title: Hissène Habré

text:
Hissène Habré (tiếng Ả Rập Chadia:   ; sinh ngày 13 tháng 8 năm 1942 - mất ngày 24 tháng 8 năm 2021), cũng ghi là Hissen Habré, là lãnh đạo của Chad từ năm 1982 cho đến khi ông bị lật đổ vào năm 1990.
Ông đã được đưa đến nắm quyền lực với sự hỗ trợ của Pháp và Hoa Kỳ, những nước cung cấp đào tạo, vũ khí và tài chính.
Trong tháng 5 năm 2016, ông bị kết tội vi phạm nhân quyền, trong đó có hiếp dâm, nô lệ tình dục, và ra lệnh giết 40.000 người, và bị kết án tù chung thân.

Tiểu sử
Habré sinh năm 1942 Faya-Largeau, miền bắc Tchad, lúc đó còn là thuộc địa của Pháp. Ông được sinh ra trong một gia đình làm nghề chăn nuôi gia súc. Ông là thành viên nhánh Anakaza của bộ tộc Daza, nhánh này là một nhánh của người Toubou. Sau khi học tiểu học, ông đã làm việc cho chính quyền thực dân Pháp, nơi ông đã gây ấn tượng với cấp trên của mình và đã được cấp học bổng du học tại Pháp, tại Viện Nghiên cứu Đại học ở Paris. Ông đã tốt nghiệp bằng đại học về khoa học chính trị ở Paris, và trở lại Chad vào năm 1971. Ông có nhiều bằng cấp khác nữa và cũng có học vị tiến sĩ từ viện này. Sau một khoảng thời gian ngắn làm cho chính phủ với chức phó quận trưởng, ông tới Tripoli và gia nhập Mặt trận Giải phóng Quốc gia Chad (FROLINAT) nơi ông trở thành chỉ huy trong Quân giải phóng Thứ nhì của FROLINAT cùng với Goukouni Oueddei. Sau khi Abba Siddick nắm giữ chức lãnh đạo của FROLINAT, Quân đội Giải phóng Đệ nhị, lần đầu tiên dưới sự chỉ huy của Oueddei của và sau đó theo của Habré, tách ra từ FROLINAT và trở thành Hội đồng Tư lệnh các lực lượng vũ trang của miền Bắc (CCFAN). Năm 1976 Oueddei và Habré tranh cãi nhau và Habré chia Các lực lượng vũ trang của miền Bắc (Forces Armées du Nord hay FAN) mới được tách ra từ những người theo Goukouni và chọn tên gọi Các lực lượng vũ trang nhân dân (Force Armées Populaires hay FAP). Cả FAP và FAN hoạt động ở cực bắc của Chad, thu nhận các chiến binh của họ từ những người du mục Toubou.
Forces Armées Populaires or FAP
Habré đầu tiên thu hút sự chú ý của quốc tế khi một nhóm dưới sự chỉ huy của ông đã tấn công thị trấn Bardaï trong Tibesti, vào ngày 21 tháng 4 năm 1974, và đã bắt ba người châu Âu làm con tin, với ý định đòi tiền chuộc những con tin này lấy tiền và vũ khí. Những người bị bắt là một bác sĩ người Đức, bác sĩ Christoph Staewen (có vợ là Elfriede đã bị giết chết trong cuộc tấn công), và hai công dân Pháp, Françoise Claustre, một nhà khảo cổ, và Marc Combe, một nhân viên phát triển. Staewen được thả vào ngày 11 tháng 6 năm 1974 sau khi đã nhận khoản tiền khá lớn của các quan chức Tây Đức. Combe trốn thoát vào năm 1975, nhưng bất chấp sự can thiệp của Chính phủ Pháp, Claustre (có chồng là một quan chức cấp cao của chính phủ Pháp) là không được thả cho đến ngày 01 tháng 2 năm 1977. Habré chia tay với Oueddei, một phần trong vụ bắt con tin này (sau được gọi là "vụ Claustre" ở Pháp).

Ông qua đời vào ngày 24 tháng 8, 2021 hưởng thọ 79 tuổi, sau một trận chiến với COVID-19

Vươn lên quyền lực
Trong tháng 8 năm 1978 Habré đã được bổ nhiệm chức Thủ tướng Chad như là một phần của một liên minh với Tướng Félix Malloum. Tuy nhiên, liên minh chia sẻ quyền lực không kéo dài được lâu. Trong tháng 2 năm 1979, lực lượng Habré và quân đội quốc gia theo Malloum giao chiến ở N'Djamena. Cuộc chiến này trên thực tế đã đưa nước Chad vào tình trạng không có một chính phủ quốc gia. Nhiều quốc gia khác đã có nỗ lực giải quyết cuộc khủng hoảng, dẫn đến một chính phủ quốc gia mới trong tháng 11 năm 1979, trong đó Habré được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Tuy nhiên, giao tranh đã trở lại trong vòng một vài tuần. Trong tháng 12 năm 1980 Habré bị đẩy vào tình trạng lưu vong ở Sudan. Năm 1982 ông đã tiếp tục chiến đấu chống chính phủ Chad. FAN đã giành được quyền kiểm soát N'Djamena ngày 7 tháng 6 và bổ nhiệm Habré làm nguyên thủ quốc gia.

Tham khảo

Tổng thống Chad
Sinh năm 1942
Mất năm 2021
Người chống cộng Tchad
Tội phạm thế kỷ 20


title: Đế Du Võng

text:
Đế Du Võng (chữ Hán: 帝榆罔) là tên vị vua cuối cùng của Thần Nông thị trong lịch sử Trung Quốc, theo Sử Ký Tư Mã Thiên - phần bổ Tam Hoàng bản kỷ của Trung Quốc  thì ông là con trai của Đế Khắc.

Tương truyền thời kỳ đế Du Võng cai trị thiên hạ lúc ấy đang là giai đoạn cuối của xã hội công xã nguyên thủy, của cải tích lũy được của dân chúng giao cho tù trưởng hay thủ lĩnh của bộ lạc cai quản. Dần dần những tài sản thặng dư đó để lâu thành của riêng gia đình thủ lĩnh đó, dân chúng nhiều người bất bình đòi hỏi trả lại hoặc chia đều cho mọi người thì họ không được đáp ứng. Chính vì thế lâu ngày sinh biến và "con giun xéo lắm cũng quằn" người ta nổi dậy đấu tranh bằng vũ lực, đế Du Võng không thể cản nổi những cuộc biểu tình của dân thường khiến triều đình bạc nhược đang trên đà xuống dốc.

Lợi dụng tình hình rối ren đó quân chủ tộc Cửu Lê là Xi Vưu khởi binh làm phản, ông ta yêu cầu đế Du Võng phải thoái vị nhường ngôi thiên tử cho mình. Nhưng Xi Vưu là kẻ thô tục hơn nữa lại thích sử dụng vũ lực tàn sát dã man những ai chống đối, đế Du Võng ra lời kêu gọi các nước chư hầu nếu ai có thể dẹp được Xi Vưu thì lập tức thiện nhượng cho người đó. Lúc ấy chỉ có thủ lĩnh nước Hữu Hùng là Công Tôn Hiên Viên dám đứng đầu liên minh bộ lạc, sau nhiều năm chiến đấu kịch liệt hao binh tổn tướng kết luận Hiên Viên đánh bại được Xi Vưu diệt tộc Cửu Lê ổn định thời cuộc. Lúc Hiên Viên ca khúc khải hoàn kéo quân về triều cũng là lúc đế Du Võng xuống chiếu thoái vị, Hiên Viên đăng cơ chấm dứt triều đại Thần Nông sau 520 năm dòng họ này thống trị.

Xem thêm
 Hoàng Đế
 Huyền Hiêu
 Xương Ý
 Thiếu Hạo
 Đế Khắc
 Hữu Hùng
 Kim Thiên

Tham khảo

 Sử Ký Tư Mã Thiên - phần bổ Tam Hoàng bản kỷ do Tư Mã Trinh đời nhà Đường hiệu đính.
 Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ do Tư Mã Quang đời nhà Tống biên soạn.
 thượng cổ kỳ thư "Sơn Hải kinh"
 kinh Thượng thư

Vua Thần Nông thị
Nhân vật thần thoại Trung Hoa
Nhân vật truyền thuyết Trung Hoa
Người thời Tam Hoàng Ngũ Đế


title: Phúc Âm Kells

text:
Phúc Âm Kells, hay Sách Kells (tiếng Ireland: Leabhar Cheanannais), là một thủ bản minh họa Phúc Âm viết bằng tiếng Latinh, bao gồm bốn Phúc Âm quy điển thuộc Tân Ước cùng với những chú dẫn, bảng biểu. Cuốn sách được chế tác bởi các tu sĩ Celt theo truyền thống thánh Côlumba, có thể là tại nhiều nơi ở Đại Anh và Ireland. Với những hình minh họa đầy màu sắc và bí ẩn, cuốn sách là kiệt tác của thư pháp phương Tây và một trong những bảo vật quan trọng nhất của Ireland, đồng thời khiến cho nhiều thế hệ học giả dành thời gian nghiên cứu những chi tiết trên sách. Sau nhiều lần thất lạc, cuốn sách vẫn được bảo quản gần như nguyên vẹn, trừ trang bìa khảm vàng và đá quý bị mất, hiện lưu trữ tại thư viện của Trinity College tại Dublin.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thủ bản Vulgata
Thủ bản Hiberno-Saxon
Tập Phúc Âm
Kitô giáo Celt


title: Cao Ba Lanh

text:
Núi Cao Ba Lanh là ngọn núi thuộc địa phận xã Đồng Văn, huyện Bình Liêu, Tỉnh Quảng Ninh. Núi Cao Ba Lanh có độ cao 2.820 ft / 860 mét, được xem là ngọn núi cao thứ tư của tỉnh Quảng Ninh, đồng thời là ngọn núi cao thứ 786 tại Việt Nam. Núi là một địa danh lịch sử của tỉnh Quảng Ninh.

Chú thích

Tham khảo
 Lên đỉnh Cao Ba Lanh
 Huyền bí Cao Ba Lanh

Núi tại Quảng Ninh


title: Nyan Koi!

text:
Nyan Koi! (にゃんこい!) là loạt manga do Fujiwara Sato thực hiện, bắt đầu đăng trên trang mạng tạp chí truyện FlexComix Blood của Flex Comix từ ngày 10 tháng 8 năm 2007. Cốt truyện xoay quanh Kosaka Junpei một nam sinh trung học bị dị ứng với mèo nhưng sau khi vô tình làm gãy cổ bức tượng thần mèo thì anh bị một lời nguyền là sẽ bị biến thành mèo. Cách duy nhất để giải lời nguyền đó là anh phải giúp đỡ một số lượng mèo nhất định đang gặp rắc rối và để tiện cho việc đó Kosaka được trao cho khả năng nghe và hiểu các chú mèo, ngoài ra không ai được biết anh bị nguyền vì nếu ai biết họ cũng bị nguyền lây.

AIC đã thực hiện chuyển thể anime của loạt manga này và phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 01 tháng 10 đến ngày 17 tháng 12 năm 2009 với 12 tập.

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện

Nhân vật

Chính
Kōsaka Junpei (高坂 潤平, こうさか じゅんぺい)

Mizuno Kaede (水野 楓, みずの かえで)

Sumiyoshi Kanako (住吉 加奈子, すみよし かなこ)

Ichinose Nagi (一ノ瀬 凪, いちのせ なぎ)

Kirishima Kotone (桐島 琴音, きりしま ことね)

Kirishima Akari (桐島 朱莉, きりしま あかり)

Trong trường
Endō Haruhiko (遠藤 晴彦, えんどう はるひこ)

Kawamura Kōta (川村 晃太, かわむら こうた)

Ōta Eiko (太田 栄子, おおた えいこ)

Hashimoto Hinako (橋本 雛子, はしもと ひなこ)

Itō Ken (伊藤 謙, いとう けん)

Khác
Mochizuki Chizuru (望月 千鶴, もちづき ちづる)

Kirishima Keizō (桐島 啓造, きりしま けいぞう)

Kōsaka Shizue (高坂 静江, こうさか しずえ)

Kōsaka Suzu (高坂 鈴, こうさか すず)

Jī (爺, じい)

Sumiyoshi Tōru (住吉 透, すみよし とおる)
Ichinose Tatsu (一ノ瀬 龍, いちのせ たつ)
Neko Jizō (猫地蔵)

Mèo
Nyamsus (ニャムサス)

Tama (タマ)

Kuma (くま)

Chatora (チャトラ)

Noir (ノワール)

Josephine (ジョセフィーヌ)

Cindy (シンディ)

Masa (マサ)

Komasa (コマサ)

Michie (ミッチー)

Truyền thông

Manga
Loạt manga được Fujiwara Sato thực hiện, bắt đầu đăng trên trang mạng tạp chí truyện FlexComix Blood của Flex Comix từ ngày 10 tháng 8 năm 2007. Các chương sau đó được tập hợp lại và phát hành thành các tankōbon. Tính đến tháng 3 năm 2010 thì đã có 5 tập được phát hành, và cả năm tập này đều được tái bản vào tháng 2 năm 2012. CMX Manga đã đăng ký bản quyền phiên bản tiếng Anh của loạt manga để phát hành tại Hoa Kỳ còn Tong Li Publishing thì đăng ký phát hành tại Đài Loan.

Internet Radio
HiBiKi Radio Station đã phát sóng một chương trình drama phát thanh trên mạng có tựa Nyan Koi! Radio ~Tsune kō Rikujō-bu~ (にゃんこい!ラジオ〜常高陸上部〜) từ ngày 04 tháng 9 năm 2009 đến ngày 22 tháng 1 năm 2010. Hai người dẫn chương trình chính là hai nhân vật Mizuno Kaede và Ichinose Nagi.

