title: Trận Hồng Cúm

text:
Trận Hồng Cúm, từ ngày 31 tháng 3 đến 7 tháng 5 năm 1954, là trận đánh quan trọng của chiến dịch Điện Biên Phủ. Mục tiêu của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong trận này là bao vây cô lập (nhưng không đánh dứt điểm) trung tâm đề kháng Isabelle (Phân khu Nam Điện Biên Phủ), mà phía Việt Nam gọi là Hồng Cúm, để ngăn không cho quân Pháp tại đây kéo về chi viện cho Phân khu trung tâm hoặc phá vây chạy sang Lào.

Bối cảnh

Pháp
Cụm cứ điểm này được Pháp đặt tên là Isabelle, gồm ba đồn đóng liền nhau là đồn A ở bờ bắc sông Nậm Rốm, đồn B và C ở bờ nam, cạnh đấy có một sân bay chạy dài theo đường 41.

Mục đích của Pháp khi lập ra cụm cứ điểm này là để làm cho Mường Thanh không bị trơ trọi, để hai cụm cứ điểm có thể che chở, yểm hộ cho nhau bằng pháo binh, xe tăng và cả bộ binh. Với cách chiếm đóng đó, Mường Thanh ở vào giữa, phía bắc có một phân khu gồm các vị trí kiên cố như Him Lam, đồi Độc Lập, Bản Kéo, và phía nam có phân khu Hồng Cúm, quân Pháp có thể khống chế toàn bộ lòng chảo Điện Biên Phủ, bảo đảm cho quân đội cơ động và chi viện lẫn nhau trong tấn công cũng như trong phòng ngự.

Dùng Hồng Cúm bám chặt con đường 41, Pháp còn mong tiến tới mở rộng phạm vi chiếm đóng, nối liền tuyến Điện Biên Phủ với Mường Khoa và Phông-xa-lỳ dọc sông Nậm U trên đất Thượng Lào, khiến cho "con nhím" Điện Biên Phủ bớt chơ vơ giữa núi rừng Tây Bắc. Đây cũng là nơi tiếp nhận quân tăng viện và đồ tiếp viện từ Hà Nội trong trường hợp sân bay Mường Thanh bị uy hiếp. Khi tập đoàn cứ điểm có nguy cơ bị tiêu diệt thì nó là cái "cửa sau" mở đường chạy sang Thượng Lào cũng như đón quân từ Lào sang ứng cứu.

Quân Pháp tại đây do Trung tá (sau thăng Đại tá) André Lalande (La-lăng-đơ) chỉ huy, gồm hai tiểu đoàn Âu Phi là tiểu đoàn III/3e REI (Tiểu đoàn 3 thuộc trung đoàn bộ binh lê dương số 3), tiểu đoàn II/1er RTA (tiểu đoàn 2 thuộc trung đoàn bộ binh Algérie số 1)', 2 đại đội phụ lực quân người Thái trắng, một tiểu đoàn pháo 105 ly, 1 đại đội súng cối 120mm và một trung đội xe tăng. Phân khu gồm năm cứ điểm nằm trên địa hình bằng phẳng, được đánh số từ 1 đến 5. Các cứ điểm 1, 2, 3, 4 đều ở phía tây đường 41 liên kết khá chặt chẽ với nhau bằng một hệ thống giao thông hào và chiến hào. Riêng cứ điểm số 5 bảo vệ phía nam sân bay Hồng Cúm, nằm hơi đột xuất về phía đông đường 41. Việt Nam thì chia phân khu Hồng Cúm làm ba khu A, B, C. Các khu A, B gồm những cứ điểm ở tây đường 41. Khu C nằm ở phía đông đường 41 cùng với sở chỉ huy phân khu và pháo binh.

Về cơ bản, Pháp bố trí như vậy là để phát huy uy lực của pháo binh (105mm và 155mm, với tầm bắn hiệu quả là khoảng 4 đến 8 km). Đây là cách bố trí cổ điển, phần lớn các hệ thống phòng thủ đều tuân theo cách này. Theo đó pháo ở Hồng Cúm sẽ yểm hộ Mường Thanh và ngược lại. Bố trí thì Hồng Cúm có 8 khẩu 105mm, Mường Thanh 12 khẩu 105mm và 4 khẩu 155mm; sau có tăng cường. Tổng quân số ở Hồng Cúm là khoảng hơn 2.000 người.

Quân đội Nhân dân Việt Nam
Hồng Cúm bao bọc tứ bề là ruộng, từ rìa lòng chảo vào là khoảng 3 đến 4 km, triển khai bộ đội không dễ dàng như với Mường Thanh và phân khu bắc. Đây là điểm bất lợi cho Quân đội Nhân dân Việt Nam và cũng là điểm lợi thế cho 16 khẩu pháo lớn và 16 khẩu cối 120mm (ở Mường Thanh), hoả lực máy bay và đám xe tăng của Pháp.

Bộ chỉ huy chiến dịch Quân đội Nhân dân Việt Nam nhận định:
 Hồng Cúm ở xa phía nam lòng chảo, nếu tập trung mạnh tại Hồng Cúm, đánh xong sẽ phải triển khai lại hoàn toàn để đánh Mường Thanh, đây là điểm bất lợi.
 Để đánh Hồng Cúm, tức là hậu cần phải đi vòng qua Mường Thanh, khó có thể bảo đảm sự an toàn cho tuyến hậu cần khi mà đối với Mường Thanh chỉ đánh kiềm chế.

Do vậy, Kế hoạch tác chiến là bao vây Hồng Cúm, tiêu diệt Mường Thanh. Trung đoàn 57 của Đại đoàn 304, được tăng cường một tiểu đoàn của Đại đoàn 316, có nhiệm vụ xây dựng một trận địa hình cánh cung, chạy từ đông sang tây, cắt rời phân khu Hồng Cúm khỏi khu trung tâm Mường Thanh.

Tại mặt trận Hồng Cúm, tuy không phải là tâm điểm của cuộc chiến song lại chiếm giữ một vị trí khá quan trọng. Nếu ban đầu, Hồng Cúm chỉ là một cứ điểm, nay đã phình to ra thành cụm cứ điểm, cũng có đủ sân bay, pháo binh, có thể cùng Mường Thanh yểm hộ lẫn nhau. Vì thế, trong bàn cờ Điện Biên Phủ, mặt trận phía Nam không chỉ ở thế phải kiềm chế, cô lập, ngăn không cho Pháp viện trợ tới Hồng Cúm mà còn phải từng bước thọc sâu, phá rào mở cửa tấn công cứ điểm, tiến vào trung tâm phân khu Hồng Cúm.

Làm nhiệm vụ ấy, QĐNDVN có lợi thế là ở trên cao đánh địch ở dưới thấp, ở quanh núi vây địch giữa thung lũng, dùng núi khống chế đồng bằng, khiến địch ở vào thế hết sức bất lợi. Chỗ mạnh của Pháp là đã xây dựng xong tập đoàn cứ điểm dựa lưng vào nhau, có bãi dây kẽm gai và mìn dày từ 50 đến 70 mét, đã tổ chức lưới lửa đạn dày đặc và chặt chẽ, có pháo binh mạnh yểm hộ (ngoài một tiểu đoàn pháo tại chỗ, còn có pháo ở Mường Thanh bắn chi viện), lại có xe tăng vận động dễ dàng dọc đường 41. Muốn cắt đứt Hồng Cúm ra khỏi Mường Thanh, QĐNDVN phải quần nhau với địch giữa cánh đồng bằng phẳng dưới tầm hoả pháo dày đặc và các loại máy bay chiến đấu của Pháp giữa ban ngày, trong khi về thực lực thì chẳng những kém Pháp về trang bị vũ khí, mà về quân số cũng không có ưu thế.

Diễn biến

Cuộc phản công của Pháp từ Mường Thanh
Từ đêm ngày 23 tháng 3, giao thông hào và chiến hào của trung đoàn 57 đã hình thành một trận địa liên hoàn siết chặt quanh Hồng Cúm, cắt rời nó với phân khu trung tâm, chấm dứt việc hạ cánh của máy bay trên đường băng tại đây. Pháp nhiều lần định nống ra đều bị đánh bật trở lại. Trừ việc chi viện bằng hỏa lực từ xa cho khu trung tâm, những hoạt động khác bằng bộ binh, cơ giới của Hồng Cúm đều bị loại trừ.

Trước nguy cơ con đường hành lang giữa Hồng Cúm và khu trung tâm bị cắt, tập đoàn cứ điểm tách làm đôi, De Castries đưa Tiểu đoàn Dù lê dương số 1 (1er BEP) và xe tăng ra phản kích nhưng không đánh bật được chốt của trung đoàn 57. Ngày 27 tháng 3, Castries quyết định trao cho Thiếu tá Marcel Bigeard, chỉ huy trưởng Tiểu đoàn Dù thuộc địa số 6 (6e BPC), giữ nhiệm vụ phụ tá cho Chỉ huy trưởng Phân khu Trung tâm, Trung tá Pierre Langlais, đặc trách lực lượng phản kích. Bigeard cũng được giao nhiệm vụ tổ chức một lực lượng xung kích đánh bật các điểm chốt giữ của trung đoàn 57 Việt Nam, đồng thời loại trừ một đơn vị pháo cao xạ mới xuất hiện ở phía tây.

Bigeard quyết định sử dụng một lực lượng thật mạnh gồm những tiểu đoàn khá nhất vào nhiệm vụ, gồm Tiểu đoàn Dù xung kích số 8 (8e BPC) của Đại úy Pierre Tourret (Tua-rê), Tiểu đoàn Dù lê dương số 1 (1er BEP) của Thiếu tá Maurice Guiraud (Ghi-rô), Tiểu đoàn Dù lê dương số 6 (6e BPC) của Đại úy Thomas (người thay Bigeard), Tiểu đoàn 3 bộ binh lê dương của Thiếu tá Clémençon (Clêmăngxông) và đại đội xe tăng của Đại úy Yves Hervouët (Hécvuê). Lực lượng xung kích còn được hỗ trợ bởi pháo binh và không quân.

Bigeard biết có một trung đoàn của Đại đoàn 308 ở hướng này, mà Pháp tưởng lầm là trung đoàn 36, cho rằng cuộc hành binh chỉ có thể thành công nếu giữ được bất ngờ. Theo kế hoạch, trận đánh sẽ bất thần mở đầu bằng một loạt pháo cấp tập trúng mục tiêu. 12 khẩu pháo 105, 2 khẩu 155 ly, 12 khẩu cối 120 ly sẽ làm việc này từ 6 giờ ngày 28 tháng 3. Binh lính dù, lê dương và xe tăng khai thác tình trạng hỗn độn của đối phương do pháo gây ra, nhanh chóng tiến công. 6 giờ 30, không quân oanh tạc trận địa ngăn không cho viện binh đối phương tiếp cận. Sẽ lập tức rút lui trước khi kẻ địch chỉnh pháo bắn vào khu vực. Bigeard đã nhận thấy một nhược điểm của pháo binh Việt Nam là các khẩu đội đều bố trí phân tán trong hầm sâu, phải mất nhiều thời gian khi chuyển sang một mục tiêu mới.

Sáng ngày 28, một đơn vị của trung đoàn 102 ở Pe Luông được lệnh di chuyển bàn giao lại trận địa cho trung đoàn 88. Trung đoàn 88 đưa đại đội 229 của tiểu đoàn 322 ra phòng ngự ban ngày đề phòng quân Pháp phản kích. Sương mù còn dày đặc. Cán bộ đại đội đi xem xét chiến hào, đặt kế hoạch tác chiến, điều chỉnh lại các tổ súng máy.

Trung đội 8 bố trí ở tuyến tiền duyên đang sửa sang lại các hầm hố chiến đấu thì đột nhiên tiếng súng máy nổ vang. Từ trong màn sương, quân Pháp xông tới rất đông. Thấy trời nhiều sương mù, máy bay không thể hoạt động đúng giờ quy định, Bigeard thay đổi kế hoạch, cho xe tăng cùng với tiểu đoàn 1er BEP dừng lại phía sau làm lực lượng dự bị, chưa sử dụng pháo binh, đưa ba tiểu đoàn dù và lê dương bí mật đột kích vào trận địa.

Trung đội 8 phải đối phó với cuộc xung phong của tiểu đoàn 6e BPC, đã lập tức nổ súng đánh trả, bắt tiểu đoàn dù 6 phải dán mình trên mặt đất. Bigeard buộc phải trở lại kế hoạch cũ. Pháo ở Mường Thanh bắn dữ dội rồi xe tăng tiến lên mở đường. Xe tăng tràn qua trận địa chia cắt trung đội, lính dù bám theo xe tăng chia thành nhiều toán nhảy xuống chiến hào. Các chiến sĩ trung đội 8 chụm lại ở một ngã ba chiến hào bố trí trung liên, tiểu liên thành một vòng tròn, mặc cho những chiếc xe tăng vượt qua, nhắm bọn lính dù nổ súng.

Cùng lúc đó, trận địa phòng không trống trải của đại đoàn ở phía sau cũng nằm dưới hỏa lực đạn pháo của xe tăng. Những người lính phòng không chỉ được trang bị trọng liên 12,7 mm bắn máy bay, giờ phải dùng vũ khí cá nhân chiến đấu với xe tăng và bộ binh địch.

Đại đội trưởng Quỳ và chính trị viên Phú của đơn vị phòng không hạ lệnh cho tất cả xạ thủ hạ thấp nòng súng máy cao xạ nhắm vào những chiến xe tăng và bộ binh địch, nhưng đạn súng máy 12,7 ly không thể bắn thủng giáp xe tăng. Đại đội trưởng và chính trị viên đều bị thương nặng. Các chiến sĩ, kể cả những người đã bị thương, phải giật dây lựu đạn chờ xì khói rồi mới ném thẳng vào quân địch. Cuối cùng, lựu đạn cũng hết. Các chiến sĩ dùng cả búa, kìm,cờ lê, chân súng gãy... đánh giáp lá cà. Cuộc chiến đấu kéo dài tới 2 giờ chiều.

Trận đánh diễn ra hoàn toàn bất ngờ. Đại bộ phận tiểu đoàn 322 sau một đêm đào trận địa mệt mỏi đang nghỉ ở hậu cứ, khi có người từ trận địa chạy về báo tin, mới vận động tiến ra phản kích với sự trợ lực của súng cối 120 ly. Bộ đội xung phong đánh bật dần quân Pháp khỏi chiến hào trục. Thấy đối phương kéo tới đông, Bigia lập tức ra lệnh rút lui.

Trận phản kích của Bigeard được quân viễn chinh coi là thắng lợi, một chiến thắng hầu như duy nhất tại Điện Biên Phủ trong suốt thời gian này. QĐNDVN tổn thất hơn 100 người chết và một số tương đương bị thương. Pháp có 20 lính chết và 97 bị thương, trong đó có 5 sĩ quan. Nếu cộng với số thiệt hại trước đó trong tuần thứ hai lắng dịu sau đợt tiến công phân khu bắc, quân Pháp tại Điện Biên Phủ đã mất thêm tổng số 522 người, gần tương đương với một tiểu đoàn. Đây là trận phản kích lớn cuối cùng của Pháp ở Điện Biên Phủ trước khi cuộc tiến công đợt 2 bắt đầu.

Trận phản công ngày 31-3 của Pháp

Đêm 30 tháng 3, QĐNDVN đánh thẳng vào các vị trí tiền tiêu phía đông Mường Thanh, tiêu diệt một mảng các vị trí C, D, E và một phần A1. Cuộc chiến đấu ác liệt đang diễn ra giữa ban ngày và các đêm sau. Để cứu nguy Mường Thanh đang bị tấn công dồn dập, sáng 31 tháng 3, quân Pháp ở Hồng cúm theo cánh đồng Điện Biên đánh ra Bản Noong Nhai, nhằm tiến lên phía nam Mường Thanh, định thọc một mũi dao vào lưng QĐNDVN đang chiến đấu ở đồi A1.

Cho đến ngày 31 tháng 3, QĐNDVN đã xây đắp gần xong các giao thông hào và chiến hào từ chân núi phía đông đến chân núi phía tây, băng qua cánh đồng Điện Biên Phủ, phá hỏng sân bay và cắt đứt đường liên lạc giữa Hồng Cúm với Mường thanh. Cái thế "tựa vào nhau" giữa hai cụm cứ điểm chỉ có thể thực hiện bằng sự chi viện pháo binh nữa thôi, còn hoạt động của bộ binh và các mặt khác gần như hoàn toàn không liên hệ gì với nhau nữa.

Mở đầu trận tấn công lần này, pháo binh và xe tăng Pháp bắn dữ dội. Nhiều công sự bị phá, nhiều đoạn giao thông hào bị sạt. Một tiểu đoàn bộ binh và 3 chiếc xe tăng tiến lên, băng qua cánh đồng bằng phẳng, vừa tiến vừa bắn vào chiến hào. Phía tây sông Nậm Rốm, một đại đội khác đánh ra, xông lên thành một cánh hỗ trợ cho mũi bên này sông.

QĐNDVN có 3 trung đội của đại đội 19 thuộc tiểu đoàn 265, bố trí phòng ngự dọc chiến hào. QĐNDVN dùng các loại súng bắn thẳng bắn tỉa diệt bộ binh địch, còn xe tăng thì để đến gần sẽ dùng ĐKZ và mìn để tiêu diệt, quyết bám chặt chiến hào, lợi dụng công sự để tiêu hao địch.

