title: SpaceX Dragon

text:
SpaceX Dragon, còn được gọi là Dragon 1 hoặc Cargo Dragon , là một loại tàu vũ trụ chở hàng có thể tái sử dụng được phát triển bởi SpaceX, một công ty vận tải vũ trụ tư nhân của Mỹ. Dragon được phóng lên quỹ đạo bằng tên lửa Falcon 9, với mục đích ban đầu để tiếp tế cho Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Trong chuyến bay đầu tiên vào tháng 12 năm 2010, Dragon trở thành tàu vũ trụ được chế tạo và vận hành thương mại đầu tiên hạ cánh thành công từ quỹ đạo Trái đất. Vào ngày 25 tháng 5 năm 2012, một biến thể chở hàng của Dragon đã trở thành tàu vũ trụ thương mại đầu tiên đến điểm hẹn và đỗ vào ISS thành công.   SpaceX được ký hợp đồng vận chuyển hàng hóa lên ISS theo chương trình Dịch vụ Tiếp tế Thương mại của NASA, và Dragon bắt đầu được sử dụng cho các chuyến bay vận chuyển hàng hoá thường xuyên vào tháng 10 năm 2012.    Với tàu vũ trụ Dragon và Orbital ATK Cygnus, NASA tìm cách tăng cường quan hệ đối tác với ngành hàng không quốc tế và hàng không thương mại trong nước.

Vào ngày 3 tháng 6 năm 2017, SpaceX Dragon C106, phần lớn được lắp ráp từ các bộ phận đã sử dụng trước đó từ sứ mệnh CRS-4 vào tháng 9 năm 2014, đã được phóng trở lại trên tàu SpaceX CRS-11, với thân tàu, các bộ phận cấu trúc, động cơ đẩy, dây nịt, thùng chứa thuốc phóng, hệ thống đường ống và nhiều thiết bị điện tử được tái sử dụng, trong khi tấm chắn nhiệt, pin và các bộ phận tiếp xúc với nước biển khi hạ cánh đã được thay thế.

SpaceX đã phát triển phiên bản thứ hai có tên Dragon 2, có khả năng vận chuyển con người. Chuyến bay thử nghiệm đã được hoàn thành vào năm 2019, sau sự chậm trễ do sự cố bất thường của bệ thử nghiệm vào tháng 4 năm 2019, dẫn đến việc một tàu Dragon 2 bị phá huỷ. Chuyến bay đầu tiên của các phi hành gia trên Dragon 2 diễn ra trong sứ mệnh Crew Dragon Demo-2 vào tháng 5 năm 2020.

Chuyến bay cuối cùng của phiên bản đầu tiên của tàu vũ trụ Dragon (Dragon 1) đã phóng vào ngày 7 tháng 3 năm 2020 (UTC); đó là một sứ mệnh tiếp tế hàng hóa ( CRS-20 ) cho Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Nhiệm vụ này là nhiệm vụ cuối cùng của SpaceX trong chương trình Dịch vụ Tiếp tế Thương mại (CRS-1) đầu tiên và đánh dấu sự nghỉ hưu của tàu vũ trụ Dragon 1. Các chuyến bay tiếp tế thương mại của SpaceX tới ISS trong chương trình Dịch vụ Tiếp tế Thương mại (CRS-2) thứ hai sử dụng biến thể chở hàng của tàu vũ trụ SpaceX Dragon 2.

Tên gọi
Giám đốc điều hành của SpaceX, Elon Musk, đã đặt tên con tàu vũ trụ theo tên bài hát "Puff, the Magic Dragon" năm 1963 của Peter, Paul và Mary, có thể xem như phản ứng đối với những nhà phê bình coi dự án vũ trụ của ông là bất khả thi.

Lịch sử
SpaceX bắt đầu phát triển tàu vũ trụ Dragon vào cuối năm 2004, công bố rộng rãi vào năm 2006 với kế hoạch đưa vào hoạt động vào năm 2009. Cũng trong năm 2006, SpaceX đã giành được hợp đồng sử dụng tàu vũ trụ Dragon với các dịch vụ tiếp tế thương mại cho Trạm Vũ trụ Quốc tế của cơ quan vũ trụ liên bang Hoa Kỳ NASA.

Hợp đồng tiếp tế ISS của NASA

Dịch vụ vận chuyển quỹ đạo thương mại

Vào năm 2005, NASA đã trưng cầu các đề xuất về một phương tiện vận chuyển hàng hóa tiếp tế ISS thương mại để thay thế Tàu con thoi sắp ngừng hoạt động, thông qua chương trình phát triển Dịch vụ Vận tải Quỹ đạo Thương mại (COTS). Tàu vũ trụ Dragon là một phần trong đề xuất của SpaceX, được đệ trình lên NASA vào tháng 3 năm 2006. Theo đề nghị của COTS, SpaceX đã được tham gia vào nhóm bao gồm MD Robotics, công ty của Canada đã xây dựng của ISS Canadarm2 .

Vào ngày 18 tháng 8 năm 2006, NASA thông báo rằng SpaceX đã được chọn để phát triển các dịch vụ phóng tiếp tế hàng hóa cho ISS, cùng với Kistler Aerospace.  Kế hoạch ban đầu, SpaceX sẽ phóng trình diễn tàu vũ trụ SpaceX Dragon trong ba lần, sẽ được thực hiện từ năm 2008 đến năm 2010.   SpaceX và Kistler sẽ nhận được lần lượt khoản vốn đầu tư lên đến 278 triệu đô la Mỹ và 207 triệu đô la Mỹ,  nếu họ đáp ứng tất cả các mục tiêu quan trọng mà NASA đề ra, nhưng Kistler đã không đáp ứng các yêu cầu đó. Hợp đồng của họ đã bị chấm dứt vào năm 2007. NASA sau đó đã trao lại hợp đồng của Kistler cho Orbital Sciences Corporation.

Dịch vụ Tiếp tế Thương mại Giai đoạn 1
Vào ngày 23 tháng 12 năm 2008, NASA đã trao hợp đồng Dịch vụ Tiếp tế Thương mại (CRS-1) trị giá 1,6 tỷ đô la Mỹ cho SpaceX, với các tùy chọn có khả năng tăng giá trị hợp đồng tối đa lên 3,1 tỷ đô la Mỹ. Hợp đồng này dành cho 12 chuyến bay, với tổng khối lượng tối thiểu là  hàng hóa được vận chuyển lên ISS.

Vào ngày 23 tháng 2 năm 2009, SpaceX thông báo rằng vật liệu  cacbon được ngâm tẩm phenolic được chọn cho tấm chắn nhiệt của họ, PICA-X, đã vượt qua các bài kiểm tra ứng suất nhiệt để chuẩn bị cho lần phóng đầu tiên của Dragon.  Cảm biến hoạt động tiệm cận chính của tàu vũ trụ Dragon, DragonEye, đã được thử nghiệm vào đầu năm 2009 trong sứ mệnh STS-127, khi nó được gắn gần cổng neo đậu của Tàu con thoi Endeavour và được sử dụng trong khi Tàu con thoi tiếp cận Trạm vũ trụ quốc tế . Lidar của DragonEye và nhiệt kế (hình ảnh nhiệt) khả năng đều đã thử nghiệm thành công.  Thiết bị liên lạc COTS UHF (CUCU) và Bảng điều khiển phi hành đoàn (CCP) đã được chuyển giao cho ISS trong nhiệm vụ STS-129 vào cuối năm 2009. CUCU cho phép ISS giao tiếp với Dragon và CCP cho phép các thành viên phi hành đoàn ISS đưa ra các lệnh cơ bản cho Dragon. Vào mùa hè năm 2009, SpaceX đã thuê cựu phi hành gia của NASA Ken Bowersox làm phó chủ tịch của Bộ phận đảm bảo sứ mệnh và an toàn cho phi hành gia mới của họ, để chuẩn bị cho các phi hành đoàn sử dụng tàu vũ trụ.

Như một điều kiện của hợp đồng CRS với NASA, SpaceX đã phân tích môi trường bức xạ quỹ đạo trên tất cả các hệ thống Dragon và cách tàu vũ trụ sẽ phản ứng với các thử nghiệm bức xạ giả. Phân tích và thiết kế Dragon - sử dụng kiến trúc máy tính dự phòng gấp ba lần khả năng chịu lỗi tổng thể, thay vì làm cứng bức xạ riêng lẻ của từng bộ xử lý máy tính - đã được các chuyên gia độc lập xem xét trước khi được NASA phê duyệt cho các chuyến bay chở hàng.

Trong tháng 3 năm 2015, có thông báo rằng SpaceX đã được trao thêm ba nhiệm vụ trong Giai đoạn Dịch vụ Tiếp tế Thương mại 1.  Các nhiệm vụ bổ sung này là SpaceX CRS-13, SpaceX CRS-14, SpaceX CRS-15 và sẽ đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa của năm 2017. Vào ngày 24 tháng 2 năm 2016, SpaceNews tiết lộ rằng SpaceX đã được trao thêm năm nhiệm vụ trong Giai đoạn Dịch vụ Tiếp tế Thương mại 1.  Nhóm nhiệm vụ bổ sung này có SpaceX CRS-16 và SpaceX CRS-17 được công bố cho năm 2017 trong khi SpaceX CRS-18, SpaceX CRS-19 và SpaceX CRS-20 và được biểu thị theo danh nghĩa cho năm 2018.

Dịch vụ Tiếp tế Thương mại Giai đoạn 2
Thời hạn trưng cầu và định nghĩa hợp đồng Dịch vụ Tiếp tế Thương mại-2 (CRS-2) bắt đầu vào năm 2014. Vào tháng 1 năm 2016, NASA đã trao hợp đồng cho SpaceX, Orbital ATK và Sierra Nevada Corporation cho tối thiểu sáu lần phóng mỗi lần, với các nhiệm vụ được lên kế hoạch cho đến ít nhất là năm 2024. Giá trị tiềm năng tối đa của tất cả các hợp đồng được công bố là 14 tỷ đô la Mỹ, nhưng các yêu cầu tối thiểu sẽ ít hơn đáng kể.  Không có thêm thông tin tài chính nào được tiết lộ.

Phóng trình diễn

Chuyến bay đầu tiên của Falcon 9 được phát động vào tháng Sáu năm 2010. Ban đầu, thiết bị kiểm định Tàu vũ trụ Dragon này đã được sử dụng trong quá trình thử nghiệm trên mặt đấ. Trong chuyến bay, nhiệm vụ chính của thiết bị là thu thập dữ liệu khí động học trong quá trình tên lửa bay lên.  Nó không được thiết kế để hạ cánh.

NASA đã ký hợp đồng cho ba chuyến bay thử nghiệm từ SpaceX, nhưng sau đó đã giảm con số đó xuống còn hai chuyến. Tàu vũ trụ Dragon đầu tiên được ký hợp đồng với NASA với tên gọi COTS Demo Flight 1 - vào ngày 8 tháng 12 năm 2010, và đã được hạ cánh thành công sau khi quay trở lại bầu khí quyển của Trái đất . Nhiệm vụ này cũng đánh dấu chuyến bay thứ hai của phương tiện phóng Falcon 9. Cảm biến DragonEye đã lắp đặt lại trên STS-133 vào tháng 2 năm 2011 để thử nghiệm thêm trên quỹ đạo. Vào tháng 11 năm 2010, Cục Hàng không Liên bang (FAA) đã cấp giấy phép tái nhập khí quyển cho Dragon, giấy phép đầu tiên được cấp cho một phương tiện thương mại.

Chuyến bay Dragon thứ hai, cũng được ký hợp đồng với NASA như một sứ mệnh trình diễn thử nghiệm, được phóng thành công vào ngày 22 tháng 5 năm 2012, sau khi NASA chấp thuận đề xuất của SpaceX về việc kết hợp các mục tiêu nhiệm vụ COTS 2 và 3 thành một chuyến bay Falcon 9 / Dragon duy nhất, được đổi tên thành COTS 2+.  SpaceX Dragon tiến hành kiểm tra quỹ đạo của hệ thống định vị của nó và hủy bỏ các thủ tục trước khi kết nối với ISS Canadarm2 và cập bến thành công với trạm vào ngày 25 Tháng 5 năm 2012.     Dragon quay trở lại Trái đất vào ngày 31 tháng 5 năm 2012, hạ cánh theo lịch trình ở Thái Bình Dương và một lần nữa được thu hồi thành công.

Vào ngày 23 tháng 8 năm 2012, Quản trị viên NASA Charles Bolden thông báo rằng SpaceX đã hoàn thành tất cả các mốc quan trọng cần thiết theo hợp đồng COTS và đã được thông qua để bắt đầu các sứ mệnh tiếp tế hoạt động cho ISS.

Vận chuyển thiết bị nghiên cứu từ quỹ đạo
Tàu vũ trụ Dragon có thể mang  hàng hóa trở lại Trái đất, hoặc lên đến  hàng hóa được điều áp từ ISS, và là tàu vũ trụ duy nhất hiện tại có khả năng quay trở lại Trái đất với một lượng hàng hóa đáng kể. Ngoài khoang phi hành đoàn Soyuz của Nga, Dragon là tàu vũ trụ duy nhất hiện được thiết kế để hoạt động được khi tái nhập bầu khí quyển. Bởi vì Dragon cho phép mang các kết quả thí nghiệm quan trọng cho các nhà nghiên cứu dưới Trái đất trong vòng 48 giờ kể từ khi bắt đầu hạ cánh xuống bầu khí quyển, nó mở ra khả năng thực hiện các thí nghiệm mới trên ISS. Ví dụ, CRS-12 đã mang những con chuột trở lại sau khi dành thời gian trên quỹ đạo, điều này sẽ giúp cung cấp thông tin chi tiết về cách vi trọng lực tác động lên mạch máu ở cả não và mắt, cũng như xác định cách phát triển của bệnh viêm khớp.

Các chuyến bay khác
Dragon được hạ thủy trên chuyến bay CRS hoạt động đầu tiên vào ngày 8 tháng 10 năm 2012, và hoàn thành nhiệm vụ thành công vào ngày 28 tháng 10 năm 2012.  NASA ban đầu ký hợp đồng với SpaceX cho 12 nhiệm vụ, và sau đó đã gia hạn hợp đồng CRS với 8 chuyến bay nữa, nâng tổng số lên 20 lần phóng cho đến năm 2019. Trong năm 2016, một loạt 6 nhiệm vụ mới theo hợp đồng CRS-2 đã được giao cho SpaceX; những sứ mệnh này dự kiến sn năm 2ẽ được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến 2024.

Tái sử dụng các tàu vũ trụ đã bay trước đó
CRS-11, sứ mệnh CRS thứ 11 của SpaceX, đã được phóng thành công vào ngày 3 tháng 6 năm 2017 từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy LC-39A, là sứ mệnh thứ 100 được phóng lên từ bãi phóng. Nhiệm vụ này là lần đầu tiên phóng lại một Tàu vũ trụ Dragon đã phóng trước đó. Sứ mệnh này đã chuyển 2.708 kg  hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế, bao gồm cả thiết bị thám hiểm bề thất Sao Neutron (NICER). Chặng đầu tiên phương tiện phóng Falcon 9 đã hạ cánh thành công tại Vùng hạ cánh 1 . Nhiệm vụ này lần đầu tiên SpaceX phóng một tàu vũ trụ Dragon được tân trang lại, số sê-ri C106, đã bay vào tháng 9 năm 2014 trong nhiệm vụ CRS-4 và là lần đầu tiên kể từ năm 2011, một tàu vũ trụ được tái sử dụng đã kết nối với ISS. Tàu vũ trụ Gemini SC-2 là tàu vũ trụ duy nhất đã được tái sử dụng trước đó, nhưng nó chỉ được cho bay lại vào năm 1966.

CRS-12, sứ mệnh CRS thứ mười hai của SpaceX, đã được phóng thành công trên phiên bản "Block 4" đầu tiên của Falcon 9 vào ngày 14 tháng 8 năm 2017 từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy LC-39A trong lần thử đầu tiên. Nhiệm vụ này đã giao  khối lượng có áp suất và  khối lượng không áp suất. Tải trọng bên ngoài là máy dò tia vũ trụ CREAM. Đây là chuyến bay cuối cùng của một Tàu vũ trụ Dragon mới được chế tạo; các nhiệm vụ xa hơn sẽ sử dụng tàu vũ trụ được tân trang lại.

