn trực tiếp của nhóm. Muse được biết đến nhờ phong cách trình diễn mạnh mẽ, có phần cường điệu hóa, và sự kết hợp thành công nhiều thể loại trong âm nhạc của họ, bao gồm space rock, progressive rock, alternative rock, heavy metal, nhạc cổ điển và nhạc điện tử.

Muse đã phát hành 7 album phòng thu: Showbiz (1999), Origin of Symmetry (2001), Absolution (2003), Black Holes and Revelations (2006), The Resistance (2009), The 2nd Law (2012) và Drones (2015). Họ cũng có 4 album thu âm trực tiếp: Hullabaloo Soundtrack (2002), Absolution Tour (2005), HAARP (2008) ghi lại buổi biểu diễn của nhóm tại Sân vận động Wembley năm 2007 và Live from Rome Olympic Stadium (2013) ghi lại buổi biểu diễn của nhóm tại sân Stadio Olimpico (Ý).

Album Black Holes and Revelations đã mang về cho nhóm 1 đề cứ giải Mercury Prize và vị trí thứ 3 trong danh sách Những album của năm 2006 do NME bình chọn.. Tính đến nay, Muse cũng đã có cho mình một bộ sưu tập các giải thưởng, gồm có 5 MTV Europe Music Awards, 5 giải Q Awards, 8 giải NME Awards, 2 giải Brit Awards cho nghệ sĩ  Trình diễn Live hay nhất nước Anh, 1 MTV Video Music Award, 4 giải Kerrang!Giải và 1 American Music Awards. Họ cũng được đề cử 3 Grammy Awards và đã giành được 2 giải cho Album rock xuất sắc nhất với The Resistance (2009) và  Drones (2015).Muse đã bán được hơn 20 triệu album trên toàn thế giới.

Lịch sử hoạt động

1992–1998: Những năm đầu thành lập band
Các thành viên của Muse đã chơi cho những school band khác nhau thời còn học ở Trường Cao đẳng cộng đồng Teignmouth đầu những năm 90. Nhưng Muse chỉ bắt đầu hình thành khi Matthew Bellamy ứng thí thành công vào 1 vị trí guitar trong ban nhạc của Dominic Howard hồi đó. Rồi họ đề nghị Chris Wolstenholme - người chơi trống khi ấy chuyển sang học chơi guitar bass cho ban nhạc. Wolstenholme đồng ý và bắt đầu học trong khi Matt Bellamy trở thành giọng ca chính và là người sáng tác cho nhóm.. Những thành viên khác của Gothic Plague tách nhóm sau khi Bellamy đề xuất việc họ nên tự viết ca khúc cho mình hơn là chỉ hát lại của người khác.

Vậy là ban nhạc bắt đầu với cái tên Gothic Plague. Sau đó đổi thành Fixed Penalty, tiếp đến là Rocket Baby Dolls. Năm 1994 nhóm đã dùng cái tên Rocket Baby Dolls để tham dự một cuộc thi giữa các ban nhạc trong vùng. Nhóm đã có 1 màn trình diễn vô cùng "máu lửa", đập vỡ gần như mọi thứ trên sân khấu và đã thắng cuộc.. Như Bellamy từng chia sẻ: "Đúng hơn, lần biểu diễn đó là 1 sự phản kháng, 1 lời tuyên bố công khai của ban nhạc. Vì vậy khi giành chiến thắng, đó thực sự là một cú sốc rất lớn" Bellamy nói " Tôi nghĩ lần đó nhóm đã có sự thay đổi lớn về mặt tư tưởng. Chúng tôi đến cuộc thi với ý nghĩ mình có thể thua và có phần giận dữ. Và rồi chúng tôi lại nhận ra mình có thể thay đổi rất nhiều điều. Chúng tôi đã hiểu cảm xúc, sự rung động tạo ra cũng quan trọng như kỹ năng chơi nhạc vậy... Từ đó, chúng tôi bắt đầu nhìn nhận nghiêm túc hơn." Không lâu sau cuộc thi, cả ba quyết định quên đi chuyện vào đại học, thôi việc, đổi tên nhóm thành Muse (1994 - 1995) và rời khỏi Teignmouth..

Cái tên Muse được cho là lấy cảm hứng từ việc giáo viên mỹ thuật của Matt- Samuel Theoun nói về từ "Muses" (1 từ Hy Lạp cổ). Bellamy sau đó đã tra từ điển và quyết định chọn từ Muse(có nghĩa là nàng thơ, nguồn cảm hứng). Một cái tên ngắn gọn và theo cả nhóm là khá ổn khi đặt lên trên poster. Nhà báo âm nhạc Mark Beaumont trong tiểu sử về Muse có viết: Nhóm muốn một cái tên phản ảnh được dự cảm của Matt rằng bằng cách nào đó đã "triệu tập" được ban nhạc giống cách mà các đồng cốt "triệu hồi" các linh hồn(inspiration spirits of emotional needs?)

1998–2000: Những EP đầu tiên và album Showbiz
Sau vài năm gây dựng lực lượng fan, Muse biểu diễn những buổi đầu tiên tại London và Manchester. Nhóm đã có một cuộc gặp quan trọng với Dennis Smith, chủ sở hữu của Sawmills Studio ở Cornwall. Ông đã chứng kiến 3 chàng trai trưởng thành nhờ quen biết bố mẹ của họ và có cùng một công ty sản xuất với quản lý sau này của họ là Safta Jaffery.

Kết quả của buổi gặp gỡ này là những hợp đồng thu âm đầu tiên của ban nhạc và việc hợp tác cùng công ty phát hành đĩa Dangerous(một trong những hãng đĩa của Sawmills Studio) để cho ra mắt Muse EP. Bản EP thứ hai của họ, Muscle Museum EP, đứng thứ 3 trong bảng xếp hạng các đĩa đơn thuộc thể loại Indie và thu hút sự chú ý của phát thanh viên từ British radio Steve Lamacq cũng như tạp chí âm nhạc NME.
Dennis Smith đã giới thiệu ban nhạc với Safta Jaffery- người đồng sáng lập hãng đĩa Taste Media. Muse ký hợp đồng với Smith và Jaffery và thu âm 3 album đầu tiên của họ: Showbiz, Origin of Symmetry, và Absolution với công ty Taste Media.

Mặc dù gặt hái thành công với đĩa EP thứ 2 nhưng những công ty thu âm của Anh lại không sẵn lòng ký hợp đồng với Muse. Phải sau một chuyến đi đến CMJ Festival ở New York, một hãng thu âm của Mỹ đã đưa họ tới giới thiệu tại Los Angeles. Nanci Walker, sau là giám đốc về nghệ sĩ và âm nhạc của Columbia Records đưa họ đến Mỹ để giới thiệu với hãng Columbia Records, tiếp đó là phó giám đốc quản lý nghệ sĩ và âm nhạc, Tim Devine và Rick Rubin của American Recording. Trong chuyến đi này, vào ngày 24 tháng 12 năm 1998, Muse đã ký một bản hợp đồng với Maverick Records.. Trong cuộc trở về từ Mỹ của họ, Taste Media đã sắp xếp cho nhóm những thỏa thuận với nhiều hãng thu âm khác nhau ở châu Âu và Úc, cho phép họ duy trì, phát triển sự nghiệp của mình ở nhiều quốc gia.

