title: Bắc Tề Hiếu Chiêu Đế

text:
Bắc Tề Hiếu Chiêu Đế (chữ Hán: 北齊孝昭帝; 535–561), tên húy là Cao Diễn (高演), tên tự là Diên An (延安), là hoàng đế thứ ba của triều Bắc Tề trong lịch sử Trung Quốc. Ông được nhìn nhận phổ biến là một quân chủ có tài, song đã chỉ có thể cai trị dưới hai năm trước khi qua đời vì các vết thương sau khi ngã ngựa. Bắc Tề đã không có một vị quân chủ có tài nào sau cái chết của ông.

Cuộc đời ban đầu
Cao Diễn sinh năm 535, là người con trai thứ ba trong tổng số sáu người con trai của Cao Hoan- khi đó đã là tướng phụ trách đại chính của Đông Ngụy và có tước hiệu Bột Hải vương. Mẹ ông là vương phi Lâu Chiêu Quân. Ông được mô tả là thông minh khi còn nhỏ tuổi, và rất được mẹ yêu mến. Năm ông 3 tuổi, tức năm 538, ông được phong tước Thường Sơn quận công. Ông được mô tả là hiếu học, đặc biệt ưa chuộng Hán thư.

Dưới thời Văn Tuyên Đế trị vì
Sau cái chết của Cao Hoan năm 547 và Cao Trừng năm 549, Cao Dương trở thành người cai quản đại chính của Đông Ngụy và đã buộc Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế phải thiện nhượng cho mình vào năm 550, mở đầu triều đại Bắc Tề. Do là hoàng đệ, Cao Diễn được phong làm Thường Sơn vương. Ông được giao phó một số chức vụ trong triều đình trong khoảng thời gian hoàng huynh trị vì, có được cung cách đàng hoàng khi xử lý chính sự mặc dù còn nhỏ tuổi, và nổi tiếng với tính trang nghiêm. Tuy nhiên, ông cũng trở nên nghiêm khắc theo cách của mình nếu thuộc hạ thực hiện các hành động sai trái, họ sẽ bị ông nghiêm trị. Ông cũng nhiều lần tham gia vào các chiến dịch quân sự do Văn Tuyên Đế đích thân chỉ huy.

Văn Tuyên Đế cai trị Bắc Tề với thái độ mẫn cán trong thời gian đầu, song sau đó, có lẽ bắt đầu từ năm 554 trở đi, ông bắt đầu có các hành động thất thường và hung ác với các quan lại và thành viên hoàng thất. Trong một dịp, khi Cao Diễn được mời đến dự một buổi tiệc của Văn Tuyên Đế, khuôn mặt của ông thể hiện vẻ buồn rầu và lo lắng, vì thế Văn Tuyên Đế đã nghĩ rằng hoàng đệ chê trách lối sống ham mê tửu sắc của mình, và đã tuyên bố bỏ rượu- song hoàng đế đã chỉ giữ được lời hứa trong vài ngày. Văn Tuyên Đế cũng ưa thích các trò chơi bất kính và đôi khi là đồi bại trong cung, song khi có mặt Cao Diễn thì hoàng đế luôn kiềm chế các hành vi của mình. Trong khi Văn Tuyên Đế được cho là thường viếng thăm các hộ gia đình quý tộc và thực hiện hành vi tình dục với các phụ nữ của họ, ông ta đã không làm vậy với gia đình của Cao Diễn. Trong giai đoạn Văn Tuyên Đế trị vì, Cao Diễn là một trong vài cá nhân dám khuyên can hoàng đế thay đổi hành vi của mình, song chúng thường chỉ có hiệu quả nhất thời. Trong một dịp, Cao Diễn đã đưa ra một bản kiến nghị liệt kê các hành vi mà ông cho rằng Văn Tuyên Đế nên thay đổi, điều này đã khiến Văn Tuyên Đế hết sức tức giận ông. Văn Tuyên Đế đã dọa giết Cao Diễn và kết án quân sư Vương Hi (王唏) của Cao Diễn đi đày do tin rằng người này đã đóng góp vào kiến nghị. Trong một diễn biến sau đó, sau khi ban thưởng một thị nữ cho Cao Diễn trong lúc say rượu, Văn Tuyên Đế đã quên mất điều này sau khi tỉnh táo và cáo buộc Cao Diễn đã đánh cắp người thị nữ này, rồi đánh đập hoàng đệ một cách dữ dội bằng cán gươm. Cao Diễn trở nên giận dữ và tiến hành một cuộc tuyệt thực. Để xoa dịu Cao Diễn, Văn Tuyên Đế sau đó đã đồng ý phóng thích Vương Hi và đưa người này đễn chỗ của Cao Diễn. Trong khi đó, do không tin tưởng vào các thành viên hoàng tộc Đông Ngụy trước đây, Văn Tuyên Đế đã cố gắng thuyết phục Cao Diễn ly hôn với Nguyên vương phi, song Cao Diễn khước từ, và đến khi Văn Tuyên Đế thực hiện hành động thảm sát Nguyên gia vào năm 559, do can thiệp của Cao Diễn mà vị hoàng đế này đã tha cho phụ thân của Nguyên vương phi là Nguyên Man (元蠻) và gia đình của ông ta.

Hoàng thái tử của Văn Tuyên Đế là Cao Ân, một người nổi tiếng với lòng hiếu học, song Văn Tuyên Đế cảm thấy rằng Cao Ân đã quá Hán hóa trong suy nghĩ và nhiều lần tính đến việc phế truất. Đặc biệt là khi uống say, Văn Tuyên Đế thường nói rằng ông sẽ truyền lại đế vị cho Cao Diễn, và chỉ dừng lại khi Dương Âm can gián rằng những lời này có thể khiến đế quốc mất ổn định.

Vào mùa thu năm 559, Văn Tuyên Đế đã mắc phải một căn bệnh nặng, các sử gia cho rằng nó bắt nguồn từ chứng nghiện rượu của vị hoàng đế này. Văn Tuyên Đế đã nói với hoàng hậu Lý Tổ Nga rằng "Một con người sẽ sinh rồi tử, nên không có gì phải hối tiếc, song con trai Cao Ân của chúng ta còn quá trẻ, và người khác sẽ đoạt lấy ngai vàng của nó". Ông ta nói với Cao Diễn rằng: "Hãy tiến lên và đoạt lấy ngai vàng, song đừng giết nó!" Tuy nhiên, Văn Tuyên Đế đã không thay đổi thứ tự kế vị, và sau khi ông ta mất, Cao Ân lên ngôi kế vị, tức Phế Đế.

Trong thời gian Phế Đế trị vì
Theo di nguyện của Văn Tuyên Đế, việc triều chính được đặt trong tay một vài đại thần mà ông ta tin cẩn—gồm Khai Phong vương Dương Âm (楊愔), Bình Tần vương Cao Quy Ngạn (高歸彥), Yên Tử Hiến (燕子獻), và Trịnh Di (鄭頤). Mặc dù được thần dân kính trọng song Cao Diễn chỉ được ban chức thái phó, không có quyền lực đặc biệt lớn. Mẫu thân của Cao Diễn (và Văn Tuyên Đế) là Lâu Chiêu Quân thái hậu ở một mức độ nhất định muốn Cao Diễn làm hoàng đế, song khi đó hành động này không có đủ sự ủng hộ. Dương Âm lo ngại rằng Cao Diễn và hoàng đệ khác của Văn Tuyên Đế là Trường Quảng vương Cao Đam muốn đoạt lấy quyền lực, vì thế Dương Âm đã thực hiện các biện pháp nhằm hạn chế quyền lực của hai người. Trong khi đó, những người ủng hộ Cao Diễn đã lấy chuyện Chu công thời xưa để đề nghị Cao Diễn nên đoạt lấy quyền lực với vị thế là hoàng thúc của một vị hoàng đế nhỏ tuổi. Ban đầu, Cao Diễn từ chối những lời đề nghị như vậy, song ông cũng cẩn trọng quan sát tình thế chính trị.

Phế Đế ở bên phụ thân trong giờ phút lâm chung tại bồi đô Tấn Dương (晉陽, nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây) và lên ngôi ở đó. Đến khi Phế Đế trở về kinh đô Nghiệp thành vào mùa xuân năm 560, người ta cho rằng Cao Diễn hoặc Cao Đam sẽ được giao trọng trách trấn thủ Tấn Dương- lúc đó có lẽ là thành an toàn nhất về mặt quân sự của đế quốc; tuy nhiên, dưới sự sắp xếp của Dương Âm và các đồng sự, hai vị hoàng thúc được lệnh phải hộ tống thiếu hoàng đế đến Nghiệp thành.

Khi đoàn hoàng tộc đến Nghiệp thành, tình hình càng trở nên căng thẳng khi một cộng sự của Dương Âm tên là Khả Chu Hồn Thiên Hòa (可朱渾天和) bị thuyết phục rằng Phế Đế sẽ không được an toàn cho đến khi hai hoàng thúc bị trừ khử. Cùng với đó, Yên Tử Hiến nghĩ đến việc quản thúc tại gia đối với Lâu thái hoàng thái hậu do bà vẫn nắm giữ nhiều quyền lực và buộc thái hoàng thái hậu phải trao quyền của mình cho Lý thái hậu. Trong khi đó, Dương Âm đã tiến hành một kế hoạch tái tổ chức chính quyền nhằm tinh giản các chức vụ và tước hiệu không cần thiết và để loại bỏ các quan lại bất tài. Các quan lại chịu tổn thất từ các hành động của Dương Âm đã trở nên bất mãn và họ trở nên hi vọng rằng Cao Diễn hoặc Cao Đam sẽ có hành động và bắt đầu khuyến khích hai người này làm như vậy. Dương Âm đã tính đến việc đưa Cao Diễn và Cao Đam ra ngoài kinh thành để làm châu mục, song Phế Đế ban đầu đã không chấp thuận. Dương Âm viết một tấu trình cho Lý thái hậu để xin bà cho quyết định, Thái hậu đã hỏi ý của Lý Xương Nghi (李昌儀) song người này lại để lộ tin tức cho Lâu thái hoàng thái hậu. Thái hoàng thái hậu đã thông báo cho hai hoàng thúc, và họ đã mưu tính về một cuộc phục kích cùng với Cao Quy Ngạn và các tướng Hạ Bạt Nhân (賀拔仁) và Hộc Luật Kim tại một buổi lễ mà Cao Diễn có một chức vụ lễ nghi. Dương Âm, Khả Chu Hồn Thiên Hòa, Yên Tử Hiến, Trịnh Di và Tống Khâm Đạo (宋欽道) đều bị đánh đập dữ dội và bị bắt. Cao Diễn và Cao Đam sau đó tiến vào hoàng cung và công khai buộc tội Dương Âm cùng các cộng sự; Dương Âm và các cộng sự bị hành quyết, và Cao Diễn nắm quyền kiểm soát triều đình. Ngay sau đó, Cao Diễn đã nắm giữ chức vụ ở Tấn Dương và kiểm soát triều đình từ xa.

Các quân sư của Cao Diễn do Vương Hi và Triệu Ngạn Thâm (趙彥深) đứng đầu sau đó đã đề xuất với Cao Diễn rằng ông nên đoạt lấy đế vị, lưu ý với ông rằng với các hành động giết chết Dương Âm và đồng sự của người này, thì khi Phế Đế trưởng thành, Cao Diễn sẽ không bao giờ có thể có một mối quan hệ chân thành với người cháu này. Cao Diễn đã chấp thuận, Lâu thái hoàng thái hậu ban đầu cho rằng đó không phải là một hành động khôn ngoan song cuối cùng cũng đã chấp thuận. Vào mùa thu năm 560, Thái hoàng thái hậu ban một chiếu chỉ phế truất Cao Ân và lập Cao Diễn làm hoàng đế, tức Hiếu Chiêu Đế. Tuy nhiên, trong chiếu chỉ, bà cũng nghiêm khắc cảnh báo Hiếu Chiêu Đế phải đảm bảo rằng không có chuyện gì xảy ra đối với tính mạng của Can Ân- người bị phế thành Tế Nam vương.

Trị vì
Hiếu Chiêu Đế được tường thuật là người mẫn cán trong các hành động, và sau khi lên ngôi, ông đã dành cả ngày để xem xét các điều luật và quy định của Văn Tuyên Đế, tìm kiếm để sửa đổi các điều luật không phù hợp hoặc quá hà khắc. Ông được ca ngợi bởi đức tính này của mình, song cũng chịu các chỉ trích vì quá để tâm đến các tiểu tiết. Ông cũng được tường thuật là người con có hiếu với Lâu thái hậu và yêu thương các anh em của mình. Tuy nhiên, có một người em không hài lòng với ông là Cao Đam do Hiếu Chiêu Đế trước đó đã đồng ý trao ngôi vị hoàng thái tử cho Cao Đam song sau đó lại trao cho con trai là Cao Bách Niên vào mùa đông năm 560, cùng thời điểm tấn phong Nguyên hoàng hậu. Ông cũng bắt đầu lập kế hoạch chiến lược dài hạn chống lại kình địch Bắc Chu, theo đó sẽ dần dần đoạt lấy lãnh thổ Bắc Chu ở bờ đông Hoàng Hà. Ông giao phó cho quyền quyết định nhiều vấn đề cho Vương Hi, Dương Hưu Chi (陽休之), và Thôi Cật (崔劼), thường để họ ở lại trong cung điện cả ngày để nghiên cứu các điều luật và quy định.

Vào mùa xuân năm 561, Hiếu Chiêu Đế đã lệnh cho tướng cũ của Lương là Vương Lâm (chạy sang Bắc Tề năm 560) lên một kế hoạch chiến dịch chống lại nhà Trần. Sau đó, Hiếu Chiêu Đế phong Vương Lâm làm thứ sử của Dương châu (揚州, nay là trung bộ An Huy).

Trong suốt thời gian trị vì, Hiếu Chiêu Đế ở tại bồi đô Tấn Dương thay vì kinh đô Nghiệp thành, để kinh đô cho em là Cao Đam trấn thủ. Vào mùa thu năm 561, do lo ngại rằng Cao Đam có quá nhiều quyền lực, Hiếu Chiêu Đế đã cố chuyển bớt một số quyền của Cao Đam cho tướng Hộc Luật Tiện (斛律羨, con trai của Hộc Luật Kim), song Cao Đam đã từ chối chuyển giao bất kì quyền nào của mình. Trong khi đó, các pháp sư đã thông báo cho Hiếu Chiêu Đế rằng linh khí đế quốc vẫn nằm ở Nghiệp thành, khiến cho ông lo lắng. Cao Quy Ngạn lo rằng mình sẽ bị trả thù một khi Cao Ân trở lại ngai vàng, vì thế người này đã thuyết phục Hiếu Chiêu Đế loại bỏ cháu trai, do đó Hiếu Chiêu Đế đã ban một thánh chỉ triệu tập Tế Nam vương đến Tấn Dương. Do thất vọng trước việc không được phong làm hoàng thái tử, trong một thời gian ngắn Cao Đam đã tính đến việc phục vị cho Cao Ân và khởi đầu một cuộc nổi dậy chống lại Hiếu Chiêu Đế song cuối cùng đã không hành động do các pháp sư của ông báo lại rằng họ tin ông ta sẽ lên ngôi hoàng đế vào một ngày nào đó. Cao Đam vì thế đã đưa Cao Ân đến Tấn Dương. Ngay sau đó, Hiếu Chiêu Đế đã phái các sát thủ đem rượu độc đến cho Cao Ân, và khi Cao Ân từ chối uống, các sát thủ đã bóp cổ cựu hoàng đế đến chết. Hiếu Chiêu Đế ngay sau đó đã hối tiếc về việc sát hại cháu trai.

Vào mùa đông năm 561, trong khi đang đi săn, ngựa của Hiếu Chiếu Đế hoảng sợ trước một con thỏ, và ông đã ngã khỏi lưng ngựa và bị gãy xương sườn. Khi Lâu thái hậu đến gặp ông, bà hỏi ông Cao Ân đang ở nơi nào, và ông đã không thể trả lời. Lâu thái hậu giận dữ nói: "Chăng phải nhà ngươi đã giết chết nó sao? Do nhà ngươi không nghe lời ta, nhà ngươi nên chết đi!" rồi dời đi và không nhìn mặt ông lần nữa. Ngay sau đó, tin rằng mình sắp chết, ông đã ban một thánh chỉ nói rằng Cao Bách Niên còn quá nhỏ để kế vị, vì thế đế vị sẽ được giao cho Cao Đam. Ông cũng viết một bức thư cho Cao Đam và nói rằng, "Bách Niên vô tội. Em có thể làm bất kỳ điều gì với nó, song đừng giết chết nó!" Ông qua đời trong ngày hôm đó, trong khi than vãn rằng ông không thể phụng dưỡng mẹ trong quãng đời còn lại của bà. Ngay sau đó, Cao Đam đến Tấn Dương và lên ngôi, tức là Vũ Thành Đế.

Thông tin cá nhân
Cha: Cao Hoan
Mẹ: Lâu Chiêu Quân
Vợ:
Hoàng hậu Nguyên thị
Tang tần
Dương tần
Mao phu nhân
Các con:
Lạc Lăng vương Cao Bách Niên
Lương Thành vương Cao Lượng Tần
Nhữ Nam vương Cao Ngạn Lý
Thủy Bình vương Cao Ngạn Đức
Thành Dương vương Cao Ngạn Cơ
Định Dương vương Cao Ngạn Khang
Nhữ Dương vương Cao Ngạn Trung

Tham khảo

 Bắc Tề thư, quyển 6.
 Bắc sử, quyển 7.
 Tư trị thông giám, các quyển 167, 168.