CRS-13, nhiệm vụ CRS thứ mười ba của SpaceX, là lần sử dụng thứ hai của Tàu vũ trụ Dragon bay trước đó, nhưng là lần đầu tiên kết hợp với bộ tăng cường giai đoạn đầu được sử dụng lại. Nó được phóng thành công vào ngày 15 tháng 12 năm 2017 từ Tổ hợp phóng vũ trụ 40 của Trạm Không quân Cape Canaveral trong lần thử đầu tiên. Đây là lần phóng đầu tiên của SLC-40 kể từ sau vụ nổ bất thường trên bệ Amos-6. Bộ tăng cường là lõi được bay trước đó từ sứ mệnh CRS-11. Nhiệm vụ này đã giao  khối lượng có áp và  khối lượng không áp suất. Nó quay trở lại quỹ đạo và rơi xuống vào ngày 13 tháng 1 năm 2018, khiến nó trở thành tàu vũ trụ vũ trụ đầu tiên được đưa trở lại quỹ đạo nhiều hơn một lần.

CRS-14, sứ mệnh CRS thứ mười bốn của SpaceX, là lần tái sử dụng thứ ba của Tàu vũ trụ Dragon bay trước đó. Nó được phóng thành công vào ngày 2 tháng 4 năm 2018 từ Trạm Không quân Cape Canaveral SLC-40 . Nó đã được đưa lên ISS thành công vào ngày 4 tháng 4 năm 2018 và được cố định trong một tháng trước khi đưa hàng hóa và các thí nghiệm khoa học trở lại Trái đất.

CRS-15, CRS-16, CRS-17, CRS-18, CRS-19 và CRS-20 đều đã được bay với các tàu vũ trụ đã bay trước đó.

Chương trình phát triển tàu vũ trụ phi hành đoàn

Năm 2006, Elon Musk tuyên bố rằng SpaceX đã chế tạo "một khoang chứa phi hành đoàn nguyên mẫu, bao gồm một hệ thống hỗ trợ sự sống trong 30 ngày được thử nghiệm kỹ lưỡng". Một video mô phỏng hoạt động của hệ thống thoát hiểm được phát hành vào tháng 1 năm 2011. Năm 2010, Musk tuyên bố rằng chi phí phát triển của một tàu vũ trụ Dragon chở phi hành đoàn và Falcon 9 sẽ vào khoảng 800 triệu đến 1 tỷ đô la Mỹ. Trong hai năm 2009 và 2010, Musk đã lên kế hoạch tiến hành sản xuất một biến thể có phi hành đoàn của tên lửa Dragon trong hai đến ba năm.  SpaceX đã nộp hồ sơ dự thầu giai đoạn ba của CCDev, CCiCap.

Kinh phí phát triển
Vào năm 2014, SpaceX đã công bố tổng chi phí phát triển kết hợp cho cả phương tiện phóng Falcon 9 và tàu vũ trụ Dragon. NASA đã cung cấp 396 triệu đô la Mỹ trong khi SpaceX cung cấp hơn 450 triệu đô la Mỹ để tài trợ cho cả hai nỗ lực phát triển.<ref name="AtlanticCouncil20140604">{{Chú thích video|url=https://www.youtube.com/watch?v=sYocHwhfFDc|title=Discussion with Gwynne Shotwell, President and COO, SpaceX|date=4 June 2014|last=Shotwell|first=Gwynne|publisher=Atlantic Council|time=12:20–13:10|access-date=8 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605154442/http://www.youtube.com/watch?v=sYocHwhfFDc&gl=US&hl=en|archive-date=2014-06-05|url-status=dead|quote=NASA ultimately gave us about $396 million; SpaceX put in over $450 million ... [for an] EELV-class launch vehicle ... as well as a capsule}}</ref>

 Sản xuất

Vào tháng 12 năm 2010, dây chuyền sản xuất SpaceX được cho là sẽ sản xuất một tàu vũ trụ Dragon mới và tên lửa Falcon 9 cứ ba tháng một lần. Elon Musk đã tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn năm 2010 rằng ông dự định sản xuất một con tàu SpaceX Dragon mỗi sáu tuần vào năm 2012. Vật liệu composite được sử dụng trong quá trình sản xuất tàu vũ trụ để giảm trọng lượng và cải thiện độ bền của cấu trúc.

Đến tháng 9 năm 2013, tổng không gian sản xuất của SpaceX đã tăng lên gần  và nhà máy đã sản xuất được sáu tàu SpaceX Dragon, trong các giai đoạn sản xuất khác nhau. SpaceX đã công bố một bức ảnh cho thấy sáu tàu, bao gồm bốn nhiệm vụ tiếp theo của Dịch vụ Tiếp tế Thương mại (CRS-1) của NASA, những tàu SpaceX Dragon ( CRS-3, CRS-4, CRS-5, CRS-6 ) cùng với SpaceX Dragon thử nghiệm cho chương trình phi hành đoàn thương mại.

 Thiết kế

Tàu vũ trụ Dragon bao gồm một nắp hình nón ở mũi , một viên nang hình nón thông thường và một thân tàu chở hàng không áp suất được trang bị hai tấm pin năng lượng mặt trời. Vỏ nang sử dụng tấm chắn nhiệt PICA-X, dựa trên một biến thể độc quyền của vật liệu carbon ngâm tẩm Phenolic của NASA (PICA), được thiết kế để bảo vệ vỏ bọc trong quá trình đi vào khí quyển Trái đất, ngay cả ở vận tốc cao như trong các sứ mệnh Mặt Trăng và Sao Hỏa.   Tàu vũ trụ Dragon có thể tái sử dụng và có thể bay nhiều nhiệm vụ. Thân năng lượng mặt trời của tàu không thể hạ cánh được; nó tách ra khỏi vỏ trước khi quay trở lại và bốc cháy trong bầu khí quyển của Trái đất. Phần thân, mang các tấm pin mặt trời của tàu vũ trụ và cho phép vận chuyển hàng hóa không áp suất lên ISS lần đầu tiên được sử dụng để chở hàng trong sứ mệnh SpaceX CRS-2.

Tàu vũ trụ được phóng bằng tên lửa Falcon 9. Khoang Dragon được trang bị 16 tên lửa đẩy Draco. Trong các chuyến bay chở hàng và phi hành đoàn ban đầu, viên nang Dragon sẽ hạ cánh ở Thái Bình Dương và được đưa về bờ bằng tàu.

Đối với các chuyến bay chở hàng ISS Dragon, tay Robot ISS Canadarm2 sẽ kết nối Dragon với cơ chế chung bến (CBM). CRS Dragon không có thiết bị lọc không khí dành cho các phi hành gia, thay vào đó, nó sử dụng chung không khí từ ISS. Đối với các nhiệm vụ điển hình, Dragon được lên kế hoạch ở lại ISS trong khoảng 30 ngày.

Viên nang Dragon có thể vận chuyển 3,310 kilôgam (7,300 lb) hàng hóa trong áp suất thông thường hoặc không có áp suất, hoặc kết hợp cả hai. Nó có thể mang trở lại Trái đất 3,310 kilôgam (7,300 lb) với khối lượng hàng không áp suất, hoặc lên đến 3,310 kilôgam (7.300 lb) với khối lượng hàng hóa có áp suất được điều khiển. Thân năng lượng mặt trời lần đầu tiên được đưa vào sử dụng trong sứ mệnh CRS-2 của Dragon vào tháng 3 năm 2013. Các mảng năng lượng mặt trời của nó tạo ra công suất cực đại là 4 kW.

Thiết kế đã được sửa đổi từ chuyến bay Dragon thứ năm trong sứ mệnh SpaceX CRS-3 lên ISS vào tháng 3 năm 2014. Trong khi đường khuôn bên ngoài của Dragon không thay đổi, hệ thống điện tử và giá để hàng đã được thiết kế lại để cung cấp nhiều năng lượng điện hơn đáng kể cho các thiết bị vận chuyển, bao gồm mô-đun tủ đông GLACIER và mô-đun tủ đông MERLIN dùng để vận chuyển các tải trọng khoa học quan trọng.

 Các biến thể

 DragonLab
SpaceX đã lên kế hoạch lập trình tàu vũ trụ Dragon bay tự động, được gọi là DragonLab.  Các hệ thống con của nó bao gồm động cơ đẩy, công suất, hệ thống kiểm soát nhiệt độ và môi trường (ECLSS), hệ thống điện tử, thông tin liên lạc, bảo vệ nhiệt, phần mềm bay, hệ thống hướng dẫn và định vị cũng như thiết bị nhập khí quyển và hạ cánh. Nó có thể mang 6.000 kilôgam (13.000 lb) khi phóng, và tối đa 3.000 kilôgam (6.600 lb) khi trở về Trái đất. Vào tháng 11 năm 2014, có hai sứ mệnh DragonLab được liệt kê trong bản kê khai phóng của SpaceX: một vào năm 2016 và một vào năm 2018. Tuy nhiên, các sứ mệnh này đã bị xóa khỏi bản kê khai vào đầu năm 2017, không có tuyên bố chính thức của SpaceX. Các vệ tinh của chương trình sinh học tế báo của Mỹ  và các vệ tinh Bion của Nga đã từng thực hiện các chức năng tương tự.

 Dragon 2: Vận chuyển phi hành đoàn và hàng hóa
Một phiên bản kế nhiệm của Dragon được gọi là SpaceX Dragon 2 được thiết kế để chở hành khách và phi hành đoàn. Nó được thiết kế để có thể chở tối đa bảy phi hành gia, hoặc một số phi hành gia và hàng hóa, đến và đi từ quỹ đạo thấp của Trái đất. Lá chắn nhiệt Dragon 2 được thiết kế để phù hợp cho quá trình tái nhập bầu khí quyển Trái đất từ các chuyến bay vũ trụ lên Mặt Trăng và Sao Hỏa. SpaceX đã thực hiện một số hợp đồng của Chính phủ Hoa Kỳ để phát triển biến thể phi hành đoàn Dragon 2, bao gồm Thỏa thuận phát triển phi hành đoàn thương mại 2 (CCDev 2) - được tài trợ bởi Đạo luật Không gian vào tháng 4 năm 2011 và Thỏa thuận về khả năng tích hợp phi hành đoàn (CCiCap) - được tài trợ vào tháng 8 năm 2014. Giai đoạn 2 của hợp đồng CRS sẽ được thực hiện bằng cách sử dụng biến thể Dragon 2 Cargo thiếu điều khiển buồng lái, ghế và hệ thống hỗ trợ sự sống.

 Red Dragon Red Dragon là một phiên bản đã bị hủy bỏ của tàu vũ trụ Dragon. Được đề xuất cho các sứ mệnh bay xa hơn quỹ đạo Trái đất và khí quyển tới sao Hỏa thông qua không gian liên hành tinh . Ngoài các kế hoạch được tài trợ bởi tư nhân của SpaceX cho một sứ mệnh cuối cùng trên sao Hỏa, Trung tâm Nghiên cứu Ames của NASA đã phát triển một khái niệm có tên Red Dragon'': một sứ mệnh sao Hỏa chi phí thấp sẽ sử dụng Falcon Heavy làm phương tiện phóng và vận chuyển phương tiện lên sao Hỏa, và tàu vũ trụ dựa trên SpaceX Dragon 2 để đi vào bầu khí quyển của sao Hỏa . Ban đầu, khái niệm này dự tính sẽ ra mắt vào năm 2018 với tư cách là một sứ mệnh Khám phá của NASA, sau đó thay thế cho năm 2022, nhưng chưa bao giờ được chính thức đệ trình để xin tài trợ trong NASA.  Sứ mệnh được thiết kế để vận chuyển mẫu vật từ Sao Hỏa về Trái đất với chi phí chỉ bằng một phần chi phí của NASA, được dự kiến vào năm 2015 với giá chỉ 6 tỷ đô la Mỹ cho một sứ mệnh.

Vào ngày 27 tháng 4 năm 2016, SpaceX công bố kế hoạch tiếp tục phóng một tàu đổ bộ Dragon đã được sửa đổi lên sao Hỏa vào năm 2018.  Tuy nhiên, Musk đã hủy bỏ chương trình SpaceX Red Dragon vào tháng 7/2017 để thay vào đó tập trung phát triển hệ thống Starship.  Tàu vũ trụ Red Dragon được sửa đổi sẽ thực hiện tất cả các chức năng xâm nhập và hạ cánh (EDL) cần thiết để vận chuyển trọng tải 1.000 kilôgam (2.200 lb) lên bề mặt Sao Hỏa mà không cần sử dụng dù. Phân tích sơ bộ cho thấy lực cản trong khí quyển sẽ làm tàu chậm lại, đủ để giai đoạn cuối cùng của quá trình hạ xuống nằm trong khả năng của động cơ đẩy SuperDraco của nó.

Dragon XL
Vào ngày 27 tháng 3 năm 2020, SpaceX tiết lộ tàu vũ trụ tiếp tế Dragon XL để chở hàng hóa có áp suất và không áp suất, các thí nghiệm và các nguồn cung cấp khác tới Cổng Mặt Trăng theo kế hoạch của NASA theo hợp đồng Dịch vụ Hậu cần Gateway (GLS).  Theo NASA, các thiết bị được cung cấp bởi các sứ mệnh Dragon XL có thể bao gồm các vật liệu thu thập mẫu, bộ đồ vũ trụ và các vật dụng khác mà các phi hành gia có thể cần trên Cổng và trên bề mặt Mặt trăng . Nó sẽ được phóng bằng tên lửa SpaceX Falcon Heavy từ LC-39A tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Florida . Dragon XL sẽ ở lại Gateway từ 6 đến 12 tháng tại một thời điểm, khi các trọng tải nghiên cứu bên trong và bên ngoài tàu chở hàng có thể được vận hành từ xa, ngay cả khi phi hành đoàn không có mặt.  Khả năng vận tải của nó dự kiến là hơn 5.000 kilôgam (11.000 lb) lên quỹ đạo mặt trăng. Không có yêu cầu cho việc quay trở lại Trái đất. Khi kết thúc nhiệm vụ, Dragon XL phải có khả năng tháo dỡ và xử lý khối lượng tương tự mà nó có thể mang đến Gateway, có lẽ là bằng cách hạ cánh lên Mặt trăng.

Danh sách phương tiện

Danh sách nhiệm vụ

Thông số kỹ thuật

DragonLab
Các thông số kỹ thuật sau đây được SpaceX công bố cho các chuyến bay thương mại không phải của NASA, không phải ISS của viên nang Dragon đã được tân trang lại, được liệt kê là các chuyến bay "DragonLab" trên bảng kê khai SpaceX. Các thông số kỹ thuật cho Dragon Cargo do NASA ký hợp đồng không có trong bảng dữ liệu DragonLab năm 2009.

Khoang áp suất

  có áp suất, hệ thống kiểm soát môi trường, khối lượng trọng tải.
 Môi trường trên bo mạch:  ; độ ẩm tương đối 25 ~ 75%; Áp suất không khí 13,9 ~ 14,9 psia (958,4 ~ 1027 hPa ).

Khoang cảm biến không áp suất

  khối lượng tải trọng không áp suất.
 Cửa hầm cảm biến mở ra sau khi lên quỹ đạo để cho phép cảm biến lấy thông tin từ môi trường không gian bên ngoài và đóng lại trước khi quay trở lại bầu khí quyển Trái Đất.

Thân pin năng lượng mặt trời

  khối lượng tải trọng trong  tấm pin, phía sau tấm chắn nhiệt của khoang áp suất, với phần mở rộng thân tùy chọn đến  tổng chiều dài, khối lượng trọng tải tăng lên .
 Hỗ trợ cảm biến và khẩu độ không gian lên đến  theo đường kính.