John Leckie cùng vớiPaul Reeve- nhà sản xuất của Muscle Museum EP- đồng sản xuất album đầu tay Showbiz cho Muse. Album đã thể hiện một cách ấn tượng thứ âm nhạc vừa dữ dội lại vừa chất chứa u sầu.  Lời bài hát đề cập đến những chủ đề nội tâm, bao gồm những mối quan hệ, sự xa lánh cộng đồng, và những khó khăn mà ban nhạc đã gặp phải trên bước đường tự khẳng định mình tại quê hương.

2001–2002: Origin of Symmetry và Hullabaloo

Trong quá trình sản xuất album thứ 2 Origin of Symmetry, nhóm đã thử nghiệm với các nhạc cụ như loại đàn organ dùng trong nhà thờ, đàn Mellotron, và bộ trống expanded drum(?). Đã có nhiều hơn những đoạn giọng bổng của Bellamy, đoạn hợp âm rải viết cho guitar và piano. Bellamy cho thấy ảnh hưởng từ một số nghệ sĩ guitar như Jimi Hendrix, Tom Morello (của nhóm Rage Against the Machine và Audioslave). Minh chứng cho điều này là những bài hát dạng riff-based (bài hát dựa trên đoạn hợp âm,điệp khúc được lặp đi lặp lại?) trong album và việc dùng phơ tạo hiệu ứng pitch-shifting trong những đoạn guitar solo của Bellamy. Album lần này còn có bản cover tuyệt vời của nhóm cho ca khúc trong bộ phim ca nhạc The Roar of the Greasepaint - The Smell of the Crowd (1965) của 2 ca sĩ- nhạc sĩ người Anh Anthony Newley và Leslie Bricusse's là "Feeling Good". Bản cover này sau đó được dùng làm nhạc nền cho đoạn quảng cáo của hãng hàng không Virgin Airways UK, làm nhạc trong bộ phim Seven Pounds(2008).

Năm 2002, Muse dọa sẽ kiện Céline Dion khi nữ nghệ sĩ này định lấy tên Muse đặt cho show diễn của cô tại Las Vegas cho dù ban nhạc đã được thừa nhận quyền hợp pháp quốc tế với cái tên "Muse". Nữ ca sĩ Dion đã đề nghị mua bản quyền sử dụng tên "Muse" (cho việc quảng bá show, in đĩa CD, DVD) với giá $50,000 nhưng bị từ chối. Bellamy phát biểu sau đó: "Chúng tôi không muốn khi xuất hiện tại thị trường âm nhạc Mỹ, người ta sẽ nghĩ chúng tôi là ban nhạc đánh nền cho Celine Dion"(Vì Muse dự định làm tour tại Mỹ vào năm 2003). Cuối cùng nữ nghệ sĩ Dion buộc phải nhượng bộ.

Origin of Symmetry đã nhận được phản hồi tích cực từ các nhà phê bình, tạp chí NME chấm album 9/10 với lời trích dẫn từ bài đánh giá của Roger Morton "Thật đáng kinh ngạc khi một ban nhạc trẻ có thể kế thừa di sản âm nhạc của những Cobain, Kafka, Mahler hay The Tiger Lillies, Cronenberg và Schoenberg để làm nên 1 album đầy hấp dẫn, ma mị. Và Muse đã làm được điều này."

Hãng thu âm Maverick bảo lưu ý kiến về phong cách hát của Bellamy trong album mà hãng này cho rằng không đại chúng, sẽ không được ưa chuộng trên radio và yêu cầu Muse thay đổi một số bài hát để phát hành ưu tiên cho thị trường âm nhạc Mỹ. Nhóm đã từ chối và chấm dứt hợp đồng với Maverick dẫn đến việc hãng này từ bỏ việc phát hành Origin of Symmetry tại Mỹ. Cuối cùng Album thứ hai của Muse cũng được ra mắt ở Mỹ vào tháng 9 năm 2005 chỉ sau khi nhóm ký hợp đồng với hãng Warner Bros.

Muse cho ra mắt DVD hát live Hullabaloo- ghi lại hình ảnh 2 buổi biểu diễn liên tiếp của nhóm ở Le Zenith Pari năm 2001 và đoạn phim tài liệu về chuyến lưu diễn của ban nhạc. Một album kép là Hullabaloo Soundtrack cũng được phát hành cùng thời điểm đó. Album B-side này thu âm các bài nhóm biểu diễn tại Le Zenith. Ngoài ra còn có một A-side single khác với các bài hát mới là "In Your World" và "Dead Star" được phát hành.

2003–2005: Absolution

Absolution (được sản xuất bởi Rich Costey, Paul Reeve và John Cornfield) được phát hành vào năm 2003 và đạt được vị trí số 1 tại Anh vào lúc ra mắt.. "Time Is Running Out" đã lọt vào top 10 và sau đó top 20 là "Hysteria", "Sing for Absolution" và "Butterflies and Hurricanes". Muse sau đó đã đi tour để quảng bá cho album. Tour kéo dài 1 năm qua Australia, New Zealand, Mỹ, Canada, và Pháp. Trong lúc đó, band cho ra 6 single (1 cho việc làm từ thiện) ("Time Is Running Out", "Hysteria", "Sing for Absolution", "Stockholm Syndrome", "Butterflies and Hurricanes" và "Apocalypse Please"). Khi tour đến Mỹ vào năm 2004 thì đã có 1 điều không may là Bellamy đã bị chấn thương khi đang diễn mở màn ở Atlanta.. Tour trở lại sau một vài mũi khâu và vài ngày.

Band cũng chơi ở Glastonbury Festival vào tháng 6 năm 2004. Sau festival, band đã miêu tả buổi diễn như là "buổi biểu diễn hay nhất trong đời". Bố của tay trống Dominic, William Howard, đã qua đời vì một cơn đau tim sau khi đến để xem họ biểu diễn. "Đó là cảm xúc mạnh nhất khi chúng tôi xuống khỏi sân khấu", Bellamy nói, "mọi chuyện cứ như là không có thật khi chỉ 1 giờ sau đó bố của anh ấy ra đi. Chúng tôi dành 1 tuần ở bên để động viên Dominic. Tôi nghĩ anh ấy đã rất vui khi ít nhất bố của anh cũng đã đến xem band biểu diễn, có lẽ đó là màn biểu diễn tốt nhất từ trước đến giờ.". Sau đó Muse đã tiếp tục tour lưu diễn của mình. Họ đạt được 2 giải tưởng âm nhạc MTV châu Âu. Vào tháng 7 năm 2005, Muse tham gia biểu diễn tại Live 8 ở Paris..

Năm 2003, band đã kiện Nestlé, vì đã sử dụng bản cover "Feeling Good" cho việc quảng cáo mà không có sự cho phép của band. Band đã quyên tiền thằng kiện cho Oxfam. Động lực của việc làm pháp lý này là tay bass Christopher Wolstenholme của nhóm, vừa có đứa con thứ 3 và chỉ trích Nestlé vì đã phát triển sữa bột cho bà mẹ những nước đang phát triển.