Cuộc chiến đấu diễn ra gay go. Lính lê dương bị sát thương nhiều, không tiến lên được; xe tăng không có bộ binh yểm hộ phải lùi lại để lấy cự ly bắn vào công sự. Đến 8 giờ sáng, một bộ phận lính Pháp tiến được vào giao thông hào. Đại đội trưởng Lâm Chín dẫn đầu bộ đội phản kích mấy lần. Trận chiến đấu giáp lá cà diễn ra ngay trong chiến hào. Quân Pháp còn sống sót rút lui, xe tăng bị thương một chiếc cũng phải rút.

Địch chấn chỉnh lại đội ngũ, mở đợt xung phong thứ hai. Bộ binh và xe tăng ồ ạt tiến lên, xe tăng dùng lối ngắm bắn trực tiếp bắn rất chuẩn trúng vào các ụ súng của QĐNDVN. Để chống chọi với quân địch có ưu thế về binh lực và hỏa lực đang tấn công mãnh liệt, QĐNDVN bình tĩnh để cho địch tiến đến gần khoảng 20 mét mới dùng súng trường, tiểu liên bắn diệt bộ binh. Họ thay đổi chỗ đứng từ ụ súng này qua ụ súng khác, tránh mục tiêu của xe tăng. Có những chiến sĩ đã lấy đất đắp thành những ụ súng giả để nghi binh lừa địch, thu hút hỏa lực của xe tăng, còn bộ binh thì chia thành từng tổ nhỏ, tiến lên theo các hào giao thông dọc, dùng tiểu liên quét vào từng nhóm bộ binh. Cứ thế đến cuối ngày, quân Pháp buộc phải rút lui.

Quân Pháp lại mở đợt xung phong lần thứ ba. Pháo và xe tăng bắn sập hết các ụ súng. Chiến hào nhiều đoạn bị san thành bãi phẳng. Phía QĐNDVN, lựu đạn và đạn của thương binh được thu thập dồn lại cho những người còn chiến đấu được. Súng máy và súng trường thừa (vì số người bị thương vong mỗi giờ một tăng lên) được các chiến sĩ đưa bố trí sẵn lên mép chiến hào, để họ bắn chỗ này xong lại nhảy qua bắn chỗ khác, tức là thay đổi chỗ bắn mà không phải vác súng đi theo, làm như vậy để gây ấn tượng cho địch tưởng lầm quân số đông, thực tế thì QĐNDVN chỉ có hơn một đại đội mà số thương vong mất gần một nửa.

Đợt chiến đấu lần này không còn tình trạng kéo dằng dai như trước. Quân Pháp tiến nhanh, tiến ồ ạt, vừa dùng xe tăng và đại liên bắn dữ dội, vừa cho từng phân đội bộ binh thọc lên chiến hào. Quân Pháp chọc thủng trận địa, một trung đội QĐNDVN chiến đấu phía tây đường 41 bị đánh dồn xuống suối, một tiểu đội bị thương vong gần hết. Đại đội trưởng Lâm Chín hy sinh dưới làn đạn trong khi đang dẫn đầu bộ đội đánh phản kích.

QĐNDVN cố giữ vững từng đoạn chiến hào, dùng lưỡi lê gánh giáp lá cà khi địch đột nhập được vào trận địa. Nhưng quân Pháp lại được tăng viện, ào ạt xông lên chiếm chỉ huy sở đại đội, chính trị viên Nguyễn Ích và chính trị viên phó đều hy sinh tại trận.

Giữa lúc ấy, đại đội 59 của tiểu đoàn 418 được sự chỉ huy của tiểu đoàn phó Bùi Công Tiết từ chân núi tiến ra, xông qua lưới lửa đạn đại bác và súng cối dày đặc, chọc vào sườn địch, đánh bật quân Pháp ra khỏi chiến hào, khôi phục lại trận địa.

Pháp mở đợt xung phong thứ tư, bị đánh cho thương vong một số phải rút lui, rồi lại mở đợt xung phong thứ năm. Lần này QĐNDVN để quân Pháp lọt vào chiến hào, rồi các bộ phận nhỏ vòng lên phản kích vào cạnh sườn, quân Pháp hoảng hốt bỏ chạy. QĐNDVN thừa thắng xung phong mãnh liệt, diệt một số, bắt 7 tù binh, thu nhiều chiến lợi phẩm.

Trận đánh kết thúc vào lúc 13 giờ rưỡi. Quân Pháp chết và bị thương 80 lính, bỏ lại trận địa nhiều xác chết, trong đó có 2 sĩ quan. Phía tây sông Nậm Rốm, quân Pháp bị một đại đội của tiểu đoàn 346 phục kích, chết 10 lính và cũng phải rút.

Giai đoạn bao vây
Quân Pháp đã sử dụng sức mạnh tối đa của bom, đạn và các đơn vị phản kích ngăn cản công việc xây dựng trận địa của QĐNDVN. Chỉ trong năm ngày từ 28 tháng 3 đến 2 tháng 4, quân Pháp đã mất 2.093 người. Phân khu Hồng Cúm tuy chưa trực tiếp bị tiến công, từ 2.000 quân cũng chỉ còn khoảng 1.600.

Nhưng mỗi ngày qua, các đường hào lại kéo dài thêm. Phân khu nam Hồng Cúm đã hoàn toàn bị cắt khỏi khu trung tâm. Để bảo vệ trận địa, các đơn vị QĐNDVN đã chuyển nơi trú quân ra ở ngay tại những đường hào mới đào xong. Không riêng bộ binh xây dựng trận địa chiến hào để tiếp cận quân địch, một số đơn vị lựu pháo cũng rời bỏ những căn hầm vững chắc trên các dãy núi Tà Lắng, Pú Hồng Mèo, tới những vị trí mới ở gần mục tiêu hơn, chuẩn bị cho đợt tiến công sắp tới. Đại đội lựu pháo 804 chiếm lĩnh vị trí sát Him Lam. Hai đại đội lựu pháo 801, 802 chuyển pháo từ phía đông sang trận địa mới ở phía tây, nằm ngay sau Bản Kéo. Ờ phía đông nam, đại đội lựu pháo 805 cũng cơ động từ trên núi Pú Hồng Mèo xuống gần Hồng Cúm.

Hệ thống đường hào ngày một đan dày chi chít thành đường ngang nẻo dọc, ba bề bốn bên vây chặt quân Pháp vào giữa. Hệ thống đường hào lúc đầu còn xa đồn 400-500 mét, rồi tiến vào gần có 40-50 mét, rồi chạy dọc theo hàng rào, rồi luồn qua hàng rào, chọc thẳng vào đồn. Hệ thống đường hào ấy tiến lên ngày càng mở rộng phạm vi hoạt động của QĐNDVN và ngày một thu hẹp phạm vi hoạt động của Pháp.

Quân Pháp mạnh hơn về pháo binh, xe tăng, máy bay, nhưng bị bao vây, phạm vi hoạt động ngày một bị thu hẹp lại, việc giải quyết tiếp tế gấp nhiều khó khăn; nếu vòng vây thắt chặt hơn nữa thì giống như "thòng lọng thắt cổ" bằng cách bóp chết việc tiếp tế bằng máy bay, khiến quân Pháp lâm vào chỗ vô cùng khốn quẫn.

Khi trời sắp tối, từng tốp bộ đội lặng lẽ ra khỏi rừng cây khe suối, chia làm hai bộ phận, một bộ phận lớn tỏa ra các cánh đồng, dùng cuốc, xẻng đào công sự, một bộ phận khác tìm trận địa bố trí các cụm súng, sẵn sàng bắn trả khi Pháp bắn vào các phân đội đang đào công sự.

Chiến hào của QĐNDVN mỗi giờ một nhích gần vào đồn, khiến Pháp dùng đủ các thứ súng bắn vào bộ đội. QĐNDVN phải tìm đủ các phương pháp tự che phòng.
Cách thứ nhất là mỗi người đào nhanh một cái hố cá nhân để tránh đạn, rồi từ hố cá nhân ấy mà đào dài ra thành chiến hào.
Cách thứ hai là dùng nứa và rơm bó thành từng bó tròn lấy đất bùn trát vào, đặt trước mặt làm cái "bình phong" che đạn địch.
Cách thứ ba là đẵn những súc gỗ tròn lớn, đặt trên miệng giao thông hào, giao thông hào tiến đến đâu lăn súc gỗ đến đó, biến súc gỗ thành cái nắp hầm "cơ động" để tránh đạn và lựu đạn địch. Ngoài ra, mỗi khi địch bắn thì tổ hỏa lực phải bắn trấn áp, hoặc cho bộ phận nhỏ bắn nghi binh thu hút hỏa lực địch về hướng khác để bộ phận đào công sự có thể tiến hành công việc "yên tĩnh" hơn.

QĐNDVN lập ra nhiều tổ bắn tỉa gồm các chiến sĩ thiện xạ, dựa vào công sự tiến vào sát đồn địch, bắn tỉa từng tên một. Các tổ thiện xạ hoạt động liên tục, khắp nơi, hễ có địch xuất hiện là tiêu hao dần sinh lực của chúng. Một tổ bắn tỉa ghi lại hoạt động:
Ngày 15 tháng 4, tổ bắn tỉa ra Suối Cụt hoạt động. Năm giờ sáng, một tiểu đội Pháp ra lấp công sự bị trung liên bắn tỉa, chết 3 lính. Sáng hôm sau hạ tiếp ba lính tại chỗ.
Ngày 18 tháng 4, tổ bố trí sát hàng rào, quân Pháp ở dưới hầm hễ bò lên là bị bắn ngã. Hôm sau nữa, một tiểu đội Pháp bò ra hàng rào bố trí khẩu trung liên, bị bắn ngã 2, số còn lại vác súng chạy.
 Một số chiến sĩ như Túc bắn được 4 lính, Lực bắn được 3, Hát bắn 3, Tiến bắn 4 lính…

Việc quan trọng nhất của Pháp là đánh ra để giành dù tiếp tế. Vì số dù máy bay thả xuống rơi vào tay QĐNDVN ngày một nhiều, ví dụ: ngày 31 tháng 3, Pháp thả được 39 dù, QĐNDVN thu 13; ngày 1 tháng 4, thả được 130 dù, QĐNDVN thu 50 dù; ngày 2 tháng 4, thả được 290 dù, QĐNDVN thu 85 dù… Ngoài số dù QĐNDVN thu được, một số khác rơi vào quãng "trung gian" giữa 2 bên, không bên nào lấy được, nên số dù tiếp tế Pháp thu vào không giải quyết được yêu cầu tối thiểu.

Chung quanh cụm cứ điểm Hồng Cúm, các chiến sĩ súng trường, súng máy, sơn pháo, các cỡ súng cối lớn nhỏ săn sàng chờ quân Pháp xuất hiện là bắn. Sau nhiều lần bị đánh lừa, ban ngày quân Pháp không dám nhô đầu lên khỏi chiến hào. QĐNDVN chui qua hàng rào cắm cờ, chờ lính Pháp bò ra nhổ cờ là nổ súng. Quân Pháp liền bỏ mặc những lá cờ tiếp tục bay trong cứ điểm. Mỗi lần đi thu nhặt dù, Pháp phải tổ chức như một trận đánh, có xe tăng đi kèm và pháo bắn hợp đồng.

Ngày 15 tháng 4, lúc 16 giờ, một chiếc C-119 bay đến lượn mấy vòng rồi thả xuống một loạt dù, trong đó có một chiếc dù đỏ rơi gần trận địa QĐNDVN. Nó được đưa về trụ sở trung đoàn. Trong hòm toàn những gói quà gồm thuốc lá, rượu, xúc xích, áo may ô, lưỡi dao cạo râu, và một lá thư màu hồng của vợ Đờ Cát gửi cho chồng nhân dịp được thăng lên Thiếu tướng. Số hàng này được giữ lại và trao cho Đờ Cát 1 tháng sau, khi ông ta đã trở thành tù binh.

Trung đoàn 57 đoạt được khá nhiều dù tiếp tế, có ngày thu được trên 3 tấn hàng các loại từ thực phẩm, đồ hộp tới đạn dược. Kể từ 30 tháng 3 trở đi, một số đơn vị của đại đoàn 304 đã thu xung quanh Hồng Cúm 776 kiện hàng gồm đạn pháo 105 ly, đồ hộp... tổng cộng khoảng 60 tấn. Sơ kết đợt hoạt động nhỏ tại Hồng Cúm trong tháng 4, đại đoàn 304 đa thu được 600 viên đạn pháo 105 ly, 3.000 viên đạn súng cối 120 và 81 ly, hàng tấn đạn các cỡ khác, hàng chục tấn lương thực, thuốc men, và diệt trên 200 lính Pháp.

Những chiến hào của trung đoàn 57 mỗi ngày càng tiến vào gần, đã xuyên qua hàng rào khu C, nhắm thẳng tới những lô cốt. Ban ngày, Pháp đưa xe tăng, bộ binh ra lấp chiến hào rồi cài mìn đánh bẫy. Ban đêm, Pháp tổ chức từng toán nhỏ phục kích ngay ở mũi các chiến hào. QĐNDVN liền thay đổi giờ hoạt động, thay đổi vị trí đào khi thì đào từ ngoài vào, khi đào từ trong ra, bố trí lực lượng chống phục kích.

4 giờ sáng ngày 16 tháng 4, hai đại đội lê dương lợi dụng lúc trời, chia thành hai mũi đột nhập vào chiến hào của đại đội 54. Một toán đến gần vị trí chỉ huy đại đội. Đại đội đã kịp thời ra lệnh cho các trung đội nhanh chóng tản ra hai bên, dùng súng cối 60 ly và trung liên bắn trả, hình thành hai mũi đánh vòng trở lại. Một trung đội ở phía sau nghe tiếng súng nổ lập tức nhanh chóng tiến ra tiếp viện. Một tổ làm nhiệm vụ bắn tỉa cũng tự động chạy tới phối hợp. Quân Pháp đang chống đỡ phía trước bất thần bị một mũi đánh thọc sườn, sợ bị sa bẫy hoảng hốt rút chạy về cứ điểm, để lại trận địa hàng chục lính chết.

Ngày 19 tháng 4, xe tăng và bộ binh Pháp lại đánh ra. Đại đội 17 nấp ở chiến hào đợi bộ binh đến gần ném lựu đạn tiêu diệt, một bộ phận khác vòng lên dùng ĐKZ bắn xe tăng, xe tăng bị thương phải rút lui. Ở phía tây, trong 3 ngày liền, Pháp dùng các phân đội nhỏ đánh ra, cố phá hoại những chiến hào, nhưng lần nào cũng bị các tổ bắn tỉa của tiểu đoàn 346 đánh diệt từng bộ phận. Đêm 19 tháng 4, một toán lính dù Pháp rơi đúng vào trận địa của đại đội 19, toàn bộ bị bắt sống.

Ngày 24 tháng 4, André Lalande kiểm điểm lại lực lượng, thấy vẫn còn tổng số 1.400 quân, 8 khẩu pháo 105 ly và 2 xe tăng, một lực lượng không nhỏ trong tình hình của tập đoàn cứ điểm. Viên đại tá mới được thăng chức quyết định mở một trận đánh giải tỏa. Ngày 26, bốn trong số những trung đội Bắc Phi khá nhất được lựa chọn tiến công vào những chiến hào ở phía tây bắc ldnhen 5 (Khu C). Lalăng được báo cáo tại đây chỉ có một đường hào. Nhưng khi lính của đại đội 9 Algérie đột nhập thì thấy lọt giữa hai tuyến chiến hào, họ phải yêu cầu quân cứu viện mới chạy thoát về Isdabell. Lalăng quyết định phải kỷ luật một số kẻ hèn nhát để làm gương. Viên trung úy Benhabích (Benthabich) chỉ huy đơn vị này được gọi tới. Lalăng ra lệnh chọn hai người trong số những kẻ bỏ chạy để xử bắn. Một số sĩ quan Pháp tỏ vẻ đồng tình.

Benhabích trở về đại đội rồi quay lại nói: "Tôi không thể chỉ định ai. Nếu cần bắn thì bắn tất cả. Khi những người lính lê dương của ông cũng không chọc thủng được vòng vây và chạy trốn như thỏ, thì không thể bắn bất cứ ai! Không một người Algérie nào chấp nhận cách đối xử không công bằng đó". Rồi viên trung uý nói thêm: "Thưa đại tá, hãy tin tôi, chúng ta không được phép hoang phí số binh lính ít ỏi hiện có. Cứ mất bốn người thì chúng ta mới được thả dù có một người!" Lalande buộc phải hủy quyết định.

Ngày 25-4-1954, máy bay Pháp ném bom trúng bản Noong Nhai, giết hại 444 người, hầu hết là người già, phụ nữ và trẻ em đang tập trung ở đây.

Giai đoạn cuối

Từ ngày 1 tháng 5, QĐNDVN mở giai đoạn 3 của chiến dịch. Trung đoàn 57 có nhiệm vụ kiềm chế pháo Hồng Cúm và đánh "lấn dần" vào đồn C, nhằm làm cho Pháp không chi viện được hỏa lực và binh lực cho Mường Thanh.