Hệ thống điện, liên lạc và chỉ huy

 Nguồn điện: hai tấm pin mặt trời cung cấp trung bình 1500 watt, đỉnh 4000 watt, ở 28 và 120 VDC.
 Giao tiếp tàu vũ trụ : tiêu chuẩn thương mại RS-422 và I/O kết nối 1553 tiêu chuẩn quân sự, cộng với truyền thông Ethernet cho dịch vụ tải trọng tiêu chuẩn có thể nén địa chỉ IP.
 Tốc độ truyền lên: 300 kbit / s.
 Kết nối từ xa/tốc độ truyền xuống: chuẩn 300 Mbit/s, bộ truyền video và đo từ xa sử dụng băng tần S.

Khả năng chịu bức xạ
Dragon có thiết kế phần cứng và phần mềm "chịu được bức xạ" . Hệ thống sử dụng ba cặp máy tính, mỗi cặp liên tục kiểm tra các cặp khác, khiến thiết kế của nó có khả năng phát hiện và chỉnh sửa lỗi. Trong trường hợp xảy ra sự cố bức xạ hoặc lỗi mềm, một trong các cặp máy tính sẽ thực hiện khởi động lại. Bao gồm cả các máy tính quỹ đạo bay, Dragon sử dụng 18 cặp ba bộ xử lý dự phòng, với tổng cộng 54 bộ xử lý.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tổng quan tàu Dragon trên trang mạng chính thức của SpaceX
 SpaceX CCDev2 Agreement with NASA
 SpaceX CCDev2 bi-monthly progress reports
 Hàng của Dragon giao cho ISS (mô phỏng)
 Hàng của Dragon giao cho ISS (mô phỏng)

Tàu không gian
Tàu vũ trụ của trạm ISS
SpaceX


title: Trollhättan

text:
Trollhättan là một thành phố Thụy Điển, là thủ phủ của khu tự quản Trollhättan, hạt Vastra Gotaland, Thụy Điển với 46.457 cư dân trong năm 2010. Thành phố có cự ly 75 km về phía bắc của thành phố lớn thứ hai của Thụy Điển, Gothenburg.

Lịch sử
Trollhättan được thành lập bên sông älv Göta, tại vị trí của các thác nước Trollhättan. Địa điểm này đã được đề cập lần đầu tiên trong văn học từ 1413. Trong nhiều thế kỷ, Trollhättan là một trở ngại cho các tàu thuyền đi du lịch sông, cho đến khi một hệ thống âu thuyền đã được hoàn thành trong thế kỷ 19. Nó đã được nâng cấp nhiều lần và các đốc tàu hiện nay đã được hoàn tất vào năm 1916.

Trong cuối thế kỷ 19, thủy điện được phát triển trong Trollhättan. Công ty Năng lượng Thụy Điển Vattenfall ("thác nước") lấy tên của nó từ ngã Trollhättan. Ngày nay thành phố có hai trạm thủy điện hoạt động, Olidan và Håjum. Thủy điện đã giúp thành phố trong cuộc cách mạng công nghiệp.
Trollhättan đã được cấp quyền thành phố (mà ngày nay không có hiệu lực pháp luật, nhưng hoàn toàn là lịch sử) vào năm 1916 mà tại đó thời gian nó đã có khoảng 15.000 dân, nay tăng lên 54.000 người.

Tham khảo

Thành phố của Thụy Điển


title: Sundsvall

text:
Sundsvall là một thành phố Thụy Điển. Thành phố là thủ phủ của khu tự quản Sundsvall, hạt Västernorrland. Dân số năm 2005 là 49.300, là thành phố lớn thứ 21 Thụy Điển. Dân số năm 2010 là 50.712 người, có 95.000 người sinh sống trong khu vực đô thị xoay quanh thành phố này.

Lịch sử
Thị trấn được cấp điều lệ năm 1621 và quy hoạch đô thị đầu tiên Sundsvall có lẽ đã được tạo ra bởi Olof Bure vào năm 1642, ít có khả năng năm 1623. Nó có một cảng của vịnh Bothnia, và có vị trí 395 km về phía bắc của Stockholm. Thành phố đã bị đốt cháy và được xây dựng lại bốn lần. Lần đầu tiên, năm 1721, nó đã bị đốt cháy bởi quân đội Nga trong cuộc đại chiến Bắc Âu. Trận hỏa hoạn cuối cùng vào năm 1888, là lớn nhất trong lịch sử của Thụy Điển. Nó được coi là đám cháy đã được gây ra bởi một tia lửa từ một tàu hơi nước. Sau khi ngọn lửa đó, trung tâm thành phố được xây dựng lại chỉ với các tòa nhà bằng đá. Trung tâm Sundsvall do đó có biệt danh Stenstaden (thành phố đá).

Hình ảnh

Tham khảo

Thành phố của Thụy Điển


title: Spinulosida

text:
Spinulosida là một bộ sao biển trong lớp Asteroidea. Bộ này có 2 họ, 7 chi, tổng cộng có 120 loài.

Các họ
Họ Echinasteridae
Chi Echinaster Müller and Troschel, 1840
Chi Henricia Gray, 1840
Chi Odontohenricia Rowe and Albertson, 1988
Chi Poraniopsis Perrier, 1891
Chi Stegnaster Sladen, 1889
Họ Mithrodiidae
Chi Mithrodia Gray, 1840
Chi Thromidia Pope & Rowe, 1977

Hình ảnh

Tham khảo


title: Brisingida

text:
Brisingida là một bộ sao biển sống ở biển sâu trong lớp Asteroidea. Bộ này có 2 họ, 18 chi, tổng cộng có 100 loài.

Các họ
Brisingida có các họ và chi sau:

Họ Brisingidae, G.O. Sars, 1875
Chi Astrolirus, Fisher, 1917
Chi Astrostephane, Fisher, 1917
Chi Brisinga Asbjørnsen, 1856 (đồng nghĩa: Craterobrisinga, Fisher, 1916)
Chi Brisingaster Loriol, 1883
Chi Brisingella Fisher, 1917
Chi Brisingenes Fisher, 1917
Chi Hymenodiscus Perrier, 1884
Chi Labidiaster, Lütken, 1872 (đồng nghĩa: Gymnobrisinga, Studer, 1884)
Chi Midgardia Downey, 1972
Chi Novodinia Dartnall, Pawson, Pope & B.J. Smith, 1969 (đồng nghĩa: Odinia, Perrier, 1885)
Chi Odinella Fisher, 1940
Chi Stegnobrisinga Fisher, 1916
Họ Freyellidae, Downey, 1986
Chi Astrocles Fisher, 1917
Chi Belgicella Ludwig, 1903
Chi Colpaster Sladen, 1889
Chi Freyastera Downey, 1986
Chi Freyella Perrier, 1885 (đồng nghĩa: Freyellidea, Fisher, 1917)
Chi Freyellaster Fisher 1918

Hình ảnh

Tham khảo


title: Notomyotida

text:
Notomyotida là một bộ sao biển trong lớp Asteroidea. Bộ này có 1 họ, 8 chi, tổng cộng có 75 loài.

Các chi
Họ Benthopectinidae
Chi Acontiaster Doderlein, 1921
Chi Benthopecten Verrill, 1884
Chi Cheiraster Studer, 1883
Chi Gaussaster Ludwig, 1910
Chi Myonotus Fisher, 1911
Chi Nearchaster Fisher, 1911
Chi Pectinaster Perrier, 1885
Chi Pontaster Sladen, 1885

Tham khảo

Lớp Sao biển


title: Nhím biển tía

text:
Nhím biển tía, tên khoa học Strongylocentrotus purpuratus, là một loài cầu gai sinh sống ở rìa đông của Thái Bình Dương kéo dài đến Ensenada, México đến British Columbia, Canada. Loài nhím biển này có màu tím đậm và sống ở bãi triều thấp và cộng đồng bán thủy triều gần bờ. Cùng với rái cá biển và bào ngư, nó là một thành viên nổi bật của những khu vực cộng đồng rừng tảo bẹ. Nó thường có đường kính khoảng 4 inch và có thể sống thọ 70 năm.

Nhím biển tía có nhiều vai trò. Bên cạnh tầm quan trọng sinh thái của nó, nó cũng là một hải sản quan trọng dọc theo bờ biển phía tây của Mỹ và nó là một trong một số mô hình nghiên cứu y sinh học tế bào và sinh học phát triển.

Do tầm quan trọng của nó để nghiên cứu y sinh, bộ gen của nhím biển được hoàn toàn được sắp xếp theo trình tự và chú thích trong năm 2006. Bộ gen nhím biển được ước tính để mã hóa khoảng 23.300 gen. Sử dụng hệ thống đo lường chặt chẽ nhất, nhím biển tía và con người có chung 7.700 loại gen. Nhiều trong số các gene này liên quan đến cảm giác môi trường, một thực tế gây ngạc nhiên cho một loài động vật thiếu một cấu trúc đầu.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Strongylocentrotus purpuratus information
Sea Urchin Genome Project

P
Động vật được mô tả năm 1857


title: Cầu gai

text:
Cầu gai, Nhum biển hay Nhím biển, tên khoa học Echinoidea, là tên gọi chung của một lớp thuộc ngành Động vật da gai, sinh sống ở các đại dương.

Mô tả
Vỏ của cầu gai có hình cầu và có nhiều gai, do đó mà có tên gọi cầu gai. Chúng có đường kính từ 3–10 cm, có thể đạt đường kính từ 8 đến 10 cm, dày khoảng 3 đến 4 phân. Gai nhọn mọc khắp vỏ bên ngoài, nếu bị đâm thì vùng da bị đâm sẽ nhức, tuy nhiên không gây nguy hiểm đến sức khỏe.

Khối lượng thịt cầu gai (còn gọi là trứng nhum) rất ít so với tổng thể khối vỏ của chúng. Các thớ thịt được cấu tạo thành hình sao từ 5 đến 8 cánh, màu vàng hoặc cam, bám dọc theo vỏ gần như rỗng.

Cầu gai di chuyển chậm, hầu như chỉ ăn tảo. Cầu gai trong tự nhiên là thức ăn của các loài rái cá biển, lươn sói (Anarrhichthys ocellatus), cá Balistidae.
Trong một số vùng biển, cầu gai còn ăn một số loại san hô thân mềm và một số loại cỏ biển thân mềm.
Vào mùa sinh sản của cầu gai, các loại san hô thân mềm gần như là thức ăn chính.

Trong văn hóa ẩm thực
Trong nhiều nền ẩm thực, cầu gai là một loại hải sản ngon, có giá trị dinh dưỡng cao, đem lại nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe. Thông thường, cầu gai được chế biến thành món ăn chủ yếu theo 3 cách ăn sống, nướng và nấu cháo.

Hình ảnh

Chú thích

Sinh vật mô hình
Sinh học phát triển
Ẩm thực Ngành Da gai


title: Cận vệ Đế chế (Napoléon I)

text:
Cận vệ Đế chế hay Đội Cận vệ của Hoàng đế (tiếng Pháp: Garde impériale) được tạo bởi Napoléon Bonaparte ngày 28 Tháng hoa (Floréal) năm XII (theo lịch cộng hòa, tức ngày 18 tháng 5 năm 1804) từ đội Cận vệ Tổng tài.

Tuy đội quân này được dùng chỉ đơn thuần để bảo vệ chính phủ, nhưng Cận vệ Đế chế đã trở thành một trong những quân đoàn ưu tú, là lực lượng thiện chiến nhất, hết mực trung thành với Napoléon. Napoléon có thể dựa vào đội Cận vệ trong mọi tình huống kể từ khi nó được thành lập. Đội quân tập hợp những lính dũng cảm nhất trong quân đội Pháp thời bấy giờ, số người nhập ngũ tiếp tục tăng theo thời gian. Trong số 9798 người lính vào năm 1804, quân số đội Cận vệ đạt đến 112.482 vào năm 1814, theo mệnh lệnh trực tiếp của Hoàng đế. Cuối cùng đội cận vệ được chia ra thành Jeune (Tân Cận vệ), Moyenne (Trung Cận vệ) và Vieille Garde (Cựu cận vệ), mỗi đội cận vệ bao gồm các trung đoàn kỵ binh (bao gồm cả những tiểu đoàn Chasseurs à cheval trong đồng phục màu xanh là cây), pháo binh, bộ binh, và cả Lính ném lựu đạn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bộ binh Cận vệ Đế chế
Kỵ binh Cận vệ Đế chế
Pháo binh Cận vệ Đế chế

Quân đội trong chiến tranh Napoléon


title: The Night the Sun Came Up

text:
The Night the Sun Came Up là album phòng thu đầu tiên của nghệ sĩ ghi âm người Mỹ Dev. Nó được phát hành vào ngày 02 tháng 9 năm 2011 bởi Universal Republic. Dev làm việc với các hip hop người Mỹ thay thế bộ đôi sản xuất Cataracs, người đạo diễn sản xuất của toàn bộ album cùng với đồng văn bản bài hát với Dev. Các quá trình sản xuất của album đã diễn ra chủ yếu trong tháng 1 năm 2011 và được hiện đang tiếp tục nhưng những ngày phát hành tại miền Bắc nước Mỹ album đã được trì hoãn từ ngày 20 tháng 9 năm 2011 đến ngày 10 tháng 1 năm 2012 như một yêu cầu Dev để thêm nhiều bài hát hơn cho album này, tuy nhiên, Amazon.com đã thông báo album sẽ được đẩy trở lại một lần nữa đến 26 tháng 3 năm 2012.

Album nhận được những đánh giá tích cực, với nhà phê bình khen thưởng sản xuất của nhiều người trong số các bài hát trong khi so sánh âm nhạc trên các thiết lập Electropop stylings của nghệ sĩ ghi âm Mỹ Ke$ha và nghệ sĩ thu âm người Thụy Điển Robyn. Các bài hát được lấy cảm hứng từ câu chuyện cuộc sống của Dev trong vài năm qua. The night the sun came up chủ yếu là một Electropop và Dance/pop album, trong đó kết hợp các yếu tố của thể loại âm nhạc như dubstep, urban, Eurodance và rock. Các loạt chủ đề của album từ quan hệ tình dục, tiệc tùng, tình yêu và đời sống. Tại Hoa Kỳ, album đạt đến một đỉnh cao của số 61, bán được 7.560 bản trong tuần đầu phát hành. Nó cũng đạt vị trí số 136 trên bảng xếp hạng album của Anh.

Danh sách ca khúc

Charts

Chú thích

Album năm 2011
Sản phẩm Universal Republic Records
Album của Universal Republic Records
Album đầu tay năm 2011


title: Băng tần S

text:
Băng tần S là một phần của băng tần vi ba thuộc phổ điện từ. Nó được định nghĩa theo một tiêu chuẩn của IEEE cho sóng vô tuyến với tần số trong dải 2 tới 4 GHz, tần số 3 GHz là ranh giới giữa UHF và SHF. Băng S được dùng cho radar thời tiết, radar tàu biển, vệ tinh thông tin, đặc biệt là NASA dùng cho liên lạc giữa tàu con thoi và trạm không gian quốc tế. Radar băng ngắn 10 cm có dải tần 1,55 tới 5,2 GHz.

Vệ tinh thông tin
Tại Mỹ, Ủy ban Truyền thông Liên bang chấp nhận phát thanh số vệ tinh (DARS) được hoạt động trong băng tần S trong dải tần 2,31 tới 2,36 GHz, hiện đang được Sirius XM Radio sử dụng. Gần đây, một phần tần số của băng S từ 2 tới 2,2 GHz được dùng để lập mạng dịch vụ vệ tinh di động (MSS) kết nối với Các thiết bị phụ trợ mặt đất (ATC). Hiện nay chỉ có một số công ty đang cố gắng triển khai các mạng này, như ICO Satellite Management và TerreStar.

Dải tần 2,6 GHz được dùng cho phát quảng bá di động đa phương tiện ở Trung Quốc, đây là một chuẩn truyền hình di động và phát thanh vệ tinh của Trung Quốc, cũng như các hệ thống sở hữu độc quyền ở Mỹ, nó không tương thích với các chuẩn mở được dùng ở các nước khác.