Người họ Cao tại Trung Quốc
Vua nhà Bắc Tề
Sinh năm 535
Mất năm 561


title: Hiếu Chiêu Đế

text:
Hiếu Chiêu Đế (chữ Hán: 孝昭帝) là thụy hiệu của một số vị quân chủ trong lịch sử khu vực Á Đông.

Danh sách
 Nhật Bản Hiếu Chiêu Thiên Hoàng
 Tây Hán Hiếu Chiêu Đế (thường gọi tắt là Chiêu Đế)
 Bắc Tề Hiếu Chiêu Đế Cao Diễn (trước kia từng làm Thường Sơn Hiếu Chiêu Vương)
 Minh Hiếu Chiêu Đế
 Việt Nam Quảng Nam quốc Nguyễn Hiếu Chiêu Đế (truy tôn, có các thụy hiệu khác như: Chiêu Công, Chiêu Vương và Hiếu Chiêu Vương)

Xem thêm
 Chiêu Hiếu Đế
 Hiếu Đế
 Chiêu Đế
 Chiêu Hầu
 Chiêu Vũ Đế
 Chiêu Vương
 Hiếu Chiêu hoàng hậu
 Hiếu Chiêu vương
 Chiêu Công
 Văn công
 Vũ Công

Thụy hiệu


title: Nhà thờ họ Đào (Ninh Bình)

text:
Nhà thờ họ Đào nằm ở thôn Đông Trang, xã Ninh An, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam. Đây là một di tích cấp quốc gia Việt Nam tại tỉnh Ninh Bình. Nhà thờ họ Đào Đông Trang cùng với nhà thờ họ Trương Việt Nam là những kiến trúc nhà thờ họ được biết đến rộng rãi ở Ninh Bình

Nguồn gốc dòng họ
Nguồn gốc họ Đào nằm ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định (có tài liệu ghi là nội trấn Thanh Hóa). Họ Đào Đông Trang có một trạng nguyên, là Đào Sư Tích và là cụ tổ của dòng họ này.

Đào Sỹ Từ là người có công cùng với cựu thần nhà Lê đưa Lê Trang Tông lên ngôi. Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều như: Đặc tiến phụ quốc thượng tướng quân, Trung quân đô đốc, Tước quận công. Vì có nhiều công lao phò vua nên sau khi mất được phong Thái Bảo huệ quốc công, bài vị được thờ cúng tại di tích.

Nối tiếp truyền thống cha anh, Đào Sỹ Kỳ (con cả của Đào Sỹ Từ), một người thông minh, tài giỏi, hết lòng vì dân vì nước. Ông được phong nhiều chức quan trọng: Tuyên lực công thần, Đặc tiến phụ quốc thượng tướng quân, Phủ tà đô đốc... và được ban thưởng 375 mẫu ruộng.

Tuấn mỹ hầu Đào Sỹ Hựu - cháu đích tôn Cống quận công Đào Sỹ Kỳ - là người có tài võ lược, từng phò giá Thanh Đô Vương Trịnh Tráng đánh giặc lập được nhiều công lớn, được phong chức Tả hiệu điểm, Điện tiền đô hiệu điểm,..... Ông được ban sắc chỉ cho thiết lập từ đường rộng 3 sào 10 thước tại bản quán để làm nơi thờ cúng lâu dài.

Kiến trúc
Nhà thờ nằm trên một khu đất cao, rộng khoảng 1000m2, quay hướng chính đông. Trước sân nhà thờ có hai cột đồng trụ (cao 3,7m), giữa là lối đi chính. Trong chính cung có long ngai và bài vị để thờ cúng và tưởng niệm một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thuộc dòng họ Đào qua các thời kì. Đây là di tích tập trung tương đối nhiều tư liệu quý, với nhiều nhân vật lịch sử thời Trần và thời hậu Lê ở tỉnh Ninh Bình.

Nhà thờ họ Đào Đông Trang hiện nay đang lưu giữ một số hiện vật quý: 10 đạo sắc phong, sắc có niên hiệu sớm nhất là năm thứ nhất, niên hiệu Đức Long (1629). Đặc biệt sắc phong năm thứ 6 niên hiệu Đức Long (1634). Cho đến nay, tại di tích nhà thờ vẫn còn giữ được nhiều tư liệu quý về thời Trần cũng như thời hậu Lê. Di tích còn là công trình kiến trúc với nghệ thuật kiến trúc truyền thống dân tộc, trong đó còn giữ gìn được nhiều di sản quý như: Gia phả, sắc phong, áo vua ban,... cần được bảo vệ và giữ gìn.

Thơ văn
Trước hai cột đồng trụ ở nhà thờ có câu:

Công nhận là di tích cấp quốc gia

Ngày 05 tháng 9 năm 1994, nhà thờ họ Đào đã được công nhận là di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia của Việt Nam

Nhà thờ họ Đào ở Hoa Lư, Ninh Bình là nhà thờ họ duy nhất tại tỉnh Ninh Bình được công nhận là di tích cấp quốc gia.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" ở Ninh An, báo Ninh Bình điện tử.

Xem thêm
 Đào Sư Tích
 Đền Đông Hội
 Đào (họ)
 Du lịch Ninh Bình
 Ninh An, Hoa Lư

Sơ khai kiến trúc
Di tích tại Ninh Bình
Nhà thờ họ Đào
Nhà thờ tại Ninh Bình


title: Urbain Le Verrier

text:
Urbain Jean Joseph Le Verrier (, 11 tháng 3 năm 1811 - 23 tháng 9 năm 1877) là nhà thiên văn học người Pháp. Ông là một trong hai người phát hiện Hải Vương tinh (người kia là John Couch Adams). Tên của ông được ghi trên tháp Eiffel.

Cuộc đời và sự nghiệp
Urbain Jean Joseph Le Verrier sinh vào năm 1811 tại Normandy trong một gia đình công chức nhỏ. Ông theo học tại trường Lycée Louis-le-Grand ở Paris và sau đó vào năm 1831 tại Trường Bách khoa Paris và được giữ để nghiên cứu khoa học và giảng dạy ở đó. Ông là người say sưa với việc tính toán chuyển động của các sao chổi và các hành tinh, đặc biệt là Thủy tinh (Mercure). Với những thành tựu đạt được trong nghiên cứu thiên văn học, ông trở thành viện sĩ Viện Hàn lâm Pháp khi đã bước sang tuổi 34. Sau khi tìm ra Hải Vương tinh, ông trở thành Giáo sư Đại học Sorbonne và được Napoléon III trao chức Giám đốc Đài quan sát Paris.

Vào thời kỳ bấy giờ, các nhà thiên văn học tranh luận sôi nổi về điều gì đã làm Sao Thiên Vương không phục tùng theo những định luật về chuyển động của các hành tinh của Johannes Kepler và không chịu chuyển động theo quy luật vạn vật hấp dẫn của Isaac Newton. Cụ thể là vị trí của Sao Thiên Vương trên bầu trời không bao giờ phù hợp với những tiên đoán dựa vào những phép tính của các nhà thiên văn lúc bấy giờ. Nhà khoa học trẻ Le Verrier đã bị cuốn hút bởi bí ẩn này và bắt tay vào nghiên cứu. Một số nhà thiên văn học cùng thời với ông đã dự đoán rằng Sao Thiên Vương đã chịu ảnh hưởng của lực hút từ Sao Mộc (Jupiter) hoặc Sao Thổ (Saturne) nên mới chuyển động như vậy. Le Verrier đã đưa ra một giả thuyết rất táo bạo rằng phải có một thiên thể nào đó chưa được biết tới ở gần Sao Thiên Vương tác động vào nó thì mới có kiểu chuyển động như vậy. Và thế là ông bắt tay vào tính toán suốt hai tuần trời liền với biết bao công thức khác nhau làm người ta chóng mặt nếu họ nhìn vào. Cuối cùng chỉ với các phép toán thuần túy, nhà khoa học Pháp đã xác nhận sự hiện diện của một hành tinh chưa được biết đến từ trước đó. Vào thời bấy giờ, đài Thiên văn Paris không đủ mạnh nên Le Verrier phải nhờ nhà thiên văn học Johann Gottfried Galle, người của Đài Thiên văn Berlin, quan sát vào vị trí mà nhà thiên văn học Pháp chỉ định trên bầu trời. Đó là ngày 23/9/1846, ngày mà Galle vui mừng thấy một hành tinh chưa được biết tên. Hành tinh mới này là Hải Vương tinh. Với thành công này, Le Verrier được mọi người chúc mừng bởi thành công rực rỡ. Cần phải biết rằng việc tìm một hành tinh mới thông qua tính toán là một việc không đơn giản tí nào, bởi nó chỉ có một ít dữ kiện từ những nhiễu loạn nào đó (cụ thể ở trường hợp này là nhiễu loạn trong chuyển động của Thiên Vương tinh) để có thể phỏng đoán và giải quyết vấn đề về sự hiện diện của nó, ngoài ra còn phải biết hành tinh mới này nặng bao nhiêu, quỹ đạo ra sao, khoảng cách tới Mặt Trời như thế nào. Trong khi đó, chỉ cần áp dụng các định luật của Kepler và Newton, người ta cũng dễ dàng tính ra ngày, giờ và tìm ra địa điểm xuất hiện nhật thực và nguyệt thực. Và Le Verrier tìm ra một hành tinh mới chỉ với đầu bút chì!

Chú thích

Tham khảo
 David Aubin, The Fading Star of the Paris Observatory in the Nineteenth Century: Astronomers' Urban Culture of Circulation and Observation. Osiris  18 (2003), 79–100.

 Le Verrier, Urbain (1835). Annales de Chimie et de Physique (Paris) 60: 174 – Chemical research of Le Verrier
 Fabien Locher, L’empire de l’astronome: Urbain Le Verrier, l’Ordre et le Pouvoir. Cahiers d’histoire. Revue d’histoire critique. 102, 2007, pp. 33–48.
 Fabien Locher, Le Savant et la Tempête. Étudier l’atmosphère et prévoir le temps au XIXe siècle, Rennes, Presses Universitaires de Rennes, Collection « Carnot », 2008.
 Dennis Rawlins (1999). Recovery of the RGO Neptune Papers. Adams' Final Prediction Missed by Over Ten Degrees. DIO, 9 (1), pp. 3–25.

Liên kết ngoài

 Le Verrier on the French 50 Franc banknote

 Obituary – Nature, 1877, vol. 16, page 453
 Interesting interview with M. LeVerrier, director of the Paris Observatory - New York Herald, 14 Apr 1877, p. 7

 Virtual exhibition on Paris Observatory digital library
 Le Verrier's works digitalized on Paris Observatory digital library

Chôn cất tại nghĩa trang Montparnasse
Cựu học sinh trung học Lycée Louis-le-Grand
Giáo sư Pháp
Giáo sư Đại học Paris
Người nhận Huy chương Copley
Nhà thiên văn học Pháp
Nhà thiên văn học Pháp thế kỷ 19
Nhà toán học Pháp thế kỷ 19
Sao Hải Vương
Sinh viên trường Bách khoa Paris
Ủy viên nước ngoài Hội Hoàng gia Luân Đôn
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển


title: Quả cầu Bloch

text:
Trong cơ học lượng tử, quả cầu Bloch là một biểu diễn hình học của các trạng thái lượng tử trong không gian Qubit.

Cơ học lượng tử được công thức hóa bằng toán học trong không gian Hilbert. Không gian của các trạng thái lượng tử trong một hệ lượng tử được cho bởi các không gian con một chiều của không gian Hilbert. Với một không gian Hilbert hai chiều, không gian của các trạng thái lượng tử được biểu diễn qua quả cầu Bloch.

Quả cầu Bloch là một quả cầu đơn vị, sao cho với mỗi cặp điểm đối cực tương ứng với cặp vector trực giao. Cực Bắc và cực Nam của quả cầu Bloch thường được chọn tương ứng với các vector cơ sở tiêu chuẩn. Các điểm trên bề mặt của quả cầu tương ứng với các trạng thái thuần, trong khi các điểm trong của quả cầu tương ứng với các trạng thái hỗn hợp.

Biểu diễn qubit bằng quả cầu Bloch

Điều kiện chuẩn hóa cho phép qubit được biểu diễn ở dạng tổng quát và tường minh hơn:

vớ các tham số  và  là các số thực. Giá trị pha toàn cục  không quan sát được nên có thể bỏ. Khi đó, biểu thức cho qubit có dạng:

Các tham số  và  xác định một điểm trên một quả cầu đơn vị 3 chiều, được gọi là quả cầu Bloch. Dễ dàng nhận thấy rằng có vô số tổ hợp giữa theta và phi nghĩa là sẽ có vô số điểm trên quả cầu.

Một điểm cần lưu ý là khi biểu diễn bằng quả cầu Bloch, những qubit nào trực giao với nhau thì vector bán kính của chúng đối song song với nhau. Đơn cử, các qubit  và  lần lượt được xác định tại điểm cực bắc và nam của quả cầu và chúng trực giao với nhau.

Tham khảo

Cơ học lượng tử


title: Team Silent

text:
Team Silent là một nhóm phát triển trực thuộc Konami Computer Entertainment Tokyo (KCET), chịu trách nhiệm phát triển bốn phiên bản Silent Hill đầu tiên do Konami hát hành từ năm 1999 đến 2004, riêng các phiên bản sau này của dòng game được phát triển bởi các công ty phương Tây bên ngoài như Climax Studios và Double Helix Games. Theo nhà soạn nhạc Akira Yamaoka, Team Silent bao gồm các nhân viên đã không thành công ở các dự án khác và ban đầu dự định rời khỏi công ty trước khi bản Silent Hill đầu tiên được thực hiện thì lại thành công ngoài mong đợi. Cũng theo họa sĩ bản Silent Hill Homecoming thì Team Silent cuối cùng đã bị chính Konami giải tán, bởi vì Konami muốn các nhà phát triển phương Tây tham gia vào việc phát triển các phiên bản tiếp theo của dòng game. KCET đã được sáp nhập vào công ty mẹ Konami vào tháng 4 năm 2005.

Những thành viên chủ chốt của Team Silent bao gồm:
Keiichiro Toyama: Giám đốc của Silent Hill. Đã rời khỏi nhóm để gia nhập hãng SCE Japan Studio và tạo ra dòng game Siren.
Masashi Tsuboyama: Giám đốc của Silent Hill 2, giám đốc nghệ thuật của Silent Hill 4.
Kazuhide Nakazawa: Giám đốc của Silent Hill 3. Về sau thì gia nhập hãng Kojima Productions.
Suguru Murakoshi: Giám đốc kịch nghệ của Silent Hill 2, đạo diễn kiêm viết kịch bản của Silent Hill 4. Về sau thì gia nhập hãng Kojima Productions.
Hiroyuki Owaku: Tác giả kịch bản của Silent Hill 2, Silent Hill 3 và đồng tác giả của Silent Hill.
Masahiro Ito: Thiết kế bối cảnh và quái vật của Silent Hill, giám đốc nghệ thuật và thiết kế quái vật của Silent Hill 2 và Silent Hill 3.
Akira Yamaoka: Giám đốc âm thanh của dòng game, nhà sản xuất Silent Hill 3 và Silent Hill 4. Đã rời khỏi Konami để gia nhập hãng Grasshopper Manufacture.
Gozo Kitao: Giám đốc sản xuất của Silent Hill, Silent Hill 2 và Silent Hill 3.
Akihiro Imamura: Nhà sản xuất của Silent Hill 2 và là nhà sản xuất phụ của Silent Hill 4.
Takayoshi Sato: Người dàn dựng CGI cho Silent Hill và Silent Hill 2. Đã rời khỏi nhóm để gia nhập hãng Virtual Heroes, Inc..

Tham khảo

Công ty trò chơi điện tử của Nhật Bản
Konami
Silent Hill
Công ty phát triển trò chơi điện tử


title: Tempeh

text:
Tempeh (; , ) hay tempê là một món ăn truyền thống bằng đậu nành xuất xứ từ Indonesia. Qua công thức lên men để đóng thành bánh, tempeh là thực phẩm đậu nành khá đặc biệt vì không thuộc nền văn hóa Tàu.

Tempeh phổ biến nhất trên đảo Java và là món ăn cung cấp chất đạm thay thế thịt, cá. Tương tự như đậu phụ nhưng tempeh dùng đậu nành nguyên hột nên giá trị dinh dưỡng cũng như khẩu vị khác món đậu phụ. So với đậu phụ, quá trình lên men dùng đậu nguyên hột của tempeh làm tăng lượng đạm, xơ cùng các sinh tố. Càng để lâu, tempeh càng chắc thịt và khẩu vị thêm đậm đà mùi men. Ngày nay tempeh được dùng nhiều nơi trên thế giới làm các món ăn chay.

Tham khảo

Ẩm thực Indonesia
Ẩm thực chay
Thực phẩm lên men
Văn hóa Java
Thực phẩm thuần chay


title: Gaspar do Amaral

text:
Gaspar do Amaral (cũng viết d'Amaral, sinh 1592 - mất 1645 hoặc 1646) là một giáo sĩ Dòng Tên người Bồ Đào Nha sang Việt Nam vào thời Trịnh-Nguyễn phân tranh. Ông được biết đến qua cuốn tự vị mà ông soạn, sau được giáo sĩ Đắc Lộ dùng tham khảo để hoàn chỉnh cách viết chữ Quốc ngữ.