Rút kinh nghiệm mấy trận trước, việc kiềm chế pháo binh lần này được tổ chức chặt chẽ hơn. Ngoài hai khẩu pháo được cấp trên tăng cường, trung đoàn 57 tập trung súng cối tổ chức ra nhiều cụm, bố trí sát ngay đồn để tiện bắn vào trận địa pháo Pháp. Trong ngày 1 tháng 5, trước giờ tấn công, pháo và các cụm súng cối bí mật chuẩn bị trận địa, đặt kế hoạch và phần tử bắn chu đáo.

Tối mồng 1 tháng 5, ở Hồng Cúm, pháo và súng cối của QĐNDVN đều nhằm vào trận địa pháo trong đồn Pháp mà bắn mãnh liệt, bắn dồn dập. Hai kho đạn và dầu trong đồn bốc cháy. Sau đợt bắn mãnh liệt đó, các khẩu pháo thay nhau bắn "điểm xạ", các cụm cối cũng lần lượt bắn từng hồi. Kết quả: trong số 12 khẩu pháo 105 ly của Pháp, một phần bị hỏng, số pháo thủ chết và bị thương quá một nửa, pháo binh Pháp gần như bị tê liệt, có lúc chỉ bắn được 2-3 khẩu, có lúc không bắn được khẩu nào. Do đó, ưu thế hỏa lực bị giảm sút hẳn; việc chi viện hỏa lực của Hồng cúm đối với Mường Thanh gần như không thực hiện được.

Ngoài việc kiềm chế pháo, QĐNDVN cho một tiểu đoàn đánh theo kiểu "lấn dần" vào đồn C, nhằm tiêu hao lực lượng địch. Đồn C do hai đại đội Thái chiếm giữ, cách đồn A một cái cầu dài 40 mét bắc qua sông Nậm Rốm và cách đồn B một con đường cái. QĐNDVN chủ trương đánh "lấn dần" là để khiến quân Pháp phải đối phó tại chỗ, không còn thời gian để tổ chức hỏa lực hoặc binh lực cứu trợ cho Mường Thanh được nữa, chứ không đặt vấn đề tiêu diệt vị trí đó.

Vào lúc 12 giờ đêm, tiểu đoàn 418 do Hoàng Đượm chỉ huy, chia làm hai mũi mở cuộc tấn công vào đồn C, mũi chính đánh vào phía đông bắc, mũi phụ đánh vào phía đông nam. Nhưng mũi đông nam vì giao thông hào chưa bám sát đồn, tuyến xuất phát xung phong quá xa nên bộ đội tiến lên mấy lần đều bị đánh bật lại.

Mũi chính của đại đội 60 bí mật tiến sát hàng rào, phá dây kẽm gai, bộc phá liên tục, mở cửa vào. Súng không giật bắn sập hai ụ đại liên. Trung đội trưởng trung đội bộc phá Nguyễn Viết Thìn chạy lên chạy về kiểm tra và chỉ huy đánh mấy chục quả bộc phá rồi trúng bị đạn hy sinh giữa lúc chưa mở xong cửa đột phá. Tiểu đội trưởng Quy lên thay, chỉ huy các tổ tiếp tục xông vào phá hàng rào.

Nhưng bãi dây thép gai quá dày, cửa đột phá mở hơi chệch hướng, nên đơn vị đánh hết sạch bộc phá trong tay vẫn chưa đánh thông cửa vào. Súng Pháp tập trung bắn vào hướng cửa mở nhằm bịt đường tiến. Chiến sĩ Vệ, tiểu đội trưởng đội đột kích 2 xông lên, dùng chăn và bì gai vắt qua hàng rào, lao mình vượt qua chướng ngại. Các chiến sĩ khác theo tiểu đội trưởng xông lên, đánh chiếm hai dãy chiến hào, phát triển vào trung tâm.

Trận đánh trong các chiến hào diễn ra hết sức ác liệt. Trung đội phó Hưng bị thương ở tay và chân phải dùng răng cắn chốt lựu đạn rồi lấy chân hất vào địch. (sau chiến dịch, Hưng được tặng thưởng chiếc chăn len của thanh niên quốc tế tặng, chiếc chăn hiện được trưng bày ở phòng truyền thống của sư đoàn 304). Y tá Đột, cứu thương Đông cõng thương binh ra khỏi trận địa hàng chục lần. Đột hy sinh tại trận, trên lưng vẫn còn cõng thương binh.

Đến hai giờ sáng, QĐNDVN chiếm gần hết đồn C. Hơn 30 lính Thái chết tại trận. Số còn lại rút về cố thủ vào các ụ súng và chiến hào cuối cùng dọc bờ sông. Quân Pháp dùng lưới lửa dày đặc bên kia sông bắn qua ngăn chặn cuộc tấn công. Tiểu đội trưởng Quy, chỉ huy đánh bộc phá, xông lên treo cờ lên đồn nhưng bị trúng đạn, hy sinh tại chỗ tay vẫn nắm chặt cán cờ. Một chiến sĩ khác đỡ ngọn cờ tiến lên, cũng bị thương, không trèo lên cột cờ được. Dưới quyền chỉ huy của trung đội trưởng trung đội mũi nhọn Vệ, các chiến sĩ còn lại đứng quây tròn thành một cái trụ, công kênh nhau để cho Vệ lên treo được lá cờ lên cái cột cao giữa đồn. Treo xong, Vệ cũng bị thương vào vai.

Trời sắp sáng. QĐNDVN rút lui, chiếm giữ hai dãy chiến hào và hai lô cốt ở ven phía đông, củng cố công sự, chuẩn bị đối phó với Pháp vào ban ngày.

Kết quả
Tới ngày 5-5, sự thất thủ của Pháp chỉ còn tính từng ngày. Quân Pháp ở Hồng Cúm lúc này do Hà Nội trực tiếp chỉ huy, có ý định tổ chức phá vây chạy thoát sang Thượng Lào. Trung đoàn 57 có nhiệm vụ ngăn không cho quân Pháp chạy thoát.

5 giờ chiều ngày 7-5, quân Pháp ném vũ khí xuống sông Nậm Rốm và có nhiều đám cháy trong cứ điểm. Chính ủy Lê Chưởng nói với tham mưu trưởng: "Ta lệnh cho chúng đầu hàng. Nếu ngoan cố sẽ bị tiêu diệt". Lệnh được truyền xuống các đơn vị. Tiếng loa vang lên: "Mường Thanh đã đầu hàng! Đờ Cát đã bị bắt! Hồng Cúm đầu hàng thì sẽ không bị tiêu diệt!".

Quân Pháp vẫn im lặng. QĐNDVN dùng vô tuyến điện gọi, Pháp trả lời: "Chúng tôi sẵn sàng hạ vũ khí. Nhưng đề nghị các ông cho mượn đường sang Lào." Chính ủy Lê Chưởng hạ lệnh cho pháo bắn. Quân Pháp không chống cự. Bộ đội được lệnh tiến vào trong cứ điểm. Nhưng chỉ còn lại lính bị thương. Cách đó một tuần lễ, Pháp cho người vào bản Cò Mỵ truyền mộ người dẫn đường qua Phông-xa-lỳ. Quân Pháp không qua mắt được Bộ Tổng tư lệnh QĐNDVN, họ đã ra lệnh cho một bộ phận binh lực ra đóng ở Tây Trang, bịt kín con đường cheo leo độc đạo từ Tây bắc qua Thượng Lào đề phòng quân Pháp bên kia tràn qua, bên này rút chạy, nên quân Pháp không thể nào thoát được.

Trung đoàn trưởng 57 hạ lệnh cho bộ đội đốt đuốc truy tìm quân Pháp. Du kích và nhân dân những bản xung quanh Hồng Cúm cũng chủ động phối hợp, dẫn đường cho bộ đội đuổi bắt Tây. Nhưng thực ra quân Pháp không ở đâu xa. Pháo bắn mạnh, các công sự trong các cứ điểm đều đổ sụp nên Ladale đã ra lệnh cho tất cả binh lính chạy ra chung quanh cứ điểm để tránh pháo.

24 giờ, Lê Chưởng gọi điện thoại báo cáo: đã bắt được toàn bộ quân Pháp ở Hồng Cúm, trong đó có cả Lalăng, chỉ huy phó của tập đoàn cứ điểm, đặc trách phân khu Hồng Cúm.

 Tham khảo

 Xem thêm

 Hữu Mai, Không phải huyền thoại, Nhà xuất bản Trẻ, 2010.
 Hoàng Cầm, Chặng đường 10.000 ngày, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, 2001.
 Võ Nguyên Giáp, Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử.
 Võ Nguyên Giáp, Điện Biên Phủ.
 Nhiều tác giả, Một vài hồi ức về Điện Biên Phủ Jean Pouget, Nous étions à Dien Bien Phu''

Liên kết ngoài

Chiến dịch Điện Biên Phủ
H


title: Bücker Bü 131

text:
Bücker Bü 131 "Jungmann" (Young man) là một loại máy bay huấn luyện cơ bản của Đức trong thập niên 1930, nó được Luftwaffe sử dụng trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
Bü 131A
Bü 131B
Bü 131C
Nippon Kokusai Ki-86A Máy bay huấn luyện Sơ cấp Lục quân Kiểu 4
Nippon Kokusai Ki-86B Máy bay huấn luyện Sơ cấp Lục quân Kiểu 4
Kyushu K9W1 Momiji Máy bay huấn luyện Hải quân Mẫu 11 Kiểu 2
Tatra T.131
Aero C-4
Aero C-104
CASA 1.131
BP 131
SSH T-131P
SSH T-131PA

Quốc gia sử dụng

Không quân Bulgary

Không quân Tiệp Khắc
An ninh Quốc gia Tiệp Khắc

Zrakoplovstvo Nezavisne Države Hrvatske

Không quân Phần Lan

Luftwaffe

Không quân Hy Lạp

Không quân Hoàng gia Hungary

Không quân Lục quân Đế quốc Nhật Bản
Không quân Hải quân Đế quốc Nhật Bản

Không quân Hoàng gia Hà Lan

Không quân Hoàng gia Romani
Không quân Romani

Không quân Slovak (1939-1945)

Không quân Nam Phi

Không quân Tây Ban Nha

Không quân Thụy Sĩ

Không quân Hoàng gia Nam Tư

Không quân SFR Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (Bü 131B)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Bridgeman, Leonard. "The Bücker Bü 131B "Jungmann"." Jane's Fighting Aircraft of World War II. London: Studio, 1946. ISBN 1-85170-493-0.
 Jackson, Paul. Jane's All The World's Aircraft 2003–2004. Coulsdon, UK: Jane's Information Group, 2003. ISBN 0-7106-2537-5.
 Ketley, Barry, and Mark Rolfe. Luftwaffe Fledglings 1935-1945: Luftwaffe Training Units and their Aircraft. Aldershot, GB: Hikoki Publications, 1996. ISBN 0-9519899-2-8.
 König, Erwin. Bücker Bü 131 "Jungmann"(Flugzeug Profile 27) (in German). D-86669 Stengelheim, Germany: Unitec Medienvertrieb e.K.,
 König, Erwin. Die Bücker-Flugzeuge (The Bücker Aircraft) (bilingual German/English). Martinsried, Germany: Nara Verlag, 1987. ISBN 3-925671-00-5.
 König, Erwin. Die Bückers, Die Geschichte der ehemaligen Bücker-Flugzeugbau-GmbH und ihrer Flugzeuge (in German). (1979)
 Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. London: Chancellor Press Ltd, 2006. ISBN 1-85152-966-7.
 Sarjeant, L.F. Bücker Bü 131 Jungmann (Aircraft in Profile 222). Windsor, Berkshire, UK: Profile Publications Ltd., 1971.
 Smith, J. Richard and Antony L. Kay. German Aircraft of the Second World War. London: Putnam and Company Ltd., 3rd impression 1978, pp. 91–92. ISBN 0-370-00024-2.
 Wietstruk, Siegfried. Bücker-Flugzeugbau, Die Geschichte eines Flugzeugwerkes (in German). D-82041 Oberhaching, Germany: Aviatik Verlag, 1999. ISBN 3-925505-28-8.
 Wood, Tony and Bill Gunston. Hitler's Luftwaffe: A Pictorial History and Technical Encyclopedia of Hitler's Air Power in World War II. London: Salamander Books Ltd., 1977, p. 139. ISBN 0-86101-005-1.

Liên kết ngoài

Máy bay quân sự Đức thập niên 1930
Máy bay Bücker Flugzeugbau
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Bücker Bü 181

text:
Bücker Bü 181 Bestmann (Best Man) là một loại máy bay huấn luyện một động cơ, do hãng Bücker Flugzeugbau GmbH và Johannisthal, Berlin chế tạo, được Luftwaffe sử dụng trong Chiến tranh Thế giới II.

Biến thể
Bu 181
Bu 181A
Bu 181D
Zlín Z.181
Zlín Z.281
Zlín Z.381
Gomhouria Mk 1
Gomhouria Mk 2
Gomhouria Mk 3
Gomhouria Mk 4
Gomhouria Mk 5
Gomhouria Mk 6
Sk 25

Quốc gia sử dụng

 Không quân Algeria - Gomhouria

 Không quân Bulgary

 Không quân Nhà nước Độc lập Croatia

 Không quân Tiệp Khắc
 An ninh Quốc gia Tiệp Khắc

 Không quân Ai Cập - Gomhouria

 Luftwaffe

 Không quân Hungary

 Không quân Hoàng gia Jordani - Gomhouria

 Không quân Slovak (1939-1945)

 Không quân Hoàng gia Romani

 Không quân Hoàng gia Thụy Điển

 Không quân Thụy Sĩ

 Không quân SFR Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Donald, David and Lake, Jon. (editors). Encyclopedia of World Military Aircraft. London: Aerospace Publishing, Single volume edition, 1996. ISBN 1-874023-95-6.
 König, Erwin. Bücker Bü 181 "Bestmann" (Flugzeug Profile 30) (in German). D-86669 Stengelheim, Germany: Unitec Medienvertrieb e.K.
 König, Erwin. Die Bücker-Flugzeuge (The Bücker Aircraft) (bilingual German/English). Martinsried, Germany: Nara Verlag, 1987. ISBN 3-925671-00-5.
 König, Erwin. Die Bückers, Die Geschichte der ehemaligen Bücker-Flugzeugbau-GmbH und ihrer Flugzeuge (in German). (1979)
 Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to Axis Aircraft of World War II. London: Chancellor Press Ltd, 1996. ISBN 1-85152-966-7.
 Smith, J.Richard and Kay, Antony L. German Aircraft of the Second World War. London: Putnam and Company Ltd., 3rd impression 1978, p. 94-96. ISBN 0-370-00024-2.
 Taylor, John W. R. Jane's All The World's Aircraft 1965-66. London: Samson Low, Marston, 1965.
 Wietstruk, Siegfried. Bücker-Flugzeugbau, Die Geschichte eines Flugzeugwerkes (in German). D-82041 Oberhaching, Germany: Aviatik Verlag, 1999. ISBN 3-925505-28-8.
 Wood, Tony and Gunston, Bill. Hitler's Luftwaffe: A pictorial history and technical encyclopedia of Hitlers air power in World War II. London: Salamander Books Ltd., 1977, p. 140. ISBN 0-86101-005-1.

Liên kết ngoài

Aviation Fans
Bucker Bestmann walk around

Bu 181 Bestmann, Bucker
Máy bay Bücker Flugzeugbau
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: CAC Wackett

text:
CAC Wackett là một loại máy bay huấn luyện do hãng Commonwealth Aircraft Corporation ở Úc chế tạo. Tên gọi của máy bay được đặt theo tên người thiết kế là Lawrence Wackett.

Biến thể
 CA-2 Wackett Trainer: Mẫu thử, 2 chiếc.
 CA-6 Wackett Trainer: Máy bay huấn luyện cơ bản hai chỗ cho RAAF. 200 chiếc.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Hoàng gia Úc
  Đông Ấn Hà Lan
 Không quân Lục quân Đông Ấn Hoàng gia Hà Lan

 Không quân Indonesia

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Tiger Moth, CT-4, Wackett & Winjeel in Australian Service Stewart Wilson. Aerospace Publications Pty. Ltd. ISBN 1-875671-16-1

 Jane's Encyclopedia of Aviation M. J. H. Taylor ed. Studio Editions Ltd. ISBN 1-85170-324-1

Liên kết ngoài

 http://www.diggerhistory.info/pages-air-support/ww2-allied/wackett.htm
 http://www.dropbears.com/f/felix_noble/wackett.htm
 http://www.defence.gov.au/raaf/raafmuseum/research/aircraft/series2/A3.htm
 http://www.aarg.com.au/Wackett.htm

Máy bay huấn luyện quân sự Australia 1940–1949
Wackett
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Lịch sử Gruzia

text:
Quốc gia Georgia (tiếng Gruzia: საქართველო sak'art'velo) lần đầu tiên được thống nhất như một vương quốc dưới triều đại Bagrationi trong thế kỷ 9 đến thế kỷ thứ 10, phát sinh từ các quốc gia tiền thân của người Colchis và Iberia cổ. Vương quốc Gruzia phát triển mạnh trong thế kỷ 10-12, và rơi vào các cuộc xâm lược của Mông Cổ đối với Gruzia và Armenia vào năm 1243, và sau đó là một cuộc thống nhất ngắn dưới thời George V của Gruzia của Đế quốc Timurid. Đến năm 1490, Gruzia đã được phân chia thành một số vương quốc và công quốc nhỏ, trong suốt thời kỳ hiện đại buổi đầu đấu tranh để duy trì quyền tự chủ của họ chống lại sự cai trị của người Ba Tư và người Ottoman (nhà Safavid, Afsharid, và Qajar) cho đến khi Gruzia cuối cùng đã được sáp nhập vào Đế quốc Nga năm 1801. Sau một đợt đấu tranh giành độc lập ngắn với sự ra đời của Cộng hòa Dân chủ Gruzia 1918-1921, Gruzia trở thành một phần của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Ngoại Kavkaz từ 1922 đến 1936, và sau đó thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Gruzia cho đến khi Liên Xô tan rã.
Cộng hòa Gruzia đã được độc lập từ năm 1991. Tổng thống đầu tiên Zviad Gamsakhurdia đã kích động chủ nghĩa dân tộc Gruzia và tuyên bố sẽ khẳng định quyền lực của Tbilisi đối với Abkhazia và Nam Ossetia. Gamsakhurdia đã bị lật đổ trong một cuộc đảo chính đẫm máu trong vòng một năm và đất nước trở nên bị lôi kéo vào một cuộc chiến tranh dân sự cay đắng, kéo dài cho đến năm 1995. Với sự hỗ trợ của Nga, Abkhazia và Nam Ossetia giành được độc lập trên thực tế từ Gruzia. Cách mạng Hoa hồng buộc Eduard Shevardnadze phải từ chức vào năm 2003. Chính phủ mới theo Mikheil Saakashvili ngăn chặn sự ly khai của một nước cộng hòa ly khai thứ ba trong cuộc khủng hoảng Ajaria năm 2004, nhưng cuộc xung đột với Abkhazia và Nam Ossetia đã dẫn đến cuộc chiến tranh Nga-Gruzia 2008 và căng thẳng với Nga vẫn chưa được giải quyết.
Lịch sử dân tộc và quốc gia Gruzia đã có từ 5.000 năm trước.

