title: Stauropus

text:
Stauropus là một chi bướm đêm trong họ Notodontidae.

Loài
Phân chi Benbowia Kiriakoff, 1967
Stauropus callista (Schintlmeister, 1997)
Stauropus camilla (Schintlmeister, 1997)
Stauropus kiriakoff (Holloway, 1983)
Stauropus takamukuanus (Matsumura, 1925)
Stauropus virescens (Moore, 1879)
Phân chi Chlorostauropus Kiriakoff, 1968
Stauropus alternus Walker, 1855
Stauropus viridissimus Bethune-Baker, 1904
Phân chi Miostauropus Kiriakoff, 1964
Stauropus mioides (Hampson, 1904)
Phân chi Palaeostauropus Okagaki & Nakamura, 1953
Stauropus obliterata Wileman & South, 1917
Phân chi Stauropus
Stauropus abitus Kobayashi, M. Wang & Kishida, 2007
Stauropus basalis Moore, 1877
Stauropus berberisae Moore 1888
Stauropus fagi (Linnaeus, 1758)
Stauropus major van Eecke, 1929
Stauropus picteti Oberthür, 1911
Stauropus sikkimensis Moore, 1865
Stauropus skoui Schintlmeister, 2008
Stauropus teikichiana Matsumura, 1929
Stauropus teikichiana boreas Kobayashi & Kishida, 2007
Stauropus teikichiana fuscus Kobayashi & M. Wang, 2007
Stauropus teikichiana notus Kobayashi & Kishida, 2007
Phân chi không rõ
Stauropus basinigra (Moore, [1866])

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Stauropus at funet

Dicranurini


title: Stauropus fagi

text:
Stauropus fagi (còn gọi là bướm cua) là một loài bướm đêm trong họ Notodontidae. Sải cánh dài 40–70 mm và có nhiều màu khác nhau từ xám đến xanh lá cây và nâu.

Loài bướm đêm này sinh sống ở toàn bộ vùng sinh thái Cổ bắc giới trừ phía bắc châu Phi. Ở Anh, thường thấy chúng ở các hạt phía nam.

Hình ảnh

Chú thích

Stauropus
Động vật được mô tả năm 1758
Côn trùng châu Âu


title: Stauropus sikkimensis

text:
Stauropus sikkimensis là một loài bướm đêm trong họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở Nepal, Ấn Độ, Trung Hoa và Đài Loan.

Phân loài
Loài này có các phân loài sau:
Stauropus sikkimensis sikkimensis (Nepal, Himalaya: Sikkim)
Stauropus sikkimensis khasianus Rothschild, 1917
Stauropus sikkimensis lushanus Okano, 1960 (Đài Loan)
Stauropus sikkimensis erdmanni Schintlmeister, 1989 (Trung Quốc: Vân Nam, Tứ Xuyên)

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1865
Stauropus


title: Cá bướm tám vạch

text:
Cá bướm tám vạch, tên khoa học là Chaetodon octofasciatus, là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Discochaetodon) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1787.

Từ nguyên
Từ định danh octofasciatus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: tiền tố octo ("tám") và fasciatus ("có sọc"), hàm ý đề cập đến 8 dải sọc dọc màu đen trên cơ thể của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ bờ đông Ấn Độ, Sri Lanka và Maldives, C. octofasciatus được phân bố trải dài về phía đông, băng qua phần lớn khu vực Đông Nam Á đến quần đảo Solomon và Palau, xa về phía nam đến rạn san hô Scott và Seringapatam ngoài khơi Tây Úc, ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản.

Ở Việt Nam, C. octofasciatus được ghi nhận tại vịnh Hạ Long (Quảng Ninh); quần đảo Cát Bà (Hải Phòng); Hà Tĩnh; cù lao Chàm (Quảng Nam); Phú Yên; Ninh Thuận; vịnh Vân Phong và vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); cù lao Câu và một số đảo đá ngoài khơi Bình Thuận; Côn Đảo; quần đảo An Thới, quần đảo Nam Du, quần đảo Hà Tiên cũng như tại bờ biển Hà Tiên (Kiên Giang).

C. octofasciatus được bắt gặp ở những khu vực có nhiều san hô phát triển trên đới mặt bằng của rạn viền bờ hay trong các đầm phá nông (thường nhiều bùn), độ sâu đến ít nhất là 20 m; cá con có thể ẩn mình trong các cụm san hô nhánh Acropora.

Mô tả

C. octofasciatus có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 12 cm. Loài này có hai kiểu hình: trắng hoặc vàng với 8 dải sọc đen ở hai bên cơ thể, và có thêm một đốm đen ở cuống đuôi. Vây bụng luôn là màu vàng ở hai kiểu hình. Vây đuôi trong suốt.

Số gai ở vây lưng: 10–12; Số tia vây ở vây lưng: 17–19; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Sinh thái học
Thức ăn chủ yếu của C. octofasciatus là các polyp san hô. Đây là loài phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thức ăn là san hô.

Phân loại học
C. octofasciatus có quan hệ gần nhất với hai loài Chaetodon aureofasciatus và Chaetodon rainfordi dựa vào kết quả phân tích phát sinh chủng loại phân tử.

Thương mại
C. octofasciatus ít được xuất khẩu trong ngành thương mại cá cảnh. Vì là loài ăn san hô nên C. octofasciatus thường bị chết đói trong điều kiện nuôi nhốt.

Tham khảo

O
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Ấn Độ
Cá Sri Lanka
Cá Maldives
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá Singapore
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Nhật Bản
Cá Đài Loan
Cá Úc
Cá Papua New Guinea
Cá Palau
Động vật quần đảo Solomon
Động vật được mô tả năm 1787


title: Chaetodon reticulatus

text:
Chaetodon reticulatus là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Citharoedus) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

Từ nguyên
Tính từ định danh reticulatus trong tiếng Latinh mang nghĩa là "có dạng lưới", hàm ý đề cập đến các đốm vàng trên vảy làm cho loài cá này có kiểu hình như một tấm lưới bao phủ.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) và đảo Đài Loan, C. reticulatus được phân bố trải dài về phía nam, băng qua Philippines và Indonesia đến rạn san hô Great Barrier (Úc) và Nouvelle-Calédonie, xa về phía đông đến quần đảo Hawaii (Hoa Kỳ), quần đảo Marquises, quần đảo Australes và quần đảo Gambier (Polynésie thuộc Pháp), cũng như đảo Ducie (quần đảo Pitcairn).

C. reticulatus sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong các đầm phá nước trong, được tìm thấy ở độ sâu đến ít nhất là 40 m.

Mô tả
C. reticulatus có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 18 cm. Loài này có màu đen với các đốm vàng nhạt trên vảy xếp thành hàng. Vùng lưng và vây lưng hơi phớt trắng. Thân trước ngay sau đầu có một dải trắng (hoặc màu kem) bao quanh. Có một dải sọc đen viền vàng từ đỉnh đầu băng dọc qua mắt; vùng trán và mõm xám đen. Vây lưng và vây hậu môn có dải vàng dọc theo rìa (dải vàng của vây hậu môn được viền đen), dải trắng rất mỏng sát rìa hai vây này. Vây hậu môn có một vạch cam ở phía cuối.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 26–29; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 20–21; Số tia vây ở vây ngực: 16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 45–48.

Sinh thái học
C. reticulatus là loài ăn san hô chuyên biệt, đặc biệt là san hô cành Acropora. Chúng thường kết đôi với nhau, nhưng cũng có thể sống đơn độc hoặc hợp thành một nhóm nhỏ.

Lai tạp
Những cá thể mang kiểu màu trung gian giữa C. reticulatus với hai loài chị em trong phân chi Citharoedus là Chaetodon ornatissimus và Chaetodon meyeri đã được bắt gặp trong tự nhiên.

Thương mại
C. reticulatus ít được thu thập trong các hoạt động kinh doanh cá cảnh. Do chế độ ăn đặc biệt nên chúng thường chết đói trong điều kiện nuôi nhốt.

Tham khảo

R
Cá Thái Bình Dương
Cá Nhật Bản
Cá Đài Loan
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Hawaii
Động vật được mô tả năm 1831


title: Chaetodon madagaskariensis

text:
Chaetodon madagaskariensis là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Rhombochaetodon) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1923.

Từ nguyên
Từ định danh madagaskariensis được đặt theo tên gọi của đảo quốc Madagascar, được cho là nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập, nhưng thực ra là ở Mauritius (–ensis: hậu tố biểu thị nơi chốn). Tuy nhiên, cái tên C. madagascariensis lại được nhiều nhà ngư học hiện đại sử dụng để đúng chính tả.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Dọc theo bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, C. madagaskariensis được phân bố trải dài về phía đông, băng qua một số các đảo quốc trên Ấn Độ Dương đến biển Andaman, bờ tây đảo Sumatra (Indonesia) cùng quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (thuộc vùng lãnh thổ Úc).

C. madagaskariensis sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong đầm phá, độ sâu khoảng là 10–120 m.

Mô tả
C. madagaskariensis có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 13 cm. Thân của C. madagaskariensis có màu trắng với các đường sọc đen hình chữ V ở hai bên thân, ngoài ra có nhiều chấm đen nhỏ ở phần thân giữa sọc chữ V cuối cùng và vùng màu cam thân sau. Vùng màu đỏ ở thân sau lan rộng sang toàn bộ phần vây lưng mềm và phía cuối vây hậu môn. Nửa sau vây đuôi cũng có một vệt đỏ cam ở gần rìa; phần rìa sau của vây đuôi trong suốt. Đỉnh đầu có một đốm đen viền trắng đặc trưng với một vệt đen băng dọc qua mắt.

Số gai ở vây lưng: 12–13; Số tia vây ở vây lưng: 18–20; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 15–17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Phân loại học
Trong phân chi Rhombochaetodon, C. madagaskariensis hợp thành nhóm chị em với các loài Chaetodon paucifasciatus, Chaetodon mertensii và Chaetodon xanthurus. Nhóm chị em này đặc trưng bởi các sọc chữ V ở hai bên thân, thân sau có các màu vàng, cam hoặc đỏ với một sọc băng qua mắt. Trừ C. mertensii, các loài còn lại đều có một đốm "vương miện" trên đỉnh đầu.

Kiểu hình của C. madagaskariensis rất giống với C. paucifasciatus. Tuy nhiên, C. paucifasciatus sẫm đỏ hơn ở thân sau thay vì màu cam như C. madagaskariensis, và vệt sọc băng qua mắt có màu vàng cam (đen ở C. madagaskariensis). C. xanthurus dễ dàng phân biệt với các chị em còn lại nhờ vào kiểu hình "mắt lưới" trên thân (được tạo bởi viền đen của các lớp vảy).

Sinh thái học
C. madagaskariensis là loài ăn tạp, thức ăn của chúng bao gồm tảo và một số loài thủy sinh không xương sống nhỏ. C. madagaskariensis cũng có thể ăn san hô nhưng chúng không hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn thức ăn này.

C. madagaskariensis thường kết đôi với nhau.

Thương mại
C. madagaskariensis được thu thập trong các hoạt động kinh doanh cá cảnh.

Tham khảo

M
Cá Ấn Độ Dương
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Sri Lanka
Cá Maldives
Cá Indonesia
Cá Úc
Động vật Mauritius
Động vật Seychelles
Động vật Réunion
Động vật được mô tả năm 1923


title: Ngữ pháp tiếng Pháp

text:
Ngữ pháp tiếng Pháp (Grammaire française) là những nghiên cứu về quy tắc sử dụng của ngôn ngữ này. Trước tiên cần phải phân biệt hai quan điểm: ngữ pháp miêu tả (grammaire descriptive) và ngữ pháp chuẩn (grammaire normative hay grammaire prescriptive). Ngữ pháp miêu tả dùng để phân tích và mô tả các cấu trúc và thành phần của ngôn ngữ Pháp dưới cái nhìn ngôn ngữ học. Ngày nay, dạng ngữ pháp này chỉ dùng cho sự phát triển của ngôn ngữ học đương thời, hoặc trong lĩnh vực ngữ pháp dịch đúng nguyên văn, ngữ pháp thực dụng hoặc là ngữ nghĩa học. Ngữ pháp miêu tả đổi mới và làm cho tinh tế hơn sự hiểu biết về cấu trúc của tiếng Pháp. Trong khi đó, ngữ pháp chuẩn dùng cho mục đích là để nói "chính xác". Một người nói một ngôn ngữ cần nắm rõ những quy tắc này để có thể sử dụng một cách chính xác kể cả khi nói hoặc viết. Dạng ngữ pháp này không có kết thúc về mặt khoa học, đơn giản là trả lời câu hỏi "cần phải nói thế nào". Mặc dù ngữ pháp chuẩn cũng thể hiện về mặt ngôn ngữ học, nhưng cần phải phân biệt rằng ngôn ngữ học nói chung nói về các hiện tượng ngôn ngữ hiện hữu trong các ngôn ngữ khác nhau, trong khi đó ngữ pháp tiếng Pháp chỉ đơn giản là ngôn ngữ học áp dụng, nghĩa là nghiên cứu về ngôn ngữ cụ thể.

Tổng quan và sự tương hợp

Tiếng Pháp là một ngôn ngữ Romance do đó ngữ pháp của nó có nét tương đồng với một số ngôn ngữ như Tây Ban Nha, Italia, Romania... Đầu tiên khi nhắc tới ngữ pháp cần phải đề cập tới danh từ (le nom). Danh từ trong ngôn ngữ Pháp được chia theo giống (genre) và số. Danh từ có hai giống là giống đực (masculin) và giống cái (féminin). Trong từ điển, để viết tắt cho danh từ giống đực ta dùng n.m (nom masculin), còn danh từ giống cái là n.f (nom féminin) Sự phân chia về giống này một phần mang tính thực tế như homme (người đàn ông), père (bố), fils (con trai)... đều là giống đực và fille (cô gái), femme (người phụ nữ), mère (mẹ) đều là giống cái. Tuy nhiên, đa số đều là giống ngữ pháp, ví dụ jour (ngày, giống đực), chansons (bài hát, giống cái), succès (sự thành công, giống đực), beauté (cái đẹp, giống cái)... Bên cạnh giống thì danh từ còn có dạng số ít (singulier) và số nhiều (pluriel). Có nhiều quy tắc biến đổi danh từ từ số ít thành số nhiều (quy tắc này sẽ được trình bày ở mục Từ loại - Danh từ (le nom)). Tuy nhiên, danh từ thường không đi một mình mà có những từ ngữ phụ thuộc nó bổ nghĩa cho danh từ và tổ hợp phụ ngữ - danh từ được gọi là cụm danh từ (groupe nominal). Trong một cụm danh từ thì tính từ, hạn định từ phải tương hợp (accord) với danh từ theo cả giống và số. Cụ thể quy tắc như sau: nếu danh từ giống - số nào, thì từ ngữ phụ thuộc nó phải biến đổi thành giống -số ấy. Ví dụ, xét cụm danh từ sau la douce beauté moderne, beauté là danh từ giống cái số ít nên mạo từ xác định phải là giống cái số ít - la, tính từ doux phải chưyển thành douce và moderne (do tận cùng bằng -e nên không cần phải biến đổi). Xét thêm một ví dụ nữa như des grands musées spécials attirants (những viện bảo tàng lớn, đặc biệt, hấp dẫn), musée là danh từ giống đực, số nhiều nên mạo từ không xác định phải ở số nhiều (des), tính từ grand, spécial, attirant cũng phải chia số nhiều giống đực là grands, spécials, attirants. Ngoài tính từ chỉ phẩm chất (adjectif qualicatif), hệ thống hạn định từ (déterminant) như mạo từ (article), tính từ sở hữu (adjectif possessif), tính từ chỉ định (adjectif démonstratif)... cũng bổ nghĩa cho danh từ. Khác với tính từ, hạn định từ thường bắt buộc phải có và phải đứng trước danh từ.

