title: Phép trừ

text:
Trong số học, phép trừ (tiếng Anh: Substraction) thường được biểu thị bằng ký hiệu trừ "-" là một trong bốn phép toán hai ngôi; nó là đảo ngược của phép cộng, nghĩa là nếu chúng ta bắt đầu với một số bất kỳ, thêm một số bất kỳ khác, và rồi bớt đi đúng số mà chúng ta thêm vào, chúng ta được con số chúng ta đã bắt đầu. Phép trừ được thể hiện bằng dấu trừ, đối lập với việc dùng dấu cộng cho phép cộng.

Bởi vì phép trừ không có tính chất giao hoán, có hai toán hạng được đặt tên. Những tên thường dùng trong biểu thức
c − b = a
là số bị trừ (c) − số trừ (b) = hiệu (a).

Phép trừ thường được dùng trong bốn quá trình liên quan đến nhau:
Từ một bộ cho trước, lấy đi (trừ) một số vật. Ví dụ, 5 quả táo trừ đi 2 quả thì còn 3 quả.
Từ một phép đo lường cho trước, lấy đi một số lượng tính trong cùng một đơn vị đo. Nếu tôi nặng 200kg, và giảm đi 10kg, vậy thì tôi nặng 200 − 10 = 190 (kg).
So sánh hai vật có lượng như nhau để tìm điểm khác biệt giữa chúng. Ví dụ, sự khác nhau giữa 800 đô la và 600 đô la là 800 đô la − 600 đô la = 200 đô la. Còn được biết đến là so sánh trừ.
Để tìm khoảng cách giữa hai nơi ở một khoảng cách cố định tính từ điểm bắt đầu. Ví dụ, nếu, trên đường cao tốc, bạn thấy một người soát vé nói rằng 150km  và sau đó bạn thấy người soát vé khác nói 160km, bạn đã đi 160 − 150 = 10 (km).

Ở trong toán học, thường là tiện khi coi hay quy định phép trừ như một phép cộng, phép cộng của phép nghịch đảo bổ sung. Chúng ta có thể coi 7 − 3 = 4 như là tổng của hai số hạng: 7 và −3. Theo cách này, có thể cho phép chúng ta áp dụng phép trừ với tất cả những quy tắc quen thuộc và thuật ngữ của phép cộng. Phép trừ không có tính chất kết hợp hoặc giao hoán, trong khi phép cộng của hai số hạng thì lại có cả hai tính chất này.

Các phương pháp tính
Có ba phương pháp chính để trừ các số nguyên và số thập phân được giảng dạy trong các trường học trên thế giới.

Phép trừ nhớ
Phương pháp này còn được gọi là phép trừ kiểu Áo, được dùng ở một số quốc gia như Áo, Đức và Việt Nam.

Trừ theo thứ tự từ phải sang trái.  Khi trong cùng một hàng mà chữ số bị trừ bé hơn chữ số trừ, ta phải mượn 1 ở hàng tiếp theo để trừ (vẫn được coi là nhớ 1). Bù lại, ta cộng 1 ở số trừ trong hàng sau.

Ví dụ
Sử dụng phép nhớ trong phép trừ 352 - 173:

   3 5 2
 - 1 7 3
   1 1
 ———————
   1 7 9

 Hàng đơn vị: 2 không trừ được 3, lấy 12 trừ 3 bằng 9, viết 9 nhớ 1.
 Hàng chục: 7 cộng 1 bằng 8, 5 không trừ được 8, lấy 15 trừ 8 bằng 7, viết 7 nhớ 1.
 Hàng trăm: 1 cộng 1 bằng 2, 3 trừ 2 bằng 1, viết 1. Kết quả là 179.

Phép trừ mượn
Phương pháp này còn được gọi là phép trừ kiểu Mỹ, được dùng ở đa số các quốc gia trên thế giới.

Trừ theo thứ tự từ phải sang trái. Khi trong cùng một hàng mà chữ số bị trừ bé hơn chữ số trừ, ta phải mượn 1 ở hàng tiếp theo để trừ. Sau đó, ta trừ 1 ở số bị trừ trong hàng sau.

Ví dụ
Sử dụng phép mượn trong phép trừ 352 - 173:

   2 14 12
   3 5 2
 - 1 7 3
 ———————
   1 7 9

 Hàng đơn vị: 2 không trừ được 3; mượn 1 từ hàng chục, được 12 trừ 3 bằng 9.
 Hàng chục: 5 trừ (bị mượn) 1 bằng 4, 4 không trừ được 7; mượn 1 từ hàng trăm, được 14 trừ 7 bằng 7.
 Hàng trăm: 3 trừ (bị mượn) 1 bằng 2, 2 trừ 1 bằng 1. Kết quả là 179.

Chú ý: Nếu tại một hàng, chữ số bị trừ cần mượn là 0, ta cần mượn luôn từ hàng tiếp theo. Có thể phải thực hiện điều này vài lần cho đến khi gặp một chữ số bị trừ khác 0. Ví dụ phép tính 6000 - 3185:

   5 9 9 10
   6 0 0 0
 - 3 1 8 5
 —————————
   2 8 1 5

 Hàng đơn vị: 0 không trừ được 5, mượn 1 từ hàng chục; được 10 trừ 5 bằng 5.
 Hàng chục: 0 không mượn được 1, phải mượn luôn từ hàng trăm. Chữ số hàng trăm cũng là 0 nên không mượn được, ta mượn luôn từ hàng nghìn. 600 trừ 1 bằng 599 (gạch số 600 ở ba hàng này để thay bằng số 599). Ta lấy 9 trừ 8 bằng 1.
 Hàng trăm: 9 trừ 1 bằng 8.
 Hàng nghìn: 5 trừ 3 bằng 2. Kết quả là 2815.

Áp dụng cho tạp số
Tạp số được định nghĩa là số không được viết theo đơn vị thập phân (như số đo thời gian, số đo góc,...). Để trừ hai tạp số, ta trừ từng đơn vị với nhau, nếu số đơn vị bị trừ bé hơn số đơn vị trừ thì phải mượn từ đơn vị tiếp theo. Ví dụ dưới đây là kết quả của phép trừ 2 giờ 25 phút 36 giây cho 1 giờ 38 phút 40 giây.

     1     84      96
     2 giờ 25 phút 36 giây
 -   1 giờ 38 phút 40 giây
 —————————————————————————
     0 giờ 46 phút 56 giây

 36 giây không trừ được 40 giây, cần mượn 1 phút (60 giây); được 96 - 40 = 56 (giây).
 25 phút trừ (bị mượn) 1 phút còn 24 phút, 24 phút không trừ được 38 phút, cần mượn 1 giờ (60 phút); được 84 - 38 = 46 (phút).
 2 giờ trừ (bị mượn) 1 giờ còn 1 giờ, 1 giờ trừ 1 giờ bằng 0 giờ. Kết quả là 46 phút 56 giây.

Khoảng cách giữa hai số
Phương pháp này được sử dụng ở nhiều trường học ở Mỹ từ thập niên 2010 và cũng đã từng trở thành một trở ngại lớn trong việc dạy và học do tính "rườm rà" của nó. Trong phương pháp này, từ số trừ, ta chọn các khoảng cách phù hợp để tăng dần nó lên thành các số tròn chục, tròn trăm,... cho đến khi thành số bị trừ.

Ví dụ
Sử dụng phương pháp khoảng cách trong phép trừ 352 - 173:

 Bắt đầu với số 173, cộng thêm một khoảng cách để thành số tròn chục: 173 + 7 = 180
 Cộng thêm một khoảng cách để thành số tròn trăm: 180 + 20 = 200
 Cộng thêm một khoảng cách để thành số gồm 3 trăm như số bị trừ: 200 + 100 = 300
 Cộng thêm một khoảng cách để thành số gồm 5 chục và 3 đơn vị như số bị trừ: 300 + 52 = 352
 Sau cùng, cộng các khoảng cách lại để ra đáp số: 7 + 20 + 100 + 52 = 179

Trừ số thập phân
Để trừ hai số thập phân, có thể áp dụng phương pháp khoảng cách (như trên) hoặc đặt tính hàng dọc (với điều kiện các số và dấu phẩy phải đặt thẳng hàng nhau). Hàng nào thiếu chữ số thì có thể coi là chữ số 0.

Ví dụ
Sử dụng phương pháp hàng dọc trong phép trừ 1,27 - 0,983:

   1,270
 - 0,983
 ———————
   0,277

Ta nhận thấy, các dấu phẩy được đặt thẳng hàng nhau nên ở hàng phần nghìn của số bị trừ, ta thêm một chữ số 0 để được ba chữ số ở phần thập phân như số trừ.

Trừ số nguyên

Trừ phân số

Trừ hỗn số

Xem thêm
 Phép cộng
 Phép nhân
 Phép chia

Tham khảo

Số học sơ cấp
Toán tử đôi
Phép toán hai ngôi


title: Hậu Liêu

text:
Hậu Liêu () là chính quyền ở phía Đông Liêu không chịu quy phục quý tộc Mông Cổ và lập nên chính quyền riêng. Năm 1215, Gia Luật Lưu Ca công chiếm Đông Kinh, bộ tướng Gia Luật Tư Bất và những người khác khuyến nghị Lưu Ca xưng đế, thoát khỏi sự khống chế của Mông Cổ. Song Lưu Ca không nghe theo và vẫn quy thuận Thành Cát Tư Hãn, Thành Cát Tư Hãn phong cho Lưu Ca là Liêu Vương.

Năm 1216, em trai của Đông Liêu Vương, Gia Luật Tư Bất giết sứ giả Mông Cổ, xưng đế tại Trừng Châu (nay là Hải Thành, An Sơn, Liêu Ninh), lấy quốc hiệu là Liêu, sử gọi là Hậu Liêu, niên hiệu là Thiên Uy.

Ngay sau đó, Gia Luật Tư Bất bị thuộc hạ giết, thừa tướng Gia Luật Khất Nô giám quốc.

Nhà Kim phái binh tấn công, Gia Luật Khất Nô bại trận, đến Áp Lục Giang thì bị Gia Luật Kim Sơn giết. Gia Luật Kim Sơn khi đó đang ở đất Cao Ly, tự xưng làm quốc vương Đại Liêu, lấy niên hiệu là Thiên Đức.

Quốc vương Cao Ly là Cao Tông Vương Hạo phái Kim Tựu Lệ (김취려) đến đánh Gia Luật Kim Sơn. Bại trận, Gia Luật Kim Sơn chuyển quân đến Tây Kinh của Cao Ly là Bình Nhưỡng, vượt Đại Đồng Giang.

Năm 1217, Kim Sơn bị bộ hạ là Gia Luật Thống Cổ Dữ sát hại, sau đó người này lại bị Gia Luật Hảm Xá giết. Sau khi Hậu Liêu có chiến sự, đại quân Mông Cổ cùng Gia Luật Lưu Ca tiếng đánh Hảm Xá, Cao Ly cũng gửi quân và chi viện. Năm 1219, Hảm Xá bại trận tự sát, Hậu Liêu diệt vong. Hậu Liêu là chính quyền cuối cùng do các thành viên gia tộc Gia Luật lập nên nhằm phục nước Liêu.

Vua Hậu Liêu

Tham khảo

Nhà Kim
Lịch sử Liêu Ninh


title: Phép chia

text:
Trong toán học, đặc biệt là trong số học sơ cấp, phép chia (tiếng Anh: Division) thường được biểu thị bằng dấu ":", "/" hoặc "÷" là một phép toán số học. Cụ thể, nếu b nhân c bằng a, viết là:

trong đó b không phải là số không, thì a chia b bằng c, viết là:

Ví dụ,

bởi vì

Trong biểu thức trên, a gọi là số bị chia, b là số chia và c gọi là thương.

Khái niệm phép chia có liên quan đến khái niệm phân số. Không giống như phép cộng, phép trừ và phép nhân, tập hợp số nguyên không đóng trên phép chia. Kết quả của phép chia hai số nguyên có thể trả về phần dư. Để tiếp tục thực hiện phép chia cho phần dư, hệ thống số cần được mở rộng thêm với phân số hoặc số hữu tỉ.

Ký hiệu
Phép chia thường được biểu diễn trong đại số và khoa học bằng cách đặt số bị chia trên số chia với một dòng kẻ ngang đặt giữa chúng, còn được gọi là vinculum hay thanh phân số. Ví dụ, a chia b được viết là

Có thể đọc là "a bị chia bởi b", "a chia cho b", "a trên b" hay "a phần b". Một cách để biểu diễn phép chia trên cùng một dòng là viết số bị chia (còn gọi là tử số), rồi dấu gạch chéo, rồi số chia (còn gọi là mẫu số) như sau:

Đây là cách thông thường để biểu diễn phép chia trong hầu hết ngôn ngữ lập trình của máy tính bởi vì nó có thể dễ dàng gõ thành một loạt các ký tự với bảng mã ASCII.

Trong bản in, người ta còn sử dụng một dạng biểu diễn giữa hai cách này, đó là sử dụng dấu gạch chéo nhưng viết số bị chia lên trên và số chia ở dưới:

Bất kỳ dạng nào ở trên đều có thể sử dụng để biểu diễn một phân số. Phân số là một dạng biểu diễn phép chia trong đó số bị chia (tử số) và số chia (mẫu số) đều là số nguyên.