Thân thế
Sanh ra tại Corvaceira, giáo phận Viseu, Bồ Đào Nha, ông nhập dòng Tên năm 1608 rồi được bổ dạy tiếng Latin ở Braga, Coimbra và Évora.

Năm 1623 ông xuất dương sang Ấn Độ rồi qua Macao. Từ đó ông đáp thuyền sang Việt Nam.

Hoạt động tại Việt Nam
Giáo sĩ Amaral sang đến Việt Nam vào Tháng 11 năm 1629, cập bến ở Đàng Ngoài và lên Thăng Long.

Trong bảy năm truyền giáo, ông rửa tội hơn 40.000 dân theo đạo. Ông thông thạo tiếng Việt và tiếng Nhật.

Cuốn tự vị của Amaral mang tên Diccionario da Lingua Annamitica là một bản viết tay nay đã thất truyền nhưng theo đó giáo sĩ Đắc Lộ đã dùng để dịch những danh từ mới trong những tư tưởng, giáo lý Công giáo sang tiếng Việt để truyền giáo. Cùng đóng góp với Amaral là giáo sĩ Antonio Barbosa. Amaral cũng soạn cuốn từ điển Việt-Bồ-La (Diccionário anamita-português-latim) mà cùng với từ điển Bồ-Việt của Barbosa đã được Đắc Lộ ghi nhận và dựa vào để soạn từ điển Việt-Bồ-La 1651 (Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum).

Chú thích

Tham khảo

Bài viết tương tự trực tuyến: Linh mục Gaspar d’Amaral viết chữ quốc ngữ mới

Liên kết ngoài

Tu sĩ Dòng Tên
Nhà truyền giáo tại Việt Nam
Người Bồ Đào Nha
Sinh năm 1592
Mất năm 1646
Chữ Quốc ngữ
Nam giới Bồ Đào Nha


title: Maria Sibylla Merian

text:
Maria Sibylla Merian (1647-1717) là một nhà tự nhiên học và họa sĩ khoa học, chuyên nghiên cứu cây cỏ và sâu bọ, đồng thời vẽ nên các bản vẽ rất chi tiết về chúng.

Cuộc đời và sự nghiệp
Maria sinh ngày 2 tháng 4 năm 1647 sinh tại Frankfurt (Đức), trong một gia đình người Thụy Sĩ. Cha bà là thợ khắc và là nhà xuất bản Matthaus Merianthe. Ông qua đời sau khi Maria sinh được ba năm. Năm 1651, mẹ của Maria kết hôn với họa sĩ Jacob Marrel. Chính người cha dượng Marrel đã hướng dẫn và khuyến khích Maria rèn luyện khả năng vẽ. Ở tuổi 13, Merian vẽ hình ảnh đầu tiên của côn trùng và thực vật từ mẫu vật mình đã bắt được.

Bà qua đời ngày 13 tháng 1 năm 1717 tại Amsterdam, Hà Lan.

Merian nghiên cứu quá trình thực chất biến đổi từ sâu róm thành bướm. Bà ghi lại quá trình biến đổi này, cùng với chi tiết quá trình kết kén và các loại thực vật mà sâu ăn, tất cả các bản vẽ và minh họa từng bước quá trình phát triển tập hợp thành một cuốn sách.

Chú thích

Tham khảo
 de Bray, Lys (2001). The Art of Botanical Illustration: A history of classic illustrators and their achievements. Quantum Publishing Ltd., London. ISBN 1-86160-425-4.
 Patricia Kleps-Hok: Search for Sibylla: The 17th Century's Woman of Today, U.S.A 2007, ISBN 1-4257-4311-0; ISBN 1-4257-4312-9.

 Helmut Kaiser: Maria Sibylla Merian: Eine Biografie. Artemis & Winkler, Düsseldorf 2001, ISBN 3-538-07051-2
 Uta Keppler: Die Falterfrau: Maria Sibylla Merian. Biographischer Roman. dtv, München 1999, ISBN 3-423-20256-4 (Nachdruck der Ausgabe Salzer 1977)
 Charlotte Kerner: Seidenraupe, Dschungelblüte: Die Lebensgeschichte der Maria Sibylla Merian. 2. Auflage. Beltz & Gelberg, Weinheim 1998, ISBN 3-407-78778-2
 Dieter Kühn: Frau Merian! Eine Lebensgeschichte. S. Fischer, Frankfurt 2002, ISBN 3-10-041507-8
 Inez van Dullemen: Die Blumenkönigin: Ein Maria Sybilla Merian Roman. Aufbau Taschenbuch Verlag, Berlin 2002, ISBN 3-7466-1913-0
 Kurt Wettengl: Von der Naturgeschichte zur Naturwissenschaft - Maria Sibylla Merian und die Frankfurter Naturalienkabinette des 18. Jahrhunderts. Kleine Senckenberg-Reihe 46: 79 S., Frankfurt am Main 2003
 Kim Todd: Chrysalis: Maria Sibylla Merian and the Secrets of Metamorphosis. Harcourt, USA, 2007. ISBN 0-15-101108-7.
Ella Reitsma: "Maria Sibylla Merian & Daughters, Women of Art and Science" Waanders, 2008. ISBN 978-90-400-8459-1.
Davis, Natalie Zemon. Women on the Margins: Three Seventeenth-Century Lives. Cambridge: Harvard UP, 1995, pp. 140–202.
Reidell, Heidi. "A Study of Metamorphosis." Américas Magazine. March–April 2008, pp. 28–35.

Liên kết ngoài

Metamorphosis Insectorum Surinamensium:
Metamorphosis insectorum Surinamensium images
Online version of Metamorphosis insectorum Surinamensium from GDZ
[http://contentdm.lindahall.org/cdm/compoundobject/collection/nat_hist/id/1049/rec/1  Metamorphosis Insectorum Surinamensium (1705)] - digital facsimile, Linda Hall Library
Other
vídeo de imágenes de su trabajo
German Language Site on Maria with Music and a lot of images
Online version of Over de voortteeling en wonderbaerlyke veranderingen der Surinaemsche Insecten from GDZ
Online version of Erucarum ortus, alimentum et paradoxa metamorphosis from GDZ
Online version of De Europische Insecten
The Flowering Genius of Maria Sibylla Merian Ingrid Rowland on Merian from The New York Review of Books
Der Raupen wunderbare Verwandlung...images
Gaedike, R.; Groll, E. K. & Taeger, A. 2012: Bibliography of the entomological literature from the beginning until 1863: online database - version 1.0 - Senckenberg Deutsches Entomologisches Institut.

Nhà nghiên cứu thiên nhiên
Nữ giới Thụy Sĩ
Nữ giới Đức
Mất năm 1717
Nhà thực vật học Thụy Sĩ


title: Thiên tài Quảng cáo Lee Tae-baek

text:
Thiên tài Quảng cáo Lee Tae-baek () là bộ phim truyền hình Hàn Quốc sản xuất năm 2013 với sự tham gia diễn xuất của Jin Goo, Park Ha-seon, Jo Hyeon-jae và Han Chae-young. Bộ phim lên sóng trên kênh KBS2 từ ngày 4/2 đến ngày 26/3/2013.

Nhân vật chính được thiết kế dựa trên hình mẫu chính trong tác phẩm "Thiên tài Quảng cáo Lee Jae-seok" của tác giả, nhả hoạt động xã hội Jeski (tên thật là Jaeseok Lee).

Cốt truyện
Bộ phim xoay quanh thế giới của nền công nghiệp quảng cáo, miêu tả chân thực về cuộc sống, niềm đam mê công việc và tình yêu của những người theo đuổi lĩnh vực này.

Nội dung câu chuyện xuyên suốt quá trình thành danh của Lee Tae-baek, một chàng thanh niên đã nỗ lực vượt bậc để vượt qua trở ngại từ những năm tháng trung học, và sau này trở thành nhà quảng cáo hàng đầu.

Diễn viên

Diễn viên chính
 Jin Gu vai Lee Tae-baek : Thiên tài tạo hình có tinh thần thép
 Park Ha-seon vai Baek Ji-yoon : Người viết bài quảng cáo có cảm thụ tuyệt vời
 Jo Hyeon-jae vai Addie Kang : Chiến lược gia kiệt xuất
 Han Chae-young vai Go A-ri  / Go Bok-hui: Khả năng giao tiếp, đàm phán đầy thu hút
Lee Sae-rom vai Go Bok-hui  lúc nhỏ

Diễn viên phụ
 Go Chang-seok vai Ma Jin-ga
 Kwak Hui-seong vai Ma I-chan
 Ah Young vai Gong Seon-hye
 Bang Dae-han vai Hat-san
 Choi Jeong-woo vai Kang Han-cheol
 Lee Hae-young vai Hwang Jeon-mu
 Hong Ji-min vai Lee Eun-hui
 Sin Seung-hwan vai Sin Dong-hun
 Lee Jeong-gil vai Kim Jong-wook
 Yang Hui-yun vai Jang Min-a
 Han Seon-hwa vai Lee So-ran
 Jeong Young-sook vai Ji Kwan-sun

Thông số người xem

Nhạc phim
 Part.1
 Just A Man In Love (TOXIC)
 Part.2
 Love Afternoon (Urban Zakapa)
 Part.3
 Never Cry (E.D.E.N)
 Part.4
 Cold Coffee (Voice Man)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ trên KBS Website
 Trang chủ trên KBS World Website

 Trailer của phim

Phim truyền hình Hàn Quốc ra mắt năm 2013
Chương trình truyền hình tiếng Triều Tiên
Phim truyền hình KBS, Hàn Quốc


title: Họ Điền thay Tề

text:
Họ Điền thay Tề (chữ Hán: 田氏代齐, Điền thị đại Tề) là sự kiện lịch sử xảy ra và kéo dài từ cuối thời Xuân Thu đến đầu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc, với kết quả cuối cùng là họ Điền chiếm quyền hành ở nước Tề và đến năm 386 TCN Chu An vương chính thức thừa nhận Điền Hòa làm chư hầu, nước Tề của họ Khương chính thức tuyệt tự và thay vào đó, họ Điền lên nắm quyền thống trị ở nước Tề.

Nguồn gốc họ Điền

Theo Sử ký, thủy tổ họ Điền là Điền Hoàn (hay Quy Hoàn, Trần Hoàn), vốn là công tử nước Trần, con của Trần Lệ công. Năm 705 TCN, lúc Điền Hoàn chào đời, thái sử nhà Chu là Phùng Chu đi sang nước Trần, được Trần Lệ công đón tiếp và nhờ Phùng Chu bói giúp về tương lai của Hoàn. Phùng Chu bói được một quẻ nói ngày sau Hoàn sẽ làm quan ở một nước của họ Khương, lợi dụng thế lực ở đó để chiếm lấy nước đó.

Sau khi vua cha Trần Lệ công qua đời, Điền Hoàn không được nối ngôi mà ngôi vua thuộc về người anh họ là Lâm, tức Trần Trang công. Trần Trang công phong Điền Hoàn làm đại phu nước Trần.

Trần Trang công qua đời, em là Trần Tuyên công lên nối ngôi. Trần Tuyên công lập con lớn là Ngự Khấu làm thế tử. Điền Hoàn cũng là người cùng phe cánh với Ngự Khấu. Nhưng sau đó Tuyên công lấy người vợ thứ sinh được con trai khác là Khoản, rất được yêu quý. Năm 672 TCN, Trần Tuyên công giết thế tử Ngự Khấu để lập Khoản làm thế tử. Điền Hoàn năm đó 33 tuổi – chạy sang nước Tề nương nhờ Tề Hoàn công đang làm bá chủ chư hầu. Tề Hoàn công thu dụng Hoàn, cho làm quan ở đất Điền, trở thành thủy tổ của họ Điền. Tề Hoàn công muốn phong Điền Hoàn làm khanh nhưng Điền Hoàn không dám nhận, chỉ nhận chức công chánh.

Thu phục lòng dân

Điền Hoàn làm quan ăn lộc ở đất Điền, được tôn là Điền Kính Trọng, con cháu nối đời được hưởng. Đến đời cháu bốn đời là Điền Vô Vũ, cùng các họ đại phu Cao, Loan, Bão tiêu diệt kẻ giết vua là Khánh Phong, lập công lớn. Con Điền Vô Vũ là Điền Khất, làm đại phu dưới thời Tề Cảnh công, được trọng dụng. Điền Khất ra sức thu phục lòng dân. Ông thường hay bỏ tiền ra phát thóc cho dân bằng cái đấu lớn, nhưng chỉ thu thóc bằng cái đấu nhỏ, lại thường xuyên giúp đỡ dân, nên được kính phục. Đại phu Án Anh nhiều lần khuyên can Tề Cảnh công, khuyên vua Tề đề phòng họ Điền lớn mạnh nhưng Cảnh công không nghe.

Năm 493 TCN, họ Phạm và họ Trung Hàng nước Tấn tranh chấp quyền lực với 4 họ thượng khanh khác, sai người sang Tề xin lương thực. Điền Khất xin Tề Cảnh công giúp thóc cho hai nhà.

Tranh chấp với các họ đại phu

Tề Cảnh công có một người vợ lẽ là Nhuế Cơ, sinh con nhỏ là Khương Đồ. Cảnh công yêu quý Khương Đồ, muốn lập làm thế tử.

Mùa thu năm 490 TCN, Tề Cảnh công ốm nặng, lệnh cho đại phu họ Cao và họ Quốc giúp Khương Đồ làm vua và đuổi những người con lớn sang đất Lai. Sau đó Tề Cảnh công qua đời. Khương Đồ lên nối ngôi, tức là Tề An Nhũ Tử.

Khương Đồ chỉ được sự giúp đỡ của hai nhà Cao, Quốc. Điền Khất muốn lật đổ An Nhũ Tử và hai họ Cao, Quốc để thâu tóm quyền lực, bèn gièm pha chia rẽ khiến cho các đại phu ghét họ Cao và họ Quốc. Ông cho đón một người con khác của Tề Cảnh công là Dương Sanh đã trốn sang nước Lỗ về nối ngôi, bèn sai sứ đón Dương Sanh về. Sau đó Điền Khất mang công tử Dương Sinh về nước giấu trong nhà và triệu Bão Mục tới, ép phải đồng mưu lập vua mới.

Thuyết phục được họ Bão, Điền Khất bèn cùng Bão Mục tấn công vào cung. Cao Chiêu tử mời Quốc Huệ tử tới giúp mình. Quân Điền Khất bèn truy kích Quốc Huệ tử. Quốc Huệ tử phải giết Cao Chiêu tử rồi trốn sang nước Cử, còn Tề An Nhũ tử bị mang tới ấp Thai giết chết

Điền Khất lập Dương Sanh lên làm vua, tức Tề Điệu công, còn mình thì lên làm tướng quốc, đảm đương chính sự nước Tề.

Chiếm quyền nước Tề

Năm 485 TCN, Điền Khất chết, con là Điền Hằng lên thế tập. Bão Mục vốn bất bình với Tề Điệu công, bị vua Tề giết chết. Con Bão Mục oán Điệu công, bèn giết chết ông rồi chạy sang nước Ngô.

Con Tề Điệu công là Khương Nhâm lên nối ngôi tức Tề Giản công. Tề Giản công nhớ ơn Hám Chỉ theo giúp khi lưu vong, bèn cho Hám Chỉ vào triều nắm trọng trách. Điều đó khiến Điền Hằng không bằng lòng.

Điền Hằng mưu trừ họ Hám để nắm toàn quyền. Năm 481 TCN, Điền Hằng cùng các anh em mang quân đến cung vua. Hám Chỉ mang quân tới đánh, bị Điền Hằng đánh bại, phải chạy sang Phong Khâu. Người Phong Khâu giết chết Hám Chỉ.

Tề Giản công chạy đến Từ châu thì bị quân Điền Hằng đuổi bắt được và bị giết chết tại Từ châu. Ông ở ngôi 4 năm. Điền Hằng lập em ông là Khương Ngao lên nối ngôi, tức là Tề Bình công. Từ đó họ Điền nắm toàn quyền chính sự ở nước Tề.

Điền Hằng tự ý cắt đất An Bình về phía đông làm ấp riêng.

Điền Hằng chọn con gái nước Tề hơn trăm người vào hậu cung, cho khách tự do ra vào nhà không cấm cản. Ông có hơn 70 người con trai, làm họ Điền nhanh chóng cường thịnh.

Điền Hằng qua đời, con là Điền Bàn lên thế tập làm tướng nước Tề. Cùng thời gian đó, ở nước Tấn, ba nhà Hàn-Ngụy-Triệu tiêu diệt họ Trí, chiếm quyền ở nước Tấn. Điền Bàn sai sứ sang kết giao với ba nhà, thường xuyên qua lại, lại phong cho anh em tất cả làm đại phu, cùng nhau chiếm gần hết nước Tề.

Thành lập Điền Tề

Năm 404 TCN, cháu nội Điền Bàn là Điền Hòa lên thế tập. Quyền hành nước Tề đã lọt vào tay họ Điền, tới thời Tề Khang công làm vua chỉ có hư vị. Họ Điền cùng ba họ Hàn, Triệu, Ngụy nước Tấn cắt đất tự nắm quyền hành để chuẩn bị xưng làm chư hầu.

Tề Khang công lên ngôi không quan tâm đến chính sự. Năm 391 TCN, Điền Hòa muốn xưng chư hầu, nên dời Tề Khang công ra bờ biển phía đông. Năm 386 TCN, Điền Hòa hội với Ngụy Văn hầu ở Trọc Trạch, nhờ vua Ngụy nói tốt cho mình trước mặt Chu An vương để vua Chu phong mình làm chư hầu. Được sự đồng ý của nhà Chu, Điền Hòa chính thức trở thành chư hầu, kết thúc sự cai trị của họ Khương và đánh dấu sự kiện họ Điền lên lãnh đạo ở nước Tề.