Động từ (verbe) là những từ dùng để miêu tả hành động, trạng thái của sự vật hiện tượng. Các câu bình thường đều phải có động từ và động từ được xem như là trung tâm của câu. Động từ nguyên mẫu (infinitif) là những động từ ban đầu, được ghi trong các từ điển và chưa bị biến đổi. Tuy nhiên, cũng giống như các ngôn ngữ khác, động từ tiếng Pháp phải chia theo ngôi, thì, thể và thức. Tuy có tới chín đại từ nhân xưng chủ ngữ những chỉ có sáu cách chia động từ (hay năm ở một số thì). Động từ biến đổi theo thì (temps) là thì hiện tại (le présent), thì quá khứ (le passé) và thì tương lai (le futur), ở thì ta còn phân loại thành simple (thì đơn) - chia ngay động từ chính và thì kép (composé) - mượn và chia trợ động từ être/ avoir còn động từ chính chuyển về quá khứ phân từ (participe passé). Trong mỗi thì ấy, lại có những thể (aspect) - có thể xem như những trạng thái khác nhau của một thì). Ví dụ như thì quá khứ (le passé) có tới năm aspect là thì quá khứ đơn (le passé simple), thì quá khứ chưa hoàn thành (l'imparfait), thì quá khứ kép (le passé composé), thì quá khứ hoàn thành (le plus-que-parfait) và thì quá khứ xa (le passé antérieur). Bên cạnh đó, thức (mode) cũng ảnh hưởng tới cách chia động từ, có tới bảy thức là thức trần thuật (l'indicatif), thức chủ quan/bàng thái cách/lối liên tiếp (le subjonctif), thức điều kiện (le conditionnel), thức mệnh lệnh (l'impératif), phân từ (participe), nguyên mẫu (infinitif) và động danh từ (le gérondif). Tổng hợp thì, thể và lối ta có các thì dưới đây (lưu ý, ở bảng dưới đây, thì đơn được trình bày phía trước thì kép có ý nghĩa rằng trợ động từ avoir/être phải chia ở thì đơn bên cạnh).

Bên cạnh đó, trạng từ (adverbe) là những từ đi kèm với động từ, tính từ hoặc trạng từ khác nhằm bổ nghĩa cho những từ ấy. Có rất nhiều trạng từ như trạng từ chỉ thời gian, trạng từ tần suất, trạng từ chỉ nơi chốn, trạng từ chỉ cách thức... Nếu bổ nghĩa cho động từ thì đứng sau động từ (đối với thì đơn, ví dụ Tu parles couramment Anglais) hoặc đứng sau trợ động từ, trước quá khứ phân từ (đối với thì kép ví dụ Tu as couramment parlé Anglais), nếu bổ nghĩa cho tính từ thì đứng trước tính từ (ví dụ très magnifique) còn nếu bổ ngữ cho nguyên câu thì đặt đầu câu (Malheureusement, tu arrives lentement au Japon.).

Giới từ (préposition) là những từ kết nối hoặc chỉ rõ chức năng của từ trong câu, ví dụ la maison de monsieur Thierry, giới từ de cho biết mối quan hệ sở hữu trong đó chủ sở hữu là monsieur Thierry. Liên từ (conjonction) nối các thành phần trong câu lại với nhau ví dụ Marie vient de France et Peter vient d'Angleterre. Mặt khác, thán từ (interjection) cũng dùng để chỉ ra cảm xúc của người nói, người viết. Ví dụ, Oh! Oui, il est miraculeux.

Vậy, noms, adverbes, adjectifs, verbes là những từ từ vựng (les mots lexicaux) còn những từ còn lại là những từ ngữ pháp (les mots grammaticaux). Hai khái niệm (définition) này sẽ được trình bày ở phần sau.

Từ loại

Danh từ (le nom)
Danh từ (les noms) là những từ dùng để gọi tên sự vật (như oiseau - chim chóc, maison - nhà ở, fleuve, sông), địa danh (như Londres - London, Hanoï - Hà Nội, Indochine - Đông Dương), con người (các tên riêng như François, Jacques, Marie...), hiện tượng (như ouragan - cơn bão, tendance - khuynh hướng, éclipse - thiên thực), khái niệm trừu tượng (indépendance - độc lập, humanité - nhân đạo, patriotisme - lòng yêu nước).

Genre du nom (Giống của danh từ)
Giống của danh từ tiếng Pháp được chia thành hai giống là giống đực (masculin) và giống cái (féminin). Một danh từ bất kì hoặc là giống đực hoặc là giống cái (cái này buộc phải tra cứu trong các quyển từ điển và học thuộc). Danh từ giống đực (nom masculin, viết tắt là n.m, kí hiệu này khá phổ biến trong từ điển) và danh từ giống cái (nom féminin, viết tắt là n.f, kí hiệu này cũng rất phổ biến trong từ điển). Sự phân chia giống một phần do giới tính tự nhiên như

 n.m: homme (người đàn ông), époux (chú rể), père (bố), garçon (con trai), chien (chó đực)...
 n.f: femme (người phụ nữ), épouse (cô dâu), mère (mẹ), fille (con gái), chienne (chó cái)...

Sự phân giới tính của danh từ phụ thuộc vào giống tự nhiên. Tuy nhiên, đa phần đều phân giống theo một quy tắc ngẫu nhiên tạo nên giống ngữ pháp (le genre grammatical) như

 n.m: environnement (môi trường), matin (buổi sáng), théâtre (nhà hát), bonheur (hạnh phúc), écrivain (nhà văn), journal (tờ báo), classique (cổ điển)...
 n.f: beauté (vẻ đẹp), courtoisie (lịch sự), gastronomie (ẩm thực), culture (văn hoá), chansons (bài hát), raison (lí do), protection (sự bảo vệ), connexion (sự kết nối)...

Để xác định giới tính của một danh từ, ta chỉ có thể tra cứu nó trong các từ điển (ví dụ như từ điển Larousse) và học thuộc mỗi khi học từ vựng mới. Tuy nhiên, cũng có một số thủ thuật (mặc dù chỉ chính xác tương đối) được dùng để xác định giống của danh từ. Những thủ thuật ấy nên được sử dụng với mục đích tham khảo, nên tra cứu lại cho chắc chắn. Quy tắc ấy là:

 Các danh từ tận cùng bằng -ion như -tion, -sion, -xion... là giống cái (ví dụ question, compréhension, connexion...), danh từ tận cùng bằng -ée cũng là giống cái (ngoại trừ trophée, musée và lycée) như journée, poupée, soirée..., hoặc tận cùng bằng -ison cũng là giống cái như (raison, maison...) hoặc danh từ tận cùng bằng -ance, -ence, -anse, -ense (ngoại trừ silence) đều là giống cái như correspondance, référence, danse....
 Các danh từ tận cùng bằng -ment thường là giống đực như gouvernement, mouvement, déplacement... danh từ tận cùng bằng -eur (ngoại trừ fleur, couleur) đều là giống đực như ordinateur, professieur, directeur... và danh từ tận cùng bằng -isme (đuôi này thường mang ý nghĩa như "chủ nghĩa", "trào lưu"...) đều là giống đực như impressionnisme, modernisme, romanisme...

Singulier et Pluriel (Số ít và số nhiều)
Danh từ ngoài phân theo giống thì cũng được chia theo số, cụ thể là số ít (singulier, kí hiệu n.s) và số nhiều (pluriel, kí hiệu n.p). Không đơn giản như tiếng Anh (hầu hết thêm -s hoặc -es) hay như tiếng Ý (từ đuôi -o, -e thành đuôi -i, đuôi -a thành đuôi -e), tiếng Pháp có nhiều nguyên tắc hình thành danh từ số nhiều từ số ít. Cụ thể là

 Danh từ tận cùng bằng -s, -x và -z thì ở dạng số nhiều không thay đổi: un pays - des pays (quốc gia), une noix - des noix (quả óc chó), un nez - des nez (cái mũi)..

Một số danh từ đuôi ou có số nhiều là oux: un hibou - des hiboux (con cú).
 Các từ đuôi al có số nhiều là aux: un canal - des caaux (con vịt), nhưng tồn tại một số ngoại lệ như un festival - des festivals (lễ hội)
 Các từ đuôi au có số nhiều là aux: un tuyau - des tuyaux, ngoại lệ như landau, sarrau

Cụm danh từ (Groupe Nominal)
Danh từ và một từ ngữ phụ thuộc nó tổ hợp lại thành một cụm từ thống nhất gọi là cụm danh từ (le groupe nominal). Thí dụ xét nguyên cụm danh từ la première grande douce félicité simple attendue (dịch nghĩa niềm hạnh phúc đầu tiên ngọt ngào lớn lao đơn giản đáng mong đợi), trong cụm này: félicité là danh từ (nom) nên đóng vai trò làm "khuôn mẫu" để quy định các từ ngữ phụ thuộc nó như sau félicité là danh từ số ít nên mạo từ la, số từ première và các tính từ douce, attendue phải ở dạng số ít (tiếng Pháp, không giống tiếng Anh, tính từ có thể ở dạng số ít hoặc số nhiều). Bên cạnh đó, félicité là danh từ giống cái nên mạo từ xác định la, số từ première phải là giống cái, bên cạnh đó tính từ douce, attendue là giống cái (douce ở giống đực là doux, attendue ở giống đực là attendu). Hiện tượng mà các từ ngữ phụ thuộc danh từ phải cùng giống và số với danh từ mà chúng bổ ngữ gọi là sự tương hợp (l'accord). Vậy trong cụm danh từ, tất cả từ ngữ phụ thuộc danh từ phải tương hợp về giống và số với danh từ mà chúng bổ ngữ.

Đại từ (Le pronom)

Đại từ nhân xưng (Les pronoms personnels)
Dưới đây trình bày đại từ nhân xưng chủ ngữ, đại từ nhân xưng bổ ngữ trực tiếp (complément d'objet direct, COD) và đại từ nhân xưng bổ ngữ gián tiếp (complément d'objet indirect, COI).

Nếu phía sau đại từ, động từ là các nguyên âm thì các ngôi je, me, te, le, la phải chuyển thành j', m', t', l'.

Ví dụ. J'habite en Paris. (Tôi sống ở Paris).

Sự khác biệt giữa một số đại từ nhân xưng chủ ngữ

Giữa "tu" và "vous"
Vous ngoài là đại từ số nhiều thì nó cũng được dùng dưới dạng đại từ số ít (singulier), tức ta có thể xưng hô vous với nhiều người hoặc chỉ với một người đều đúng cả. Vậy nếu dùng vous để xưng hô với một người thì nó lại bị trùng chức năng (la fonction) với ngôi tu, như vậy sẽ dẫn đến dư thừa vốn từ cần thiết. Tuy nhiên, giữa vous và tu có sự khác biệt nên mới có thể dùng như vậy. Cụ thể là

 Tu được dùng để xưng hô với người thân, bạn bè và những người nhỏ tuổi hơn mình nhằm tạo không khí thân mật, nhẹ nhàng. (forme de famille)
 Vous được sử dụng để xưng hô với người lạ, người lớn tuổi, các văn bản hành chính - công vụ nhằm xây dựng nên văn phong lịch sự, trang trọng. (forme de politesse).

Nhắc đến vous, ta sẽ phải nhắc đến monsieur, madame và mademoiselle. Monsieur (có thể viết tắt là M.) + tên: dùng để gọi lên một người nam giới một cách kính trọng. Ví dụ: Monsieur Rousseau (M. Rousseau) - nghĩa là Ngài/ Quý ông Rousseau. (Tương đương với Mr. Rousseau trong tiếng Anh). Do monsieur là danh từ ghép hình thành giữa tính từ sở hữu mon và danh từ sieur, do đó khi ở dạng số nhiều phải biến đổi cả danh từ và tính từ (tức sieur thành sieurs và mon thành mes, xem lại Mục. Tổng quan và sự tương hợp). và khi hợp lại sẽ trở thành messieurs (Các quý ông).

Madame (viết tắt Mme.) được dùng để xưng hô với người phụ nữ lớn tuổi hoặc người phụ nữ đã có gia đình (bất kể người đó nhỏ hay lớn tuổi) ví dụ như Madame Anne (Mme. Anne): quý bà Anne. Tương tự như cách giải thích ở trên, madame khi chuyển sang số nhiều sẽ trở thành là mesdames (quý bà). Khi nhắc đến cụm từ "Thưa quý vị" tiếng Pháp sẽ là "Mesdames et Messieurs".

Còn mademoiselle (viết tắt là Mlle.) được dùng để xưng hô với người phụ nữ trẻ tuổi hoặc chưa có chồng, ví dụ Mlle. Constance. (Quý cô Constance). Dạng số nhiều sẽ là mademoiselles hoặc mesdemoiselles. Lưu ý, khi gặp người phụ nữ Pháp bất kì nên xưng hô bằng madame mặc dù có trẻ tuổi tới đâu (nếu cần thiết họ sẽ tự sửa cho bạn), còn không thì vẫn phải dùng madame. Tương tự, trong văn bản hành chính - công vụ bắt buộc phải dùng madame chứ không dùng mademoiselle. Trong văn nói, madame cũng được sử dụng để nói đến người phụ nữ chưa chồng với mục đích kính trọng và lịch sự (courtoisie).

Giữa il/elle
Il/Elle ngoài chỉ người, nó còn được dùng để chỉ đồ vật với quy tắc là il sẽ thay thế cho danh từ giống đực (n.m) còn elle sẽ thay thế cho danh từ giống cái.

Ví dụ. La poupée est rose. (Búp bê màu hồng), poupée là giống cái nên có thể thay thế bằng elle, câu tương đương sẽ là Elle est rose.

Tương tự, Le ciel est bleu. = Il est bleu.

Giữa ils/elles
Ngoài chỉ người ils, elles cũng được dùng để chỉ đồ vật. Bên cạnh đó, trong trường hợp chỉ người:

 Nếu trong đám người chỉ toàn là phụ nữ thì mới dùng elles.
 Còn trong đám người phụ nữ mà chỉ cần có một người nam giới trong đám người đó thì phải dùng ils.

Quy tắc trật tự thành phần câu.

Quy tắc 1. Đại từ bổ ngữ phải đứng trước động từ mặc dù bổ ngữ đứng sau động từ
Phần này khá khó hiểu nhưng một khi đã quen thì sẽ dễ dàng hiểu. Lưu ý phân biệt đại từ bổ ngữ và bổ ngữ ví dụ xét câu: Maryse a chanté la chanson « Donna Donna ». La chanson « Donna Donna » trong câu này là bổ ngữ và có thể được thay thế bằng đại từ bổ ngữ là la.