Anime
AIC đã thực hiện chuyển thể anime của loạt manga này và phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 01 tháng 10 đến ngày 17 tháng 12 năm 2009 với 12 tập trên kênh TBS sau đó là các kênh MBS, CBC và BS-TBS. Sentai Filmworks đã đăng ký bản quyền phiên bản tiếng Anh của bộ anime để phát hành tại thị trường Bắc Mỹ.

Âm nhạc
Bộ anime có hai bài hát chủ đề chính, một mở đầu và một kết thúc cùng 3 bài hát phụ xuất hiện trong các tập. Bài hát mở đầu có tựa Nyandaful! (にゃんだふる！) do Sakakibara Yui trình bày, bài hát kết thúc có tựa Strawberry ～Amaku Setsunai Namida～ (Strawberry～甘く切ない涙～) do Imai Asami trình bày, hai đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 21 tháng 10 năm 2009 và cả hai đều có phiên bản giới hạn đính kèm đĩa chứa đoạn phim trình bày nhạc phẩm. Album chứa các bài hát phụ đã phát hành vào ngày 18 tháng 11 năm 2009. Album chứa các bản nhạc dùng trong bộ anime đã phát hành vào ngày 21 tháng 4 năm 2010 dưới dạng đĩa đính kèm phiên bản giới hạn của hộp BD/DVD thứ tư của bộ anime.

Năm đĩa chứa các bài hát do các nhân vật nữ chính trình bày cũng như một đoạn drama đã phát hành dưới dạng các đĩa đính kèm các hộp BD/DVD phiên bản giới hạn của bộ anime vào ngày 20 tháng 1 năm 17 tháng 2 năm 17 tháng 3, 26 tháng 5 và 16 tháng 6 năm 2010.

Đón nhận

Liên kết ngoài
Nyan Koi! Official Blog from Flex Comix
Flex Comic's Website for Nyan Koi!
Anime official website

Chương trình truyền hình dài tập anime
Shōnen manga
Anime và manga harem
Manga năm 2007
Manga dài tập
Chương trình Tokyo Broadcasting System


title: Bubblegum pop

text:
Bubblegum pop (hay còn được biết đến với tên bubblegum rock hay đơn giản bubblegum) là một thể loại con của thể loại pop với giai điệu sôi động thường được thanh thiếu niên ưa thích. Thời kỳ cổ điển của bubblegum pop kéo dài từ năm 1967 tới năm 1972. Làn sóng thứ hai bắt đầu năm 1997 khi phong trào nhạc disco trở nên thất thế trước punk rock.

Thể loại này thường dùng cho một vài đĩa đơn nhất định chứ không dành cho toàn bộ một album nhạc. Hơn nữa, hầu hết các đĩa đơn mang thể loại này đều chỉ là hiện tượng "One-Hit Wonder".

Tham khảo

Dòng nhạc rock
Bubblegum pop
Thể loại nhạc pop


title: Sikorsky Ilya Muromets

text:
Ilya Muromets () là một dòng máy bay chở khách thương mại trước Chiến tranh thế giới I và máy bay ném bom hạng nặng trong Chiến tranh thế giới I 4 động cơ cỡ lớn của Đế quốc Nga. Loại máy bay này được đặt tên theo anh hùng Ilya Muromets trong truyện dân gian Slav. Thiết kế của loại máy bay này được coi như là một thiết kế tiên phong vào năm 1913. Vào Thế chiến thứ Nhất, những chiếc Ilya Muromets là máy bay ném bom tiên phong dùng 4 động cơ, và khoảng 60 chiếc đã được xây dựng. Việc Nga dùng máy bay này đã khiến cho Đức, Áo-Hung lúng túng vì họ không có máy bay đánh chặn lại 60 chiếc Ilya Muromets này, cho đến mãi về sau cuộc chiến

Biến thể
 Ilya Muromets No. 107
 Ilya Muromets Kievsky No 128
 Ilya Muromets S-22 Type A
 Ilya Muromets S-23 Type B(eh) Bomber
 Seri Ilya Muromets S-23 V(eh)
 Seri Ilya Muromets S-24 G-1
 Seri Ilya Muromets S-25
 Ilya Muromets S-25 G-2 "Russobalt"
 Seri Ilya Muromets S-25 G-3 "Renobalt"
 Seri Ilya Muromets S-26 D-1 DIM
 Seri Ilya Muromets S-27 E (Yeh-2)

Quốc gia sử dụng
 Quân sự

 Không quân Đế quốc Nga

 Không quân Liên Xô

 Không quân Ba Lan
 Quốc gia Ukraina

Dân sự
Đội hàng không dân dụng Liên Xô

Tính năng kỹ chiến thuật (Ilya Muromets Type S-23 V)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Angelucci, Enzo. The Rand McNally Encyclopedia of Military Aircraft, 1914–1980. San Diego, California: The Military Press, 1983. ISBN 0-517-41021-4.
 Cochrane, Dorothy and Von Hardesty. The Aviation Careers of Igor Sikorsky. Seattle, Washington: University of Washington Press, 1989. ISBN 978-0-295-96916-9.
 Darcey, Alan, Thomas Kulikov and Victor Durkots. The Cục Không quân Đế quốc Nga: Famous Pilots and Aircraft of Chiến tranh thế giới I. Mountain View, California: Flying Machine Press, 1995. ISBN 978-1-891268-07-6.
 Delear, Frank J. Igor Sikorsky: Three Careers in Aviation (Air & Space Series, No 24). New York: Bantam, 1992. ISBN 978-0-553-29701-0
 Durkota, Alan E., T. Darcey and V. Kulikov. The Cục Không quân Đế quốc Nga: Famous Pilots and Aircraft of Chiến tranh thế giới I. Boulder, Colorado: Flying Machines Press, 1995. ISBN 0-9637110-2-4.
 Finne, K. N. Igor Sikorsky: The Russian Years. Washington, D.C.: Smithsonian Books, 1987. ISBN 0-87474-274-9.
 Finne, K. N. Русские воздушные богатыри И. Сикорского (Russian Air Warriors: I. Sikorsky) (Russian). Moscow: AST, Harvest, 2005. ISBN 985-13-2878-2
 Lake, Jon. The Great Book of Bombers: The World's Most Important Bombers from Chiến tranh thế giới I to the Present Day. St. Paul, Minnesota: MBI Publishing Company, 2002. ISBN 0-7603-1347-4.
 Mackworth-Praed, Ben. Aviation: The Pioneer Years. London: Studio Editions, 1996. ISBN 1-85170-349-7.
 Massenkov, Vladamir I., Boris Urinovski and Vadim I. Suvorov. Russia in ICAO to the 50th Anniversary of ICAO. Moscow: 1994. No ISBN.
 Miller, Russell. The Không quân Liên Xô at War. Alexandria, Virginia: Time-Life books, 1983. ISBN 0-8094-3371-0.
 Pember, Harry. Sikorsky Aircraft: From a Vision to Reality and Beyond. Stratford, Connecticut: Sikorsky Aircraft Corporation, 1999. No ISBN.
 Roustam-Bek-Tageev, LCol Boris. Aerial Russia: The Romance of The Giant Aeroplane. Austin, Texas: Alexander Palace Time Machine (Bob Atchison), 2011, Internet reprint of original 1917 edition.
 Sikorsky, Igor. Story of the Winged-S: An Autobiography by Igor Sikorsky. New York: Dodd, Mead & Company, 1938. No ISBN.
 Sikorsky, Sergei I. The Sikorsky Legacy (Images of Aviation). Charleston, South Carolina: Acadia Publishing, 2007. ISBN 978-0-7385-4995-8.
 Taylor, John W. R. Jane's Fighting Aircraft of World War I. London: Studio Editions, Reprint 2001. ISBN 1-85170-347-0.
 Winchester, Jim. "Sikorsky Ilya Muromets." Biplanes, Triplanes and Seaplanes (Aviation Factfile). London: Grange Books plc, 2004. ISBN 1-84013-641-3.
 Woodman, Harry. Sikorsky Ilya Muromets Type Veh, (Windsock Datafile Special No.3 – Classics of WW1 Aviation Volume 3). Berkhamsted, Herts, UK: Albatros Productions Limited, 2000. ISBN 978-1-902207-13-1.

Liên kết ngoài
 some data on an Ilya Muromets
 Reconstruction of an Ilya Muromets
 Image of a scale model
 Sikorsky Ilya Muromets (Series) Bomber/Reconnaissance Aircraft

Ilya Muromets
Máy bay RBVZ
Máy bay ném bom Nga 1910–1919
Máy bay huấn luyện quân sự Nga 1910–1919
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay huấn luyện
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay hai tầng cánh
Phát minh của Nga


title: Sopwith B.1

text:
Sopwith B.1 là một loại máy bay ném bom thử nghiệm của Anh trong Chiến tranh thế giới I.

Quốc gia sử dụng

Cục Không quân Hải quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (B.1)

Xem thêm

Tham khảo

Bruce, J.M. British Aeroplanes 1914-18. London:Putnam, 1957.
Bruce, J.M. Sopwith B.1 & T.1 Cuckoo: Windsock Datafile 90. Berkhamsted, Hertfordshire, UK: Albatros Publications, 2001. ISBN 1-902207-41-6.
Mason, Francis K. The British Bomber since 1914. London:Putnam, 1994. ISBN 0-85177-861-5.

B.1
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Sopwith Cuckoo

text:
Sopwith T.1 Cuckoo là một loại máy bay ném bom ngư lôi hai tầng cánh của Anh, được Cục Không quân Hải quân Hoàng gia (RNAS) (tiên thân của Không quân Hoàng gia (RAF)) sử dụng.

Biến thể
Cuckoo Mk. I
Cuckoo Mk. II
Cuckoo Mk. III
Sopwith B.1

Quốc gia sử dụng

Không quân Nhật Bản

Cục Không quân Hải quân Hoàng gia
Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Mk. I)

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

Davis, Mick. Sopwith Aircraft. Ramsbury, Marlborough, Wiltshire: Crowood Press, 1999. ISBN 1-86126-217-5.
Layman, R.D. Naval Aviation In The First World War: Its Impact And Influence. London: Caxton, 2002. ISBN 1-84067-314-1.
 Robertson, Bruce. Sopwith – The Man and His Aircraft. London: Harleyford, 1970. ISBN 0-900435-15-1.
Thetford, Owen. British Naval Aircraft Since 1912. London: Putnam, 1994. ISBN 0-85177-861-5.

Cuckoo
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Sopwith Rhino

text:
Sopwith 2B2 Rhino là một loại máy bay ném bom ba tầng cánh của Anh, do Sopwith Aviation Company tự thiết kế chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Ghi chú
 Mason considers these dimensions suspect and suggests a length of 30 ft 3 in (9.22 m) and span of 41 ft (12.5 m), although it states that these numbers are also suspect.

Rhino
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ba tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Sopwith Special thủy phi cơ ngư lôi Kiểu C

text:
Sopwith Special thủy phi cơ ngư lôi Type C là một loại máy bay đầu tiên của Anh được thiết kế để thả ngư lôi.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay Sopwith
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Thủy phi cơ
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Sopwith Type 860

text:
Sopwith Admiralty Type 860 là một loại máy bay ném bom ngư lôi hai tầng cánh của Anh trong thập niên 1910. Do công ty Sopwith Aviation Company thiết kế chế tạo.

Quốc gia sử dụng

Cục Không quân Hải quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

 British Aircraft Directory

Type 860
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Thủy phi cơ
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Voisin III

text:
Voisin III là một loại máy bay ném bom và cường kích hai chỗ của Pháp trong Chiến tranh thế giới I.

Biến thể
 Voisin III:
 Voisin LAS:

Quốc gia sử dụng

 Không quân Bỉ

 Không quân Pháp
 Hải quân Pháp

Không quân Hoàng gia Romania

 Không quân Đế quốc Nga

 Quân đoàn Không quân Hoàng gia
 Cục Không quân Hải quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Voisin LA)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

Taylor, John W. R., and Jean Alexander. "Combat Aircraft of the World" New York: G.P. Putnam's Sons, 1969 Library of Congress Catalog Card Number 68-25459 (Pg.131-132)
 Angelucci, Enzo. The Rand McNally Encyclopedia of Military Aircraft, 1914-1980. San Diego, California: The Military Press, 1983. ISBN 0-517-41021-4.
 Bruce, J.M. The Aeroplanes of the Quân đoàn Không quân Hoàng gia (Military Wing). London: Putnam, 1982. ISBN 0-370-30084-X.
 Guttman, Jon, et al. Pusher Aces of World War 1. Oxford, UK: Osprey Publishing Co, 2009. ISBN 978-1-84603-417-6.

Liên kết ngoài
 IWW Planes: Voisin III
 Voisin III archived from www.caedmon.n-yorks.sch.uk
 Voisin III archived from www.csd.uwo.ca
 On Voisin aircraft archived from www.nasm.si.edu
  Voisin series of aircraft aviafrance.com
  Voisin III (LA) vel Wuala

Máy bay Voisin
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1910
Máy bay cường kích Pháp 1910–1919
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay cường kích
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cường kích Pháp


title: Voisin V

text:
Voisin V là một loại máy bay ném bom của Pháp trong Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Quốc gia sử dụng

Không quân Argentina

Không quân Thụy Sĩ

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo
Taylor, J,W.R. (ed) Combat Aircraft of the World. p. 132-3 London: Micheal Joseph, 1969,

Máy bay Voisin
Máy bay quân sự trong Thế chiến thứ nhất
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1910
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Wight Seaplane

text:
Wight Seaplane là một loại thủy phi cơ của Anh, do J Samuel White & Company Limited (Wight Aircraft). Chế tạo. Nó còn gọi là Admiralty Type 840.