Gruzia thời cổ đại

Hai vương quốc Gruzia thời cuối cổ đại, được người Hy Lạp cổ đại và La Mã gọi là Iberia ở phía đông và Colchis ở phía tây.

Trong Thần thoại Hy Lạp, Colchis là nơi Jason và Argonauts tìm thấy Bộ lông Cừu vàng trong câu truyện sử thi về Apollonius Rhodius' Argonautica. Sự xuất hiện của Bộ lông Cừu vàng trong thần thoại có thể xuất phát từ việc người dân địa phương dùng những bộ lông cừu để sàng bụi vàng từ lòng sông. Được những người dân bản xứ gọi là Egrisi hay Lazica, Colchis thường phải chứng kiến những trận đánh giữa hai cường quốc đối thủ là Ba Tư và Đế chế Byzantine, cả hai đều liên tục tìm cách chinh phục Tây Gruzia. Vì thế, các Vương quốc đó đã tan rã thành nhiều vùng phong kiến từ đầu Thời Trung Cổ. Điều này giúp người Ả Rập có cơ hội thuận lợi chinh phục Gruzia ở thế kỷ thứ 7. Các vùng nổi dậy đã được giải phóng và thống nhất thành một Vương quốc Gruzia thống nhất hồi đầu thế kỷ 11. Bắt đầu từ thế kỷ 12, phạm vi cai trị của Gruzia đã trải dài trên một vùng quan trọng phía nam Kavkaz, gồm cả các vùng phía đông bắc và hầu hết toàn bộ bờ biển phía bắc hiện là Thổ Nhĩ Kỳ.

Năm 337 Công nguyên, vua Mirian II tuyên bố đạo Kitô là quốc giáo, dẫn đến một sự thúc đẩy lớn trong sự phát triển văn học, nghệ thuật và cuối cùng là một nhân tố quan trọng trong việc hình thành quốc gia Gruzia thống nhất sau này. Việc chấp nhận Kitô giáo đã gắn kết đất nước với Đế chế Byzantine bên cạnh, nơi có sức ảnh hưởng lớn đến Gruzia trong gần 1 thiên niên kỉ, nhưng đồng thời cũng xác định nên căn tính văn hóa của quốc gia cho tới hiện tại.

Gruzia thời Trung Cổ
Vương quốc Gruzia phát triển cực thịnh trong thế kỷ 12 và đầu thế kỷ 13. Giai đoạn này được nhiều người gọi bằng thuật ngữ Thời kỳ Vàng son của Gruzia hay Gruzia Phục hưng. Tuy nhiên, sự hồi sinh của Vương quốc khá ngắn ngủi, và Vương quốc cuối cùng người Mông Cổ chinh phục năm 1236. Sau đó, nhiều vị thủ lĩnh địa phương đã tình cách giành lại độc lập khỏi chính quyền trung ương Gruzia, cho tới khi Vương quốc tan rã hoàn toàn ở thế kỷ 15. Các vương quốc láng giềng lợi dụng tình hình này và từ thể kỷ 16, Đế chế Ba Tư và Đế chế Ottoman đã chinh phục vùng phía đông và phía tây Gruzia.

Những vị thủ lĩnh cai quản các vùng vẫn còn được tự trị một phần đã tổ chức các cuộc nổi dậy vào nhiều thời điểm. Cuộc xâm lược sau đó của người Ba Tư và người Thổ Nhĩ Kỳ càng làm các vương quốc và các vùng địa phương này suy yếu thêm.

Do hậu quả của những cuộc chiến tranh với các quốc gia láng giềng, ở một thời điểm dân số Gruzia chỉ còn 250.000 người.

Trong Đế chế Nga
Năm 1783 Nga và Vương quốc đông Gruzia của Kartli-Kakheti ký kết Hiệp ước Georgievsk, theo đó Kartli-Kakheti nhận được sự bảo hộ của người Nga. Tuy nhiên, hiệp ước này không giúp Tbilisi thoát được số phận bị người Ba Tư cướp phá năm 1795.

Ngày 22 tháng 12 năm 1800, Sa Hoàng Paul I của Nga, trước cái được cho là yêu cầu của Vua Gruzia Giorgi XII, đã ký Tuyên bố sáp nhập Gruzia (Kartli-Kakheti) vào trong Đế chế Nga. Ngày 8 tháng 1 năm 1801 Sa hoàng Paul I nước Nga ký một nghị định về việc sáp nhập Gruzia (Kartli-Kakheti) vào trong Đế chế Nga điều này đã được Sa hoàng Alexander I khẳng định ngày 12 tháng 12 năm 1801. Phái bộ Gruzia tại Sankt-Peterburg đã phản ứng với một bản lưu ý đệ trình lên Phó thủ tướng Nga Hoàng tử Kurakin. Tháng 5 năm 1801, Tướng Nga Carl Heinrich Knorring hạ bệ hoàng tử kế vị Gruzia David Batonishvili và thành lập một chính phủ do Tướng Ivan Petrovich Lasarev lãnh đạo.

Giới quý tộc Gruzia không chấp nhận nghị định cho tới tận tháng 4 năm 1802 khi Tướng Knorring bao vây họ tại Thánh đường Tbilisi Sioni và buộc họ đưa ra lời tuyên thệ trung thành với Hoàng gia Đế quốc Nga. Những người phản đối bị bắt giữ ngay lập tức.

Mùa hè năm 1805, quân đội Nga tại Sông Askerani gần Zagam đánh bại quân Ba Tư cứu Tbilisi khỏi bị chinh phục.

Năm 1810, sau một cuộc chiến ngắn, tây Gruzia vương quốc Imereti bị Sa hoàng Aleksandr I của Nga sáp nhập. Vị vua Imeretian cuối cùng và người cai quản Bagrationi Gruzia cuối cùng Solomon II chết khi đang bị đày ải năm 1815. Từ năm 1803 tới 1878, sau nhiều cuộc chiến của Nga chống lại Thổ Nhĩ Kỳ và Iran, nhiều vùng lãnh thổ đã được sáp nhập vào Gruzia. Những vùng đó (Batumi, Akhaltsikhe, Poti, và Abkhazia) hiện chiếm một phần lớn lãnh thổ Gruzia.

Công quốc Guria bị xóa bỏ năm 1828, và công quốc Samegrelo (Mingrelia) chịu số phận tương tự năm 1857. Vùng Svaneti dần bị sáp nhập trong giai đoạn 1857–59.

Giai đoạn độc lập ngắn và thời kỳ Xô viết

Giai đoạn độc lập ngắn
Sau Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, Gruzia tuyên bố độc lập ngày 26 tháng 5 năm 1918 trong bối cảnh cuộc nội chiến Nga đang diễn ra. Cuộc bầu cử nghị viện kết thúc với thắng lợi của Đảng Dân chủ Xã hội Gruzia, được coi là một đảng Menshevik, và lãnh đạo đảng này, Noe Zhordania, lên nắm quyền thủ tướng. Năm 1918 một cuộc chiến tranh giữa Gruzia–Armenia bùng nổ tại các tỉnh của Gruzia có đa số người Armenia sinh sống vì sự can thiệp của Anh. Trong giai đoạn 1918–19 tướng Gruzia Giorgi Mazniashvili đã chỉ huy một cuộc tấn công chống lại quân Bạch Vệ do Moiseev và Denikin chỉ huy để giành chủ quyền bờ biển Đen từ Tuapse tới Sochi và Adler cho nước Gruzia độc lập. Tuy nhiên, nền độc lập này không kéo dài.

Thời kỳ Xô viết
Tháng 2 năm 1921, Gruzia bị Hồng quân Xô viết chiếm đóng. Quân đội Gruzia thua trận và chính phủ Dân chủ Xã hội phải bỏ chạy khỏi đất nước. Ngày 25 tháng 2 năm 1921, Hồng quân tiến vào thủ đô Tbilisi và lập nên một chính phủ cộng sản do một thành viên Bolshevik Gruzia là Filipp Makharadze lãnh đạo, nhưng quyền lãnh đạo của Xô viết chỉ được thiết lập một cách chắc chắn sau khi cuộc nổi dậy năm 1924 bị trấn áp. Gruzia bị sáp nhập vào nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Ngoại Kavkaz gồm Gruzia, Armenia và Azerbaijan. Nước cộng hòa này giải tán năm 1936 và Gruzia trở thành Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Gruzia.

Đảng viên cộng sản cấp tiến người Gruzia Ioseb Jughashvili, nổi tiếng hơn với cái tên thời chiến Stalin (có nghĩa là "thép" trong tiếng Nga: сталь) là gương mặt nổi bật trong phái Bolshevik Nga, phe lên nắm quyền tại Nga sau Cách mạng tháng 10 năm 1917. Stalin đã trở thành nhà lãnh đạo tối cao của Liên bang Xô viết.

Từ năm 1941 tới 1945, trong Thế chiến II, tới 700.000 người Gruzia đã chiến đấu trong lực lượng Hồng quân chống lại Phát xít Đức. (Một số công dân Gruzia cũng tham gia chiến đấu trong quân đội Đức). Khoảng 350.000 người Gruzia đã thiệt mạng trong những trận đánh tại Mặt trận phía đông. Cũng trong giai đoạn này người Chechen, Ingush, Karachay và người Balkaria từ vùng Bắc Kavkaz, bị trục xuất tới Siberia vì cái gọi là cộng tác với Phát xít. Với việc các nước cộng hòa bên trong bị bãi bỏ, Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Gruzia đã được công nhận một số vùng lãnh thổ, cho tới năm 1957.

Phong trào bất đồng và tái lập quốc gia Gruzia bắt đầu phát sinh trong dân chúng trong thập niên 1960. Trong số những nhân vật bất đồng Gruzia, một trong những nhà hoạt động đáng chú ý nhất là Merab Kostava và Zviad Gamsakhurdia. Sự bất đồng và các nhà hoạt động thường bị chính quyền Xô viết thẳng tay trấn áp. Tất cả các thành viên thuộc phong trào bất đồng Gruzia đều bị chính quyền Xô viết bỏ tù.

Eduard Shevardnadze người Gruzia, bộ trưởng ngoại giao Liên Xô, từng là một trong những kiến trúc sư của các cuộc cải cách Perestroika cuối thập niên 1980. Trong giai đoạn này, Gruzia đã phát triển một hệ thống đa đảng mạnh mẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự độc lập sau này. Đất nước này có cuộc bầu cử nghị viện dân chủ, đa đảng phái đầu tiên trong Liên bang Xô viết ngày 28 tháng 10 năm 1990. Từ tháng 11 năm 1990 tới tháng 3 năm 1991, một trong những lãnh đạo Mặt trận Giải phóng Quốc gia, tiến sĩ Zviad Gamsakhurdia, là Chủ tịch Hội đồng Tối cao Cộng hòa Gruzia (nghị viện Gruzia).

Độc lập thời hậu Xô viết
Ngày 9 tháng 4 năm 1989, một cuộc tuần hành hòa bình tại thủ đô Tbilisi của Gruzia đã kết thúc bằng một cuộc thảm sát với nhiều người bị quân đội Xô viết giết hại. Vụ việc này đã làm dấy lên một phong trào chống Xô viết rộng lớn, tuy nhiên nhanh chóng bị đập tan, bởi những cuộc cạnh tranh của các phe nhóm chính trị bên trong. Trước cuộc bầu cử quốc hội tháng 10 năm 1990, Umaghiesi Sabcho (Hội đồng tối cao) — cuộc bầu cử đầu tiên tại Liên bang Xô viết trên cơ sở đa đảng phái chính thức — bối cảnh chính trị một lần nữa lại như cũ. Tuy nhiều nhóm cấp tiến tẩy chay cuộc bầu cử và triệu tập một hội đồng thay thế (Đại hội quốc gia), một phần của phe đối lập chống cộng thống nhất lại trong Bàn tròn Tự do Gruzia (RT-FG) với những cá nhân đối lập như Merab Kostava và Zviad Gamsakhurdia. Gamsakhurdia đã thắng cử với số phiếu cách biệt, 155 trên tổng số 250 ghế nghị viện, theo đó Đảng cộng sản (CP) chỉ nhận được 64 ghế. Tất cả các đảng khác đều không giành đủ 5% số phiếu và vì thế chỉ được trao một số ghế tại đại diện khu vực bầu cử.

Ngày 9 tháng 4 năm 1991, một thời gian ngắn trước khi Liên bang Xô viết tan rã, Gruzia tuyên bố độc lập. Ngày 26 tháng 5 năm 1991, Zviad Gamsakhurdia được bầu làm tổng thống đầu tiên của Gruzia. Tuy nhiên Gamsakhurdia nhanh chóng bị hạ bệ sau một cuộc đảo chính đẫm máu, từ ngày 22 tháng 12 năm 1991 tới ngày 6 tháng 1 năm 1992. Cuộc đảo chính bị điều xúi giục bởi một nhóm Vệ binh quốc gia và một tổ chức bán quân sự được gọi là "Mkhedrioni". Đất nước rơi vào một cuộc nội chiến đau đớn và chỉ kết thúc vào năm 1995. Eduard Shevardnadze quay trở lại Gruzia năm 1992 và gia nhập giới lãnh đạo đảo chính — Kitovani và Ioseliani — lãnh đạo một chế độ tam đầu được gọi là "Hội đồng Nhà nước".

Năm 1995, Shevardnadze được chính thức bầu làm tổng thống Gruzia, và tái đắc cử năm 2000. Cùng lúc ấy, hai vùng thuộc Gruzia, Abkhazia và Nam Ossetia, nhanh chóng bị cuốn vào những cuộc tranh giành với những kẻ ly khai địa phương dẫn tới những cuộc chiến tranh và tình trạng bạo lực lan rộng giữa các sắc tộc. Được Nga ủng hộ, Abkhazia và Nam Ossetia trên thực tế đã giành được và duy trì nền độc lập khỏi Gruzia. Hơn 250.000 người Gruzia đã bị thanh lọc sắc tộc khỏi Abkhazia bởi những kẻ ly khai Abkhaz và những quân lính tình nguyện Bắc Caucasia, (gồm cả người Chechens) năm 1992-1993. Hơn 25.000 người Gruzia cũng đã bị trục xuất khỏi Tskhinvali, và nhiều gia đình Ossetian bị buộc phải dời bỏ nhà cửa tại vùng Borjomi và chuyển tới Nga.

Năm 2003 Shevardnadze bị hạ bệ sau cuộc Cách mạng Hồng, sau khi phe đối lập Gruzia và các giám viên quốc tế cho rằng cuộc bầu cử nghị viện ngày 2 tháng 11 đã bị gian lận. Cuộc cách mạng do Mikheil Saakashvili, Zurab Zhvania và Nino Burjanadze, những thành viên cũ trong đảng cầm quyền của Shavarnadze lãnh đạo. Mikheil Saakashvili được bầu làm Tổng thống Gruzia năm 2004.

Sau cuộc Cách mạng hồng, một loạt những biện pháp cải cách đã được đưa ra nhằm tăng cường sức mạnh quân sự và kinh tế của đất nước. Những nỗ lực của chính phủ mới nhằm tái xác nhận chủ quyền của Gruzia tại nước cộng hoà Ajaria vùng tây nam đã gây ra một cuộc khủng hoảng đầu năm 2004. Thắng lợi tại Ajaria đã khuyến khích Saakashvili tăng cường thêm nữa những nỗ lực của mình trong việc tìm kiếm một đột phá tại Nam Ossetia, nhưng không mang lại thành công.