1. Trong một câu nếu chỉ xuất hiện hoặc COD hoặc COI, trong trường hợp các bổ ngữ được thay thế bởi đại từ thì đại từ bổ ngữ phải đứng đằng trước động từ, lúc này câu văn sẽ trở thành Sujet + COD/COI + verbe:

Ví dụ. xét câu bình thường Je pense à Jacques (Tôi nghĩ về Jacques.) do "à Jacques" bổ ngữ cho động từ nên danh từ riêng "Jacques" là bổ ngữ, mặt khác, do đứng phía sau giới từ (cụ thể là à) nên "Jacques" trong trường hợp này là COI vậy "à Jacques" sẽ được thay thế bằng đại từ "lui". Theo nguyên tắc, đại từ sẽ đảo lên phía trước động từ nên câu mới sẽ trở thành Je lui pense. (Tôi nghĩ về anh ấy.)

2. Trong một câu nếu có cả COD và COI, thì trật tự câu sẽ là Sujet + COI + COD + Verbe.

Ví dụ. Maryse donne des marguerites à toi. (Maryse tặng bạn những bông cúc.). Câu này hơi sai ngữ pháp (ở chỗ trong câu nếu "à toi" thì phải chuyển ngay thành "te" và đặt phía trước động từ nhưng tạm thời chấp nhận là đúng để phân tích câu). Cụm danh từ "des marguerites" và "à toi" đều là những bổ ngữ cho động từ, tuy nhiên do "des marguerites" đứng liền, trực tiếp phía sau động từ không cần bất cứ giới từ nào nên nó là COD và được thay thế bằng "les", còn "à toi" do "toi" đứng phía sau "à" nên "à toi" là COI, thay thế bằng "te". Theo nguyên tắc trên, ta sẽ được Maryse te les donne. (Maryse tặng nó cho bạn.)

3. Lưu ý, ngoại lệ là nếu COI là lui hoặc leur thì trật tự câu sẽ là Sujet + COD + lui/leur + Verbe.

Ví dụ. Joanne parlera anglais aux étrangers. (Joanne sẽ nói tiếng Anh với người nước ngoài). Lưu ý aux chính là sự kết hợp giữa giới từ "à" và "les" ("à les" phải chuyển thành "aux", còn "à le" phải chuyển thành "au"). Tương tự "anglais" là COD, thay thế bằng "le" còn "étrangers" là COI, thay thế bằng "leurs". Đáng lẽ ra theo quy tắc 2, thì câu mới sẽ là Joane leur le parlera. Nhưng trường hợp này là trường hợp đặc biệt nên phải theo nguyên tắc 3, do đó câu mới sẽ là Joanne le leur parlera.

4. Cần phân biệt vị trí đặt đại từ bổ ngữ sao cho đúng, thường thì sẽ phải đặt trước động từ mà nó bổ nghĩa.

Ví dụ. Tu parles Italien. = Tu le parles. (Bạn nói tiếng Ý = Bạn nói tiếng đó, rõ ràng Italien bổ nghĩa cho động từ parles nên đại từ thay thế cho Italien phải đặt phía trước động từ parles.)

Bây giờ mở rộng câu ra,

Ví dụ. Je veux parler Italien. (Tôi muốn nói tiếng Ý, lưu ý tất cả động từ phía sau vouloir, pouvoir, devoir... phải giữ nguyên mẫu). Trong câu này có tới hai động từ liền kề nhau là veux và parler vậy thì đại từ thay thế bổ ngữ Italien là "le" sẽ đặt ở đâu, mặt khác nguyên tắc là đại từ bổ ngữ chỉ đặt phía trước động từ mà nó bổ ngữ? Bây giờ phân tích rõ ràng câu đó: Je veux parler Italien (Tôi muốn nói tiếng Ý.), loại bỏ parler khỏi câu này, ta sẽ được "Je veux Italien." (Tôi muốn tiếng Ý.), tuy đúng ngữ pháp nhưng nghĩa sẽ rất kỳ lạ, bất hợp lí và không logic, nhưng nếu loại veux ra khỏi câu, ta được "Je parle Italien." (Tôi nói tiếng Ý), nghĩa câu này bình thường và khá logic. Do đó, nếu loại bỏ parler, câu văn sẽ tối nghĩa, do đó Italien bổ nghĩa cho parler. Vậy nếu thay Italien bằng đại từ "le", câu văn mới phải là Je veux le parler.

Quay trở lại ví dụ trên, nếu phân tích kĩ càng thì có vẻ như nguyên cụm "parler Italien" là bổ ngữ cho động từ veux vì nếu đặt câu hỏi: "Tu veux quoi?" (Bạn muốn gì?) Thì câu trả lời hợp lí là Je veux parler Italien. (Tôi muốn nói tiếng Ý). Do đó đại từ thay thế Italien đặt phía trước parler là hợp lí (chỉ biến đổi trong cụm từ mà không biến đổi nghĩa cả câu.)

5. Trong câu phủ định, đại từ bổ ngữ phải luôn đi kèm với động từ và có thể xem như đại từ và bổ ngữ là một cặp không tách rời. Do đó, cấu trúc câu phủ định sẽ là Sujet + ne/n' + COD/COI + verbe + pas/ jamais....

Ví dụ. Vous jouez aux échecs. = Vous les jouez, (Bạn chơi cờ) khi chuyển sang câu phủ định sẽ là Vous ne les jouez pas.

Do ne... pas chỉ cài vào động từ chính nên ví dụ ở trường hợp 5, khi chuyển sang phủ định sẽ là Je ne veux pas le parler. (veux là động từ chính, còn "le parler" có thể xem như một bổ ngữ complément d'objet).

Quy tắc 2. Tính từ thường đứng sau danh từ mà nó bổ ngữ

Ví dụ. Une situation sérieuse, un après-midi silencieux, des paysages pittoresques...

Đa số tính từ thường đứng sau danh từ đó: tính từ dài (ví dụ như miraculeux, sympathique, nécessaire...), quá khứ phân từ (như specialisé, charmé, séduisé... QKPT luôn đứng sau danh từ), tính từ chỉ màu sắc (blanc, bleu, noir...) hay tính từ chỉ quốc tịch (vietnamien, américain, anglais, japonais...)...

Tuy nhiên cũng có một số tính từ luôn đứng trước danh từ đó là vieil/vieux/vieille, jeune, beau/bel/belle, nouvel/nouveau/nouvelle, grand, petit, faux/fausse, gros, énorme, ancien, bon, joli, mauvais, fou/folle, même, doux, longue, fort...

Một số tính từ thay đổi vị trí có thể dẫn đến thay đổi về nghĩa như un grand homme (người đàn ông nổi tiếng)/ un homme grand (người đàn ông to lớn)...

Đại từ nhấn mạnh (Les pronoms toniques)
Dưới đây là các đại từ nhấn mạnh trong tiếng Pháp

Đại từ nhấn mạnh, như đúng tên gọi của nó, được dùng để nhấn mạnh thành phần câu nào đó như chủ ngữ, bổ ngữ... Do đó, đại từ nhấn mạnh không bao giờ làm chủ ngữ.

Ví dụ.

Eux, Jacques et Pierre font énergétiquement. (Họ, Jacques và Pierre làm việc rất hăng hái). Trong câu này, đại từ "eux" dùng để nhấn mạnh cho chủ ngữ Jacques et Pierre (ngôi ils).

Toi, je t'aime beaucoup comme les étoles lumineuses dans le ciel. (Anh, em yêu anh nhiều như những vì sao sáng trên bầu trời.). Trong câu này, đại từ "toi" được dùng để nhấn mạnh cho bổ ngữ te.

Đại từ nhấn mạnh được sử dụng phía sau giới từ, liên từ như avec, et, de, à...

Ví dụ. Je suis tombée amoureux de toi. (Em yêu anh)

Đại từ on/en/y

Đại từ on
Đại từ on được sử dụng dành cho người và tương đương với các ngôi, từ ngữ sau:

 Ngôi nous: On vient des États-Unis. (Chúng tôi đến từ Hoa Kỳ.)
 Đại từ phiếm chỉ "Quelqu'un": On était fait irruption dans nos maison avant que nous soyons rentrés chez nous. (Ai đó đã đột nhập nhà chúng tôi trước khi tôi trở về nhà.)
 Đại từ phiếm chỉ "Tout le monde" (mọi người) hay "N'importe qui" (bất cứ ai): On oublie vite. (Người ta mau quên).
 Thỉnh thoảng, nó còn thay thế ngôi tu hoặc ngôi vous: Alors, on est contente, on a réussi? (Em đã chiến thắng và em rất hài lòng chứ?)

Đại từ en/y
Đại từ "en" được sử dụng:

 Như bổ ngữ trực tiếp, thay thế một danh từ có mạo từ des, un hoặc du đứng trước như Adèle a vu des tziganes. = Adèle en a vus.

Đại từ sở hữu (Les pronoms possessifs)
Dưới đây là bảng các đại từ sở hữu trong tiếng Pháp.

Đại từ sở hữu dùng để thay thế cho một cụm adj. possessif + nom, nhằm tránh lặp từ trong câu hoặc đoạn văn. Ví dụ, "ma maison" được thay thế bằng đại từ sở hữu là "la mienne", hoặc "ses oncles" có thể thay thế bằng "les siens".

Ví dụ. "C'est votre voiture?" - "Non, ce n'est pas la mienne." Trong ví dụ này, "voiture" được thay thế bởi "la mienne".

Đại từ chỉ định (Les pronoms démonstratifs)

Đại từ phiếm

Đại từ nghi vấn

Động từ (le verbe)
Đông từ (le verbe) là những từ dùng để miêu tả hành động, trạng thái của sự vật, sự việc như chanter (hát), promouvoir (quảng bá), pleuvoir (mưa)... Tiếng Pháp có tới hai trợ động từ (auxiliaire) chính là être (thì, là, ở) và avoir (có) được sử dụng trong các thì kép và câu bị động. Động từ trong tiếng Pháp được cấu tạo gồm: Radical - terminaison (Thân từ - Hậu tố). Thân từ mang ý nghĩa của động từ còn phần hậu tố chỉ ngôi, thì, thể và lối (cách). Ví dụ: Je mangeais du chocolat. (Tôi đã ăn sôcôla). Radical mange mang ý nghĩa là ăn còn hậu tố -ais để chì thì L'imparfait (Quá khứ chưa hoàn thành), ngôi thứ nhất số ít (Je), thức trần thuật (L'indicatif).Dựa vào hậu tố, chúng được chia thành được chia làm 3 nhóm (3 groupes):

 Nhóm 1 (1er groupe): những động từ có đuôi -er như aimer (yêu), manger (ăn), chanter (hát), regarder (nhìn)... ngoại trừ động từ aller
 Nhóm 2 (2ème groupe): những động từ có đuôi -ir như finir (kết thúc), réussir (thành công), haïr (căm thù)...
 Nhóm 3 (3ème groupe): những động từ còn lại và trợ động từ (être, avoir), được xem là bất quy tắc (irrégulaire) như aller (đi), venir, faire (làm)... Trong nhóm này, người ta thường chia thành 3 nhóm nhỏ nữa (modèle) là kết thúc bằng -ir (ngoài nhóm 2), -oir (exemple: savoir, voir...) và -re (như attendre, prendre, mettre...)/

Động từ trong tiếng Pháp được chia theo thì (temp), thể (aspect) và thức (mode). Có 3 thì cơ bản trong tiếng Pháp là thì quá khứ (passés temps), thì hiện tại (présent temps) và thì tương lai (futurs temps) và có 7 thức tất cả: tjhức trần thuật (indicatif), thức chủ quan/ lối liên tiếp (subjonctif), thức mệnh lệnh (impératif), thức điều kiện (conditionnel), thức vô định (infinitif), phân từ (participe) và động danh từ (gérondif). Bảng dưới đây trình cách sử dụng của một số thức.

Hạn định từ (Déterminants)
Hạn định từ (Déterminants) là những từ ngữ pháp có chức năng xác định cho danh từ mà chúng bổ ngữ (như xác định số lượng, vị trí, sở hữu...). Hạn định từ luôn đứng trước danh từ.

Mạo từ (Article)
Mạo từ (Article) luôn xuất hiện và bổ trợ cho danh từ mà chúng bổ ngữ. Mạo từ không phải là một loại từ riêng biệt, có thể xem nó như một bộ phận của tính từ dùng để bổ nghĩa cho danh từ (như ở Tiếng Việt là: cái, con, chiếc... Ở Tiếng Anh là: a, an, the). Có ba dạng mạo từ đó là:

• mạo từ xác định (article défini)

• mạo từ không xác định (article indéfini)

• mạo từ bộ phận (article partitif).

Nếu như danh từ số ít bắt đầu bằng nguyên âm hay âm "h" câm thì mạo từ xác định phải chuyển về l' (kể cả giống đực hay giống cái). Ví dụ như l'hôpital, l'histoire...

Tính từ chỉ định (Adjectifs démonstratifs)
Tính từ chỉ định được sử dụng để trỏ vào sự vật sự việc.

Ta dùng cet với danh từ giống đực số ít bắt đầu bằng nguyên âm hoặc âm "h" câm.

Ví dụ. Ce soir, cet événement, cette ambition, ces valeurs...

Ví dụ. Cette costumière-ci (cái tủ quần áo này), cette pendule-là (cái đồng hồ kia)...

Liên từ (la conjonction)

Trạng từ (Adverbe)
Trạng từ (Adverbe) là những từ được thêm vào động từ, tính từ nhằm bổ sung thêm nghĩa cho động từ, tính từ hoặc trạng từ khác. Không giống như tính từ, trạng từ không phải biến đổi theo nguyên tắc tương hợp (d'accord). Trạng từ luôn đứng sau động từ (nếu bổ nghĩa cho động từ), đứng trước tính từ nếu bổ nghĩa cho tính từ và đứng đầu câu nếu bổ nghĩa cho cả một câu.

Ví dụ. Le vieil homme entre lentement dans cette chambre. (Cụ già bước vào căn phòng này chậm chạp). Lentement bổ nghĩa cho động từ "entrer" nên đứng sau động từ entre.

Des fleurs sont très belles. (Những bông hoa rất đẹp). Très bổ ngữ cho tính từ belles, do đó nó đứng trước tính từ bel.

Tham khảo

Pháp


title: Chaetodon speculum

text:
Chaetodon speculum là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Tetrachaetodon) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1831.

Từ nguyên
Danh từ định danh speculum trong tiếng Hy Lạp cổ đại mang nghĩa là "cái gương", một cái tên do Kuhl & van Hasselt đặt cho loài cá này nhưng không rõ hàm ý là gì.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ bờ tây đảo Sumatra (Indonesia) và đảo Giáng Sinh (Úc), C. speculum được phân bố trải dài về phía đông đến Fiji và Tonga, xa về phía nam đến hai bờ tây-đông Úc (gồm cả đảo Lord Howe), ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản (gồm cả quần đảo Ogasawara). Phạm vi phía bắc của C. speculum đã mở rộng đến phía đông nam Hàn Quốc, khi một cá thể chưa lớn của loài này được thu thập ngoài khơi thành phố Pohang.

Ở Việt Nam, C. speculum được ghi nhận tại hòn Mê (Thanh Hóa); cồn Cỏ (Quảng Trị); cù lao Chàm (Quảng Nam), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) và quần đảo Hoàng Sa; Phú Yên; vịnh Vân Phong và vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); Ninh Thuận; cù lao Câu và một số đảo đá ngoài khơi Bình Thuận; cũng như tại Côn Đảo và quần đảo Trường Sa.

C. speculum sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên rạn viền bờ hay trong đầm phá, độ sâu đến ít nhất là 30 m.