Tề Khang công sống tới năm 379 TCN thì mất. Họ Điền thu lại ấp phong nhập vào đất của mình. Họ Khương từ đó chính thức tuyệt tự.

Xem thêm
Điền Hoàn
Khương Tề
Điền Tề
Điền Hằng

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Tề Thái công thế gia
Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 5, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Nước Tề


title: Soyuz TMA-08M

text:
Soyuz TMA-08M là một chuyến bay vũ trụ đến Trạm Vũ trụ Quốc tế vào năm 2013. Chuyến bay này đưa các thành viên của đoàn Expedition 35 đến ISS. Soyuz TMA-08M là chuyến bay thứ 117 của tàu vũ trụ Soyuz kể từ chuyến bay đầu tiên của nó vào năm 1967.

Tàu Soyuz TMA-08M sử dụng kế hoạch bay đến ISS mới, chỉ mất khoảng 6 giờ kể từ khi phóng đến lúc kết nối với trạm, so với kế hoạch bay cũ kéo dài 2 ngày. Kế hoạch bay mới này trước đó được thử trên chuyến bay của tàu vận tải Progress M-16M và M-17M.

Phi hành đoàn

Phi hành đoàn dự phòng

Tham khảo


title: Nogizaka Haruka no Himitsu

text:
Nogizaka Haruka no Himitsu (乃木坂春香の秘密, のぎざかはるかのひみつ) là loạt light novel do Igarashi Yūsaku thực hiện và Shaa minh họa. Tiểu thuyết ban đầu được đăng trên tại chí Dengeki hp của MediaWorks vào ngày 18 tháng 6 năm 2004. Sau đó phát hành thành các bunkobon từ ngày 10 tháng 10 năm 2004 đến ngày 10 tháng 7 năm 2012. Cốt truyện xoay quanh hai người bạn là Ayase Yūto và Nogizaka Haruka, Yūto là một nam sinh trung học bình thường còn Haruka là một nữ sinh xinh đẹp, thông minh và giàu có được mến mộ. Cả hai vô tình gặp nhau trong thư viện và Yūto biết sở thích bí mật của Haruka là cô rất thích xem anime và manga cũng như là một otaku, Yūto hứa giữ bí mật việc này với Haruka và cả hai trở thành bạn cũng như qua thời gian và cùng vượt qua các sự kiện tình cảm bắt đầu nảy sinh giữa hai người.

Tiểu thuyết đã được chuyển thể thành các phương tiện truyền thông khác. Miyama Yasuhiro đã thực hiện chuyển thể manga của loạt tiểu thuyết và đăng trên tạp chí Dengeki Moeoh từ tháng 10 năm 2006 đến tháng 8 năm 2010. Studio Barcelona thì thực hiện hai bộ chuyển thể anime, bộ đầu tiên phát sóng từ ngày 03 tháng 7 đến ngày 25 tháng 9 năm 2008, bộ thứ hai có tựa Nogizaka Haruka no Himitsu: Purezza phát óng từ ngày 06 tháng 10 đến ngày 22 tháng 12 năm 2009, ngoài ra hãng cũng thực hiện một bộ OVA gồm 4 tập phát hành trong 4 tháng từ ngày 20 tháng 8 đến ngày 25 tháng 11 năm 2012. Hãng Vridge thì phát triển hai chuyển thể visual novel của tiểu thuyết và ASCII Media Works phát hành.

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện

Nhân vật

Chính
Ayase Yūto (綾瀬 裕人, あやせ ゆうと)

Nogizaka Haruka (乃木坂 春香, のぎざか はるか)

Amamiya Shiina (天宮 椎菜, あまみや しいな)

Nogizaka Mika (乃木坂 美夏, のぎざか みか)

Nhà Nogizaka
Nogizaka Gentō (乃木坂 玄冬, のぎざか げんとう)

Nogizaka Akiho (乃木坂 秋穂, のぎざか あきほ)

Nogizaka Ōki (乃木坂 王季, のぎざか おうき)

Heizō・Sebastian・Sakurazaka (平蔵・セバスチャン・桜坂, へいぞう・セバスチャン・さくらざか)

Người giúp việc nhà Nogizaka
Sakurazaka Hazuki (桜坂 葉月, さくらざか はづき)

Sakurazaka Yōko (桜坂 葉子, さくらざか ようこ)
Nanashiro Nanami (七城 那波, ななしろ ななみ)

Kusumoto Minamo (楠本 水面, くすもと みなも)

Yukinohara Maria (雪野原 鞠愛, ゆきのはら まりあ)

Nagikawa Koayu (凪川 小鮎, なぎかわ こあゆ)

Rokujō Ayame (六条 菖蒲, ろくじょう あやめ)

Rokujō Sara (六条 沙羅, ろくじょう さら)

Rokujō Juri (六条 樹里, ろくじょう じゅり)

Arisutia＝Rein (アリスティア＝レイン)

Munakata Rio (宗像 理緒, むなかた りお)

Hinasaki Iwai (雛咲 祝, ひなさき いわい)

Adachigahara-mei(安達ヶ原 芽衣, あだちがはら めい)

Nhà Ayase
Ayase Ruko (綾瀬 ルコ, あやせ ルコ)

Ayase Kunisada (綾瀬 国貞, あやせ くにさだ)
Ayase Ruriko (綾瀬 瑠璃子, あやせ るりこ)

Trong trường
Kamishiro Yukari (上代 由香里, かみしろ ゆかり)

Asakura Nobunaga (朝倉 信長, あさくら のぶなが)

Nagai (永井, ながい)

Takenami (竹浪, たけなみ)

Ogawa (小川, おがわ)

Asahina Mai (朝比奈 麻衣, あさひな まい)

Sawamura Ryōko (澤村 良子, さわむら りょうこ)

Sendai Keiji (千代 啓二, せんだい けいじ)

Yatsusaki Setsuna (八咲 せつな, やつさき せつな)

Tennōji Tōka (天王寺 冬華, てんのうじ とうか)

Sawakita Sachiko (澤北 幸子, さわきた さちこ)
Sasaoka Shūto (佐々岡 修斗, ささおか しゅうと)
Ogasawara Takashi (小笠原 孝, おがさわら たかし)

Sumitomo Miya (住友 美弥, すみとも みや)
Orikawa Tomoe (織川 巴, おりかわ ともえ)
Imperial・Guard （インペリアル・ガード）
Tanabe Shigeo (田鍋 繁夫, たなべ しげお)

Nhà Tennōji
Koinugawa Mudō (小犬川 無道, こいぬがわ むどう)

Tennōji Tenzen (天王寺 天膳, てんのうじ てんぜん)
Tennōji Setsugetsuka (天王寺 雪月花, てんのうじ せつげつか)

Trường của Mika
Tōgasaki Eri (塔ヶ崎 エリ, とうがさき エリ)

Hatsuse Hikaru (初瀬 光, はつせ ひかり)

Fujinomiya Miu (藤ノ宮 美羽, ふじのみや みう)

Ōoku Madoka (大奥 まどか, おおおく まどか)

Futaba Jogakuin no Keibīn (双葉女学院の警備員)

Hãng Three Piece Productions
Himemiya Miran (姫宮 みらん, ひめみや みらん)

Kayahara Yayoi (茅原 弥生, かやはら やよい)

Kobayakawa Nozomi (小早川 希美, こばやかわ のぞみ)

Iwaki Tsukasa (岩城 つかさ, いわき つかさ)
Nonowara Nono (野乃原 野乃, ののはら のの)

Quán trọ nhà Nanashiro
Nanashiro Nanase (七城 那奈瀬, ななしろ ななせ)

Yachiyo Hina (八千代 日菜, やちよ ひな)

Nhà Amamiya
Amamiya Yoshiyuki (天宮 好幸, あまみや よしゆき)
Amamiya Yurie (天宮 百合恵, あまみや ゆりえ)
Amamiya Yūri (天宮 悠里, あまみや ゆうり)
Amamiya Kōichi (天宮 幸一, あまみや こういち)
Amamiya Mitsuba (天宮 三葉, あまみや みつば)
Amamiya Yoshio (天宮 義男, あまみや よしお)
Amamiya Nanako (天宮 菜々子, あまみや ななこ)
Shiina no sofu (椎菜の祖父)

Nocturne Jogakuin Lacrosse
Haruna (春琉奈, はるな)

Miruka (美瑠夏, みるか)

Kuzuwa (樟葉, くずは)

Nanao (那奈緒, ななお)

Shīno (椎乃, しいの)

Mizuki sensei (みずき先生)

Bach sensei (バッハ先生)
Emmanuel (エマヌエル)

Yūki (裕樹, ゆうき)

Alias (アリアス)

Khác
Asakura Mahiro (朝倉 真尋, あさくら まひろ)
Shute Sutherland (シュート・サザーランド)

Connelly Sutherland (コネリー・サザーランド)

Kitakaze Minami (北風 美南, きたかぜ みなみ)
Takamagahara Sayo (高天原 小夜, たかまがはら さよ)
Toyohira Misato (豊平 美郷, とよひら みさと)
Ichinose Hana (市ノ瀬 華, いちのせ はな)
Tateno Maiwa (立野 舞葉, たての まいは)
Narayama Yoshika (平城山 芳香, ならやま よしか)

Kashiwabara Yuka (柏原 有佳, かしわばら ゆか)

Yamatokoizumi Momoka (大和小泉 桃花, やまとこいずみ ももか)

Chỉ nhắc đến hay xuất hiện thoáng qua
Dojikko Aki-chan (ドジっ娘アキちゃん)

Damemmusume Megu-chan (ダメっ娘メグちゃん)
Ken-kun (ケンくん)
Princess Nao-chan (プリンセスナオちゃん)

Nhân vật có thật
Shaa (しゃあ)
Noto Mamiko (能登 麻美子, のと まみこ)

Gotō Mai (後藤 麻衣, ごとう まい)

Shimizu Kaori (清水 香里, しみず かおり)

Ueda Kana (植田 佳奈, うえだ かな)

Satō Rina (佐藤 利奈, さとう りな)

Matsukimi Yu (松来 未祐, まつき みゆ)
Pollini (ポリーニ)
Igarashi Yūsaku (五十嵐 雄策, いがらし ゆうさく)

Trò chơi điện tử
Otaru Rio (小樽 利緒, おたる りお)

Fukayama Ayane (深山 彩音, ふかやま あやね)

Hasebe Hayato (長谷部 隼人, はせべ はやと)

Hasebe Shunji (長谷部 俊治, はせべ しゅんじ)

Truyền thông

Light novel
Loạt light novel do Igarashi Yūsaku thực hiện và Shaa minh họa. Tiểu thuyết ban đầu được đăng thử trên tại chí Dengeki hp của MediaWorks từ ngày 18 tháng 6 năm 2004. Sau đó ASCII Media Works đã tiến hành tập hợp các chương lại và phát hành thành các bunkobon dưới nhãn Dengeki Bunko từ ngày 10 tháng 10 năm 2004 và tập cuối phát hành vào ngày 10 tháng 7 năm 2012 với 16 tập.

Manga
Miyama Yasuhiro đã thực hiện chuyển thể manga của loạt tiểu thuyết và đăng trên tạp chí manga dành cho seinen là Dengeki Moeoh từ tháng 10 năm 2006 đến tháng 8 năm 2010 với 24 chương. ASCII Media Works cũng đã tập hợp các chương lại và phát hành thành 4 tankōbon với nhãn Dengeki Comics.

Sách
ASCII Media Works đã phát hành một quyển sách hướng dẫn có tên Nogizaka Haruka Gazente (乃木坂春香ガ全テ) vào ngày 20 tháng 11 năm 2009. Sách có các thông tin chưa từng được giới thiệu của các nhân vật, một số mẫu truyện ngắn cùng các hình ảnh.

Radio Internet
Chương trình phát thanh trên mạng có tựa Nogizaka Mika no Mai Fair Radio! (乃木坂美夏の麻衣ふぇあれいでぃお!) đã được thực hiện và phát từ ngày 11 tháng 4 năm 2008 đến ngày 27 tháng 2 năm 2009 trên trang mạng của bộ anime tổng cộng 48 chương trình với 44 chương trình bình thường và 4 chương trình đặc biệt. Sau đó là chương trình có tựa Nogizaka Mika no Mai Fair Radio! Nekusuto~tsu!! (乃木坂美夏の麻衣ふぇあれいでぃお! ねくすとっ!!) cũng đã được thực hiện và phát từ ngày 06 tháng 3 năm 2009 đến ngày 30 tháng 4 năm 2010 trên trang mạng của bộ anime tổng cộng 47 chương trình.

Hai chương trình này có mục đích giống nhau là hỗ trợ cho hai bộ anime tương ứng, trò chuyện với các nhân vật như khách mời của cả anime và trò chơi điện tử cùng một số chương trình drama...

Anime
Studio Barcelona đã thực hiện hai chuyển thể anime của loạt tiểu thuyết và phát sóng phát sóng từ ngày 03 tháng 7 đến ngày 25 tháng 9 năm 2008 tại Nhật Bản với 12 tập trên kênh TV Kanagawa và Chiba TV, sau đó là các kênh TV Saitama, Yomiuri Telecasting Corporation, Chukyo TV và AT-X. Mighty Media đã đăng ký bản quyền phân phối tại Đài Loan.

Barcelona cũng thực hiện bộ anime thứ hai có tựa Nogizaka Haruka no Himitsu Purezza♪ (乃木坂春香の秘密 ぴゅあれっつぁ♪) và phát sóng từ ngày 06 tháng 10 đến ngày 22 tháng 12 năm 2009 với 12 tập trên kênh Tokyo MX và Yomiuri Telecasting Corporation, sau đó là AT-X và TV Kanagawa.

Ngoài ra hãng cũng thực hiện một bộ OVA có tựa Nogizaka Haruka no Himitsu Finale♪ (乃木坂春香の秘密 ふぃな～れ♪) gồm 4 tập phát hành trong 4 tháng, với 2 lần phát hành, mỗi lần phát hành hai tập từ ngày 20 tháng 8 đến ngày 25 tháng 11 năm 2012.

Trò chơi điện tử
Vridge đã phát triển chuyển thể visual novel cho hệ PlayStation 2 có tựa Nogizaka Haruka no Himitsu: Hajimemashita (乃木坂春香の秘密 こすぷれ、はじめました♥) của tiểu thuyết và ASCII Media Works phát hành vào ngày 25 tháng 9 năm 2008. Trò chơi cho phép người chơi mặc các trang phục của các nhân vật trong các tác phẩm khác do ASCII Media Works phát hành như Shakugan no Shana, Ōkami to Kōshinryō, Toaru Majutsu no Index và CLANNAD.

Một trò chơi tập hợp nhiều tựa tác phẩm khác nhau có tựa Dengeki Gakuen RPG Cross of Venus (電撃学園RPG Cross of Venus) thuộc thể loại hành động nhập vai cho hệ Nintendo DS được thực hiện để phát hành trong buổi lễ kỷ niệm thứ 15 của Dengeki vào ngày 19 tháng 3 năm 2009. Các nhân vật nữ chính trong 8 tựa tác phẩm như Toaru Majutsu no Index, Shakugan no Shana... và tất nhiên trong đó có cả Nogizaka Haruka no Himitsu đều xuất hiện trong trò chơi cộng thêm hai nhân vật của chính trò chơi.

Vridge cũng đã phát triển một phiên bản nối tiếp nhưng cho hệ PlayStation Portable có tựa Nogizaka Haruka no Himitsu: Dōjinshi Hajimemashita (乃木坂春香の秘密 同人誌はじめました♥) phát hành vào ngày 26 tháng 2 năm 2010. ban đầu trò chơi chia thành 5 phần riêng biệt nhưng sau đó bản tổng hợp 5 phần này đã phát hành vào ngày 28 tháng 10 năm 2010.

Drama CD
Geneon Universal Entertainment đã phát hành hai đĩa drama CD có tựa Nogizaka Haruka no Himitsu Drama CD (乃木坂春香の秘密ドラマCD) vào ngày 21 tháng 11 và 26 tháng 12 năm 2008. Hai đĩa mỗi đĩa chứa hai đoạn drama mới cùng một bài hát mới do các nhân vật trình bày.

Âm nhạc
Bộ anime đầu có hai bài hát chủ đề, một mở đầu và một kết thúc. Bài hát mở đầu có tựa Tomadoi Bitter Tune được trình bày bởi Milan Himemiya và Chocolate Rockers, bài hát kết thúc có tựa Hitosashiyubi Quiet! do nhóm N's trình bày, hai đĩa đơn chứa hai bài hát đã phát hành vào ngày 23 tháng 7 năm 2008. Album chứa các bản nhạc dùng trong bộ anime đầu đã phát hành vào ngày 26 tháng 9 năm 2008. Bốn album chưa các bài hát do các nhân vật trình bày đã phát hành làm hai lần, mỗi lần hai album vào ngày 28 tháng 8 và ngày 26 tháng 9 năm 2008.

Bộ anime thứ hai cũng có hai bài hát chủ đề, một mở đầu và một kết thúc. Bài hát mở đầu có tựa Chōhatsu Cherry Heart (挑発 Cherry Heart) do Milan Himemiya và Chocolate Rockers trình bày, bài hát kết thúc có tựa Himitsu Suishō! Uruto Love (秘密推奨！うるとLOVE) do nhóm N's trình bày, hai đĩa đơn chứa hai bài hát đã phát hành vào ngày 23 tháng 10 năm 2009. Ba album chứa các bài hát do các nhân vật trình bày đã phát hành vào ngày 26 tháng 11, ngày 23 tháng 12 năm 2009 và ngày 26 tháng 2 năm 2010. Ngoài ra các bài hát trong bộ anime do nhóm N's trình bày cũng được phát hành chung với hai album nhỏ chứa một số bài hát của nhóm.