Tháng 5/2009, Inmarsat và Solaris Mobile (một liên doanh giữa Eutelsat và Astra) đã được Ủy ban châu Âu cấp băng thông 2×15 MHz thuộc băng S. Hai công ty này trong 2 năm phải cung cấp dịch vụ MSS ở châu Âu. Tần số được cấp phát là 1,98 tới 2,01 GHz cho đường lên (trạm mặt đất tới vệ tinh) và từ 2,17 tới 2,2 GHz cho đường xuống (vệ tinh xuống trạm mặt đất). Vệ tinh Eutelsat W2A được phóng lên quỹ đạo vào tháng 4/2009 ở tọa độ 10° Đông hiện là vệ tinh duy nhất ở châu Âu hoạt động ở băng S.

Ở một số nước, băng S được dùng cho truyền hình vệ tinh gia đình (không giống như dịch vụ tương tự ở hầu hết các quốc gia dùng băng Ku). Tần số cấp phát cho dịch vụ này là 2,5 tới 2,7 GHz (LOF 1,570 GHz).

Ứng dụng khác
Thiết bị mạng không dây tương thích với chuẩn IEEE 802.11b và 802.11g dùng dải 2,4 GHz của băng tần S. Điện thoại không dây số cũng dùng băng tần này. Lò vi sóng hoạt động ở tần số 2495 hoặc 2450 MHz. Chuẩn IEEE 802.16a và 802.16e dùng một phần dải tần của băng S, theo chuẩn WiMAX hầu hết các nhà cung cấp thiết bị hoạt động trong dải 3,5 GHz. Dải tần chính xác được ấn định cho các chuẩn này là khác nhau tùy quốc gia.

Tại Bắc Mỹ, dải tần 2,4 - 2,483 GHz là băng tần ISM dùng cho các thiết bị phổ không li-xăng (unlicensed) như điện thoại không dây, tai nghe không dây… trong số những công nghệ điện tử dân dụng khác còn có Bluetooth dùng dải tần 2,402 GHz và 2,480 GHz.

Vô tuyến nghiệp dư và vệ tinh nghiệp dư hoạt động ở 2 dải tần của băng S, đó là 13 cm (2,4 GHz) và 9 cm (3.4 GHz).

Thông tin quang dùng băng tần S
Băng tần S cũng được dùng trong thông tin quang với dải bước sóng 1460 nm tới 1530 nm.

Các băng tần sóng cực ngắn khác
Phổ sóng cực ngắn thường được định nghĩa là phổ điện từ trong dải tần số 1.0 GHz đến 30 GHz, nhưng một số định nghĩa cũ hơn tính cả các tần số thấp hơn. Hầu hết các ứng dụng phổ biến trong dải tần 1,0 đến 30 GHz. Các băng tần số sóng cực ngắn, được định nghĩa bởi Hiệp hội Vô tuyến Anh (RSGB), được thể hiện trong bảng dưới đây. Chú ý là các tần số trên 30 GHz thường được gọi là "sóng mm". Tần số 30 GHz tương ứng với bước sóng 10 mm, hay 1 cm.

Chú thích: "Băng tần P " đôi khi được dùng không chính xác cho băng tần Ku. "P" có nghĩa là "previous" (trước) là băng tần radar dùng ở Anh có dải tần 250 đến 500 MHz, hiện nay băng tần hoàn toàn lỗi thời theo tiêu chuẩn 521 của IEEE, xem  và  . Đối với các định nghĩa khác, xem Letter Designations of Microwave Bands

Xem thêm
 Băng tần ISM

Tham khảo

Liên kết ngoài
TerreStar Networks  (Nasdaq: TSTR)
zarya.info - S-band satellite telemetry and housekeeping frequencies
utexas.edu - Pioneer 10 & 11 Abstract

Phổ vô tuyến
Thiết bị viễn thông


title: Súng bắn tỉa Lobaev

text:
Súng bắn tỉa Lobaev là một trong các loại súng bắn tỉa độc đáo nhất từng được chế tạo tại Nga. Thay vì được chế tạo với số lượng lớn trong mỗi lần sản xuất thì loại súng này được chế tạo với số lượng rất nhỏ bởi công ty tư nhân Tsar-Cannon tại Tarusa, Nga. Người thiết kế loại súng này là Vladislav Lobaev một người chế tạo súng nhắm và là xạ thủ nổi tiếng. Không giống như các loại súng bắn tỉa khác có thông số cố định, loại súng này có thông số thay đổi tùy vào yêu cầu của khách hàng đặt mua nhưng vẫn có thể giữ được độ chính xác của các mẫu. Loại súng này được sử dụng bởi các xạ thủ thể thao, thợ săn cũng như một số lượng nhỏ được sử dụng trong các lực lượng đặc nhiệm của Nga.

Thiết kế
Súng bắn tỉa Lobaev không có thông số cố định các thông số sẽ tùy thuộc vào xạ thủ đặt sản xuất như sử dụng loại đạn gì, độ dài nòng, trọng lượng của súng... vì thế loại súng này có rất nhiều phiên bản khác nhau nhưng cách hoạt động vẫn theo thiết kế chính. Súng sử dụng cơ chế khóa nòng trượt và xoay, bắn phát một hay sử dụng hộp đạn rời 5 viên. Nòng súng gắn một cách tự do được làm bằng thép không gỉ chất lượng cao và được thiết kế để có thể giữ độ chính xác nhất định với các chiều dài khác nhau cũng như có thể thay nòng một cách nhanh chóng khi cần thiết. Đầu nòng súng có tích hợp bộ phận chống giật. Báng súng và ốp lót tay là một khối được làm sợi cacbon tổng hợp đặc biệt để có trọng lượng nhẹ nhưng chắc chắn. Báng súng có thể điều chỉnh chiều dài và chiều cao để phù hợp với xạ thủ. Súng được tích hợp thêm chân chống chữ V để có thể tăng độ chính xác khi bắn.

Hệ thống nhắm cơ bản của loại súng này là ống nhắm, trên thân súng có thanh răng để có thể gắn các loại ống nhắm khác nhau. Độ chính xác của các mẫu được cho chỉ tiêu là từ 0,3 đến 0,2 MOA.

Ông Vlad Lobaev, chủ sở hữu Lobaev Arms đã nghiên cứu nghệ thuật chế tạo súng không phải ở quê hương mà là ở Mỹ - nơi ông đã tiêu tốn hàng triệu USD để mua các thiết bị cần thiết cho nhà máy của ông.

Yuri Sinichkin, Kỹ sư trưởng của Tập đoàn sản xuất vũ khí Nga KBIS, đơn vị chủ quản của Lobaev Arms cho biết: “Mỹ có hàng trăm nhà máy tư nhân sản xuất những loại vũ khí được cấp phép. Do vậy quốc gia này là một trong những thị trường sản xuất vũ khí phát triển nhất thế giới. Đó là lý do tại sao nhiều phụ kiện chính của súng trường Tsar Pushka, mà các vệ sỹ của ông Putin đang sử dụng, được sản xuất dựa trên công nghệ và bí quyết của Mỹ”.

Sumrak không dành cho hoạt động chiến đấu. Để nâng tầm bắn và độ chính xác, các kỹ sư đã cắt giảm tối đa các bộ phận di chuyển khi bóp cò và loại bỏ hộp tiếp đạn. Kết quả đã tạo ra loại súng trường bắn tỉa phát một.

“Súng trường Sumrak được thiết kế dành cho hoạt động thể thao và có khả năng bắn tỉa cực mạnh. Đó là mục đích chính của nó. Sumrak không được dùng để tiêu diệt phiến quân ở đâu đó tại Syria. Nó là một món đồ chơi xa xỉ”, nhà thiết kế cho biết.

Nhược điểm
Loại súng trường này có nòng súng rất nặng với độ dài 1.430 mm, được chế tạo từ hợp kim nhôm đã khiến khẩu súng bắn tỉa này trở nên khá nặng với trọng lượng khoảng 10kg.

Biến thể
Dù có nhiều mẫu nhưng súng được chia ra làm hai dòng chính là SVL (СВЛ) và OVL (ОВЛ). Trong khi dòng SVL là loại chuyên dụng để bắn tỉa với đầy đủ các thiết bị hỗ trợ được gắn vào khi chế tạo và có khả năng thay nòng nhanh thì mẫu OVL là súng dùng cho thể thao và săn bắn nên nó không có đầy đủ các chức năng cũng như các thiết bị hỗ trợ được gắn vào khi chế tạo.

Liên kết ngoài

 Невероятное производство в России: Оружие охраны президента (Russian)
 The Russians are coming, Gun Trade July 2010
 World Guns
 Bắn thử SVL mẫu dùng đạn.408CT trong khoảng cách 2300 m

Súng ngắm
Súng Nga


title: AMD 65

text:
AMD 65 là loại súng trường tấn công do Hungary chế tạo và bắt đầu nghiên cứu năm 1965. AMD 65 là viết tắt của Automata Módosított Deszant 1965 theo tiếng Hungary. Súng thích hợp cho lính bộ binh trên xe bọc thép và lính dù. Nó có thể vừa sử dụng như súng trường tấn công vừa dùng để hỗ trợ hỏa lực từ trong xe bọc thép. Tuy là biến thể của AKM nhưng AMD 65 có hình dạng nhỏ gọn gần giống như súng carbine AKS-74U.

AMD 65 cùng với AK-63 là hai loại súng cùng là biến thể của AKM do Hungary sản xuất nhưng lại có giá thành rẻ và dễ chế tạo hơn. Tuy vậy, AMD 65 lại được nhiều nước sử dụng hơn là AK-63.

Tính năng
Khác với AK-47 hay AKM, AMD 65 gần như không dùng gỗ trong sản xuất. Quanh khu vực tay cầm thứ hai trước hộp đạn thường được làm bằng kim loại có đục nhiều lỗ và có 1 lớp bọc nhựa hoặc kim loại mỏng giúp người dùng khống chế được súng khi bắn. Súng có lắp thêm tay cầm thứ hai nhằm giúp dễ sử dụng, tránh tác động vào hộp đạn khi bắn. Hai tay cầm là vị trí duy nhất của AMD 65 có thể lắp đặt tay gỗ, nhưng đa số chúng lại được sử dụng bởi vỏ kim loại. Báng súng thường là báng gập loại thanh sắt hoặc không có báng. Các lực lượng của Hungary sử dụng AMD 65 như không quân, lính dù đều không sử dụng gỗ trên súng.

AMD 65/AKM/AKM-63

Súng trường tấn công AKM từng là loại súng trường tiêu chuẩn của Quân đội Hungary trước khi được thay thế bằng phiên bản nội địa AK-63 hay gọi là AKM-63. AK-63 có hình dàng rất giống súng AKM từ thiết kế cho đến sản xuất đều giống AKM và AK-47. AK-63 cũng có nhiều điểm chung với AMD 65 nhưng khác nhau ở chỗ AK-63 dùng miếng ốp tay còn AMD 65 dùng tay cầm phụ (một số AKM-63 và AK-63 của Hungary cũng có tay cầm phụ), AK-63 sử dụng gỗ ở các vị trí y như AKM và AK-47.

Sử dụng tại Hoa Kỳ
Nhiều súng AMD 65 được xuất khẩu sang Hoa Kỳ dưới dạng từng bộ phận sau đó lắp ráp lại. Sau đó, Hoa Kỳ bắt đầu sản xuất các bộ phận rồi cả khẩu AMD 65. Nó được coi như vũ khí dân dụng do ở Mỹ người dân được phép sử dụng súng để tự vệ. Giá của mỗi khẩu AMD 65 tại Mỹ vào khoảng 400-600 USD. Hiện nay AMD 65 bị giảm sản xuất hoặc chỉ sản xuất bộ phận do các cơ quan pháp lý Hoa Kỳ đã xem xét và cho rằng AMD 65 không phải là súng thể thao mà nó vẫn mang đặc điểm cũng như tính chất là một loại súng quân dụng, hạn chế việc sử dụng nó trong người dân. Không có lực lượng nào của Quân đội Hoa Kỳ sử dụng AMD 65 chỉ trừ một số đơn vị như lực lượng lính thủy đánh bộ hoạt động tại Afghanistan có sử dụng AMD 65 và cả AK-47 nhằm huấn luyện cho binh lính Afghanistan.

Sử dụng trong các công ty an ninh tư nhân

AMD 65 được các công ty tư nhân sử dụng và xuất khẩu rộng rãi ở nhiều nơi do nó nhỏ gọn như súng carbine nhưng có hỏa lực cao như AK. Các lực lượng an ninh phương tây thường sử dụng AMD, ví dụ như công ty an ninh Blackwater Worldwide, tại đây AMD 65 được cải tiến lại nòng để có thể sử dụng đạn 5.56 mm tiêu chuẩn của Mỹ và NATO. Các phiên bản cải tiến khác không riêng của Blackwater Worldwide mà còn một số tổ chức quân sự khác còn có thể lắp thêm tia laser, súng phóng lựu, ống nhắm thậm chí còn có thể sử dụng hộp đạn 75 viên của RPK.

Các quốc gia sử dụng

  Cụ thể là ở dải Gaza

  /

Tham khảo

Liên kết ngoài
 'Gia đình' súng trường huyền thoại của Nga (kỳ 2)
 AK-47, súng tiểu liên không đối thủ
 Bắn thử AMD 65

Súng bộ binh
Súng Hungary
Súng trường tấn công


title: Super Girl (EP)

text:
Super Girl là mini-album đầu tiên và là đĩa nhạc thứ hai của nhóm nhạc Mandopop Hàn Quốc Super Junior-M, một nhóm nhỏ của Super Junior. Đĩa nhạc được phát hành ngày 23 tháng 9 năm 2009 bởi SM Entertainment. Nó cũng được phát hành ở Đài Loan cùng ngày hôm đó bởi Avex Taiwan và ở Hong Kong ngày 25 tháng 9 bởi Avex Asia, và cả ở Đại Lục.

Album gồm có 5 ca khúc Tiếng Quan Thoại, với đĩa đơn quảng bá đầu tiên thuộc thể loại nhạc dance nhịp điệu high-tempo có tên "Super Girl", với phần nhạc được viết bởi Yoo Young-jin, và ca khúc ballad "到了明天" (Blue Tomorrow) là đĩa đơn thứ hai. Phiên bản B đặc biệt được phát hành ngày 18 tháng 12 năm 2009 ở Đài Loan, Hong Kong với hai bài nữa được thêm vào, gồm có phiên bản tiếng Hàn của "Super Girl" và "到了明天" (Blue Tomorrow), và thêm cả DVD với 3 music videos và cảnh hậu trường.

Bối cảnh
Vào tháng 7 năm 2009, một thời gian ngắn sau khi Super Junior kết thúc quá trình quảng bá cho album vol3 Sorry, Sorry, vài thành viên của Super Junior-M đã viết trên blog cá nhân về việc họ đã bắt đầu thu âm cho album mới của phân nhóm, vài bài đã được hoàn tất. Thành viên Zhou Mi và Henry cũng bị bắt gặp đang có mặt ở Seoul để tham gia vào việc thu âm.

Thành tích
Album ra mắt ở vị trí thứ thứ #1 của tuần trong Top 20 Mandarin & Combo Charts của Taiwan's G-Music; và Five Music Mandarin Chart cho tuần từ 18 đến 24 tháng 9 năm 2009 chỉ sau 3 ngày phát hành. Bài hát chủ đề "Super Girl" đã đứng thứ 29 trên chương trình "Hit Fm Annual Top 100 Singles Chart" của Hit Fm Taiwan năm 2009.

Vào năm 2010, nhóm đã được đề cử giải Best Vocal Group tại 21st Golden Melody Awards, Đài Loan cho album Super Girl.

Danh sách bài hát

Music video
Có 3 music video cho album này, bao gồm hai MV cho "Super Girl" (bản tiếng Hàn và tiếng Trung), và một MV cho "到了明天" (Blue Tomorrow).

Music video cho "Super Girl" được đạo diễn bởi Cho Soo-Hyun và quay tại phim trường ở Yangsu-ri, Gyeonggi-do, Hàn Quốc vào tháng 8 năm 2009. Ngày 11 tháng 9, một đoạn teaser 32 giây đã được phát hành trên toàn châu Á, và MV đầy đủ được tung ra ngày 14 tháng 9 trên trang Youtube chính thức của SM Entertainment là sment, và trang chia sẻ thông tin Sohu của Trung Quốc, cũng như trang chủ của Avex Taiwan và trang GMM của Thái Lan.