Ngoài ra, một cách thông thường trong số học (không dùng dạng phân số) để thể hiện phép chia là sử dụng dấu obelus (dấu chia), ví dụ như:

Dạng này không được sử dụng thường xuyên ngoại trừ số học sơ cấp ở các quốc gia như Anh hay Mỹ. Tiêu chuẩn ISO 80000-2-9.6 khuyến cáo không nên sử dụng dạng này. Ở các nước như Ý, Nga, Ba Lan và Việt Nam, ký hiệu này thường được dùng trong kỹ thuật để biểu thị một khoảng giá trị. Một số quốc gia châu Âu khác (như Na Uy) sử dụng dấu này để chỉ phép trừ (chủ yếu trong các văn bản hành chính). Dấu obelus được giới thiệu bởi nhà toán học Johann Rahn vào năm 1659 trong sách Teutsche Algebra. Dấu này khi sử dụng một mình thì nhằm để biểu diễn phép toán chia, ví dụ như biểu tượng phép chia trên máy tính bỏ túi.

Trong tiếng Việt hay một số quốc gia có ngôn ngữ khác tiếng Anh, dấu hai chấm được sử dụng - "a chia cho b" được viết là

Ký hiệu này được đưa ra vào năm 1631 bởi William Oughtred trong quyển Clavis Mathematicae và sau đó được phổ biến bởi Gottfried Wilhelm Leibniz trong quyển Acta eruditorum (1684). Leibniz không thích việc sử dụng hai dấu khác nhau cho hai khái niệm phép chia và tỉ số. Tuy nhiên trong tiếng Anh, cách sử dụng dấu hai chấm thường chỉ được dùng để diễn giải khái niệm tỉ số.

Trong toán học sơ cấp, ký hiệu  or  được sử dụng để biểu thị a bị chia bởi b. Ký hiệu này lần đầu được giới thiệu bởi Michael Stifel trong Arithmetica integra, xuất bản năm 1544.

Tính chất

 Số nào chia cho 1 cũng bằng chính số đó.

 Số nghịch đảo của số a (khác 0) là 1 chia cho a và ngược lại. Hai số nghịch đảo của nhau khi nhân với nhau thì bằng 1.

 0 chia cho số nào khác 0 thì bằng 0.

 Không có phép chia cho 0. Nói chính xác, các phép chia cho 0 được coi là không xác định (undefined).
 Riêng phép chia , khi nó là hình thức của một giới hạn, nó là một hình thức không xác định (indeterminate form).
 Tính chất phân phối: Phép chia có tính phân phối phải, không có tính phân phối trái với phép cộng (trừ).

tuy nhiên . Ví dụ , nhưng .

Tính toán

Phương pháp thủ công

Chia đoạn
Phép chia thường được biết tới thông qua khái niệm "chia đều" một tập hợp, ví dụ như chia kẹo thành những phần bằng nhau. Cách phân chia một số vật cho mỗi phần theo từng vòng dẫn tới cách "chia đoạn", nghĩa là chia bằng cách lặp lại phép trừ. Ví dụ trong phép chia
, ta bắt đầu với số 20 rồi trừ mỗi lần 4 đơn vị, để về lại số 0:

Cần thực hiện 5 phép trừ, vậy .

Đặt tính
Cách chia có hệ thống và hiệu quả hơn (nhưng cũng mang tính hình thức và gò ép hơn, và khó thấy được một cách tổng quan về ý nghĩa của phép chia) được thực hiện thông qua bảng cửu chương với phép chia ngắn nếu số chia nhỏ. Phép chia dài được sử dụng cho số chia lớn hơn. Nếu số bị chia có phần lẻ phân số không chia hết (còn gọi là phần thập phân), ta có thể tiếp tục phép chia tới khi đạt được độ chính xác mong muốn. Nếu số chia chứa phần lẻ thập phân, ta dịch phần thập phân qua phải 1 đơn vị cho cả số bị chia và số chia rồi thực hiện phép chia như cách trên cho tới khi không còn phần lẻ nữa. Phương pháp này phổ biến trên toàn thế giới.

 Ở Tây Ban Nha, Ý, Pháp, các vùng nói tiếng Pháp của Canada, Bồ Đào Nha, Litva, Rumani, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Bỉ, Belarus, Ukraina và Nga, cũng như Iran, Việt Nam và Mông Cổ, một phép chia thường được đặt tính với số bị chia viết bên trái, số chia viết bên phải và hai số được phân tách bởi một gạch dọc; thương số viết dưới số chia và được phân tách bởi một gạch ngang. Ví dụ, phép chia 127 : 4 được trình bày như sau:
     127 |4
    −12  |31,75 (12 : 4 = 3)
      07        (hạ chữ số 7)
     − 4        (7 : 4 = 1 dư 3)
       30       (đánh dấu phẩy ở thương, hạ chữ số 0)
      −28       (30 : 4 = 7 dư 2)
        20      (hạ chữ số 0)
       −20      (20 : 4 = 5)
         0
Cách tính được trình bày như sau:
 Lấy (bộ) số ngắn nhất đầu tiên trong số bị chia mà chia được cho số chia. Ở đây vì 1 không chia được 4 nên ta lấy 12 chia 4 được 3; 3 nhân 4 bằng 12; 12 trừ 12 còn 0.
 Hạ chữ số tiếp theo xuống. Ở đây ta hạ 7; 7 chia 4 được 1; 1 nhân 4 bằng 4; 7 trừ 4 còn 3.
 Nếu chia hết phần số nguyên mà muốn chia tiếp, ta phải đánh dấu thập phân ở thương số và hạ một số 0 ở phần chia. Ở đây ta hạ 0; 30 chia 4 được 7; 7 nhân 4 bằng 28; 30 trừ 28 còn 2.
 Hạ tiếp một số 0; 20 chia 4 được 5; 5 nhân 4 bằng 20; 20 trừ 20 còn 0. Kết quả là 31,75.

 Ở Cộng hòa Síp và Pháp, một cách viết thông dụng hơn là kẻ gạch dọc trải suốt chiều dài bài toán.

     127  |4
    −12   |31,75
      07  |
     − 4  |
       30 |
      −28 |
        20|
       −20|
         0|

 Ở Áo, Đức và Thụy Sĩ, phép chia được viết gọn lại nhưng thực hiện tương tự:

     127 : 4 = 31,75
    −12
      07
      −4
       30
      −28
        20
       −20
         0

Cách viết này cũng được sử dụng ở Đan Mạch, Na Uy, Bungari, Bắc Macedonia, Ba Lan, Croatia, Slovenia, Hungary, Cộng hòa Séc, Slovakia, Việt Nam và Serbia.

 Ở Hà Lan (và Mỹ vào các thập niên 19 và đầu 20), cách viết sau được sử dụng:

    12 / 135 \ 11,25
         12
          15
          12
           30
           24
            60
            60
             0

 Ở các nước nói tiếng Anh (kể cả các vùng ở Ấn Độ) cùng Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, một cách trình bày khác được sử dụng: số bị chia được viết bên phải số chia, phân tách bởi một dấu ngoặc; thương số được viết trên số bị chia; phân tách bởi một gạch ngang. Khi hạ các số 0 mới ở phần thập phân để chia, ta thường cũng viết các số 0 đó ở trên số bị chia. Chú ý rằng ở đây dấu chấm được dùng làm dấu thập phân.

       31.75
    4)127.00
      12
       07
        4
        3.0
        2.8
          20
          20
           0

 Ở các nước Mĩ Latinh (trừ Argentina, Bolivia, México, Colombia, Paraguay, Venezuela và Brazil), cách trình bày tương tự như ở Áo, Đức hay Thụy Sĩ, chỉ khác là dấu "÷" được dùng làm dấu chia.

     127 ÷ 4 = 31,75
     12
      07
       4
       30
       28
        20
        20
         0

 Ở México, cách viết tiếng Anh được sử dụng, tuy nhiên phần trừ lấy số dư được tính nhẩm - chỉ có các số dư và số hạ được viết ra.

       31.75
    4)127.00
       07      (12 - 12 = 0)
        3.0    (7 - 4 = 3)
          20   (30 - 28 = 2)
           0

 Ở Bolivia, Brazil, Paraguay, Venezuela, Colombia, Peru, (México, Uruguay và Argentina), cách viết châu Âu được sử dụng nhưng thương số không bị gạch dọc phân tách:

     127 |4
    −12   31,75
      07
     − 4
       30
      −28
        20
       −20
         0

 Ở Phần Lan, cách viết châu Âu kể trên được thay thế bằng cách viết tiếng Anh vào những năm 1970. Tuy nhiên vào những năm 2000, một số sách giáo khoa đã chuyển sang sử dụng cách viết của Đức vì nó bảo toàn thứ tự số bị chia : số chia.

Các dụng cụ khác
Người ta có thể tính chia với bàn tính bằng cách lặp lại đặt số bị chia trên bàn tính, trừ số chia với vị trí của mỗi chữ số trong kết quả, đếm số lượng phép chia có thể tại mỗi vị trí.

Người ta có thể sử dụng bảng lôgarit để chia hai số bằng cách trừ lôgarit của hai số đó, sau đó tra bảng lôgarit ngược của hiệu số.

Người ta có thể tính chia với thước trượt bằng cách canh số chia trên vạch đo C với số bị chia trên vạch đo D. Thương số được đọc trên vạch đo D tại vị trí ngay hàng với lề trái của vạch đo C. Tuy nhiên, người sử dụng phải tự tính nhẩm phần thập phân.

Sử dụng máy tính
Những máy tính hiện đại ngày nay có thể thực hiện tính chia bằng những phương pháp nhanh hơn cả phép chia dài: xem Thuật toán phép chia.

Trong đồng dư số học, khi một số có nghịch đảo nhân mô-đun, ta có thể thực hiện phép chia với số này bằng cách nhân với nghịch đảo nhân của nó. Phương pháp này rất hữu ích trong máy tính không hỗ trợ phép chia nhanh.

Phép chia phân số
 Muốn chia hai phân số, ta lấy phân số thứ nhất nhân với phân số thứ hai đảo ngược (hay nghịch đảo của phân số thứ hai).

 Muốn chia một số nguyên cho một phân số, ta lấy số nguyên nhân với phân số đảo ngược.

 Muốn chia một phân số cho một số nguyên, ta giữ nguyên tử số và nhân mẫu số với số nguyên đó.

Xem thêm
 Phép cộng
 Phép trừ
 Phép nhân
 Phép khai căn
 Lũy thừa

Tham khảo

Số học sơ cấp
Toán tử đôi
Phép toán hai ngôi


title: Roya Hakakian

text:
Roya Hakakian (; sinh năm 1966 tại Iran) là nhà thơ, nhà báo, nhà văn người Mỹ gốc Iran sống tại Hoa Kỳ. Là một nhà thơ Ba Tư được ca ngợi, chuyển sang sản xuất truyền hình với các chương trình như 60 Phút, Hakakian đã trở thành nổi tiếng với cuốn hồi ký "Journey from the Land of No" năm 2004. Các bài tiểu luận về các vấn đề Iran của bà được đăng trên các báo New York Times, the Washington Post, the Wall Street Journal và trên NPR. Bà đã được trao Guggenheim Fellowship năm 2008, Bà xuất bản quyển "Assassins of the Turquoise Palace" năm 2011, một tường thuật phi hư cấu về Mykonos restaurant assassinations (Các cuộc ám sát ở tiệm ăn Mykonos ngày 17.9.1992), một vụ ám sát các nhà lãnh đạo đối lập Iran ở Berlin, Đức.

Hakakian là thành viên sáng lập Iran Human Rights Documentation Center (Trung tâm cung cấp tài liệu về các vụ vi phạm nhân quyền ở Iran), và có chân trong Ban điều hành Refugees International (Quốc tế người Tỵ nạn). Trong quyển "Political Awakenings: Conversations with History" Harry Kreisler đã nêu bật Hakakian là một trong '20 nhà hoạt động, học giả và nhà báo quan trọng nhất của thế hệ chúng ta'.

Thời niên thiếu
Được sinh ra và lớn lên trong một gia đình Iran gốc Do Thái ở Tehran, Hakakian đã sống trải qua cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 và tích cực ủng hộ cuộc cách mạng này cùng với những người có tư tưởng tự do khác. Do cuộc chiến tranh Iran-Iraq diễn ra khốc liệt và luật pháp hạn chế quyền tự do của công dân được áp dụng rộng rãi, nên bất đắc dĩ bà phải xin tỵ nạn chính trị ở Hoa Kỳ trong tháng 5 năm 1985. Bà định cư ở vùng New York, học tâm lý học ở Brooklyn College và đậu bằng thạc sĩ công tác xã hội ở Hunter College.

Tác phẩm

Sách phi hư cấu
Quyển hồi ký của bà về cuộc đời một thiếu nữ Do Thái ở Ba Tư trong thời Cách mạng Hồi giáo ở Iran mang tên "Journey from the Land of No: A Girlhood Caught in Revolutionary Iran" (Crown) đã được hiệu sách Barnes & Noble chọn là sách hay nhất trong tuần, tạp chí Ms. gọi là sách phải đọc trong mùa hè, tuần báo "Publishers Weekly" gọi là sách hay nhất trong năm, còn tạp chí Elle bầu chọn là Sách phi hư cấu hay nhất của năm 2004. Quyển này đã đoạt "Giải sách Latifeh Yarshater" của "Quỹ di sản Ba Tư" 2006, và được Trung tâm sách Connecticut bầu chọn là Hồi ký hay nhất năm 2005. Quyển "Journey from the Land of No" đã được dịch ra nhiền ngôn ngữ khác và có lưu hành ở Canada, Úc, New Zealand, Bỉ, Hà Lan và Đức. Năm 2008, bà cũng đoạt "Guggenheim Fellowship" cho sách phi hư cấu.