Một DVD ko chính thức và không có sự cho phép về tiểu sử của band mang tên Manic Depression được ra mắt vào tháng 4 năm 2005; band không hề liên quan đến vụ việc này và cũng không tán thành nó. Và 1 DVD chính thức, Absolution Tour đã được ra mắt vào 12 tháng 12 năm 2005. Bản chính thức có nội dung là những điểm nổi bật đã được biên tập lại từ Glastonbury Festival 2004 và những cảnh phim ngắn chưa được công bố từ London Earls Court, Sân vận động Wembley, và Rạp chiếu bóng Wiltern ở Los Angeles. 2 bài hát, "Endlessly" và "Thoughts Of A Dying Atheist", là 2 bài hát ẩn trong DVD về Sân vận động Wembley. Bài hát duy nhất trong album Absolution không xuất hiện trong DVD live là "Falling Away With You", và cho đến ngày nay bài hát vẫn chưa được live 1 lần nào.

2006–2008: Black Holes and Revelations và HAARP

Năm 2006, Muse cho ra mắt album thứ 4, Black Holes and Revelations, đồng sản xuất bởi Muse và Rich Costey. Tựa đề và chủ đề chính album xuất phát từ sự hứng thú với khoa học viễn tưởng và sự xúc phạm về chính trị.. Album đạt vị trí quán quân tại Anh, hầu hết các nước châu Âu và nước Úc.. Album cũng thành công ở Mỹ, đạt được vị trí số 9 trên bảng xếp hạng album Billboard 200. Trước khi ra mắt album mới thì band đã trở lại biểu diễn, chuyện đã bị hoãn trong quá trình thu âm, xuất hiện trên các chương trình TV để quảng bá bắt đầu từ ngày 13 tháng 5 năm 2006 tại BBC Radio 1's Big Weekend. Black Holes and Revelations Tour được bắt đầu trước khi ra mắt album. Hành trình của tour bắt đầu ở Bắc Mỹ cuối tháng 7 đến đầu tháng 8 năm 2006. Sau khi những festival mùa hè kết thúc thì tour diễn châu Âu được bắt đầu, bao gồm một tour diễn ở các sân vận động lớn ở Anh. Black Holes and Revelations đã được đề cử Giải thưởng Âm nhạc Mercury năm 2006, nhưng đã thất bại trước Arctic Monkeys. Tuy nhiên, album đã đạt được 1 Platinum Europe Award sau khi đã bán được 1 triệu bản ở lục địa. Vào tháng 8 năm 2006, Muse đã thu âm 1 buổi live tại Abbey Road Studios cho Live from Abbey Road.

Single đầu tiên của album, "Supermassive Black Hole" đã được ra mắt dưới dạng tải về vào tháng 5 năm 2006. Sau đó nó được ra mắt dưới dạng single truyền thống vào tháng tiếp theo, tất cả đều trước khi album được ra mắt. Single thứ 2, "Starlight", được ra mắt vào tháng 9 năm 2006. "Knights of Cydonia" được ra mắt ở Mỹ dưới dạng single chỉ chơi trên radio vào tháng 6 năm 2006 và ở Anh vào tháng 11 năm 2006. Single thứ 4 từ album, "Invincible" được ra mắt vào tháng 4 năm 2007. 1 single khác, "Map of the Problematique", được ra mắt dưới dạng nhạc số vào tháng 6 năm 2007, theo sau màn biểu diễn của band tại Sân vận động Wembley.

Band dành tháng 10 và hầu hết tháng 12 năm 2006 đi tour ở châu Âu với ban nhạc người Anh Noisettes với vai trò hỗ trợ. Tour tiếp tục ở Úc, New Zealand, và Đông Nam Á vào đầu năm 2007 trước khi trở về Anh vào mùa hè. Tại buổi lễ Brit Awards năm 2007, Muse nhận được giải thưởng thứ 2 ở hạng mục "Live hay nhất của nước Anh".

Có lẽ những màn biểu diễn lớn nhất của họ cho đến ngày nay là 2 buổi diễn ở Sân vận động Wembley vào 2 ngày 16 và 17 tháng 6 năm 2007, họ đã sử dụng "Montagues and Capulets" cho việc mở màn. Cả hai buổi diễn ở đây đều được thu âm lại cho 1 DVD/CD tên là HAARP, được ra mắt vào ngày 17 tháng 3 năm 2008 ở Anh và 1 tháng 4 năm 2008 ở Mỹ. Nó đứng thứ 40 trong danh sách những album live hay nhất mọi thời đại của NME. Việc đi tour tiếp tục ở châu Âu vào tháng 7 năm 2007 trước khi trở về Mỹ vào tháng 8 để biểu diễn ở Madison Square Garden, New York. Họ có một chỗ đứng chính vào đêm thứ hai của Austin City Limits Music Festival ngày 15 tháng 9 năm 2007, sau khi The White Stripes hủy màn biểu diễn của họ. Không lâu sau đó, họ cũng biểu diễn tại Vegoose vào tháng 10 năm 2007 ở Las Vegas cùng với các band như Rage Against the Machine, Daft Punk, và Queens of the Stone Age. Muse tiếp tục lưu diễn ở Đông Âu, Nga và Scandinavia trước khi đến Úc và New Zealand. Muse biểu diễn show cuối cùng của Black Holes and Revelations tour như người mở màn cho KROQ Almost Acoustic Christmas sau khi biểu diễn những show cháy vé ở Đông Nam Á, úc, Mỹ, và New Zealand.

Một vài màn live đơn lẻ cũng xuất hiện ở năm 2008. Vào tháng 3, họ chơi những buổi hòa nhạc ở Dubai, Johannesburg, và Cape Town. Vào ngày 12 tháng 4 họ biểu diễn tại Royal Albert Hall để giúp đỡ cho Quỹ những trẻ em bị ung thư. Muse có mặt tại Rock in Rio Lisboa vào ngày 6 tháng 6, cùng với những band như Kaiser Chiefs, The Offspring và Linkin Park. Band cũng biểu diễn tại Marlay Park. Dublin vào ngày 13 tháng 8 và đã được lên kế hoạch để biểu diễn tại Belfast ngày 14 tháng 8. Tuy nhiên, sau đó đã bị hủy. Kasabian và Glasvegas đã hỗ trợ họ trong những ngày ở Ireland. Sau đó vài ngày, họ chơi ở V Festival 2008, Chelmsford vào 16 tháng 8 và Staffordshire vào ngày 17. Họ cũng nói về khả năng sẽ đi lưu diễn các sân vận động ở Nam Mỹ. Vào 25 tháng 12 năm 2008, Bellamy, Howard và Wolstenholme đều nhận được Bằng chứng nhận danh dự trong lĩnh vực Nghệ thuật từ Trường đại học Plymouth cho những cống hiến của họ cho âm nhạc.