Tháng 8 năm 2008, quân đội Gruzia tấn công vào Nam Ossetia để tái chiếm lại tỉnh này khỏi tay quân ly khai. Ngày hôm sau, Quân đội Nga đã tấn công đánh bật quân đội Gruzia ra khỏi Nam Ossetia và tiến vào Gruzia. Hai bên đều đổ lỗi cho bên kia và cáo buộc phía kia tấn công thường dân.

Tham khảo

Lịch sử Gruzia


title: DAR 9 Siniger

text:
DAR-9 Siniger là một loại máy bay huấn luyện của Bulgaria trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
DAR 9
DAR 9A

Quốc gia sử dụng

 Không quân Bulgary

 Không quân Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (DAR 9)

Tham khảo

Tài liệu
 Air Enthusiast No.94 July/August 2001 pp18–30
 Insignia Issue ngày 9 tháng 8 năm 1998 pp26–31
 Wings of Fame Vol.13

Liên kết ngoài
 DAR DAR-9 Siniger

Máy bay huấn luyện quân sự Bulgary 1930–1939
Máy bay huấn luyện
Máy bay quân sự
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: De Havilland DH.60 Moth

text:
de Havilland DH 60 Moth là một loại máy bay huấn luyện và du lịch 2 chỗ của Anh trong thập niên 1920, được hãng de Havilland Aircraft Company phát triển thành một loạt các máy bay khác.

Biến thể

DH 60 Cirrus Moth
DH 60 Cirrus II Moth. (hay còn gọi là Hermes Moth).
DH 60 Genet Moth
DH 60G Gipsy Moth.

DH 60GII (GipsyII Moth).
DH 60X
DH 60L (Luxury)
DH 60M Moth (Metal Moth)
DH 60T (Moth Trainer)

DH 60GIII Moth
DH 60GIII Moth Major
DH 60T (Mẫu thử Tiger Moth)

Quốc gia sử dụng

Quân sự

Không quân Hoàng gia Australia

Không quân Áo (1927-1938)

Không quân Bỉ

Force Publique
Myanmar
Không quân Tình nguyện Myanmar

Không quân Brazil
Lục quân Brazil
Hải quân Brazil

Không quân Hoàng gia Canada

Không quân Cộng hòa Trung Hoa

Không quân Chile

Hải quân Cuba

Quân đoàn Không quân Lục quân Đan Mạch
Không quân Hải quân Đan Mạch

Không quân Hoàng gia Ai Cập

Không quân Đế chế Ethiopia

Không quân Phần Lan

Luftwaffe

Không quân Hy Lạp

Không quân Hungary

Quân đoàn Không quân Ireland

Không quân Iraq

Không quân Lục quân Na Uy

Không quân Thường trực New Zealand
Không quân Hoàng gia New Zealand

Binh chủng Không quân Paraguay

Không quân Ba Lan

Hải quân Bồ Đào Nha

Không quân Hoàng gia Romani

Không quân Nam Phi

Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Không quân Tây Ban Nha

Không quân Hoàng gia Thụy Điển

Không quân Hoàng gia

Hải quân Hoa Kỳ

Không quân Hoàng gia Nam Tư
Hải quân Hoàng gia Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (DH 60G Gipsy Moth)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Bransom, Alan. The Tiger Moth Story, Fourth Edition. Shrewsbury, UK: Airlife Publishing Ltd., 1991. ISBN 0-906393-19-1.
James Gilbert, the Great Planes, Ridge Press, 1970
Jackson, A.J. British Civil Aircraft since 1919: Volume 2. London:Putnam. Second Edition, 1973. ISBN 0-370-10010-7.
Elke Weal, John Weal and Richard Barker: Combat Aircraft of world War Two, Arms and Armour Press / RAF Museum Hendon, 1977
Dirty Plastics: Arizona Historical Modellers society quarterly magazine Issue 98/100, summer 1980

Liên kết ngoài

Science Museum exhibit on Amy Johnson
DH 60 Gipsy Moth on Display at the Không quân Hoàng gia Museum
DH 60X Cirrus Moth, G-EBWD, at the Shuttleworth Collection
The de Havilland Moth Club
Details of Chilean preserved DH 60G at Chile's Aviation Museum webpage
DH 60G aircraft on the UK aircraft register

Máy bay thông dụng dân sự Anh 1920–1929
Máy bay thể thao Anh 1920–1929
DH.060 Moth
Máy bay thông dung
Máy bay quân sự
Máy bay thể thao
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: De Havilland Tiger Moth

text:
de Havilland DH 82 Tiger Moth là một loại máy bay hai tầng cánh trong thập niên 1930 do Geoffrey de Havilland thiết kế, được trang bị cho Không quân Hoàng gia (RAF) và các lực lượng không quân khác làm máy bay huấn luyện.

Biến thể

DH.60T Moth Trainer/Tiger Moth
DH.82 Tiger Moth (Tiger Moth I)
DH.82A Tiger Moth (Tiger Moth II)
DH.82B Tiger Moth III
DH.82C Tiger Moth
DH.82C-2 Menasco Moth I
DH.82C-4 Menasco Moth II
DH.82C-4 Menasco Moth III
DH.82 Queen Bee
PT-24 Moth
Thruxton Jackaroo
DH.83 Fox Moth

Quốc gia sử dụng

Quân sự

Không quân nhân dân Việt Nam

Không quân Hoàng gia Australia
Hải quân Hoàng gia Australia - Không quân Hải quân (RAN).

Không quân Bỉ

Không quân Brazil
Hải quân Brazil

Không quân Tình nguyện Burma
Không quân Burma

Không quân Hoàng gia Canada
Hải quân Hoàng gia Canada

Hải quân Hoàng gia Ceylon

Force Aérienne Congolaise

Không quân Tiệp Khắc

Không quân Hoàng gia Đan Mạch

Không quân Phần Lan

Không quân Pháp

Luftwaffe

Không quân Hy Lạp

Không quân Hoàng gia Ấn Độ
Không quân Ấn Độ

 Không quân Đế quốc Iran

Không quân Iraq

 Không quân Israel
 Sherut Avir

Không quân Hoàng gia Jordani

 Không quân Hỗ trợ Malay

Không quân Hoàng gia Hà Lan
Không quân Hải quân Hà Lan
Không quân Lục quân Đông Ấn Hoàng gia Hà Lan

Không quân Hoàng gia New Zealand

Không quân Lục quân Na Uy

Không quân Pakistan

Không quân Ba Lan
Không quân Ba Lan ở Anh

Không quân Lục quân Bồ Đào Nha
Không quân Hải quân Bồ Đào Nha
Không quân Bồ Đào Nha

Không quân Rhodesia
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Không quân Tây Ban Nha

Không quân Nam Phi

Không quân Nam Rhodesia

Không quân Sri Lanka

Không quân Thụy Điển

Không quân Hoàng gia Thái Lan
Hải quân Hoàng gia Thái Lan

Không quân Hoàng gia
Không quân Hải quân Hoàng gia

Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Không quân Uruguay

Không quân SFR Nam Tư

Dân sự
Máy bay được nhiều cá nhân và tổ chức tư nhân sử dụng, cũng như các câu lạc bộ máy bay.

Tính năng kỹ chiến thuật (DH 82A)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Bain, Gordon. De Havilland: A Pictorial Tribute. London: AirLife, 1992. ISBN 1-85648-243-X.
 Bransom, Alan. The Tiger Moth Story, Fourth Edition. Shrewsbury, UK: Airlife Publishing Ltd., 1991. ISBN 0-906393-19-1.
 Bransom, Alan. The Tiger Moth Story, Fifth Edition. Manchester, UK: Crécy Publishing Ltd., 2005. ISBN 0-85979-103-3.
 Hotson, Fred. The De Havilland Canada Story. Toronto: CANAV Books, 1983. ISBN 0-9690703-2-2.
 Ketley, Barry and Mark Rolfe. Luftwaffe Fledglings 1935–1945: Luftwaffe Training Units and their Aircraft. Aldershot, UK: Hikoki Publications, 1996. ISBN 0-9519899-2-8.
 McKay, Stuart. Tiger Moth. New York: Orion Books, 1998. ISBN 0-517-56864-0.

Liên kết ngoài

Tiger Moth preserved by Chile's Aviation Museum, at the official Museo's website
Western Canada Aviation Museum: De Havilland Tiger Moth (D.H.82c)
A photograph of a de Havilland DH.82B Queen Bee
Sri Lanka Air Force - Tiger Moth and Chipmunk news
Civil and Military Aviation in Iran 1924–1949

Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay huấn luyện quân sự Canada 1930–1939
Máy bay huấn luyện quân sự Australia 1930–1939
Máy bay huấn luyện quân sự New Zealand 1930–1939
Tiger Moth 82
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Fairchild PT-19

text:
Fairchild PT-19 (định danh của công ty Fairchild M62) là một loại máy bay huấn luyện do hãng Fairchild Aircraft của Hoa Kỳ chế tạo, nó được trang bị cho Không quân Lục quân Hoa Kỳ, RAF và RCAF trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể

PT-19
PT-19A
PT-19B
XPT-23A
PT-23
PT-23A
PT-26
PT-26A
PT-26B
Cornell I
Cornell II
Cornell III

Quốc gia sử dụng

 Không quân Brazil

 Không quân Hoàng gia Canada

 Lực lượng vũ trang Haiti

 Không quân Ấn Độ

 Không quân Hoàng gia Na Uy

 Binh chủng Không quân Paraguay

 Không quân Hoàng gia

 Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ/Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (PT-19A)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Mondey, David. American Aircraft of World War II (Hamlyn Concise Guide). London: Bounty Books, 2006. ISBN 978-0-7537-1461-4.
 Taylor, Michael J.H. Jane's Encyclopedia of Aviation Vol. 3. London: Studio Editions, 1989. ISBN 0-517-10316-8.

Liên kết ngoài
 Cavanaugh Flight Museum PT-19
 Fairchild PT-19A

PT-19, Fairchild
PT-19
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Fleet Fawn

text:
Fleet Fawn là một loại máy bay huấn luyện của Canada trong thập niên 1930, do hãng Fleet Aircraft chế tạo dựa trê thiết kế của Hoa Kỳ.

Biến thể
 Model 7A:
 Fleet Model 7B (Fawn Mk I):
 Fleet Model 7C (Fawn Mk II):
 Model 7G:

Quốc gia sử dụng

 Không quân Hoàng gia Canada
 Bộ quốc phòng

Tính năng kỹ chiến thuật (Fleet Fawn Mk II)
Dữ liệu lấy từ Fleet: The Flying Years
Hãng chế tạo: Fleet Aircraft của Canada
Kíp lái/Hành khách: 2
Động cơ: 1  Kinner B-5
Kích thước
 Dài: 21 ft 8 in (6,5 m)
 Cao: 7 ft 10 in (2,4 m)
 Sải cánh: 28 ft 0 in (8,5 m)
 Diện tích: 194 sq ft (18,06 sq m)
Trọng lượng
 Rỗng: 1.130 lb (513 kg)
 Đầy tải: 1.860 lb (844 kg)
Hiệu suất bay
 Vận tốc cực đại: 112 mph (180 km/h)
 Vận tốc hành trình: 87 mph (140 km/h)
 Trần bay: 15.500 ft (4.724 m)
Tầm bay: 320 mi (515 km)
Vũ khí: Không

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Page, Ron D. and William Cumming. Fleet: The Flying Years. Erin, Ontario: Boston Mills Press, 1990. ISBN 1-55046-019-6.

Xem thêm

Liên kết ngoài
 Fleet Fawn Mk II (7c)
 Fleet Fawn

Máy bay huấn luyện quân sự Canada 1930–1939
Máy bay Fleet Aircraft
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Fleet Finch

text:
Fleet Finch (Fleet Model 16) là loại máy bay huấn luyện hai tầng cánh do hãng Fleet Aircraft ở Fort Erie, Ontario chế tạo.

Biến thể
 Model 10
 Model 10A
 Model 10B
 Model 10D
 Model 10E
 Model 10F
 Model
 Model 10H Model 16F:
 Model 16R (Finch I):
 Model 16B (Finch II):
 Model 16D ':

 Quốc gia sử dụng

 Không quân Hoàng gia Canada

Hải quân Bồ Đào Nha

Không quân Romani

Không quân Đài Loan

Tính năng kỹ chiến thuật (Finch II)

Xem thêm

Tham khảo

Tài liệu

 Molson, Ken M. and Taylor, Harold A. Canadian Aircraft Since 1909. Stittsville, Ontario: Canada's Wings, Inc., 1982. ISBN 0-920002-11-0.
 Page, Ron D. and Cumming, William. Fleet: The Flying Years''. Erin, Ontario: Boston Mills Press, 1990. ISBN 1-55046-019-6.

Liên kết ngoài
 Web page for CF-GER, a restored Fleet Finch II, with performance figures
 Fleet 16B Finch MkII
 Old Rhinebeck's Fleet 16B Finch performing in flight, 2011

Máy bay huấn luyện quân sự Canada 1930–1939
Máy bay Fleet Aircraft
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Focke-Wulf Fw 44

text:
Focke-Wulf Fw 44 là một loại máy bay hai tầng cánh của Đức trong thập niên 1930, còn gọi là Stieglitz ("Goldfinch"). Fw 44 do hãng Focke-Wulf chế tạo làm máy bay huấn luyện và máy bay thể thao.

Biến thể

Fw 44B
Fw 44C
Fw 44D
Fw 44E
Fw 44F
Fw 44J

Quốc gia sử dụng

Không quân Argentina
Hải quân Argentina
Không quân Hải quân Argentina

Không quân Áo (1927-1938)

Không quân Bolivia

Không quân Brazil
Hải quân Brazil

Không quân Bulgary

Không quân Tiệp Khắc

Suomen Ilmavoimat

Luftwaffe

Không quân Hungary

Không quân Hoàng gia Romani

Không quân Slovak (1939-1945)

Không quân Tây Ban Nha

Không quân Thụy Điển

Không quân Thụy Sĩ
 1937 - 1962)

Không quân SFR Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (Fw 44)

Tham khảo

Tài liệu

Liên kết ngoài
 Musee volant de l'Amicale Jean-Baptiste Salis
 Commemorative Air Force
 Biplanes.de's Fw 44 D-EMMI Stieglitz Photo Page  (in German)
 YouTube's D-EMMI Stieglitz Takeoff at Eisenhardt airshow in 2010
 Biplanes.de's 85th Anniversary of Focke-Wulf's founding Stieglitz Fly-In Page  (in German)
 Clipwings.com's "Focke-Wulf Stieglitz-The Joyride" video
 Audio recording of the Focke-Wulf Fw 44
 1944 dated Finnish manual for the Fw 44

Fw 044
Máy bay quân sự Đức thập niên 1930
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Svaneti

text:
Svaneti (Suania theo nguồn cổ đại) (tiếng Gruzia: სვანეთი Svaneti) là một tỉnh lịch sử ở Gruzia, ở phía tây bắc của đất nước. Nó là nơi sinh sống của người Svan, một phân nhóm địa lý của người Gruzia.

Địa lý
Nó nằm trên sườn nam của Dãy núi Kavkaz trung tâm và được bao quanh bởi các đỉnh núi cao 3.000-5.000 mét, Svaneti là khu vực có người ở cao nhất ở vùng Kavkaz. Bốn trong số 10 đỉnh núi cao nhất của Kavkaz nằm trong khu vực. Ngọn núi cao nhất ở Gruzia, núi Shkhara cao 5.201 mét (17.059 feet), nằm trong tỉnh. Đỉnh núi nổi bật khác bao gồm Tetnuldi (4.974 mét), Shota Rustaveli (4.960 mét), Ushba (4.710 mét), Ailama (4.525 mét), Lalveri, Latsga và nhiều đỉnh núi khác.

Svaneti có hai phần tương ứng với hai thung lũng có người sinh sống:
 Thượng Svaneti (Semo Svaneti) nằm về thượng nguồn sông Enguri, là một phần đơn vị hành chính của Samegrelo-Zemo Svaneti, với thị trấn chính là Mestia.
 Hạ Svaneti (Kwemo Svaneti) là thượng nguồn của sông Tskhenistsqali, một phần đơn vị hành chính của Racha-Lechkhumi và Kvemo Svaneti, thị trấn chính là Lentekhi.

Hai vùng này được ngăn cách bởi dãy núi Svaneti. Khu vực Svaneti lịch sử bao gồm cả Thung lũng Kodori ở quốc gia tự xưng Abkhazia và một phần của các thung lũng sông liền kề của Kuban và Baksan ở phía bắc của Kavkaz. Bodenstedt năm 1948 đã viết rằng, Thượng Svaneti chỉ có thể đến được bằng một lối đi bộ hiểm trở bị đóng cửa vào mùa đông.

Phong cảnh
Cảnh quan của Svaneti bị chi phối bởi những ngọn núi được phân cách bởi những hẻm núi sâu. Hầu hết khu vực nằm ở độ cao 1.800 mét (5.904 ft) trên mực nước biển được bao phủ bởi rừng hỗn giao và lá kim. Khu rừng được chi phối bởi các loài cây như cây vân sam, thông Nordmann, sồi, cử và trăn. Các loài khác ít phổ biến hơn nhưng vẫn có thể được tìm thấy ở một số khu vực như hạt dẻ, bạch dương, phong, thông Scot và hoàng dương. Khu vực nằm từ 1.800 mét đến khoảng 3.000 mét (5.904–9.840 ft) trên mực nước biển bao gồm đồng cỏ núi cao và lãnh nguyên. Tuyết rơi và sông băng vĩnh cửu nối tiếp ở những khu vực cao hơn 3.000 mét so với mực nước biển. Vùng này nổi tiếng với các sông băng và các đỉnh núi đẹp như tranh vẽ. Đỉnh cao nhất của Svaneti có lẽ là núi Ushba nằm trên hẻm núi Inguri và có thể được nhìn thấy được từ nhiều nơi trong vùng.