Quyển mới nhất của Hakakian, "Assassins of the Turquoise Palace" – do Grove/Atlantic phát hành ngày 6.9.2011 – là một tường thuật phi hư cấu về các vụ ám sát ở tiệm ăn Mykonos (Mykonos restaurant assassinations) ngày 17.9.1992 ở Berlin, Đức. Trong vụ ám sát này, 4 nhà hoạt động người Kurd và Iran đã bị giết chết theo kiểu ám sát các nhà lãnh đạo đối lập (ở Iran). Quyển sách của Hakakian đã khảo sát tỉ mỉ vụ ám sát này và việc dính líu của Iran, hiệu quả bất lợi của chúng, cùng vụ xét xử sau đó, gọi là "vụ án Mykonos" đã trở thành một trong các vụ án nổi tiếng nhất châu Âu, trong đó có sự dính líu của chính phủ Iran ở mức cao nhất. Quyển này được Ban biên tập tờ New York Times chọn để viết bài bình luận.

Thơ
Hakakian là tác giả của 2 tập thơ bằng tiếng Ba Tư, tập đầu có tên là "For the Sake of Water", được tờ "Iran News" đề cử là quyển thơ hay nhất năm 1993. Bà được đưa vào danh sách các nhà thơ mới hàng đầu của thơ Ba Tư trong quyển "Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World". Thơ của bà đã xuất hiện trong nhiều hợp tuyển thơ trên khắp thế giới, trong đó có "La Règle Du Jeu", "Strange Times My Dear: The Pen Anthology of Contemporary Iranian Literature", và trong quyển "W.W. Norton’s Contemporary Voices of the Eastern World: An Anthology of Poems" sắp xuất bản. Bà cũng đóng góp cho tờ "Persian Literary Review", và làm biên tập viên thơ cho tạp chí "Par Magazine" trong 6 năm.

Phim và Truyền hình
Hakakian đã cộng tác hơn 10 giờ trong việc làm chương trình cho các đơn vị báo hàng đầu ở truyền hình trên mạng, trong đó có chương trình 60 Minutes, ở "Travels With Harry" của mạng truyền hình A&E, các phim tài liệu đặc biệt với Peter Jennings trên đài ABC, kênh Discovery và kênh "The Learning". Phim mới nhất của Hakakian do UNICEF đặt làm là phim tài liệu "Armed and Innocent", về chủ đề các trẻ vị thành niên tham gia vào các cuộc chiến tranh trên khắp thế giới, đã được đề cử tranh giải phim tài liệu ngắn xuất sắc nhất trong nhiều Liên hoan phim trên thế giới.

Tiểu luận
Các mục ý kiến trên báo của bà, các bài tiểu luận, và các bài bình luận sách xuất nhiện trên các ấn phẩm tiếng Anh, trong số đó có các tờ "New York Times", "the Washington Post" và "Wall Street Journal". Bà cũng đóng góp cho chương trình tin tức All Things Considered trong tạp chí truyền thanh Weekend Edition của Đài phát thanh quốc gia Hoa Kỳ.

Tác phẩm
 Journey from the Land of No: A girlhood caught in revolutionary Iran
 Assassins of the Turquoise Palace
  (For the Sake of Water)
  (A Name to Worship)

Phỏng vấn và Bài nói truyện
 Yale University’s Saybrook College Master’s Tea on ngày 22 tháng 10 năm 2009
 Salisbury College’s Fall Convocation Address and Book Signing on ngày 28 tháng 8 năm 2009
 A Jewish Teen in Post-Revolutionary Iran on NPR’s Fresh Air on ngày 9 tháng 7 năm 2009
 CBS with Bob Schieffer on Washington Unplugged on ngày 6 tháng 7 năm 2009
 An Iranian-American Perspective on NPR’s Fresh Air on ngày 2 tháng 7 năm 2009
 ABC Nightline Interview with Terry Moran on ngày 1 tháng 7 năm 2009
 WNYC Leonard Lopate Show on ngày 1 tháng 7 năm 2009
 The Iranian Regime is Coming Undone on wowOwow with Lesley Stahl on ngày 26 tháng 6 năm 2009
 Young, Jewish and Iranian: Witness to a Revolution at University of TN on ngày 15 tháng 4 năm 2009
 Conversations with History on UC Berkeley’s Global News and Opinion
 Aftermath: Journalism, Storytelling and the Impact of Violence and Tragedy with Harvard University’s Nieman Foundation on February 27 and 29, 2009

Tham khảo

Liên kết ngoài
Roya Hakakian's Website

Sinh năm 1966
Nhân vật còn sống
Nữ nhà văn Mỹ
Nhà báo Mỹ
Nhà hoạt động nhân quyền Iran
Người Mỹ gốc Iran
Nhà thơ Iran
Nữ nhà văn
Nhà văn Iran
Văn học Ba Tư
Người viết hồi ký Mỹ
Người viết hồi ký nữ


title: Mã khối

text:
Trong lý thuyết mã hóa, mã khối là một tập hợp bao gồm nhiều mã sửa lỗi mã hóa dữ liệu theo từng khối. Có rất nhiều loại mã khối khác nhau, được sử dụng rộng rãi trong nhiều ứng dụng thực tiễn. Một nguyên nhân khiến mã khối hữu ích như vậy là nó cho phép sử dụng một tách thống nhất các phương pháp từ lý thuyết mã hóa, toán học, và khoa học máy tính để nghiên cứu về các giới hạn của mã khối.
Các giới hạn đó thường ở dạng bất đẳng thức liên hệ các tham số của mã, chẳng hạn như tỉ lệ và khả năng phát hiện và sửa lỗi.

Một vài ví dụ tiêu biểu của mã khối là mã Reed–Solomon, mã Hamming, mã Hadamard, mã đồ thị giãn nở, mã Golay, mã Reed–Muller, và mã BCH. Các ví dụ này đều là các mã tuyến tính, nên chúng thường được gọi là các mã khối tuyến tính.

Mã khối và các tham số

Mã sửa lỗi được dùng để truyền dữ liệu số một cách đáng tin cậy trên một kênh liên lạc có nhiễu. Khi cần truyền nhiều dữ liệu bằng mã khối, người gửi chia dữ liệu thành nhiều phần nhỏ. Mỗi phần nhỏ được gọi là một thông điệp và thuật toán mã hóa khối mã hóa mỗi thông điệp thành một mã tự, còn được gọi là một khối trong mã hóa khối. Người gửi gửi tất cả các khối cho người nhận, sau đó người nhận sử dụng thuật toán phục hồi lại thông điệp ban đầu từ các khối có lỗi.

Một mã khối là một đơn ánh
.
Ở đây,  là một tập hợp các ký tự và  và  là các số nguyên dương. Ý nghĩa các tham số này sẽ được mô tả dưới đây.

Bảng chữ cái Σ
Có thể coi dữ liệu cần được mã hóa là một xâu ký tự dùng bảng chữ cái . Kích thước  của bảng chữ cái thường được ký hiệu là . Nếu , thì mã khối được gọi là mã khối nhị phân. Trong nhiều ứng dụng  thường được chọn là lũy thừa số nguyên tố, và  là trường hữu hạn .

Chiều dài thông điệp k
Mỗi thông điệp m là một phần tử của , hay nói cách khác, là một xâu ký tự độ dài .
Tham số  được gọi là chiều dài thông điệp hay chiều của mã khối.

Chiều dài khối n
Chiều dài khối  của một mã khối là số ký tự trong một khối. Mỗi xâu  trong  là một xâu ký tự độ dài  và ứng với một khối (có lỗi) mà người nhận nhận được. Chúng được gọi là khối nhận được.
Nếu  với một thông điệp  nhất định, thì  được gọi là mã tự của .

Tỉ lệ R
Tỉ lệ của một mã khối được định nghĩa là tỉ lệ giữa chiều dài thông điệp và chiều dài khối:
.
Tỉ lệ lớn nghĩa là lượng thông tin gửi đi trong mỗi khối là cao. Nói cách khác, tỉ lệ được dùng để đo tốc độ truyền và đại lượng  đo lượng dữ liệu thừa cần dùng để mã hóa. Theo lý thuyết thông tin, tỉ lệ không thể vượt quá  vì không thể nén dữ liệu trong mọi trường hợp. Một cách khác để suy ra nhận xét này là do  là một đơn ánh.

Khoảng cách d
Khoảng cách hay khoảng cách nhỏ nhất  của một mã khối là số ký tự khác nhau nhỏ nhất giữa hai mã tự bất kì, và khoảng cách tương đối  là tỉ lệ .
Một cách cụ thể hơn, với hai mã tự , đặt  là khoảng cách Hamming giữa  và , nghĩa là số vị trí khác nhau giữa  và . Định nghĩa khoảng cách nhỏ nhất  của mã  là
.
Do mọi mã đều là đơn ánh, khoảng cách nhỏ nhất luôn lớn hơn hoặc bằng .

Khoảng cách lớn hơn cho phép phát hiện và sửa nhiều lỗi hơn. Chẳng hạn, nếu ta chỉ xét trường hợp lỗi làm thay đổi ký tự trong mã tự gửi đi nhưng không thêm hay xóa bớt ký tự thì số lỗi chính là số vị trí khác nhau giữa khối gửi đi và khối nhận được.
Một mã với khoảng cách  cho phép phát hiện  lỗi vì sau khi thay đổi không quá  vị trí của một mã tự, ta không thể thu được một mã tự mới. Ngoài ra, nếu chỉ có không quá  lỗi, người nhận có thể sửa lỗi và tìm ra mã tự gửi đi. Đó là vì trong khoảng cách  từ khối tự nhận được chỉ có đúng một mã tự. Nếu có nhiều hơn  lỗi thì người nhận không thể tìm ra chính xác mã tự gửi đi. Một phương thức đối phó với trường hợp này là sử dụng giải mã danh sách, trong đó người nhận liệt kê tất cả các mã tự nằm trong một bán kính nhất định.

Ký hiệu phổ biến
Mã khối dùng bảng chữ cái  kích thước , với chiều dài khối , chiều dài thông điệp/số chiều , và khoảng cách  thường được ký hiệu là mã .
Nếu mã khối là mã khối tuyến tính thì thường dùng ký hiệu ngoặc vuông .
Khi  hay mã là mã nhị phân, thì không nhất thiết phải ghi rõ .

Với mã MDS, khoảng cách luôn là . Trong một số trường hợp khác không rõ chính xác khoảng cách của mã là bao nhiêu. Trong những trường hợp đó có thể bỏ qua thành phần .

Đôi khi, đặc biệt là mã không phải mã khối, ký hiệu  được dùng để chỉ mã có  mã tự độ dài . Với mã khối với số chiều  trên bảng chữ cái , số mã tự là .

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Coding Concepts and Block Coding

Lý thuyết mã hóa


title: Họ Tôm hùm càng

text:
Họ Tôm hùm càng (danh pháp khoa học: Nephropidae) là tên gọi dùng để chỉ một họ bao gồm các loài tôm hùm. Họ Tôm hùm càng có đặc điểm gồm thân dài và có một cái đuôi cơ bắp, hầu hết họ tôm hùm này đều có một đôi càng lớn và đầy sức mạnh. Các loài tôm này sống ở biển trong điều kiện sống khắt khe với vùng biển ấm, lặng, ở các khe hoặc hang hốc dưới đáy biển và là một loại hải sản có giá trị, việc khai thác, nuôi trồng tôm hùm có vai quan trọng về kinh tế và thường là một trong những mặt hàng có lợi nhuận nhất trong khu vực ven biển ở các quốc gia có phân bố loài này.

Đặc điểm sinh học

Kích thước
Tôm hùm có trọng lượng trung bình tối đa 9 kg. Người ta đã phát hiện nhiều con tôm hùm với kích thước lớn. Khối lượng kỷ lục của một con tôm hùm càng có thể lên đến 12 kg, con tôm hùm khổng lồ với trọng lượng 12 kg và sở hữu những chiếc càng đủ cứng để làm gãy cánh tay của một người đàn ông. Theo sách Guinness, con tôm hùm to nhất thế giới từng được phát hiện cho tới nay là con tôm bị bắt ở ngoài khơi Nova Scotia (Canada) năm 1977, nặng 20 kg, chiều dài có thể lên đến 90 cm và tuổi của tôm hùm có thể lên đến mốc 100 tuổi.

Ngoài ra, ngư dân ở Anh cũng từng bắt một con tôm hùm 60 tuổi dài tới 75 cm cùng một cặp càng lớn, sắc bén, có thể cắt đôi lon nước ngọt kim loại vì sống lâu giúp cho con vật sở hữu kích thước lớn, cùng với cặp càng đáng sợ Ở Phú Thọ, Việt Nam, người ta cũng bắt được tôm khổng lồ nguồn gốc từ Trung Quốc, tôm khổng lồ nặng 2,6 kg, có hình dáng kỳ dị, toàn thân được bao bọc bởi lớp vỏ cứng, có 8 chân bò (mỗi chân dài 18 cm), 2 càng lớn (dài hơn 30 cm với nhiều răng cưa màu đen, trắng), với chiếc càng khổng lồ và chiều dài thân hơn 40 cm, vòng đầu hơn 30 cm thì nó có thể là con tôm nước ngọt dài nhất từ trước đến nay được phát hiện ở Phú Thọ  và các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam.

Tôm hùm Mỹ là loại tôm hùm có kích thước lớn nhất. Nó có hai càng lớn với thân mình mạnh mẽ, một cặp râu dài và bốn cặp chân, có thể đạt chiều dài cơ thể 64 cm (25 in), và khối lượng trên 20 kilôgam (44 lb), làm cho nó là loài giáp xác nặng nhất trên thế giới. Loài gần gũi của nó gần nhất là tôm hùm châu Âu (Homarus gammarus), có thể được phân biệt bởi màu sắc của nó và thiếu gai trên mặt dưới của rostrum. Tôm hùm Mỹ thường xanh màu xanh lá cây sang màu nâu với các gai màu đỏ, nhưng một số biến thể màu sắc đã được quan sát thấy.