2009–2011: The Resistance

Album thứ năm của band, The Resistance được ra mắt vào tháng 9 năm 2009. Đây là album đầu tiên nhóm tự sản xuất. Album được xây dựng bởi Adrian Bushby và phối khí bởi Mark Stent. Khi được ra mắt, album đã đứng hạng nhất trên các bảng xếp hạng album ở 19 quốc gia, trở thành album thứ ba của band đứng đầu ở Anh, và đạt được vị trí số 3 trên Billboard 200. Phần lớn các nhà phê bình có những ý kiến tích cực về album, với rất nhiều lời khen ngợi trực tiếp cho sự tham vọng của album, sự ảnh hưởng của nhạc cổ điển và 13 phút với 3 phần "Exogenesis: Symphony". Nó cũng đánh bại người đi trước là Black Holes and Revelations về số lượng được bán ra trong tuần đầu tiên ra mắt ở Anh với số lượng xấp xỉ 148,000 bản. Single đầu tiên, "Uprising", được ra mắt 7 ngày trước đó. Vào ngày 13 tháng 9, Muse biểu diễn "Uprising" tại Giải thưởng Video âm nhạc MTV năm 2009 tại thành phố New York.

The Resistance Tour bắt đầu tại Teignmouth, Devon vào tháng 9 năm 2009. Bao gồm cả hai buổi biểu diễn tại Sân vận động Wembley vào tháng 9 năm 2010. Band cũng hỗ trợ U2 trong U2 360° Tour. Trong chương trình "Buổi sáng với buổi diễn của Muse", do KROQ-FM tổ chức, Muse đã được hỏi là họ sẽ đi tour trong bao lâu. Họ đã trả lời một cách dài dòng là: "Chúng tôi có lẽ sẽ đi tour cho đến hết năm nay. Chúng tôi sẽ làm tour U2 và tour châu Âu này và rồi đến Úc và châu Á và trở về với một tour Mỹ mở rộng. Đó có lẽ sẽ là tour ở Mỹ dài nhất của chúng tôi đến thời điểm này. Bắt đầu vào khoảng cuối tháng 2 hoặc tháng 3."

Tháng 1 năm 2010, Muse biểu diễn ở Big Day Out Festival Úc và New Zealand bắt đầu ở Auckland và kết thúc ở Perth. Muse cũng biểu diễn ở Glastonbury Festival 2010 với Gorillaz và Stevie Wonder cũng như tại Oxegen Festival cùng với Arcade Fire và Eminem. 20 tháng 4 năm 2010, band công bố 14 ngày diễn tour ở Bắc Mỹ, được tổ chức vào tháng 9 và tháng 10. Thêm vào nữa, band đã thêm vào 4 ngày diễn nữa cho tour ở đây vào ngày 28 tháng 4 năm 2010. Vào ngày 7 tháng 5, Muse công bố rằng sẽ cung cấp một bài hát đã được viết trước đó làm single mở màn cho The Twilight Saga: Eclipse. "Neutron Star Collision (Love Is Forever)" sau đó được ra mắt vào 17 tháng 5.

Vào 12 tháng 9 năm 2010, Muse thắng 1 Giải Video âm nhạc của MTV trong hạng mục Hiệu ứng đặc biệt hay nhất cho Uprising. Vào 21 tháng 11, Muse mang về 1 Giải Âm nhạc Mĩ cho Nghệ sĩ được yêu thích trong hạng mục Alternative Rock. 2 tháng 12, Muse được đề cử 3 hạng mục tại Giải Grammy lần thứ 53 diễn ra vào ngày 13 tháng 1 năm 2011 và họ đã được giải Album Rock hay nhất cho The Resistance. Dựa trên việc có số lượng airplay và doanh số lớn nhất tại Mỹ, Muse đã được vinh danh Nghệ sĩ Alternative và Rock năm 2010 cho "Uprising", "Resistance" và "Undisclosed Desires" lần lượt đạt hạng nhất, thứ 6, thứ 49 trong bảng xếp hạng các ca khúc Alternative cuối năm.

Vào 30 tháng 7 năm 2011, Muse hỗ trợ Rage Against the Machine tại buổi diễn ở L.A. Rising festival. Muse đã được chọn bởi Rage Against the Machine cùng với Rise Against, Lauryn Hill, Immortal Technique và El Gran Silencio. Vào ngày 13 tháng 8, Muse chơi ở Outside Lands Music and Arts Festival, San Francisco.

Muse diễn tại Reading and Leeds Festivals vào tháng 8 năm 2011. Để kỉ niệm 10 năm ra mắt album thứ hai, Origin of Symmetry, band đã biểu diễn 11 bài hát từ đầu đến cuối. Nhóm cũng biểu diễn tại Lollapalooza ở Grant Park, Chicago vào tháng 8 năm 2011.

2011–2013: The 2nd Law

Muse dự định vào phòng thu để bắt đầu thu âm album thứ sáu của họ vào tháng 9 năm 2011. Christopher Wolstenholme nói với BBC Radio 1: "Tháng 9 và tháng 10 là lúc chúng tôi sẽ vào phòng thu và bắt đầu viết album mới". Trong một cuộc phỏng vấn với Billboard vào ngày 18 tháng 10 năm 2011, quản lý của band, Anthony Addis, tiết lộ rằng Muse đã bắt đầu thu âm album thứ sáu của họ ở London và anh trông chờ album sẽ được ra mắt vào tháng 10 năm 2012.

Trong một cuộc phỏng vấn với Kerrang! ngày 14 tháng 12 năm 2011, Wolstenholme cho biết album tiếp theo của Muse "căn bản khác hoàn toàn" so với những gì họ đã làm trước đây. Anh cũng nói rằng cảm giác như thể là nhóm đang vạch ra một ranh giới của một thời kì trong sự nghiệp của họ với album này. Sự việc được tiết lộ thông qua tài khoản Twitter của Tom Kirk rằng nhạc sĩ David Campbell, người đã từng làm việc với Radiohead, Paul McCartney, Beck và Adele, đã giúp Matt soạn nhạc cho album. Trong một bài phỏng vấn với NME vào tháng 4 năm 2012, Bellamy nói rằng band đã cho vào thêm những yếu tố Nhạc điện tử, với những ảnh hưởng từ sự kết hợp của Justice và nhóm nhạc Electronic Rock của Anh Does It Offend You, Yeah?. Bellamy cũng xác nhận album sẽ ra mắt vào mùa thu năm 2012.. Ngày 6 tháng 6 năm 2012, Muse cho ra mắt đoạn trailer cho album mới, The 2nd Law, cùng với đồng hồ đếm ngược đến ngày 17 tháng 9 là ngày phát hành.. Đoạn trailer, trong đó chứa đựng yếu tố dubstep, đã gây ra nhiều phản ứng khác nhau của người hâm mộ.. Ngày 7 tháng 6 năm 2012, Muse công bố tour ở châu Âu, bước đầu của The 2nd Law tour. Bài hát mới nhất của Muse, Survival, là bài hát chính thức cho Thế vận hội Mùa hè 2012. Đĩa đơn được ra mắt trên đài phát thanh BBC vào ngày 27 tháng 6.