Khí hậu

Khí hậu của Svaneti rất ẩm ướt và chịu ảnh hưởng của các khối không khí từ Biển Đen trong suốt cả năm. Nhiệt độ trung bình và lượng mưa thay đổi đáng kể ở độ cao khác nhau. Lượng mưa hàng năm dao động từ 1000–3200 mm (39-126 inch). Svaneti Có lượng mưa đáng kể trong suốt dao động. Lượng mưa cao nhất tại Dãy núi Đại Kavkaz. Khu vực này có tuyết rơi rất nặng vào mùa đông và tuyết lở xuất hiện thường xuyên. Lớp tuyết phủ dầy đặc có thể đạt đến 5 mét (16,4 ft) ở một số khu vực. Nói chung, các vùng thấp nhất của Svaneti (ở độ cao 800–1200 mét) được đặc trưng bởi mùa hè dài, ấm áp và mùa đông tương đối lạnh và có tuyết. Độ cao trung bình (1200–1800 mét) trải qua mùa hè tương đối ấm áp và mùa đông lạnh. Các khu vực trên 2000 mét có mùa hè ngắn, mát mẻ (dưới 3 tháng) còn mùa đông dài và lạnh. Phần lớn Svaneti nằm trên 3000 mét, là một khu vực mà không có một mùa hè thực sự. Do gần với Biển Đen, khu vực này được giảm bớt nhiệt độ mùa đông cực kỳ lạnh đặc trưng của vùng núi cao.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Gruzia
Kavkaz


title: Fokker S.IV

text:
Fokker S.IV là một loại máy bay huấn luyện quân sự sản xuất ở Hà Lan vào giữa thập niên 1920.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

 Уголок неба

Máy bay huấn luyện quân sự Hà Lan 1920–1929
S.IV
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Fokker S.IX

text:
Fokker S.IX là một loại máy bay huấn luyện quân sự sản xuất ở Hà Lan vào giữa thập niên 1920, nó được thiết kế theo yêu cầu của Hải quân Hoàng gia Hà Lan nhằm thay thế cho loại máy bay Fokker S.III.

Biến thể
 S.IX/1
 S.IX/2

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia Hà Lan
Hải quân Hoàng gia Hà Lan

Tính năng kỹ chiến thuật (S.IX/1)

Tham khảo

Máy bay huấn luyện quân sự Hà Lan 1930–1939
S.IX
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Gotha Go 145

text:
Gotha Go 145 là một loại máy bay hai tầng cánh của Đức trong Chiến tranh thế giới II, nó được Luftwaffe sử dụng làm máy bay huấn luyện.

Quốc gia sử dụng
  Không quân Áo (1927-1938)
  Không quân Tiệp Khắc
  Luftwaffe
  Không quân Hoàng gia Romani
  Không quân Slovak (1939-1945)
  Không quân Tây Ban Nha
  Không quân Thổ Nhĩ Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (Go 145A)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Bishop, C. Luftwaffe Squadrons, 1939–1945. Amber Books, 2006.
 Donald, D. (ed.) Warplanes of the Luftwaffe: Combat aircraft of Hitler’s Luftwaffe, 1933 -1945. Aerospace Publishing, 2001.
 Green, William. Warplanes of the Third Reich. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1970 (fourth impression 1979). ISBN 0-356-02382-6.
 Nowarra, Heinz J. Die Deutsche Luftrüstung 1933-1945 (in German). Koblenz, Germany: Bernard & Graeffe Verlag, 1993. ISBN 3-7637-5464-4.
 Smith, J. Richard and Kay, Anthony L. German Aircraft of the Second World War. Annapolis, MD: US Naval Institute Press, 2002. ISBN 1-55750-010-X.
 Wood, Tony and Gunston, Bill. Hitler's Luftwaffe: A pictorial history and technical encyclopedia of Hitler's air power in World War II. London: Salamander Books Ltd., 1977. ISBN 0-86101-005-1.

Máy bay quân sự Đức thập niên 1930
Go 145
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Hanriot H.43

text:
Hanriot H.43 là một loại máy bay thông dụng quân sự sản xuất ở Pháp vào cuối thập niên 1920 và đầu thập niên 1930, chủ yếu do Aéronautique Militaire sử dụng làm máy bay huấn luyện.

Biến thể
 H.43
 H.430
 H.431.01
 LH.431
 LH.432
 LH.433
 LH.434
 H.436
 LH.437
 LH.437ter
 H.438
 H.439

Quốc gia sử dụng

Không quân Pháp

Không quân Peru

Tính năng kỹ chiến thuật (H.431)

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay thông dụng quân sự Pháp 1920–1929
Máy bay huấn luyện quân sự Pháp 1920–1929
Máy bay Hanriot
Máy bay huấn luyện
Máy bay quân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Quân đoàn I (Việt Nam Cộng hòa)

text:
Quân đoàn I là  một đơn vị cấp Quân đoàn, được tổ chức hỗn hợp gồm cả Hải - Lục - Không quân. Đây là Quân đoàn thành lập đầu tiên vào năm 1957 và là một trong bốn Quân đoàn chủ lực của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Trong thời gian tồn tại của mình, Quân đoàn I có nhiệm vụ kiểm soát địa bàn gồm 5 tỉnh phía Bắc lãnh thổ Việt Nam Cộng hòa, giáp vùng lãnh thổ miền Bắc Việt Nam do Chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa kiểm soát, ranh giới đệm danh nghĩa là Khu phi quân sự Vĩ tuyến 17. Đầu tháng 3 năm 1975, sau khi chiếm được quyền kiểm soát các tỉnh Cao nguyên thuộc Quân khu 2 của Việt Nam Cộng hòa, chỉ trong vòng 25 ngày, lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam lần lượt chiếm Huế, Đà Nẵng, đánh tan lực lượng của Quân đoàn I cùng các đơn vị Tổng trừ bị tăng cường tại đây. Các đơn vị còn lại của Quân đoàn I rút lui vội vã về phía Nam và được sáp nhập vào Quân đoàn III để lập phòng tuyến Phan Rang. Quân đoàn I chính thức bị tan rã.

Lịch sử hình thành
Tiền thân của Vùng I chiến thuật là Đệ nhị Quân khu, được thành lập ngày 1 tháng 7 năm 1952, là một trong 4 Quân khu của Quân đội Quốc gia Việt Nam. Vùng kiểm soát của Đệ nhị Quân khu, tương ứng với vùng Trung phần Việt Nam, từ Bình Thuận trở ra Thanh Hóa. Tư lệnh đầu tiên là Trung tá Nguyễn Ngọc Lễ.

Năm 1954, địa bàn các Quân khu được điều chỉnh lại, trong đó Đệ nhị Quân khu điều chỉnh chỉ còn phần lãnh thổ Trung Việt kể từ ranh giới phía bắc tỉnh Quảng Ngãi trở lên.

Sau khi Chính thể Việt Nam Cộng hòa chính thức thành lập ngày 26 tháng 10 năm 1956, toàn bộ lãnh thổ Nam Việt Nam do Việt Nam Cộng hòa kiểm soát được chia thành 6 Quân khu. Vùng lãnh thổ phía Bắc (tương ứng với Trung phần) thuộc Đệ nhị Quân khu, gồm các tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam, Quảng Tín, Quảng Ngãi và Thị xã Đà Nẵng. Tư lệnh đầu tiên của Đệ nhị Quân khu thời Việt Nam Cộng hòa là Thiếu tướng Thái Quang Hoàng.

Quân đoàn I được thành lập ngày 1 tháng 6 năm 1957 tại Đà Nẵng với nòng cốt là Sư đoàn 1 và Sư đoàn 2 Dã chiến, do Trung tướng Thái Quang Hoàng kiêm Tư lệnh đầu tiên. Địa bàn kiểm soát của Quân đoàn I hoàn toàn trùng lắp với địa bàn của Đệ nhị Quân khu.

Ngày 20 tháng 6 năm 1966 tổng cục chiến tranh chính trị tổ chức phòng chính huấn quân đoàn I, quân khu I do ông trung tá Trần Hữu Phước làm trưởng phòng

Cuối năm 1961, các Quân khu được cải tổ thành các Vùng chiến thuật (trừ Quân khu Thủ đô đổi thành Biệt khu Thủ đô). Đệ nhị Quân khu được cải tổ thành Vùng 1 chiến thuật, từ đó có danh hiệu liên hợp Quân đoàn I và Vùng 1 chiến thuật. Địa bàn của Vùng 1 được tổ chức thành các Khu chiến thuật: Khu 11 chiến thuật (gồm 2 tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên), Khu 12 chiến thuật (gồm 2 tỉnh Quảng Tín, Quảng Ngãi) và Đặc khu Quảng-Đà (gồm tỉnh Quảng Nam và Thị xã Đà Nẵng). Các tỉnh cũng được tổ chức về mặt Quân sự thành các Tiểu khu chiến thuật, đứng đầu là một sĩ quan cấp Đại tá hoặc Trung tá với chức danh Tỉnh trưởng (hoặc Thị trưởng) kiêm Tiểu khu trưởng, trực tiếp chỉ huy và điều động các đơn vị Địa phương quân và các Chi khu (trong đó có các Trung đội Nghĩa quân). Quân số của mỗi Tiểu khu tương đương với quân số từ một đến hai Trung đoàn Bộ binh, nhưng về mặt trang bị không bằng các đơn vị chủ lực. Vì vậy khi cần thiết sẽ được sự hỗ trợ của các Sư đoàn Bộ binh. Do đó, khi phối hợp tác chiến Tiểu khu trưởng dưới quyền của Tư lệnh Sư đoàn.

Từ Biến cố Phật giáo 1963 đến Biến động miền Trung 1965
Tháng 5 năm 1963, nổ sự kiện Phật đản 1963 tại Huế. Chính phủ Ngô Đình Diệm sau những biện pháp xoa dịu không hiệu quả đã quyết liệt dùng những biện pháp cứng rắn, huy động lực lượng cảnh sát và quân đội để trấn áp phong trào Phật giáo. Tư lệnh Quân đoàn I và Vùng 1 chiến thuật bấy giờ là Thiếu tướng Lê Văn Nghiêm vì không chấp nhận dùng quân đội để đàn áp những cuộc biểu tình bất bạo động của Phật tử miền Trung ngày 16 tháng 9 năm 1963, nên bị triệu hồi về Sài Gòn đặt dưới quyền sử dụng của Bộ Tổng Tham mưu. Quan chức cao cấp nhất của chính phủ Việt Nam Cộng hòa tại Miền Trung bấy giờ là Hồ Đắc Khương, Đại biểu chính phủ ở Trung nguyên Trung phần, cũng bị triệu hồi. Thiếu tướng Đỗ Cao Trí, Tư lệnh Sư đoàn 1 bộ binh, được bổ nhiệm thay thế Thiếu tướng Nghiêm. Một tháng sau cuộc đảo chính, ngày 12 tháng 12, dưới áp lực của Phật giáo, Tướng Đỗ Cao Trí và Tướng Nguyễn Khánh hoán chuyển với nhau chức vụ Tư lệnh Quân đoàn I và Quân đoàn II.

Mặc dù tạm thời dẹp yên được phong trào Phật giáo, nhưng mâu thuẫn chính trị, xã hội của Việt Nam Cộng hòa vẫn tiếp tục tăng cao dẫn đến cuộc đảo chính của các tướng lĩnh quân đội do tướng Dương Văn Minh cầm đầu tiến hành. Tuy nhiên, chỉ 2 tháng sau, Tư lệnh Quân đoàn I và Vùng 1 chiến thuật là tướng Nguyễn Khánh đã bất ngờ đưa một số đơn vị dưới quyền vào Sài Gòn, thực hiện cuộc "Chỉnh lý", tước quyền các tướng lĩnh cầm đầu Hội đồng Quân nhân Cách mạng, trở thành lãnh đạo tối cao trên thực tế của Việt Nam Cộng hòa. Tuy vậy, tướng Khánh cũng chứng tỏ ông không đủ năng lực để ổn định tình hình, dù ông đã cố gắng tìm kiếm sự ủng hộ của người Mỹ khi tuyên bố hoan nghênh quân Mỹ tham chiến tại miền Nam. Cuối cùng, nhóm tướng trẻ đã hợp tác, truất quyền và đẩy tướng Khánh đi lưu vong.

Đến lượt các tướng trẻ lại lao vào tranh giành quyền hành, liên tiếp gây nhiều binh biến, khiến cho tình hình Việt Nam Cộng hòa không ngừng bị xáo trộn; các phong trào quần chúng nhân dân liên tiếp nổ ra, đòi hỏi dân chủ hóa đất nước, thiết lập Quốc hội Lập hiến, trở lại chính phủ dân sự. Với việc Chính phủ Trung ương cách chức tướng Nguyễn Chánh Thi, Tư lệnh Quân đoàn I và Vùng I chiến thuật, người công khai chỉ trích tướng Nguyễn Văn Thiệu (Chủ tịch Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia, còn gọi là Quốc trưởng) và tướng Nguyễn Cao Kỳ (Chủ tịch Ủy ban Hành pháp Trung ương, còn gọi là Thủ tướng), những việc mà ông cho là bất công, tham nhũng, được xem là nguyên nhân trực tiếp làm nổ ra cuộc Biến động Miền Trung năm 1966. Mặc dù liên tiếp thay đổi vị trí Tư lệnh Quân đoàn (4 tướng chỉ trong 3 tháng). Lực lượng Quân đoàn I, với hầu hết binh sĩ theo đạo Phật, vẫn từ chối tuân lệnh Chính phủ Trung ương, đứng về phía những người biểu tình. Trước tình thế nguy cơ ly khai dâng cao, Chính phủ do tướng Nguyễn Cao Kỳ làm Thủ tướng, quyết định dùng lực lượng Nhảy dù và Cảnh sát Dã chiến trấn áp biểu tình. Dù Biến động miền Trung được chấm dứt, nhưng việc Chính phủ Việt Nam Cộng hòa phải dồn sức để ổn định xã hội ở thành phố, khiến nỗ lực chống lại Việt Nam Dân chủ Cộng hòa suy yếu. Quân nhân, nhất là quân nhân Phật tử ngoài tiền tuyến, không an tâm chiến đấu vì hậu phương xáo trộn.

Quân Giải phóng tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968

Từ năm 1959, phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã tổ chức tuyến đường Trường Sơn nhằm tiếp vận vũ khí và bổ sung cán bộ cho những người Cộng sản miền Nam. Sau khi Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập, Năm 1961, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương Đảng Lao động Việt Nam đã thông qua kế hoạch phân chia Địa bàn Quân sự tại miền Nam Việt Nam. Theo đó, trên địa bàn tương ứng với Vùng 1 chiến thuật là các chiến trường B1 (thành lập 1961), B4 (thành lập 1966), B5 (thành lập 1964) và Quân khu 5 (thành lập 1961). Về danh nghĩa, các địa bàn quân sự này thuộc quyền chỉ huy của Bộ tư lệnh Quân Giải phóng Miền Nam Việt Nam, trên thực tế trực thuộc Bộ Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam chỉ đạo tác chiến.

Về phía chính phủ Mỹ, trước thất bại của chiến lược chiến tranh đặc biệt, Tổng thống Johnson và các quan chức chủ chốt Nhà Trắng, Lầu Năm góc (Ngũ giác đài), CIA đã tranh cãi gay gắt về các giải pháp của tướng Maxwell Taylor và một số người khác đưa ra, cuối cùng đã đi đến thống nhất quan điểm là chọn phương án đổ quân Mỹ vào miền Nam để giữ Chính quyền Sài Gòn và để "chứng minh cho nhân dân Mỹ, cho đồng minh và cho kẻ thù về hình ảnh của một nước Mỹ siêu cường". Vào lúc 9 giờ sáng ngày 8 tháng 3 năm 1965, Lữ đoàn 9 Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ đổ bộ vào bờ biển Đà Nẵng, đánh dấu sự khởi đầu tham chiến trực tiếp của quân đội Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam. Là địa bàn địa đầu chiến tuyến, lực lượng quân Mỹ và đồng minh tại Vùng 1 chiến thuật tập trung những đơn vị lớn nhất, tinh nhuệ nhất, gồm các lực lượng của Sư đoàn 3 Thủy quân Lục chiến và Quân đoàn 24 của Hoa Kỳ, Sư đoàn Mãnh Hổ và Bạch Mã của Đại Hàn.