Về màu sắc, thông thường tôm hùm có màu cam, xanh hay thậm chí là cả màu trắng với những cá thể bị bạch tạng tuy nhiên vẫn có ghi nhận về các cá thể có hai màu cam và nâu đen chia đôi ở hai bên cơ thể, Tỉ lệ những con tôm hùm có màu sắc đặc biệt như thế này lên đến 1/50 triệu con. Người ta cũng được cá thể tôm hùm xanh, loài giáp xác hiếm gặp với tỷ lệ xuất hiện trong tự nhiên là 1/2 triệu con. màu sắc xanh của tôm hùm xanh là do một biến thể di truyền hiếm gặp. Tỷ lệ tôm hùm có màu xanh trong tự nhiên rất hiếm, cứ hai triệu con tôm thì có một con có màu xanh đặc biệt. Ngoài ra, người ta cũng mới đây bắt được hai con tôm hùm bạch tạng, loài giáp xác cực hiếm có tỷ lệ xuất hiện trong tự nhiên là 1/100 triệu, tôm hùm bạch tạng rất hiếm, cứ 100 triệu con tôm thì có một con bạch tạng.

Cấu trúc hóa học
Tôm hùm rất có giá trị dinh dưỡng. Thịt tôm hùm có chứa rất ít chất béo và carbohydrate trong khi hàm lượng protein lại cao. Trong thực tế, nó có ít chất béo bão hòa, lượng calo và cholesterol hơn so với nhiều loại thịt khác đang sử dụng hàng ngày như thịt heo, thịt bò, thịt gà, trứng,...Tính trung bình, thịt tôm hùm có ít hơn 100 calo trong mỗi khẩu phần (89% calo từ protein), tôm hùm đại dương là một sự lựa chọn tốt cho những chế độ ăn uống.

Thịt tôm hùm có chứa nhiều axit béo Omega-3, theo Hiệp hội tim mạch Mỹ (AHA) thì axit béo Omega-3 có tác dụng kìm hãm và làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Hầu hết lượng calo trong thịt của tôm hùm là bắt nguồn từ protein, do đó nó có thể đáp ứng tốt cho một chế độ ăn uống linh hoạt (tức là phù hợp với tất cả mọi người). Ngoài ra do tôm hùm có thể được chế biến thành rất nhiều dạng món ăn: nướng, hấp, nấu cháo, gỏi... nên luôn đảm bảo được sự cân bằng về năng lượng trong chế độ dinh dưỡng.

Tập tính
Tôm hùm nằm rình mồi trong dòng nước như cá sấu, bộ giáp đen giúp chúng hòa lẫn vào đá dưới đáy sông, tránh khỏi tầm quan sát của kẻ thù cũng như con mồi. Chúng thường sống ở các bãi đá, rạn san hô nơi có nhiều hang hốc, khe rãnh ven biển. Đây là loài có tập tính sống quần tụ chủ yếu là ở tầng đáy với chất đáy sạch, không bùn. Chúng trú ẩn trong các hang đá, ít hoạt động vào ban ngày và tích cực tìm mồi vào ban đêm.

Tôm hùm là loại động vật ăn tạp. Trong tự nhiên, chúng ăn chủ yếu các loại động vật như cá, tôm, cua ghẹ, cầu gai, giáp xác nhỏ, nhuyễn thể và các loại thực vật như rong rêu. Trong tự nhiên, tình trạng tôm hùm nhai thịt đồng loại trong tự nhiên do tình trạng thay đổi nhiệt độ, nước biển ấm lên biến loài giáp xác này trở thành kẻ ăn thịt đồng loại (ăn tôm non)

Chu trình giao phối chỉ diễn ra vào tháng 7, 8 hàng năm, không lâu sau khi tôm hùm cái thay vỏ. Ấu trùng được sinh nở tháng 5, 6 năm sau. Ấu trùng sinh ra dài khoảng 8,5mm, trong suốt. Ấu trùng liên tục thay vỏ để trường thành, tỉ lệ sống là 1/1000 đến giai đoạn trưởng thành. Tôm hùm trưởng thành chìm xuống đáy đại dương để tiếp tục phát triển theo lối sống sinh vật đáy. Cường độ thay vỏ chậm dần, từ 10 lần/năm đến 1 lần/nhiều năm. Sau 1 năm, chiều dài đạt từ 25-28mm. Sau 6 năm trọng lượng đạt 450gram.Một cá thể có thể thay vỏ từ 25-27 lần trong đời.

Các chi và loài

Acanthacaris
Acanthacaris caeca A. Milne-Edwards, 1881
Acanthacaris tenuimana Bate, 1888
Dinochelus Ahyong, Chan & Bouchet, 2010
Dinochelus ausubeli Ahyong, Chan & Bouchet, 2010
Eunephrops Smith, 1885
Eunephrops bairdii Smith, 1885
Eunephrops cadenasi Chace, 1939
Eunephrops luckhursti Manning, 1997
Eunephrops manningi Holthuis, 1974
Homarinus Kornfield, Williams & Steneck, 1995
Homarinus capensis (Herbst, 1792) – Tôm hùm Cape
Homarus Weber, 1795
Homarus americanus H. Milne-Edwards, 1837 – Tôm hùm Mỹ

Homarus gammarus (Linnaeus, 1758) – Tôm hùm châu Âu
Metanephrops Jenkins, 1972
Metanephrops andamanicus (Wood-Mason, 1892) – Tôm hùm Andaman
Metanephrops arafurensis (De Man, 1905)
Metanephrops armatus Chan & Yu, 1991
Metanephrops australiensis (Bruce, 1966) – Tôm hùm Australia
Metanephrops binghami (Boone, 1927) – Tôm hùm Caribe
Metanephrops boschmai (Holthuis, 1964) – Tôm hùm Boschma
Metanephrops challengeri (Balss, 1914) – Tôm hùm New Zealand
Metanephrops formosanus Chan & Yu, 1987
Metanephrops japonicus (Tapparone-Canefri, 1873) – Tôm hùm Nhật
Metanephrops mozambicus Macpherson, 1990
Metanephrops neptunus (Bruce, 1965)
Metanephrops rubellus (Moreira, 1903)
Metanephrops sagamiensis (Parisi, 1917)
Metanephrops sibogae (De Man, 1916)
Metanephrops sinensis (Bruce, 1966) – Tôm hùm Trung Quốc
Metanephrops taiwanicus (Hu, 1983)
Metanephrops thomsoni (Bate, 1888)
Metanephrops velutinus Chan & Yu, 1991
Nephropides Manning, 1969
Nephropides caribaeus Manning, 1969
Nephrops Leach, 1814
Nephrops norvegicus (Linnaeus, 1758) – Tôm hùm Na Uy, tôm vịnh Dublin
Nephropsis Wood-Mason, 1872
Nephropsis acanthura Macpherson, 1990
Nephropsis aculeata Smith, 1881 – Tôm hùm nhỏ Florida
Nephropsis agassizii A. Milne-Edwards, 1880
Nephropsis atlantica Norman, 1882
Nephropsis carpenteri Wood-Mason, 1885
Nephropsis ensirostris Alcock, 1901
Nephropsis holthuisii Macpherson, 1993
Nephropsis malhaensis Borradaile, 1910
Nephropsis neglecta Holthuis, 1974
Nephropsis occidentalis Faxon, 1893
Nephropsis rosea Bate, 1888
Nephropsis serrata Macpherson, 1993
Nephropsis stewarti Wood-Mason, 1872
Nephropsis suhmi Bate, 1888
Nephropsis sulcata Macpherson, 1990
Thaumastocheles Wood-Mason, 1874
Thaumastocheles dochmiodon Chan & Saint Laurent, 1999
Thaumastocheles japonicus Calman, 1913
Thaumastocheles zaleucus (Thomson, 1873)
Thaumastochelopsis Bruce, 1988
Thaumastochelopsis brucei Ahyong, Chu & Chan, 2007
Thaumastochelopsis wardi Bruce, 1988
Thymopides Burukovsky & Averin, 1977
Thymopides grobovi (Burukovsky & Averin, 1976)
Thymopides laurentae Segonzac & Macpherson, 2003
Thymops Holthuis, 1974
Thymops birsteini (Zarenkov & Semenov, 1972)
Thymopsis Holthuis, 1974
Thymopsis nilenta Holthuis, 1974

Giá trị

Tôm hùm Mỹ nổi bật bởi hai chiếc càng to quá khổ, rất khỏe, thịt tôm ngon nhất cũng ở hai chiếc càng. Tôm hùm châu Mỹ là một món ăn được ưa chuộng. Ngành công nghiệp đánh bắt tôm hùm châu Mỹ ước tính khoảng 3 tỷ đô la Mỹ hàng năm với 360 triệu tấn.

Chúng chủ yếu được đánh bắt theo mùa ở Mỹ và Canada. Trong đó, Canada nắm giữ 60% thị phần và Mỹ là 40%. Tôm hùm châu Mỹ được xuất khẩu khắp thế giới dưới dạng đông lạnh/chế biến (75%) hoặc tươi sống (25%) và luôn giữ vai trò quan trọng trong nền công nghiệp du lịch của các nước nhập khẩu.

Chú thích

Tôm

Hải sản
Động vật giáp xác thương mại
Động vật giáp xác ăn được


title: Kali ethyl xanthat

text:
Kali ethyl xanthat là một hợp chất sulfur hữu cơ với công thức hóa học CH3CH2OCS2K. Nó là một chất bột màu vàng nhạt được sử dụng trong công nghiệp khai khoáng để chia tách quặng. Không giống như hợp chất có liên quan là natri ethyl xanthat, muối kali này tồn tại như là một muối khan.

Sản xuất và tính chất
Các muối xanthat được điều chế bằng phản ứng của các rượu với cacbon đisulfua. Alkoxit được sinh ra tại chỗ (in situ) từ kali hydroxide:
CH3CH2OH + CS2 + KOH → CH3CH2OCS2K + H2O

Kali ethyl xanthat tương đối ổn định ở pH cao nhưng nhanh chóng thủy phân với pH <9 ở 25 °C. Không giống như dẫn xuất của natri, kali ethyl xanthat kết tinh như là một muối khan và không hút ẩm.

Ứng dụng
Kali ethyl xanthat chủ yếu được sử dụng trong công nghiệp khai khoáng như là một thuốc tuyển nổi để chiết tách các loại quặng đồng, niken và bạc. Phương pháp này khai thác ái lực của các kim loại "mềm" này đối với các phối tử sulfur hữu cơ.

Kali ethyl xanthat là một thuốc thử hữu ích để điều chế các este xanthat từ các halide alkyl và aryl. Các este xanthat tạo ra là các chất trung gian hữu ích trong các phản ứng tổng hợp hữu cơ.

An toàn
Các xanthat là các chất độc do chúng giải phóng ra cacbon đisulfua. LD50 của kali ethyl xanthat là 683 mg/kg (đường miệng, chuột cống).

Ghi chú

Muối kali
Hợp chất sulfur hữu cơ
Công nghệ luyện kim
Muối (hóa học)


title: Madura

text:
Madura là một hòn đảo tại Indonesia nằm ngoài khơi bờ biển đông bắc của đảo chính Java. Hòn đảo có diện tích xấp xỉ 4.250 km². Madura về mặt hành chính là một phần của tỉnh Đông Java. Hòn đảo tách biệt với Java qua eo biển Madura.

Lịch sử
Năm 1624, Quốc vương Agung của Mataram đã chinh phục Madura và chính quyền của đảo về tay Cakraningrat, một dòng dõi ông hoàng duy nhất. Gia tộc Cakrangingrat chống đối sự cai trị của Java và thường xuyên xâm chiếm phần lớn Mataram.

Sau chiến tranh Kế vị Java lần I giữa Amangkurat III và bác/chú là Pangeran Puger, người Hà Lan giành được quyền kiểm soát nửa phía đông của vào năm 1705. Người Hà Lan công nhận Puger do ảnh hưởng của lãnh chúa Tây Madura, Cakraningrat II hỗ trợ Puger với hi vọng một cuộc chiến tranh mới ở Trung Java sẽ giúp người Madura có cơ hội để can thiệp. Tuy nhiên, khi Amangkurat II bị bắt và đưa đi lưu đày ở Tích Lan (Sri Lanka ngày nay), Puger đã đạt được tước hiệu Pakubuwono I và ký một thỏa ước với người Hà Lan, theo đó, ban cho họ vùng Đông Madura.

Gia tộc Cakraningrat đã giúp đỡ người Hà Lan dập tắt cuộc nổi loạn năm 1740 Trung Java sau vụ thảm sát người Hoa vào năm 1740. Theo một điều ước năm 1743 với Hà Lan, Pakubuwono I nhượng toàn bộ chủ quyền Madura cho Hà Lan, song bị Cakraningrat IV chống đối. Cakraningrat chạy đến Banjarmasin, trú ẩn cạnh người Anh, và sau đó bị người Hà Lan bắt và lưu đày đến Mũi Hảo Vọng.

Người Hà Lan duy trì bốn đơn vị hành chính tại Madura và mỗi đơn vị có người nhiếp chính riêng. Hòn đảo ban đầu có vai trò quan trọng trong việc cung cấp quân đội thuộc địa và đến nửa cuối thế kỷ XIX, nó đã trở thành nguồn cung muối chính cho các lãnh thổ thuộc địa của Hà Lan tại quần đảo Mã Lai.

Nhân khẩu
Madura có dân số khoảng 3,65 triệu người, hầu hết họ là người Madura. Ngôn ngữ chính tại Madura là tiếng Madura, một thành viên của Ngữ hệ Nam Đảo, ngôn ngữ này cũng được nói ở một số vùng tại Đông Java và nhiều trong số 66 đảo xa xôi của tỉnh.