Mô tả

C. speculum có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 18 cm. Loài này có màu vàng tổng thể với một vệt đen hình bầu dục rất lớn ngay giữa thân trên. Vây ngực trong suốt, các vây còn lại có màu vàng, riêng vây đuôi có rìa sau trong suốt. Đầu có một sọc đen từ gáy băng dọc qua mắt.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 17–18; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 15–16; Số tia vây ở vây ngực: 13–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 37–42.

Phân loại học
C. speculum dễ dàng nhận ra bởi đốm đen lớn đặc trưng và màu vàng bao phủ toàn thân. Chaetodon zanzibarensis, một loài chị em giống hệt với C. speculum về kiểu hình nhưng kích thước đốm đen lại nhỏ hơn đáng kể và được phân bố ở Tây Ấn Độ Dương. Cả hai hợp thành nhóm chị em với Chaetodon bennetti (có viền xanh bao quanh đốm đen và hai sọc xanh tương tự trên thân), Chaetodon plebeius và Chaetodon andamanensis (hai loài sau có các sọc ngang trên thân).

Sinh thái học
C. speculum là loài ăn tạp, thức ăn của chúng bao gồm một số loài thủy sinh không xương sống và có cả san hô (nhưng không quá phụ thuộc vào nguồn thức ăn này). C. speculum nhìn chung ưa ăn san hô cứng (như Acropora và Montipora, nhưng lại không thích Pocillopora) và có xu hướng tránh xa san hô mềm.

C. speculum thường kết đôi với nhau, nhưng cũng có thể sống đơn độc.

Thương mại
C. speculum ít được xuất khẩu trong ngành thương mại cá cảnh.

Tham khảo

S
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Nhật Bản
Cá Đài Loan
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Papua New Guinea
Cá Palau
Cá Fiji
Cá Tonga
Động vật đảo Giáng Sinh
Động vật được mô tả năm 1831


title: Chaetodon unimaculatus

text:
Chaetodon unimaculatus là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Lepidochaetodon) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1787.

Từ nguyên
Từ định danh unimaculatus được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: tiền tố uni ("một") và maculatus ("có đốm"), hàm ý đề cập đến đốm đen lớn ở thân trên của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (Úc), phạm vi của C. unimaculatus trải dài về phía đông đến quần đảo Hawaii (Hoa Kỳ), đảo Ducie (quần đảo Pitcairn) và cả đảo Phục Sinh (Chile), ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, xa về phía nam đến Úc (gồm cả đảo Lord Howe) và Rapa Iti (Polynésie thuộc Pháp) nhiều cá thể lang thang cũng được bắt gặp ở quần đảo Galápagos.

Ở Việt Nam, C. unimaculatus được ghi nhận tại cù lao Chàm (Quảng Nam) và quần đảo Hoàng Sa; Phú Yên; vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); và Ninh Thuận.

C. unimaculatus sống tập trung trên các rạn viền bờ và đầm phá, độ sâu đến ít nhất là 60 m.

Mô tả
C. unimaculatus có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 20 cm. Loài này có màu trắng với một đốm đen lớn nổi bật ở thân trên, chuyển dần sang màu vàng ở lưng. Đầu có một sọc đen từ gáy băng dọc qua mắt. Thân trước có các vệt sọc vàng. Vây lưng và vây hậu môn có màu vàng với rìa đen ở sát rìa sau (viền trắng mỏng ở ngay rìa). Cuống đuôi có vạch đen bao quanh; vây đuôi trong suốt (trắng hơn ở gốc). Vây bụng màu vàng. Vây ngực trong suốt.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 21–23; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 18–20; Số tia vây ở vây ngực: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 38–47.

Sinh thái học

C. unimaculatus là loài ăn tạp, thức ăn chủ yếu của chúng là san hô, bao gồm san hô cứng (như Acropora và Montipora) và san hô mềm (Sarcophyton và Sinularia), tuy nhiên chúng cũng có thể ăn cả giun nhiều tơ, động vật phù du và tảo.

C. unimaculatus có thể sống thành đôi, đặc biệt là vào thời điểm sinh sản, hoặc hợp thành một đàn nhỏ.

Lai tạp
Những cá thể mang kiểu màu trung gian giữa C. unimaculatus với Chaetodon kleinii, một loài chị em cùng phân chi Lepidochaetodon, đã được bắt gặp trong tự nhiên.

Thương mại
C. unimaculatus là một loài thường được xuất khẩu trong ngành thương mại cá cảnh.

Tham khảo

U
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Ấn Độ
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Nhật Bản
Cá Đài Loan
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Hawaii
Cá Chile
Động vật được mô tả năm 1797


title: Lockheed Model 9 Orion

text:
Lockheed Model 9 Orion là một loại máy bay chở khách một động cơ, chế tạo vào năm 1931 cho các hãng hàng không thương mại. Nó là máy bay chở khách đầu tiên có kiểu ba càng đáp và nhanh hơn bất kỳ máy bay quân sự nào vào thời điểm đó. Do Richard A. Von Hake thiết kế, nó là mẫu thiết kế một tầng cánh bằng gỗ cuối cùng do hãng Lockheed Aircraft Corporation chế tạo.

Biến thể
Orion 9
Orion 9A Special
Orion 9B
Orion 9C
Orion 9D
Orion 9E
Orion 9F
Orion 9F-1
UC-85
Orion-Explorer

Quốc gia sử dụng

Swissair
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha từ LAPE

American Airways
 Air Express
 Bowen Air Lines
Northwest Airways
Transcontinental and Western Air
Không quân Lục quân Hoa Kỳ
Varney Speed Lines
 Wyoming Air Service

Tính năng kỹ chiến thuật (Orion 9D)

Xem thêm

Tham khảo

 Francillon, René J, Lockheed Aircraft since 1913. Naval Institute Press: Annapolis, 1987.
 Eden, Paul and Moeng, Soph, eds. The Complete Encyclopedia of World Aircraft. London: Amber Books Ltd., 2002. ISBN 0-7607-3432-1.

Liên kết ngoài
 Lockheed Orion on Swissair flights

Orion
Máy bay chở khách Hoa Kỳ 1920–1929
Máy bay thư tín Hoa Kỳ 1920–1929
Máy bay thông dụng dân sự Hoa Kỳ 1920–1929
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1920
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay thư tín
Máy bay thông dụng
Máy bay vận tải
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Lockheed Model 10 Electra

text:
Lockheed Model 10 Electra là một loại máy bay chở khách một tầng cánh, làm hoàn toàn bằng kim loại, được hãng Lockheed Aircraft Corporation phát triển trong thập niên 1930, nhằm cạnh tranh với Boeing 247 và Douglas DC-2. Mẫu máy bay này trở nên nổi tiếng nhờ việc Amelia Earhart đã dùng nó thực hiện chuyến bay vòng quanh thế giới xấu số vào năm 1937.

Biến thể

Electra 10-A
Electra 10-B
Electra 10-C
Electra 10-D
Electra 10-E
XC-35
Lockheed KXL1

Quốc gia sử dụng

Dân sự

Ansett Airways
Guinea Airways, an Australian airline serving New Guinea.
MacRobertson-Miller Aviation
Marshall Airways
Qantas Empire Airways

Aeronorte
Cruzeiro do Sul
Panair do Brasil
VARIG

Canadian Airways
Trans-Canada Air Lines

LAN Chile

Compañia Cubana de Aviación

Compañía Mexicana de Aviación

KLM West Indies Section

Union Airways of New Zealand
National Airways Corporation

LOT Polish Airlines operated ten aircraft between 1936 and 1939.

LARES

British Airways Ltd.

Braniff Airways
Chicago and Southern Air Lines
Continental Air Lines
Delta Air Lines
Eastern Air Lines
Mid-Continent Airlines
National Airlines
Northeast Airlines
Northwest Airlines
Pacific Alaska Airways
Wisconsin Central Airlines

Línea Aeropostal Venezolana

Aeroput

Quân sự

Không quân Argentina

Không quân Brazil

Không quân Hoàng gia Canada

Không quân Honduras
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Tây Ban Nha

Không quân Hoàng gia

Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ/Không quân Lục quân Hoa Kỳ
Hải quân Hoa Kỳ
Bảo vệ Bờ biển Hoa Kỳ

Không quân Venezuela
 Nhật Bản
Không quân Đế quốc Nhật Bản (copy)

Tính năng kỹ chiến thuật (Electra 10A)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Francillon, René J. Lockheed Aircraft since 1913. Annapolis, Maryland, USA: Naval Institute Press, 1987. ISBN 0-85177-835-6.
 Garrison, Peter. "Head Skunk". Air & Space Magazine, March 2010.
 Gunston, Bill. Lockheed Aircraft: The History of Lockheed Martin (Aircraft Cutaways). Oxford, UK: Osprey, 1998. ISBN 978-1-85532-775-7.
 Winchester, Jim, ed. "Lockheed 10 Electra". Civil Aircraft (The Aviation Factfile). London: Grange Books plc, 2004. ISBN 1-84013-642-1.

Liên kết ngoài

 XC-35 in the collection of the National Air and Space Museum
 XC-35 from Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ
 Lockheed Electra 10A Restoration
 "Luxurious Air Yacht Is a Home with Wings" Popular Mechanics, January 1936 Electra converted for business travel.

Electra
Máy bay chở khách Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Máy bay dân sự
Máy bay vận tải
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới


title: Lockheed Model 12 Electra Junior

text:
Lockheed Model 12 Electra Junior, hay thông dụng hơn là Lockheed 12 hoặc L-12, là một loại máy bay vận tải hai động cơ, làm hoàn toàn bằng kim loại, được chế tạo vào cuối thập niên 1930 cho các công ty hàng không nhỏ, các công ty tư nhân và cá nhân.

Biến thể

Dân sự
Model 12A
Model 12B
Model 12-25

Quân sự

C-40
C-40A
C-40B
C-40D
JO-1
JO-2
XJO-3
R3O-2
Model 212
Model 12-26

Quốc gia sử dụng

Dân sự
 Aeronorte
 Aerovias Brasil
 Associated Airlines (Australia)
 British West Indian Airways Ltd.
 British Airways Ltd.
 Continental Air Lines
 Mercer Airlines (Burbank, CA)
 Cruzeiro do Sul
 National Advisory Committee for Aeronautics (NACA)
 Panair do Brasil
 Canadian Department of Transport
 Brazilian Ministry of Aeronautics
 Santa Maria Airlines

Quân sự

 Lục quân Argentina

 Không quân Hoàng gia Canada

 Không quân Indonesia

 Không quân Hoàng gia Hà Lan

 Không quân Lục quân Đông Ấn Hoàng gia Hà Lan

 Không quân Nam Phi

 Không quân Hoàng gia

 Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ/Không quân Lục quân Hoa Kỳ
 Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ
 Hải quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (Model 12A)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Blankenburg, Kent. "Lockheed's Baby Electra". Flight Journal, April 2000.
 Bowers, Peter. "History of the Lockheed 12A." Flight Journal, April 2000.
 Davisson, Budd. "Lockheed 12A: Flying The Electra's Kid". airbum.com, 1989.
 Francillon, René J. Lockheed Aircraft Since 1913. London: Putnam, 1982. ISBN 978-0-370-30329-1.
 "Inspection Handbook Part 4, pp. 31–32."  Federal Aviation Administration.
 O'Leary, Michael. "Junior Bomber." Air Classics, December 2001.
 O'Leary, Michael. "Shining Stars (Part Two)." Air Classics, December 2001 Another detailed history of the Lockheed 12. (Note: The online article has combined it with the subarticle: "Junior Bomber".)
 "A Smaller Lockheed 'Twin'." Flight, Volume XXIX, Issue 1415, ngày 6 tháng 2 năm 1936, p. 148. Brief announcement and description of the Lockheed 12, published before the type's first flight.
 "Type Certificate Data Sheet TC 616."  Federal Aviation Administration.

Liên kết ngoài

 Lockheed 12-A (also: C-40, JO)
 Lockheed JO Electra Junior, R2O Electra, R3O Electra and Electra Junior

Electra Junior
Máy bay thông dụng dân sự Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Máy bay chở khách Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay dân sự
Máy bay vận tải
Máy bay thông dụng
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới


title: Miles Falcon

text:
Miles M.3 Falcon là một loại máy bay thông dụng của Anh trong thập niên 1930, do hãng Miles Aircraft Limited thiết kế chế tạo.

Biến thể
M.3
M.3A Falcon Major
M.3B Falcon Six
M.3C Falcon Six
M.3D
M.3E
M.3F

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia Australia

Không quân Nam Phi

Không quân Hoàng gia Thụy Điển

Viện nghiên cứu khoa học không quân
Không quân Hoàng gia
Hải quân Hoàng gia
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (M.3A)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Amos, Peter Miles Aircraft - The Early Years - The Story of F G Miles and his Aeroplanes, 1925-1939. Tonbridge, Kent: Air-Britain (Historians) Ltd, 2009. ISBN 978-0-85130-410-6.
Brown, Don Lambert. Miles Aircraft Since 1925. London: Putnam & Company Ltd., 1970. ISBN 0-370-00127-3.
Cooper, Peter. Farnborough:100 years of British aviation. Hinkley: Midland 2006. ISBN 1-85780-239-X
 Jackson, A.J. British Civil Aircraft since 1919, Volume 3. London: Putnam & Company Ltd., 1988. ISBN 0-85177-818-6.
 Mondey, David. The Hamlyn Concise guide to British Aircraft of World War II. London: Chancellor press, 2002. ISBN 1-85152-668-4.
 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985) Orbis Publishing

Máy bay thể thao Anh 1930–1939
Falcon
Máy bay quân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Miles Merlin

text:
Miles M.4A Merlin  là một loại máy bay thông dụng của Anh trong thập niên 1930, do hãng Miles Aircraft Limited thiết kế chế tạo.

Quốc gia sử dụng

Victoria and Interstate Airways
Không quân Hoàng gia Australia

Tata Air Lines

Birkett Air Services

Tính năng kỹ chiến thuật (M.4A)

Xem thêm
 Danh sách máy bay của RAAF

Ghi chú

Bibliography
 Amos, Peter. and Brown, Don Lambert. Miles Aircraft Since 1925, Volume 1. Putnam, 2000. ISBN 0-85177-787-2.
 Brown, Don Lambert. Miles Aircraft Since 1925. Putnam, 1970. ISBN 0-370-00127-3.
 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985). Orbis Publishing.
 Jackson, A.J. British Civil Aircraft since 1919. Putnam, 1974. ISBN 0-370-10014-X.
 Jackson, A.J. British Civil Aircraft since 1919, Volume 3. Putnam, 1988. ISBN 0-85177-818-6.
 Lukins, A.H. and Russell, D.A. The book of Miles aircraft. Harborough 1945.

Máy bay chở khách Anh 1930–1939
Merlin
Máy bay thông dụng
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Miles Mentor

text:
Miles M.16 Mentor là một loại máy bay thông dụng của Anh trong thập niên 1930, nó được dùng làm máy bay liên lạc và huấn luyện. Do hãng Miles Aircraft Limited thiết kế chế tạo.

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Mentor)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Amos, Peter. and Brown, Don Lambert. Miles Aircraft Since 1925, Volume 1. London: Putnam Aeronautical, 2000. ISBN 0-85177-787-2.
 Brown, Don Lambert. Miles Aircraft Since 1925. London: Putnam & Company Ltd., 1970. ISBN 0-370-00127-3.
 Halley, J.J. Royal Air Force Aircraft L1000-N9999. Air-Britain (Historians) Ltd. 1993. ISBN 0-85130-208-4.
 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985). Orbis Publishing.
 Jackson, A.J. British Civil Aircraft since 1919. London: Putnam, 1974. ISBN 0-370-10014-X.
 Swanborough, Gordon. British Aircraft at War, 1939-1945. East Sussex, UK: HPC Publishing, 1997. ISBN 0-9531421-0-8.