Quốc gia sử dụng

Cục Không quân Hải quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Seaplane)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Xem thêm

Máy bay Wight
Máy bay quân sự Anh thập niên 1910
Thủy phi cơ
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Neuron

text:
Neuron là tế bào thần kinh có khả năng cảm ứng, phát sinh xung thần kinh và dẫn truyền xung điện này. Neuron là đơn vị cơ bản cấu tạo hệ thần kinh của hầu hết các loài động vật và là thành phần quan trọng bậc nhất của não. Thân và sợi nhánh của các neuron tạo thành chất xám. Sợi trục (nếu đi chung với nhau thành bó gọi là dây thần kinh) cấu tạo chất trắng trong não. Ước tính có khoảng 100 tỷ (1011) neuron và 100 nghìn tỷ (1014) synapse trong não người. Các tế bào thần kinh được hỗ trợ bởi microglia và tế bào hình sao (các tế bào thần kinh đệm). Neuron là những tế bào dài nhất trong cơ thể, biệt hóa cao độ nên mất trung thể và khả năng phân chia, nhưng có khả năng tái sinh phần cuối sợi trục nếu bị tổn thương.

Cấu tạo

Mỗi neuron gồm một thân chứa nhân, hình sao nhiều cạnh hoặc bầu dục và các sợi. Từ thân phát đi nhiều tua (sợi) ngắn phân nhánh như cành cây gọi là sợi nhánh và một tua dài, mảnh gọi là sợi trục. Dọc sợi trục có thể có những tế bào Schwann bao bọc tạo nên bao myelin. Sợi trục nối giữa trung ương thần kinh với các cơ quan, chúng đi chung với nhau thành từng bó gọi là dây thần kinh. Khoảng cách giữa các bao này có những đoạn ngắn gọi là eo Ranvier, còn diện tích tiếp xúc giữa những nhánh nhỏ phân từ tận cùng sợi trục của neuron này với sợi nhánh của neuron khác hoặc cơ quan thụ cảm gọi là synapse. Neuron có nhiều hình dạng: neuron đa cực có thân nhiều sợi nhánh, neuron lưỡng cực với một sợi nhánh và một sợi trục đối diện nhau; và neuron đơn cực chỉ có một tua do sợi nhánh và sợi trục hợp lại mà thành.

Chức năng
Chức năng cơ bản của neuron là cảm ứng và dẫn truyền xung thần kinh dưới dạng các tín hiệu hóa học trong các hoạt động điều khiển, điều hoà và phối hợp mọi hoạt động của các cơ quan và hệ cơ quan trong cơ thể nhằm tạo sự thích nghi với các thay đổi từ môi trường bên trong và bên ngoài.

Phân loại

Theo hướng dẫn truyền xung thần kinh
Có ba loại neuron là
 Neuron hướng tâm (Neuron cảm giác) có thân nằm ngoài trung ương thần kinh dẫn xung thần kinh về trung ương thần kinh.
 Neuron trung gian (Neuron liên lạc) nằm trong trung ương thần kinh, gồm những sợi hướng tâm và li tâm, làm nhiệm vụ liên lạc.
 Neuron ly tâm (Neuron vận động) có thân nằm trong trung ương thần kinh (hoặc ở hạch thần kinh sinh dưỡng), dẫn các xung ly tâm từ bộ não và tủy sống đến các cơ quan phản ứng để gây ra sự vận động hoặc bài tiết.

Theo chức năng
Các neuron cảm giác mang tín hiệu từ các giác quan đến tủy sống và não.

Neuron chuyển tiếp mang thông điệp từ một phần của hệ thần kinh trung ương.

Neuron vận động được kết nối với các neuron chuyển tiếp. Các neuron vận động nhận và mang tín hiệu từ hệ thần kinh trung ương đến các cơ bắp. Tín hiệu đi giữa các tế bào thần kinh thông qua các cúc synapse và khe synapse nằm ở tận cùng của tế bào thần kinh. Khe synapse là khoảng trống rất nhỏ giữa các tế bào mà hóa chất được phát tán từ các thiết bị đầu cuối sợi trục (như các túi chứa chất trung gian hóa học trong thùy synapse đối với synapse hóa học hay các kênh hút nước trong synapse điện) của một tế bào neuron nhằm kích thích các thụ thể hóa học chuyên biệt có chức năng tiếp nhận chất trung gian hóa học ở các sợi nhánh của các tế bào tiếp nhận.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Fibrinogen found to inhibit EGFR in neuronal cells Blood clotting protein may inhibit spinal cord regeneration
Cell Centered Database  UC San Diego images of neurons.
High Resolution neuroanatomical Images of Primate and Non-Primate Brains.

Hệ thần kinh
Thuật ngữ y học
Neuron


title: Chó cắn

text:
Chó cắn hay bị chó cắn là thuật ngữ chỉ về những cuộc tấn công của loài chó gây ra cho con người. Những con chó này bao gồm chó nhà hay chó hoang, chó thả rông không ai quản lý. Chó cắn là hiện tượng khá phổ biến trong xã hội do mức độ gắn bó chặt chẽ giữa chó và người trong đời sống hàng ngày và hiện tượng này trở nên phổ biến, tâm điểm trong truyền thông thế kỷ XX và XXI nó còn được coi là một loại tai nạn thường hay gặp tại cộng đồng. Ở Việt Nam có nhiều trường hợp trẻ bị chó cắn nát mặt hoặc đứt hẳn bộ phận sinh dục.

Tình hình chung

Thống kê
Thông thường, ở thành phố, những con chó bị nhốt lâu trong chuồng thường cuồng chân, nên khi bị sổng ra dễ chạy nhảy khắp nơi và cắn lung tung, nguy hiểm nhất là những con đã quen được cho ăn thịt sống. Tại Hoa Kỳ nơi được ghi nhận là có khoảng hai phần trăm dân số Hoa Kỳ tương đương với 4,7 triệu người bị chó cắn mỗi năm, Trong những năm 1980 và 1990 ở Mỹ trung bình 17 trường hợp tử vong mỗi năm, trong khi ở những năm 2000 này đã tăng lên đến 26%, trong đó 77% chó cắn là từ những con vật cưng của gia đình hoặc bạn bè và 50% các cuộc tấn công xảy ra trên tài sản của chủ sở hữu chó. Một thống kê khác cho thấy mỗi năm có 30 - 35 người chết ở Mỹ vì bị chó cắn.

Tại Anh, mỗi năm có hơn 200.000 người bị chó cắn làm tiêu tốn chi phí y tế tới 3 triệu bảng. Cụ thể là mỗi năm có chừng 28.000 người bị chó cắn vào mặt, 19.000 trong số đó phải phẫu thuật thẩm mỹ để khôi phục dung nhan, nạn nhân phần nhiều là trẻ em và nhân viên đưa thư. Năm 2004 nước Anh có 2.652 người phải nhập viện vì bị chó cắn thì năm 2008 con số này tăng gấp đôi (5.221 người). Tại Luân Đôn, nếu năm 2003 chỉ có 58 trẻ em vào viện vì bị chó cắn thì năm 2008 con số này lên tới 496 trẻ. Từ năm 2005, ở Anh đã có 16 người bị chó cắn chết (trẻ em chiếm phần lớn). Hiện trung bình mỗi tuần có hơn 100 nạn nhân bị chó cắn nhập viện, tăng 66% so với 10 năm trước. Chưa kể hàng trăm con chó lành, chó hỗ trợ người tàn tật và các loại thú nuôi khác bị cắn chết mỗi năm.

Một thống kê ở Việt Nam cho thấy, trong 110 trường hợp tử vong do chó dại cắn trên cả nước Việt Nam trong năm 2011 thì có đến hơn 40 nạn nhân dưới 14 tuổi. Vị trí mà trẻ thường bị chó tấn công là đầu, cổ và mặt. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng là do trẻ 5-14 tuổi thường đùa nghịch với vật nuôi và chiều cao của cơ thể của nhiều trẻ chưa phát triển nên khi chó cắn thường bị thương ở các vị trí đầu cổ và mặt, khi trẻ em, kể cả người lớn bị chó cắn thì hậu quả về sức khỏe, tinh thần và thẩm mỹ do vết cắn của chó để lại là vô cùng nặng nề, bởi vết thương do chó cắn thường làm da bị xé rách nên dễ nhiễm các loại tạp khuẩn, đặc biệt là virus bệnh dại từ nước bọt và virus uốn ván từ móng của con chó. Những trường hợp bị chó cắn thường là trẻ em, vị trí bị tổn thương thường là vùng mặt nên rất nguy hiểm cho trẻ. Ngoài sự nguy hại về vị trí tổn thương, một điều đáng lo ngại nữa là bệnh dại.

Tính chất
Chó cắn người ở nhiều mức độ khác nhau từ vết trầy xước nhẹ cho đến những vết cắn nặng hơn và có thể gây chết người, có trường hợp nạn nhân bị tử vong do chó dại cắn xảy ra ở nhiều địa phương do sự tấn công dữ dội, nhất là đối tượng trẻ em bị chó cắn thì có nguy cơ tổn thương càng lớn nhất là những con chó thuộc giống chó tây to lớn cắn đến mức toác đầu, đứt cánh tay, nguy hiểm đến tính mạng trẻ em. Ngoài ra chó cắn cũng có thể dẫn đến nguy cơ con người bị bệnh dại do bị chó dại cắn. Chó cắn gây ra nhiều hậu quả về sức khỏe, quan hệ cộng đồng, tình làng nghĩa xóm, và đặc biệt là về mặt pháp lý. Theo quy định của Bộ Luật dân sự Việt Nam thì chủ sở hữu súc vật phải bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra cho người khác, nếu người bị thiệt hại hoàn toàn có lỗi trong việc làm súc vật gây thiệt hại cho mình thì chủ sở hữu không phải bồi thường.

Một số người cho rằng giống chó chăn cừu Đức có tiếng hay cắn và vì lý do đó bị cấm ở một số nơi. Tuy nhiên, chó chăn cừu Đức là một trong năm giống chó được ưa chuộng nhất tại Mỹ, và các chú chó được huấn luyện chu đáo cũng như được làm quen với người có tiếng là an toàn. Tại Mỹ, có nguồn cho rằng chó chăn cừu Đức hay cắn hơn các giống chó khác, và có lẽ hay tấn công các giống chó nhỏ hơn. Một báo cáo tại Úc năm 1999 đưa ra thống kê cho thấy chó chăn cừu Đức là giống chó hay cắn người vào hàng thứ ba tại một số địa phương tại Úc. Tuy nhiên một nghiên cứu kéo dài 24 năm tại Mỹ cho thấy chó chăn cừu Đức không chiếm đa số trong các vụ tấn công người tại Mỹ

Theo Trung tâm phòng chống và kiểm soát dịch bệnh Hoa Kỳ, "không có cách nào xác định chính xác số lượng chó của mỗi giống, và do đó không thể nào kiểm định chính xác giống chó nào dễ cắn và giết người hơn." Tương tự vậy, theo Hiệp hội bác sĩ thú y Hoa Kỳ, "có vài lý do vì sao khó xác định tỷ lệ cắn người của một giống hay so sánh tỷ lệ giữa các giống. Thứ nhất, giống chó có thể được báo cáo sai, và chó lai thường được báo là chó thuần chủng. Thứ hai, số vụ cắn người diễn ra tại một địa phương thường không được biết đến, nếu như không phải là vụ gây thương tích nghiêm trọng. Thứ ba, số lượng chó của một giống tại một địa phương không được biết rõ, vì ít khi tất cả các chú chó đều được đăng ký, và số liệu đăng ký hiện tại không hoàn tất."

Thêm vào đó, các nghiên cứu dựa trên số vụ cắn người của chó được "báo cáo", khiến cho chương trình tivi National Geographic Channel, The Dog Whisperer, kết luận rằng các giống chó nhỏ thường hay cắn người hơn các giống chó lớn, nhưng thường không được báo cáo. Thêm vào đó, theo chương trình ti-vi Geographic Channel, Dangerous Encounters, lực cắn của chó chăn cừu Đức là 108 kg (so với chó Rottweiler, 136 kg, chó Pit bull, 106.5 kg, chó Labrador Retriever, khoảng 56.6 kg, hoặc con người khoảng 77 kg), nghĩa là cần ghi nhận tác động của vết cắn và thương tích gây ra, và ghi nhận sự khác biệt giữa một vụ chó tấn công người với đặc tính "hung dữ" của chó.

Phòng tránh

Phòng vệ
Những giống chó nuôi giữ nhà như chó chăn cừu Đức, Rottweiler, Doberman, Ngao Tạng thường có đặc tính hung dữ và khôn lanh. Nó không thích và thường tấn công người ăn mặc luộm thuộm, tóc nhuộm, đi dép lẹp xẹp, giọng nói âm lượng lớn. Khi sắp xông vào ai, chó thường nhìn thẳng vào mắt người đó, thân chồm về trước, nhe răng, gầm gừ… Chúng biết con người hay dùng tay, chân để chống trả nên trước tiên chó thường cắn tay, chân của nạn nhân, kế đến là cổ. Khi sắp bị chó tấn công thì nên đứng im, đừng bỏ chạy, còn bị tấn công thì không nên chống trả, bởi bản tính hung dữ, nếu bị đối phương kháng cự thì chó càng dữ tợn, cắn mạnh. Hãy nhanh chóng nằm úp mặt xuống đất, hai bàn tay đan xen để sau cổ, khuỷu tay che kín tai để không bị ảnh hưởng nhiều đến các bộ phận quan trọng của cơ thể.

Không được động đậy, đồng thời hãy la to kêu cứu. Hoặc nếu có bức tường thì đứng im, mặt úp và dựa người vào tường. Nếu gần đó có cây cối thì nhanh chóng trèo lên. Trường hợp biết bơi, nếu có hồ nước thì nhảy xuống. Những cách trên chỉ hạn chế thương tật do bị chó tấn công. Ngoài ra có thể kêu đại tên của chúng chẳng hạn như ky, lu, nich, giôn..., nếu kêu đúng tên, nó sẽ tạm thời khựng lại. Muốn cứu một người đang bị chó tấn công thì phải thật bình tĩnh. Tìm một đoạn cây cứng, vừa giả vờ tấn công chó, vừa lùi chậm về sau. Cách này nhằm mục đích thu hút chó về phía mình để người bị chó cắn có thời gian thoát thân.