Hành chính
Đảo Madura là một phần của tỉnh Đông Java và được chia thành 4 huyện, liệt kê từ tây sang đông:

Huyện Sumenep gồm nhiều hòn đảo xa - đáng chú ý là quần đảo Kangean ở phía đông của Madura, quần đảo Sapudi nhỏ hơn nằm giữa Madura và quần đảo Kangean, và quần đảo Masalembu ở phía bắc.

Kinh tế

Xét trên toàn cục, Madura là một trong những nơ nghèo nhất tại Đông Java. Không giống như trên đảo Java, đất đai ở đây không màu mỡ để phát triển một nền nông nghiệp lớn. Sự hạn chế đối với các lĩnh vực kinh tế khác đã dẫn đến thất nghiệp và nghèo đói. Những yếu tố này đã dẫn đến hiện tượng di cư khỏi đảo trong mộ thời gian dài, kết quả là hiện nay phần lớn người Madura không sống tại đảo Madura. Những người đến từ Madura là một cộng đồng tham gia đông đảo nhất trong chương trình chuyển cư của chính phủ, theo đó chuyển đến các vùng khác của Indonesia.

Nông nghiệp là ngành kinh tế chính. Ngô là lương thực tự cung chủ yếu trên các mảnh đất nhỏ trên đảo. Chăn nuôi gia súc cũng là một phần quan trọng của nền kinh tế nông nghiệp, cung cấp thêm thu nhập cho nông dân, là nền tảng để tổ chức lễ hội đua bò nổi tiếng của Madura. Đánh bắt cá quy mô nhỏ cũng đóng góp một vai trò quan trọng trong nền kinh tế tự cung tự cấp.

Trong số các ngành xuất khẩu, trồng cây thuốc lá đóng góp chính vào kinh tế của đảo. Đất trồng của Madura không thể trồng được nhiều lương thực, trồng cây thuốc lá và đinh hương nhằm phục vụ cho ngành công nghiệp kretek (xì gà đinh hương). Từ thời Hà Lan, hòn đảo cũng là một nơi sản xuất và phân phối muối.

Bangkalan, nằm ở cực tây của đảo, đã được công nghiệp hóa đáng kể từ thập niên 1980. Khu vực này chỉ cần một chuyến phà ngắn là có thể tới Surabaya, thành phố lớn thứ hai của Indonesia, và đóng vai trò là một vùng ngoại ô cho thành phố Surabaya. Cầu Surabaya-Madura (Suramadu), thông xe năm 2009, dự kiến sẽ gia tăng ảnh hưởng của Bangkalan với kinh tế của khu vực.

Tham khảo

Đọc thêm
 Bouvier, Hélène (1994) La matière des émotions. Les arts du temps et du spectacle dans la société madouraise (Indonésie). Publications de l'École Française d'Extrême-Orient, vol. 172. Paris: EFEO. ISBN 2-85539-772-3.
 Farjon, I.(1980) Madura and surrounding islands: an annotated bibliography, 1860-1942 The Hague: M. Nijhoff. Bibliographical series (Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (Netherlands)); 9.
 Kees van Dijk, Huub de Jonge, and Elly Touwen-Bouswsma, eds. (1995). Across Madura Strait: the dynamics of an insular society. Leiden: KITLV Press. ISBN 90-6718-091-2.
 Smith, Glenn (1995) Time Allocation Among the Madurese of Gedang-Gedang. Cross-Cultural Studies in Time Allocation, Volume XIII. New Haven, Connecticut: Human Relations Area Files Press.
 Smith, Glenn (2002) Bibliography of Madura (including Bawean, Sapudi and Kangean).

Liên kết ngoài

Đảo Indonesia
Đông Java


title: Madura (định hướng)

text:
Madura có thể đề cập đến:

 Đảo Madura
 Người Madura
 Tiếng Madura
 Eo biển Madura
 Madura, Tây Úc
 Tên khác của Madurai, Ấn Độ
 Madura (côn trùng), một loài thuộc họ Coreidae
 Madura (ban nhạc rock)

Xem thêm
 Ngân hàng Madura
 Suzuki Madura


title: Hamengkubuwana

text:
Hamengkubuwono (cũng viết là Hamengkubuwana và chuyển tự trong tiếng Hà Lan là "Hamengkoeboewono") là gia tộc hoàng gia cai trị Vương quốc Hồi giáo Yogyakarta tại Đặc khu Yogyakarta của Indonesia. Quốc vương hiện tại là Hamengkubuwono X.

Honourifics
Như các nhân vật lịch sử và được kính trọng trong văn hóa Java, tên người cai trị thường có danh xưng kính trọng ở trước, trong phần lớn trường hợp là sử dụng Sri Sultan trước tên gọi. Tước hiệu đầy đủ của vị vua Hamengkubawana đầu tiên là:

"Sri Sultan Hamengkubuwono I Senopati Ing Ngalaga Sayidin Panatagama Kalifatulah".

Hamengkubuwana được người Javan coi là chính thống do họ thừa kế ngai vàng của Vương quốc Mataram II và Đế quốc Majapahit rộng lớn, do đó sau khi độc lập, các đặc quyền của người trị vì duy nhất được trao cho Hamengkubuwana keraton (cung điện)- và không mở rộng với 3 tiểu quốc vương và lãnh chúa khác theo Hiệp ước Giyanti (1755)

Danh sách quốc vương của Yogyakarta (1755–nay)

Chú thích

Liên kết ngoài
Joglosemar

Xem thêm
Pakubuwono
Danh sách vua Java

Đọc thêm
 Ricklefs, M.C. (1974) Jogjakarta under Sultan Mangkubumi, 1749–1792: A history of the division of Java. London Oriental Series, vol. 30. London: Oxford University Press,  (Revised Indonesian edition 2002)

Quốc vương Yogyakarta
Cựu quốc gia quân chủ

id:Daftar Raja Jawa#Mataram Baru


title: Gaspard Monge

text:
Gaspard Monge, bá tước Péluse (9 tháng 5 năm 1746  – 28 tháng 7 năm 1818) là một nhà toán học, nhà cách mạng người Pháp và được coi là cha đẻ của hình học hoạ hình. Trong cuộc Cách mạng Pháp, ông đã tham gia vào việc cải cách toàn bộ hệ thống giáo dục, thành lập Trường Bách khoa Paris. Ông cũng từng là bộ trưởng Thủy quân trong thời gian diễn ra cuộc cách mạng.

Thời niên thiếu
Monge sinh tại Beaune, Côte-d'Or. Ông tốt nghiệp trường dành cho cộng đồng Công giáo dòng Các cha diễn thuyết tại Beaune, sau đó tốt nghiệp trường trung học của dòng này ở Lyon. Tại đó, vào năm 16 tuổi, chỉ một năm sau khi bắt đầu học vật lý, ông đã là trợ giảng. Trở về Beaune trong một kì nghỉ, ông đã có những dự tính ở quy mô lớn cho thị trấn như tạo ra những phương pháp để quan sát và xây dựng những thiết bị cần thiết. Dự án này được trình lên thị trấn, tuy nhiên bị xếp vào thư viện. Một viên sĩ quan công binh đọc được văn bản này nên đã viết thư giới thiệu Monge với sĩ quan chỉ huy ở trường quân sự tại Mézières. Ông được nhận vào làm thợ vẽ kĩ thuật và học sinh của trường thực hành trong trường quân sự, mà theo dòng dõi quý tộc thì ông không đủ tiêu chuẩn vào trường. Kĩ năng của ông được đánh giá cao.

Sự nghiệp khoa học
Năm 1768 Monge trở thành giảng viên toán học, đến năm 1771 là giảng viên vật lý tại Mézières. Năm 1780 ông trở thành thành viên của Viện hàn lâm. Tình bạn thân thiết của ông với Berthollet bắt đầu từ thời gian này. Năm 1783, sau khi rời Mézières, Monge được bổ nhiệm làm giám khảo cho các ứng viên hải quân, thay thế cho Bézout mới mất. Mặc dù bị bộ Thủy quân lệnh phải soạn một giáo trình hoàn thiện về toán học, ông từ chối làm điều đó, vì nó sẽ tước đi nguồn thu nhập duy nhất của bà quả phụ Bézout là bán các tác phẩm của chồng mình. Năm 1786, ông viết và xuất bản Tiểu luận sơ cấp tĩnh học.

Công việc
Monge đóng góp (1770–1790) cho Memoirs of the Academy of Turin, Mémoires des savantes étrangers của Học viện thuộc Paris.

Dịch vụ công cộng

Năm 1792, khi Hội đồng điều hành lập ra Quốc hội lập pháp, Monge chấp nhận lời mời làm bộ trưởng bộ Thủy quân và nắm giữ vị trí này từ 10 tháng 8 năm 1792 đến 10 tháng 4 năm 1793. Khi Ban Cứu nước ra lời kêu gọi các nhà bác học đóng góp công sức để hỗ trợ sản xuất trang thiết bị cần thiết cho quốc phòng, Monge đã tự mình tham gia toàn bộ các hoạt động này, và hoạt động không biết mệt mỏi. Tại thời điểm này ông đã viết Description de l'art de fabriquer les canons (Miêu tả về nghệ thuật sản xuất súng đại bác) và Avis aux ouvriers en fer sur la fabrication de l'acier (Ý kiến với các công nhân ngành sắt về việc sản xuất thép).

Monge mất ngày 28 tháng 7 năm 1818 ở Paris và được an táng trong một lăng mộ ở Nghĩa trang Père-Lachaise. Sau này thi hài ông được chuyển vào Điện Panthéon.

Đời tư
Năm 1777, Gaspard Monge cưới một goá phụ trẻ tên Catherine Huart (1747-1846). Họ có với nhau ba con gái:
 Émilie (1778-1867), lấy nghị sĩ Nicolas-Joseph Marey. Trong số các con của họ có tướng Guillaume Stanislas Marey-Monge
 Louise (1779-1874), lấy Joseph Eschassériaux, người tham gia giết vua Louis XVI
 Adélaïde (1780-1783), mất từ nhỏ

Ngoài ra Monge còn có một con gái ngoài giá thú
 Élisabeth Catherine Huart, lấy Jean Simon Champy, có hậu duệ là Geoffroy Chodron de Courcel, một trong những lãnh đạo lực lượng giải phóng Pháp trong thế chiến thứ hai

Vinh danh

 Tên ông được khắc trên tháp Eiffel.
 Tháng 12 năm 1989, thi hài ông được chuyển vào Điện Panthéon.
 Các học trò cũ của ông đã đóng góp để dựng một bức tượng của ông do Rude điêu khắc ở Beaune năm 1849, tại một quảng trường giờ mang tên ông.

Tham khảo

Sakarovitch, Joel, 2005, "Géométrie descriptive" in Grattan-Guinness, I., ed., Landmark Writings in Western Mathematics. Elsevier: 225-41.
Pairault, François Pairault, 2000, Gaspard Monge, le fondateur de Polytechnique (Gaspard Monge, người sáng lập ra trường Bách khoa). ISBN 2-235-02271-5.
Aubry, Paul V., Monge, Le savant ami de Napoléon Bonaparte, Paris, Gauthiers-Villars, 1954

Chú thích

Liên kết ngoài

 books.google.com An Elementary Treatise on Statics With a Biographical Notice of the Author (Biddle, Philadelphia, 1851)
 books.google.com  An elementary treatise on descriptive geometry, with a theory of shadows and of perspective (Weale, London, 1851)

People from Beaune
Commission des Sciences et des Arts members
18th-century mathematicians
19th-century mathematicians
French mathematicians
Differential geometers
Burials at the Panthéon, Paris
Burials at Père Lachaise Cemetery
Members of the French Academy of Sciences
Ministers of Marine and the Colonies
École Normale Supérieure faculty
Mất năm 1818
Sinh năm 1746
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp


title: Hồ Tá Bang

text:
Hồ Tá Bang (1875-1943) là một nhà cải cách duy tân Việt Nam thời cận đại, và là một trong sáu thành viên sáng lập trường Dục Thanh và công ty Liên Thành hồi đầu thế kỷ XX.

Tiểu sử

Ông sinh năm Ất Hợi (1875) tại làng Kế Môn, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên (nay là huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế). Sau ông dời vào cư ngụ ở Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận (nay là thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận).
Thời niên thiếu ông theo học chữ Hán và chữ Quốc ngữ nhưng không đi thi. Năm Mậu Tuất (1898), ông làm ký lục tại Tòa sứ Phan Thiết; sau đổi về làm ở Tòa sứ Hội An.

Khoảng năm Ất Tỵ (1905), trên đường vào Nam làm cuộc vận động duy tân, Phan Chu Trinh, Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng có đến ngụ tại "Ngọa du sào" của Nguyễn Thông (khi ấy đã mất) ở Phan Thiết. Do chịu ảnh hưởng tư tưởng của nhà duy tân Nguyễn Lộ Trạch từ lúc còn ở quê nhà, nên sau khi gặp gỡ ba nhà yêu nước ấy, Hồ Tá Bang liền hăng hái tham gia . Sau đó, ông cùng với Nguyễn Trọng Lội, Nguyễn Quý Anh (em ông Lội, và cả hai đều là con của Nguyễn Thông), Nguyễn Hiệt Chi, Trần Lệ Chất, Ngô Văn Nhượng thành lập:
Liên Thành thư xã: truyền bá các sách báo có nội dung yêu nước, được thành lập năm 1905.
Liên Thành thương quán (tức công ty Liên Thành): làm kinh tế gây quỹ hoạt động, đồng thời tạo công ăn việc làm cho nhân dân, được thành lập năm 1906.
Dục Thanh học hiệu (tức trường Dục Thanh): dạy cho con em người yêu nước và lao động nghèo theo nội dung yêu nước và tiến bộ, được thành lập năm 1907.
Khoảng tháng 8 năm 1910, Hồ Tá Bang cùng Trương Gia Mô đưa con của bạn (Nguyễn Sinh Sắc) là Nguyễn Tất Thành (sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh) vào Sài Gòn tìm đường sang Pháp .