Liên kết ngoài
 Miles M.16 Mentor

Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Mentor
Máy bay quân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Miles Messenger

text:
Miles M.38 Messenger là một loại máy bay tư nhân và liên lạc 4 chỗ của Anh, do hãng Miles Aircraft chế tạo.

Biến thể
Messenger 1
Messenger 2A
Messenger 2B
Messenger 2C
Messenger 3
Messenger 4
Messenger 4A
Messenger 4B
Messenger 5
M.38A Mariner
Handley Page HP.93

Quốc gia sử dụng

 Không quân Hoàng gia
 Boston Air Transport
 Patrick-Duval Aviation
 Tyne Taxis Ltd
 Ulster Aviation

Specification (Messenger 2A)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Amos, Peter. and Brown, Don Lambert. Miles Aircraft Since 1925, Volume 1. London: Putnam Aeronautical, 2000. ISBN 0-85177-787-2.
 Brown, Don Lambert. Miles Aircraft Since 1925. London: Putnam & Company Ltd., 1970. ISBN 0-370-00127-3.
 Jackson, A.J. British Civil Aircraft since 1919. London: Putnam & Company Ltd., 1974. ISBN 0-370-10014-X.
 Mondey, David. The Hamlyn Concise guide to British Aircraft of World War II. London: Chancellor press, 2002. ISBN 1-85152-668-4.
 Simpson, Rod, General Aviation Handbook. Midland Publishing. 2005. ISBN 1-85780-222-5

Máy bay Miles
Máy bay thông dụng dân sự Anh 1940–1949
Máy bay thông dụng quân sự Anh 1940–1949
Máy bay quân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Miles Whitney Straight

text:
Miles M.11 Whitney Straight là một loại máy bay thông dụng 2 chỗ của Anh trong thập niên 1930.

Quốc gia sử dụng

Mount Cook Airline
Không quân Hoàng gia New Zealand

Không quân Hoàng gia
Hải quân Hoàng gia
Không quân Hải quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (M.11A)

Xem thêm

Ghi chú

Tài liệu
 Brown, Don Lambert. Miles Aircraft Since 1925. Putnam, 1970. ISBN 0-370-00127-3.
 Jackson, A.J. British Civil Aircraft 1919–1972: Volume III. Putnam, 1988. ISBN 0-85177-818-6.
 Mondey, David. The Hamlyn Concise Guide to British Aircraft of World War II. Chancellor Press, 2002. ISBN 1-85152-668-4.

Máy bay thông dụng dân sự Anh 1930–1939
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Whitney Straight
Máy bay quân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Mitsubishi K3M

text:
là một loại máy bay huấn luyện do hãng Mitsubishi chế tạo, nó được Hải quân Đế quốc Nhật sử dụng rộng rãi từ đầu tới cuối Chiến tranh thế giới II với nhiều nhiệm vụ như vận tải hạng nhẹ, liên lạc, thông dụng và cả làm máy bay ném bom hạng nhẹ. Quân đồng minh đặt tên mã cho loại máy bay này là Pine.

Biến thể
Mitsubishi K3M1
Mitsubishi K3M2 (Máy bay huấn luyện kíp lái Hải quân Nhật Bản Kiểu 90)
Mitsubishi K3M3 (Máy bay huấn luyện kíp lái Hải quân Nhật Bản Kiểu 90)
 Mitsubishi K3M3-L
Ki-7
Mitsubishi MS-1

Quốc gia sử dụng

Quân sự

 Không quân Hải quân Đế quốc Nhật Bản

Tính năng kỹ chiến thuật (K3M3)

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

Liên kết ngoài
Combined Fleet.com site

K03M, Mitsubishi
K03M, Mitsubishi
K03M
Máy bay chiến đấu
Máy bay thông dụng
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh trên
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Chaetodon lineolatus

text:
Chaetodon lineolatus là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Rabdophorus) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1831.

Từ nguyên
Tính từ định danh lineolatus trong tiếng Latinh có nghĩa là "có sọc dọc", hàm ý đề cập đến các đường sọc đen trên cơ thể của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
C. lineolatus được phân bố trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Từ Biển Đỏ dọc theo bờ biển Đông Phi, phạm vi của loài cá này trải dài về phía đông đến quần đảo Hawaii (Hoa Kỳ), quần đảo Marquises (Polynésie thuộc Pháp) và đảo Ducie (quần đảo Pitcairn), ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, xa về phía nam đến đảo Lord Howe (Úc) và quần đảo Gambier.

Ở Việt Nam, C. lineolatus được ghi nhận tại vịnh Hạ Long (Quảng Ninh); cồn Cỏ (Quảng Trị); cù lao Chàm (Quảng Nam), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) và quần đảo Hoàng Sa; Phú Yên; Ninh Thuận; vịnh Vân Phong và vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); cù lao Câu (Bình Thuận) và Côn Đảo.

C. lineolatus sinh sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong đầm phá, độ sâu có thể lên đến 171 m.

Mô tả

C. lineolatus có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 30 cm. Cơ thể có màu trắng với những đường sọc dọc mảnh, màu đen ở bên thân. Vùng thân sau ở góc trên cùng vây đuôi, vây lưng và vây hậu môn có màu vàng tươi. Vây ngực trong suốt. Một vệt đen dọc theo phần sau của lưng, kéo dài qua cuống đuôi đến gốc các tia vây hậu môn phía cuối. Đầu có một dải đen kéo dài qua mắt. Rìa sau vây đuôi có màu đen.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 24–27; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 20–22; Số tia vây ở vây ngực: 15–17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 26–33.

Sinh thái học
C. lineolatus là loài ăn tạp, chủ yếu là các loài thủy sinh không xương sống (như nghêu, giun biển Spirobranchus hay các loài thân mềm của bộ Zoantharia) và tảo. Tuy C. lineolatus cũng ăn cả san hô nhưng chúng không hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn thức ăn này.

C. lineolatus thường được nhìn thấy là sống theo cặp, nhưng cũng có thể sống đơn độc và có khi hợp thành đàn.

Phân loại học
C. lineolatus là loài chị em gần nhất với Chaetodon oxycephalus, và cả hai hợp thành nhóm chị em với Chaetodon ulietensis, Chaetodon falcula và Chaetodon semilarvatus dựa trên kết quả phân tích phát sinh chủng loại phân tử.

Ngoại trừ C. semilarvatus là có kiểu hình khác biệt hoàn toàn, C. ulietensis và C. falcula có thể dễ dàng phân biệt với hai loài chị em còn lại nhờ vào hai vệt xám đen ở thân trên. C. lineolatus và C. oxycephalus rất khó phân biệt nếu chỉ nhìn thoáng qua: dải đen băng qua mắt của C. oxycephalus bị đứt đoạn tạo thành một đốm đen riêng biệt ngay trên trán, còn dải đen của C. lineolatus liên tục và có một đốm xám giữa trán.

Lai tạp
Những cá thể mang kiểu màu trung gian giữa C. lineolatus với ba loài Chaetodon auriga, C. oxycephalus và C. semilarvatus đã được bắt gặp trong tự nhiên.

Thương mại
C. lineolatus là một loài thường được xuất khẩu trong ngành thương mại cá cảnh.

Tham khảo

L
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Ai Cập
Cá Kenya
Cá Somalia
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Ấn Độ
Cá Maldives
Cá Nhật Bản
Cá Việt Nam
Cá Philippines
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Động vật được mô tả năm 1831


title: Noorduyn Norseman

text:
Noorduyn Norseman là một loại máy bay bụi rậm một động cơ của Canada, được thiết kế để hoạt động tại các địa hình không bằng phẳng.

Quốc gia sử dụng

Dân sự

Aviación del Litoral Fluvial Argentino

Austin Airways

Bearskin Airlines
Buffalo Airways
Canadian Airways & Western Canada Airways
Canadian Pacific Airlines
Central Northern Airways
Imperial Oil
Ontario Provincial Air Service
Royal Canadian Mounted Police
Saskatchewan Air Ambulance
Saskatchewan Government Airways
Starratt Airways

Fjellfly
Norving
Widerøes Flyveselskap

Quân sự

 Không quân Hoàng gia Australia

 Không quân Hoàng gia Canada

 Cục giám sát hàng không

 Không quân Cuba

 Không quân Tiệp Khắc

 Không quân Honduras

 Không quân Israel

 Không quân Lục quân Đông Ấn Hoàng gia Hà Lan

 Không quân Hoàng gia Na Uy

Không quân Paraguay

 Không quân Thụy Điển

 Không quân Hoàng gia

 Không quân Lục quân Hoa Kỳ
 Không quân Hoa Kỳ
 Hải quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (Norseman Mark V)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Grant, Robert S. Noorduyn Norseman: Red Lake, Ontario, Canada, Norseman Capital of the World. Red Lake, Ontario: Norseman Floatplane Festival, 2007. (booklet)
 Mathisrud, Nils. Norwegian Wings #1: Noorduyn Norseman Mk. IV & Mk. VI. Oslo: FlyGloster Publishing, 2007. ISBN 978-82-92822-00-5.
 Milberry, Larry. Aviation in Canada. Toronto: McGraw-Hill Ryerson, 1979. ISBN 0-07-082778-8.
 Munson, Kenneth. Bombers, Patrol and Transport Aircraft 1939-1945. London: Blandford Press, 1969. ISBN 0-7537-0919-8.

Liên kết ngoài

Official Noorduyn Norseman web site(dead link)
Unofficial Noorduyn Norseman web site
Individual histories of every Norseman built

Norseman
Máy bay thông dụng dân sự Canada 1930–1939
Máy bay thông dụng quân sự Canada 1930–1939
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Thủy phi cơ
Máy bay dân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay vận tải
Máy bay cánh trên
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Northrop Delta

text:
Northrop Delta là một loại máy bay chở khách của Mỹ trong thập niên 1930.

Biến thể
Delta 1A
Delta 1B
Delta 1C
Delta 1D
Delta 1E
Delta I
Delta II
Delta III

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia Australia

Không quân Hoàng gia Canada
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Bảo vệ Bờ biển Hoa Kỳ

Dân sự

 Civil Aviation Authority of Australia

 Aerovias Centrales SA (a Pan-Am Subsidiary)

 AB Aerotransport (now part of SAS)

 Trans World Airlines (hay TWA)
 Ellsworth Antarctic Flight
 Honeywell (executive aircraft)
 Richfield (executive aircraft)

Tính năng kỹ chiến thuật (Delta 1D-5)

Xem thêm

Tham khảo

 "The Latest Northrops: The "Victoria" and "Delta" Models". Flight, ngày 8 tháng 2 năm 1934. pp. 123–124.
 Francillon, René J. McDonnell Douglas Aircraft since 1920. London:Putnam, 1979. ISBN 0-370-00050-1.
 Green, William. War Planes of The Second World War:Volume Seven - Bombers and Reconnaissance Aircraft. London:Macdonald, 1967.

Liên kết ngoài
canadianwings.com
Northrop Delta VH-ADR

Máy bay thông dụng dân sự Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay chở khách Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Delta
Máy bay thông dụng
Máy bay vận tải
Máy bay chở khách
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Moskalyev SAM-5

text:
Moskalyev SAM-5 là một loại máy bay vận tải và cứu thương của Liên Xô trong thập niên 1930. Nó được thiết kế bởi Aleksandr Moskalyev.

Tính năng kỹ chiến thuật (SAM-5bis)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Máy bay thông dụng dân sự Liên Xô 1930–1939
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh trên
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Percival Gull

text:
Percival Gull là một loại máy bay thông dụng của Anh, bay lần đầu vào năm 1932. Nó được sử dụng làm máy bay vận tải, máy bay đua và bay tầm xa. Nó được phát triển thành Vega Gull và Proctor.

Biến thể

Quốc gia sử dụng

Không quân Nam Phi

Không quân Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (D.2 Gull Four, động cơ Hermes)

Xem thêm
Percival Mew Gull

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Ellison, Norman H. Percivals Aircraft (The Archive Photographs Series). Charleston, SC: Chalford Publishing Company, 1997. ISBN 0-7524-0774-0.
 Grey, C.G. Jane's All the World's Aircraft 1938. London: David & Charles, 1972, ISBN 0-7153-5734-4.
 Jackson, A.J. British Civil Aircraft Since 1919, Volume 3. London: Putnam, 1974. ISBN 0-370-10014-X.
 Jackson, A.J. British Civil Aircraft 1919-59, Volume 2. London: Putnam. 1960.
 Harwood, I. "Gull Genesis". Aeroplane Monthly, Vol. 20, No. 6, June 1994.
 Lewis, Peter. British Racing and Record-Breaking Aircraft. London: Putnam 1970. ISBN 0-370-00067-6.
 Moss, Peter W. Impressments Log. (Vol. I–IV). Tonbridge, Kent, UK: Air Britain (Historians) Ltd., 1962.
 Percival, Robert. "A Portrait of Percival". Aeroplane Monthly, Vol. 12, No. 9, September 1984.
 Silvester, John. "Percival Aircraft 1933-1954 (Part 1)". Aeroplane Monthly, Vol. 11, No. 1, January 1983.

Liên kết ngoài
 Percival aircraft
 Aircraft Limited

Gull
Máy bay thông dụng dân sự Anh 1930–1939
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay quân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Percival Proctor

text:
Percival Proctor là một loại máy bay huấn luyện và liện lạc trong Chiến tranh thế giới II/

Biến thể
P.28 Proctor I
P.28 Proctor IA
P.29 Proctor
P.30 Proctor II
P.34 Proctor III
P.31 Proctor IV
Proctor 5
Proctor 6

Quốc gia sử dụng

Dân sự
Nhiều quốc gia sử dụng.

Quân sự

Không quân Hoàng gia Australia

Không quân Bỉ

Không quân Hoàng gia Canada

Không quân Tiệp Khắc

Không quân Hoàng gia Đan Mạch (RDAF)

 Armée de l'Air

Không quân Italy

Không quân Hoàng gia Jordan

Không quân Liban

Không quân Hoàng gia Hà Lan

Không quân Ba Lan ở Anh

Lục quân Syria

Không quân Hoàng gia
Không quân Hải quân Hoàng gia

Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (Proctor IV)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Ellison, Norman H. Percivals Aircraft (The Archive Photographs Series). Chalford, Stroud, UK: Chalford Publishing Company, 1997. ISBN 0-7524-0774-0.
 Gearing, David. W. On the Wings of a Gull - Percival and Hunting Aircraft. Stapleford, UK:Air-Britain (Historians), 2012, ISBN 978-0-85130-448-9
 Percival, Robert. "A Portrait of Percival." Aeroplane Monthly, Vol. 12, No. 9, September 1984.
 Scholefield, R.A. "Manchester's Early Airfields", an extended chapter in Moving Manchester. Stockport, Cheshire, UK: Lancashire & Cheshire Antiquarian Society, 2004. ISSN 0950-4699.
 Silvester, John. "Percival Aircraft 1933–1954 (Parts 1–4)." Aeroplane Monthly, Vol. 11, No. 1-4, January–April 1983.