Phòng ngừa

Những con chó ngoại nhập thường rất dễ phản chủ, tức là cắn luôn cả chủ và những người trong nhà hay hàng xóm nếu không tìm hiểu và nuôi dạy đúng cách, do đó khi nuôi cần tìm hiểu về giống chó đó từ tính tình cha mẹ, ông bà nó và cuối cùng, phải hiểu tính tình con chó mình đang nuôi. Tuy rằng những giống chó dữ đã được nhân giống sàng lọc để tính tình hiền hơn, thích hợp với cuộc sống con người hiện nay. Một số giống chó đã hiền hơn rất nhiều so với tổ tiên của nó, nhưng bản năng vẫn còn tiềm ẩn, bản năng hung dữ của chúng có thể trỗi dậy bất ngờ nếu bị đánh thức hay bị kích thích.

Biện pháp quan trọng là các gia đình có vật nuôi trong nhà cần hết sức cẩn trọng, súc vật phải được tiêm chủng đầy đủ, có rọ mõm an toàn và luôn trong tầm kiểm soát của chủ. Đối tượng trẻ nhỏ cần luôn được người lớn trông nom, chăm sóc cẩn thận, không được để các bé ở một mình, dù bất cứ khi nào, ở đâu, kể cả trong thời gian ngắn. Cần có những quy định của pháp luật để điều chỉnh hoạt động nuôi chó, mèo và các vật nuôi khác, đặc biệt là các loại thú vật hung dữ. Chủ nuôi chó phải thường xuyên xích chó, nuôi chó trong nhà, không được thả rông để chó cắn người. Ở các thành phố, thị xã, thị trấn, khu dân cư, khi dắt chó ra nơi công cộng phải có dây xích, phải đeo rọ mõm…

Sơ cứu

Nếu có con bị chó cắn, việc đầu tiên cần làm là đưa ngay bé tới bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất. Vết chó cắn cực kỳ nguy hiểm, nhất là chó đi lạc. Cũng không được xem thường nếu con chó đó là vật nuôi trong nhà vì chúng vẫn mang một lượng bệnh và mầm bệnh trong miệng. Điều quan trọng trước tiên là làm sạch vết thương do chó cắn.

Đầu tiên là đưa nạn nhân rời xa ra khỏi con chó và theo dõi con chó đó trong thời gian từ 7 đến 15 ngày, nên giữ, nhốt con chó lại để theo dõi, không nên giết ngay con chó vì sẽ làm mất khả năng theo dõi. Sơ cứu vết thương bằng cách rửa vết cắn với nước xà phòng, người sơ cứu phải chú ý đeo găng tay và dùng bàn chải cọ khi rửa. Có thể sát khuẩn tại chỗ bằng nước muối hoặc dung dịch sát khuẩn để rửa vết thương, dùng băng bó lại vết thương và chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế.

Các trường hợp phải tiêm vaccine phòng bệnh dại cho nạn nhân khi con chó cắn bị nghi ngờ mắc bệnh dại hoặc biết chắc chắn con chó cắn là chó dại. Các trường hợp bị chó cắn vào vùng đầu, mặt, cổ, bàn tay hoặc bị nhiều vết cắn cũng được khuyến cáo tiêm vaccine phòng bệnh dại. Tuy nhiên không nhất thiết khi bị chó cắn là phải tiêm phòng mà cần theo dõi con chó đó.

Pháp lý
Theo quy định ở một số nước thì trong thực tiễn, người nuôi chó sẽ phải bồi thường nếu để chó cắn người khác. Nuôi chó nhưng thả rông sẽ bị phạt tiền, để cắn người sẽ phải bồi thường chi phí. Ngoài việc tiêm phòng ngừa dại bắt buộc, chó dữ phải được rọ mõm khi dắt nơi công cộng. Cá nhân nuôi chó phải thường xuyên xích chó, nuôi chó trong nhà, không được thả rông, để chó cắn người. Ở các thành phố, thị xã, thị trấn, khu dân cư, khi dắt chó ra nơi công cộng phải có dây xích, phải rọ mõm (đối với loài chó dữ) và có người dắt. Không để chó đi lang thang ngoài đường phố làm mất vệ sinh nơi công cộng.

Ở Việt Nam, pháp luật có quy định việc nuôi chó phải đăng ký với trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố để lập danh sách trình Ủy ban nhân dânn phường, xã cấp sổ quản lý chó đồng thời phải chấp hành quy định tiêm phòng bệnh dại định kỳ và bổ sung của cơ quan thú y. Thường xuyên xích chó, nuôi chó trong nhà, không được thả rông, để chó cắn người và tại các thị xã, thị trấn, khu dân cư khi dắt chó ra nơi công cộng phải có dây xích, phải rọ mõm và có người dắt, không để chó đi lang thang ngoài đường phố làm mất vệ sinh nơi công cộng và chịu mọi trách nhiệm khi để chó chạy rông cắn người hoặc cản trở phương tiện giao thông gây tai nạn.

Trong văn hóa

Trong tiếng Việt có một số thành ngữ, tục ngữ liên quan đến việc chó cắn như:
 Chó cắn áo rách: Chỉ về hoàn cảnh bi đát lại gặp xui rủi
 Chó cùng cắn dậu: Chỉ về hoàn cảnh đường cùng
 Chó cùng dứt đau: Chỉ về hoàn cảnh đường cùng và phản ứng dữ dội
 Chó dữ mất bạn hiền: Chỉ về quan hệ xã hội
 Vợ dữ mất họ, chó dữ mất láng giềng: Chỉ về quan hệ xã hội
 Chó khôn chớ cắn càn: Một câu đối của Trạng Quỳnh
 Hai chó cắn nhau cùng rách miệng: Chỉ về sự tương tàn gây hậu quả cho cả hai một cách mù quáng.

Chú thích

Chó


title: Việt vương Lộc Dĩnh

text:
Lộc Dĩnh (chữ Hán: 鹿郢, trị vì: 463 TCN - 458 TCN) còn gọi là Dữ Di hoặc Ư Tứ là tên một vị vua nước Việt thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc, ông là con của Việt vương Câu Tiễn và là cha của Việt vương Bất Thọ.

Lộc Dĩnh là nhân vật chứng kiến cảnh nước nhà bị quân Ngô dày xéo, ông từng nếm mùi gông xiềng nô lệ và thấu hiểu nỗi nhục của người mất nước nên rất thông cảm sự thống khổ của dân chúng. Lớn lên gặp ngay lúc nước Việt bị nước Ngô đánh bại phải cúi đầu xưng thần chịu cảnh lầm than, khi cha ông bị bắt sang làm đầy tớ cho Phù Sai thì giao lại quyền điều hành đất nước cho ông. Lộc Dĩnh học tập gương của Vô Dư ngày trước nhẫn nhịn chờ thời, ông tích cực rèn luyện quân đội và chăm lo phát triển kinh tế xây dựng nền tảng để trung hưng quốc gia. Bề ngoài gặp những quan lại do người Ngô đưa sang cai trị ông rất luồn cúi lễ phép khiến cho họ nảy sinh tư tưởng chủ quan coi thường, bề trong ông gấp rút mua chuộc những tên lính chiếm đóng để lấy thông tin tình hình cha mình và chính sự bên nước Ngô. Ông nghe lời chỉ đạo của cha trước khi sang Ngô nên rất trọng dụng và chịu khó nghe lời các vị đại thần như Văn Chủng hay Phạm Lãi, ông thực hiện nhiều cải cách đáng kể khiến cho một nước nô lệ phụ thuộc vẫn đứng vững trong mẫu quốc.

Sau khi Câu Tiễn được Phù Sai thả về ông vẫn tiếp tục phối hợp cùng cha thực hiện những kế sách nhất quán để làm người Ngô mất cảnh giác, đến lúc thấy thời cơ chín muồi lập tức ông cùng cha đem binh thảo phạt và đánh bại nước Ngô vào năm 473 tr.CN. Thiên tử nhà Chu và các nước chư hầu đều công nhận Việt làm bá chủ Trung Nguyên, năm 463 tr.CN Lộc Dĩnh kế nhiệm cha trị vì đất Việt và vẫn duy trì được địa vị bá chủ.

Tuy nhiên Lộc Dĩnh đăng cơ lúc ấy đã ngoài 50 tuổi cho nên ông ở ngôi chỉ vẻn vẹn 5 năm thì lâm bệnh qua đời, con trai trưởng ông là Bất Thọ thế tập nhưng không giữ nổi ngôi bá chủ trước sự trỗi dậy của thất hùng.

Xem thêm
 Câu Tiễn
 Văn Chủng
 Phạm Lãi
 Bất Thọ
 Phù Sai

Tham khảo

 Chiến Quốc sử
 Ngô Việt xuân thu
 Sử Ký Tư Mã Thiên - Việt vương Câu Tiễn thế gia
 Trúc thư kỷ niên
 Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ

Vua nước Việt
Năm sinh thiếu
Mất năm 458 TCN


title: I Got a Boy (bài hát)

text:
"I Got a Boy" là một bài hát của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Girls' Generation nằm trong album cùng tên, được phát hành vào ngày 1 tháng 1 năm 2013. Bài hát được đồng sản xuất bởi Yoo Young-jin và Will Simms, chịu ảnh hưởng của nhạc điện tử đồng thời mang những yếu tố của hip-hop và rap.

Video âm nhạc của "I Got a Boy" được ghi hình vào tháng 10 năm 2012 với phần vũ đạo do Nappytabs biên đạo. Video này ngay lập tức trở nên nổi tiếng với hơn 10 triệu lượt xem trên YouTube trong 55 giờ. Nhìn chung, bài hát nhận được đánh giá tích cực từ phía các nhà phê bình. Billboard gọi bài hát là "một trong những đĩa đơn nhạc pop tiên phong".

Thực hiện và phát hành
"I Got a Boy" do các nhạc sĩ châu Âu Will Simms, Sarah Lundbäck Bell và Anne Judith Wik và nhạc sĩ Hàn Quốc Yoo Young-jin sản xuất. Tiffany viết lời rap trong khi Yoo Young-jin chắp bút viết lời ca khúc. SM Entertainment cho biết bài hát "mạng một phong cách khác so với những gì Girls' Generation từng thể hiện" và "bao gồm nhiều phong cách âm nhạc cũng như có nhiều thay đổi về nhịp độ".

Ngày 20 tháng 12 năm 2012, SM Entertainment đăng lên Twitter một bức ảnh với dòng chữ "2012. 12. 21 10 A.M." bên dưới một biểu trưng chứa tên của nhóm được bao quanh bởi quốc hoa của Hàn Quốc. Ngày tiếp theo, đĩa đơn "Dancing Queen" cùng video âm nhạc của bài hát này được phát hành. Video này kết thúc bằng một đoạn phim giới thiệu cho "I Got a Boy" cho biết rằng bài hát này sẽ được phát hành vào ngày 1 tháng 1 năm 2013. Một đoạn nhạc 22 giây trích từ bài hát được ra mắt vào ngày 1 tháng 1 năm 2013.

Ngày 11 tháng 1 năm 2013, tạp chí TIME cho biết Interscope sẽ phát hành phiên bản tiếng Anh của "I Got a Boy" cho album tiếng Anh đầu tay của Girls' Generation, mặc dù ngày phát hành vẫn chưa được công bố.

Sự đón nhận

Doanh số
Sau khi được phát hành, "I Got a Boy" nhanh chóng đứng đầu tất cả các bảng xếp hạng âm nhạc trực tuyến tại Hàn Quốc chỉ trong vòng 2 giờ, và sau đó là bảng xếp hạng Billboard K-Pop Hot 100 và bảng xếp hạng đĩa đơn của Gaon.

Quảng bá
Girls' Generation biểu diễn "I Got a Boy" lần đầu tiên trên chương trình đặc biệt Girls’ Generation’s Romantic Fantasy của đài MBC vào ngày 1 tháng 1 năm 2013. Sau đó, nhóm quay trở lại trên các chương trình âm nhạc hàng tuần bao gồm M! Countdown của Mnet, Music Bank của KBS, Music Core của MBC và Inkigayo của SBS lần lượt vào các ngày 3, 4, 5 và 6 tháng 1 năm 2013. "I Got a Boy" được biểu diễn lần đầu tiên ở nước ngoài tại Dream K-pop Fantasy Concert vào ngày 19 tháng 1 năm 2013 ở Manila, Philippines.

Video âm nhạc

Nội dung

Trang phục mà Girls' Generation mặc trong video âm nhạc của "I Got a Boy" mang phong cách đường phố, bao gồm Kenzo x Opening Ceremony, bộ sưu tập Adidas của Jeremy Scott, quần bó sát in họa tiết, áo 'Good Vibe' của Stussy, áo 'OG Basic' của Obey và áo khoác của Joyrich. Trong cảnh tiệc ngủ các thành viên mặc trang phục của Lazy Oaf, chẳng hạn như áo người dơi và áo in họa tiết hoa quả. Liza Darwin của MTV đã gọi phong cách này là "một sự bùng nổ như kính vạn hoa của thời trang đường phố".

Tranh cãi
Sau khi video âm nhạc của "I Got a Boy" được phát hành, một bức hình chụp đoạn phim giới thiệu ở cuối video "Dancing Queen" bắt đầu gây tranh cãi. Trong đó, chiếc mũ mà Sunny đang đội có dòng chữ "Welcome Motherfuckers," với chữ 'U' được thay thế bởi ký hiệu ngôi sao. Việc sử dụng dòng chữ thô tục này đã gặp nhiều chỉ trích. SM Entertainment sau đó đã sửa lại video này.