Năm 1911, Nguyễn Trọng Lội qua đời, Hồ Tá Bang thay thế ở chức vụ Tổng lý (tức Giám đốc) công ty Liên Thành. Ông đã khéo léo xoay xở để đưa công ty vượt qua quãng thời gian khó khăn, lúc phong trào Duy Tân bị đàn áp và công ty bị liên tục gây khó dễ.

Năm 1917, Nguyễn Quý Anh được bầu làm Tổng lý, Hồ Tá Bang đảm nhiệm Nghị trưởng (Chủ tịch Hội đồng Quản trị) và chính thức dời Tổng cuộc vào Chợ Lớn để phát triển việc kinh doanh.

Theo tài liệu, thì Hồ Tá Bang đã tham gia điều hành trường Dục Thanh (đóng cửa năm 1912) và công ty Liên Thành gần 30 năm ...

Năm Quý Mùi (1943), Hồ Tá Bang mất, thọ 68 tuổi, được an táng tại đồn điền của ông cách thị xã Phan Thiết (nay là thành phố Phan Thiết) hơn 10 km.

Trước khi mất ông có câu đối khắc ở sinh phần:
Sinh vi nô lệ sinh do tử;
Tử hữu tinh thần tử nhược sinh.
Nghĩa là:
Sống làm nô lệ sống như chếtChết có tinh thần chết như sống.

Tư cách và đức độ của Hồ Tá Bang được nhân dân và sĩ phu kính trọng. Sinh thời, ông có sáng tác văn chương. Thơ văn ông thấm đượm tinh thần yêu nước, tiêu biểu là bài "Tế thủ tiền lỗ văn" (văn tế bọn bo bo giữ tiền) đăng trên báo Lục tỉnh tân văn số ngày 24 tháng 3 năm 1908 ở Sài Gòn.
Con ông là bác sĩ Hồ Tá Khanh cũng là một nhân sĩ. Năm 1945, Hồ Tá Khanh giữ chức vụ Bộ trưởng trong Nội các Chính phủ Trần Trọng Kim.

Sách tham khảo chính
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, mục từ "Hồ Tá Bang" trong Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam''. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.

Chú thích

Nhà hoạt động xã hội Việt Nam
Phong trào Duy Tân
Người Thừa Thiên Huế


title: Chặn Gilbert–Varshamov

text:
Trong lý thuyết mã hóa, chặn Gilbert–Varshamov (chứng minh bởi Edgar Gilbert và một cách độc lập bởi Rom Varshamov) là một giới hạn của các tham số  của một mã (không nhất thiết tuyến tính). Nó còn được gọi là chặn Gilbert–Shannon–Varshamov (hay chặn GSV), nhưng tên gọi "chặn Gilbert–Varshamov" là phổ biến nhất. Varshamov chứng minh kết quả này bằng phương pháp xác suất. Xem thêm về chứng minh này ở chặn Gilbert–Varshamov cho mã tuyến tính.

Phát biểu
Đặt

là số lớn nhất các mã tự của mã  trên bảng chữ cái kích thước q, độ dài n và khoảng cách nhỏ nhất d (có thể coi bảng chữ cái là trường  gồm có q phần tử).

Khi đó:

Chứng minh
Đặt  là một mã độ dài , khoảng cách Hamming nhỏ nhất  với kích thước cực đại:

Khi đó với mọi  , tồn tại một mã tự  sao cho khoảng cách Hamming  giữa  và  thỏa mãn

vì nếu không ta có thể thêm x vào tập hợp các mã tự mà vẫn duy trì khoảng cách nhỏ nhất d – mâu thuẫn với giả thiết về tính cực đại của .

Do đó  được phủ bởi hợp của các hình cầu bán kính d − 1 với tâm ở các điểm :

Mỗi hình cầu có chứa

điểm vì có thể chọn thay đổi không quá  trong số  vị trí của mã tự (so với giá trị ở tâm hình cầu) và mỗi lần thay đổi có thể lựa chọn một trong  giá trị mới. Do đó

Nghĩa là:

(Ở đây ta sử dụng tính chất: ).

Chặn chặt hơn cho lũy thừa số nguyên tố
Khi q là lũy thừa số nguyên tố, có thể chứng minh chặn chặt hơn  trong đó k là số nguyên lớn nhất thỏa mãn

Xem thêm

Chặn Singleton
Chặn Hamming
Chặn Johnson
Chặn Plotkin
Chặn Griesmer
Chặn Grey–Rankin
Chặn Gilbert–Varshamov cho mã tuyến tính
Chặn Elias-Bassalygo

Tham khảo

Lý thuyết mã hóa


title: Tsuboi Yoshinaru

text:
Tsuboi Yoshiharu (chữ Hán: 坪井善明, Bình Tỉnh Thiện Minh, sinh 1948) là nhà sử học Nhật Bản. Ông từng là giảng viên khoa luật ở Đại học Tokyo. Từ năm 1973, Yoshiharu Tsuboï bắt đầu nghiên cứu về Việt Nam. Ông bảo vệ luận án tiến sĩ đệ tam tại Đại học Paris năm 1982. Nước Đại Nam đối diện với Pháp và Trung Hoa là một cuốn sách về lịch sử Việt Nam của ông trích từ luận án bảo vệ tiến sĩ. Hiện nay Yoshiharu Tsuboï là Giáo sư Lịch sử chính trị và xã hội Đông Nam Á, Đại học Waseda, Tokyo.

Giáo sư Trần Văn Giàu nhận xét về Yoshiharu Tsuboï: Tôi cảm thấy giáo sư Yoshiharu Tsuboï là một nhà nghiên cứu có tấm lòng yêu đất nước Việt Nam và trọng dân tộc Việt Nam. Giáo sư không viết thẳng lời nào như vậy mà tình ý toát ra ở nhiều chương mục, từ toàn bộ cuốn sách.

Chú thích

Nhà sử học Nhật Bản
Sinh năm 1948
Nhà sử học


title: Rước lễ lần đầu

text:
Rước Lễ Lần Đầu là một nghi lễ của Giáo hội Công giáo. Đó là tên thông thường cho lần đầu tiên tiếp nhận Bí tích Thánh Thể. Người Công giáo tin rằng sự kiện này rất quan trọng, như Thánh thể luôn là tâm điểm của sự thờ phượng trong cộng đồng Cơ Đốc giáo, như một sự hiệp thông giữa tín hữu với Thiên Chúa và giữa những người trong Hội Thánh với nhau. Lễ này thường dành cho trẻ nhỏ đã đủ trí khôn và trải qua một lớp giáo lý nhất định, độ tuổi tối thiểu theo thông lệ hiện nay là 7 tuổi.

Rước lễ Lần Đầu không được nhấn mạnh cử hành trong các Giáo hội Kitô giáo Đông phương, các Giáo hội này ban Thánh Thể cho bất cứ tín hữu nào ở bất kỳ độ tuổi nào đã lãnh nhận hai Bí tích Thánh tẩy, Thêm sức, trong truyền thống Đông phương thì trẻ sơ sinh lãnh nhận bí tích Thêm sức ngay sau khi lãnh nhận bí tích Thánh tẩy trong cùng một buổi lễ, khác với trong Công giáo Tây phương để lãnh nhận bí tích Thêm sức thì cần tối thiểu 12 tuổi. Một số tín hữu Anh giáo cho phép trẻ sơ sinh hiệp thông và rước lễ, trong khi những giáo phái khác đòi hỏi việc tiếp nhận chỉ được xảy ra khi trẻ đã lớn, ở tuổi thiếu niên.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mấy tuổi mới được rước lễ lần đầu?

Nghi thức Kitô giáo
Lễ Kitô giáo


title: Chuyên viên tư vấn thống kê

text:
Chuyên viên tư vấn thống kê cho các lời khuyên và hướng dẫn  về thống kê cho khách hàng quan tâm về việc ra quyết định thông qua việc phân tích hay thu thập số liệu. Khách hàng cần các lời khuyên để trả lời các câu hỏi về kinh doanh, y khoa, sinh học, di truyền, lâm nghiệp, nông nghiệp, nuôi trồng thủy san, quản lý động vật hoang dã, tâm lý, luật và công nghiệp. Vai trò của chuyên vân tư vấn thống thống kê thay đổi nhưng thường bao gồm một số hay tất cả các công việc sau:
- Thiết kế nghiên cứu quan sát và các nghiên cứu thực nghiệm
- Xây dựng, chọn lựa, đánh giá công cụ đo lường
- Xác định cỡ mẫu phù hợp để xác định một hiệu quả giả thuyết; quyết định phương pháp chọn mẫu phù hợp để đại diện cho quần thể
- Giám sát công tác thu thập số liệu
- Nhập liệu, quản lý số liệu
- Thực hiện thống kê mô tả và vẽ biểu đồ
- Phân tích thống kê
- Viết các nội dung thống kê cho các đề cương xin tài trợ, bản thảo, hội nghị khoa học.
Nhiều trường Đại học  cung cấp dịch vụ tư vấn thống kê cho nhà nghiên cứu và sinh viên trong trường và một số trường Đại học cung cấp dịch vụ tư vấn cho các cơ sở bên ngoài theo các thỏa thuận thương mại. Cũng có những công ty tư vấn thống kê tư nhân làm việc cho các công ty và cá nhân.

Xem thêm
Thống kê
Danh sách các trung tâm tư vấn thống kê của trường đại học

Chú thích
Boen, J. R., & Zahn, D. A. (1982). Human Side of Statistical Consulting. Wadsworth Publishing Company.
Cabrera, J., McDougall, A. (2002). Statistical Consulting. Springer.
Derr, J. (1999). Statistical Consulting: A Guide to Effective Communication. Duxbury Press.
Hand, D. J., & Everitt, B.S. (1987). The Statistical Consultant in Action. Cambridge University Press.
Adèr, H.J., Mellenbergh, G.J., & Hand, D.J. (2007). Advising on research methods: A consultant’s companion. Johannes van Kessel Publishing: Huizen, The Netherlands.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Directory of Statistical Consultants  provided by the Royal Statistical Society

Consulting occupations


title: Định lý Cauchy (lý thuyết nhóm)

text:
Định lý Cauchy là một định lý trong lý thuyết nhóm được đặt tên theo tên của nhà toán học người Pháp Augustin Louis Cauchy. Định lý này phát biểu rằng nếu  là một nhóm hữu hạn và  là một số nguyên tố chia hết cấp của  (số phần tử trong ) thì trong  tồn tại một phần tử có cấp . Tức là trong  tồn tại phần tử  sao cho  là số nguyên dương nhỏ nhất để , với  là phần tử đơn vị.

Định lý này liên quan đến định lý Lagrange, phát biểu rằng cấp của một nhóm con bất kỳ của một nhóm  hữu hạn cho trước đều chia hết cấp của . Định lý Cauchy chứng tỏ rằng với mọi ước nguyên tố  của cấp của , tồn tại một nhóm con cyclic của  có cấp  được sinh bởi phần tử đã được nói tới trong định lý Cauchy.

Tổng quát hơn định lý Cauchy là định lý Sylow thứ nhất, phát biểu rằng: nếu  là một nhóm hữu hạn và  là ước của cấp của  với  nguyên tố thì  có một nhóm con cấp .

Phát biểu và chứng minh

Chứng minh

Ta chứng minh bằng quy nạp theo  với  và xét 2 trường hợp  giao hoán và  không giao hoán.
G giao hoán:
Nếu  là nhóm đơn, tức là  chỉ có 2 nhóm con là  và chính nó thì nhóm này phải là nhóm cyclic cấp nguyên tố và dĩ nhiên sẽ tồn tại một phần tử có cấp p.
Nếu  không là nhóm đơn thì tồn tại một nhóm con chuẩn tắc không tầm thường H trong G. Nếu  chia hết  thì theo giả thiết quy nạp, trong  tồn tại một phần tử cấp p và do đó, trong  cũng tồn tại một phần tử cấp p. Ngược lại, theo định lý Lagrange,  phải chia hết chỉ số , khi đó, theo giả thiết quy nạp, trong nhóm thương  sẽ tồn tại một phần tử có cấp . Và do đó, trong  tồn tại một phần tử  thỏa . Khi đó, tồn tại một phần tử  trong  sao cho . Dễ thấy với mọi phần tử  trong , tồn tại phần tử  trong  sao cho  nên tồn tại một phần tử  trong  sao cho . Do đó,  có cấp là  và kết thúc chứng minh cho trường hợp  abel.
 không giao hoán: trong tập hợp này,tâm  là một nhóm con không tầm thường của .
Nếu  chia hết cấp của tâm hóa tử  với  là một phần tử nào đó không thuộc  thì  là một nhóm con không tầm thường và do đó, theo giả thiết quy nạp, trong  tồn tại một phần tử có cấp .
 Ngược lại, nếu  chia hết cấp của  thì khi đó,  chia hết chỉ số  với  là một phần tử nào đó không thuộc . Từ  ta có p chia hết cấp của  và do đó, tâm chứa một phần tử có cấp  và do đó,  chứa một phần tử có cấp . Kết thúc chứng minh.