Muse đã tiết lộ danh sách bài hát chính thức cho album mới vào ngày 13 tháng 7. Đĩa đơn thứ hai của album, "Madness", được ra mắt vào ngày 20 tháng 8 năm 2012, và video ca nhạc được ra mắt vào ngày 5 tháng 9. Muse đã chuẩn bị để chơi 1 show ở Battersea Power Station vào ngày 16 tháng 9, với mục đích quảng cáo trên toàn bộ nước Anh, tuy nhiên điều này đã không thực hiện được. Thay vào đó Muse biểu diễn tại The Roundhouse vào ngày 30 tháng 9 để quảng bá album với tư cách là một phần trong iTunes Festival.

Album đã được ra mắt toàn cầu vào ngày 1 tháng 10 và ngày 2 tháng 10 ở Mỹ. Và sau đó đã đạt hạng nhất ở UK Albums Chart, và vị trí nhì bảng ở Billboard 200. Ca khúc "Madness" giành được 1 đề cử cho hạng mục Ca khúc Rock hay nhất trong khi album được đề cử cho Album Rock hay nhất tại lễ trao giải Grammy lần thứ 55 năm 2013. Band cũng biểu diễn ca khúc mở đầu album, "Supremacy", với dàn nhạc giao hưởng, taik lễ trao giải BRIT Awards ngày 20 tháng 2 năm 2013. Hai bản nhạc không lời trong album là, "The 2nd Law: Isolated System" và "Follow Me", cũng xuất hiện trong phần nhạc nền một vài lần trong bộ phim World War Z phát hành năm 2013. Diễn viên chính và nhà sản xuất Brad Pitt của bộ phim cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng anh phải tìm được một ca khúc có thể gắn kết được với bộ phim như trường hợp của bài hát biểu tượng Tubular Bells của Mike Oldfiel gắn liền với bộ phim The Exorcist. Pitt cho rằng những ca khúc của Muse "chính xác là những gì chúng tôi đang tìm kiếm cho bộ phim".

Band phát hành album live thứ 3: Live at Rome Olympic Stadium, từ ngày 29 tháng 11 năm 2013 dưới các định dạng CD/DVD và CD/Blu-ray. Ngày 5 tháng 11 năm 2013, bộ phim tài liệu được trình chiếu trên màn ảnh rộng của 20 thành phố trên khắp thế giới, tại Mỹ và Canada ngày 6 tháng 11 năm 2013, tại châu Âu, Anh, Úc và Nhật Bản ngày 7 tháng 11 năm 2013, ngày 12 tháng 11 năm 2013 tại Áo, Đức, Ý và Tây ban Nha, ngày 19 tháng 11 năm 2013 tại Ba Lan, và 2 ngày 22-24 tháng 11 năm 2013 tại Indonesia. Đây là bộ phim concert âm nhạc đầu tiên được làm theo định dạng 4D. Trong đĩa này bao gồm phần trình diễn của band tại Quảng trường Olimpico của thành phố Rome ngày 6 tháng 7 năm 2013 trước hơn 60,000 người. Chương trình là một phần nằm trong tour diễn The Unsustainable Tour, đây là tên khác dùng trong mùa hè năm 2013 của band khi biểu diễn tại châu Âu, là một nhánh của tour diễn The 2nd Law World Tour.

2014–nay: Drones

Tháng 4 năm 2014, Howard tiết lộ Muse đang lên kế hoạch bắt tay vào công việc thực hiện album phòng thu thứ 7. Tháng 9 năm 2014, Bellamy trả lời một số thắc mắc của fan về album mới trên mạng xã hội Twitter, theo khẳng định rằng chủ đề của album sẽ bao gồm "Sinh thái học tầng sâu, hố ngăn cách của sự đồng cảm và Chiến tranh thế giới thứ 3." Anh cũng ngỏ ý rằng ca khúc "Citizen Erased" mà fan yêu thích sẽ có phần kế tiếp trong album tới. Ngày 26 tháng 9, tay trống Dominic Howard cập nhật trên trang Instagram cá nhân với dòng chữ "7 ngày cho album thứ 7." Mặc dù ban đầu có những nhập nhằng về thông tin khi nào thì album mới sẽ được phát hành, band cũng tiết lộ vào ngày 3 tháng 10 rằng nhóm bắt đầu ghi âm album mới khi tài khoản Instagram của Muse đăng một tấm ảnh band đang chơi trong phòng thu với dòng trạng thái 'ngày thứ 1...' Ngày 23 tháng 10, band xác nhận họ sẽ làm việc với nhà sản xuất Robert John "Mutt" Lange cho album mới.

ngày 4 tháng 2 năm 2015, band tung ra hai hình ảnh trên tài khoản Instagram với dòng hashtag "#MuseDrones", khiến khán giả tin rằng album mới của nhóm có tên Drones. Mặc dù nhóm không chính thức khẳng định điều này, song sau đó nghệ sĩ người Mỹ Matt Mahurin có đề cập trên blog cá nhân của anh là album mới của Muse chắc chắn tên là Drones và anh sẽ làm công việc thiết kế bìa cho đĩa này.

Ngày 11 tháng 3 năm 2015, Muse thông báo trên trang web chính thức album thứ 7 của nhóm Drones sẽ được phát hành ngày 8 tháng 6 năm 2015. Cùng với danh sách các bài trong album, "Dead Inside" cũng được cho biết là đĩa đơn chính thức của album, phát hành vào ngày 23 tháng 3 năm 2015. Trước đó cùng ngày, ban nhạc cũng tiết lộ bìa đĩa trên tài khoản Instagram. Ngày 12 tháng 3 năm 2015, Muse tung ra MV chạy lời hay còn gọi là lyric video cho bài "Psycho" trên trang YouTube của nhóm, và ca khúc cũng sẽ được tải ngay lập tức về thiết bị của cá nhân đặt mua đĩa Drones. Đây cũng là lần đầu tiên một đĩa đơn của Muse bị gắn nhãn kiểm duyệt "parental advisory" (cần sự tư vấn của phụ huynh) trên bìa đĩa do ca từ có phần tục trong suốt bài hát. Từ ngày 15 tháng 3 đến ngày 16 tháng năm, ban nhạc bắt đầu hành trình cho một tour diễn ngắn tại một số địa điểm nhỏ khắp nước Anh và Mỹ, tour diễn lấy tên Psycho Tour. Các màn trình diễn live những ca khúc mới từ các show diễn trong tour này sẽ xuất hiện trong một đĩa DVD bổ sung kèm với album, cùng với đó là những đoạn video ngắn của ban nhạc khi thu trong studio.

Ngày 18 tháng 5 năm 2015, Muse tung MV chạy lời cho bài "Mercy" trên kênh YouTube, và cho phép tải bài này về khi đặt mua đĩa Drones qua mạng. Muse xác nhận họ sẽ chơi tại chương trình Lollapalooza Berlin vào ngày 13 tháng 9 năm 2015. Tháng 6 năm 2015, đĩa Drones vươn lên vị trí quán quân tại các bảng xếp hạng ở Anh, Mỹ, Úc và hầu hết các thị trường lớn khác.

Ngày 15 tháng 2 năm 2016, Drones thắng giải Album rock xuất sắc nhất tại Giải Grammy lần thứ 58.