Bảng xếp hạng

Chú thích

Đĩa đơn năm 2013
Bài hát của Girls' Generation
Bài hát năm 2013
Bài hát tiếng Triều Tiên
Bài hát nhạc electropop
Đĩa đơn quán quân Gaon Digital Chart
Đĩa đơn của SM Entertainment


title: Maximianus

text:
Maximianus hay Maximian (tiếng Latin: ; sinh  250 - mất  tháng 7 năm 310) là Hoàng đế La Mã từ năm 286 đến năm 305. Ông mang tước hiệu Caesar từ năm 285 tới 286, rồi sau đó trở thành Augustus từ 286 đến 305. Ông đã cùng chia sẻ tước hiệu Augustus với vị đồng hoàng đế và cũng là thượng cấp của ông, Diocletianus, người vốn có đầu óc chính trị bổ khuyết cho người hữu dũng như Maximianus. Maximianus đã thiết lập triều đình của mình tại Trier nhưng lại dành phần lớn thời gian cai trị của ông cho những chiến dịch quân sự. Vào cuối mùa hè năm 285, ông đã đàn áp phong trào khởi nghĩa có tên là Bagaudae ở Gallia. Từ năm 285 đến năm 288, ông cầm quân chống lại các bộ tộc người German dọc theo biên giới sông Rhine. Cùng với Diocletianus, ông đã tiến hành một chiến dịch tiêu thổ tiến sâu vào lãnh thổ của người Alamanni vào năm 288, qua đó tạm thời làm giảm bớt mối đe dọa từ người German trên lưu vực sông Rhine.

Ông còn giao cho Carausius trọng trách bảo vệ eo biển Manche nhưng ông ta lại nổi loạn rồi tiếm vị xưng đế vào năm 286 gây ra cuộc ly khai ở Anh và tây bắc xứ Gallia. Maximianus đã thất bại trong cuộc viễn chinh bình định Carausius, và hạm đội xâm lược của ông đã bị một cơn bão phá hủy trong năm 289 hoặc năm 290. Sau đó, một cận thần của Maximianus là Constantius đã tiến hành chiến dịch chống lại người nối nghiệp Carausius là Allectus, trong khi Maximianus đang nắm giữ khu vực biên giới sông Rhine. Sau khi Allectus cùng đám phiến quân bị tiêu diệt năm 296, Maximianus đưa quân về phía nam để đối phó với hải tặc ở gần Hispania (Tây Ban Nha ngày nay) và những cuộc tấn công của người Berber ở Mauretania (Maroc ngày nay). Khi những chiến dịch này kết thúc năm 298, ông đã quay về Ý, tại đây ông sống trong xa hoa cho đến năm 305. Theo mệnh lệnh của Diocletianus, Maximianus thoái vị vào ngày 1 tháng 5 năm 305, giao lại tước hiệu Augustus cho Constantius và thoái ẩn tới miền nam Ý.

Cuối năm 306, Maximianus một lần nữa tự xưng là Augustus và hỗ trợ cho người con trai của ông là Maxentius nổi loạn ở Ý. Tháng 4 năm 307, sau khi thất bại trong việc lật đổ người con trai của mình, ông đã buộc phải chạy đến nương nhờ tại triều đình của người kế vị Constantius là Constantinus I (người vừa là cháu dượng và cũng là con rể của ông) ở Trier. Tại Hội đồng Carnuntum diễn ra vào tháng 11 năm 308, Diocletianus và người kế vị ông ta, Galerius, đã ép Maximianus phải từ bỏ tham vọng nắm giữ ngai vàng của mình một lần nữa. Đầu năm 310, Maximianus đã cố gắng để chiếm đoạt ngôi vương của Constantinus khi vị hoàng đế này đang tham gia chiến dịch trên sông Rhine. Do chỉ được một vài người ủng hộ, Maximianus nhanh chóng bị Constantinus bắt được ở Marseille. Sau đó, Maximianus bị buộc phải tự tử vào mùa hè năm 310 theo mệnh lệnh của Constantinus. Dù trong cuộc chiến tranh diễn ra giữa Constantinus với Maxentius, hình tượng của Maximianus đã bị thanh trừ khỏi tất cả các địa điểm công cộng, nhưng sau khi Maxentius bị Constantinus lật đổ và sát hại, hình tượng của Maximianus lại được khôi phục và ông đã được phong thần.

Đầu đời

Maximianus được sinh ra vào khoảng năm 250 ở gần Sirmium, tỉnh Pannonia (hiện nay là Sremska Mitrovica, Serbia) trong một gia đình chủ hiệu. Bên cạnh đó, trong nhiều tài liệu cổ còn có chứa những ám chỉ mơ hồ về Illyricum như là quê hương của ông. Những tài liệu này còn mô tả những đặc trưng con người xứ Pannonia của ông. Sinh ra tại khu vực biên giới sông Danube vốn bị chiến tranh tàn phá, ông nhận được sự giáo dục hà khắc từ cha mẹ. Maximianus gia nhập quân ngũ và phục vụ cùng Diocletianus dưới triều hoàng đế Aurelianus (cai trị 270-275) và Probus (cai trị 276 -282). Ông có thể đã tham gia chiến dịch Lưỡng Hà của hoàng đế Carus năm 283 và tham dự cuộc bầu chọn Diocletianus lên làm hoàng đế vào ngày 20 tháng 11 năm 284 tại Nicomedia. Việc Maximianus nhanh chóng được Diocletianus phong làm Ceasar được nhà văn Stephen Williams và nhà sử học Timothy Barnes nhìn nhận rằng hai con người này vốn là đồng minh lâu năm, địa vị của từng người đã được bàn bạc và thống nhất từ trước, và rằng Maximianus đã có thể đã ủng hộ Diocletianus trong chiến dịch chống lại Carinus (cai trị 283-285) của ông ta. Tuy nhiên, không có bằng chứng trực tiếp cho điều này.

Là một con người đầy nhiệt huyết, bản tính trung thành tháo vát và không ưa nổi loạn, Maximianus là một ứng viên lôi cuốn cho ngôi vị hoàng đế. Nhà sử học thế kỉ thứ 4 Aurelius Victor đã mô tả Maximianus là: "một thiên tài quân sự, là một đồng sự, người bạn đáng tin cậy, dù có hơi quê mùa". Bất chấp những phẩm chất này của mình, Maximianus vốn lại là người vô học, thích hành động hơn là suy nghĩ. Bài văn tán tụng năm 289, sau khi so sánh những hành động của ông với chiến thắng của Scipio Africanus trước Hannibal trong cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai, đã cho thấy rằng Maximianus chưa bao giờ nghe nói về hai danh tướng lừng lẫy này. Tham vọng của ông vốn thuần túy về mặt quân sự, còn về mặt chính trị ông đế mặc cho Diocletianus xử lý. Biện thuật gia Lactantius theo đạo Ki-tô cho rằng, tuy Maximianus sở hữu những lập trường cơ bản của Diocletianus nhưng ông lại là người vô đạo đức - điều có thể thấy được qua những sở thích của ông. Maximianus tận dụng mọi cơ hội thuận lợi để thoả mãn nhục dục, điều mà có thể khiến ông phải đánh đổi bằng ngôi vị hoàng đế của mình. Lactantius buộc tội Maximianus làm ô uế con gái của nguyên lão và đi đêm với các trinh nữ trẻ để thỏa mãn dục vọng bất tận của mình. Tuy nhiên, độ tin cậy của những lời nói này đang được đặt dấu hỏi vì tầm nhìn thù địch của Lactantius đối với những người ngoại đạo (Maximianus theo đa thần giáo La Mã và bài xích Ki-tô hữu).

Với vợ của mình, Eutropia người Syria, Maximianus có hai người con: Maxentius và Fausta. Không có bằng chứng trực tiếp nào trong các tài liệu cổ ghi lại ngày sinh của họ. Theo các ước tính hiện nay thì năm sinh của Maxentius nằm trong khoảng từ năm 277 tới năm 287, trong khi năm sinh Fausta vào khoảng năm 298. Ngoài ra, ông còn có một người con gái nữa tên là Theodora, bà là vợ của Constantius Chlorus. Theo các tài liệu cổ, Theodora là con riêng của Eutropia. Dựa vào dẫn chứng này, hai sử gia Otto Seeck và Ernest Stein cho rằng bà là con của Eutropia và người chồng cũ Afranius Hannibalianus. Tuy nhiên, sử gia Barnes lại không thừa nhận quan điểm này và cho rằng tất cả các nguồn ghi "con riêng" vốn lấy thông tin từ một phần trong tác phẩm lịch sử không đáng tin cậy tên là Kaisergeschichte, trong khi những nguồn đáng tin cậy hơn đều ghi rằng bà là con gái ruột của Maximianus. Do đó, Barnes kết luận rằng Theodora đã được sinh ra không muộn hơn năm 275 bởi một người vợ khuyết danh của Maximianus và người vợ khuyết danh này có lẽ là con gái của Hannibalianus.

Được tấn phong là Ceasar

Tại thành phố Mediolanum (Milan, Ý) vào tháng 7 năm 285  Diocletianus tuyên bố Maximianus là người đồng trị vì với ông ta, tức là Ceasar. Những lý do cho quyết định này rất phức tạp. Chiến sự bùng nổ ở tất cả các tỉnh trong toàn đế quốc, từ xứ Gallia cho tới Syria, từ Ai Cập cho đến hạ lưu sông Danube, Diocletianus cần một người thay mặt ông để quản lý khối lượng công việc nặng nề của mình. Sử gia Stephen Williams cho rằng Diocletianus tự coi mình là một vị tướng lãnh tầm thường và cần một người như Maximianus để gánh hầu hết các cuộc chiến cho ông ta.

Thứ đến, Diocletianus lại có một yếu điểm đó là ông ta không có bất cứ người con trai nào, mà chỉ có một người con gái tên là Valeria và bà không bao giờ có thể kế vị ông ta. Do vậy, ông ta buộc phải tìm kiếm một người nào đó không thuộc gia đình của mình để cùng cai trị và người này phải là một người mà ông ta cảm thấy đáng tin cậy. (Sử gia William Seston đã lập luận rằng Diocletianus, cũng giống như những vị hoàng đế không có hoàng tử thừa kế trước đó (như Nerva, Trajan hay Hadrian...), đã chọn Maximianus làm filius Augusti ("con trai Augustus") của mình sau khi tấn phong cho ông ta. Một số người đồng ý với ý kiến này, nhưng sử gia Frank Kolb lại cho rằng việc nhận con nuôi chẳng qua là do hiểu sai các tài liệu cổ. Tuy nhiên, điều này không phải là không có khả năng vì Maximianus đã lấy họ Valerius của Diocletianus.

Và cuối cùng, Diocletianus biết rằng việc cai trị đơn độc là một mối nguy hiểm và rằng trước đó đã từng tồn tại tiền lệ cùng chia sẻ quyền lực hoàng đế. Cho dù uy danh đến đâu, ngai vị của một vị hoàng đế đơn độc vẫn có thể dễ dàng bị lung lay, điển hình là hai vị tiên đế Aurelianus và Probus của ông. Aurelianus bị một tên thủ hạ hành thích khi ông đang đứng trên đỉnh vinh quang, sau khi đưa Đế quốc La Mã ra khỏi thời kỳ khủng hoảng. Còn Probus thì bị binh lính ám sát sau khi họ tôn Carus lên ngôi. Trong khi đó, Carus đã chia sẻ quyền lực cùng hai người con trai của ông ta. Dù chỉ cầm quyền trong một thời gian ngắn ngủi hơn một năm, nhưng triều đại Carus khá suôn sẻ, khác với Aurelianus và Probus. Ngay cả vị hoàng đế đầu tiên, Augustus, (cai trị: 27 TCN-19 CN), thay vì tự mình chấp chính, ông ta đã chia sẻ quyền lực với các đồng sự. Kể từ thời Marcus Aurelius (cai trị: 161-180), đã có nhiều hình thức đồng hoàng đế tồn tại một cách chính thức, ví dụ như Marcus Aurelius và Lucius Verus hay Geta và Caracalla. Đó là những lý do tại sao Diocletianus muốn chọn một người mà ông ta tin tưởng làm đồng hoàng đế.

Hệ thống cai trị kép này rõ ràng là có hiệu quả, phản ánh qua một sự kiện có tính chất tôn giáo: vào khoảng năm 287, Diocletianus lấy tên hiệu Iovius trong khi Maximianus lấy tên hiệu Herculius. Iovius và Herculius mang ý nghĩa biểu tượng: Tên hiệu Jove (tức thần Jupiter) mà Diocletianus chọn có vai trò chi phối lập kế hoạch và chỉ huy; trong khi Hercules (tiếng Việt còn gọi là Héc-quyn), với vai trò anh hùng sẽ hoàn thành nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, dù với hai biểu tượng này, hai vị hoàng đế không phải là các "vị thần" trong tôn giáo thờ cúng hoàng đế (mặc dù họ có thể đã được ca ngợi như vậy trong những bài tán tụng hoàng đế). Thay vào đó, họ đã được coi công cụ của các vị thần, là những người đại diện các vị thần trên Trái Đất. Một khi các nghi lễ đã kết thúc, Maximianus sẽ nắm lấy quyền kiểm soát triều đình phía Tây và đã được cử đến Gallia để chống lại quân khởi nghĩa Bagaudae trong khi Diocletianus quay về miền Đông.