Liên kết ngoài

 New Zealand Civil Aviation Authority aircraft register

Proctor
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay thông dụng dân sự Anh 1930–1939
Máy bay thông dụng
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Percival Vega Gull

text:
Percival Vega Gull là một loại máy bay 4 chỗ của Anh trong thập niên 1930, do hãng Percival Aircraft Limited chế tạo.

Biến thể
 Type K.1 Vega Gull:

Quốc gia sử dụng

Dân sự
Được sử dụng ở nhiều nước.

Quân sự

Không quân Argentina

Không quân Hoàng gia Australia

Không quân Bỉ

Luftwaffe

Không quân Hoàng gia Iraq

Kenya Auxiliary Air Unit

Không quân Hoàng gia New Zealand

Không quân Hoàng gia
Hải quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Vega Gull, Gipsy Six Series II)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Ellison, Norman H. Percivals Aircraft (The Archive Photographs Series). Chalford, Stroud, UK: Chalford Publishing Company, 1997. ISBN 0-7524-0774-0.
 Gearing, David. W. On the Wings of a Gull - Percival and Hunting Aircraft. Stapleford, UK:Air-Britain (Historians), 2012, ISBN 978-0-85130-448-9
 Grey, C.G. Jane's All the World's Aircraft 1938. London: David & Charles, 1972. ISBN 0-7153-5734-4.
 Jackson, A.J. British Civil Aircraft 1919–1972, Volume III. London: Putnam, 1988. ISBN 0-85177-818-6.
 Lewis, Peter. British Racing and Record-Breaking Aircraft. London: Putnam, 1970, ISBN 0-370-00067-6.
 Percival, Robert. "A Portrait of Percival." Aeroplane Monthly, Vol. 12, No. 9, September 1984.
 Silvester, John. "Percival Aircraft 1933-1954 (Parts 1-4)." Aeroplane Monthly, Vol. 11, No. 1–4, January–April 1983.

Liên kết ngoài
 British Aircraft Directory
 "Plane Fits into Garage When Wings Are Folded" Popular Mechanics, April 1936

Vega Gull
Máy bay thông dụng dân sự Anh 1930–1939
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay quân sự
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Chaetodon falcula

text:
Chaetodon falcula là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Rabdophorus) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1795.

Từ nguyên
Danh từ định danh falcula trong tiếng Latinh có nghĩa là "lưỡi liềm nhỏ", hàm ý đề cập đến hai vệt đen hình nêm ở thân trên mà trong tranh minh họa của mình, Bloch đã vẽ chúng có hình dạng giống như lưỡi liềm.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ Kenya dọc theo bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, C. falcula được phân bố trải dài về phía đông, băng qua mũi nam Ấn Độ và hầu hết các đảo quốc trên Ấn Độ Dương đến bờ tây Thái Lan và đảo Java (Indonesia).

C. falcula sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong đầm phá, độ sâu đến ít nhất là 15 m.

Mô tả
C. falcula có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 20 cm. Loài này có màu trắng, được bao quanh bởi màu vàng dọc theo phần lưng, một phần thân trên và thân sau. Màu vàng lan rộng sang toàn bộ vây lưng, vây hậu môn cũng như vây đuôi, và trên các vây này thường có các vệt sọc đỏ. Hai bên thân với những đường sọc dọc mảnh, màu đen. Đầu có một dải đen băng dọc qua mắt. Một vạch đen trên cuống đuôi. Vây ngực trong suốt. Vây bụng trắng muốt.

Số gai ở vây lưng: 12–13; Số tia vây ở vây lưng: 23–25; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 20–21; Số tia vây ở vây ngực: 15–16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

Phân loại học
C. falcula là loài chị em gần nhất với Chaetodon ulietensis, và cả hai hợp thành nhóm chị em xa hơn với Chaetodon lineolatus, Chaetodon oxycephalus và Chaetodon semilarvatus dựa trên kết quả phân tích phát sinh chủng loại phân tử (C. semilarvatus là họ hàng xa của cả bốn loài còn lại).

Nhìn chung, tất cả các loài này đều có những sọc dọc trên cơ thể, trừ C. semilarvatus màu vàng, bốn loài còn lại có thân màu trắng, thân sau màu vàng. C. falcula và C. ulietensis có thể dễ dàng phân biệt với các chị em còn lại nhờ vào hai vệt xám đen ở thân trên, nhưng C. ulietensis không có màu vàng ở lưng như C. falcula, và vệt đen của C. ulietensis nhạt và nhỏ hơn C. falcula.

Sinh thái học
Thức ăn của C. falcula là các loài thủy sinh không xương sống. Tuy cũng ăn san hô nhưng đây không phải là thức ăn chủ yếu của chúng.

C. falcula thường kết đôi với nhau nhưng cũng có thể hợp thành đàn nhỏ lên đến 20 cá thể. Ngoài ra, C. falcula có thể bắt cặp khác loài với C. ulietensis.

Thương mại
C. falcula được thu thập trong các hoạt động thương mại cá cảnh. Loài này thường được xuất khẩu từ Sri Lanka.

Tham khảo

F
Cá Ấn Độ Dương
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Ấn Độ
Cá Sri Lanka
Cá Maldives
Cá Thái Lan
Cá Indonesia
Động vật Seychelles
Động vật Mauritius
Động vật được mô tả năm 1795


title: Chaetodon meyeri

text:
Chaetodon meyeri là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Citharoedus) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

Từ nguyên
Từ định danh meyeri không được các tác giả chỉ rõ, nhưng mẫu định danh của loài cá này được lưu giữ tại Bảo tàng Meyer tại Leiden (Hà Lan); Meyer ở đây có thể là Johan Frederik Meijer, một nhân viên kế toán tại đảo Ambon (Indonesia, nơi mẫu định danh được thu thập), là người quản lý một phòng lịch sử tự nhiên nhỏ ở Hà Lan vào những năm 1700.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
C. meyeri có phạm vi trải rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Từ bờ biển Đông Phi, C. meyeri được phân bố trải dài về phía đông đến quần đảo Line, ngược lên phía bắc đến quần đảo Ryukyu (Nhật Bản), xa về phía nam đến rạn san hô Great Barrier (Úc), Nouvelle-Calédonie và Tonga; những cá thể lang thang đã theo hải lưu mà đến được quần đảo Galápagos (Chile) và quần đảo Revillagigedo (México).

C. meyeri sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong các đầm phá nước trong, được tìm thấy ở độ sâu khoảng 2–30 m.

Mô tả

C. meyeri có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 20 cm. Loài này có màu trắng (có thể phớt xanh lam) với các sọc chéo màu đen uốn cong về phía sau. Có một dải sọc đen viền vàng từ đỉnh đầu băng dọc qua mắt, và một dải tương tự bao quanh mõm. Trên nắp mang có một dải đen rất dày nối với một sọc dài dưới bụng, dọc theo gốc vây hậu môn. Bụng ánh màu vàng tươi. Vây bụng màu vàng. Vây ngực có màu vàng, trong mờ. Vây hậu môn và vây lưng có màu vàng với các dải sọc đen nằm gần rìa; vây hậu môn có thêm một dải nâu ở giữa vây, còn vây lưng có một hàng chấm đỏ giữa vây. Vây đuôi màu vàng, trong suốt ở rìa sau, có hai dải đen xen kẽ với hai hàng chấm đỏ. Vùng lưng trước thường có nhiều chấm màu đỏ cam.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 23–24; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 18–20; Số tia vây ở vây ngực: 16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 47–55.

Sinh thái học

C. meyeri là loài ăn san hô chuyên biệt. Cá trưởng thành thường kết đôi với nhau và sống chung trong một lãnh thổ, cá con thường sống đơn độc gần các cụm san hô cành.

Lai tạp
Những cá thể mang kiểu màu trung gian giữa C. meyeri với hai loài chị em trong phân chi Citharoedus là Chaetodon ornatissimus và Chaetodon reticulatus đã được bắt gặp trong tự nhiên.

Thương mại
C. meyeri hầu như không được xuất khẩu trong các hoạt động kinh doanh cá cảnh. Do chế độ ăn đặc biệt nên chúng thường chết đói trong điều kiện nuôi nhốt.

Tham khảo

M
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Kenya
Cá Tanzania
Cá Mozambique
Cá Nam Phi
Cá Madagascar
Cá Ấn Độ
Cá Maldives
Cá Thái Lan
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Nhật Bản
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Papua New Guinea
Cá Nouvelle-Calédonie
Cá Tonga
Động vật được mô tả năm 1801


title: Chaetodon lunulatus

text:
Chaetodon lunulatus là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi Corallochaetodon) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1825.

Từ nguyên
Tính từ định danh lunulatus trong tiếng Latinh có nghĩa là "có hình lưỡi liềm", hàm ý có lẽ đề cập đến hình dạng cơ thể gần như hình tròn của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
C. lunulatus trước đây chỉ được xem là danh pháp đồng nghĩa của Chaetodon trifasciatus, nhưng sau đó đã được công nhận là một loài hợp lệ và có phân bố ở Thái Bình Dương và một phần Đông Ấn Độ Dương, còn C. trifasciatus chỉ giới hạn ở Ấn Độ Dương. C. lunulatus và C. trifasciatus có phạm vi chồng lấn tại đảo Giáng Sinh (Úc), nơi mà cả hai có thể kết đôi khác loài và tạp giao với nhau.

Từ đảo Giáng Sinh và dọc theo bờ biển Tây Úc, phạm vi của C. lunulatus trải rộng về phía đông đến Tuamotu (Polynésie thuộc Pháp), ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản và quần đảo Hawaii, xa về phía nam đến đảo Lord Howe và đảo Norfolk (Úc), cũng như quần đảo Gambier và Rapa Iti (Polynésie thuộc Pháp).

Nhiều tài liệu tiếng Việt vẫn còn nhầm lẫn giữa C. lunulatus và C. trifasciatus. Ở Việt Nam, C. lunulatus được ghi nhận tại cồn Cỏ (Quảng Trị); cù lao Chàm (Quảng Nam), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) và quần đảo Hoàng Sa; Phú Yên; vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); Ninh Thuận; cù lao Câu và một số đảo đá ngoài khơi Bình Thuận; cũng như tại Côn Đảo và quần đảo Trường Sa.

C. lunulatus sinh sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong các đầm phá, độ sâu khoảng 3–30 m; cá con thường ẩn mình giữa các bụi san hô nhánh.

Mô tả

C. lunulatus có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 26,7 cm. Loài này có màu vàng cam, ửng vàng hơn ở đầu và thân dưới với các sọc xiên màu xanh tím hai bên thân (thường có một đốm đen mờ giữa thân, nằm đè lên một sọc tím ở thân trên). Một dải đen viền vàng qua mắt, ngay sau mắt cũng có một sọc đen (được viền trắng ở rìa sát mắt) cong ngược lên lưng. Mõm đen. Dọc theo gốc vây hậu môn có một vệt đen viền vàng; phần vây còn lại màu đỏ sẫm. Còn ở vây lưng, phần vây từ giữa trở ra ngoài rìa màu đỏ sẫm, phần vây còn lại có màu trắng, được ngăn cách bởi một sọc mỏng màu xanh lam. Dọc theo gốc vây hậu môn và vây lưng ở thân sau là các dải màu xanh lam xám; dải vây lưng (có thể sẫm đen tùy góc nhìn) có một đốm đen gần cuống đuôi. Vây ngực trong suốt; có đốm vàng ở gốc. Vây bụng màu vàng tươi. Vây đuôi trong suốt ở nửa ngoài với một dải đen viền vàng giữa vây.

Số gai ở vây lưng: 13–14; Số tia vây ở vây lưng: 20–22; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 18–21; Số tia vây ở vây ngực: 13–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 30–39.

Phân loại học
C. lunulatus và C. trifasciatus hợp thành nhóm chị em với Chaetodon austriacus, một loài chỉ giới hạn ở Biển Đỏ và vịnh Aden, và Chaetodon melapterus, một loài có phạm vi trải dài từ vịnh Ba Tư xuống vịnh Aden, đều được xếp vào phân chi Corallochaetodon. C. austriacus có vây hậu môn và vây đuôi là màu đen hoàn toàn, còn C. melapterus có màu đen ở cả vây lưng và sọc hai bên thân rất mảnh.

Nếu không để ý quan sát sẽ dễ nhầm lẫn giữa C. lunulatus với C. trifasciatus do cả hai có kiểu hình rất giống nhau. C. trifasciatus có đốm màu vàng cam trên cuống đuôi nhưng C. lunulatus không có đốm này; ngược lại C. trifasciatus không có đốm đen ở dải xanh dọc gốc vây lưng như C. lunulatus; C. trifasciatus có nhiều sắc xanh tím hơn ở vùng lưng và thân trên; dải đen băng qua mắt của C. trifasciatus không nối liền thành một dải qua đỉnh đầu như C. lunulatus.

Sinh thái học và hành vi

Thức ăn
San hô là nguồn thức ăn chủ yếu của C. lunulatus và các loài chị em của chúng. Theo một khảo sát ở rạn san hô Great Barrier, C. lunulatus có thể tiêu thụ 51 loài san hô từ 24 chi khác nhau, chủ yếu là san hô cứng (như Acropora hyacinthus và Pocillopora damicornis). Cũng tại đó, Chaetodon trifascialis, một loài cá bướm chuyên ăn san hô, có hành vi bảo vệ các vùng lãnh thổ có san hô A. hyacinthus và ngăn cản các loài khác như C. lunulatus ăn san hô này.

Là một loài phụ thuộc hoàn toàn vào san hô, quần thể C. lunulatus sẽ suy giảm nhanh chóng nếu san hô bị tẩy trắng đáng kể, và điều này đã xảy ra cũng tại rạn san hô Great Barrier.

Sống thành đôi
C. lunulatus có xu hướng kết đôi với nhau, và phần lớn các cặp C. lunulatus trưởng thành được quan sát trong các nghiên cứu là những cặp khác giới, có lẽ nhằm mục đích thuận lợi cho việc sinh sản. Trong một cặp, cả hai luôn bơi gần và song song với nhau, thường cách nhau khoảng ≤ 1,5 m và hầu như không vượt quá 4 m. C. lunulatus là loài có sự chung thủy lâu dài với bạn đời, khi hai cá thể loài này được báo cáo là vẫn còn kết đôi với nhau trong tối đa 7 năm.

Như đã nói trên, C. lunulatus và C. trifasciatus có thể kết đôi khác loài với nhau. Con lai giữa C. lunulatus và C. trifasciatus được đánh giá là không có nhiều khác biệt về thể trạng cũng như tốc độ tăng trưởng so với loài bố mẹ.

Sinh sản
Tại đảo Kuroshima, Okinawa (Nhật Bản), thời điểm sinh sản của C. lunulatus được quan sát vào lúc hoàng hôn của những ngày trăng tròn hoặc trăng non ở xung quanh dòng triều xa bờ. Vào buổi tối, mỗi cặp C. lunulatus thiết lập một lãnh thổ nhỏ tạm thời, là nơi mà chúng sẽ đẻ trứng và ngủ lại cho đến sáng hôm sau.

Bảo vệ lãnh thổ
Mỗi cặp C. lunulatus bảo vệ một lãnh thổ chung để ngăn chặn sự xâm phạm từ những cá thể cùng loài. Khi xảy ra sự xâm phạm lãnh thổ, có 9 kiểu hành vi được ghi nhận ở C. lunulatus: nhìn chằm chằm, bơi ngang nhau, lao tới, dựng thẳng đuôi, rượt đuổi, bỏ trốn, bơi vòng quanh, đối đầu và tấn công. Dựng thẳng đuôi là hành vi đối kháng phổ biến ở các loài Chaetodon, cụ thể là ở C. lunulatus, tín hiệu này đóng vai trò quan trọng trong cơ chế kiểm soát sự hung hăng của chúng.