Bộ OVA có hai bài hát chủ đề, một mở đầu và một kết thúc. Bài hát mở đầu có tên Happy End wa Himitsu (Himitsu Chu) (ハッピィエンドは秘密（ひみちゅ）), bài hát kết thúc có tên Bye Bye☆Daisakusen (バイバイ☆大作戦) cả hai đều do nhóm N's trình bày. Hai bài hát đã phát hành cùng một số đoạn drama trong đĩa đính kèm phiên bản giới hạn của hộp BD/DVD đầu của bộ OVA vào ngày 29 tháng 8 năm 2012.

Đón nhận

Mainichi Shimbun đã thông báo là tính đến tháng 1 năm 2008 thì 700.000 bản của bảy tập tiểu thuyết đầu đã được tiêu thụ.

Liên kết ngoài
Nogizaka Haruka no Himitsu at ASCII Media Works
Anime official website
Visual novels official website

Manga năm 2006
Trò chơi điện tử năm 2008
Anime năm 2008
Anime năm 2009
Anime năm 2012
Visual novel
Anime và manga harem
Light novel
Manga dài tập
Bishōjo game
Seinen manga
Trò chơi điện tử năm 2010
Dengeki Comics
Trò chơi điện tử lãng mạn

Trò chơi PlayStation 2

Trò chơi PlayStation Portable


title: Fujiwara Cocoa

text:
, phương tiện tiếng Anh thường viết thành Cocoa Fujiwara, là một nữ tác giả manga và họa sĩ minh họa người Nhật, nguyên quán tại Fukuoka, Nhật Bản. Những tác phẩm nổi tiếng của cô bao gồm dear và Inu x Boku SS.

Tiểu sử
Fujiwara Kokoa sinh ngày 28 tháng 4 năm 1983 ở thành phố Kitakyūshū, tỉnh Fukuoka, Nhật Bản. Cô sáng tác truyện tranh từ khá sớm. Năm 1998, lúc mới 14 tuổi, Fujiwara nhận được giải thưởng trong một cuộc thi sáng tác manga do Tập đoàn Enix (nay là Square Enix) tổ chức; cô tham dự bằng bút danh "Fujiwara Milk". Tác phẩm đầu tay của cô, CALLING, được đăng trên nguyệt san Monthly Gangan Wing số tháng 3 năm 1999. Fujiwara quyết định không tiếp tục học lên cấp 3 để dành nhiều thời gian chuyên tâm hơn vào sự nghiệp vẽ manga mà cô theo đuổi cả đời. Cô tiếp tục sáng tác các tác phẩm Watashi no Ookami-san và Watashi no Ookami-san - THE OTHER SIDE OF LYCANTHROPE, chúng được đăng trong một tuyển tập truyện ngắn. Sau đó, Fujiwara Kokoa cho ra lò loạt manga dài tập dear, đăng trên Monthly Gangan Wing từ tháng 8 năm 2002 đến tháng 1 năm 2008, về sau được tập hợp thành 12 tập truyện đơn hành bản (tankōbon); bối cảnh của dear cũng chính là trong thế giới của Watashi no Ookami-san. dear đã được chuyển thể thành hai đĩa drama CD cùng tên.

Tác phẩm nổi tiếng nhất của Fujiwara Kokoa là Inu x Boku SS, đăng trên tạp chí "Monthly Gangan JOKER" từ tháng 5 năm 2009 đến tháng 3 năm 2014, dài 11 tập. Manga được chuyển thể thành anime truyền hình bởi David Production và phát sóng tại Nhật Bản từ tháng 1 đến 3 năm 2012. Fujiwara có niềm yêu thích đặc biệt đối với loạt game nhập vai Final Fantasy, và các tác phẩm của cô đã chịu nhiều ảnh hưởng bởi trò chơi này. Cô cũng là bạn thân của hai nữ mangaka nổi tiếng khác là Mochizuki Jun và Toboso Yana.

Fujiwara Kokoa qua đời vì bệnh tại nhà riêng vào ngày 31 tháng 3 năm 2015, khi cô mới 32 tuổi. Cái chết của cô được trang web chính thức của tạp chí Gangan Joker thông báo rộng rãi và chia buồn vào ngày 8 tháng 4, đồng nghĩa với việc tác phẩm còn đang viết dở của cô là Katsute Mahō Shōjo to Aku wa Tekitai Shiteita vĩnh viễn không thể hoàn thành.

Tác phẩm

Manga

 dear (2001 – 2008, 12 tập)

 Tuyển tập truyện ngắn Fujiwara Kokoa nhan đề , bao gồm:
 Ojōsama to Yōkai Shitsuji (Gangan Custom số tháng 1 năm 2006)
 Yamada (Monthly Gangan Wing số tháng 10 năm 2008)
 Stray Doll (Monthly Gangan Wing số tháng 10 năm 2003)
 I (Monthly Gangan Wing số tháng 2 năm 2009)

Drama CD
 dear (2004)
 dear: A story of the next day (2006)
 Katsute Mahō Shōjo to Aku wa Tekitai Shiteita. (2015)

Chú thích

Liên kết ngoài
 Blog chính thức của Fujiwara Kokoa

Họa sĩ manga
Người Fukuoka
Mất năm 2015
Nữ nhà văn thế kỷ 21


title: Ravindra Prabhat

text:
Ravindra Prabhat (sinh ngày 5 tháng 4 năm 1969) là một nhà thơ, học giả, nhà báo, nhà văn và nhà văn truyện tiếng Hindi Ấn Độ. Ông đã làm quản trị viên, biên tập viên, và nhà nghiên cứu, và biên kịch. Ông viết cho tờ báo hàng ngày lớn với vai trò một sử gia. Ông cũng đã nhận được nhiều giải thưởng.
Prabhat sinh ra vào ngày 5 tháng 4 năm 1969 trong làng Mahindwara, Sitamarhi, Ấn Độ. Ông lớn lên và học tiểu học ở đó. Ông học đại học ngành địa lý từ Đại học BR Ambedkar Bihar ở Muzaffarpur, sau này ông học thạc sĩ Báo chí và Truyền thông Đại chúng (MJMC) từ Đại học Mở Uttar Pradesh Rajarshi Tandon, Allahabad.

Tham khảo

Sinh năm 1969
Nhà văn Ấn Độ
Nhân vật còn sống
Nhà thơ Hindi


title: Bất đẳng thức Karamata

text:
Trong toán học, bất đẳng thức Karamata (tiếng Anh: Karamata's inequality), được đặt tên của nhà toán học Jovan Karamata, còn được biết tới là bất đẳng thức bộ trội là một định lý trong đại số sơ cấp về hàm số lồi và lõm xét trên tập số thực. Bất đẳng thức Karamata là trường hợp tổng quát hơn của bất đẳng thức Jensen và được khái quát thành hàm số lồi Schur.

Phát biểu
Cho tập  là một khoảng trên trục số thực và  là lồi trên tập . Nếu  và  là các số trong tập  nhưng  trội hơn , thì

Ở đây, trội hơn có nghĩa rằng

và, sau khi gắn nhãn lại các con số trong tập  và , lần lượt theo thứ tự giảm dần,

chúng ta có

Nếu   là một hàm lồi thực sự thì bất đẳng thức () sẽ nhận dấu bằng khi và chỉ khi việc gắn nhãn lại theo (), chúng ta có  cho tất cả }.

Xem thêm
Bất đẳng thức Jensen
Bất đẳng thức Popoviciu

Tham khảo

Bất đẳng thức
Đại số sơ cấp


title: Hạng Thanh

text:
Hạng Thanh là tướng lĩnh nhà Tây Sở trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời và sự nghiệp
Năm 205 TCN, Cửu Giang vương Anh Bố ở Hoài Nam bỏ Sở theo Hán vương Lưu Bang. Hạng Thanh theo Long Thư tiến đánh Anh Bố. Sau mấy tháng giao chiến, họ đại phá Anh Bố, giết hết gia quyến của ông ta. Anh Bố bỏ chạy sang Thành Cao với Lưu Bang.

Năm 203 TCN, Hàn Tín tiến đánh Tề vương Điền Quảng, ông lại theo Long Thư đưa 20 vạn quân đi cứu Tề. Vì Long Thư khinh địch nên quân Sở thảm bại ở Tuy Thủy.

Về sau Hạng Thanh trấn thủ Hạ Bi, tướng Hán là Bành Việt vượt Tuy Thủy tấn công ông và Tiết Công, thua trận bị bắt. Không còn ghi chép nào về Hạng Thanh nữa.

Tham khảo
 Sử ký
 Hán thư
 Tư trị thông giám

Chú thích

Nhân vật quân sự Tây Sở
Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ


title: Hạng Tha

text:
Hạng Tha (?-190 TCN) hay Hạng Đà là quý tộc, tướng lĩnh nhà Tây Sở thời Hán Sở, khai quốc công thần nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
Căn cứ Lư Lăng Hạng thị gia phả, Hạng Tha là con trai của Hạng Nhạc, con trai thứ ba của tướng Sở Hạng Yên với phu nhân họ Bào. Hạng Nhạc theo nghĩa quân nổi dậy chống Tần, được phong Tây Hàm Dương quân, Vũ công vương. Cũng theo nguồn này, Hạng Tha được phong Tây Bình vương, Lỗ Tín quân. Hán thư chép rằng Hạng Tha là con trai của anh họ Hạng Vũ (cháu đích tôn của Hạng Yên), tức Hạng Tha kém Hạng Vũ một thế hệ.

Năm 209 TCN, Hạng Tha theo Hạng Lương cất quân phản Tần. Năm 208 TCN, tướng Tần Chương Hàm tiêu diệt Trương Sở vương Trần Thắng, xuất quân đánh Ngụy. Ngụy vương Cữu cầu viện Sở, Tề. Vũ Tín quân nước Sở là Hạng Lương phái Hạng Tha cứu viện. Tề vương Điền Đam tự mình cầm quân, phái Điền Ba làm tiên phong cứu Ngụy. Chương Hàm tập kích thừa tướng nước Ngụy là Chu Thị, buộc quân Ngụy phải co cụm trong thành Lâm Tế. Sau đó, Chương Hàm cho vây thành, đánh tan viện quân Sở, Tề, giết chết Tề vương Điền Đam, khiến nước Tề nội loạn. Hạng Tha may mắn trốn thoát.

Năm 206 TCN, nhà Tần diệt vong, Hạng Vũ phân phong chư hầu. Hạng Tha lấy thân phận khách làm tướng nước Ngụy. Năm 204 TCN, Lưu Bang lấy Hàn Tín làm Tả thừa tướng, cùng Tào Tham, Quán Anh đánh Ngụy. Hạng Tha giữ chức bộ tốt tướng, cùng đại tướng Bách Trực, kỵ tướng Phùng Kính (con của Phùng Vô Trạch) không chống cự nổi quân Hán, khiến Ngụy vương Báo bị bắt. Hạng Tha chạy về Sở.

Năm 203 TCN, Bành Việt giữ đất Lương phản Sở, phối hợp với Hàn Tín diệt Tề. Hạng Vũ phái Hạng Tha làm đại tướng, Long Thư làm tì tướng, dẫn quân đi cứu Tề. Hạng Tha, Long Thư khinh địch, trúng kế của quân Hán, bại trận ở sông Tuy. Long Thư bị Đinh Lễ chém đầu. Tề vương Điền Quảng bị bắt. Hạng Tha may mắn chạy thoát.

Cùng năm, tướng Hán là Quán Anh dẫn quân tiến công Hoài Bắc, đánh hạ Hạ Bi, chém Tiết Công, tù binh Hạng Thanh, Đàm Công, lại đánh tan kỵ tướng Hạng Quán ở Bình Dương. Bành Thành đầu hàng, trụ quốc Hạng Đà bị bắt, các đất Lưu, Tiết, Bái, Tán, Tiêu, Tương cũng quy hàng.

Năm 202 TCN, Hạng Vũ tử trận ở sông Ô. Hạng Tha dẫn quân Sở rút về quận Đãng, lấy danh nghĩa quận trưởng đầu hàng quân Hán, bán đứng Tây Sở.

Năm 200 TCN, Lưu Bang xét công Hạng Tha ngang với Bí Bành Tổ, ban quốc tính, phong tước Bình Cao hầu (平臯侯), thực ấp 580 hộ.

Năm 190 TCN, Lưu Tha (劉它) chết, thụy Dương hầu. Con trai Lưu Viễn (劉遠) tập tước.

Tranh cãi
Có giả thuyết cho rằng trụ quốc Hạng Đà bị bắt năm 203 TCN với tướng quân, quận trưởng Hạng Tha hàng Hán năm 202 TCN là hai người khác nhau. Do chữ Đà với chữ Tha viết gần giống nhau, nên người thời sau thường cho rằng hai người là một: Sau khi bị bắt ở Bành Thành, Hạng Tha được thả về Sở và bị giáng xuống làm quận trưởng.

Tham khảo
 Tư Mã Thiên, Sử ký.
 Ban Cố, Hán thư.
 Tư Mã Quang, Tư trị thông giám.

Chú thích

Sinh thế kỷ 3 TCN
Mất năm 190 TCN
Nước Ngụy
Nhân vật quân sự Tây Sở
Nhân vật chính trị Tây Hán


title: Hạng Trang

text:
Hạng Trang (, ? - ?), quý tộc nước Sở, tướng lãnh nhà Tây Sở.

Thân thế
Theo dã sử, ông là em họ của Tây Sở bá vương Hạng Vũ, cháu nội của Hạng Yên.

Căn cứ vào Lư Lăng Hạng thị gia phả (廬陵項氏宗譜): An Bình hầu Hạng Thừa (項承) của nước Sở có con trưởng là Sở Dương hầu Hạng Yên. Yên có bảy con trai:

 Hạng Vinh (項榮; Đào Khê Hạng thị gia phả chép là Hạng Siêu 項超) sinh hai con trai: Hạng Tịch (tự Vũ), Hạng Cơ (tự Trang).
 Hạng Lương (項梁), lấy Hàn thị, sinh hai con trai Hạng Giản (項簡).
 Hạng Nhạc (項樂), lấy Bào thị, sinh Hạng Tha.
 Hạng Quyền (項權), lấy Trần thị, sinh hai con trai.
 Hạng Trụ (項柱), lấy Khang thị, sinh hai con trai: Hạng Lai (項萊) và Hạng Anh (項英).
 Hạng Tiếp (項楫), lấy Chung thị, sinh hai con trai: Hạng Nguyên (項元) và Hạng Đoái (項兌).
 Hạng Bách hay Hạng Bá (項柏; có chỗ chép là Hạng Triền 項纏), lấy Hứa thị, sanh hai con trai: Hạng Đông (項東) và Hạng Bản (項本).

Theo tài liệu này, ông có tên húy Cơ (箕), tự Trang (莊), là em ruột của Hạng Vũ, lấy Hồ thị, sanh hai con trai: Hạng Minh và Hạng Hân. Sau khi tiến vào Quan Trung, Hạng Trang được phong Đông Giao vương.

Múa kiếm Hồng Môn
Ghi chép về Hạng Trang chỉ có vài dòng ngắn ngủi trong Sử ký - Hạng Vũ bản kỷ, liên quan đến sự kiện Hồng Môn yến: năm 206 TCN, Lỗ công Hạng Vũ bày tiệc ở Hồng Môn (ở phía ngoài đàn Giao của Hàm Dương ), mời Bái công Lưu Bang đến dự, mục đích là giết chết Lưu Bang. Nhưng sau khi nghe Lưu Bang giãi bày, Hạng Vũ muốn từ bỏ ý định. Mưu thần của họ Hạng là Phạm Tăng không cam tâm, sai Hạng Trang vờ múa kiếm giúp vui, tìm cơ hội giết chết Lưu Bang. Nhưng vì Hạng Bá ngăn trở, nên không thành công.

Đây là sự tích "Hạng Trang vũ kiếm, ý tại Bái công".

Tham khảo
 Sử ký
 Hán thư
 Tư trị thông giám

Chú thích

Nhân vật quân sự Tây Sở
Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ


title: Đinh Cố

text:
Đinh Công (chữ Hán: 丁公, bính âm: Dīng Gōng, ? - ?) là tướng lĩnh nhà Tây Sở trong lịch sử Trung Quốc.

Cuộc đời
Ông có tên là Cố (固), người huyện Tiết của nhà Tần. Hán thư chép ông là Mẫu đệ của Quý Bố. Từ "mẫu đệ" được đời sau giải nghĩa là em cùng mẹ khác cha hoặc là cậu của Quý Bố.

Năm 205 TCN, quân Hán đại bại trong trận Bành Thành, Đinh Cố cầm quân đuổi theo Lưu Bang ở phía tây Bành Thành. Quân Sở sắp bắt kịp, Lưu Bang thấy nguy, quay đầu lại nói với ông:
"Hai người hiền sao lại làm hại nhau!?"

Đinh Cố bèn đưa quân trở về, Lưu Bang nhờ vậy mà thoát nạn. Sau khi Hạng Vũ thất bại, ông đến yết kiến Lưu Bang, Lưu Bang trói Đinh Công giải đi khắp quân doanh, nói:
"Đinh Công là bề tối bất trung của Hạng vương, khiến Hạng vương mất thiên hạ là Đinh Công vậy!"