Music video của "Super Girl", được xen kẽ giữa những điệu nhảy của Super Junior-M và một hoạt cảnh mà Han Geng lạc vào một buổi tiệc sinh viên. Trong vai một anh chàng mọt sách với chiếc kính cận xấu xí và bộ đồ không phù hợp, Han Geng vẫn được chào đón nồng nhiệt bởi DJ và những người tham gia bữa tiệc. Anh bắt đầu chụp hình mọi người trong phòng bằng chiếc điện thoại của mình. Khi anh đến chụp hình một cô gái xinh đẹp với mái tóc vàng và bộ đầm đỏ (Jessica của Girls' Generation), cô gái đã cảm thấy bị làm phiền và gạt anh ra một bên với ánh nhìn không thân thiện chút nào. Hụt hẫng và đau lòng, Hangeng đã rời đi với quyết tâm phải tìm cách thu hút được sự chú ý của Jessica. Anh đã biến đổi sang hình tượng một anh chàng sành điệu ăn mặc hợp thời trang với chiếc kính râm và tự tin bước vào bữa tiệc, thành công trong việc khiến Jessica ngạc nhiên và cuối cùng cô đã nhảy cùng anh.

Music video cho "到了明天" (Blue Tomorrow) được tung ra ngày 7 tháng 11 năm 2009. Trong MV này, các thành viên Super Junior-M ngồi trong những khoảng không gian u ám với tâm trạng buồn bã, hoặc cùng nhau đứng trong một khung cảnh trắng toát nhưng trống rỗng mà đến cuối thì có tuyết rơi. Toàn bộ khung cảnh nói lên sự đổ vỡ của tình yêu. Ngoài những cảnh trên, MV còn có sử dụng hình ảnh bông hoa hồng, lá thư tình, điện thoại… - vốn tượng trưng cho những gì thuộc về tình yêu, và tất cả đều bốc cháy.

Lịch sử phát hành

Các bảng xếp hạng

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Album của Super Junior-M
EP của SM Entertainment
EP năm 2009
EP Mandopop


title: Xa lộ Liên tiểu bang 65

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 65 (tiếng Anh: Interstate 65 hay viết tắt là I-65) là một xa lộ liên tiểu bang then chốt tại Hoa Kỳ. Đầu phía nam của nó nằm tại điểm giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 10 tại Mobile, Alabama, và đầu phía bắc của nó nằm tại nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 90 (còn có tên là Xa lộ thu phí Indiana), Quốc lộ Hoa Kỳ 12 và Quốc lộ Hoa Kỳ 20 (Xa lộ Dunes) tại Gary, Indiana, ngay đông nam thành phố Chicago.

Mô tả xa lộ

Alabama
Xa lộ Liên tiểu bang 65 bắt đầu tại thành phố Mobile tại điểm giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 10. Từ I-10, I-65 đi về phía tây phố chính của thành phố Mobile và qua khác khu ngoại ô phía bắc trước khi quay về hướng đông bắc để hướng về Montgomery. Từ thủ phủ tiểu bang, I-65 đi lên phía bắc, tránh đi qua thành phố Prattville và thành phố Clanton trước khi đi qua Vùng đô thị Birmingham, Alabama. Từ lối ra số 242 đến 290, xa lộ này có 6 làn xe. Một đoạn chạy qua thành phố Birmingham có biệt danh là "Malfunction Junction" (có nghĩa là giao điểm bế tắc) vì có vô số vụ tai nạn tại đây.

Trong trường hợp có di tản vì bão trên duyên hải tiểu bang Alabama, I-65 có thể được chuyển đổi thành một con đường di tản. Khi đó tất cả các làn xe hai bên dải phân cách đều đi một chiều lên hướng bắc từ thành phố Mobile đến Montgomery.

Từ Birmingham, I-65 tiếp tục đi về hướng bắc đến Cullman và Decatur. Ngay phía bắc phố chính thành phố Birmingham, hai dự án về xa lộ liên tiểu bang lớn đang trong các giai đoạn triển khai khác nhau. Xa lộ Liên tiểu bang 22 sẽ nối với I-65 tại lối ra số 265. Việc xây dựng nút giao thông này bắt đầu vào tháng 8 năm 2009. Việc mở rộng I-65 cả hai bên phía đang được tiến hành từ năm 2007. Xa lộ Liên tiểu bang 22 sẽ cung cấp đường kết nối trực tiếp giữa Birmingham và Memphis, Tennessee.

Khoảng vài dặm phía bắc I-22 sẽ có một nút giao thông mới (lối ra số 274) và sẽ được đặt tên là Xa lộ Liên tiểu bang 422. Xa lộ vòng này sẽ nối I-65 với I-59 phía đông bắc Birmingham và I-20/I-59 tây nam Birmingham. Nó sẽ phục vụ như một xa lộ liên tiểu bang đi tránh qua thành phố Birmingham, tăng cường cho Xa lộ Liên tiểu bang 459 hiện có, đang cung cấp con đường tránh thành phố ở phía nam Birmingham.

Tại Decatur, người lái xe có thể sử dụng Xa lộ Liên tiểu bang 565 đi về Huntsville.

Từ Decatur, I-65 kết nối qua Sông Tennessee, và sau đó tiếp tục đi về hướng bắc qua Athens, Alabama đến ranh giới tiểu bang Tennessee.

Năm 2004, sau khi tổng thống Ronald Reagan qua đời, một đoạn dài của I-65 từ Quận Jefferson đến Quận Limestone được đặt tên là Xa lộ Tưởng niệm Ronald Reagan. Biển dấu cắm tại đầu phía bắc của đoạn này gồm có lời nói trích từ bài diễn văn của tổng thống Reagan tại Trung tâm Bể bơi Point Mallard trong thành phố Decatur gần đó vào ngày 4 tháng 7 năm 1984.

Nhà máy sản xuất xe hơi mới của công ty Hyundai tại Montgomery nằm phía ngoài I-65. Có thể đến đó bằng Lối ra Pintlala-Hope Hull (số 164). Nhà máy sản xuất xe hơi Mercedes Benz trong Quận Tuscaloosa cũng có thể đến được bằng lối ra tây nam I-59/I-20 tại nút giao thông lập thể trong thành phố Birmingham. Công ty Kia Motors hiện đang xây dựng một nhà máy nằm khoảng ít hơn một giờ đồng hồ lái xe từ xa lộ trên ranh giới hai tiểu bang Alabama–Georgia.

Toàn bộ đoạn đường của I-65 đi qua tiểu bang Alabama được gọi là Xa lộ Những anh hùng để vinh danh nhân viên Cục Tình báo Trung ương Mỹ, Johnny "Mike" Spann và tất cả những người đã chết trong vụ tấn công khủng bố 11 tháng 9.

Gần ranh giới phía bắc của tiểu bang Alabama với Tennessee trên I-65, chiều đi về phía nam, là khu dừng xe và Trung tâm Chào mừng của Alabama. Điểm đặc biệt có một không hai của khu dừng xe này so với những khu dừng xe khác là có sự hiện diện của một tên lửa Saturn IB to lớn ở đây như là vật tưởng niệm ghi công sự đóng góp của tiểu bang Alabama nói chung và thành phố Huntsville nói riêng đối với cuộc thám hiểm không gian của NASA.

Tennessee

I-65 vào tiểu bang Tennessee từ phía nam gần thị trấn Ardmore, và đi qua phần nhiều là vùng nông thôn trong khoảng . Sau đó nó đi qua Lewisburg. Rồi nó đến những khu vực bên ngoài của thành phố Columbia và trên đường đi đến Xa lộ Công viên Saturn, là con lộ đưa người lái xe đến thành phố Spring Hill, Tennessee. I-65 sau đó tiếp tục đi đến Xa lộ Tiểu bang Tennessee 840 và cho đến khi nó cắt ngang thành phố Franklin, là thành phố nằm trong Vùng đô thị Nashville. Sau đó xa lộ đi qua Brentwood, Tennessee, Nashville, Madison, Goodlettsville, White House, và ra khỏi tiểu bang tại điểm gần thành phố Portland để đi vào tiểu bang Kentucky.

Kentucky

Xa lộ Liên tiểu bang 65 vào tiểu bang khoảng 5 dặm (8 km) về phía nam của Franklin. Nó đi qua các thành phố lớn Bowling Green, Elizabethtown, và Louisville trước khi ra khỏi tiểu bang.

Suốt đoạn đường dài, nó đi qua gần Công viên Quốc gia Mammoth Cave, Các hang động Diamond, Rừng Bernheim, Bảo tàng Quốc gia Corvette, và Khu Quân sự Doanh trại Knox.

I-65 giao cắt với 4 trong số các xa lộ công viên tại Kentucky. Chỗ giao cắt chính đầu tiên là với Xa lộ Công viên William H. Natcher tại Bowling Green, theo sau là Xa lộ công viên Cumberland ở phía bắc thành phố giữa Smiths Grove và Park City. Tại Elizabethtown, nó có hai điểm giao cắt nữa với Xa lộ Công viên Wendell H. Ford Western Kentucky và Xa lộ Công viên Martha Layne Collins Bluegrass. Xa lộ Liên tiểu bang 65 cũng có các nút giao thông lập thể với I-265, I-264, I-64, và I-71.

Đoạn rộng nhất của Xa lộ Liên tiểu bang 65 trên toàn tuyến đường của nó là trong thành phố Louisville ở Xa lộ Tiểu bang Kentucky 1065. Nơi đây xa lộ liên tiểu bang I-65 có đến 14 làn xe.  Xa lộ vượt qua Sông Ohio để vào tiểu bang Indiana bằng Cầu Tưởng niệm John F. Kennedy.

Có một lúc, đoạn đường của I-65 từ Louisville đến Elizabethtown từng là đường thu phí mang tên Xa lộ thu phí Kentucky.  Tiền công trái để tài trợ xây xa lộ đã được trả hết nên đoạn này không còn thu phí nữa.  Tất cả các biển hướng dẫn của xa lộ thu phí bị dẹp bỏ.

Ngày 15 tháng 11 năm 2006, đoạn đường của I-65 từ Bowling Green đến Louisville được đặt tên lại là Xa lộ Tưởng niệm Abraham Lincoln.

Ngày 12 tháng 2 năm 2007, một đạo luật của Thượng viện Kentucky được thông qua để đặt tên lại cho đoạn đường I-65 nằm trong Quận Jefferson, Kentucky là Xa lộ cao tốc Dr. Martin Luther King Jr.. Các biển hướng dẫn được dựng lên ngày 25 tháng 7 năm 2007.

Ngày 15 tháng 7 năm 2007, các quan chức xa lộ Kentucky nâng tốc độ giới hạn trên các xa lộ liên tiểu bang và xa lộ công viên tiểu bang lên . Cho đến thời điểm đó, tiểu bang Kentucky là tiểu bang duy nhất nằm dọc theo đường của I-65 đi qua có tốc độ giới hạn là .

Cả hai nhà máy sản xuất xe tải của công ty xe hơi Ford nằm trong Louisville đều có thể đến bằng I-65. Nhà máy sản xuất kiểu xe Explorer SUV có lối thông trực tiếp từ I-65 trong khi nhà máy xe tải Kentucky có thể đến được I-65 qua ngã I-265.

Tại Bowling Green, I-65 nằm trong phạm vi gần một nhà máy sản xuất xe thể thao cũng như xe sang trọng Cadillac XLR của công ty General Motors.

Indiana

Xa lộ Liên tiểu bang 65 vào tiểu bang Indiana tại Jeffersonville và Clarksville. Đoạn Xa lộ Liên tiểu bang 65 tại phố chính của thành phố Indianapolis, Indiana trùng với Xa lộ Liên tiểu bang 70.

Năm 1999, đoạn đường dài 25 dặm (40 km) của Xa lộ Liên tiểu bang 65 nằm giữa 2 nút giao thông lập thể của Xa lộ Liên tiểu bang 465 được đặt tên lại là Xa lộ Kenneth "Babyface" Edmonds.

Phía bắc thành phố Lafayette gần Brookston, xa lộ đi qua Nông trại Gió Meadow Lake khoảng vài dặm.  Nông trại Gió Fowler Ridge cũng được thấy ở cả hai phía xa lộ.

Ngay khi băng vào Quận Lake trên Sông Kankakee, xa lộ có tên là Xa lộ Tưởng niệm Casimir Pulaski cho đến điểm đầu phía bắc của nó.

Trước năm 2004, điểm đầu phía bắc của Xa lộ Liên tiểu bang 65 chỉ cách Xa lộ Liên tiểu bang 90 (Xa lộ thu phí Indiana) khoảng 1/8 dặm (0.2 km) về phía bắc. Cho đến lúc đó, xe cộ đi từ Xa lộ Liên tiểu bang 90 đến Xa lộ Liên tiểu bang 65 phải quẹo trái vào Xa lộ Liên tiểu bang 65 nhờ đèn tín hiệu giao thông. Xe cộ từ Xa lộ Liên tiểu bang 65 đến Xa lộ Liên tiểu bang 90 tránh được đèn tín hiệu nhờ một làn quẹo phải cách biệt. Hiện nay, có một nút giao thông lập thể đơn độc giữa I-65, I-90, US-12, và US-20, vì thế đoạn đứt quãng tại đây đã bị loại bỏ.

Các xa lộ giao cắt chính

 Xa lộ Liên tiểu bang 10 tại Mobile, Alabama
 Xa lộ Liên tiểu bang 85 tại Montgomery, Alabama
 Xa lộ Liên tiểu bang 20/Xa lộ Liên tiểu bang 59 tại Birmingham, Alabama
 Xa lộ Liên tiểu bang 565 gần Decatur và Huntsville, Alabama
 Xa lộ Liên tiểu bang 24 tại Nashville, Tennessee
 Xa lộ Liên tiểu bang 40 tại Nashville, Tennessee
 Xa lộ Liên tiểu bang 64 tại Louisville, Kentucky
 Xa lộ Liên tiểu bang 71 tại Louisville, Kentucky
 Xa lộ Liên tiểu bang 70 tại Indianapolis, Indiana
 Xa lộ Liên tiểu bang 74 tại Indianapolis, Indiana
 Xa lộ Liên tiểu bang 80/Xa lộ Liên tiểu bang 94 tại Gary, Indiana
 Xa lộ Liên tiểu bang 90/Quốc lộ Hoa Kỳ 12/Quốc lộ Hoa Kỳ 20 tại Gary, Indiana

Xa lộ Liên tiểu bang 22 tương lai nằm gần thành phố Birmingham sẽ nhập và băng ngang bên dưới I-65 trước khi kết thúc tại Quốc lộ Hoa Kỳ 31 cách đó chừng vài dãy phố. Ngày dự định hoàn thành các đoạn cuối cùng của xa lộ mới là năm 2014. Xa lộ được bắt đầu xây dựng vào ngày 1 tháng 8 năm 2010.

Các xa lộ phụ

 Prichard, Alabama, Mobile - I-165
 Xa lộ nhánh ngắn bắt đầu tại Decatur, Alabama và kết thúc tại Huntsville, Alabama -  I-565
 Louisville, Kentucky - I-265 (Xa lộ vành đai ngoài của thành phố Louisville; cũng còn được gọi là Xa lộ cao tốc Gene Snyder; trước đây có tên là Xa lộ cao tốc Jefferson)
 New Albany, Indiana - I-265 (dần dần sẽ được kết nối bằng cầu để đến phần phía tiểu bang Kentucky của I-265)
 Indianapolis, Indiana - I-465
 Indianapolis, Indiana - I-865

Tham khảo

65


title: Bronisław Malinowski

text:
Bronislaw Kasper Malinowski (sinh tại Ba Lan; 1884 – 1942), nhà nhân học Anh gốc Ba Lan, được xem là một trong những nhà nhân học nổi tiếng nhất của thế kỷ XX.
(Có một vận động viên Oympic người Ba Lan cùng tên Bronislaw Malinowski)

Vào năm 1914, ông đến hòn đảo Trobiand, thuộc Melanesia để nghiên cứu văn hóa xứ này. Bài viết đầu tiên của ông theo phương pháp dân tộc ký, The Natives of Mailu (1915), là sự khẳng định rõ ràng cho lý thuyết và phương pháp của ông. Những công trình tiếp sau đó như: Argonauts of the Western Pacific (1922), Crime and Custom in Savage Society (1926), The Sexual Life of Savage in Northwestern Melanesia (1929) and Coral Gardens and Their Magic (1935), phát triển phương pháp miêu tả và diễn giải trong nhân học

Ông trở thành một trong những nhà nhân học quan trọng ở Châu Âu khi xuất bản cuốn Argonauts of the Western Pacific (1922), được xem là người đóng góp cho sự phát triển ngành nhân học xã hội của nước Anh. Và ông có ảnh hưởng đến một thế hệ nghiên cứu nhân học Mỹ khi ông sang Mỹ giảng dạy tại trường Đại học Yale trong thời điểm chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra. Ông sống ở Mỹ cho đến cuối đời do đó một số người nhầm lẫn ông là nhà nhân học Mỹ, nhưng ông có sự cống hiến lớn đối với ngành nhân học của nước Anh.