Phong cách âm nhạc

Muse là một nhóm alternative rock và thường kết hợp space rock và progressive rock. Âm nhạc của họ là sự pha trộn của âm thanh từ các thể loại như Nhạc dance điện tử, hard rock, nhạc cổ điển và rock opera.

Sự phát triển âm nhạc qua các năm

Trong album Origin of Symmetry vào năm 2001, band muốn nâng cao âm thanh của họ thành một thứ tự tin, tiến bộ và dữ dội hơn. Chris nói về những âm nhạc của album trước đó của họ "không có nhiều sự khác biệt nhiều giữa những bài hát nhẹ nhàng và những bài hát nặng hơn. Những thứ mạnh mẽ đáng lẽ ra còn tràn đầy sinh lực hơn nữa và đó chính xác là thứ mà chúng tôi muốn làm trong album này."

Album thứ ba, Absolution vào năm 2003, đi theo hướng của album trước, làm tăng sức nặng và sự mãnh liệt cùng với những chủ đề đầy tham vọng. Album có sự sắp xếp chuỗi thứ tự bài hát rất nổi bật và bắt đầu bị ảnh hưởng bới các nghệ sĩ như Queen.

Album tiếp theo của họ, Black Holes and Revelations, có chất nhạc điện tử và space rock hơn. Dù có vài bài hát vẫn duy trì sự dữ dội của những album trước nhưng đa số có phần mang phong cách nghiêng về giai điệu giống như ở album đầu, Showbiz (1999). Black Holes and Revelations mang ảnh hưởng của những nghệ sĩ như Depeche Mode và Lightning Bolt, cùng với nhiều phong cách nhạc khác của châu Á và châu Âu ví dụ như nhạc Napoli. Ngoài ra, band cũng nghe những đài radio từ Trung Đông trong quá trình làm album.

Album thứ năm của Muse, The Resistance (2009), tập trung vào thể loại symphonic rock và progressive rock, thể hiện qua những bài hát như Resistance và Exogenesis: Symphony. Mặc dù về mặt âm thanh thì nó có vẻ nhẹ hơn những album trước, album vẫn có những sáng tác mang giai điệu mạnh mẽ, điều mà mọi người đã quen thuộc khi nhắc đến Muse. Album bị ảnh hưởng một cách sâu sắc bởi âm nhạc cổ điển cũng như những nghệ sĩ như Queen, Ultravox ("Guiding Light" chịu sự ảnh hưởng nặng từ "Vienna") và U2. Brian May, guitar của Queen, đã khen ngợi những tác phẩm của Muse, gọi họ là "những nhạc sĩ phi thường", "đã bộc lộ ra ngoài sự điên cuồng và đó luôn là một điều tốt đối với một nghệ sĩ."

Lời bài hát
Những lời bài hát đầu tiên của Muse nói về những chủ đề nội tâm, bao gồm những mối quan hệ, sự xa lánh cộng đồng, và những khó khăn mà họ đã gặp khi tự hình thành ban nhạc tại quê hương. Tuy nhiên, với những sự chuyển đổi của band, khái niệm những bài hát của họ trở nên tham vọng hơn, chỉ ra những vấn đề như sự sợ hãi cuộc cách mạng công nghệ trong album Origin Of Symmetry. Họ nói về sự khải huyền trong Absolution và những thảm họa chiến tranh trong Black Holes and Revelations. Album The Resistance nói về chủ đề liên quan đến trật tự thế giới mới và cuộc cách mạng toàn cầu.

Những cuốn sách đã ảnh hưởng đến chủ đề trong lời bài hát của Muse là: Nineteen Eighty-Four của George Orwell, Brainwashing: The Science of Thought Control của Kathleen Taylor, Confessions of an Economic Hitman của John Perkins, Hyperspace của Michio Kaku, và The 12th Planet của Zecharia Sitchin. Ban nhạc cũng bị ảnh hưởng bởi nhà lý luận chính trị thế kỉ 19 Henry George.

Thành viên
Thành viên chính thức
 Matthew Bellamy – hát chính, lead guitar, piano, keyboard
 Christopher Wolstenholme – guitar bass, hát nền, harmonica
 Dominic Howard – trống, hiệu ứng âm thanh, chỉnh âm, hát nền
Thành viên theo tour
 Morgan Nicholls – keyboards, chỉnh âm, hòa âm, hát nền, guitar bass, guitar nền trong United States of Eurasia (2004, 2006–nay)
 Alessandro Cortini – keyboards (thay cho Morgan Nicholls trong một thời gian ngắn vào năm 2009)
 Ben Hale – kèn trong "City of Delusion" và "Knights of Cydonia" trong Black Holes and Revelations Tour (2006-2008); cũng xuất hiện trong HAARP live ở sân vận động Wembley

Muse trình diễn trong tour diễn Black Holes and Revelations Tour năm 2007

Album phát hành
Bài chi tiết: Muse discography
 Showbiz (1999)
 Origin of Symmetry (2001)
 Absolution (2003)
 Black Holes and Revelations (2006)
 The Resistance (2009)
 The 2nd Law (2012)
 Drones (2015)
 Simulation Theory (2018)
 Will of the People (2022)

Danh sách giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Ban nhạc Vương quốc Liên hiệp Anh
Muse
Ban nhạc thập niên 1990
Ban nhạc thập niên 2000
Ban nhạc thập niên 2010
Ban nhạc rock Anh
Người đoạt giải BRIT
Người đoạt giải Grammy
Người đoạt giải Ivor Novello
Bộ ba âm nhạc
Nghệ sĩ của Warner Bros. Records
Ban nhạc từ Devon
Người đoạt giải Kerrang!


title: Cà phê Internet

text:
Cà phê Internet hay quán cà phê trực tuyến hay còn gọi là cyber café là một nơi cung cấp dịch vụ truy cập Internet cho khách hàng, thường có thu phí và được kinh doanh dưới hình thức quán cà phê.

Những nhà kinh doanh hay chủ tiệm kinh doanh cà phê Internet này thường cung cấp đồ ăn nhẹ và đồ uống đặc biệt là cà phê cho khách vừa nhấm nháp thưởng thức vừa có thời gian truy cập, sử dụng Internet. Các loại phí truy cập Internet thường tính chung vào giá đồ uống hoặc tính theo thời gian sử dụng dịch vụ. Thông thường trong các quán cà phê này có gắn Wi-Fi (mạng không dây) để khách kết nối, truy cập Internet, thường xuyên hơn là để chơi game. Hình thức này ngày càng phổ biến trên thế giới.

Tổng quan

Khi Internet còn mới mẻ và chưa đến được với mọi người, đã có người nghĩ đến việc lắp đặt mạng Internet tại quán cà phê để tạo ra một kiểu kinh doanh mới gọi là cà phê Internet. Hiện tượng quán cà phê trực tuyến được bắt đầu vào tháng 7 năm 1991 bởi ông Wayne Gregori tại San Francisco. Cyberia là một trong những quán cà phê Internet đầu tiên của thế giới ở Luân Đôn vào năm 1994. Ban đầu mô thức của loại hình kinh doanh này là: quán cà phê và máy vi tính.