Những chiến dịch đầu tiên ở Gallia và Germania
Phong trào Bagaudae ở Gallia thường xuất hiện một cách thoáng qua trong các tài liệu cổ, bắt đầu bằng cuộc nổi dậy đầu tiên vào năm 285 của họ. Nhà sử học thế kỷ thứ tư Eutropius mô tả họ là những người nông dân được dẫn dắt bởi hai người tên là Amandus và Aelianus, trong khi Aurelius Victor gọi họ là những tên cướp. Nhà sử học David S. Potter lại cho rằng, nhóm người này không đơn thuần chỉ là một toán nông dân, có thể họ theo đuổi ý tưởng về một xứ Gallia tự trị hoặc cũng có thế họ có ý định phục vị cho cựu hoàng Carus vừa bị lật đổ (ông này là một người gốc Gallia Narbonensis, thuộc miền Nam nước Pháp ngày nay): trong trường hợp này, họ là những binh sĩ đào ngũ chứ không phải một toán thổ phỉ. Mặc dù nếu xét về nhiều khía cạnh, ví dụ như trang bị vũ khí nghèo nàn, binh lính không được huấn luyện tử tế cộng với tướng tá yếu kém, lực lượng này rõ ràng là đối thủ dưới cơ của các quân đoàn La Mã. Tuy vậy, Diocletianus vẫn xem phong trào Bagaudae là một mối đe dọa đáng để một vị hoàng đế như ông phải bận tâm đối phó. Trong thời gian chuẩn bị cho chiến dịch chống lại người Bagaudae, Maximianus có liên quan đến một vụ thảm sát những binh sĩ theo Chính thống giáo Copt tại tổng hành dinh của một quân đoàn đóng ở Thebes (tại Aucanus thuộc Thụy Sĩ ngày nay) vào mùa xuân năm 285.

Cuối mùa hè năm 285, Maximianus đã tiến quân vào Gallia và giao chiến với lực lượng Bagaudae. Những thông tin chi tiết của chiến dịch này không nhiều: Các nguồn sử liệu chỉ chăm chú vào việc ca ngợi Maximianus cùng những chiến thắng của ông thay vì tường thuật về diễn biến chi tiết cũng như về chiến thuật. Bài tán tụng Maximianus vào năm 289 ghi lại rằng quân khởi nghĩa đã bị đánh bại bởi "sự kết hợp giữa tính tàn nhẫn và lòng khoan dung". Vì đây là một chiến dịch chống lại các công dân của đế quốc, tức là người La Mã đánh người La Mã - một điều được coi là đáng ghê tởm - nên nó không được nhắc đến trong các tước hiệu và các cuộc diễu binh khải hoàn chính thức. Quả đúng như vậy, bài tán tụng Maximianus tuyên bố rằng: "Tôi nói qua tình tiết này một cách nhanh chóng thôi, bởi vì tôi cảm nhận được lòng hào hiệp trong con người của ngài khi ngài thà quên chiến thắng này đi hơn là ăn mừng nó." Đến cuối năm đó, lực lượng khởi nghĩa đã suy yếu một cách đáng kể. Maximianus chuyển phần lớn quân đội của ông tới biên giới sông Rhine, qua đó báo hiệu một thời kỳ ổn định.

Vào mùa thu năm 285, hai đạo quân của người rợ - đạo quân thứ nhất của người Burgundi và người Alamanni, đạo quân thứ hai là của người Chaibones và người Heruli - lội qua sông Rhine và tiến vào xứ Gallia. Đạo quân đầu tiên đã bị để mặc cho chết bệnh và chết đói, trong khi đạo thứ hai bị Maximianus ngăn chặn và đánh bại. Sau đó, ông thiết lập một tổng hành dinh bên sông Rhine hoặc tại Moguntiacum (Mainz, Đức), Augusta Treverorum (Trier, Đức), hoặc tại Colonia Agrippina (Cologne, Đức) để chuẩn bị cho các chiến dịch đến xứ Germania trong tương lai.

Carausius

Mặc dù phần lớn xứ Gallia đã được bình định, khu vực biên giới với eo biển Manche vẫn còn bị hải tặc Frank và Saxon cướp bóc. Các hoàng đế trước đó như Probus và Carinus đã bắt đầu cho gia cố bờ biển Saxon nhưng vẫn còn dang dở, thể hiện qua việc các nhà khảo cổ không thể tìm thấy căn cứ hải quân nào tại Dover và Boulogne trong giai đoạn từ năm 270 đến 285. Để đối phó với vấn đề hải tặc, Maximianus đã bổ nhiệm Mausaeus Carausius, một người Menapii tới từ Hạ Germania (phía nam và phía tây Hà Lan) vào chức vụ chỉ huy khu vực eo biển và để dọn dẹp hết đám hải tặc. Carausius đã làm công việc này rất tốt, vào cuối năm 285 ông ta đã chiếm được một lượng lớn các con tàu hải tặc.

Tuy nhiên, Maximianus sớm nghe được tin rằng Carausius đã chờ đợi cho đến khi đám hải tặc hoàn thành việc cướp bóc rồi mới tấn công và chiếm giữ chiến lợi phẩm cho riêng mình thay vì trả lại cho người dân hoặc nộp vào kho bạc hoàng gia. Maximianus nổi giận, liền lệnh bắt và hành quyết Carausius. Điều này khiến cho ông ta phải chạy trốn đến Britannia. Carausius nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ dân chúng Britannia. Ít nhất hai quân đoàn đóng ở Britannia (II Augusta và XX Valeria Victrix) và có thể một số hoặc tất cả quân đoàn đóng gần Boulogne bên kia eo biển Manche (có thể là XXX Ulpia Victrix) đã đứng về phía ông ta. Sau đó, Carausius nhanh chóng loại bỏ số ít những người vẫn còn trung thành với Maximianus trong quân đội của mình và tự xưng là Augustus.

Maximianus có lẽ đã bất lực trước cuộc nổi dậy. Ông thiếu một hạm đội vì ông đã giao nó cho Carausius và ông cũng đang phải bận rộn đem quân đi đánh người Heruli và người Frank. Trong khi đó, Carausius tăng cường thêm tàu cho hạm đội của ông ta. Ngoài việc trả lương cao cho quân lính của mình, Carausius còn tuyển mộ thêm lính đánh thuê người Frank. Đến mùa thu năm 286, Britannia cùng phần lớn phía tây bắc Gallia và toàn bộ khu vực bờ biển eo biển Manche đã nằm dưới sự kiểm soát của Carausius. Carausius tuyên bố bản thân ông ta đứng đầu một nhà nước Britannia độc lập, một Britanniarum Imperium (Đế quốc Anh) và cho phát hành tiền xu với độ tinh khiết cao hơn rõ rệt so với những đồng tiền của Maximianus và Diocletianus nhằm lôi kéo tầng lớp thương gia từ Britannia và Gallia. Ngay cả quân đội của Maximianus cũng bị ảnh hưởng bởi thanh thế và sự giàu có của Carausius.

Trở thành Augustus
Thấy Carausius tự xưng là Augustus, Maximianus cũng tự xưng làm Augustus vào ngày 1 tháng 4 năm 286. Điều này giúp ông có được địa vị tương tự và đứng ngang hàng với Carausius. - để cho các cuộc chiến giữa hai người là giữa hai Augusti (số nhiều của Augustus), chứ không phải là giữa một Augustus và một Caesar - và Maximianus được tuyên truyền là người anh em của Diocletianus, bình đẳng với ông ta về cả quyền lực và uy tín. Diocletianus đã không thể có mặt khi Maximianus xưng đế, đây là lý do khiến Seeck đưa ra giả thuyết là Maximianus tiếm ngôi nhưng vì Diocletianus sợ sẽ xảy ra nội chiến nên ông mới công nhận điều này sau đó. Tuy nhiên, giả thuyết này không đạt được nhiều sự đồng thuận và nhà sử học William Leadbetter mới đây đã bác bỏ nó. Bất chấp khoảng cách vật lý giữa hai vị hoàng đế, sự tin cậy của Diocletianus dành cho Maximianus là đủ để khiến ông trao đại quyền cho cho Maximianus và Maximianus cũng đủ kính trọng Diocletianus để vẫn làm theo ý ông ta.

Về mặt lý thuyết, đế quốc La Mã không phải là một đế quốc kép. Mặc dù cũng có sự phân chia là mỗi vị hoàng đế có triều đình, quân đội, dinh thự riêng, nhưng đây là những vấn đề của thực tiễn, chứ không phải về bản chất. Những tuyên truyền của đế chế từ năm 287 nhấn mạnh về một La Mã duy nhất và không thể chia rẽ, một patrimonium indivisum. Như lời của một kẻ ca ngợi đã từng bày tỏ với Maximianus: "Vậy là đế quốc vĩ đại này là một vật sở hữu chung của cả hai bệ hạ, mà không có bất kỳ bất hoà nào xảy ra, chúng thần cũng không phải hứng chịu những cuộc tranh chấp nào giữa hai bệ hạ, nhưng rõ ràng bệ hạ đã giữ đế quốc này ở thế cân bằng như những gì hai vị Heracleidae, những vị vua của Sparta, đã từng làm được." Những điều luật được ban hành cùng với các lễ hội hoàng gia được tổ chức dưới danh nghĩa của cả hai vị hoàng đế, ngoài ra còn có một đồng tiền chung được lưu hành ở cả hai phần của đế quốc. Diocletianus đã có lắm lúc ban hành mệnh lệnh cho tỉnh Africa của Maximianus và Maximianus có lẽ cũng đã có thể làm những điều tương tự với những vùng đất của Diocletianus.

Chiến dịch chống lại các bộ lạc sông Rhine

Các chiến dịch vào năm 267 và 268
Nhận ra không thể dập tắt cuộc nổi loạn của Carausius ngay lập tức, Maximianus đã khởi binh đánh các bộ lạc dọc sông Rhine trước. Dù cho họ thường tranh chấp với nhau thay vì tấn công La Mã, những bộ lạc này vẫn là một mối đe doạ đáng lo ngại đối với nền hoà bình xứ của Gallia, vì nhiều người trong số họ đứng về phía Carausius. Chỉ còn vài thông tin còn sót lại về thời điểm diễn ra chính xác của chiến dịch sông Rhine của Maximianus trong phạm vi từ năm 285 đến 288. Ngày 1 tháng 1 năm 287, trong khi đang tiến hành nghi lễ đón nhận các Fasces của chấp chính quan, Maximianus nhận được tin về một cuộc đột kích của người rợ. Ông lập tức cởi bỏ toga (loại áo dài La Mã), vận giáp phục rồi khởi binh đi đánh người rợ. Mặc dù không hoàn toàn đánh tan tác hết toàn bộ quân thù, Maximianus vẫn tiến hành kỷ niệm một chiến thắng ở Gallia trong cùng năm đó.

Maximianus tin rằng các bộ tộc Burgundi và Alemanni sống trong vùng Moselle-Vosges là mối đe doạ lớn nhất, do đó ông nhắm mục tiêu vào họ đầu tiên. Ông tiến hành chiến thuật tiêu thổ, tàn phá vùng đất của họ để khiến cho họ chết dần vì đói khát và bệnh tật. Sau khi đối phó xong với người Burgundi và Alemanni, Maximianus đổi mục tiêu sang bộ tộc Heruli và Chaibones yếu hơn. Hai bộ lạc này đã bị dồn ép và đánh bại chỉ trong một trận. Maximianus đích thân đốc chiến, phi chiến mã dọc theo thế trận cho đến khi người German rơi vào hoảng loạn và tan vỡ. Quân đội La Mã đã truy đuổi các đạo quân người rợ đang tháo chạy và đánh cho họ tan tác. Sau đó, khi mà kẻ thù đang suy yếu vì đói khát, Maximianus đã phát động một cuộc xâm lược toàn diện dọc theo sông Rhine. Ông tiến sâu vào lãnh thổ của người German, mang sự huỷ diệt đến với xứ sở của kẻ thù và thị uy quân lực La Mã. Và đến cuối năm 287, ông đã đạt được thành công như mong đợi và khiến cho các vùng đất dọc theo sông Rhine hoàn toàn sạch bóng người German. Một người ca tụng Maximianus đã phải thốt lên: "Tất cả những gì tôi thấy ở bên kia sông Rhine là đất La Mã".

Chiến dịch chung chống lại người Alamanni
Mùa xuân tiếp đó, khi Maximianus chuẩn bị để đối phó Carausius thì Diocletianus quay trở lại từ miền đông. Hai vị hoàng đế hội ngộ trong năm đó, nhưng không ai biết rõ về địa điểm lẫn thời gian chính xác của cuộc hội ngộ. Họ có lẽ đã thống nhất về một chiến dịch chung chống lại người Alamanni và một cuộc chinh phạt bằng hải quân nhằm đối phó với Carausius.

Cuối năm đó, Maximianus đích thân dẫn quân tập kích bất ngờ Agri Decumates - một vùng đất nằm giữa vùng thượng lưu sông Rhine và thượng lưu sông Danube, nằm sâu trong lãnh địa của người Alamanni. Trong khi đó, Diocletianus xâm lược xứ Germania thông qua vùng đất Raetia. Cả hai cùng tiến hành chiến thuật tiêu thổ, cho đốt phá cây trồng cũng như các nguồn cung cấp lương thảo và phá hủy phương tiện sinh sống của người German tại bất kỳ nơi nào họ đi qua. Kết quả là lãnh thổ đế quốc được mở rộng, Maximianus có thể an tâm tăng cường quân lực mà không vướng phải lo lắng gì khác. Sau cuộc chiến, một loạt đô thị nằm bên bờ sông Rhine đã được tái thiết và ở phía đông sông, tại các địa điểm như Mainz hay Koeln, các đồn quân trên đất địch được xây dựng. Một biên giới quân sự (bao gồm nhiều pháo đài, đường sá và các thị trấn được gia cố) đã được thiết lập và để kết nối các địa điểm dọc theo sông với Tornacum (Tournai, Bỉ), Bavacum (Bavay, Pháp), Atuatuca Tungrorum (Tongeren, Bỉ), Mosae Trajectum (Maastricht, Hà Lan) và Köln, một tuyến đường quân sự đã được xây.