Cuộc đời

Bronislaw Malinowski sinh tại Kraków (Ba Lan) vào ngày 7 tháng 4 năm 1884, là con duy nhất của Jozef (Lacek) và Lucian Malinowski. Ông được thừa hưởng sự giáo dục từ người cha (1839 – 1898) là giáo sư của trường Đại học Jagiellonian tại Kraków.

Vào năm 1908, ông nhận bằng Tiến sĩ chuyên ngành Triết học tại trường Đại học Jagiellonian, ông cũng đã từng chú tâm đến toán học và vật lý học. Sau khi đọc quyển sách The Golden Bough của James Frazer, ông quyết định trở thành nhà nhân học và xin vào trường Đại học Leipzig để nghiên cứu, dưới sự chỉ dẫn của nhà kinh tế học Karl Bucher và nhà tâm lý học Wilhelm Wundt.

Năm 1910, ông đến nước Anh học tại trường LSE (Học viện Kinh tế và Chính trị London) dưới sự hướng dẫn của Gs C.G.Seligman và Edvard Westermarck. Trong suốt những năm 1914 đến năm 1918, ông sống tại Melanesia để nghiên cứu và công bố các công trình của mình.

Năm 1916, ông kết hôn với Elsie Rosaline Masson. Họ có ba người con gái: Josef Maria, Wanda và Helen. Một năm sau đó, họ rời nước Úc đến nước Anh sinh sống. Đến năm 1921, Malinowski giảng dạy tại trường LSE. Vào năm 1927, ông trở thành người đầu tiên trong ngành nhân học của LSE[2].

Vào năm 1933, ông đến Mỹ lần hai, là giảng viên được mời giảng dạy cho trường Đại học Cornell. Hai năm sau, vợ ông mất, ông được phong danh hiệu Tiến sĩ khoa học danh dự của Đại học Harvard. Vào năm 1938, ông đến và sinh sống ở Mỹ cho đến cuối đời.

Ông đã để lại một khối lượng lớn tài liệu liên quan đến cuộc sống của ông và công việc, trong đó là những tư liệu điền dã, những bài giảng của ông ở các trường Đại học như LSE, Yale và những trường khác; những bài viết được in thành sách hoặc chưa được công bố, và, những giấy tờ cá nhân như nhật ký và thư từ của gia đình. Có khoảng 1000 hình ảnh được chụp trong những chuyến điền dã của ông trên đảo Trobiand giữa những năm 1915 cho đến năm 1918. Những bức ảnh cung cấp cuộc sống của người dân trên đảo và cách sinh hoạt trong các làng. Những tấm ảnh đã được lưu lại và có thể xem thêm trên Thư mục lưu trữ (Archives Catalogue) của thư viện LSE[3].

Các công trình nghiên cứu

Universities
 Cornell University
 Harvard University
 Jagiellonian University
 London School of Economics
 University of London
 Yale University'''

Xem thêm

 Maria Czaplicka
 List of recipients of the Bronislaw Malinowski Award of the Society for Applied Anthropology
 Zofia Romer

Đọc thêm

Chú thích

Sinh năm 1884
Mất năm 1942
Nhà Nhân học
Triết gia Anh
Người Anh
Người Kraków
Nhà dân tộc học
Người từ Kraków
Nhà nhân chủng học tôn giáo


title: Trường Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Trãi, Hải Dương

text:
Trường Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Trãi là trường chuyên của bậc Trung học phổ thông của tỉnh Hải Dương.

Tên gọi
Trường được mang tên một vị Anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa Nguyễn Trãi, quê gốc ở làng Chi Ngại, huyện Phượng Sơn, lộ Lạng Giang (nay thuộc Chí Linh, Hải Dương). Năm 1980, ông được UNESCO công nhận là danh nhân văn hóa thế giới. Ông là niềm tự hào của người dân Hải Dương nói riêng và người Việt Nam nói chung.

Ý nghĩa logo

Nhìn tổng thể, logo của nhà trường là hình ảnh những cánh tay (trực diện 2-phía dưới) nâng niu những cuốn sách (trực diện 1-phía trên).

Ở trên cùng là hình ảnh ngôi sao sáng lấp lánh, biểu tượng cho những gì đẹp đẽ, tinh tuý nhất trên bầu trời. Nó vừa gián tiếp chỉ những cá nhân có khả năng, trí tuệ cao (Nguyễn Trãi cũng đã được Vua Lê Thánh Tông ví như ánh Sao Khuê), vừa cũng chỉ sự vươn tới những vì sao trí tuệ của những ai có khao khát và hoài bão trong khoa học.

Hình ảnh trực diện 1 là biểu tượng của nhiều cuốn sách, nó thể hiện đặc trưng cơ bản của nhà trường, của tri thức và của văn hoá. Đối với một trường phổ thông Năng khiếu thì đặc điểm này rất được coi trọng và cần phải phấn đấu đạt được.

Giữa những cuốn sách là chữ NK - viết tắt của từ năng khiếu (Từ năm 1997 thay bằng chữ NGUYỄN TRÃI) font chữ có phong cách cổ là phong cách truyền thống văn hiến Việt Nam; trên chữ NK là hai biểu tượng như hai đai mũ ám chỉ những người học giỏi đã thi đỗ thành danh được phong tặng mũ trạng; hai biểu tượng này còn có thể hiểu là các mái nhà tri thức, mang ý nghĩa bề dày truyền thống cổ xưa của Việt Nam (đặc biệt ở Hải Dương, ta có thể nhìn thấy ở đây hình ảnh trường học của thầy Chu Văn An, hình ảnh của Văn miếu Mao Điền - những hình ảnh biểu tượng của truyền thống hiếu học người tỉnh Đông)

Hình ảnh trực diện 2 là biểu tượng vừa như là những bàn tay nâng niu các cuốn sách, vừa như là những vòng đua trí tuệ cho những người tài giỏi và sâu xa hơn, nó còn là những nếp nhăn của não người, ám chỉ những cá nhân có bộ óc thông minh sáng tạo.

Màu sắc chủ đạo của logo là màu xanh của bầu trời, màu xanh của tuổi trẻ và màu xanh của những ước mơ, của những con người luôn muốn vươn tới tầm cao của trí tuệ.

Tiền thân

Năm 1964, lớp Toán đặc biệt của trung tâm Giáo dục tỉnh Hải Dương (sau này là Sở giáo dục tỉnh Hải Dương) được thành lập, bao gồm các học sinh xuất sắc nhất về môn Toán lớp 8 (lớp 10 ngày nay) trong toàn tỉnh. Lớp đặt tại trường cấp 3 Tứ Kì (nơi sơ tán: Thôn Mạc Xá – xã Quang Phục, sau là xã Tái Sơn – huyện Tứ Kỳ). Đến năm 1968, sau khi sáp nhập hai tỉnh Hải Dương và Hưng Yên thành tỉnh Hải Hưng thì lớp Toán đặc biệt được chuyển về thị xã Hưng Yên, tiếp theo lại học tại trường cấp 3 Nam Sách và cuối cùng đặt tại trường cấp 3 Hồng Quang.

Lịch sử hình thành

Giai đoạn 1: Từ 1984-1996
Tháng 9/1984 Trường chính thức được thành lập với tên gọi Trường Phổ thông Năng khiếu Hải Hưng đặt tại  đường Nguyễn Văn Tố, với các lớp chuyên Toán, chuyên Văn, chuyên Nga, chuyên Lý... và một số lớp chuyên cấp 2.

Trong những năm đầu thành lập, các lớp khối chuyên phải học ghép. Nhiều tiết, học sinh phải di chuyển sang trường Hồng Quang để học nhờ do cơ sở vật chất của trường còn quá khó khăn. Thời kì đầu, đội ngũ giáo viên chủ yếu từ Hồng Quang chuyển về. Sau đó dần dần hình thành đội ngũ giáo viên mới, một số là từ trường khác chuyển tới, một số là học sinh cũ của trường đã tốt nghiệp Đại học nối nghiệp thầy cô xây dựng tiếp sự nghiệp trồng người, một số thầy cô giáo của trường đã đạt trình độ Thạc sĩ. Về học sinh, số lượng lúc đầu còn khiêm tốn, căn bản được kế thừa từ các lớp chuyên Toán. Ban đầu, trường chỉ có các lớp chuyên Toán, Văn, Lý và Tiếng Nga.

Năm 1994 trường được chuyển sang địa điểm mới nằm trên đường Thanh Niên. Đây là cơ ngơi rộng rãi, thoáng mát hơn rất nhiều so với ngôi trường cũ, và ngôi trường mới này cũng là nơi đánh dấu một bước trưởng thành vượt bậc của nhà trường trong công tác giáo dục và đào tạo. Do nhu cầu giáo dục đa dạng, toàn diện, mô hình các lớp chuyên ngày càng được mở rộng và hoàn thiện. Năm học 1995-1996 nhà trường đã có 28 lớp với 556 học sinh bao gồm các lớp chuyên Toán, Tin, Lý, Hóa, Sinh, Văn, Anh, Nga, Pháp. Giáo viên trực tiếp dạy là 45 thầy cô trong đó có 13 Thạc sĩ. Tập thể nhà trường đã được nhận Huân chương Lao động hạng Ba do nhà nước trao tặng và trước đó nhà trường đã vinh dự được nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ. Đặc biệt, tháng 4/1994 nhà trường đã vinh dự được đón Chủ tịch nước Lê Đức Anh về thăm trường. Trong thời kì này, đồng chí Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Trần Hồng Quân, Giáo sư – Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn cũng đã về thăm và động viên thầy và trò nhà trường.

Giai đoạn 2: Từ 1997 - 2007
Cùng với sự kiện tách tỉnh Hải Hưng thành hai tỉnh Hải Dương và tỉnh Hưng Yên, năm 1997, trường Phổ thông Năng khiếu Hải Hưng được đổi tên thành Trường Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Trãi.
Năm 1997 - 1998: Hai khối chuyên Sử và Địa được thành lập, nhà trường đã có đủ 11 khối chuyên.

Giai đoạn 3: Từ 2007 - đến nay
Một sự kiện trọng đại đối với nhà trường là được sư quan tâm sâu sắc của các cấp lãnh đạo tỉnh Hải Dương, năm học 2007-2008, trường được chuyển sang địa điểm mới, nằm trên đường Nguyễn Văn Linh với tổng diện tích đất là 31.995m2. Đây là ngôi trường khang trang, hiện đại, tạo điều kiện rất tốt cho hoạt động giáo dục của trường... các phòng học rộng rãi, sáng sủa, trang thiết bị phục vụ giảng dạy, học tập, nghiên cứu và quản lý được đầu tư một cách đồng bộ.

Ban giám hiệu qua các thời kỳ

1. Nhà giáo ưu tú: Nguyễn Bạch Vân
Hiệu trưởng:1984-1989

2. Thạc sĩ: Đặng Tự Ân
Phó hiệu trưởng: 1987-1989

Hiệu trưởng: 1989-1996

3. Cô giáo Nguyễn Lan Phương
Phó hiệu trưởng: 1986-1996

Hiệu trưởng: 1996-2007

4. Thạc sĩ Phan Tuấn Cộng
Phó hiệu trưởng: 2004-2007
Hiệu trưởng: 2007 - nay

5. Thầy giáo Phạm Công Hùng - phó hiệu trưởng: 1984-1987

6. Thạc sĩ Nguyễn Bá Đang - phó hiệu trưởng: 1996-1997

7. Tiến sĩ Nguyễn Thành Văn - phó hiệu trưởng: 1996-1999

8. Thầy giáo Chu Thừa Tuyên - phó hiệu trưởng: 1997-2003

9. Thầy giáo Đỗ Mạnh Hưng - phó hiệu trưởng: 1999-nay

10. Thạc sĩ Trịnh Ngọc Tùng - phó hiệu trưởng: 2004-nay

11. Nhà giáo ưu tú Nguyễn Thị Nhị - phó hiệu trưởng: 2007-2012

12. Ths. Mạc Đăng Nghị - phó hiệu trưởng 2013- nay

13. Ths Nguyễn Thị Hồng Thanh - phó hiệu trưởng 2013- nay

14. Ths Trịnh Ngọc Tùng - Hiệu trưởng 2015 - nay

Thành tích

Nhà trường
 Huân chương Lao động năm 1994.
 Bằng khen của Thủ tướng chính phủ.
 Đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2001-2010.
 Huân chương Lao động hạng nhì năm 2009.
 Đón nhận cờ thi đua của chính phủ năm 2014
 Huân chương lao động hạng nhất 2015

Cơ sở vật chất
Năm 2007, trường được chuyển ra địa điểm mới tại phường Tân Bình, thành phố Hải Dương. Khuôn viên của trường rộng hơn 30.000m2. Gồm 4 dãy nhà 4 tầng, nhà A là văn phòng Ban giám hiệu, nhà B và C là phòng học, nhà D là nhà học bộ môn. Nhà thi đấu thể thao, phục vụ cho thi đấu thể thao trong nhà và học thể dục của học sinh được khánh thành năm 2011.

Nhà trường hiện có 36 lớp học tại 2 nhà B, C với đầy đủ thiết bị và phòng chờ giáo viên, nhà vệ sinh khép tín trong từng tầng nhà. Có 1 nhà học bộ môn bao gồm 2 phòng Tin, 2 phòng Vật lý, 2 phòng Hóa, 2 phòng Sinh, 1 phòng công nghệ, 1 phòng nghe nhìn, 2 phòng học tiếng, 1 thư viện điện tử với 32 máy tính nối mạng, thư viện có trên 12.000 đầu sách cùng phòng đọc học sinh trên 100 chỗ ngồi và phòng đọc giáo viên.

Nhà đa năng của trường là những trang thiết bị, cơ sở vật chất đầy đủ và hiện đại với giá trị lên đến 20 tỷ đồng

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của trường.
Facebook

N
N


title: Xa lộ Liên tiểu bang 75

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 75 (tiếng Anh: Interstate 75 hay viết tắt là I-75) là một xa lộ liên tiểu bang then chốt chạy theo hướng bắc-nam trong vùng Ngũ Đại Hồ và Nam Hoa Kỳ. Nó chạy từ Đường Tiểu bang 826 (Xa lộ cao tốc Palmetto) và Đường Tiểu bang 924 (Xa lộ Công viên Gratigny) trong thành phố Hialeah, Florida (tây bắc thành phố Miami) đến Sault Ste. Marie, Michigan tại biên giới Hoa Kỳ và tỉnh bang Ontario của Canada. Xa lộ Liên tiểu bang 75 đi qua sáu tiểu bang khác nhau: Florida, Georgia, Tennessee, Kentucky, Ohio và Michigan.

Vì có nhiều xe cộ lưu thông trên Xa lộ Liên tiểu bang 75 nên xa lộ có 6 làn xe thậm chí trong những khu vực nông thôn. Đoạn đường dài có 6 làn xe (hay nhiều hơn) dài nhất và liên tục tại Hoa Kỳ là thuộc I-75 từ điểm giao cắt với Xa lộ thu phí Florida trong thành phố Wildwood, Florida đến I-24 trong vùng Chattanooga.