Quán cà phê Internet là nơi khách hàng có thể trả hoặc không trả tiền cho các thứ họ uống, nhưng phải trả phí cho thời gian bạn lưu lại trong quán. Tại bàn nơi khách hàng kêu đồ uống, có một máy vi tính được kết nối Internet cho khách hàng tuỳ ý sử dụng. Khách hàng có thể lướt mạng Internet, gửi và nhận thư điện tử, hay nói chuyện trên mạng. Họ không cần thiết phải có bạn đồng hành đi cùng khi vào quán uống nước mà họ có thể đi một mình, gọi một ly cà phê và giao tiếp với ai đó qua Internet.

Các quán cà phê Internet đã trở nên phổ biến và đem lại cho các chủ quán mức lời thu được tính trên một mét vuông diện tích cửa hàng cao hơn so với chỉ bán cà phê và nước giải khát. Ngoài ra, khác với các quán bar thông thường, thời gian mà khách hàng ngồi lại càng lâu thì thu nhập cho quán càng tăng. Tại quán cà phê thông thường, chủ quán muốn cho khách hàng rời bàn sớm để dành chỗ cho khách hàng mới đến. Đối với các quán cà phê Internet thì điều này không xảy ra. Số tiền khách hàng phải trả là tính theo thời gian, do đó lợi nhuận thu được tính trên mét vuông sàn nhà là rất lớn.

Trên thế giới
Quán cà phê Internet được đặt trên toàn thế giới, và nhiều người sử dụng chúng khi đi du lịch để truy cập vào webmail và các dịch vụ tin nhắn tức thời để giữ liên lạc với gia đình và bạn bè. Ngoài du khách, nhiều nước đang phát triển quán cà phê Internet là hình thức chủ yếu truy cập Internet cho các công dân như là một mô hình chia sẻ truy cập.

Nhật Bản
Tại Nhật Bản, Cà phê Internet tuy có diện tích nhỏ nhưng được coi là khách sạn cỡ nhỏ dành cho những người thu nhập thấp tại Nhật. Các quán cà phê Internet đã trở thành khách sạn quen thuộc dành cho những người có thu nhập thấp hay thất nghiệp tại Nhật Bản. Hầu hết các quán cà phê mạng có diện tích nhỏ (1,3 x 2,6 mét) và được trang bị các thiết bị Internet, dịch vụ như giặt ủi, tắm rửa... với giá cả hợp lý cho người dùng. Gói qua đêm tại quán có giá khoảng 1.920 yen (400.000 đồng). Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, trong năm 2007, đã có hơn 60.900 người dành ít nhất một đêm tại một quán cà phê Internet, và khoảng 5.400 người đang sống tại đây cả ngày. Hầu hết các vị khách tới đây thường ít nói và làm việc độc lập, bí mật về cuộc sống của họ.

Trung Quốc

Tại Trung Quốc có khoảng 1/3 cư dân mạng Trung Quốc có thói quen lướt web ở các quán cà phê Internet, chiếm 163 triệu người dùng, do có nhiều tác động từ loại hình này. Chính quyền Trung Quốc có lệnh đóng cửa 130.000 quán cà phê Internet bất hợp pháp đã hoạt động trong suốt 6 năm, chiến dịch này được giới chức Trung Quốc thực hiện một cách gắt gao, nhằm quản lý chặt chẽ việc kinh doanh của các tiệm cà phê Internet và đối tượng khách hàng tham gia. Theo quy định, bất kỳ một quán cà phê Internet nào cho phép trẻ vị thành niên (dưới 18 tuổi) sử dụng dịch vụ của mình, thì quán đó được xem là kinh doanh bất hợp pháp, bởi độ tuổi này không phù hợp cho trẻ tự ý tham gia vào thế giới ảo.

Các tiệm cà phê Internet sẽ buộc bị đóng cửa nếu bị phát hiện đang cho trẻ vị thành niên sử dụng dịch vụ. Ngoài ra một số chính quyền địa phương còn Đóng cửa quán cà phê Internet trước kỳ thi đại học nhằm ngăn học sinh khỏi xao nhãng học tập trước kỳ thi tuyển sinh đại học. Ở nước này từng có vụ nổ quán cà phê Internet khiến hơn 40 người thương vong. thậm chí có trường hợp có cặp vợ chồng Trung Quốc đang đối mặt với các cáo buộc bán con lấy tiền chơi video game ở các quán cà phê Internet.

Nepal
Ở Nepal, cảnh sát Nepal đã yêu cầu các quán cà phê Internet lưu lại thông tin về danh tính của mọi người dùng Internet, nhằm giảm bớt các hoạt động phạm tội có liên quan tới các địa điểm này. do có vài doanh nhân trong nước đã nhận các thư điện tử với nội dung đe dọa, tống tiền gửi từ các máy tính nằm trong các quán cà phê Internet, nhiều vụ tấn công các trang web, đột nhập các địa chỉ thư điện tử và nhiều hành động phạm pháp khác trên mạng cũng đã bắt đầu từ những quán Internet.

Việt Nam
Tại Việt Nam, quán cà phê Internet được tìm thấy trên mỗi đường phố ở các thành phố lớn ngoài ra còn có quán cà phê Internet trong các cửa hàng cà phê và các trung tâm mua sắm. Vào năm 2007, Việt Nam đã khai trương 10 điểm cà phê Internet tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Hà Nội có trên 500 quán cà phê Internet ở khắp các quận, đặc biệt là những khu phố gần các trường đại học, trung học. Tại phố Tạ Hiện, có đến trên 30 quán cà phê luôn đông người suốt từ sáng đến tối. Cà phê Internet đang trở thành một loại hình kinh doanh ăn khách, Trung bình, một quán cà phê Internet ở Hà Nội có từ 20 đến 40 máy với khoảng 10-15 nhân viên phục vụ, giá truy cập khoảng 6.000 đồng/giờ.

Tại cổng các trường Đại học Y, Luật, Bách khoa Hà Nội… các quán cà phê Internet cũng xuất hiện ngày càng nhiều. Gần 30% là khách nước ngoài sử dụng dịch vụ e-mail và tra cứu thông tin, còn chủ yếu khách hàng quen là thanh niên đến để chat trong đó 90% số khách mỗi ngày ở cà phê Internet là để e-mail, chat, kết bạn qua mạng. Sự xuất hiện của các quán cà phê Internet ở Hà Nội thực sự đáp ứng được nhu cầu học tập, trao đổi thông tin, vui chơi giải trí, làm quen kết bạn qua mạng của mọi đối tượng, đặc biệt là giới trẻ.

Chú thích

Kinh doanh
Internet


title: Phú Trung (phường)

text:
Phú Trung là một phường thuộc quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Địa lý
Phường Phú Trung nằm ở phía đông nam quận Tân Phú, có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp quận Tân Bình
 Phía tây và phía bắc giáp phường Hòa Thạnh
 Phía nam giáp Quận 11.

Phường có diện tích 0,89 km², dân số năm 2021 là 43.142 người,  mật độ dân số đạt 48.474 người/km².