Constantius, Gennobaudes và tái định cư
Đầu năm 288, Maximianus hạ lệnh cho pháp quan thái thú Constantius Chlorus, chồng của con gái ông là Theodora, dẫn quân thảo phạt người Frank - đồng minh của Carausius. Những người Frank này kiểm soát cửa sông Rhine, ngăn cản kế hoạch giương buồm vượt biển đánh Carausius. Constantius nhận lệnh liền dẫn quân bắc tiến. Ông tiến sâu vào đất địch, gây cảnh tang tóc, rồi cuối cùng cũng lên đến bờ biển Bắc. Người Frank vội vã cầu hòa. Maximianus cho vị vua Gennobaudes bị phế truất trước đó được phục hồi ngai vị. Gennobaudes trở thành chư hầu của Maximianus cùng với một vài tù trưởng người Frank lần lượt tuyên thệ trung thành với Gennobaudes. Qua đó, sự thống trị của La Mã trong khu vực đã được đảm bảo.

Maximianus cho phép các bộ lạc như người Frisii, người Frank sông Sal, Chamavi và các bộ tộc khác định cư dọc theo một dải lãnh thổ La Mã, nằm giữa các con sông Rhine và Waal từ Noviomagus (Nijmegen, Hà Lan) đến Traiectum, (Utrecht, Hà Lan) hoặc gần Trier. Những bộ tộc này được phép định cư với điều kiện là họ phải phục tùng người La Mã. Sự hiện diện của họ tạo nên một nguồn nhân lực dồi dào, ngăn cản sự định cư của các bộ lạc người Frank, tạo cho Maximianus một vùng đệm dọc theo bờ phía bắc sông Rhine và giảm nhu cầu hiện diện của quân đội La Mã trong khu vực này.

Các chiến dịch sau này ở Gallia và Anh

Viễn chinh Carausius thất bại

Năm 289, Maximianus đã chuẩn bị xâm lược đảo Anh (đang nằm dưới quyền kiểm soát của Carausius). Tuy vậy, kế hoạch này đã thất bại vì một vài lý do nào đó. Bài văn ca ngợi Maximianus năm 289 có những lời lẽ rất lạc quan về viễn cảnh của chiến dịch. Tuy nhiên, bài tán tụng năm 291 lại không hề có một từ nào đề cập đến nó. Trong khi đó, bài văn ca ngợi Constantius có đề cập đến chuyện hạm đội của ông ta đã bị một cơn bão đánh đắm. Tuy nhiên, rất có thể điều này đã được bịa ra để che nỗi nhục cho chiến dịch không thành công. Diocletianus đã kết thúc sớm chuyến vi hành đến các tỉnh miền Đông ngay sau đó, có lẽ vì biết Maximianus đã thất bại, và vội vàng quay trở về phía tây. Ông ta đến Emesa vào ngày 10 tháng 5 năm 290 và đến Sirmium (nằm bên sông Danube) vào ngày 01 tháng 7 cùng năm.

Diocletianus hội kiến cùng Maximianus tại Milano vào cuối tháng 12 năm 290 (cũng có thể là vào tháng 1 năm 291). Dân chúng tụ tập đông đảo để chứng kiến sự kiện này. Hai vị hoàng đế cũng đã dành nhiều thời gian để phô trương thanh thế trước dân chúng. Sử gia Potter cùng nhiều người khác đã phỏng đoán rằng nghi thức này đã được Diocletianus chuẩn bị để chứng minh rằng ông ta sẽ tiếp tục hỗ trợ cho người đồng sự đang gặp khó khăn của mình. Hai người đã bí mật thảo luận về các vấn đề chính trị và chiến tranh, và có lẽ đã bàn về ý tưởng tăng số lượng hoàng đế từ hai lên bốn (tức chế độ Tứ đầu chế). Cũng trong cuộc hội ngộ này, hai người đã tiếp một phái đoàn đến từ Viện nguyên lão La Mã và qua đó khôi phục lại những cuộc gặp mặt vốn hiếm khi diễn ra giữa hoàng đế với các vị quan trong triều. Sau sự kiện này, hai vị hoàng đế sẽ không gặp lại nhau cho đến năm 303.

Sau cuộc xâm lược bất thành năm 289, Maximianus buộc phải miễn cưỡng ký hiệp định ngừng chiến với Carausius. Điều này có nghĩa rằng ông phải chấp nhận sự cai trị của Carausius ở phía hai bờ eo biển Manche nhưng ông từ chối công nhận tính hợp pháp một cách chính thức cho nhà nước ly khai này. Về phần mình, Carausius đã thoả mãn với những lãnh thổ chiếm được ở Gallia. Tuy nhiên, Diocletianus tất nhiên sẽ không thể bỏ qua dễ dàng cho sự sỉ nhục này. Phải đối mặt với sự ly khai của Carausius cũng như những bất ổn tại vùng biên ải ở Ai Cập, Syria và sông Danube, ông ta nhận ra rằng chỉ có hai vị hoàng đế là vẫn chưa đủ để có thể quản lý toàn bộ đế quốc La Mã rộng lớn. Ngày 01 tháng 3 năm 293 tại Milano, Maximianus đã tấn phong danh hiệu Caesar cho Constantius. Trong cùng một ngày hoặc cũng có lẽ khoảng một tháng sau đó, Diocletianus cũng làm điều tương tự với việc tấn phong Galerius làm Caesar, qua đó chế độ "Tứ đầu chế" nghĩa là "bốn người cai trị" được thiết lập. Sau khi trở thành Caesar, Constantius nhận thức được rằng ông ta phải thành công tại những nơi Maximianus đã thất bại: ông ta phải đánh bại được Carausius và tái chiếm lại đảo Anh.

Thảo phạt Allectus

Constantius nhanh chóng đáp ứng kỳ vọng. Ông đuổi Carausius khỏi bắc Gallia vào năm 293. Cùng năm đó, Carausius bị ám sát và được thay thế bởi viên trưởng quan tài chính tên là Allectus. Constantius hành quân dọc bờ biển đến vùng hạ lưu sông Rhine và sông Scheldt, tại đây ông ta đã đánh bại người Frank - đồng minh của Carausius và nhận được danh hiệu Germanicus maximus (Người chiến thắng ở Germania). Sau thắng lợi này, ông ta hướng mục tiêu của mình sang đảo Anh. Những năm sau đó, Constantius xây dựng một hạm đội phục vụ cho cuộc xâm lược. Trong khi đó, Maximianus vẫn còn ở Ý sau khi phong cho Constantius làm Caesar. Ông quay trở lại Gallia vào mùa hè năm 296 sau khi nhận được thông báo về kế hoạch xâm lược. Tại đây, ông đã giữ vững biên giới sông Rhine chống lại đồng minh người Frank của Carausius trong lúc Constantius phát động cuộc xâm lược đảo Anh. Hoàng đế tiếm hiệu Allectus bị pháp quan thái thú Asclepiodotus của Constantius giết chết ở North Downs. Sau đó, Constantius đã đổ bộ ở gần Dubris (Dover) rồi tiến đến Londinium (London), ở đây ông ta được nhân dân trong thành chào đón như là một người giải phóng.

Chiến dịch ở Bắc Phi
Sau khi Constantius ca khúc khải hoàn trở về, Maximianus có thể tập trung vào cuộc chiến ở Mauretania (tây bắc châu Phi). Trong thế kỷ thứ ba, khi chính quyền La Mã suy yếu, các bộ lạc du mục người Berber đã quấy rối các khu dân cư trong vùng cùng những hậu quả mà ngày càng nghiêm trọng. Năm 289, viên thống đốc tỉnh Mauretania Caesariensis (ở vào khoảng Algérie ngày nay) đã tạm thời có được một thời gian hòa hoãn sau khi ông ta tập hợp được một đội quân nhỏ để chống lại người Bavares và Quinquegentiani, nhưng những đám cướp này đã sớm quay trở lại. Năm 296, Maximianus tập hợp một đội quân bao gồm các thành viên đội cấm vệ quân La Mã, các quân đoàn lê dương ở Aquileia, Ai Cập và Danube, quân trợ chiến người Gallia và người German cùng những tân binh từ Thracia. Họ tiến sang Tây Ban Nha mùa thu năm đó. Có lẽ ông đã phải bảo vệ khu vực này trước những cuộc tập kích của người Moor trước khi vượt eo biển Gibraltar và tiến vào Mauretania Tingitana (ngày nay là Maroc) để bảo vệ khu vực này khỏi đám cướp biển người Frank.

Tháng 3 năm 297, Maximianus bắt đầu tiến hành một cuộc tấn công đẫm máu chống lại người Berber. Chiến dịch này đã kéo dài và Maximianus đã buộc phải trải qua mùa đông 297-298 ở Carthage trước khi trở lại chiến trường. Không hài lòng khi chỉ đuổi họ quay về quê ở dãy Atlas - tại nơi mà họ có thể tiếp tục tiến hành chiến tranh - nên Maximianus quyết định tiến sâu vào đất của người Berber. Dù gặp phải địa hình không thuận lợi cộng với lối đánh du kích sở trường của người Berber nhưng Maximianus vẫn dồn ép được họ. Rõ ràng ông muốn trừng phạt các các bộ lạc này bằng mọi cách có thể, ông xua quân tàn phá vùng đất vừa mới giành được, tàn sát vô số cư dân và xua đuổi những kẻ còn sống phải chạy vào sa mạc Sahara. Chiến dịch bình định Bắc Phi kết thúc vào mùa xuân năm 298. Vào ngày 10 tháng 3, ông ca khúc khải hoàn tiến vào thành Carthage. Bia ký ở đó ghi lại lòng biết ơn của nhân dân với Maximianus, họ tung hô ông là redditor lucis aeternae ("người khôi phục lại ánh sáng vĩnh cửu"), giống như những gì Constantius đã nhận được khi ông ta tiến vào London không lâu trước đó. Maximianus quay trở lại Ý năm 299 để tổ chức một buổi lễ mừng chiến thắng ở Roma vào mùa xuân.

Tiêu khiển và thoái ẩn
Sau thành công ở Bắc Phi, Maximianus quay về miền bắc nước Ý, sống tiêu khiển trong các cung điện tại Milano và Aquilea và để mặc chuyện binh đao cho người hạ cấp Constantius xử lý. Khác với Constantius, ông không có mối quan hệ tốt với Viện nguyên lão. Sử gia Lactantius cho rằng ông đã cho người khủng bố các vị nguyên lão, bằng những lời cáo buộc giả mạo và thường xuyên hành quyết một vài người bao gồm cả vị thái thú Roma trong những năm 301/2. Ngược lại, Constantius lại có mối quan hệ tốt với tầng lớp quý tộc nguyên lão và ông ta dành phần lớn thời gian của mình vào các hoạt động bảo vệ đế quốc. Ông ta đích thân cầm quân đốc chiến với người Frank trong năm 300 hoặc 301, thảo phạt người German ở thượng lưu sông Rhine năm 302 trong khi Maximianus vẫn ở lại Ý mà hưởng lạc.

Maximianus chỉ bị xáo trộn bởi lễ kỷ niệm 20 năm tại vị vicennalia của Diocletianus tại Roma vào năm 303. Một số bằng chứng cho thấy rằng Diocletianus đã từng hứa với Maximianus là hai người sẽ thoái ẩn cùng nhau và nay đã là lúc mà ông phải thực hiện lời hứa đó. Hai người sẽ truyền danh hiệu Augusti của họ lại cho hai Caesar là Constantius và Galerius. Có lẽ Maxentius, con trai của Maximianus và Constantinus, con trai của Constantius, những đứa trẻ đã từng lớn lên ở Nicomedia sẽ cùng nhau trở thành hai vị Caesar mới sau đó. Chừng nào Maximianus còn chưa mong muốn thoái vị, Diocletianus vẫn còn nắm quyền, thì mâu thuẫn giữa họ vẫn chưa bùng phát. Trước khi thoái vị, Maximianus đã nhận được một khoảnh khắc vinh quang cuối cùng khi ông là người cử hành tại hội thi đấu trăm năm một lần vào năm 304.
phải|nhỏ|Đồng bạc follis đúc ở Aquileia năm 305-306 kỷ niệm ngày Maximianus thoái vị
Vào ngày 1 tháng 5 năm 305, tại các nghi lễ riêng diễn ra ở Milano và Nicomedia, cả Diocletianus và Maximianus đều tuyên bố thoái vị cùng một lúc. Sự nối ngôi có lẽ đã không hoàn toàn theo như ý muốn của Maximianus. Điều này có lẽ do ảnh hưởng từ Galerius khi Severus và Maximinus được tấn phong làm Caesar thay vì con trai ông là Maxentius. Cả hai vị tân Caesar đều có đời binh nghiệp lâu dài và đều là thân tín của Galerius: Maximinus là cháu trai, còn Severus một cựu đồng chí trong quân ngũ của ông ta. Maximianus nhanh chóng tỏ ra không hài lòng với chế độ "tứ đầu chế" mới sau khi nhìn thấy Galerius nắm giữ địa vị thống lĩnh trước đó thuộc về Diocletianus. Mặc dù chính miệng Maximianus tuyên bố Severus làm Caesar trong đại lễ tấn phong, nhưng chỉ hai năm sau, ông đã ủng hộ con trai mình nổi loạn chống lại chế độ mới. Sau khi thoái vị, Diocletianus lui về một cung điện rộng lớn mà ông ta đã cho xây dựng tại quê hương Dalmatia gần Salona bên bờ biền Adriatic của mình. Còn bản thân Maximianus thì lại lui về biệt thự tại Campania hay Lucania, tại đây ông đã sống một cuộc sống an nhàn và xa hoa. Mặc dù ở cách xa các trung tâm chính trị của Đế quốc, Diocletianus và Maximianus vẫn ở đủ gần để giữ liên lạc thường xuyên.