Mô tả xa lộ

Florida

Xa lộ Liên tiểu bang 75 bắt đầu đi lên phía bắc tại một nút giao thông lập thể với Đường Tiểu bang 924 và Đường Tiểu bang 826 tại Hialeah, một khu ngoại ô của thành phố Miami. Sau khi giao cắt với Xa lộ thu phí Homestead Extension of Florida và một nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 595 và Xa lộ cao tốc Sawgrass, xa lộ rời Vùng đô thị Miami và quay về phía tây đi qua vùng đầm lầy Everglades đến duyên hải Vịnh Mexico và thành phố Naples. Tại thành phố này nó quay về hướng bắc. Đi qua Bonita Springs, Fort Myers, và Sarasota, Xa lộ Liên tiểu bang 75 gặp phải một loạt các dự án xây dựng nhằm gia tăng số làn xe từ hai mỗi chiều lên đến ba mỗi chiều. Xa lộ cao tốc vào vùng đô thị Tampa Bay trước khi gắp nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 275 chiều đi hướng bắc đảm nhận giao thông đi về hướng thành phố St. Petersburg, Florida. Trong vùng đô thị Tampa là ba điểm giao cắt lớn hơn: Một với Xa lộ cao tốc Lee Roy Selmon đảm nhận giao thông vào phố chính Tampa; một với Xa lộ Liên tiểu bang 4 đảm nhận giao thông băng ngang qua trung tâm tiểu bang đến duyên hải phía đông; và cái khác nữa khi xe cộ từ Xa lộ Liên tiểu bang 275 quay ngược trở lại để đi về hướng bắc. Xa lộ tiến vào các khu ngoại của các quận Pasco, Hernando, và Sumter trên đường đến Ocala và Gainesville. Tại Lake City, Florida, Xa lộ Liên lục địa Christopher Columbus, Xa lộ Liên tiểu bang 10 giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 75 tạo ra các con đường đi về thành phố Jacksonville, Florida; Tallahassee; Mobile, Alabama; New Orleans, Louisiana; và các điểm đến ở phía tây. Sau đó, đoạn xa ở phía bắc nhất của Xa lộ Liên tiểu bang 75 tại Florida đi ra khỏi tiểu bang Florida để vào tiểu bang Georgia.

Georgia
Xa lộ Liên tiểu bang 75 vào tiểu bang Georgia gần Lake Park, và tiếp tục đi về hướng bắc qua các thị trấn Valdosta, Tifton và Cordele cho đến khi nó đến vùng Macon là nơi nó giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 16 đi hướng bắc đến thành phố Savannah. Đối với những ai đi chiều hướng bắc mà muốn tránh kẹt xe trong thành phố Macon thì Xa lộ Liên tiểu bang 475 cung cấp một con đường tránh tương đối thẳng ở phía tây thành phố và đường đi của Xa lộ Liên tiểu bang 75. Sau Macon, xa lộ đi qua thị trấn nhỏ Forsyth. Xa lộ không có điểm giao cắt nào lớn cho đến khi vào vùng đô thị Atlanta. Xa lộ cao tốc vùng đô thị đầu tiên mà nó gặp là Xa lộ Liên tiểu bang 675, rồi sau đó là xa lộ "Vành đai" đi tránh thành phố Atlanta, có tên là Xa lộ Liên tiểu bang 285. Xa lộ băng vào bên trong Vành đai và hướng lên phía bắc cách trung tâm thành phố Atlanta khoảng vài dặm. Sau đó, Xa lộ Liên tiểu bang 75 nhập đôi với Xa lộ Liên tiểu bang 85 đi hướng bắc phía trên cao phố chính qua khu thương mại của thành phố Atlanta. Sau đó cả hai xa lộ liên tiểu bangs tách ra. Xa lộ Liên tiểu bang 75 đi về hướng tây bắc, vượt ra vòng ngoài Vành đai của Xa lộ Liên tiểu bang 285 và đi về hướng thành phố lớn ngoại ô là Marietta. Đoạn Xa lộ Liên tiểu bang 75 nằm ở phía bắc Xa lộ Liên tiểu bang 285 có 15 làn xe thông suốt (through lane có nghĩa làn xe thông suốt, khác với làn xe phải dừng lại để trả phí hay làn xe phải dừng lại vì có điểm giao cắt cùng mặt lộ), được coi như là xa lộ rộng nhất tính theo số lượng làn xe thông suốt so với bất cứ xa lộ nào trong Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang . Phía bắc của Marietta, điểm giao cắt lớn cuối cùng trong vùng đô thị Atlanta là  Xa lộ nhánh ngắn Liên tiểu bang 575. Rồi Xa lộ Liên tiểu bang 75 đi qua vùng đất đồi phía tây bắc tiểu bang Georgia khi nó đi về phía thành phố Chattanooga, Tennessee.

Tennessee
Xa lộ vào tiểu bang Tennessee ngay tại vùng đô thị Chattanooga. Nơi đây nó giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 24. Ra khỏi Chattanooga đến phía đông bắc, Xa lộ Liên tiểu bang 75 đi qua khu vực được biết có sương mù dày đặc. 12 người chết và 42 bị thương trong một vụ tai nạn liên hoàn của 99 xe trên đoạn này vì sương mù vào ngày 11 tháng 12 năm 1990.  Xa lộ Liên tiểu bang 75 không đạt tiêu chuẩn so với các xa lộ khác cho đến khi nó được nhập đôi với Xa lộ Liên tiểu bang 40 và đi về phía đông. Cả hai cùng vào các khu ngoại ô của thành phố Knoxville và tại đây, Xa lộ Liên tiểu bang 75 nhập đôi với Xa lộ Liên tiểu bang 640 nhưng chỉ một đoạn ngắn. Khi hai xa lộ này gặp Xa lộ Liên tiểu bang 275, Xa lộ Liên tiểu bang 75 tách ra một mình và đi về hướng bắc đến ranh giới tiểu bang Kentucky. Trên đường đi về hướng bắc từ Knoxville đến ranh giới Kentucky, I-75 gặp một số điểm có cao độ cao nhất khi đi qua Dãy núi Cumberland và vùng Cao nguyên Cumberland. Nó cắt ngang những đỉnh và ngọn núi cao nhất của dãy núi này.

Kentucky
Xa lộ Liên tiểu bang 75 tiếp tục đi hướng bắc qua khu vực gồ ghề và đồi núi của vùng Cao nguyên Cumberland của tiểu bang Kentucky, đi qua London và Richmond, sau cùng đến Lexington là nơi nó chạy cùng với Xa lộ Liên tiểu bang 64 một đoạn ngắn trước khi tách ra để đi đến Cincinnati. Gần Walton, Xa lộ Liên tiểu bang 71 nhập đôi với Xa lộ Liên tiểu bang 75. Xa lộ Liên tiểu bang 275, một xa lộ vành đai của thành phố Cincinnati, lúc đó bị giao cắt bởi cả I-71/75. Sau khi đi qua Covington, xa lộ này vượt Sông Ohio bằng tầng dưới của Cầu Brent Spence và tiếp tục vào thành phố Cincinnati.

Ohio
Ngay khi vào Cincinnati, Xa lộ Liên tiểu bang 71 tách khỏi Xa lộ Liên tiểu bang 75, tẻ hướng đường sang phía đông hơn khi đi qua thành phố trong lúc Xa lộ Liên tiểu bang 75 vẫn giữa hướng bắc đi xuyên suốt qua vùng đô thị. Xa lộ Liên tiểu bang 74 chiều hướng tây, Xa lộ Tiểu bang Ohio 562 chiều hướng đông, và Xa lộ Tiểu bang Ohio 126 đều giao cắt I-75 khi nó đi về hướng bắc. Tại Arlington Heights, một khu ngoại ô của Cincinnati, hai chiều của Xa lộ Liên tiểu bang 75 tách rời xa khoảng vài dặm. Sau một nút giao thông lập thể nữa với Xa lộ Liên tiểu bang 275 (Xa lộ vành đai), xa lộ tiếp tục trong vùng đô thị, đi qua Middletown và hướng về Dayton là nơi Xa lộ Liên tiểu bang 675, Xa lộ Liên tiểu bang 70, và Quốc lộ Hoa Kỳ 35 có các nút giao thông lập thể. Điểm giao cắt của Xa lộ Liên tiểu bang 75 với Xa lộ Liên tiểu bang 70 có tên là Ngã tư Cựu chiến binh Tự do. Sau khi rời thành phố Dayton, Xa lộ Liên tiểu bang 75 đi về phía bắc qua Ohio, đi qua các thành phố nhỏ Wapakoneta, Lima, Findlay và Bowling Green trước khi đến Toledo nằm trên ranh giới tiểu bang Michigan. Trước tiên, Xa lộ Liên tiểu bang 475 được nhìn thấy ở phía nam thành phố, và kế đến là các xa lộ xuyên quốc gia là Xa lộ Liên tiểu bang 80/Xa lộ Liên tiểu bang 90/Xa lộ thu phí Ohio. Rồi lần nữa, Xa lộ Liên tiểu bang 475 gặp lại I-75. Xa lộ Liên tiểu bang 280 là điểm giao cắt chính cuối cùng tại tiểu bang Ohio; xa lộ đi vào tiểu bang Michigan ngay sau đó.

Michigan

Xa lộ Liên tiểu bang 75 ôm bờ tây Hồ Erie ngay khi vào tiểu bang Michigan. Khoảng gần thành phố Monroe nó quay hướng đông bắc và chuẩn bị đi vào thành phố Detroit và các khu phụ cận. Nó gặp I-275 khi đi sâu vào vùng đô thị Detroit. Đoạn này không có một điểm giao cắt chính nào cho đến phố chính thành phố. Ngay tại phố chính, Xa lộ Liên tiểu bang 75 gặp Cầu Ambassador dẫn đến thành phố Windsor, Ontario, Xa lộ Liên tiểu bang 375 (Xa lộ cao tốc Chrysler), Xa lộ Liên tiểu bang 94, Xa lộ Liên tiểu bang 96, M-10 và M-8 (Xa lộ cao tốc Davison). I-696 cũng giao cắt với I-75 trong vùng đô thị phía bắc. Có một điểm giao cắt với Lộ Big Beaver ở lối ra số 69. Khi xa lộ đến Pontiac, có một điểm giao cắt với M-59; và xa hơn ở phía bắc trong thành phố Flint, xa lộ gặp I-475 và I-69. Xa lộ sau đó đi về hướng bắc để đến Saginaw là nơi I-675 đón vai trò một xa lộ nhánh ngắn đi vào thành phố. Xa hơn về phía bắc trong Bay City, có một điểm giao cắt chính của Quốc lộ Hoa Kỳ 10, cung cấp lối đến thành phố Midland cũng như phố chính của Bay City. Nút giao thông lập thể chính cuối cùng nằm ở Lộ 4 Mile, ngay phía nam của Grayling là nơi Quốc lộ Hoa Kỳ 127 chiều hướng bắc kết thúc khi xe cộ nhập vào chiều hướng bắc của I-75. Tại Mackinaw City, I-75 vượt qua Cầu Mackinac để đến Upper Peninsula (bán đảo thượng của tiểu bang Michigan). Đây là xa lộ liên tiểu bang duy nhất nằm trên bán đảo thượng của tiểu bang Michigan, và nó tiếp tục cho đến khi kết thúc tại biên giới Canada trong thành phố Sault Ste. Marie.

Về phía bên Canada, người lái xe phải dùng một loạt các đường phố của thành phố Sault Ste. Marie, Ontario để tới Xa lộ 17, đây là con đường địa phương của hệ thống xa lộ liên-Canada.

Các xa lộ giao cắt chính

Xa lộ thu phí Homestead Extension of Florida gần Miami Lakes, Florida (lối ra chiều nam và lối vào chiều bắc)
Xa lộ Liên tiểu bang 595 tại Davie, Florida, phục vụ Sân bay Quốc tế Fort Lauderdale-Hollywood
Xa lộ Liên tiểu bang 275 gần Parrish, Florida
Đường Tiểu bang Florida 60 gần Brandon, Florida
Xa lộ Liên tiểu bang 4 gần Tampa, Florida
Xa lộ Liên tiểu bang 275 gần Lutz, Florida
Xa lộ Liên tiểu bang 10 tại Lake City, Florida
Xa lộ Liên tiểu bang 475 quanh thành phố Macon, Georgia (hai lần).
Xa lộ Liên tiểu bang 16 tại Macon, Georgia (Map)
Xa lộ Liên tiểu bang 675 gần Stockbridge, Georgia
Xa lộ Liên tiểu bang 285 bên ngoài Atlanta (vành đai quanh thành phố), ở phía đông nam trong Quận Clayton và ở phía tây bắc gần Marietta (hai lần)
Xa lộ Liên tiểu bang 85 tại Atlanta. Cả hai chạy cùng nhau khoảng vài dặm qua phố chính trên xa lộ có tên "Downtown Connector".
Xa lộ Liên tiểu bang 20 tại Atlanta
Xa lộ Liên tiểu bang 24 tại Chattanooga, Tennessee
Xa lộ Liên tiểu bang 40 gần Lenoir City, Tennessee. Cả hai chạy chung với nhau cho đến Knoxville, Tennessee.
Xa lộ Liên tiểu bang 64 tại Lexington, Kentucky. Cả hai chạy chung với nhau khoảng  đến phía đông phố chính của thành phố Lexington.
Xa lộ Liên tiểu bang 71 tại Walton, Kentucky. Cả hai chạy chung với nhau cho đến thành phố Cincinnati.
Xa lộ Liên tiểu bang 275 tại Erlanger, Kentucky (vành đai quanh thành phố Cincinnati), và lần nữa tại Sharonville, Ohio
Xa lộ Liên tiểu bang 74 tại Cincinnati
Xa lộ Liên tiểu bang 675 tại Miamisburg, Ohio (phía nam Dayton)
Xa lộ Liên tiểu bang 70 tại Vandalia, Ohio (gần Dayton)
Xa lộ Liên tiểu bang 80 / 90 (Ohio Turnpike) tại Rossford, Ohio (gần Toledo)
Xa lộ Liên tiểu bang 475 tại Perrysburg và Toledo, Ohio
Xa lộ Liên tiểu bang 280 tại Toledo, Ohio
Xa lộ Liên tiểu bang 275 tại Newport, Michigan
Xa lộ Liên tiểu bang 96 (Jeffries Freeway) tại Detroit, Michigan
M-10 (Xa lộ cao tốc Lodge) tại Detroit
Xa lộ Liên tiểu bang 375 tại thành phố Detroit
Xa lộ Liên tiểu bang 94 (Xa lộ cao tốc Ford) tại thành phố Detroit
M-8 (Xa lộ cao tốc Davison) tại thành phố Detroit
Xa lộ Liên tiểu bang 696 (Xa lộ cao tốc Walter P. Reuther) phía bắc thành phố Detroit
Xa lộ Liên tiểu bang 69 tại Flint, Michigan
Xa lộ Liên tiểu bang 475 tại Flint
Xa lộ Liên tiểu bang 675 tại Saginaw, Michigan
Quốc lộ Hoa Kỳ 10 phía tây Bay City, Michigan
Quốc lộ Hoa Kỳ 2 tại St. Ignace, Michigan

Các xa lộ phụ
Tampa, Florida/St. Petersburg, Florida - I-175 (1.294 mi/2.08 km), I-275 (63.387 mi/102.01 km), I-375 (1.220 mi/1.96 km)
Macon, Georgia - I-475
Atlanta, Georgia - I-675
Xa lộ nhánh ngắn dẫn đến Canton, Georgia, I-575 tại vùng Atlanta.
Knoxville, Tennessee - I-275
Knoxville, Tennessee - I-640
Cincinnati - I-275
Dayton, Ohio - I-675
Toledo, Ohio - I-475
Detroit, Michigan - I-275, I-375
Flint, Michigan - I-475
Saginaw, Michigan - I-675

Tham khảo

2005 Rand McNally Road Atlas
FDOT  GIS data and pavement management reports

Liên kết ngoài

 Interstate 75 at Michigan Highways
 Interstate 75 on Cincinnati-Transit.net

75


title: Portland, Tennessee

text:
Portland là một thành phố ở trong các quận Sumner và Robertson tiểu bang Tennessee, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2011, thành phố có 11.986 người. Thành phố là một phần của khu vực thống kê đô thị Nashville.