Hệ quả

Nếu  là một nhóm hữu hạn (không nhất thiết giao hoán) thỏa tính chất mọi phần tử khác  trong  đều có cấp là lũy thừa của một số nguyên tố cho trước thì  có cấp là một là lũy thừa của một số nguyên tố  cho trước thì  có cấp là một lũy thừa của

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lý thuyết nhóm


title: Hoàng Hồi

text:
Hoàng Hồi (chữ Hán: 黃回, 427 – 478 hoặc 428 – 479) là tướng lĩnh nhà Lưu Tống trong lịch sử Trung Quốc.

Thời Văn đế
Hoàng Hồi sinh ra trong 1 quân hộ ở quận Cánh Lăng, trưởng thành bị sung làm tạp dịch trong quận phủ, sớm làm đến Truyền hiệu.

Tang Chất làm quan quận, lấy ông làm soái. Tang Chất chuyển đi, mang Hoàng Hồi theo. Khi Tang Chất làm quan ở Ung Châu, Hồi lại được làm soái.

Chất tham gia thảo phạt Nguyên Hung, Hồi có công tùy tùng, được miễn quân hộ.

Thời Hiếu Vũ đế
Tang Chất làm quan ở Giang Châu, cất nhắc Hoàng Hồi làm Bạch trực đội chủ. Tang Chất cùng Lưu Nghĩa Tuyên khởi binh, thua chạy ở Lương Sơn. Hồi về Dự Chương, bị quân chủ Tạ Thừa Tổ bắt được, giam ở Giang Châu, gặp xá miễn nên được tha.

Hoàng Hồi về đô, ở cửa Tuyên Dương đánh nhau, nói dối là Mã khách (tên coi ngựa) của Giang Hạ vương Nghĩa Cung, bị đánh 200 roi, giải vào đại lao. Gặp Trung thư xá nhân Đái Minh Bảo cũng bị giam, sai Hồi làm Hộ bá (tên hầu). Hồi gặp việc thì cẩn nhận nhanh nhảu, hết lòng hết sức phụng sự Minh Bảo.

Minh Bảo được xá tội, lại được ủy nhiệm, xin tha cho Hồi, cho lĩnh đội thân vệ, coi sóc nhà cửa và quan thự Giang Tây. Hồi có tay nghề khéo léo, việc gì cũng xong, Minh Bảo rất sủng ái tín nhiệm. Ông tuy nhỏ bé nhưng nhanh nhẹn, quả cảm và mạnh mẽ, cùng con em Giang Tây kết giao, cướp bóc khắp nơi.

Thời Minh đế
Gặp lúc Minh đế mới lên ngôi, 4 phương còn loạn lạc, Minh Bảo xin Minh đế sai Hồi mộ người Giang Tây, được 8000 tay bắn nhanh, tạm lấy Hồi làm Ninh sóc tướng quân, Quân chủ, đi theo Lưu Miễn đánh Lưu Tử Huân.

Hồi ở Tử Hổ phá được quân Đỗ Thúc Bảo, ban chức Sơn Âm vương Hưu Hữu Phiếu kị hành tham quân, Long tương tướng quân. Đánh Hợp Phì, phá được, làm đến tướng hiệu, nhờ công được phong Cát Dương huyện nam, thực ấp 200 hộ.

Thời Hậu Phế đế
Đầu những năm Nguyên Huy (473 – 477), Quế Dương vương Hưu Phạm khởi binh chống lại tể tướng Tiêu Đạo Thành, Hồi làm Truân kỵ hiệu úy đi theo Đạo Thành, ở Tân Đình nảy ra kế trá hàng, cùng Trương Kính Nhi chém được Hưu Phạm. Xong việc, chuyển làm Kiêu kị tướng quân, gia Phụ sư tướng quân, tiến tước làm hầu, cải phong huyện Văn Hỉ, tăng ấp 1000 hộ.

Năm thứ 4 (476), ông làm Quan quân tướng quân, Nam Lang Tà, Tể Dương 2 quận thái thú.

Kiến Bình vương Cảnh Tố phản, Hồi lại soái quân đi trước đánh dẹp, được làm Giả tiết. Ngày hạ được thành, lại đem Cảnh Tố nhường cho Trương Nghê Nô. Được tăng ấp 500 hộ, tiến hiệu Chinh lỗ tướng quân, gia Tán kị thường thị, thái thú như cũ. Năm sau, được thăng làm Hữu vệ tướng quân, thường thị như cũ.

Thẩm Du Chi dấy binh, Tiêu Đạo Thành lấy Hoàng Hồi làm Đốc chư quân sự của Dĩnh Châu và Nghĩa Dương thuộc Ti Châu, Bình tây tướng quân, Dĩnh Châu thứ sử, cấp 1 bộ cổ xuy, soái quân ra Tân Đình làm tiền phong.

Chưa lên đường, Viên Sán chiếm Thạch Đầu làm phản, Hoàng Hồi cùng các tướng soái ở Tân Đình là bọn Nhiệm Hậu Bá, Bành Văn Chi, Vương Nghi Hưng, Tôn Đàm Quán mưu hưởng ứng. Sán khởi sự, bọn Hậu Bá cưỡi thuyền đến Thạch Đầu, chỉ có Đàm Quán đi trước vào được, bọn Hậu Bá đến thì Sán đã bị dẹp.

Hồi muốn soái bộ hạ theo ngự đạo đánh thẳng vào cửa cung, tấn công Tiêu Đạo Thành ở triều đường, việc không thi hành, Đạo Thành đối đãi với họ như trước. Hồi với Nghi Hưng làm việc không hợp, sợ ông ta tố giác ngược lại mình, nhân dịp Nghi Hưng trái ý mà chém đi.

Hồi tiến quân chưa đến Dĩnh Châu thì Thẩm Du Chi đã thua chạy. Hồi đến trấn, tiến hiệu Trấn tây tướng quân, đổi Đốc làm Đô đốc. Hồi không thích ở lại Dĩnh Châu, cố xin Nam Duyện, bèn soái bộ hạ trở về. Đổi phong An Lục quận công, tăng ấp 2000 hộ, cả thảy 3700 hộ. Đổi làm Đô đốc Nam Duyện, Từ, Duyện, Thanh, Ký 5 châu chư quân sự, Trấn bắc tướng quân, Nam Duyện Châu thứ sử, gia Tán kị thường thị, trì tiết như cũ.

Tiêu Đạo Thành vẫn xem Hồi là cái gốc họa loạn, sai Hoàn Khang giết ông đi, khi ấy được 52 tuổi. Con Hồi là Tăng Niệm, làm Thượng thư tả dân lang, Cánh Lăng tướng, chưa trưởng thành, cũng bị giết.

Dật sự
Hồi đã giàu sang, đối với Minh Bảo vẫn rất kinh cẩn, nói chuyện đều tự xưng tên. Mỗi lần đến nhà Minh Bảo, khép nép tiến vào, không dám ngồi xuống. Dù ở nơi làm việc hay nhà riêng đều cung kính như vậy. Xem xét ông ta có thiếu thốn gì thì dâng tặng, cho như vậy là thường!

Tham khảo

 Tống thư - Quyển 83: Liệt truyện 43 - Hoàng Hồi

Tướng nhà Lưu Tống
Sinh năm 427
Mất năm 478


title: Danh sách trung tâm tư vấn thống kê của trường đại học

text:
Đây là danh sách các trung tâm tư vấn thống kê của trường đại học (hay trung tâm)  là danh sách ngắn các trường đại học có một nhóm chuyên viên cung cấp dịch vụ tư vấn thống kê. Thông thường các dịch vụ này chỉ cung cấp cho người sử dụng trong nhà trường.

Hoa Kỳ

Dưới đây là danh sách các trung tâm tư vấn thống kê của trường đại học của Hoa Kỳ.

Úc

Việt Nam

Xem thêm
Chuyên viên tư vấn thống kê
Thống kê
Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh

Chú thích

Liên kết ngoài
 Statistical Consulting Centers at other Universities  USA centres other than  Michigan State University

Consulting
Statistical service organizations
Statistics-related lists


title: Bầu cử tổng thống Đức, 2012

text:
Bầu cử tổng thống Đức năm 2012 diễn ra vào tháng 3 năm 2012. Joachim Gauck giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Đức. Đây là cuộc bầu cử tổng thống đầu gián tiếp được tổ chức tại Đức vào ngày 18 tháng 3 năm 2012, ngày cuối cùng có thể sau vụ từ chức của tổng thống Đức Christian Wulff vào ngày 17 tháng 2 năm 2012. Joachim Gauck được bầu vào lá phiếu đầu tiên bởi một Công ước Liên bang, bao gồm 620 thành viên của Bundestag và một số lượng bằng nhau của các thành viên được lựa chọn bởi các tiểu bang của Đức dựa trên tỷ lệ đại diện.

Ngày 19 tháng 2 năm 2012, Joachim Gauck được đề cử là ứng cử viên tổng thống chung của liên minh cầm quyền (CDU, CSU và FDP) và phe đối lập (SPD và Liên minh 90 / Đảng Xanh. Ông cũng đã có sự hỗ trợ của các cử tri tự do và Liên đoàn Cử tri Nam Schleswig.
Trong số 644 đại biểu của liên minh cầm quyền, có ít nhất 18 đại biểu không tham gia bỏ phiếu cho ứng cử viên của mình và họ nằm trong số 44 thành phần "nổi loạn" trong liên minh cầm quyền đã bỏ phiếu chống trong vòng đầu cuộc bầu cử tổng thống Đức lần này. Đối với Thủ tướng Merkel, đây là một tín hiệu mới cho thấy sự mong manh của chính phủ liên minh.
Tổng thống Đức được bầu bởi Hội nghị liên bang gồm 1.244 đại biểu, trong đó có phân nửa là các nhà lập pháp liên bang và phần còn lại là những người được các nghị viện tiểu bang đề cử. Hội nghị này thông thường chỉ được lập ra 5 năm một lần, có nhiệm vụ duy nhất là bỏ phiếu bầu tổng thống.

Chú thích

Tham khảo

Chính trị Đức


title: Định lý Cauchy

text:
Có một số định lý được đặt tên theo Augustine-Louis Cauchy.Định lý Cauchy có thể dùng để chỉ:

Định lý tích phân Cauchy
Định lý giá trị trung bình Cauchy trong giải tích thực, một mở rộng của định lý giá trị trung bình
Định lý Cauchy (lý thuyết nhóm)
Định lý Cauchy (hình học) về các đa diện lồi
Định lý Cauchy–Kovalevskaya về phương trình vi phân riêng phần
Định lý Cauchy–Peano về phương trình vi phân thường

Augustin-Louis Cauchy


title: 133243 Essen

text:
Tiểu hành tinh vành đai chính 133243 Essen, được đài thiên văn Walter-Hohmann phát hiện vào ngày 2 tháng 9 năm 2003 tại Essen, Đức. Tiểu hành tinh này có tên sơ bộ là 2003 RT1 sau khi thông báo đã được chuyển cho Trung tâm tiểu hành tinh. Nhiều đài quan sát đã tiến hành quan sát tiểu hành tinh vào năm sau và quỹ đạo của 2003 RT1 có thể được xác định. Tên Essen đã được Đài thiên văn Walter-Hohmann lựa chọn để vinh danh thành phố nơi đài thiên văn này tọa lạc.

Liên kết

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Myrmecophila humboldtii

text:
Myrmecophila humboldtii là một loài lan trong họ Orchidaceae được tìm thấy ở Trung Mỹ. Loài này được đặt tên theo Alexander von Humboldt. Khu vực phân bố tự nhiên của nó là từ Nam Caribbe đến Venezuela.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

H
H
H
H
H


title: Pseudoomphalina kalchbrenneri

text:
Pseudoomphalina kalchbrenneri là một loài nấm trong họ Tricholomataceae, và là loài điển hình của chi Pseudoomphalina. Ban đầu được mô tả với danh pháp Omphalia kalchbrenneri bởi nhà nghiên cứu nấm Ý Giacomo Bresadola, loài này được chọn là loài điển hình của chi mới được thiết lập lúc đó Pseudoomphalina bởi Rolf Singer vào năm 1958. Loài nấm này phân bố ở Bắc Mỹ và châu Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Images

Pseudoomphalina
Nấm châu Âu
Nấm Bắc Mỹ


title: Tiếng hát học trò

text:
Tiếng hát học trò là một bộ phim tâm lý dành cho lứa tuổi mới lớn của đạo diễn Thái Thúc Nha, ra mắt năm 1970.

Lịch sử
Truyện phim dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Văn Quang.

Nội dung

Một cô nữ sinh mới lớn, buồn vì mẹ không gần gũi vỗ về, thất vọng vì mối tình đầu không thần tiên đẹp đẽ như cô hằng mơ tưởng.

Vì chán chường cuộc đời có quá nhiều chuyện xấu xa dồn dập xảy đến với cô, cô sinh ra buồn rầu đến nỗi bệnh nặng.

Cũng may cô còn có một cô bạn gái thân thiết để mà tâm sự và để mà cố gắng hi vọng rằng tương lai sẽ tốt đẹp hơn.

Kĩ thuật

Phim được thực hiện tại Sài Gòn năm 1969.

Sản xuất
 Tiếng hát học trò
Sáng tác : Minh Kỳ, Nguyễn HiềnTrình bày : Thanh Lan
 Tạ tìnhSáng tác : Hoàng Thi ThơTrình bày : Thanh Lan

Diễn xuất
 Thanh Lan
 Huy Cường
 Thiên Kim

Vinh danh
 Diễn viên nhiều triển vọng nhất (Thanh Lan) - Giải thưởng Văn học Nghệ thuật năm 1970.