Tháng 6 năm 1967, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương Đảng Lao động Việt Nam đã tính toán một chiến lược có ý nghĩa quyết định, tạo bước ngoặt của cuộc chiến tranh. Phương án tổng công kích, tổng khởi nghĩa do Bộ Tổng Tham mưu soạn thảo đã được thông qua sau đó, xác định chiến trường trọng điểm là Sài Gòn - Gia Định, Đà Nẵng, Huế, hướng phối hợp chiến lược quan trọng là Đường 9 - Khe Sanh. Cụ thể là: cùng với đòn tiến công của bộ đội chủ lực ở hướng phối hợp chiến lược đặc biệt quan trọng là Đường 9 - Khe Sanh nhằm thu hút, giam chân lực lượng chiến lược của địch, một đòn tiến công chiến lược đánh vào thành phố, thị xã quy mô trên toàn Miền Nam, kết hợp với nổi dậy của quần chúng các đô thị và nông thôn, mở đầu cho tổng công kích, tổng khởi nghĩa, lấy chiến trường chính là Sài Gòn - Gia Định, Đà Nẵng, Huế, trọng điểm là Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế và các thành phố lớn. Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh, trước Tết Mậu Thân 10 ngày, Quân giải phóng sẽ nổ súng tiến công vào tập đoàn cứ điểm Khe Sanh để buộc Mỹ phải chú ý tập trung điều lực lượng chủ lực ra phía bắc đối phó, tạo điều kiện để giữ bí mật hướng trọng điểm và tiếp tục chuẩn bị.

Trên cơ sở thông tin tình báo, phía Mỹ đã đưa ra một số dự đoán về cuộc tấn công, tuy nhiên về chiến lược, cả phía Mỹ lẫn Việt Nam Cộng hòa đều bị bất ngờ cả về thời gian lẫn quy mô của cuộc tiến công. Mặc dù vậy, các lực lượng Quân đội Mỹ tại hai tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên vẫn duy trì trong tình trạng chiến đấu, đề phòng các đơn vị lớn của Quân đội Nhân dân và Quân giải phóng ồ ạt tập kích qua vùng giới tuyến. Về phía Việt Nam Cộng hòa, sự lơ là thể hiện rõ hơn khi chỉ có mỗi Sư đoàn 1 dưới quyền tướng Ngô Quang Trưởng kịp ban hành lệnh cấm trại và chuyển sang tình trạng chiến đấu khi Sự kiện Tết Mậu Thân nổ ra.

Ngày 1 tháng 7 năm 1970, Vùng 1 chiến thuật được đổi tên thành Quân khu 1. Tổ chức Khu chiến thuật bị bãi bỏ.

Năm 1971 Việt Nam Cộng hòa tổ chức và thực hiện cuộc hành quân Lam sơn 719 xuất phát từ Quân khu 1 với mục tiêu là những cơ sở, binh trạm tiền phương và hậu cần của Quân đội Nhân dân của Miền Bắc tại vùng Hạ Lào.

Chiến dịch Xuân – Hè 1972

Trận chiến cuối cùng

Sau khi Hiệp định Paris 1973 được ký kết, lực lượng quân Mỹ và đồng minh lần lượt rút khỏi Việt Nam. Viện trợ bị cắt giảm. Quân đoàn I sụp đổ hoàn toàn trong chiến dịch Huế - Đà Nẵng của phía Quân đội Cộng sản Bắc Việt thâm hiểm thực hiện. .

Trụ sở Bộ Tư lệnh Quân đoàn I và Vùng 1 Chiến thuật đặt tại Trạị Nguyễn Tri Phương, Đà Nẵng. Sau năm 1975 nơi này là trụ sở Bộ Tư lệnh Quân khu 5, Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Biên chế tổ chức
Dưới đây là biên chế tổ chức của Quân đoàn I vào đầu năm 1975:

Bộ Tư lệnh:

Bộ Tham mưuSở An ninh Quân độiPhòng 1 Tổng Quản trịPhòng 2 Tình báo

Phòng 3 Tác chiếnBộ chỉ huy Tiếp vậnBộ chỉ huy Pháo binhĐơn vị tác chiến trực thuộc:

Sư đoàn 1 Bộ binh: Trách nhiệm địa bàn các tỉnh Thừa Thiên, Quảng Nam và Đà NẵngSư đoàn 2 Bộ binh: Trách nhiệm các tỉnh Quảng Tín và Quảng NgãiSư đoàn 3 Bộ binh: Trách nhiệm địa bàn tỉnh Quảng Trị. Sau năm 1972, trách nhiệm địa bàn Đà NẵngĐịa phương quân và Nghĩa quân: Trách nhiệm trên địa bàn của từng Tiểu khu

Đơn vị tác chiến phối thuộc:

Sư đoàn Nhảy dùSư đoàn Thủy quân Lục chiếnHải quân Vùng 1 Duyên hảiSư đoàn 1 Không quân

Lữ đoàn 1 Kỵ binhPháo binh Quân khu 1Lực lượng Biệt động quân (Liên đoàn 11, 12, 14, 15)Tiểu khu, Đặc khu trực thuộc:

Tiểu khu Quảng Trị: Các Chi khu (Quận) Cam Lộ, Đông Hà, Gio Linh, Hải Lăng, Hướng Hóa, Mai Lĩnh, Triệu Phong và Yếu khu Thị xã Quảng Trị.Tiểu khu Thừa Thiên: Các Chi khu Hương Điền, Hương Thủy, Hương Trà, Nam Hòa, Phong Điền, Phú Lộc, Phú Thứ, Phú Vang, Quảng Điền và Yếu khu Thị xã Huế (Gồm các quận Thành Nội, Tả Ngạn và Hữu Ngạn).Tiểu khu Quảng Nam: Các Chi khu Duy Xuyên, Đại Lộc, Điện Bàn, Đức Dục, Hiếu Đức, Hiếu Nhơn, Hòa Vang, Quế Sơn, Thường Đức và Yếu khu Thị xã Hội An.Tiểu khu Quảng Tín: Các Chi khu Hậu Đức, Hiệp Đức, Lý Tín, Thăng Bình, Tiên Phước, và Yếu khu Thị xã Tam Kỳ.Tiểu khu Quảng Ngãi: Các Chi khu Ba Tơ, Bình Sơn, Đức Phổ, Minh Long, Mộ Đức, Nghĩa Hành, Sơn Hà, Sơn Tịnh, Trà Bồng, Tư Nghĩa và Yếu khu Thị xã Quảng Ngãi.Đặc khu Đà Nẵng: Yếu khu Thị xã Đà Nẵng (Gồm các quận 1, 2 và 3)

Bộ Tham mưu và Phòng Sở của Quân đoàn I cuối tháng 3/1975

Pháo binh Quân đoàn
{|Class= "wikitable"
!width= "1%" |Stt
!width= "22%" |Họ và tên
!width= "13%" |Cấp bậc
!width= "16%" |Chức vụ
!width= "25%" |Đơn vị
!Chú thích
|-
| 1
| Phạm Kim ChungVõ bị Đà Lạt K6
|rowspan= "2"| Đại tá
| Chỉ huy trưởng
|rowspan= "2"| Bộ chỉ huyPháo binh Quân đoàn
|
|-
| 2
| Cao Nguyên KhoaVõ bị Đà Lạt K8
| Chỉ huy phó
|
|-
| 3
| Ngô Như KhuêVõ bị Đà Lạt K12
|rowspan= "4"| Trung tá
|rowspan= "6"| Tiểu đoàn trưởng
| Tiểu đoàn 101 Cơ động(Đại bác 175 ly)
|
|-
| 4
| Văn TuyVõ khoa Thủ Đức K5
| Tiểu đoàn 102 Cơ động(Đại bác 175 ly)
|
|-
| 5
| Tôn Thất BônVõ khoa Thủ Đức K7
| Tiểu đoàn 105 Cơ động(Đại bác 175 ly)
|
|-
| 5
| Đoàn Công TânVõ bị Đà Lạt K10
| Tiểu đoàn 1 Phòng không
|
|-
| 6
| Nguyễn Văn ThuậnVõ bị Đà Lạt K13
|rowspan= "2"| Thiếu tá
| Tiểu đoàn 3 Phòng không
|
|-
| 7
| Phan Quang Thông
| Tiểu đoàn 44 (155 ly)
|
|-
|}

Pháo binh Tiểu khu

Chỉ huy các đơn vị trực thuộc và phối thuộc

Tư lệnh Quân đoàn qua các thời kỳ
{|class= "wikitable"
|-
!width= "1%" |Stt
!width= "23%" |Họ và tên
!width= "18%" |Cấp bậc tại nhiệm
!width= "20%" |Thời gian tại chức
!Ghi chú
|-
| 1
| Thái Quang HoàngVõ bị Tông Sơn Tây
| Trung tướng(1956)
| 06/1957-10/1957
|Tư lệnh đầu tiên. Chức vụ cuối cùng: Đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Thái Lan (1964)
|-
| 2
| Trần Văn ĐônVõ bị Tông Sơn Tây
| Trung tướng(1957)
| 10/1957-12/1962
|Chức vụ cuối cùng: Phó thủ tướng Đặc trách Thanh tra kiêm Tổng trưởng Quốc phòng (1975)
|-
| 3
| Lê Văn NghiêmVõ bị Lục quân Pháp
| Thiếu tướng(1955)
| 12/1962-8/1963
|Chức vụ cuối cùng: Giám đốc Nha Động viên Bộ Quốc phòng (1965)
|-
| 4
| Đỗ Cao TríVõ bị Nước NgọtVũng Tàu
| Thiếu tướng(1963)Trung tướng(1963)
| 08/1963-12/1963
|Chức vụ cuối cùng: Tư lệnh Quân đoàn III kiêm Tư lệnh Biệt khu Thủ đô. Tử nạn trực thăng năm 1971, được truy thăng hàm Đại tướng
|-
|5
|Nguyễn KhánhVõ bị Liên quânViễn Đông Đà Lạt
|Trung tướng(1963)
|12/1963-02/1964
|Chức vụ cuối cùng: Quốc trưởng Việt Nam Cộng hòa (1964)
|-
| 6
| Tôn Thất XứngVõ bị Huế K1
| Thiếu tướng(1964)
| 02/1964-11/1964
|Chức vụ cuối cùng: Chỉ huy trưởng Đại học Quân sự (1964-1966)
|-
| 7
| Nguyễn Chánh ThiVõ bị Địa phươngCap Saint Jacques
| Thiếu tướng(1964)Trung tướng(1965)
| 11/1964-03/1966
|Chức vụ cuối cùng: Đại biểu chính phủ tại Trung phần (1965-1966)
|-
| 8
| Nguyễn Văn ChuânVõ bị Huế K1
| Thiếu tướng(1965)
| 03/1966-04/1966
|Chức vụ cuối cùng: Thượng nghị sĩ nhiệm kỳ 1967-1973.
|-
| 9
| Tôn Thất ĐínhVõ bị Huế K1
| Trung tướng(1963)
| 04/1966-05/1966
|Chức vụ cuối cùng: Thượng nghị sĩ nhiệm kỳ 1967-1973.
|-
| 10
| Huỳnh Văn CaoVõ bị Huế K2
| Thiếu tướng(1962)
| 15/5/1966-30/5/1966
|Chức vụ cuối cùng: Đệ Nhất Phó chủ tịch Thượng viện nhiệm kỳ 1971-1975.
|-
| 11
| Hoàng Xuân LãmVõ bị Đà Lạt K3
| Thiếu tướng(1965)Trung tướng(1967)
| 06/1966-05/1972
|Chức vụ cuối cùng: Phụ tá Tổng trưởng Quốc phòng (1972-1975).
|-
| 12
| Ngô Quang Trưởng
| Trung tướng(1972)
| 05/1972-04/1975
|Tư lệnh cuối cùng.
|-
|}

Các đơn vị thuộc dụng Quân đoàn I tháng 3/1975

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). ''Lược sử Quân Lực Việt Nam Cộng hòa.

Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Đơn vị quân sự thành lập năm 1957
Đơn vị quân sự giải thể năm 1975


title: Sư đoàn 3 Bộ binh Quân lực Việt Nam Cộng hòa

text:
Sư đoàn 3 Bộ binh, là một trong mười một Sư đoàn Bộ binh và cũng là đơn vị "con út" của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Là một trong ba đơn vị Chủ lực quân trực thuộc Quân đoàn I và Quân khu 1, tồn tại từ năm 1971 đến 1975, trách nhiệm bảo an khu vực địa đầu giới tuyến Việt Nam Cộng hòa. Sư đoàn 3 Bộ binh ban đầu đặt Bộ Tư lệnh tại Căn cứ Ái Tử, Quảng Trị. Năm 1972, trong trận mùa hè đỏ lửa Sư đoàn đã để mất Quảng Trị, phải lui về căn cứ Hòa Khánh, Đà Nẵng để bổ sung thêm quân và tái trang bị.

Kể từ thời điểm này cho đến tháng 3/1975, Hòa Khánh là vị trí đặt Bộ tư lệnh và cũng là Hậu cứ của Sư đoàn 3 Bộ binh.

Lịch sử hình thành
Đầu thập niên 1970, trước xu hướng quân Mỹ rút dần khỏi chiến trường Việt Nam, Quân đội miền Bắc ngày càng gia tăng áp lực mạnh mẽ trên địa bàn chiến trường B5 Bắc Quảng Trị. So sánh đơn thuần về binh lực, dù các đơn vị Quân đội Nhân dân Việt Nam yếu hơn Quân đội VNCH, nhưng lại có ưu điểm về thế chủ động và sẵn sàng hơn nhiều. Phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa liên tục tổ chức các hoạt động tấn công mạnh từ phía bắc của vĩ tuyến 17 qua vùng phi quân sự bờ Nam sông Bến Hải thuộc vùng lãnh thổ do phía Việt Nam Cộng hòa kiểm soát, thông qua đường mòn Hồ Chí Minh và đường 9 Nam Lào.

Nhờ các hoạt động tình báo mà phía Việt Nam Cộng hòa đã phát hiện sự chuẩn bị của đối phương. Các chỉ huy cao cấp đều dự đoán trước về cuộc tấn công mới còn dữ dội hơn năm 1968 của đối phương. Mặc dù vậy, các đơn vị chủ lực hiện có của Quân lực Việt Nam Cộng hòa đều bị dàn mỏng lực lượng giữ đất, cộng với việc quá phụ thuộc lớn vào sự yểm trợ của quân Mỹ, nên việc Quân đội Hoa Kỳ rút quân đã tạo ra lỗ hổng ngày càng lớn cho hệ thống phòng thủ phía Bắc và phía Tây của Việt Nam Cộng hòa.

Trước tình hình đó, cuối năm 1971, Bộ Quốc phòng Việt Nam Cộng hòa quyết định thành lập thêm một Sư đoàn Bộ binh nữa tại Quân khu 1 để chia sẻ nhiệm vụ bảo vệ lãnh thổ với 2 đơn vị bạn là Sư đoàn 1 và Sư đoàn 2 Bộ binh. Ngày 01 tháng 10 năm 1971, Sư đoàn 3 Bộ binh được thành lập tại căn cứ Ái Tử (Quảng Trị) trực thuộc Quân đoàn I, chịu trách nhiệm an ninh khu vực giới tuyến và toàn bộ địa bàn tỉnh Quảng Trị, được mệnh danh là "Sư đoàn Bến Hải". Việc thành lập đơn vị này làm Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu mất uy tín với Mỹ.

Trừ Trung đoàn 2 là đơn vị chủ lực của Sư đoàn 1 chuyển qua, Sư đoàn được thành lập vội vã từ đơn vị tân lập với thành phần chủ yếu từ các quân nhân vi phạm kỷ luật như đi phép quá hạn, ba gai v.v... Hoặc bị báo cáo đào ngũ, ở quân lao ra được "phục hồi quân ngũ" (hồi ngũ). Vì vậy, Sư đoàn còn có hỗn danh là "Sư đoàn Giới tuyến" hoặc "Sư đoàn Trừng giới".

Sau khi thành lập không lâu, Sư đoàn phải bước vào tham chiến trong chiến dịch Xuân Hè 1972 trong tình trạng chưa huấn luyện hoàn chỉnh, sức chiến đấu yếu. Chỉ trong vòng 1 tháng, từ tháng 3 đến tháng 4 năm 1972, Sư đoàn hầu như tan rã trước sức tấn công mãnh liệt của phía đối phương. Bộ chỉ huy rút toàn bộ về Đà Nẵng, Tư lệnh Sư đoàn là tướng Vũ Văn Giai cùng một số sĩ quan cao cấp bị bắt giam vì làm sụp đổ tuyến phòng thủ phía Bắc Quảng Trị.

Sau thất bại thảm hại, Sư đoàn lui về Đà Nẵng, đặt Bộ tư lệnh tại căn cứ Hoà Khánh và được tái tổ chức lại, chịu trách nhiệm an ninh khu vực các tỉnh Quảng Tín, Quảng Nam và Đặc khu Đà Nẵng (từ Quế Sơn, Quảng Tín đến Hải Vân, Đà Nẵng). Tướng Nguyễn Duy Hinh được bổ nhiệm làm Tư lệnh Sư đoàn. Sau khi Hiệp định Paris được ký kết, Sư đoàn được giao nhiệm vụ lấn chiếm lãnh thổ, tấn công và kiểm soát khu vực căn cứ West, đồi 1460 trước thời điểm hiệp định có hiệu lực, nhằm giành lợi thế kiểm soát lãnh thổ với phía Quân giải phóng.