Địa lý và nhân khẩu
Theo Cục điều tra Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích 11,4 dặm vuông (30 km ²), trong đó, 11,4 dặm vuông (30 km ²) của nó là đất và 0,09% là nước.
Theo điều tra dân số năm 2010, thành phố Portland có dân số dân số 11.480 người. Thành phố có thành phần chủng tộc và dân tộc gồm người da trắng 90,5%, 3,5% màu đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,3% người Mỹ bản địa, 0,5% Châu Á, Thái Bình Dương 0,1%, 0,1% không phải gốc Tây Ban Nha từ một số chủng tộc khác, 1,7% hoặc nhiều chủng tộc, và 3,9% gốc Tây Ban Nha hoặc La tinh.

Tham khảo

Thành phố của Tennessee
Khu dân cư thành lập năm 1859


title: Rhinecanthus aculeatus

text:
Rhinecanthus aculeatus là một loài cá biển thuộc chi Rhinecanthus trong họ Cá bò da. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1758.

Từ nguyên
Tính từ định danh aculeatus trong tiếng Latinh có nghĩa là "gai góc", hàm ý không rõ, nhiều khả năng đề cập đến 3 hàng gai nhỏ, màu đen trên cuống đuôi của loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
R. aculeatus có phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và còn được tìm thấy ở cả Đông Đại Tây Dương.

Từ bờ biển Đông Phi, R. aculeatus được phân bố trải dài về phía đông đến tận Polynésie thuộc Pháp và quần đảo Pitcairn, ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản (gồm cả quần đảo Ogasawara) và quần đảo Hawaii, xa về phía nam đến bang New South Wales và đảo Lord Howe (Úc); ở Đại Tây Dương, R. aculeatus xuất hiện ngoài khơi Sénégal và Nam Phi, và tại Cabo Verde.

R. aculeatus cũng được ghi nhận tại Việt Nam, gồm Nha Trang (Khánh Hòa), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) và Ninh Thuận,  bao gồm cả quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

R. aculeatus thường sống trên đới mặt bằng rạn ở vùng dưới triều và trong đầm phá.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở R. aculeatus là 30 cm, nhưng thường không vượt quá 15–20 cm. Thân dưới gần như là màu trắng, xám dần lên trên. Thân dưới có các vệt xám đen và trắng xanh hội tụ tại một vệt đen lớn giữa thân. Có một vệt nâu lục từ dưới mắt băng xuống gốc vây ngực. Phía trên mắt có 4 vạch ngắn màu xanh lơ, dưới mắt có 3 đường sọc dài hơn cùng màu. Một sọc cam từ ngực kéo dài đến mõm, một sọc cam khác từ vệt đen lớn ngược lên vây lưng sau. Cuống đuôi có 3 hàng gai nhỏ màu đen. Các vây trắng nhạt.

Số gai ở vây lưng: 3; Số tia vây ở vây lưng: 24–26; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây ở vây hậu môn: 21–23; Số tia vây ở vây ngực: 13–14.

Sinh thái học

Thức ăn
R. aculeatus là loài ăn tạp, thức ăn của chúng bao gồm tảo, vụn hữu cơ, các loài nhuyễn thể, giáp xác, cầu gai, san hô, sống đuôi, trùng lỗ cũng như những loài cá khác nhỏ hơn.

Sinh sản
Cá đực và cá cái đều thiết lập cho riêng mình một lãnh thổ, nhiều cá thể có thể giữ một lãnh thổ trong hơn 8 năm. Lãnh thổ của cá đực có thể chồng lên 2–3 lãnh thổ của cá cái. Điều này cho thấy, R. aculeatus đực sống theo nhóm hậu cung, nhưng hình thức giao phối một vợ một chồng cũng đã được quan sát ở chúng.

Sinh sản theo cặp xảy ra vào khoảng thời gian mặt trời mọc, trong khoảng 1 tuần vào thời điểm trăng non hoặc trăng tròn. Cá cái bảo vệ và chăm sóc trứng cho đến khi chúng nở, bắt đầu từ lúc mặt trời lặn. Trung bình, cá cái đẻ trứng nhiều nhất là 3 lần trong mỗi thời điểm. Cá cái đạt được số lần giao phối nhiều hơn khi kết đôi với cá đực có kích thước lớn.

Trong quá trình thực hiện màn tán tỉnh, các cặp R. aculeatus bơi vòng tròn và chạm vào nhau.

Tăng trưởng
Trong một khảo sát ở đảo Okinawa (Nhật Bản), tuổi của R. aculeatus được xác định bằng cách kiểm tra đoạn mỏng của gai vây lưng thứ nhất và đốt sống bụng thứ hai. Tuổi lớn nhất của cá đực là 13,5 và cá cái là 9,5 năm tuổi. Sự tăng trưởng diễn ra nhanh trong 2,5 năm đầu tiên ở cả hai giới, nhưng đường cong tăng trưởng sau đó sẽ khác nhau. Do đó, cá đực có kích thước lớn hơn và độ tuổi lớn hơn cá cái.

Tạo âm thanh
R. aculeatus vẫy vây ngực giúp đẩy một hệ thống gồm ba mảng vảy ép vào bong bóng cá, từ đó tạo ra một chuỗi các xung phát ra nghe như tiếng trống đánh liên hồi trong thời lượng trung bình khoảng 85 mili giây.

Nhìn màu sắc
R. aculeatus có thể phân biệt màu sắc nhờ vào tế bào hình nón kép.

Cá cảnh
R. aculeatus là một loài khá phổ biến trong ngành thương mại cá cảnh.

Tham khảo

A
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Đại Tây Dương
Cá Tanzania
Cá Maldives
Cá Nhật Bản
Cá Việt Nam
Cá Úc
Cá Hawaii
Động vật Cabo Verde
Động vật được mô tả năm 1758
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Họ Cá bò da

text:
Họ Cá bò da (danh pháp khoa học: Balistidae) là một họ cá biển thuộc Bộ Cá nóc có khoảng 42 loài và thường có màu sắc sặc sỡ. Chúng thường có sọc và chấm trên thân. Các loài thuộc họ này sinh sống ở biển nhiệt đới và cận nhiệt đới khắp thế giới, với độ phong phú loài lớn nhất trong Ấn Độ-Thái Bình Dương. Hầu hết được tìm thấy ở khu vực nước tương đối nông, môi trường sống ven biển, đặc biệt là rạn san hô, nhưng một vài loài, chẳng hạn như Canthidermis maculata ("cá bò") sống ở gần mặt nước. Trong khi một số loài từ họ này là phổ biến trong các bể cá biển cảnh thương mại, thì chúng lại thường khét tiếng là các loài có hành vi nóng nảy.

Thành viên lớn nhất của họ này, cá bò đá (Pseudobalistes naufragium) dài đến , nhưng phần lớn các loài khác chỉ dài tối đa giữa .

Chi và loài
Họ này có 12 chi và 42 loài.
Abalistes Bloch & Schneider, 1801
Abalistes filamentosus Matsuura & Yoshino, 2004
Abalistes stellaris (Bloch & Schneider, 1801) (cá bò đuôi dài, cá bò sao)
Abalistes stellatus (vô danh - quy cho Lacépède, 1798)
Balistapus Tilesius, 1820
Balistapus undulatus (Park, 1797) (cá bò đen, cá bò sọc cam)
Balistes Linnaeus, 1758
Balistes capriscus J. F. Gmelin, 1789 (cá bò xám)
Balistes ellioti Day, 1889
Balistes polylepis Steindachner, 1876 (cá bò vảy mịn)
Balistes punctatus J. F. Gmelin, 1789 (cá bò đốm lam)
Balistes rotundatus Marion de Procé, 1822
Balistes vetula Linnaeus, 1758 (cá bò nữ hoàng)
Balistes willughbeii Lay & Bennett, 1839
Balistoides Fraser-Brunner, 1935
Balistoides conspicillum (Bloch & Schneider, 1801) (cá bò gai vây, cá bò hoa vàng, cá bò bông bi)
Balistoides viridescens (Bloch & Schneider, 1801)</small> (cá bò Titan)
Canthidermis Swainson, 1839
Canthidermis macrolepis (Boulenger, 1888) (cá bò vảy lớn)
Canthidermis maculata (Bloch, 1786) (cá bò [nước mặn], cá nóc gai)
Canthidermis sufflamen (Mitchill, 1815)
Melichthys Swainson, 1839
Melichthys indicus Randall & Klausewitz, 1973 (cá bò Ấn Độ)
Melichthys niger (Bloch, 1786) (cá bò đen)
Melichthys vidua (J. Richardson, 1845) (cá bò đuôi hồng)
Odonus Gistel, 1848
Odonus niger (Rüppell, 1836) (cá bò răng đỏ)
Pseudobalistes Bleeker, 1865
Pseudobalistes flavimarginatus (Rüppell, 1829) (cá bò mép vàng)
Pseudobalistes fuscus (Bloch & Schneider, 1801) (cá bò da nâu, cá bò đốm vàng)
Pseudobalistes naufragium (Jordan & Starks, 1895) (cá bò đá)
Rhinecanthus Swainson, 1839
Rhinecanthus abyssus Matsuura & Shiobara, 1989
Rhinecanthus aculeatus (Linnaeus, 1758) (cá bò sọc trắng)
Rhinecanthus assasi (Forsskål, 1775) (cá bò Picasso, cá bò hỏa tiễn)
Rhinecanthus cinereus (Bonnaterre, 1788)
Rhinecanthus lunula Randall & Steene, 1983 (cá bò bán nguyệt)
Rhinecanthus rectangulus (Bloch & Schneider, 1801) (cá bò đuôi nêm hay cá bò san hô)
Rhinecanthus verrucosus (Linnaeus, 1758) (cá bò bụng đen)
Sufflamen Jordan, 1916
Sufflamen albicaudatum (Rüppell, 1829) (cá bò họng lam)
Sufflamen bursa (Bloch & Schneider, 1801) (cá bò boomerang)
Sufflamen chrysopterum (Bloch & Schneider, 1801) (cá bò da vây vàng)
Sufflamen fraenatum (Latreille, 1804) (cá bò mặt nạ)
Sufflamen verres (Gilbert & Starks, 1904) (cá bò hông cam)
Xanthichthys Kaup trong Richardson, 1856
Xanthichthys auromarginatus (Bennett, 1832) (cá bò tia vây vàng)
Xanthichthys caeruleolineatus Randall, Matsuura & Zama, 1978 (cá bò rầm chìa)
Xanthichthys lima (Bennett, 1832)
Xanthichthys lineopunctatus (Hollard, 1854) (cá bò vằn)
Xanthichthys mento (Jordan & Gilbert, 1882) (cá bò đuôi đỏ)
Xanthichthys ringens (Linnaeus, 1758) (cá bò Sargassum)
Xenobalistes Matsuura, 1981
Xenobalistes tumidipectoris Matsuura, 1981

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Balistoides viridescens

text:
Balistoides viridescens là một loài cá biển thuộc chi Balistoides trong họ Cá bò da. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

Từ nguyên
Tính từ định danh viridescens trong tiếng Latinh có nghĩa là "phớt màu xanh lục", hàm ý đề cập đến màu sắc trên thân loài cá này.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
B. viridescens có phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ Biển Đỏ dọc theo bờ biển Đông Phi trải dài về phía đông đến tận quần đảo Pitcairn, ngược lên phía bắc đến Nam Nhật Bản (gồm cả quần đảo Ogasawara), xa về phía nam đến Úc và Tonga. Ở Việt Nam, B. viridescens được ghi nhận tại vịnh Nha Trang và quần đảo Trường Sa.

B. viridescens sống tập trung trên các rạn viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 75 m. Cá con sống ở những nơi có sự phát triển phong phú của các loài thủy sinh không xương sống.

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở B. viridescens là 75 cm. B. viridescens nhìn chung có màu vàng nâu hoặc nâu xám, vảy có các đốm màu xanh lục hoặc nâu sẫm. Một vùng đen chứa các đốm vàng kéo dài từ đỉnh đầu xuống gốc vây ngực, băng qua mắt. Một dải đen có sọc nhạt từ trên miệng kéo xuống má. Vây lưng sau, vây hậu môn và vây đuôi có viền đen sẫm.

Số gai ở vây lưng: 3; Số tia vây ở vây lưng: 25–26; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây ở vây hậu môn: 22–24; Số tia vây ở vây ngực: 14–15.

Sinh thái học
Thức ăn của B. viridescens bao gồm các loài thủy sinh không xương sống như nhuyễn thể, giáp xác, cầu gai và giun nhiều tơ.

Thương mại
B. viridescens được bán tươi hoặc muối khô trong các chợ cá.

Tham khảo

V
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Ai Cập
Cá Sudan
Cá Mozambique
Cá Seychelles
Cá Madagascar
Cá Maldives
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá Papua New Guinea
Cá Nhật Bản
Cá Úc
Cá Tonga
Động vật quần đảo Pitcairn
Động vật được mô tả năm 1801


title: Rhinecanthus rectangulus

text:
Rhinecanthus rectangulus là một loài cá biển thuộc chi Rhinecanthus trong họ Cá bò da. Trong tiếng Hawaii, loài cá này có tên gọi là humuhumunukunukuāpuaa (), hoặc ngắn gọn hơn là humuhumu. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

Từ nguyên
Tính từ định danh rectangulus trong tiếng Latinh có nghĩa là "có hình chữ nhật", hàm ý không rõ, nhiều khả năng đề cập đến hình dạng cơ thể của loài này góc cạnh hơn so với các loài cá bò da khác có dạng elip được biết đến vào thời điểm đó.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
R. rectangulus có phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, gồm cả Biển Đỏ. Từ bờ biển Đông Phi, R. rectangulus được phân bố trải dài về phía đông đến tận quần đảo Hawaii và quần đảo Pitcairn, ngược lên phía bắc đến Nam Nhật Bản (gồm cả quần đảo Ogasawara), xa về phía nam đến đảo Lord Howe và quần đảo Kermadec.

R. rectangulus cũng được ghi nhận tại Việt Nam, bao gồm cả quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.

R. rectangulus thường sống ở độ sâu khoảng 10–20 m trên nền đáy đá trộn lẫn san hô.

Mô tả

Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở R. rectangulus là 30 cm. Cuống đuôi có 4 (hiếm khi 5) hàng gai nhỏ. Bụng, ngực và cằm trắng, nâu xám ở phần thân còn lại. Dải đen từ mắt lan rộng xuống vây hậu môn, băng qua gốc vây ngực. Giữa hai mắt có các sọc xanh lam. Thân sau có cặp sọc vàng tạo thành hình tam giác. Cuống đuôi có vệt đen hình tam giác, viền vàng. Một vệt sọc xanh ở môi trên.

Số gai ở vây lưng: 3; Số tia vây ở vây lưng: 22–25; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây ở vây hậu môn: 22–24; Số tia vây ở vây ngực: 13–14.

Sinh thái học
R. rectangulus là loài ăn tạp, thức ăn của chúng bao gồm tảo, vụn hữu cơ, các loài nhuyễn thể, giáp xác, cầu gai, san hô, sống đuôi, hải miên, trùng lỗ cũng như những loài cá nhỏ hơn.

R. rectangulus có thể luân phiên đập vây ngực, làm đẩy một hệ thống gồm ba mảng vảy ép vào bong bóng cá tạo ra một chuỗi các xung phát ra như cơ chế tạo âm thanh ở Rhinecanthus aculeatus.

Biểu tượng của Hawaii
R. rectangulus, được biết đến với cái tên khá dài là humuhumunukunukuapua'a (hay gọi tắt là humuhumu) ở Hawaii, được công nhận là loài cá biểu tượng của bang này vào năm 1985. Nhưng do một điều khoản kèm theo khiến bản công nhận này hết hiệu lực sau 5 năm. Vào năm 2006, một dự luật được thông qua bởi Thống đốc Hawaii yêu cầu phục hồi và công nhận vĩnh viễn R. rectangulus là loài cá biểu tượng của Hawaii.

Tham khảo

R
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá biển Đỏ
Cá Kenya
Cá Madagascar
Cá Myanmar
Cá Việt Nam
Cá Hawaii
Cá Úc
Cá New Zealand
Động vật được mô tả năm 1801