Tham khảo
Đại hội Nhạc trẻ

Liên kết

 Lê Quang Thanh Tâm, Điện ảnh miền Nam trôi theo dòng lịch sử, Nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, Sài Gòn, 2015.
Thái Thúc Nha
Phim Việt Nam
Phim ca nhạc Việt Nam
Phim tình cảm Việt Nam
Phim dựa theo tác phẩm
Phim năm 1970


title: Dương Xá

text:
Dương Xá là một xã thuộc huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Xã Dương Xá nằm ở phía đông nam huyện Gia Lâm, cách trung tâm thành phố Hà Nội 16 km về phía đông nam, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Dương Quang
Phía tây giáp xã Đa Tốn và xã Kiêu Kỵ
Phía nam giáp tỉnh Hưng Yên
Phía bắc giáp thị trấn Trâu Quỳ và xã Phú Thị.

Xã Dương Xá có diện tích 4,94 km², dân số năm 2022 là 15.058 người, mật độ dân số đạt 3.048 người/km².

Đặc điểm: Xã Dương Xá nằm trong vùng đồng bằng Bắc bộ, có nét đặc trưng vùng “tam giác” sông Hồng, sông Đuống (Thiên Đức) nên địa hình bằng phẳng. Đến nay, đất đai đồng ruộng Dương Xá còn đậm dấu tích quá trình bồi đắp phù sa của sông Nghĩa Giang - một nhánh lớn của sông Thiên Đức xưa, nay sông bị triệt dòng, đã và đang biến dạng thành một dải ao, hồ, chạy dọc theo đường Ỷ Lan, từ thôn Lời, xã Đặng Xá, qua xã Phú Thị, xã Dương Quang, xã Dương Xá, đến huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên.

Dương Xá là một miền quê trù phú ở ven đô, cửa ngõ của Hà Nội tiếp giáp với Hưng Yên, ở đây cây cối xanh tươi, đường nhựa trải đến tận đầu ngõ mỗi phố, nước máy đã về đến từng hộ... Với những dự án du lịch sinh thái đã và đang hình thành, mang lại cho vùng đất có truyền thông văn hóa lâu đời này nhiều khởi sắc mới.

Hành chính
Xã Dương Xá được chia thành 6 thôn: Dương Đanh, Dương Đá, Dương Đình, Thuận Quang, Thuận Tiến, Yên Bình và 2 tổ dân phố: Đường 5, Nội Thương.

Lịch sử
Trước đây, địa bàn xã Dương Xá thuộc tổng Dương Quang, huyện Siêu Loại, phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Lúc bấy giờ, Dương Xá được chia thành 3 xã: Dương Xá, Yên Bình, Thuận Quang.

Tháng 12 năm 1945, hợp nhất 3 xã Dương Xá, Yên Bình, Thuận Quang thành xã Ái Quốc.

Năm 1948, đổi tên xã Ái Quốc thành xã Đức Thắng.

Ngày 20 tháng 4 năm 1961, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc sáp nhập xã Đức Thắng vào thành phố Hà Nội quản lý.

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành 78-CP. Theo đó, xã Đức Thắng thuộc huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội quản lý.

Tháng 11 năm 1965, đổi tên xã Đức Thắng được thành xã Dương Xá.

Kinh tế
Dương Xá là xã phát triển khá. Hiện nay đất sản xuất nông nghiệp hầu như không còn, số rất ít còn lại ở rìa các khu dân cư bị bỏ hoang và trồng rau muống. Về các nghề phụ ở xã cũng khá phát triển: thôn Dương Đanh có nghề làm đậu phụ quen gọi là đậu dương và trồng nghệ bột nghệ đen vàng, thôn Đá có nghề xây dựng, làm bột nghệ; thôn Đình có nghề làm bánh quả, khu dân cư đường 5 (Phú Thụy) phát triển dịch vụ, thương mại, khu Nội thương gần nhiều trường giáo dục cũng phát triển mạnh vế dịch vụ. Thôn Thuận Quang có nghề phi, sấy hành, sản phẩm hành sấy của thôn Thuận Quang đã được đưa vào danh mục OCOP. Cụm công nghiệp với nhiều công ty lớn như: Stanley là tập đoàn sản xuất đèn xe máy, ô tô; Inax chuyên sản xuất đồ sứ vệ sinh, Vinamilk, nhựa Tú Phương,...

Văn hóa

Các di tích lịch sử nằm trên địa bàn xã Dương Xá:
Đài điện ly - Tổng cục Bưu điện, nơi đặt nền mong cho ngành bưu chính viễn thông của Việt Nam khởi sắc;
Đình Dương Đanh thờ tướng Lý Khuê thời 12 sứ quân; Khi tướng Lưu Cơ đánh chiếm căn cứ Siêu Loại ở Đình Tổ ông đã tháo chạy và hy sinh tại đây.
Đình Yên Bình hay đình Bằng cũng thờ sứ quân Lý Khuê và phu nhân.
Đền Ỷ Lan (hay đền Bà Tấm) thờ Nguyên phi Ỷ Lan.
Đền Phú Thị thôn Dương Đanh.
Di tích đình Thuận Quang thờ tướng quân Phùng Tùng có công dẹp loạn 12 sứ quân ở thời nhà Đinh.

Giao thông
Dương Xá có các tuyến đường bộ:
Quốc lộ 5A: Hà Nội - Hải Phòng (nút giao quốc lộ 5 với tỉnh lộ 179 tại lý trình km10 + 425 ngã tư Phú Thụy)
Tỉnh lộ 179: với điểm đầu đi từ dốc Lời (Đặng Xá) qua địa bàn xã tới dốc Văn Giang (đê tả Hồng - tỉnh lộ 378)
Đường sắt Hà Nội - Hải Phòng với ga Phú Thụy.
Hệ thống xe buýt: các tuyến 40, 52A, 52B, 69, 202, 204, 205, 208.

Các đường phố trên địa bàn xã:
Đường Nguyễn Bình
Đường Kiêu Kỵ
Đường Ỷ Lan
Đường Dương Xá.

Danh nhân
Nguyên phi Ỷ Lan: 1044 - 1117 (có giả thiết đây là quê hương của bà)
Nguyễn Huy Phan: 1928 - 1997.

Chú thích

Tham khảo


title: Tấm ván của Carneades

text:
Trong Luận lý học, Tấm ván của Carneades là một thí nghiệm tưởng tượng được đề xuất bởi nhà triết học Hy Lạp Carneades vào thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên; Là khái niệm về bảo vệ bản thân liên quan đến giết người.

Trong thí nghiệm tưởng tượng, có hai thủy thủ bị đắm tàu, A và B. Cả hai đều nhìn thấy một tấm ván mà chỉ có thể hỗ trợ một trong số họ và cả hai người trong số họ bơi về phía tấm ván. Thủy thủ A có được tấm ván trước. Thủy thủ B đẩy thủy thủ A ra khỏi tấm ván và làm cho thủy thủ A chết đuối. Thủy thủ B lấy được tấm ván và được người khác cứu sống. Trong thí nghiệm tưởng tượng đặt ra câu hỏi liệu Thủy thủ B có thể bị xét xử về tội giết người bởi vì B đã giết A để sống, nhưng sau đó nó được cho là Bảo vệ Bản Thân trước hiểm họa nên Thủy thủ B được tự do.

Trường hợp của Speluncean Explorers trong triết học pháp lý Lon Fuller là một thăm dò tương tự của đạo đức và pháp lý trong chủ nghĩa cực đoan.

Tham khảo

Triết học Hy Lạp
Thí nghiệm tưởng tượng trong đạo đức


title: Hỏa phụng liêu nguyên

text:
Hỏa Phụng Liêu Nguyên (chữ Hán: 火鳳燎原) là một bộ truyện tranh của tác giả Trần Mưu (Chen Mou) lấy bối cảnh thời kỳ cuối nhà Hán đến Tam Quốc diễn nghĩa.

Điểm đặc biệt ở đây là nhân vật trung tâm của truyện không phải là Tào Tháo, Lưu Bị hay Tôn Quyền theo truyền thống mà là Tư Mã Ý và Triệu Vân. Nét mới của truyện tranh là sự xuất hiện của nhân vật Liêu Nguyên Hỏa - một sát thủ xuất quỷ nhập thần vừa dữ dội vừa thanh nhã, mang hình tượng bất tử của một con phượng hoàng lửa và Liêu Nguyên Hỏa được xác định chính là Triệu Vân.

Mở đầu
Câu chuyện bắt đầu về giấc mơ của Tư Mã Ý, trong mơ ông thấy mình đang thao túng hoàng đế trị vì thiên hạ thì xuất hiện quái vật một mình đấu vạn người xông vào hành thích ông... Giấc mơ báo trước tương lai.

Liêu Nguyên Hỏa là thủ lĩnh của Tàn binh, một nhóm sát thủ hành động theo lệnh của Tư Mã Ý đã hành thích Hứa Lâm người được xem là Trí trùm thiên hạ...

Ám Sát Hứa Lâm
Năm 184, Đạo Thái Bình hay còn gọi là Giặc Khăn Vàng nổi lên khởi nghĩa. Cuộc khởi nghĩa kéo dài 4 năm khiến các quân phiệt mỗi nơi đều trở nên lớn mạnh.

Năm 189, Lưu Biện lên ngôi lấy hiệu là Thiếu Đế. Ngoại thích và hoạn quan tranh giành quyền lực khiên kinh thành Lạc Dương trở nên hỗn loạn hơn bao giờ hết. Đại tướng quân Hà Tiến giết chết Đại hoạn quan Kiển Thạc, cùng với đó là cho gọi quân Tây Lương của Đổng Trác vào kinh đô để giúp sức mình. Nhưng khi quân Đổng Trác chưa tới thì Hà Tiến đã chết dưới tay bọn hoạn quan. Đổng Trác vẫn dẫn quân vào kinh, không chế cục diện. Cùng năm ấy, Đổng Trác phế Lưu Biện, lập Lưu Hiệp mới 9 tuổi lên ngôi vua rồi tự mình làm Tướng Quốc giải quyết việc triều chính.

Năm 190, dưới sự tàn bạo của Đổng Trác, các quân phiệt khắp nơi vì muốn nâng cao thế lực mà đã lấy danh "Lật đổ Đổng Trác" và tôn Viên Thiệu lên làm minh chủ.

Hứa Lâm - Trí trùm thiên hạ, bạn thân của Lữ Bố đã được Đổng Trác sai đi khắp nơi vùng Hà Nội để được sự trợ giúp từ các thương gia hay các danh gia vọng tộc. Nhưng Tư Mã Ý lúc đó đã nhận ra được điều mà mọi người không thể đoán được: ám sát Hứa Lâm. Tập đoàn sát thủ mang danh Tàn Binh đứng đầu là Liêu Nguyên Hỏa vốn được trà trộn vào đám trợ thủ của Hứa Lâm với thân phận là con trai của viên tướng họ Triệu tên Hiền. Cùng sự trợ giúp từ 3 người cộng sự bao gồm:

Tiểu Mạnh: Một thái giám, sở hữu một sắc đẹp nghiêng nước nghiêng thành có khả năng cung thủ cực tốt. Chuyên đoạn hậu ở sau

Quách Ngang: Tên đầu trọc bị cụt tay, sở hữu một thanh chùy và một chùy khác được gắn liền với tay cụt với một sợi xích

Trương Lôi: Bị mất chân nhưng lại trở thành bậc thầy sử dụng một thanh gươm được gắn vào chiếc chân giả thay thế.

Cả hội ám sát thành công Hứa Lâm khiên Đổng Trác mất đi một người có năng lực giao thuyết tuyệt vời. Nhưng cùng từ đó mà một con quái vật khác đã ra đời.

Ba quái nhân - Cướp một thành, cứu hai thành
Một gã khuôn mặt được che lập bới một chiếc mặt na kì dị.

Một gã sở hữu một bộ râu đặc trưng.

Và một gã có một đôi mặt và cái miệng cực kì...

Ba gã bước vào thành cùng với quân lính hét lớn:

"Bọn ta là người của Đổng Đại nhân."

Rồi sau lính đi cướp bóc tất cả trong thành Kinh Dương. Thái thú vì không tin cũng như là không muốn điều này xảy ra đã bị ba kẻ đó trói buộc vào cột giữa trời mà đánh đập. Bá tánh sợ hãi cũng vì đó mà giao nộp gần hết những tài sản quí báu của mình. Khi thấy quân Quan Đông (là quân đoàn của các lực lượng quân phiệt do Viên Thiệu đứng đầu chống lại Đổng Trác) tiến vào thì cả ba người vội vùng cùng với quân lính tẩu thoát qua cửa tây. Vì thành Kinh Dương vừa mới bị "quân của Đổng Trác" cướp bóc nên khi thấy đoàn quân Quan Đông tới liền hoan nghênh đón chào. Vồn quân Quan Đông của tính vào thánh để cướp nhưng khi thấy dân chúng đối đãi chân tình nên không thể ra tay.

Trong khi đó, ba kẻ kia lại đến một thành khác cách Kinh Dương không xa. Nơi đây quả thức là nghèo xơ xác vì mới trải qua một trận cướp bóc từ đoàn quân Quan Đông. Thay vì ra sức cướp nay kẻ có cái miệng lưỡi sắc bén lại đem của cải mình có được đem chia cho những người nơi dây. Một hành động không ngờ từ những kẻ cướp. Thì ra họ là những người chính nghĩa. Lấy thân phận là thuộc hạ Đổng Trác mà cướp thành Kính Dương để bá tánh đối xử với quân Quan Đông tử tể hơn nên mới không bị cướp. Còn của cướp này lại chia cho người lại vừa bị quân Quan Đông cướp để họ có một cuộc sống mới. Cướp một thành, cứu hai thành.

Lưu Huyền Đức, Quan Vân Trường, Trương Dục Đức. Ba tên này đều được xướng lên một cách to lớn cả trong sử sách và thành trì đổ nát này.

Các nhân vật

Tham khảo

Truyện tranh Hồng Kông