Sau đó Lưu Bang hạ lệnh chém Đinh Cố, và tuyên bố:
"Để đời sau làm bề tôi không bắt chước Đinh Công."

Tham khảo
 Sử ký
 Hán thư
 Tư trị thông giám
 Bùi Nhân (Lưu Tống), Sử ký tập giải, Quyển 100 - Liệt truyện 40 Quý Bố Loan Bố liệt truyện
 Nhan Sư Cổ (Đường), Hán thư chú, Quyển 37 - Liệt truyện 7 Quý Bố Loan Bố Điền Thúc truyện
 Tư Mã Trinh (Đường), Sử ký tác ẩn, Quyển 100 - Liệt truyện 40 Quý Bố Loan Bố liệt truyện

Chú thích

Nhân vật quân sự Tây Sở
Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ


title: Ông Văn Tùng

text:
Ông Văn Tùng (sinh: 1936) là một nhà giáo, nhà văn và dịch giả người Việt.

Tiểu sử
Ông Văn Tùng là con thứ 3 trong một gia đình Nho giáo lâu đời có năm anh chị em , ở xã Nam Lĩnh, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

Năm 1954, ông được cử đi học Trung cấp sư phạm tại khu học xá thuộc Nam Ninh, Quảng Tây Trung Quốc. Năm 1956, ông trở về Việt Nam và học tiếp tại trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Năm 1960, sau khi tốt nghiệp, ông đi dạy ở nhiều nơi: Thanh Hoá,Quảng Bình, Nghệ An, Hà Tây, Hà Nội. Năm 1982, ông xin nghỉ nghề giáo viên, chuyên tâm sáng tác văn học, viết khảo cứu văn hóa Trung quốc và dịch sách tiếng Trung Quốc sang tiếng Việt.

Tác phẩm
Ông Văn Tùng sáng tác: 9 tiểu thuyết, 60 truyện ngắn và nhiều Nhàn đàm được giới học thuật và độc giả tin cậy, mến mộ. Đồng thời, chuyển ngữ từ tiếng Trung Quốc sang tiếng Việt hơn 50 tác phẩm văn học, triết học, sử học, văn hóa học, như: Khổng Tử truyện (đoạt Giải thưởng Hội Nhà văn năm 1997), Mai hoa dịch số, Tây Thi, Điêu Thuyền, Dương Quý Phi, Võ Tắc Thiên, Triệu Phi Yến, Danh nữ Trung Hoa trong huyền thoại và lịch sử, Tuỳ Dạng Đế: Cuộc sống đế vương Trung Hoa, Bí mật Tử cấm thành...

Tiểu thuyết

Biệt thự phù du.Lao động.1991.
Gót đỏ quyền uy.Lao động. 1992.
Phù phiếm.Thanh Niên. 1992.
Cuộc kiếm tìm vô vọng. Thanh Niên. 1995.
Những kẻ lắm tiền . Văn Học.1995.

Truyện ngắn tiêu biểu
Bóng sao - Tập truyện. Thanh Niên. 2001.
O Chủ tịch làng Yên Lạc- Tổng tập truyện ngắn Việt Nam. 1945-2005.Văn Học. 2005.
Một chuyện ở làng- Hội NHà Văn. 2010.

Dịch phẩm chính Trung văn sang Việt văn

1- Bách khoa thư tuổi trẻ (Dịch chung).

2- Binh Thánh Tôn Vũ - Vương Phi Chấn.

3- 79 câu chuyện khôn ngoan của người Trung Quốc.

4- Bí mật Tử Cấm Thành -Thượng Quang phong (Dịch chung).

5- Bí quyết xử thế và mưu sự.

6- Cấm cung diễm sử - Diệp Hách Phan Trát, Nghi Dân.

7- Chu Nguyên Chương (1,2).

8- Danh nữ Trung Hoa (1,2).

9- Dương Quý phi (1,2) - Ngụy Thạch.

10- Đãng khấu chí (I, II,III,IV) - Du Vạn Xuân.

11- Đường Cung hai mươi triều (I,II,III) (Dịch chung).

12- Đường Thái Tông, Lý Thế Dân (thuật).
13- Điêu thuyền.

14- Hán cung hai mươi tám triều - Từ Triết Nhân (Dịch chung).

15- Hạng Vũ biệt Ngu Cơ.

16- Hạng Vũ đốt Tần cung - Trương Nghị (Dịch chung).

17- Khổng Tử Truyện (1,2) (Giải thưởng HNV -1997).

18- Lịch triều Hoàng cung sinh hoạt toàn thư.

19- Lưu Công Kỳ án (1,2,3) – Chân Tàng Bản.

20- Mai Hoa Dich Số- Thiệu Khang Tiết.

21- Mưu lược cổ nhân Trung Hoa – Đường Kỳ.

22- Mưu trí Trung Quốc thời Lưỡng Tấn - Đường NHạn Sinh, Bạo Thúc Diễm, Chu Chính Thư.

23- Mưu trí thời Liêu Kim Hạ - Đường Nhạn Sinh.

24- Mưu trí thời Nguyên Minh – ĐNS, BTD, CCT

25- Mưu trí thời Tần Hán - ĐNS, BTD, CCT.

26- Mưu trí thời Tùy Đường - ĐNS, BTD, CCT.

27- Mưu trí thời Xuân Thu - ĐNS (Dịch chung).

28- Những điều chưa biết về Từ Hy Thái Hậu - Thẩm Tử, Lâm Thanh.

29- Những vụ án kỳ lạ thời Khang Hy (I) - Mân Giang.

30- Núi Thiêng- Cao Hành Kiện (Giải Nô Ben 2000).

31- Quán tử truyện - Cao Liên Hân.

32- Quản Trọng và nước Tề thời Xuân Thu - CLH (Dịch chung).

33- Quyền Trí Trung Hoa - Lãnh Thanh Kim.

34- Tào Tháo đại truyện - Tào Trọng Hoài.

35- Tản văn và truyện ngắn - Giả Bình Ao.

36- Tây Thi - Lợi Bảo.

37- Thành ngữ Hán Việt.

38- Thiên Vọng -Lâm Mi.

39- Thiện ác binh pháp - Ân Hàm.

40- Triệu Phi Yến - Nam Cung Bác.

41- Trung Quốc nhất tuyệt (1,2) - Lý Duy Côn.

42- Truyện ngắn Lão Xá (Dịch chung).

43- Trí khôn cổ kim - Vũ Đình Tuân.

44- Túi khôn Trung Hoa - Đường Kỳ.

45- Tùy Dạng Đế (I,) - Hà Sĩ Phu (Dịch chung).

46- Tùy tướng lục – Ba Kim.

47- Tướng soái cổ đại Trung Hoa (1,4...) Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Tuyết, Dương Hiên Xuân (Dịch chung).

48- Tứ thế đồng đường (I, II) -Lão Xá –DN TQ TK XX.

49- Tưởng Giới Thạch (I,II, III) – Vương Triều Trụ (Dịch chung).

50- Võ Tắc Thiên (1,2,3,4) – Dã Lĩnh Y Nhân.

Giải thưởng
Giải B cuộc thi sáng tác Văn học cho thanh niên của Nhà xuất bản Thanh niên năm 1994-1996 cho tiểu thuyết Cuộc kiếm tìm vô vọng.
Giải thưởng Hội Nhà Văn cho tác phẩm dịch Khổng Tử truyện năm 1997.
Giải thưởng Nhà nước cho các tiểu thuyết: Những kẻ lắm tiền và Cuộc kiếm tìm vô vọng (2017).
Đề cử xét tặng giải thưởng Nhà nước về Văn học cho cụm tác phẩm: Pháp trường trắng; Khát vọng đau đớn; Những linh hồn bị hành quyết.

Chú thích

Liên kết ngoài
Ông đồ Nghệ tân thời
Nhà văn, dịch giả Ông Văn Tùng: Giáo dục mà hỏng là hỏng cả.

Nhà văn Việt Nam
Dịch giả Việt Nam
Nhà giáo Việt Nam
Người Nghệ An
Sinh năm 1934


title: Biến đổi Fourier lượng tử

text:
Biến đổi Fourier lượng tử là một phép biến đổi tuyến tính trên các qubit (đơn vị cơ bản của thông tin lượng tử), phép biến đổi này tương tự như biến đổi Fourier rời rạc. Biến đổi Fourier lượng tử là một trong những thuật toán lượng tử quan trọng nhất, nó thường là một phần của các thuật toán lượng tử khác, đặc biệt là thuật toán Shor để phân tích thừa số nguyên tố và tính toán các logarit rời rạc.

Biến đổi Fourier lượng tử dựa trên thuật toán biến đổi Fourier nhanh của James Cooley và John Tukey. Nó có thể được thực hiện hiệu quả trên máy tính lượng tử, bởi nó có thể triệt tiêu các thành phần bằng cách nhân với các ma trận unita (áp dụng toán tử ). Biến đổi Fourier lượng tử có thể được cài đặt và thực hiện trên một mạch lượng tử.

Định nghĩa
Biến đổi Fourier rời rạc "cổ điển" được định nghĩa như sau:

Dãy của N số phức: được biến đổi thành chuỗi của N số phức  bởi công thức sau đây:

với e là cơ số của lôgarit tự nhiên,  là đơn vị ảo (), và  là số pi.

Đặt , ta được:

Như vậy, ta có thể xây dựng phép biến đổi Fourier thành ma trận unita  như sau:

Tương tự với "cổ điển", ta dùng các vector biểu diễn trạng thái lượng tử rồi áp dụng toán tử , hay nói cách khác là áp dụng ma trận trên.

Khi áp dụng cho một xâu n-qubit, ta được:

Tính chất

Tính đối xứng

Xét với biến đổi Fourier "cổ điển":

Đặt 2 vector  và .Chúng ta có thể viết lại công thức  như sau:

Với  là ma trận biến đổi tuyến tính của ma trận có các phần tử là:

Từ công thức , ta suy ra:

Hay nói cách khác,  là ma trận đối xứng.

Tương tự, ở biến đổi Fourier lượng tử, ta xét trạng thái .

Sử dụng toán tử  tác động và trạng thái , biến đổi sang trạng thái .

Từ đó, ta thấy các phần tử ma trận của toán tử  là:

Như vậy,  cũng đối xứng.

Unita

Để chứng minh tính unita của biến đổi Fourier lượng tử, ta cần biết đến hai công thức sau:

Đầu tiên, ta cần biết đến tổng hình học:

Tiếp theo là:

Chứng minh công thức này như sau:

 1) Xét

 2) Xét , áp dụng công thức của tổng hình học

Do  và  với

Áp dụng 2 công thức  và , ta có:

Như vậy ta đã chứng minh biến đổi Fourier lượng tử có tính Unita

Ví dụ

Xét một vài trường hợp đơn giản.

Với trường hợp chỉ có 1 qubit, ta có  và  trạng thái lượng tử cơ bản. Biến đổi Fourier lượng tử trong trường hợp này như sau:

Trong trường hợp này ta dễ thấy ma trận biến đổi của phép biến đổi Fourier lượng tử là:

Ma trận trên tương tự như ma trận của cổng Hadamard. Vì thế, mạch lượng tử được sử dụng trong việc biến đổi Fourier lượng tử cho 1 qubit chỉ dùng 1 cổng Hadamard.

Xét trong trường hợp 2 qubit, ta có  và  trạng thái lượng tử cơ bản. Ta quy định , , , . Ta có:

Ma trận của phép biến đổi:

Với trường hợp này, mạch lượng tử của biến đổi Fourier lượng tử ngoài các cổng Hadamard, còn cần sử dụng thêm một cổng điều khiển xoay pha .

Mạch lượng tử của trường hợp 1, 2 và 3 qubit đầu vào được mô hình trình diễn trên wolfram

Sơ đồ mạch lượng tử

Như đã nói ở trên, biến đổi Fourier lượng tử là một thuật toán lượng tử nên có thể được cài đặt và thực hiện nhờ một mạch lượng tử.

Với một hệ cơ sở trực chuẩn là các vector:

Ta có thể biểu diễn một số x dưới dạng sau:

với

Theo công thức , thì ta thực hiện biến đổi Fourier lượng tử như sau:

Như vậy, biến đổi Fourier rời rạc trên trạng thái lượng tử của n qubit (để biểu diễn số ) có thể thực hiện dễ dàng nhờ mạch lượng tử bên. Trên thực tế, mỗi qubit đơn có thể được thực hiện hiệu quả dựa vào cổng Hadamard và cổng điều khiển xoay pha. Tổng số lượng cổng sử dụng là  cổng.

Độ phức tạp

Như các ví dụ trên và mạch lượng tử tổng quát, ta dễ thấy để triệt tiêu các thành phần, các phép biến đổi Fourier rời rạc được thực hiện qua  cổng Hadamard và các cổng điều khiển xoay pha , với  là số lượng qubit cần biến đổi, . Trong khi đó, phép biến đổi Fourier rời rạc "cổ điển" cần dùng  (với  là số lượng bit cần biến đổi). Đây là độ phức tạp thuật toán trong thời gian đa thức. Tuy nhiên, biến đổi Fourier lượng tử áp dụng trên một trạng thái lượng tử còn biến đổi Fourier rời rạc "cổ điển" lại áp dụng trên một vector, nên không phải tất cả công việc sử dụng biến đổi Fourier rời rạc "cổ điển" có thể tận dụng mức độ tăng độ phức tạp cấp số nhân này.

Ngày nay, trường hợp tốt nhất của thuật toán biến đổi Fourier lượng tử, chỉ sử dụng  cổng lượng tử, đã đạt được hiệu quả tốt.

Ứng dụng

Biến đổi Fourier lượng tử là một thuật toán lượng tử quan trọng, nó thường là một phần của các thuật toán lượng tử khác, đặc biệt là thuật toán Shor để phân tích thừa số nguyên tố và tính toán các logarit rời rạc, thuật toán dự đoán pha lượng tử để ước tính giá trị riêng của các toán tử unita, và các thuật toán về vấn đề phân nhóm ẩn.

Liên kết ngoài

Tham khảo

 K. R. Parthasarathy, Lectures on Quantum Computation and Quantum Error Correcting Codes (Indian Statistical Institute, Delhi Center, June 2001)
 John Preskill, Lecture Notes for Physics 229: Quantum Information and Computation (CIT, September 1998)

Thuật toán lượng tử
Biến đổi


title: Aquilegia formosa

text:
Aquilegia formosa là một loài cây bản địa tây Bắc Mỹ, từ Alaska đến Baja California, về phía đông đến Montana và Wyoming.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

F
Thực vật California
Vườn cây Bắc Mỹ
Cây thức ăn cho bướm
Hoa
Thực vật Alaska
Thực vật Tây Bắc Hoa Kỳ


title: Hòn Trống Mái

text:
Hòn Trống Mái có thể chỉ:

Hòn Trống Mái (Sầm Sơn): tên gọi chỉ 3 khối đá lớn trông giống con gà trống và con gà mái trên núi Trường Lệ
Hòn Trống Mái (Hạ Long): tên gọi chỉ 2 hòn đá trông giống con gà trống và con gà mái tại vịnh Hạ Long


title: Phía nam biên giới, phía tây mặt trời

text:
là một tiểu thuyết xuất bản năm 1992 bởi Murakami Haruki.

Tựa đề
Nửa đầu tựa đề, , dịch từ tên một ca khúc nhạc jazz nổi tiếng "South of the Border" được hát bởi Nat King Cole mà nhân vật chính Hajime nghe hồi còn nhỏ

Còn nửa sau tựa đề,  ám chỉ tên một hội chứng của nhóm người Inuit có tên Piblokto, hay còn có tên chứng cuồng loạn Siberia.

Quá trình sáng tác
Haruki viết tác phẩm này khi còn là một giảng viên tại trường Đại học Princeton.

Nội dung
Vào thời điểm mà ở Nhật gia đình nào hầu như cũng đều có hai con trở lên thì Hajime và Shimamoto, cô gái bị tật một chân, là những đứa con một hiếm hoi. Nhờ danh con một mà hai người trở thành bạn của nhau, chia sẻ sở thích với nhau. Lên trung học, họ mỗi người một hướng vì khác trường do Shimamoto-san chuyển nhà. Hajime lúc này gặp và yêu Izumi, nhưng khao khát tính dục của tuổi trẻ đã khiến anh làm tổn thương cô khi làm tình nhiều lần trong suốt một khoảng thời gian với chị họ của Izumi. Sau khi chia tay, Hajime vào đại học và sau đó có một công việc ở nhà xuất bản đến khi gặp và kết hôn với Yukiko ở độ tuổi 30. Năm 37 tuổi, Hajime và Shimamoto-san gặp lại nhau sau 25 năm. Lúc này, Hajime đã là một ông chủ quán bar nhạc jazz có tiếng tại Aoyama, Tokyo và đã có gia đình hai con. Hai người lần đầu tiên đến với nhau như là một người đàn ông với một người đàn bà. Những cảm xúc sâu kín trong Hajime đã được Shimamoto khơi lại trong những lần gặp gỡ hiếm hoi trong một thời gian dài mà Shimamoto-san luôn biến mất hoàn toàn giữa những lần gặp đó. Tuy nhiên việc gặp gỡ này đã đặt Hajime vào một tình huống khó xử phải chọn lựa giữa gia đình hiện tại và một quá khứ đã xa. Cuối cùng, sau 1 đêm làm tình với nhau lần đầu tiên, Shimamoto-san đã biến mất hoàn toàn khỏi cuộc đời Hajime, và anh nhận ra dù cuộc đời có diễn ra thế nào, cuối cùng tất cả còn lại chỉ là sa mạc

Nhân vật

 Nhân vật xưng "tôi" của tiểu thuyết. Sinh ngày 4 tháng 1 năm 1951, là con một trong gia đình. Hiện đang kinh doanh 2 quán bar nhạc jazz. Thích nghe nhạc và đọc sách. Luôn cảm thấy cô đơn vì không có ai hiểu mình như Shimamoto-san. Từng làm công việc nhàm chán ở nhà xuất bản sách đến khi gặp và cưới Yukiko

 Bạn cùng lớp năm lớp 5 của Hajime. Cũng là con một, sống gần nhà của Hajime nên hai người trở thành bạn. Cũng thích nghe nhạc và đọc sách. Vì công việc của cha mẹ mà phải chuyển nhà đi nhiều lần nên cảm thấy vô cùng cô đơn. Thành tích học xuất sắc, lại chăm chỉ. Đặc điểm của Shimamoto-san mà Hajime nhớ nhất đó là cái chân bị tật của cô

 Vợ của Hajime hiện tại. Nhỏ hơn Hajime 5 tuổi. Ngay từ lần đầu gặp, Hajime đã biết đây là người sẽ trở thành vợ mình. Là một người dịu dàng và sâu sắc. Có hai đứa con gái với Hajime.