Thương mại
C. lunulatus đôi khi được đánh bắt trong các hoạt động thương mại cá cảnh.

Tham khảo

L
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Việt Nam
Cá Malaysia
Cá Indonesia
Cá Philippines
Cá Trung Quốc
Cá Nhật Bản
Cá Đài Loan
Cá Úc
Cá châu Đại Dương
Cá Papua New Guinea
Cá Hawaii
Động vật đảo Giáng Sinh
Động vật được mô tả năm 1825


title: Cáo Blanford

text:
Cáo Blanford hay cáo Afgan (Vulpes cana), là một loài cáo nhỏ được tìm thấy ở một số khu vực Trung Đông.

Phân bố và môi trường sống

Cáo Blanford sinh sống ở bán khô hạn khu vực, thảo nguyên và núi của Afghanistan, Ai Cập (Sinai), Turkestan, về phía đông bắc Iran, Tây Nam Pakistan, Bờ Tây và Israel. Nó cũng có thể sống khắp xứ Ả Rập (Oman, Yemen và Jordan), là một trong những đã bị mắc bẫy ở Dhofar, Ô-man vào năm 1984. Khảo sát bẫy camera gần đây đã xác nhận sự hiện diện của các loài trong một số nơi ở vùng núi Nam Sinai, Ai Cập và dãy núi của Ras Al Khaima, UAE, và trong Ả Rập Saudi.
Cáo Blanford có khả năng leo lên những tảng đá và nhảy được mô tả là "đáng kinh ngạc", nhảy lên gờ đã 3 mét ở trên chúng dễ dàng và là một trong các cách di chuyển thường xuyên của chúng, chúng cũng leo thẳng đứng, những vách đá đổ nát thông qua một loạt đợt nhảy lên. Loài cáo này sử dụng móng vuốt, sắc và cong và gan bàn chân trần để tạo lực kéo trên những gờ hẹp và dài, cái đuôi xù làm đối trọng.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Cáo
Động vật có vú Tây Nam châu Á
C
Động vật có vú Trung Đông


title: Fungiidae

text:
Fungiidae hay san hô nấm là một họ san hô thuộc bộ San hô cứng (Scleractinia). Họ này bao gồm mười ba chi còn tồn tại. Các loài thuộc họ này không có tầm quan trọng về mặt thương mại nhưng con người khai thác chúng để đưa vào hồ cá cảnh.

Đặc điểm
Nhìn chung họ Fungiidae gồm các động vật đơn độc có khả năng vận động ở vùng đáy biển. Loại san hô này thường trông có vẻ như bị tẩy trắng (bạc màu) hay đã chết. Ở đa số các chi, một polyp vươn ra khỏi bộ xương san hô để kiếm ăn vào ban đêm. Đa số các loài hoàn toàn rời khỏi vào chất nền vào tuổi trưởng thành. Một số không di động được và sống thành tập đoàn. Họ san hô này có khả năng thay đổi giới tính.

Các chi
Ctenactis
Cantharellus
Cycloseris
Diaseris
Fungia
Halomitra
HeliofungiaHerpolitaLithophyllonPodabaciaPolyphylliaSandalolithaZoopilusCác loài nổi bậtHeliofungia actiniformis có thể dễ bị nhầm là actiniaria do người ta vẫn có thể nhìn thấy các xúc tu của chúng vào ban ngày.
 Một số loài trong chi Fungia hội sinh với cá Siokunichthys nigrolineatus thuộc Họ Cá chìa vôi.
Vài loài có hình dáng thon dài và trông giống với hải sâm (Stichopodidae).
Vài loài (Fungia scruposa'') còn ăn cả sứa.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

AIMS CoralSearch - Heliofungia actiniformis
Stony Corals Image Gallery
Fungia scruposa eating a jelly fish (BBC News)

Rạn san hô


title: Crespi d'Adda

text:
Crespi d'Adda là một làng lịch sử ở Capriate San Gervasio, Lombardy, miền Bắc Ý. Đây là một khu định cư lịch sử và là ví dụ nổi bật về một thị trấn công sở thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 được xây dựng ở châu Âu và Bắc Mỹ bởi các nhà công nghiệp nhằm đáp ứng các nhu cầu của người lao động. Địa điểm này vẫn còn nguyên vẹn và được sử dụng một phần cho các mục đích công nghiệp, mặc dù điều kiện kinh tế và xã hội thay đổi đang đe dọa đến sự tồn tại của nó. Năm 1995, nó được UNESCO liệt kê vào danh sách Di sản thế giới.

Lịch sử
Năm 1869, Cristoforo Benigno Crespi, một người sản xuất dệt may đến từ Busto Arsizio đã mua một thung lũng dài 1 km giữa hai con sông Brembo và Adda, phía nam của Capriate, với ý định xây dựng một nhà máy sợi bông bên bờ sông Adda. Ông đã giới thiệu các quy trình kéo sợi, dệt, hiện đại và hoàn thiện nhất trong số các nhà máy sợi của mình. Sau đó, một nhà máy thủy điện ở Trezzo sull'Adda trên sông Adda được xây dựng chỉ cách đó vài km vào năm 1906 nhằm phục vụ cho công việc sản xuất sợi bông. Khu định cư được xây dựng năm 1878 bên cạnh nhà máy sợi, và được cung cấp các dịch vụ xã hội như phòng khám sức khỏe, trường học, nhà hát, nghĩa trang, nhà nguyện và nhà thờ.

Cả ngôi làng và nhà máy được chiếu sáng bởi hệ thống đèn điện khiến nó trở thành làng đầu tiên tại Ý có ánh sáng công cộng hiện đại. Nhà ở của công nhân lấy cảm hứng từ nước Anh nằm dọc theo những con đường song song với nhà máy về phía đông. Một con đường rợp bóng cây ngăn cách khu sản xuất với khu dân cư. Ngoài nhà máy sợi ban đầu là tác phẩm của kiến trúc sư Angelo Colla thì toàn bộ ngôi làng được kiến trúc sư Ernesto Pirovano thiết kế. Trong khoảng 50 năm, dưới sự giúp sức của kỹ sư Pietro Brunati, Pirovano điều hành việc xây dựng ngôi làng.

Năm 1889, con trai của Cristoforo là Silvio Benigno Crespi bắt đầu làm việc trong nhà máy với tư cách là giám đốc, sau khi dành thời gian ở Oldham, Anh. Các ngôi nhà với sân vườn được thiết kế và áp dụng vào năm 1892 để tạo ra sự hài hòa và tránh xung đột công nghiệp

Đến năm 1929, cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới và chính sách tài khóa của Phát xít Ý dẫn đến việc gia đình Crespi buộc phải bán đi toàn bộ các nhà máy sợi cho STI, một doanh nghiệp dệt may của Ý. Sau đó, nơi đây thuộc sở hữu lần lượt của các công ty Rossarl e Varzi vào năm 1970, sau đó là Legler đã bán đi hầu hết các ngôi nhà. Cuối cùng nó nằm trong tay tập đoàn công nghiệp Polli nhưng số người lao động đã giảm hẳn xuống chỉ còn khoảng 600 người so với 3.200 trong thời kỳ hoàng kim.

Năm 2004, các nhà máy ở đây đã ngưng sản xuất.

Hình ảnh

Xem thêm
 Mô hình làng
 New Lanark
 Các nhà máy ở thung lũng Derwent

Tham khảo

Di sản thế giới tại Ý
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Chung Il-kwon

text:
Chung Il-kwon (tiếng Triều Tiên: 정일권; hanja:丁一權, 21 tháng 11 năm 1917 – 17 tháng 1 năm 1994) là một Tướng lĩnh, nhà Chính trị Hàn Quốc, Đại sứ, và là một vị tướng trong Chiến tranh Triều Tiên. Bút danh của ông là Chungsa.

Chung Il-kwon giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao cho Hàn Quốc từ năm 1963 đến 1964, và là Thủ tướng Chính phủ Hàn Quốc từ năm 1964 đến 1970. Là đại sứ Hàn Quốc - Hoa Kỳ trong giai đoạn 1960 - 1961 và 1963 - 1964. Ông là một trong những người bạn thân thiết nhất của tổng thống Hàn Quốc Park Chung-hee.

Cuộc đời

Chung sinh ra ở Ussuriysk thuộc Primorsky Krai, Nga, nơi cha ông làm thông dịch viên cho Quân đội Đế quốc Nga.  Sau cuộc Cách mạng Bolshevik năm 1917, cha ông chuyển cả gia đình về quê hương của ông là huyện Kyongwon, tỉnh Bắc Hamgyong.  Tuy nhiên, vào năm 1930, gia đình chuyển đến nơi mà ngày nay là Quận tự trị Triều Tiên Yanbian ở Mãn Châu, nơi Chung lớn lên trong hoàn cảnh nghèo khó cùng cực.  Bởi vì ông lớn lên ở Hàn Quốc khi đất nước vẫn còn bị Nhật Bản chiếm đóng, ông được đặt tên là Ikken Nakashima.

Chung Il-kwon tốt nghiệp Học viện Quân sự Tokyo năm 1940, sau đó gia nhập Quân đội Hoàng gia Nhật Bản và chiến đấu tại Trung Quốc. Kể từ khi quân đội Nhật đầu hàng, ông hợp tác với Quân đội Quốc gia Trung Quốc.

Ông điều hành Quân đội Hàn Quốc trong phần lớn các cuộc chiến tranh Triều Tiên, bao gồm cả trận đánh của Liên hợp quốc là trận Nhân Xuyên vào năm 1950. Sau khi nghỉ hưu năm 1957, ông làm Thủ tướng Hàn Quốc và giữ trách nhiệm làm đại sứ cho Hoa Kỳ và Pháp.

Xem thêm
 Chiến tranh Triều Tiên
 Paik Sun-yup
 Park Chung-hee
 Chang Myon
 Kim Jong-pil

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chung Il-kwon
 Chung Il-kwon
 Danh sách Thủ tướng Hàn Quốc
 Chung Il-kwon
 역대 주미 대사관 대사

Sinh năm 1917
Mất năm 1994
Đại tướng Quân đội Hàn Quốc
Chỉ huy Chiến tranh Lạnh
Đại sứ Hàn Quốc
Bộ trưởng Hàn Quốc


title: Phá Lục Hàn Bạt Lăng

text:
Phá Lục Hàn Bạt Lăng (, ? - 526) là thủ lĩnh đầu tiên của phong trào Lục Trấn khởi nghĩa phản kháng nhà Bắc Ngụy.

Nguồn gốc tên họ
Ông có họ là "Phá Lục Hàn", tên là "Bạt Lăng", dân tộc Hung Nô. Khi xưa Hữu Cốc Lễ vương Phan Lục Hề chạy đến Bắc Ngụy, rồi mất ở đây. Con cháu lấy "Phan Lục Hề" làm họ, bởi hậu nhân đọc sai viết nhầm, thành ra "Phá Lục Hàn".

Bối cảnh thời đại

Dấy binh khởi sự
Tháng 3 năm Chính Quang thứ 5 (524), Phá Lục Hàn Bạt Lăng, vốn là cư dân của trấn Ốc Dã, hiệu triệu biên dân phản kháng chính quyền, lập tức được nhân dân địa phương chịu khổ đã lâu tích cực hưởng ứng. Bọn họ đánh chiếm nha môn, kho lương và các cơ quan quân sự, giết chết Trấn tướng; Phá Lục Hàn Bạt Lăng xưng đế, đặt niên hiệu là Chân Vương.

Phá Lục Hàn Bạt Lăng một mặt đưa quân nam tiến, một mặt phái biệt soái người Tiên Ti là Vệ Khả Cô vây đánh 2 trấn Vũ Xuyên, Hoài Sóc.

Cao trào khởi nghĩa
Tháng 4, Vệ Khả Cô đánh hạ 2 trấn. Tháng 5, Phá Lục Hàn Bạt Lăng đánh bại Lâm Hoài vương Nguyên Úc ở Ngũ Nguyên , rồi thừa thắng truy kích, đánh bại An bắc tướng quân Lý Thúc Nhân ở Bạch Đạo . Thanh thế của nghĩa quân vang xa, nhất thời các nơi Hạ Châu, Đông Hạ Châu, Bân Châu, Lương Châu, Tần Châu  nhao nhao nổi lên hưởng ứng, khởi binh phản Ngụy.

Tháng 7, Phá Lục Hàn Bạt Lăng ở Bạch Đạo một lần nữa đánh bại quân Ngụy do Phủ quân tướng quân Thôi Xiêm chỉ huy, sau đó tiến đánh Bắc thảo đại đô đốc Lý Sùng. Sùng không địch nổi, buộc phải lui về Vân Trung  cố thủ, giằng co với nghĩa quân.

Tháng 8, các bộ Đông – Tây Sắc Lặc đều tuyên bố phản Ngụy, nương nhờ Phá Lục Hàn Bạt Lăng.

Tháng 10, cha con Hạ Bạt Độ Bạt ở trấn Hoài Sóc tập hợp một bộ phận hương dân giết chết Vệ Khả Cô, nhưng không lâu sau, Độ Bạt bị người Sắc Lặc giết chết. Đến lúc này, triều đình một mặt hạ chiếu kêu gọi tù trưởng các tộc và cường hào địa phương tổ chức "nghĩa quân" để cần vương, một mặt hứa hẹn phong hầu, mà cầu viện Nhu Nhiên khả hãn Uất Cửu Lư A Na Côi.

Thất bại mất tích
Tháng 3 năm Chính Quang thứ 6 (525), A Na Côi đưa quân từ Vũ Xuyên tiến về trấn Ốc Dã ở phía tây. Tháng 6, Phá Lục Hàn Bạt Lăng soái quân bao vây Quảng Dương vương Nguyên Uyên ở Ngũ Nguyên, bị quân chủ Hạ Bạt Thắng mộ lấy 200 kỵ binh đến tập kích, buộc phải lui chạy. Đồng thời, Trưởng lưu tham quân Vu Cẩn thuyết phục hơn 3 vạn hộ của bộ Tây Sắc Lặc (Thiết Lặc) đầu hàng triều đình, Phá Lục Hàn Bạt Lăng đưa quân đến tập kích, kết quả nửa đường rơi vào bẫy phục kích của Nguyên Uyên, đành phải chạy về phía bắc. Không lâu sau nghĩa quân lại bị kỵ binh Nhu Nhiên đột kích, thương vong nặng nề.

Trong thời gian ngắn chịu liền hai thất bại, lòng người bắt đầu dao động, rệu rã; những thành phần địa chủ vũ trang hay quan quân đầu hàng trong lực lượng nghĩa quân nối nhau quay ra phản bội. Phá Lục Hàn Bạt Lăng đành đưa theo một ít tùy tùng vượt sông sang bờ nam của Bắc Hà  bỏ trốn.

Từ đây lịch sử không có thêm ghi chép nào về Phá Lục Hàn Bạt Lăng, trừ việc ông được cho là liên quan đến cái chết của Cao Bình vương Hồ Sâm vào năm sau (526).