Đầu năm 1975, phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mở chiến dịch Hồ Chí Minh, quyết tâm giành thắng lợi quân sự cuối cùng. Các đơn vị chủ lực của Việt Nam Cộng hòa tại Vùng I và Vùng II nhanh chóng tan rã và rút chạy về phía Nam. Sư đoàn được lệnh rút về phòng tuyến sông Thu Bồn làm nút chận cho quân bạn rút lui. Tuy nhiên phòng tuyến nhanh chóng tan vỡ. Sư đoàn tiếp tục rút về tuyến phòng thủ Phước Tuy và tan rã tại đây ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Đơn vị trực thuộc và phối thuộc

Bộ Tư lệnh Sư đoàn và Chỉ huy Trung đoàn tháng 3/1975

Trung đoàn Pháo binh
'Đơn vị phối thuộc

Tư lệnh Sư đoàn qua các thời kỳ

Chú thích

Xem thêm
Lục quân Việt Nam Cộng hòa

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Liên kết

3
Đơn vị quân sự thành lập năm 1971
Đơn vị quân sự giải thể năm 1975


title: Chợ đầu mối nông sản thực phẩm Thủ Đức

text:
Chợ đầu mối nông sản thực phẩm Thủ Đức là một trong ba chợ đầu mối lớn nhất Thành phố Hồ Chí Minh. Khu chợ này nằm trên Quốc lộ 1 tại vị trí cửa ngõ thành phố, thuộc phường Tam Bình, thành phố Thủ Đức. Chợ được khởi công xây dựng vào năm 2002 với tổng vốn đầu tư 182,4 tỷ đồng do Công ty Cổ phần Phát triển Nhà Thủ Đức làm chủ đầu tư trên quy mô hơn 20 ha. Đây được xem là công trình tiêu biểu được thực hiện theo chủ trương của thành phố nhằm di dời các chợ nhỏ lẻ trong nội thành.

Lịch sử hình thành
Chợ đầu mối nông sản thực phẩm Thủ Đức được khởi công xây dựng vào năm 2002 có diện tích 203.676 m², sức chứa 1.584 sạp, vựa, với tổng vốn đầu tư là hơn 182 tỷ đồng, trong đó ngân sách thành phố hơn 41,8 tỷ đồng, hơn 46 tỷ đồng ứng trước của khách hàng, 80 tỉ vay ngân hàng theo chương trình kích cầu, hơn 14 tỷ đồng vốn tự có của chủ đầu tư.

Chợ bao gồm các khu nhà lồng chợ A, nhà lồng chợ B, nhà lồng chợ C và nhiều công trình phụ trợ như nhà kho, khu quản lý, khu điều hành, khu sơ chế, nhà máy xử lý rác, trạm nước ngầm, trạm xử lý nước thải…

Công ty Cổ phần Phát triển Nhà Thủ Đức đã bắt đầu đưa khu nhà lồng chợ A vào hoạt động từ ngày 23 tháng 10 năm 2003, khu nhà lồng chợ B vào hoạt động từ tháng 7 năm 2006, khu nhà lồng chợ C vào hoạt động từ tháng 4 năm 2010.

Trung bình mỗi ngày lượng hàng hóa nhập vào chợ lên đến hơn 3500 tấn. Ngoài ra, khi chợ hoạt động cũng đã tạo được công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động trên địa bàn quận kể cả số lao động di dời từ các chợ Cầu Muối, Cầu Ông Lãnh.

Chú thích

Xem thêm
Chợ đầu mối Bình Điền
Chợ đầu mối nông sản thực phẩm Hóc Môn

Liên kết ngoài
Chợ Đầu mối Nông sản Thủ Đức: 10 năm nhìn lại
Chợ đầu mối nông sản Thủ Đức đa dạng hóa sản phẩm

Thủ Đức
Thủ Đức
Thủ Đức


title: Zurab Zhvania

text:
Zurab Zhvania (tiếng Gruzia: ზურაბ ჟვანია) (9 tháng 12 năm 1963 – 3 tháng 2 năm 2005) là một chính khách Gruzia. Ông là thủ tướng Gruzia và Chủ tịch Quốc hội và Bộ trưởng không bộ. Ông giữ chức thủ tướng ngày 8 tháng 2 năm 2004 cho đến khi qua đời ngày 3 tháng 2 năm 2005. Ngày 3 tháng 2 năm 2005, Thủ tướng Zurab Zhvania được cho là đã chết vì bị đầu độc bằng carbon monoxit trong một vụ rò rỉ khí gas tại nhà Raul Usupov, phó thống đốc vùng Kvemo Kartli. Sau đó, bạn thân và là đồng minh từ lâu của Zhvania, Bộ trưởng tài chính Zurab Nogaideli đã được tổng thống Saakashvili chỉ định vào chức vụ này.

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
Report on Zhvania's death by the BBC
Zurab Zhvania, Prime Minister of Georgia who looked to the West and for consensus after his country's Rose Revolution, The Times
Article from  Kommersant.
 Zurab Zhvania memorial page  at the Government of Georgia website

Thủ tướng Gruzia


title: Bọ cánh cứng Nhật Bản

text:
Bọ cánh cứng Nhật Bản (danh pháp hai phần: Popillia japonica) là một loài bọ cánh cứng, có chiều dài khoảng  và rộng , với elytra màu đồng đỏ óng ánh còn đầu và ngực có màu xanh lá cây. Nó không phải là loài gây hại ở Nhật Bản, nơi nó được kiểm soát bởi các kẻ thù tự nhiên, nhưng tại Châu Mỹ nó là một loài dịch hại nghiêm trọng đối với khoảng 200 loài thực vật, bao gồm cả bụi hoa hồng, nho, hoa bia, dong giềng, tử vi, bạch dương, tilia cây và những loài cây khác.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

J
Động vật được mô tả năm 1841
Bọ cánh cứng châu Á


title: Eupoecila australasiae

text:
Eupoecila australasiae là một loài bọ hung có màu đen-vàng thuộc họ Bọ hung bản địa đông Úc. Nó được mô tả lần đầu bởi nhà tự nhiên học Ai Len-Anh Edward Donovan với danh pháp Cetonia australasiae trong tác phẩm năm 1805 của ông An Epitome of the Natural History of the Insects of New Holland, New Zealand, New Guinea, Otaheite, and other Islands in the Indian, Southern, and Pacific Oceans. Nó đã được phân loại lại và trở thành loài điển hình của chi mới Eupoecila được thiết lập bởi nhà côn trùng học Đức Hermann Burmeister năm 1842. Chúng là loài bay mạnh mẽ và có thể bay không cần di chuyển elytra; chúng dành phần lớn thời gian để tìm kiếm mật hoa và dịch ngọt của cây.
Nó dài khoảng , thần có màu nâu tối và xanh và xanh vàng chanh đến vàng.
Nó được tìm thấy ở đông Australia, ở Queensland, New South Wales, Victoria, và đông nam Nam Úc, và sinh sống ở vùng đất thạch nam và rừng cây bạch đàn cũng như cac vườn và công viên ngoại ô.

Chúng đẻ trứng trong các khúc gỗ mục, hoặc trong đống đổ nát hoặc đất. Ấu trùng ăn gỗ mục cho đến khi trưởng thành và chuyển thành con nhộng có bằng cách làm cho một khoang giống như buồng kén trong gỗ. Bọ cánh cứng trưởng thành chui qua đất và xuất hiện vào đầu mùa hè, và ăn mật hoa. Các loài cây gồm Angophora woodsiana, Backhousia citriodora, và Melaleuca linariifolia.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1805
A
Bọ cánh cứng Úc


title: Chiloloba acuta

text:
Chiloloba acuta là một loài bọ cánh cứng và là loài duy nhất của chi. Nó phân bố rộng rãi ở tiểu lục địa Ấn Độ. Những loài bọ này thường sáng bóng với bề mặt lông ngắn cả trên và dưới. Con bọ trưởng thành có mà kim loại sáng bóng màu xanh lá cây và đôi khi có thể xuất hiện màu đỏ hoặc màu xanh sâu. Loài này thường thấy trên cỏ ở miền nam Ấn Độ sau khi gió mùa đông bắc. Adults will sometimes feed on cultivated cereal and millet crops such as sorghum and maize, damaging flowers and grain. It is rarely a serious pest.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1823
P


title: Người Gruzia

text:
{{Infobox ethnic group
|group =Người Gruzia ქართველები Kartvelebi
|image =

nữ hoàng Medea

Vakhtang I

David III

Bagrat III

Anthim của Iberian

George Mtatsmindeli

David IV the Builder

Queen Tamar the Great

George V the Brilliant

Demetrius II the Self-sacrificer

Shota Rustaveli

Erekle II

Petre Bagrationi

Joseph Stalin

Mary Eristavi

George Balanchine

Ilia Chavchavadze

Katie Melua

Paata Burchuladze

Khatia Buniatishvili

|population = 5 ~ 7 triệu|popplace =  3,956,000
|region1 =
|pop1 = 157.803
|pop3 = 250.000
|region3 =  Liên minh châu Âu
|pop4 = 200.000
|region4 =
|pop5 = 100.000
|region5 =
|pop6 = 72.000
|region6 =
|region7 =
|pop7 = 91.500
|region8 =
|pop8 = 34.199
|region9 =
|pop9 = 23.159
|region10 =
|pop10 = 20.750
|region11 =
|pop11 = 14.900
|region12 =
|pop12 = 14.000
|region13 =
|pop13 = 12.670
|region14 =
|pop14 = 4.990
|region15 =
|pop15 = 3.500
|region16 =
|pop16 = 3.500
|region17 =
|pop17 = 2.500
|region18 =
|pop18 = 2.500
|region19 =
|pop19 = 1.172 (ước năm 2012.)
|region20 =
|pop20 = 1.105
|region21 =
|pop21 = 1.050
|region22 =
|pop22 = 1.000
|languages = tiếng Gruzia (và các ngôn ngữ Kartvelia khác gồm Mingrelia và Laz, Svan)
|religions = Phần lớn † Kitô giáo Chính thống Đông phương(Giáo hội Chính thống giáo Gruzia)
|related-c =Mingrelia, Laz, Svan
}}Người Gruzia' (, kartvelebi'' ) là một nhóm dân tộc Kavkaz. Họ có nguồn gốc từ Gruzia, nơi mà họ chiếm một phần lớn dân số. Cộng đồng lớn Gruzia cũng có mặt khắp nước Nga, Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nam Mỹ.

Đa số người Gruzia theo Kitô giáo Đông phương, chủ yếu là Giáo hội Chính thống giáo Gruzia - quốc giáo từ thế kỷ thứ 4. Ngoài ra còn có các cộng đồng Công giáo và Hồi giáo ở Tbilisi và Adjara.

Tham khảo

Dân tộc cổ đại Gruzia
Nhóm sắc tộc ở Nga
Kavkaz
Xã hội Gruzia
Nhóm sắc tộc ở Gruzia

Nhóm sắc tộc ở Azerbaijan
Người Kavkaz
Nhóm sắc tộc ở Thổ Nhĩ Kỳ
Nhóm sắc tộc ở Iran


title: Zviad Gamsakhurdia

text:
Zviad Gamsakhurdia  (tiếng Gruzia: ზვიად გამსახურდია, (31 tháng 3 năm 1939 — 31 tháng 12 năm 1993) là một nhà văn, nhà khoa học, nhà bất đống chính kiến đã là tổng thống Gruzia được bầu cử một cách dân chủ thời kỳ hậu Liên Xô.
Ngày 9 tháng 4 năm 1991, một thời gian ngắn trước khi Liên bang Xô viết tan rã, Gruzia tuyên bố độc lập. Ngày 26 tháng 5 năm 1991, Zviad Gamsakhurdia được bầu làm tổng thống đầu tiên của Gruzia. Tuy nhiên Gamsakhurdia nhanh chóng bị hạ bệ sau một cuộc đảo chính đẫm máu, từ ngày 22 tháng 12 năm 1991 tới ngày 6 tháng 1 năm 1992. Cuộc đảo chính bị điều xúi giục bởi một nhóm Vệ binh quốc gia và một tổ chức bán quân sự được gọi là "Mkhedrioni". Đất nước rơi vào một cuộc nội chiến đau đớn và chỉ kết thúc vào năm 1995. Eduard Shevardnadze quay trở lại Gruzia năm 1992 và gia nhập giới lãnh đạo đảo chính — Kitovani và Ioseliani — lãnh đạo một chế độ tam đầu được gọi là "Hội đồng Nhà nước".

Ghi chú

Liên kết ngoài
 President Zviad Gamsakhurdia's Memorial Page
 Reports of the International Society for Human Rights (ISHR-IGFM)
 Reports of the British Helsinki Human Rights Group (BHHRG)
 Georgian Media in the 90s: a Step To Liberty
 Country Studies: Georgia — U.S. Library of Congress
 SHAVLEGO
   "The Lion in Winter — My Friend Zviad Gamsakhurdia", Todor Todorev, May 2002
 Zviad Gamsakhurdia. "Open Letter to E. Shevardnadze"
 Zviad Gamsakhurdia. "The Nomenklatura Revanche in Georgia"
 "The Transcaucasian Republics and the Coup" , Elizabeth Fuller, August 1991

Bài viết báo
 "Soviets Release Penitent Dissident" — The Washington Post, ngày 30 tháng 6 năm 1979
 "New Leaders Show Their Old Habits; Georgia, Some Other Soviet Republics Cling to Authoritarian Ways" — The Washington Post, ngày 18 tháng 9 năm 1991
 "Russki Curier", Paris, September 1991.
 Aila Niinimaa-Keppo. "Shevardnadzen valhe" ("The Lie of Shevardnadze"), Helsinki, 1992.
 Johann-Michael Ginther, "About the Putch in Georgia" — Zeitgeschehen – Der Pressespiegel (Sammatz, Germany), No 14, 1992.
 "Repression Follows Putsch in Georgia!" — "Human Rights Worldwide", Frankfurt/M., No 2 (Vol. 2), 1992.
 "Purges, tortures, arson, murders..." — Iltalehti (Finland), ngày 2 tháng 4 năm 1992.
 "Entinen Neuvostoliito". Edited by Antero Leitzinger. Publishing House "Painosampo", Helsinki, 1992, các trang 114–115. ISBN 952-9752-00-8.
 "Attempted Coup Blitzed in Georgia; Two Killed" — Chicago Sun-Times, ngày 25 tháng 6 năm 1992.
 "Moskovskie Novosti" ("The Moscow News"), ngày 15 tháng 12 năm 1992.
 "Iberia-Spektri", Tbilisi, December 15–21, 1992.
 J. "Soviet Analyst". Vol. 21, No: 9-10, London, 1993, các trang 15–31.
 Otto von Habsburg.- ABC (Spain). ngày 24 tháng 11 năm 1993.
 Robert W. Lee. "Dubious Reforms in Former USSR".- The New American, Vol. 9, No 2, 1993.
/ "Gushagi" (Journal of Georgian political émigrés), Paris, No 1/31, 1994. , .
 Mark Almond. "The West Underwrites Russian Imperialism" — The Wall Street Journal, European Edition, ngày 7 tháng 2 năm 1994.
 "Schwer verletzte Menschenrechte in Georgien" — Neue Zürcher Zeitung. ngày 19 tháng 8 năm 1994.
 "Intrigue Marks Alleged Death Of Georgia's Deposed Leader" — The Wall Street Journal. ngày 6 tháng 1 năm 1994
 "Georgians dispute reports of rebel leader's suicide" — The Guardian (UK). ngày 6 tháng 1 năm 1994
 "Ousted Georgia Leader a Suicide, His Wife Says" — Los Angeles Times. ngày 6 tháng 1 năm 1994
 "Eyewitness: Gamsakhurdia's body tells of bitter end" — The Guardian (UK). ngày 18 tháng 2 năm 1994.
 Konstantin Gamsachurdia: "Swiad Gamsachurdia: Dissident — Präsident — Märtyrer", Perseus-Verlag, Basel, 1995, 150 các trang ISBN 3-907564-19-7.
 Robert W. Lee. "The "Former" Soviet Bloc." — The New American, Vol. 11, No 19, 1995.
 "CAUCASUS and unholy alliance." Edited by Antero Leitzinger. ISBN 952-9752-16-4. Publishing House "Kirja-Leitzinger" (Leitzinger Books), Vantaa (Finland), 1997, 348 pp.
 "GEORGIE — 1997" (Report of the Netherlands Helsinki Union/NHU), s-Hertogenbosch (The Netherlands), 1997, 64 pp.
 "Insider Report" — The New American, Vol. 13, No 4, 1997.
 Levan Urushadze. "The role of Russia in the Ethnic Conflicts in the Caucasus."- CAUCASUS: War and Peace. Edited by Mehmet Tutuncu, Haarlem (The Netherlands), 1998, 224 pp. ISBN 90-901112-5-5.
 "Insider Report" — The New American, Vol. 15, No 20, 1999.
 "Gushagi", Paris, No 2/32, 1999. .
 Bas van der Plas. "GEORGIE: Traditie en tragedie in de Kaukasus." Publishing House "Papieren Tijger", Nijmegen (The Netherlands), 2000, 114 pp. ISBN 90-6728-114-X.
 Levan Urushadze. "About the history of Russian policy in the Caucasus."- IACERHRG's Yearbook — 2000, Tbilisi, 2001, pp. 64–73.

Tổng thống Gruzia
Sinh năm 1939
Mất năm 1993
Nhà hoạt động độc lập


title: Limnochromini

text:
Limnochromini là tông cá hoàng đế châu Phi từ hồ Tanganyika.

Chi
 Baileychromis
 Gnathochromis
 Limnochromis
 Reganochromis
 Triglachromis

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.uniprot.org/taxonomy/319059

Họ Cá hoàng đế