 Giám đốc một công ty xây dựng. Một con người thạo nghề, tự sức mình vươn lên. Một con người thiết thực. Ông đã giúp đỡ Hajime trong việc mở quán bar

 Người yêu cũ thời cấp 3 của Hajime. Là một cô gái chân chất, hết lòng yêu Hajime nhưng nỗi lo sợ bị anh rời bỏ khiến cho 2 người chưa bao giờ thực sự làm tình. Họ chia tay khi Hajime chuẩn bị học đại học

 Trên Hajime 2 tuổi và gặp cậu vào năm 3 cấp 3. Từng làm tình với Hajime rất nhiều lần, nhưng 2 người không bao giờ nói chuyện. Hajime đã nhận được thông báo khi chị họ của Izumi chết sau này

Phát hành
Tiểu thuyết lần đầu phát hành vào tháng 10 năm 1992 tại Nhật bởi Kodansha. Truyện được Nhã Nam mua bản quyền vào năm 2007, dịch bởi Cao Việt Dũng từ tiếng Anh, phát hành bởi Nhà xuất bản Hội Nhà Văn và thường xuyên được tái bản.

Chú thích

Tiểu thuyết năm 1992
Tiểu thuyết của Murakami Haruki


title: Tiến Thành (ca sĩ)

text:
Tiến Thành (27 tháng 9, 1952 – 2 tháng 11, 1984) là một trong những ca sĩ nhạc đỏ, nhạc tiền chiến được nhiều người ưa thích của miền Bắc Việt Nam, được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2012.

Tiểu sử sơ lược

Tiến Thành sinh ngày 27 tháng 9 năm 1952 (nhiều thông tin ghi là sinh năm 1950) tại Nam Định.

Trong những năm từ khoảng 1976 đến 1978, Tiến Thành đứng trong dàn đồng ca, hợp xướng của Đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam. Từ năm 1979-80, Tiến Thành hát lĩnh xướng và song ca, rồi đến đơn ca. Đặc biệt, những năm đầu 80, Tiến Thành tham gia trong các chương trình dạy nhạc, dạy hát trên đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam.

Tiến Thành có làn hơi khỏe, chắc, đầy đặn, âm vực rộng. Anh có kỹ thuật vững vàng nhưng lại không bị gò bó bởi kỹ thuật. Anh có thể hát hết sức kinh viện trong Người Hà Nội (Nguyễn Đình Thi), Hồ Chí Minh giai điệu bốn mùa (Trần Chung),Lá xanh (Hoàng Việt), nhưng cũng có thể thiết tha, nồng nàn, trải rộng cảm xúc như trong bài Nơi đảo xa (Thế Song), Hát cùng trời nước Hạ Long (Tân Huyền)… Tiến Thành còn thể hiện nhiều làn điệu dân ca của các vùng miền khác nhau, trong đó có quan họ đặc biệt hay.

Sự cố biểu diễn và qua đời
Sáng ngày 21/11/1984, Tiến Thành cùng Đoàn Ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam lên đường lưu diễn phục vụ đồng bào ở Bắc Giang. Đêm hôm đó biểu diễn xong, xe về đến Yên Viên thì gặp tai nạn. Nghệ sĩ hát chèo Như Hoa đã qua đời ngay khi chiếc xe nạn, nghệ sĩ Thúy Lan bất tỉnh. Tiến Thành tuy bị thương nhưng vẫn cố gắng đỡ đồng nghiệp bị thương lên băng-ca đi cấp cứu. Sáng hôm sau, đến bệnh viện Việt Đức, Tiến Thành còn dẫn đoàn đi thăm từng bạn diễn. Đến buổi chiều, Tiến Thành bất tỉnh và qua đời.

Chú thích

Tham khảo

Ca sĩ nhạc đỏ Việt Nam
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Người Nam Định
Mất năm 1984


title: Chiến dịch đổ bộ quần đảo Kuril

text:
Chiến dịch đổ bộ quần đảo Kuril  là một chiến dịch quân sự của Liên Xô ở Mặt trận Thái Bình Dương tấn công Nhật Bản trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai và là một phần của Chiến dịch Mãn Châu (1945) khi Hồng quân tiến công Nhật Bản ở Đông Bắc Trung Quốc.

Lực lượng 2 bên
Chiến dịch bắt đầu từ ngày 18/8/1945 có sự tham gia của trung đoàn bộ binh số 37 do trung tướng A.S. Ksenofontov và (ông cũng chính là người chỉ huy chiến dịch) chỉ huy và trung đoàn số 16 chỉ huy bởi trung tướng L. G. Cheremisov,ngoài ra,còn có sự hỗ trợ hậu cần từ tiểu đoàn số 2 do thiếu tướng A.R.Gnechko chỉ huy.Ngoài lực lượng hải quân và lục quân tham gia còn có sự tham gia của sư đoàn lính dù 128.Căn cứ quân sự Petropavlovsk trên lãnh thổ Liên Xô tham gia làm vùng tập trung quân và tàu đổ bộ Xô Viết.

Lực lượng của quân Nhật Bản gồm sư đoàn bộ binh số 91 đóng quân trên 4 đảo Shiashkotan, Paramushir, Shumshu, và Onekotan,sư đoàn bộ binh số 42 (đảo Shimushiro),trung đoàn số 41 (đảo Matua),lữ đoàn 129 (đảo Urup),sư đoàn bộ binh số 89 (đảo Iturup và Kunashiri).Tất cả các đơn vị trên đều dưới quyền chỉ huy của trung tướng Tsutsumi Fusaki.

Diễn biến

Nhiệm vụ đổ bộ chiếm đóng các đảo Bắc và Trung Kuril được giao cho Quân khu Kamchatka và lực lượng Hải quân tại Petropavlovsk. Hoạt động đổ bộ được tiến hành trong những điều kiện khó khăn do thời gian chuẩn bị chỉ có 2 ngày. Trong khi đó, quần đảo được phòng thủ bởi trên 80.000 quân Nhật Bản, vững chắc nhất là đảo Shimushu gần bán đảo Kamchatka.

Ý đồ của chiến dịch là chiếm Shimushu làm đầu cầu cho các cuộc đổ bộ tiếp theo sau lên các đảo Paramushiru và Onekotan. Ngày 18 tháng 8, sau một đợt bắn phá vào Bắc Shimushu như thường lệ (vốn được tiến hành thường xuyên nhiều ngày trước đó) bởi các khẩu đội pháo duyên hải tại mũi Lopatka ở cực Nam bán đảo Kamchatka, tàu đổ bộ được che phủ bởi sương mù dày đặc đã tiếp cận hòn đảo. Lực lượng phòng thủ trên đảo bị bất ngờ; hai tuyến phòng ngự dọc bờ biển bị chiếm trong hành tiến, tuy nhiên, vẫn tiếp tục tổ chức kháng cự cho đến khi Đại Bản doanh Quân đội Nhật Bản ra lệnh buông vũ khí. Ngày 21 tháng 8, đảo Shimushu và Paramushiru đã nằm trong tay Quân đội Liên Xô.

Sau khi lệnh đầu hàng được công bố,23/8/1945,lực lượng 20.000 quân đồn trú còn lại của Quân đội Nhật Bản trên các đảo còn lại đều không kháng cự, chỉ chờ các đội đổ bộ của Liên Xô đến và giao nộp vũ khí. Do đó, Quân đội Liên Xô lần lượt tiếp nhận đầu hàng ở các đảo: Onekotan và Shasukotan vào ngày 24 tháng 8, Matsuwa và ngày 26 tháng 8, Shimushiru ngày 28 tháng 8, Uruppu ngày 31 tháng 8. Phần Nam của quần đảo Kuril do Quân đoàn 87 từ Nam Sakhalin đổ bộ tiếp quản: đảo Etorofu vào ngày 28 tháng 8, Kunashiri vào ngày 1 tháng 9. Sau khi Đế quốc Nhật Bản chính thức đầu hàng, Quân đội Liên Xô còn tiếp tục đổ bộ lên nhóm đảo đá Habomai và chỉ hoàn tất vào ngày 5 tháng 9.

1/9/1945,toàn bộ quân Nhật trên quần đảo Kuril và lực lượng đóng quân trên đảo Sakhalin (thuộc Nga) đã đầu hàng vô điều kiện.

Kết quả

Thương vong của quân Xô viết là 1.567 còn quân Nhật là 1.018,50.422 lính Nhật còn lại bị bắt.Chiến thắng của Hồng quân Liên Xô tại quân đảo Kuril nói riêng và sự tham chiến của Hồng quân nói chung tại Mãn Châu đã góp phần làm cho Đế quốc Nhật Bản nhanh chóng đầu hàng quân đồng minh trước đại diện là Quân đội Hoa Kỳ ngày 14/8/1945 tại Vịnh Tokyo.

Theo Hiệp ước Hòa bình San Francisco được ký và thông giữa các lực lượng thuộc phe Đồng minh là Australia, Canada, Ceylon (nay là Sri Lanka, Pháp, Indonesia, Vương quốc Hà Lan, New Zealand, Pakistan, Philippines, Anh Quốc, và Hoa Kỳ (còn Liên Xô từ chối ký Hiệp ước), theo Hiệp ước, Nhật Bản phải từ bỏ tất cả tuyên bố chủ quyền trên Quần đảo Kuril, nhưng cũng không công nhận chủ quyền của Liên Xô trên quần đảo. Nhật Bản hiện cho rằng ít nhất có một vài hòn đảo tranh chấp không phải là một phần của Quần đảo Kuril, do đó không thể áp dụng Hiệp ước. Nga cho rằng chủ quyền của Liên Xô đối với quần đảo đã được công nhận tại các thỏa thuận sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai.. Do các hành động quân sự gây chiến trên khắp thế giới,Nhật Bản đã bị cộng đồng quốc tế trục xuất khỏi toàn bộ lãnh thổ mà họ đã đóng chiếm trên thế giới (chỉ trừ lãnh thổ Nhật Bản).Sau khi lần lượt chiếm được các hòn đảo từ 18/08 đến 01/09/1945, Liên Xô đã đưa cư dân Nhật Bản sang định cư ở vùng Trung Á thuộc Liên Xô hai năm sau đó..

Sau chiến thắng năm 1945,Liên Xô đã đóng chiếm quần đảo Kuril từ đó đến khi tan rã năm 1991.Nga tiếp tục chiếm giữ quần đảo này từ năm 1991 đến bây giờ.Tuy vậy,Nhật Bản vẫn tuyên bố chủ quyền vời quần đảo này từ sau khi bình thường hóa quan hệ với Liên Xô năm 1956 cho đến nay.Về mặt hành chính,Quần đảo Kuril là một quận thuộc tỉnh đảo Sakhalin,Cộng hòa Liên bang Nga và là một phần của Phó tỉnh Nemuro thuộc tỉnh Hokkaidō,Nhật Bản.

Các tranh chấp về chủ quyền dai dẳng về quần đảo Kuril suốt hàng chục năm qua đã làm cho quan hệ Xô-Nhật trước đây và Nga-Nhật bây giờ gặp nhiều bất đồng,trở ngại,tồn tại những vấn đề khó giải quyết.Một vài cuộc đụng độ nhỏ lẻ giữa tàu tuần tra Nga-Nhật và các máy bay chiến đấu Sukhoi Su-27 của Không quân Nga và máy bay F-15 của không quân Nhật Bản đã diễn ra nhưng không xuất hiện xung đột.Năm 2011,Nga còn triển khai cả hệ thống tên lửa phòng thủ bờ biển K-300P Bastion-P tới đây.

Hiện nay,tranh chấp lãnh thổ Nga-Nhật xung quanh quần đảo Kuril là một trong 3 vấn đề về chủ quyền lãnh hải đáng quan tâm nhất của chính phủ Nhật (tranh chấp quần đảo Dokdo/Takeshima Hàn-Nhật,tranh chấp quần đảo Điếu Ngư/Senkaku Trung-Nhật và tranh chấp Quần đảo Kuril Nga-Nhật).

Xem thêm
Chiến tranh thế giới thứ hai
Quần đảo Kuril
Tranh chấp quần đảo Kuril

Chú thích

Xung đột năm 1945
Thế chiến thứ hai
Nhật Bản năm 1945


title: Đỗ Đức Cường

text:
Tiến sĩ Đỗ Đức Cường là một chuyên viên cao cấp ngành Ngân hàng ở Hoa Kỳ,. Ông cũng là Đại sứ thiện chí của Liên Hợp Quốc và là cố vấn cao cấp ngành Ngân hàng tại Việt Nam. Ông thường bị người Việt hiểu nhầm là "cha đẻ của máy ATM" khi đọc thông tin này qua báo chí và truyền thông trong nước, nhưng thực tế ông chỉ là người góp phần cải tiến và hoàn thiện chiếc ATM.

Sự nghiệp

Tiến sĩ Đỗ Đức Cường sinh năm 1945 tại Đức Phổ, Quảng Ngãi, Nam Việt Nam. Ông có khả năng viết một lúc hai tay bằng hai thứ tiếng Anh và Pháp.

Ông theo học tại trường Đại học Y khoa Sài Gòn. Năm 1963, ông chuyển sang học ngành Kỹ thuật cơ khí tại Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ (sau này là Đại học Phú Thọ thuộc Viện Đại học Bách khoa Thủ Đức) .

Năm 1963, trong kỳ kiểm tra của một phái đoàn của Nhật nghiên cứu về trí thông minh người Việt Nam, ông được cấp học bổng sang Nhật học tại Đại học Osaka. Tại đây, ông vừa đi học vừa làm thêm tại công ty Toshiba.

Đỗ Đức Cường phục vụ trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa (QLVNCH) từ năm 1967 - 1975. Sau năm 1975 ông vượt biên và định cư tại Hoa Kỳ.

Tháng 6 năm 2003, Ông Đỗ Đức Cường trở về Việt Nam (sau 40 năm ở nước ngoài) để tham gia phiên họp đầu tiên về WTO ở Việt Nam, và trợ giúp cho SEA Games 22 và giúp WB làm bản báo cáo về viễn cảnh cuộc sống tại Việt Nam.

Sau khi về Việt Nam, ông đảm nhiệm vai trò cố vấn cho rất nhiều doanh nghiệp có tên tuổi lớn của Việt Nam như: Ngân hàng Đông Á, Ngân hàng Sài Gòn Công Thương, Ngân hàng Phát triển nhà ĐBSCL, Taxi Mai Linh, Điện thoại Viettel, May Việt Tiến, Bảo hiểm Bảo Việt...

Nếu Luther George Simjian là người đầu tiên thiết kế và hoàn thành máy rút tiền đầu tiên trên thế giới vào năm 1939 tại NewYork, John Shephrd-Barron là người cho ra đời máy rút tiền điện tử đầu tiên (Anh) vào năm 1967, thì ông Đỗ Đức Cường là người đã hoàn thiện cơ bản cấu trúc cốt lõi và mở rộng hệ thống ATM

Câu nói

 "Bí quyết để thành công là đừng đi tìm sự thành công! Hãy tiếp nhận cuộc sống một cách tự nhiên, hãy khen ngợi những cái tốt và hãy sửa sai những cái mình không vừa ý.".

Tôi cảm thấy rằng rất xứng đáng để cho tôi phục vụ suốt mấy năm trường trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa để bảo vệ cho quê hương tự do của tôi.

 "Đức tính quan trọng là khiêm tốn, và hãy đặt mình vào người khác để sống.".

 "Lúc nào tôi cũng nghĩ rằng khởi đầu của mọi tìm tòi khám phá của mình đều xuất phát từ cuộc sống. Cuộc sống khó khăn quá, cần cải thiện nó tốt hơn. Tôi tìm ra nguyên lý sống của mình là đừng xa xôi mà hãy nhìn, hãy yêu, hãy chăm sóc cuộc sống trước mắt cho thật tốt cái đã. Như thế tự nhiên thành công sẽ đến với mình.".

 "Ngân hàng Việt Nam nói chung có rất nhiều khiếm khuyết: không minh bạch và khó khăn về vốn và nguồn nhân lực.".