Tham khảo
 Ngụy thư
 Bắc sử
 Tư trị thông giám

Xem thêm
 Trần Dần Khác, Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử giảng diễn lục (Vạn Thằng Nam chỉnh lý) Hoàng Sơn thư xã, 2000
 Đỗ Sĩ Đạc, Bắc Ngụy sử, Nhà xuất bản Sơn Tây Cao Hiệu Liên Hiệp, 1992
 Trâu Kỷ Vạn, Trung Quốc thông sử: Ngụy Tấn Nam Bắc triều sử, Nhà xuất bản Cửu Châu, 2009

Chú thích

Lục Trấn khởi nghĩa
Năm sinh thiếu
Mất năm 525
Hung Nô


title: Cáo Rüppell

text:
Cáo Rüppell (danh pháp hai phần: Vulpes rueppellii) là một loài động vật thuộc chi Cáo họ Chó. Nó sống ở Bắc Phi, Trung Đông và tây nam Á.

Tham khảo

Cáo
Động vật Iran
Động vật có vú Pakistan
Động vật có vú Tây Nam châu Á
R
Động vật có vú châu Phi
Động vật có vú Trung Đông


title: Nhà thờ gỗ ở Maramureş

text:
Nhà thờ gỗ ở Maramureş là quần thể nhà thờ bằng gỗ nằm ở vùng Maramureș, phía bắc Transylvania. Quần thể này bao gồm gần 100 nhà thờ chủ yếu là nhà thờ Chính thống và số ít Nhà thờ Công giáo Hy Lạp Rumani với các giải pháp kiến trúc khác nhau từ các thời kỳ và tại khu vực khác nhau. Chúng là những công trình bằng gỗ cao với các tháp chuông cao, mỏng đặc trưng nằm ở cuối phía tây của nhà thờ. Chúng là một biểu hiện cảnh quan văn hóa địa phương đặc biệt của khu vực miền núi phía bắc Rumani.

Maramureș là một trong những khu vực nổi tiếng nhất của Rumani, với truyền thống tự trị từ thời Trung Cổ, nhưng vẫn không được ghé thăm nhiều. Những ngôi làng và nhà thờ bằng gỗ được bảo tồn tốt, lối sống truyền thống và những bộ váy sặc sỡ của địa phương vẫn còn được sử dụng khiến Maramureș như là một bảo tàng sống ở châu Âu.

Các nhà thờ bằng gỗ của khu vực được xây dựng bắt đầu từ thế kỷ 17 cho đến thế kỷ 19. Một số trong đó được dựng lên trên vị trí của nhà thờ cũ. Chúng là biện pháp để đối phó với việc cấm xây dựng các nhà thờ Chính thống giáo bằng đá của chính quyền Công giáo Áo-Hung. Các nhà thờ được làm từ những khúc gỗ dày, một số khá nhỏ và có mặt bên tối trong một vài trường hợp nhưng chúng đều là những công trình ấn tượng. Những cảnh Kinh Thánh khá "ngây thơ" chủ yếu là tác phẩm của các họa sĩ địa phương. Các tính năng đặc trưng nhất là tháp chuông cao phía trên lối vào và mái nhà lớn khiến phần thân chính của nhà thờ có vẻ như lùn hơn.

Trong số gần 100 nhà thờ còn tồn tại thì 8 trong số đó đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1999 vì kiến trúc tôn giáo đặc biệt và truyền thống xây dựng nhà thờ gỗ ở Maramureş. Đó là các nhà thờ Bârsana, Budești Josani, Desești, Ieud, Plopiș, Poienile Izei, Rogoz và Șurdești.

Hình ảnh

Tham khảo

Di sản thế giới tại România
Nhà thờ bằng gỗ


title: Operation Ivy

text:
Operation Ivy là loạt thứ tám trong các đợt thử nghiệm hạt nhân của Hoa Kỳ, sau vụ Snapper-Tumbler và trước vụ Upshot-Knothole. Mục đích của đợt thử nghiệm là để giúp nâng cấp kho vũ khí hạt nhân của Hoa Kỳ để đáp trả lại chương trình vũ khí hạt nhân của Liên Xô.

Bối cảnh
Ngày 31 tháng 1 năm 1950, tổng thống Harry S. Truman công khai tuyên bố ý định của Mỹ để phát triển một quả bom hydro. Các động lực chính cho tuyên bố này là hai tiết lộ đáng ngạc nhiên - vụ thử hạt nhân của Liên Xô đầu tiên vào ngày 29 tháng 8 năm trước đó; và sự phát hiện của các hoạt động gián điệp Klaus Fuchs 'tại Los Alamos, phát hiện chỉ vài ngày trước. Những cú sốc kết hợp, thêm vào những căng thẳng chiến tranh lạnh phát triển nhanh chóng, tạo ra mối lo ngại sâu ở cấp cao nhất của Washington về Hoa Kỳ bị vượt qua trong một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân với Liên Xô.

Từ thời điểm đó trở đi, ưu tiên cao nhất được đặt vào việc phát triển vũ khí chiến lược mới và mạnh hơn - đặc biệt là vũ khí nhiệt hạch (bom hydrogen). Vào thời điểm đó dù không có ai có ý tưởng nào về cách tạo một vũ khí nhiệt hạch thực tế, nhưng sự lo ngại rằng tuyên bố của Truman có thể sẽ còn thúc đẩy những nỗ lực nhiệt hạch của Liên Xô trở đi còn nhanh hơn, và rằng họ có thể đã nắm được các khái niệm và kỹ thuật mà chưa được biết đến ở Mỹ. Do đó một chiến lược dự phòng đã được theo đuổi - nhằm phát triển bom lượng phân hạch cao nhất có thể, một nỗ lực kỹ thuật dẫn đầu bởi Theodore Taylor tại Los Alamos. Các bước đột phá về khái niệm của Stanislaw Ulam và Edward Teller vào tháng 1 năm sau đã cung cấp những hiểu biết cần thiết để phát triển một thiết bị nhiệt hạch.

Vì vậy, từ đầu năm 1951 trở đi, hai nỗ lực song song nhằm phát triển vũ khí năng suất cao đã được tập trung vào một loạt thử nghiệm tại Thái Bình Dương từ cuối năm 1952. Đây gọi là Operation Ivy - với sự kích nổ hai quả bom lớn nhất được thử nghiệm vào thời kỳ đó.

Thử nghiệm

Hai vụ nổ đã được thực hiện vào cuối năm 1952 tại bãi san hô vòng Enewetak ở Proving Ground Thái Bình Dương tại quần đảo Marshall.

Đợt thử Ivy đầu tiên, Mike, là đợt thử vũ khí nhiệt hạch đa megaton (bom hydro) quy mô đầy đủ thành công đầu tiên bằng cách sử dụng thiết kế Teller-Ulam. Không giống như các vũ khí nhiệt hạch sau này, Mike sử dụng deuteri làm nhiên liệu nhiệt hạch, duy trì như là một chất lỏng bởi một hệ thống đông lạnh đắt tiền và cồng kềnh. Nó đã được phát nổ trên đảo Elugelab đạt công suất 10,4 megaton, gần 500 lần so với công suất của quả bom thả xuống Nagasaki. 8 megaton từ phân hạch nhanh chóng của tamper uranium, tạo ra số lượng lớn bụi phóng xạ. Vụ nổ để lại một miệng hố dưới nước rộng 1,9 km và sâu 50 m ở nơi đảo Elugelab đã từng tọa lạc. Sau khi thử nghiệm thành công này, thiết kế Mike được vũ khí hóa hoặc với tên EC-16 hoặc TX-16, nhưng nó đã nhanh chóng bị bỏ qua cho các thiết kế nhiên liệu rắn sau thành công của đợt thử Castle Bravo.

Thử nghiệm thứ hai, King, là vụ thử nghiệm vũ khí hạt nhân lớn nhất cho đến nay chỉ sử dụng phân hạch hạt nhân (không có phản ứng tổng hợp nhiệt hạch cũng không có thúc đẩy phân hạch). "Super Oralloy Bomb" được dự định như một phiên bản backup nếu vũ khí nhiệt hạch không thành công. King mang lại 500 kiloton, 25-40 lần so với các loại vũ khí hạt nhân đã thả trong Thế chiến II.
Jimmy P. Robinson, phi trưởng Không quân Hoa Kỳ, đã bị mất tích trong khi thử nghiệm F-84G của mình khi bay qua các đám mây hình nấm để thu thập các mẫu không khí, ông chạy ra khỏi đám nhiên liệu và đã cố gắng hạ cánh trên mặt nước nhưng không bao giờ được tìm thấy.

Tham khảo

Hoa Kỳ năm 1952
Thử nghiệm vũ khí hạt nhân
Chương trình vũ khí hạt nhân
Vũ khí hạt nhân Hoa Kỳ


title: Rebelution (album của Pitbull)

text:
Rebelution là album phòng thu thứ tư của nam ca sĩ nhạc rap Pitbull, phát hành vào ngày 28 tháng 8 năm 2009. Album có sự góp giọng của nhiều ca sĩ, bao gồm Akon, B.o.B, Ke$ha, Avery Storm, Nayer, Lil Jon, The New Royales, Bass III Euro và Slim từ ban nhạc 112.

Đĩa đơn
 Đĩa đơn đầu tiên của album là "Krazy", được sản xuất và góp giọng bởi Lil Jon. Ca khúc đã đạt được vị trí #30 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ. "Krazy" có sử dụng một đoạn nhạc mẫu từ ca khúc "Cream" của Federico Franchi.
 Đĩa đơn thứ hai được phát hành là "I Know You Want Me (Calle Ocho)", ca khúc đã đạt được vị trí á quân trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100. "I Know You Want Me (Calle Ocho)" là một ca khúc được phối lại từ ca khúc "75, Brazil Street" của Nicola Fasano Vs Pat Rich.
 Đĩa đơn thứ ba từ album là "Hotel Room Service", lọt vào bảng xếp hạng Billboard Hot 100 tại vị trí #8.
 Đĩa đơn thứ tư là "Shut It Down", hợp tác với Akon. Đĩa đơn được phát hành vào ngày 2 tháng 11 năm 2009, cùng với một video âm nhạc. Ca khúc này đạt vị trí #42 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100.
 Đĩa đơn thứ năm được phát hành là "Can't Stop Me Now", hợp tác với The New Royales. Ca khúc được phát hành vào ngày 14 tháng 6 năm 2010 cùng với một video âm nhạc.

Danh sách ca khúc

 (đsx) - đồng sản xuất

Xếp hạng

Xem thêm
"Rebelution Tour" - Tour diễn quảng bá cho album Rebelution

Tham khảo

Album của Pitbull
Album năm 2009
Album sản xuất bởi Dr. Luke


title: MK 108

text:
MK 108 (tiếng Đức: Maschinenkanone) là loại autocannon 30 mm do công ty liên danh Rheinmetall-Borsig chế tạo cho lực lượng không quân của Đức Quốc xã. Pháo được gắn trên các máy bay chiến đấu trong chiến tranh thế giới thứ hai. MK 108 đã tạo tiếng tăm đáng ngại đối với các nhóm máy bay ném bom của quân Đồng Minh và họ gọi nó là "Búa áp lực" vì tiếng động mà nó tạo ra khi bắn.

Phát triển
Việc phát triển loại súng này được thực hiện như một liên danh tư nhân và sau đó thiết kế được trình lên Reichsluftfahrtministerium (Bộ Hàng không Đức quốc xã) như một mẫu tham gia vào yêu cầu về một loại súng hạng nặng dùng để chống lại các máy bay ném bom của quân Đồng Minh xuất hiện trong không phận mà Đức kiểm soát. Việc kiểm tra cho thấy pháo rất phù hợp cho vị trí này với chỉ bốn viên đạn nổ mạnh trúng đích có thể bắn hạ một chiếc B-17 Flying Fortress hay B-24 Liberator hoặc chỉ cần một viên cho các loại máy bay tiêm kích. Tỷ lệ này là khá tốt khi đem so với pháo MG 151 20 mm vốn cần 25 viên trúng đích để hạ một chiếc B-17.

Súng nhanh chóng được thông qua và đưa vào chế tạo hàng loạt để gắn trên các tiêm kích cơ của lực lượng Luftwaffe. Năm 1943 nó được thấy trang bị lần đầu trên các chiếc Messerschmitt Bf 110 và Messerschmitt Bf 109.

Thiết kế
MK 108 sử dụng cơ chế nạp đạn blowback bắn với khóa nòng mở, một chi tiết khá thú vị của loại súng này là loại đạn mà súng sử dụng rất mạnh cho cơ chế hoạt động này cũng như súng không cần hệ thống khóa cố định viên đạn. Khi cò súng được kích hoạt bolt giữ phía sau sẽ được mở khóa và lò xo đẩy di chuyển lên phía trước với tốc độ nhanh để tạo động lực và quán tính lớn. Khi viên đạn được đẩy vào khoang chứa đạn bolt sẽ không dừng lại mà tiếp tục di chuyển tới trước trong khoang chứa đạn vốn khá dài cho đến viên đạn được kích hỏa. Khi đó viên đạn sẽ tạo ra một phản lực rất lớn mà cơ chế nạp đạn bằng phản lực bắn bình thường sẽ không chịu nổi khi bị đẩy về phía sau, tuy nhiên với động lực và quán tính lớn của mình khi vẫn đang di chuyển về phía trước của bolt nó sẽ triệt tiêu một lượng lớn lực giật của viên đạn trong một thời gian ngắn. Cách hoạt động này đòi hỏi bolt phải rất nặng để tạo đủ động năng chống lại được độ phản lực mạnh của viên đạn trong một thời gian nhất định hoặc nòng súng ngắn để khí nén áp lực sinh ra trong một thời gian rất ngắn được xả ra ngoài không cho tích quá mạnh sẽ đẩy bolt nếu động lực không đủ mạnh để giữ lại với vận tốc rất lớn gây hỏng súng. MK 108 chọn nòng súng ngắn để bolt có thể nhẹ và cho tốc độ bắn tương đối nhanh.

Tuy nhiên do nòng ngắn nên đạn tích động lượng không nhiều từ khí nén kết quả là sơ tốc đầu nòng khá thấp và viên đạn vốn có tiết diện lớn sẽ bị mất động lượng khá nhanh. Vì thế loại súng này không hữu dụng khi chống lại các tiêm kích cơ vốn có độ cơ động và tốc độ khá nhanh trong các trận không chiến vì đòi hỏi tầm tác chiến phải gần mà nếu trong phạm vi 200-300m các tiêm kích có nguy cơ chính nó đâm vào mục tiêu nếu tốc độ quá nhanh, chúng chỉ hữu dụng khi chống lại các máy bay ném bom trong trường hợp này.

Dù vậy với đặc tính dễ chế tạo, hỏa lực mạnh so với kích thước của nó mà loại súng này đã được trang bị trên nhiều máy bay của lực lượng Luftwaffe. Và hệ thống chống sáng cùng loại đạn không phát sáng khi bắn riêng của loại súng này cũng được phát triển và nó được dùng cho việc phòng không ban đêm với chiến thuật Schräge Musik làm cho các máy bay tiêm kích gần như không thể bị phát hiện khi bắn hạ các nhóm máy bay ném bom cùng tiêm kích trước khi các nhóm này hiểu việc gì đang diễn ra để bắt đầu dò tìm để tự vệ.

Liên kết ngoài
 Luft 46.com MK 108 page
 MK 108 ammunition types
 World War 2 Fighter gun effectiveness comparison
 http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=1041
 Một máy bay trang bị MK 108 đang tác chiến

Pháo hàng không
Pháo do Đức sản xuất
Pháo 30 mm