Lịch sử
Phường được thành lập vào ngày 5 tháng 11 năm 2003 trên cơ sở 89,65 ha diện tích tự nhiên và 38.397 người của Phường 19, quận Tân Bình, đồng thời với việc thành lập quận Tân Phú.

Hành chính
Phường Phú Trung được chia thành 7 khu phố.

Chú thích

Tham khảo


title: Chung Ly Muội

text:
Chung Ly Muội (; ???-201 TCN) là một viên võ tướng phục vụ dưới trướng của Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ trong lịch sử Trung Quốc. Chung Ly Muội đã cùng với Hạng Vũ tham gia cuộc Chiến tranh Hán Sở và thất bại dưới tay của Hán Cao Tổ Lưu Bang. Nhà Hán thành lập, Chung Ly Muội nương náu ở chỗ Sở vương Hàn Tín. Sau, Hán Cao Tổ nghi Hàn Tín mưu phản, bèn đi tuần ở Vân Mộng. Hàn Tín muốn chứng tỏ lòng trung thành với hoàng đế nên đã giết Chung Ly Muội, nộp đầu cho hoàng đế, song cuối cùng Tín vẫn bị bắt.

Tướng Tây Sở
Chung Ly Muội quê ở Giang Tô, Trung Quốc. Bắt đầu sự nghiệp, Muội đi theo Hạng Lương (chú của Hạng Vũ) để khởi binh chống Tần. Sau đó, ông là bộ tướng phục vụ dưới trướng của Long Thư. Ông cũng là người góp công lớn trong chiến dịch tiêu diệt toàn bộ binh lực nước Tần của Vương Ly ở Cự Lộc.

Chung Ly Muội từng bị chia rẽ với Hạng Vũ do kế của Trần Bình. Để làm yếu Tây Sở, Trần Bình tung phản gián vào quân Sở, phao tin rằng bọn Chung Ly Muội làm tướng của Hạng Vương, tuy lập được nhiều công, nhưng rốt cục vẫn không được cắt đất, phong vương, cho nên họ muốn hợp làm một với quân Hán để tiêu diệt họ Hạng mà chia đất đai nước Sở; lại dùng kế phản gián khiến Hạng Vũ nghi ngờ Phạm Tăng theo Hán. Quả nhiên Hạng Vũ vốn đa nghi, không tin Chung Ly Muội và Phạm Tăng. Kết quả Phạm Tăng bị giải chức, bỏ về quê, uất ức và qua đời. Hạng Vũ ân hận vì mất Phạm Tăng, mới thôi nghi ngờ Chung Ly Muội.

Năm 204 TCN, trong khi Hạng Vũ và Lưu Bang giằng co ở Vinh Dương và Thành Cao, thì Hàn Tín - bạn cũ của Chung Ly Muội, đã sang hàng Hán - giúp Hán đánh Ngụy, Triệu, Tề, Yên và thường uy hiếp hậu phương nước Sở; cùng lúc tướng Bành Việt cũng cắt lương của Tây Sở ở sau lưng. Vì vậy Hạng Vũ phải thân chinh mang quân đánh Bành Việt, giao cho Chung Ly Muội đối phó với quân Hán ở Vinh Dương, còn Tào Cữu trấn giữ Thành Cao. Hạng Vũ chinh phục đất Lương đến Tuy Dương thành công, nghe tin quân Tào Cữu bị mắc mưu quân Hán thua mất thành, bèn đem quân trở về, gặp đúng lúc Chung Ly Muội bị quân Hán vây ở phía đông Vinh Dương. Ông được Sở Bá Vương giải vây.

Năm 202 TCN, Lưu Bang, Hàn Tín thắng trận quyết định ở Cai Hạ. Kỵ binh Hán truy kích Hạng Vũ tới sông Ô Giang, tại đây Vũ tự vẫn. Tây Sở mất nước, Lưu Bang lên ngôi Hoàng đế, tức Hán Cao Tổ. Chung Ly Muội bỏ trốn và chạy vào nhà Sở vương Hàn Tín.

Trần Bình từng nhận xét về Chung Ly Muội trong số các tướng của Hạng Vũ rằng: Kia Hạng vương chẳng qua chỉ có mấy người tôi ngay thẳng là bọn Á Phụ, Chung Ly Muội, Long Thư, Chu Ân mà thôi.

Bị Hàn Tín giết
Sử ký Tư Mã Thiên chép:

"Nhà ông ở núi Y Lư, trước đó Muội vốn chơi thân với Tín nên đến trú ẩn tại nhà Hàn Tín, Hán Cao Đế truy lùng Muội, nghe nói Muội ở Sở, ra chiếu cho Sở Vương Tín bắt Muội. Sau đó Hán Cao Tổ theo kế của Trần Bình bèn đến nước Sở. Hàn Tín lo lắng vì chứa Chung Ly Muội trong nhà. Có người khuyên Hàn Tín chém Muội để ra mắt Cao Tổ thì sẽ khỏi tội.

Hàn Tín bèn đến gặp ông nói về việc ấy. Chung Ly Muội nói:
Nhà Hán sở dĩ không dám đánh lấy Sở là vì Muội ở nhà ông. Nay ông muốn bắt ta để nịnh nhà Hán, thì ta hôm nay chết nhưng ông cũng chết theo như trở tay mà thôi.

Thấy Hàn Tín không dung tha mình, ông mắng Hàn Tín:
Nhà ngươi không phải bậc trưởng giả!

Sau đó ông đâm cổ chết. Hàn Tín ôm đầu ông ra mắt Lưu Bang ở đất Trần, nhưng cuối cùng vẫn bị Lưu Bang bắt giữ và giáng chức thành Hoài Âm hầu, vì chủ đích chuyến đi của Hán Cao Tổ là nhằm bắt Hàn Tín."

Tuy nhiên sau này các nhà sử học đã xem xét lại, qua những tư liệu khác như “Tần Sở chi tế nguyệt biểu” thì cho rằng việc Hàn Tín giết Chung Ly Muội là không có thật. Mà do Lưu Bang cùng Lữ Hậu dựng lên để làm ô nhục thanh danh của Hán Tín mà thôi.

Sử ký “Tần Sở chi tế nguyệt biểu” xác minh ghi lại: “Tháng 9, năm 202 TCN, Vua chém tướng quân Chung Ly Muội của Hạng Vũ”. Điều này chứng tỏ Chung Ly Muội bị Hán Cao Tổ bắt vào tháng 9 năm 202 TCN. Còn việc buộc tội Hàn Tín “mưu phản” được ghi chép vào năm 201 TCN. Vì vậy, khi Lưu Bang dùng kế đi săn ở Vân Mộng, Chung Ly Muội đã chết hơn một năm rồi, không tồn tại khả năng Hàn Tín vì bảo vệ mình mà ép buộc Chung Ly Muội tự sát.

Xem thêm
 Hạng Vũ
 Hàn Tín

Tham khảo

 Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
 Hạng Vũ bản kỷ
 Hoài Âm hầu liệt truyện

Người Giang Tô
Nhân vật quân sự Tây Sở
Người nhà Tần
Năm sinh thiếu
Mất năm 201 TCN
Người tự sát
Năm sinh không rõ
Người nhà Hán