 "Điều tôi trăn trở, mong muốn nhất là làm sao Việt Nam có nhiều trí thức trẻ năng nổ, khát khao cống hiến. Điều đó không thể tự nhiên mà có. Tôi muốn thế hệ đi trước mạnh dạn nói với các bạn trẻ rằng: lớp người đi trước đã có những lầm lỗi chứ đừng nói với họ những luận cứ bên ngoài và xin đừng biện hộ cho những sai lầm của mình. Quả đất ngày càng thu nhỏ, mọi người ngày càng gần nhau, chia sẻ nhau, học hỏi nhau nên hãy xoá bỏ hết hận thù. Xin đừng khích động giới trẻ, quản trị họ bằng sự sợ hãi. Các doanh nghiệp cũng thế, hãy nên nghĩ đến phương diện cá nhân của con người thì mới phát triển mạnh doanh nghiệp, đó là cái gốc của sự bền vững".

Đánh giá

"Câu chuyện về ông Đỗ Đức Cường là câu chuyện về một con người chân chất, mộc mạc, gần gũi như chính mong muốn của ông: "Để cô bán cà phê, anh lái xe ôm cũng có thể giao dịch với ngân hàng".
 "Tiến sĩ Cường không chỉ là nhà chuyên môn mà là nhà chiến lược với tư duy làm việc rất đặc biệt. Trên hết, ông ấy làm việc vì cái tâm với trách nhiệm lớn mà không hề tư lợi, chúng tôi cảm nhận và hiểu được tấm lòng muốn cống hiến, đóng góp cho quê hương của mình"_Trần Phương Bình, Tổng giám đốc Ngân hàng Đông Á.

 "Từ bỏ mức lương cả triệu USD một năm, chấp nhận mất hết cổ phiếu chưa đáo hạn, ông rời Mỹ về Việt Nam để chăm sóc mẹ."_Chương trình Người Đương Thời - Ban thanh thiếu niên (VTV6) - Đài Truyền hình Việt Nam..

 "Tiến sĩ Đỗ Đức Cường là người thầy lớn trong nhiều lĩnh vực. Được làm việc với tiến sĩ Cường là một sự may mắn không phải bao giờ cũng gặp được... Ông giúp cho các doanh nghiệp Việt Nam "nối vòng tay lớn", liên kết nhau để cùng phát triển...Dù không bao giờ nói ra nhưng tấm lòng của tiến sĩ Cường dành cho quê hương Việt Nam làm chúng tôi hết sức cảm kích"_ Ông Hồ Huy, Tổng giám đốc công ty cổ phần Mai Linh.

 "Tiến sĩ Đỗ Đức Cường đã đóng góp 38 phát minh của riêng ông. Trong đó có sáng kiến sửa đổi kiểu dáng bên ngoài hệ thống ATM được cấp phép năm 1997 mang số hiệu D386883."_Báo Pháp Luật và Xã Hội.

Khen thưởng

 Năm 2006, Giải thưởng "Vinh danh nước Việt" do chuyên san Người Viễn Xứ báo điện tử VietNamNet tổ chức dành cho những Việt kiều có nhiều đóng góp cho đất nước.

Ghi chú

Xem thêm
 Nguyễn Trí Hiếu
 Máy rút tiền tự động
 Giải thưởng Vinh danh nước Việt

Liên kết ngoài
 Người Đương Thời - Đỗ Đức Cường, youtube.
 Đỗ Đức Cường
 Tiến sĩ Đỗ Đức Cường
 NIỀM TIN VÀO TƯƠNG LAI.

Người Quảng Ngãi
Người Mỹ gốc Việt
Nhà khoa học kỹ thuật gốc Việt


title: Toán tử Hamilton

text:
Trong cơ học lượng tử, toán tử Hamilton hay Hamiltonian là một toán tử tương ứng với năng lượng toàn phần của hệ gây nên sự biến đổi theo thời gian, được ký hiệu là H, Ȟ hoặc Ĥ.
Như ta đã biết thì năng lượng toàn phần của hệ bằng tổng thế năng và động năng của hệ;

trong đó

 là toán tử tự liên hợp trên không gian Hilbert với đại lượng quan sát là thế năng.

 là toán tử tự liên hợp trên không gian Hilbert với đại lượng quan sát là động lượng.

 là toán tử tự liên hợp trên không gian Hilbert với đại lượng quan sát là động năng.
Kết hợp 2 toán tử trên, ta có toán tử Hamilton được sử dụng trong phương trình Schrödinger

Phương trình Schrödinger và toán tử Hamilton
''Xem bài viết chính phương trình Schrödinger

Cho hàm sóng .Ta có phương trình Schrödinger phụ thuộc vào thời gian của hàm sóng đó là
.

Trong đó  là toán tử Hamilton.

Giả sử  có thể viết dưới dạng tích hàm theo thời gian với hàm tọa độ;

 =
Đạo hàm theo t.Ta có:

 =

Và đạo hàm bậc 2 theo r.Ta có:

 =

Thay vào phương trình Schrödinger Ta có

  =

Chia 2 vế cho . Ta được phương trinh vi phân.

=

Giải phương trình vi phân này ta được  =
Vậy hàm sóng được viết dưới dạng

=

Thay vào phương trình Schrödinger ban đầu, ta được phương trình Schrödinger không phụ thuộc vào thời gian

=

Khi giải phương trình này, ta tìm được hàm riêng và giá trị riêng của toán tử Hamilton.Khi tìm được giá trị riêng, ta có thể xác định các mức năng lượng và xem nó co bị gián đoạn hay không. Khi tìm được hàm riêng, ta có thể tính xác suất những nơi tìm thấy hạt.

Xem thêm

phương trình Schrödinger

Cơ học lượng tử

Tham khảo

Cơ học Hamilton
Lý thuyết toán tử
Cơ học lượng tử
Hóa học lượng tử


title: Tiết (nước)

text:
Tiết (chữ Hán: 薛) là một nước chư hầu phía đông của ba triều đại Hạ-Thương-Chu trong lịch sử Trung Quốc, tồn tại lâu dài ở vùng hạ du Hoàng Hà. Cương vực nước Tiết nam giáp Sở,Việt, tây giáp  Tống, bắc giáp Đằng Lỗ, đông sát Tề, là thủ phủ trung tâm của Từ Châu thời cổ.

Lịch sử
Căn cứ theo "Thông chí- thị tộc" thì "thiếu tử của Chuyên Đế là Dương được phong ở đất ấy [Nhâm, nay là Nhâm Khâu], cho nên lấy làm họ, sang thời nhà Hạ, cháu đời thứ 12 của Dương là Hề Trọng lại được phong ở đất Tiết". Tả truyện ghi rằng "hoàng tổ nước Tiết là Hề Trọng sống ở Tiết và làm xa chính cho triều Hạ", người Trung Quốc sau này xem Hề Trọng là ông thủy tổ chế tạo xe. Sau đó, do phát minh ra các loại xe dùng để chuyên chở, có công trợ giúp Hạ Vũ trị thủy, Hề Trọng được phong ở đất Tiết. Từ đó, nước Tiết truyền được 64 đời, tồn tại trong 1900 năm.

Những năm đầu thời Tây Chu, Chu Vũ vương phong cho hậu duệ họ Nhâm là Chẩn, Phục cai quản nước Tiết, có tước hầu. Đến trung hậu kỳ thời Xuân Thu, nước Tiết kết minh với Tấn Văn công. Năm 568 TCN, nước Tiết tham gia hội chư hầu do Tấn Điệu công lãnh đạo ở đất Vệ. Năm 559 TCN, nước Tiết tham gia liên quân đánh Tần của Tấn Điệu công. Năm 556 TCN, nước Tiết tham gia liên quân đánh Tề của Tấn Bình công. Năm 529 TCN, nước Tiết tham gia hội chư hầu do Tấn Bình công tổ chức ở đất Bình Khưu thuộc nước Vệ. Năm 506 TCN, nước Tiết tham gia hội chư hầu dưới sự lãnh đạo của Tấn Định công để bàn đánh nước Sở giúp Sái

Năm 418 TCN, nước Tề nhân có cơ hội đã chiếm nước Tiết. Họ Nhâm nước Tiết diễn biến thành họ Quy nước Tiết. Nước Tiết từ thời Tiết Chẩn tương truyền 31 đời quân chủ. Năm 321 TCN, Tề Mẫn vương phong Điền Anh làm Tĩnh Quách quân ở ấp Tiết, gọi là Tiết công. Sau khi Điền Anh mất, con trai là Điền Văn (hiệu Mạnh Thường quân) tập phong, hiếu khách hỉ sĩ.

Cố thành nước Tiết
Cố thành nước Tiết nằm ở trấn Quan Kiều thuộc phía nam Đằng Châu của tỉnh Sơn Đông, cách trung tâm đô thị của thành phố 17 km, vào thời Chiến Quốc, đây là một đại đô thị với hơn 6 vạn nhà. Cố thành nước Tiết là một trong các thành thời cổ đại được bảo tồn hoàn hảo tại Trung Quốc. Cố thành nước Tiết bao gồm hai bộ phận là ngoại thành và nội thành. Ngoại thành không theo quy tắc hình vuông thông thường, có chu vi 10.615 mét, tường thành quanh co cao thấp, đoạn tường thành còn lại hiện cao 4-7 mét so với mặt đất, chiều rộng phần đế thành là từ 20-30 mét. Nội thành nằm ở góc đông nam của thành lớn, không theo quy tắc hình chữ nhật thông thường, chu vi 2.750 mét. Tường của Cố thành nước Tiết rộng trên dưới 10 mét, hào thành rộng 8 mét.

Ghi chú

Tham khảo

Chư hầu thời Tam Hoàng Ngũ Đế
Chư hầu nhà Hạ
Chư hầu nhà Thương
Tây Chu
Xuân Thu
Chiến Quốc
Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại
Lịch sử Sơn Đông
Lịch sử Giang Tô


title: Trần Tuyên

text:
Trần Tuyên (hay Trần Trung Tiên, 1801 - 1841 ), là quan nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Ông đã tử trận khi cầm quân đi đánh dẹp cuộc nổi dậy của Lâm Sâm ở Lạc Hóa.

Tiểu sử
Trần Tuyên là người Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Không có thông tin về quãng đời thơ trẻ của ông, chỉ biết vào năm đầu Thiệu Trị (1841), ông được cử làm Bố chính sứ Vĩnh Long .

Theo sử liệu thì đầu tháng 3 nhuận (âm lịch) năm ấy, Lâm Sâm (phiên âm từ tiếng Khmer) đã đứng lên vận động người Khmer ở phủ Lạc Hóa (Trà Vinh khi ấy là một huyện của phủ này) nổi dậy chống lại sự cai trị của nhà Nguyễn .

Đầu tiên, Lâm Sâm cầm quân tiến đánh phủ lỵ Lạc Hóa, binh lính chống đỡ không nổi, viên Tri phủ bỏ chạy, cấp báo về tỉnh Vĩnh Long. Từ tỉnh ấy, Bố chính Trần Tuyên liền trực tiếp cầm quân kéo đến đồn Nguyệt Lãng vừa tiến vừa thăm dò, ngót 20 ngày mới tới sóc Lò Ngò, liền bị hơn ngàn quân nổi dậy kéo ra ngăn lại.

Bố Chính Trần Tuyên bí mật thu quân về sóc Ô Đùng, thì bị nổi dậy phục kích ở vùng Trà Tử (nay gọi là Hiếu Tử), giết chết ông cùng viên Tri huyện Trà Vinh là Huỳnh Hữu Quang.

Sách Đại Nam chính biên liệt truyện kể:
..."Được tin lính Long nhuệ thông đồng với giặc (chỉ Lâm Sâm và lực lượng của ông), Tuyên liền lưu Án sát Nguyễn Đăng Sỹ giữ thành, tự mang hơn nghìn lính đến Lạc Hóa đánh giặc. Giặc họp đồng đảng lại chống cự. Tuyên chia quân làm năm toán, đánh, đốt các thôn lạc của giặc. Đến chiều đem quân về Nô Động (Ô Đùng), quan quân nối gót nhau đi hàng một. Bỗng trời mưa gió tối sầm lại, quân mai phục của giặc bốn mặt vùng dậy. Quân sĩ hoảng vỡ, bọn Vệ úy Lê Kỳ ở Hữu lộ lưỡng lự không tiến. Giặc xông đến đánh loạn bậy. Tri huyện Trà Vinh Huỳnh Hữu Quang thấy Tuyên bị giặc đánh bức bách, rút gươm xông đến cứu, cùng Tuyên đều bị hại"....

Thông tin liên quan

Con

Về sau, con Bố chính Tuyên là Trần Xuân Hòa (? - 1862) cũng là một người chết vì nước. Cũng theo Đại Nam chính biên liệt truyện, thì ông Hòa "từng thi đỗ Cử nhân dưới triều Tự Đức. Được tin dùng, ông thăng dần lên chức Tri phủ Định Tường, sung Định Tường đạo Binh bị. Vì đã mộ quân dõng mai phục giết lính ma tà (chỉ quân Pháp và cộng sự) 6 lần, được thưởng thự Thị độc học sĩ. Gặp khi quân Pháp vào Định Tường, (vì) Xuân Hòa cai quản đạo Bịnh bị (đem quân kháng lại), bị Pháp bắt, cắn lưỡi mà chết, được truy tặng Quang lộc tự khanh. Sau, vua (Tự Đức) từng bảo quan bộ Lễ rằng: 'Cha con Trần Tuyên tiết nghĩa tiếng thơm, vẻ vang sử sách, rất là hiếm có, rốt đều chuẩn cho liệt thờ vào Trung Nghĩa từ' (ở Huế)".

Đền thờ

Hiện nay trong đình Vĩnh Yên ở Thành phố Trà Vinh có bàn thờ Bố chính Trần Tuyên. Việc thờ phụng ấy từng được kể đến trong một câu ca dao:
Trà Vinh có bún nước lèo,Có chùa Ông Mẹt, ao đào Bà Om.
Có đình thờ vía Quan Công,Đền thần Hiếu Tử, thờ Trần Trung Tiên''.

Thật đáng tiếc, sau năm 1975 người ta đã cho xây một trường tiểu học làm che khuất ngôi đình. Từ ngoài đường nhìn vào chỉ còn thấy cổng đình, một bình phong và hai ngôi miếu nhỏ của đình mà thôi (ảnh)

Hiện nay, trên QL60 đi ngang xã Hiếu Tử có một ngôi đền thờ Bố chánh Trần Trung Tiên rất đẹp.

Xem thêm
Cuộc nổi dậy Lâm Sâm

Chú thích

Người Quảng Trị
Quan lại nhà Nguyễn


title: Goiás, Goiás

text:
Goiás (còn được gọi là Goiás Velho, Goiás Old) là một thành phố nhỏ và khu đô thị ở bang Goiás, Brazil. Thành phố có diện tích diện tích 3.108 km²(2002) và dân số là 24.072 (2007). Đây là thủ phủ cũ của bang và bảo tồn nhiều di sản thuộc địa có giá trị lịch sử. Năm 2001, nó trở thành một di sản thế giới của UNESCO.

Thành phố là thủ phủ cũ của bang Goiás cho đến năm 1937, khi tòa thị chính bang được chuyển tới thành phố Goiânia. Nó được thành lập bởi nhà thám hiểm Bartolomeu Bueno da Silva, có biệt danh là Anhanguera, và thành phố lúc đó được gọi là Vila Boa de Goyaz ("thị trấn Goyaz tốt đẹp" trong tiếng Bồ Đào Nha cổ). Với tầm quan trọng lịch sử của nó, trung tâm lịch sử của Goiás đã được ghi vào danh sách di sản thế giới.

Lịch sử
Goiás Velho được thành lập năm 1727, trước khi có sự xuất hiện của những người châu Âu. Nhiều nhà nguyện và nhà thờ là các bằng chứng cho kỉ nguyên tìm vàng tại nơi đây. Lịch sử của thị trấn gắn chặt với lịch sử của tiểu bang Goias. Nhiều nhà thờ được xây dựng vào thế kỷ 18, 19 như: nhà thờ das Museu Bandeiras, được xây dựng năm 1761, Sant'Ana Colegio, được thành lập vào năm 1879 bởi các tu sĩ Dòng Đa Minh, nhà thờ Nossa Senhora d'Abadia, được xây dựng vào năm 1790, với bàn thờ sơn màu xanh và vàng, và Casa da Fundição, có niên đại từ 1752, được đúc từ vàng khai thác tại các mỏ trong thị trấn.

Được bao quanh bởi dãy núi Dourada Serra, Goiás Velho là thành phố quê hương của nhà thơ Ana Lins dos Guimarães Peixoto Bretas (1889-1985), được biết đến nhiều hơn với cái tên là Cora Coralina. Mặc dù bà bắt đầu viết lúc 14 tuổi và xuất bản cuốn sách đầu tiên của mình khi đã ở tuổi 75. Để tồn tại, bà đã làm và bán bánh kẹo. Ngôi nhà nơi bà sống, một trong những công trình lâu đời nhất của thành phố, có niên đại từ năm 1782, đã trở thành một bảo tàng, với những đồ nội thất, tài sản cá nhân, tài liệu và thư gửi từ những phóng viên lừng lẫy như nhà thơ Carlos Drummond de Andrade (1902-1987) và nhà văn Bahian Jorge Amado, một trong những đại diện chính của văn học của khu vực Đông Bắc và được đọc nhiều nhất các tác giả cả trong và ngoài nước Brazil.

Tham khảo

IBGE
Seplan
Frigoletto
City Brazil

Liên kết ngoài
 Site da Cidade de Goiás
Goiás, Património da Humanidade
 Informações sobre da Cidade de Goiás
Cidade de Goiás
City Brasil-Goiás
Fogareu Procession
Prefeitura Municipal da cidade de Goiás

Di sản thế giới tại Brasil
Đô thị bang Goiás