Cuộc nổi loạn của Maxentius
Sau cái chết của Constantius Chlorus vào ngày 25 tháng 7 năm 306, con trai của ông ta, Constantinus, đã tự xưng là Augustus. Điều này đã khiến Galerius cảm thấy khó chịu và ông ta đã đưa ra lời đề nghị là sẽ phong tước hiệu Caesar cho Constantinus, điều mà Constantinus đã chấp nhận. Sau đó, Galerius đã tấn phong cho Severus trở thành Augustus của phía Tây. Maxentius vì ghen tị với vị trí của Constantinus nên đã thuyết phục một toán cấm vệ quân tôn ông ta lên làm Augustus vào ngày 28 tháng 10 năm 306. Lo lắng vì phải một mình đốc chính, Maxentius đã gửi hoàng bào cho Maximianus và tôn xưng ông làm "Augustus lần thứ hai". Mặc dù trên lý thuyết, Maxentius đã ban cho phụ hoàng quyền lực ngang ngửa với mình, nhưng thực tế thì Maximianus chỉ nắm giữ được một ít quyền lực và có địa vị thấp hơn.

Galerius từ chối công nhận Maxentius và lệnh cho Severus đem quân tới Roma để hạ bệ ông ta. Dưới trướng Severus có nhiều binh sĩ đã từng phục vụ Maximianus nên khi Maxentius mua chuộc họ, hầu hết binh sĩ đã đào ngũ sang phe Maxentius. Rơi vào hoàn cảnh này, Severus buộc phải chạy trốn tới Ravenna, tại đây ông ta bị Maximianus đem quân tới bao vây. Ravenna là một toà thành kiên cố, dễ thủ khó công nên Maximianus đã đưa ra một lời đề nghị mà khiến cho Severus phải chấp thuận. Sau đó, Maximianus đã bắt giữ Severus rồi đem giảm lỏng ông ta như là một con tin trong một biệt thự công nằm ở phía nam thành Roma. Mùa thu năm 307, Galerius khởi binh đi đánh Maxentius nhưng lại thất bại trong việc chiếm đóng thành Roma. Ông ta buộc phải rút lui về phía bắc với một đội quân còn nguyên vẹn, chưa gặp phải tổn thất gì to tát.
trái|nhỏ|Tượng bán thân của Maxentius ở Dresden
Trong khi Maxentius xây dựng hệ thống phòng thủ cho thành Roma, Maximianus đi đến Gallia để đàm phán với Constantinus. Maximianus đã đưa ra đề nghị rằng Constantinus sẽ kết hôn với người con gái út của ông tên là Fausta và được nâng lên một bậc từ Caesar thành Augustus trong chế độ ly khai của Maxentius. Đổi lại, Constantinus sẽ tái khẳng định liên minh gia đình cũ giữa Maximianus và Constantius và ủng hộ đại nghiệp của Maxentius ở Ý nhưng vẫn sẽ giữ trung lập trong cuộc chiến tranh với Galerius. Thỏa thuận này đã được đóng dấu tại một buổi đại lễ kép tại Trier vào cuối mùa hè năm 307 khi Constantinus kết hôn với Fausta và được tấn phong làm Augustus bởi Maximianus.

Maximianus quay về Roma vào mùa đông năm 307–8 nhưng sớm xảy ra bất đồng với con trai. Mùa xuân năm 308, vị hoàng đế danh nghĩa yêu cầu quyền binh cho mình trước hội đồng binh sĩ La Mã. Ông nói về một chính phủ La Mã yếu kém, chê bai Maxentius vì đã làm suy yếu nó sau đó tiến tới và giật tía bào ra khỏi vai Maxentius. Ông đã chờ đợi những binh sĩ sẽ công nhận ông nhưng thay vào đó, họ lại đứng về phía Maxentius. Vị cựu hoàng bị buộc phải rời nước Ý trong sự ô nhục.

Để giải quyết những bất ổn chính trị, Galerius cho mời Diocletianus (đã thoái vị) và Maximianus đến một cuộc họp hội đồng chung tại Carnuntum, một thành phố quân sự nằm bên bờ sông Danube vào ngày 11 tháng 11 năm 308. Tại đây, Maximianus tiếp tục bị buộc phải thoái vị còn Constantinus một lần nữa bị giáng xuống làm Caesar cùng với Maximinus Daia là Caesar ở phía đông. Licinius, một đồng đội trung thành của Galerius đã được bổ nhiệm làm Augustus ở phía Tây. Đầu năm 309, Maximianus quay trở lại triều đình của Constantinus ở Gallia — triều đình duy nhất vẫn còn chấp nhận vị cựu hoàng. Sau khi Constantinus và Maximinus từ chối danh hiệu "Con trai của Augusti" vì không hài lòng với nó. Cả hai đều được tôn lên làm Augustus năm 310. Kết quả là nay đã có bốn Augusti cai trị đế quốc La Mã cùng lúc.

Nổi dậy chống lại Constantinus

Năm 310, Maximianus nổi dậy chống lại Constantinus khi hoàng đế dẫn quân đi chinh phạt người Frank. Trước đó, Maximianus đã được lệnh đem một số binh sĩ của Constantinus về phía nam tới Arles để chống cự các cuộc tấn công từ Maxentius ở miền nam Gallia. Tại Arles, Maximianus tuyên bố rằng Constantinus đã qua đời và tự mình mặc tía bào. Mặc dù Maximianus tỏ ý sẽ ban thưởng hậu hĩnh cho những người nào theo ông nhưng phần đông binh sĩ của Constantinus vẫn giữ lòng trung thành và Maximianus bị ép phải rời khỏi thành phố. Constantinus sớm nhận được tin báo về cuộc nổi loạn này. Ông ta lập tức huỷ bỏ chiến dịch bình định người Frank và nhanh chóng hành quân về miền nam Gallia, tại đây ông ta đối mặt với một Maximianus đang bỏ trốn ở Massilia (Marseille). Thành phố này phù hợp cho một cuộc phòng thủ trường kỳ hơn là Arles, nhưng những công dân trung thành đã mở cổng phía sau để Constantinus tiến quân vào. Maximianus bị bắt, bị quở trách vì những gì ông gây ra và bị tước đế hiệu thêm lần nữa - lần thứ ba và lần cuối cùng. Constantinus đã ban cho Maximianus một số sự khoan hồng nhưng lại khuyến khích vị cựu hoàng tự sát. Tháng 7 năm 310, Maximianus đã treo cổ tự vẫn.

Mặc dù quan hệ cha con trước đó đã vỡ lở nhưng sau khi Maximianus tự tử, Maxentius lại ra vẻ như là một người con tận tụy của phụ hoàng. Maxentius đã cho đúc những đồng tiền mang hình ảnh phong thần của phụ hoàng và tuyên bố mong muốn rằng sẽ trả thù cho cái chết của ông.

Ban đầu Constantinus nói rằng việc Maximianus tự tử là một bi kịch không may của gia đình. Tuy nhiên, năm 311, ông ta đã cho truyền bá một phiên bản khác của câu chuyện. Theo phiên bản này, sau khi đã được Constantinus tha thứ, Maximianus lên kế hoạch giết Constantinus khi hoàng đế đang ngủ. Hoàng hậu Fausta đã biết về ý đồ này và đã cảnh báo Constantinus. Ông ta cho một viên thái giám nằm trên giường thế mạng mình. Maximianus bị bắt sau khi ông hạ sát viên thái giám và bị buộc phải tự tử, điều mà chính vị cựu hoàng đã chấp thuận. Ngoài những công tác tuyên truyền, Constantinus còn thực hiện việc xóa bỏ khỏi lịch sử -damnatio memoriae- đối với Maximianus, ông ta đã ra lệnh phá hủy tất cả những gì liên quan đến vị cựu hoàng và cho người phá huỷ bất kỳ công trình công cộng nào mang hình ảnh của Maximianus.

Constantinus đánh bại Maxentius tại trận Cầu Milvian vào ngày 28 tháng 10 năm 312. Sau khi Maxentius chết, Ý rơi vào tay Constantinus. Thái hậu Eutropia (vợ của Maximianus) đã phải thề rằng Maxentius không phải con trai Maximianus. Sau đó, những hình ảnh của Maximianus đã được phục hồi. Những sự sùng bái Maximianus dưới triều Maxentius được tuyên bố là vô hiệu. Ông đã được tái phong thần thêm một lần nữa, có lẽ là vào năm 317. Năm 318, hình ảnh của ông bắt đầu xuất hiện trên tiền đúc của Constantinus cùng với Constantius và Claudius II với tên divus, tiếng Latin có nghĩa là thần thánh. Cả ba đã được ca tụng là những bậc tiền bối của Constantinus. Họ được gọi là "những vị hoàng đế hiền minh nhất trong số các hoàng đế [La Mã]". Thông qua hai người con gái là Fausta (vợ của Constantinus) và Flavia (vợ của Constantius và là mẹ của Constantinus), Maximianus là ông nội hoặc ông cố của tất cả các vị hoàng đế trị vì từ năm 337 đến 363.

Thay đổi tên
 Tên lúc sinh Maximianus
 285, được tấn phong là Caesar bởi Diocletianus: Aurelius Valerius Maximianus Caesar
 286, được tấn phong là Augustus bởi Diocletianus: Imperator Caesar Marcus Aurelius Valerius Maximianus Pius Felix Invictus Augustus Herculius
 287, nhận thêm tước hiệu Germanicus Maximus
 289, nhận thêm tước hiệu Sarmaticus Maximus
 295, nhận thêm tước hiệu Persicus Maximus
 297, nhận thêm tước hiệu Britannicus Maximus Carpicus Maximus
 298, nhận thêm tước hiệu Armenicus Maximus Medicus Maximus Adiabenicus Maximus
 310, được tôn hiệu lúc mất: Imperator Caesar Marcus Aurelius Valerius Maximianus Pius Felix Invictus Augustus Germanicus Maximus V Sarmaticus Maximus III Persicus Maximus II Britannicus Maximus Carpicus Maximus Armenicus Maximus Medicus Maximus Adiabenicus Maximus, Pontifex Maximus, Herculius, Tribuniciae Potestatis XXI, Consul IX, Imperator XXI, Pater Patriae

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

 Tài liệu tham khảo

Barnes, Timothy D. Constantine and Eusebius. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1981. ISBN 978-0-674-16531-1
Barnes, Timothy D. The New Empire of Diocletian and Constantine. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1982. ISBN 0-7837-2221-4
Bowman, Alan K. "Diocletian and the First Tetrarchy." In The Cambridge Ancient History, Volume XII: The Crisis of Empire, edited by Alan Bowman, Averil Cameron, and Peter Garnsey, 67–89. Cambridge University Press, 2005. ISBN 0-521-30199-8
Cary, M. and Scullard, H.H. A History of Rome. MacMillan Press, 1974. ISBN 0-333-27830-5
Corcoran, Simon. The Empire of the Tetrarchs: Imperial Pronouncements and Government, AD 284–324. Oxford: Clarendon Press, 1996. ISBN 0-19-815304-X
Corcoran, Simon. "Before Constantine." In The Cambridge Companion to the Age of Constantine, edited by Noel Lenski, 35–58. New York: Cambridge University Press, 2006. Hardcover ISBN 0-521-81838-9 Paperback ISBN 0-521-52157-2
DiMaio, Jr., Michael. "Constantius I Chlorus (305–306 A.D.)." De Imperatoribus Romanis (1996a).
DiMaio, Jr., Michael. "Galerius (305–311 A.D.)." De Imperatoribus Romanis (1996b).
DiMaio, Jr., Michael. "Maximianus Herculius (286–305 A.D)." De Imperatoribus Romanis (1997a).
DiMaio, Jr., Michael. "Maxentius (306–312 A.D.)." De Imperatoribus Romanis (1997b).
Elliott, T. G. The Christianity of Constantine the Great. Scranton, PA: University of Scranton Press, 1996. ISBN 0-940866-59-5
Lenski, Noel. "The Reign of Constantine." In The Cambridge Companion to the Age of Constantine, edited by Noel Lenski, 59–90. New York: Cambridge University Press, 2006. Hardcover ISBN 0-521-81838-9 Paperback ISBN 0-521-52157-2
Liebeschuetz, J. H. W. G. Continuity and Change in Roman Religion. Oxford: Oxford University Press, 1979. ISBN 0-19-814822-4.
Mackay, Christopher S. "Lactantius and the Succession to Diocletian." Classical Philology 94:2 (1999): 198–209.
Mathisen, Ralph W. "Diocletian (284–305 A.D.)." De Imperatoribus Romanis (1997).
Nixon, C.E.V., and Barbara Saylor Rodgers. In Praise of Later Roman Emperors: The Panegyrici Latini. Berkeley: University of California Press, 1994. ISBN 0-520-08326-1
Odahl, Charles Matson. Constantine and the Christian Empire. New York: Routledge, 2004. Hardcover ISBN 0-415-17485-6 Paperback ISBN 0-415-38655-1
Pohlsander, Hans. The Emperor Constantine. London & New York: Routledge, 2004a. Hardcover ISBN 0-415-31937-4 Paperback ISBN 0-415-31938-2
Pohlsander, Hans. "Constantine I (306 – 337 A.D.)." De Imperatoribus Romanis (2004b). Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2007.
Potter, David S. The Roman Empire at Bay: AD 180–395. New York: Routledge, 2005. Hardcover ISBN 0-415-10057-7 Paperback ISBN 0-415-10058-5
Rees, Roger. Layers of Loyalty in Latin Panegyric: AD 289–307. New York: Oxford University Press, 2002. ISBN 0-19-924918-0
Rees, Roger. Diocletian and the Tetrarchy. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2004. ISBN 0-7486-1661-6
Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine. New York: Routledge, 2001. ISBN 0-415-23944-3
Williams, Stephen. Diocletian and the Roman Recovery. New York: Routledge, 1997. ISBN 0-415-91827-8

Liên kết ngoài

Sơ lược về Maximianus

Hoàng đế La Mã
Sinh năm 250
Mất năm 310
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Sinh thập niên 250
Người Serbia


title: Luleå

text:
Luleå là một thành phố ở bờ biển phía bắc Thụy Điển. Thành phố ngày là thủ phủ Khu tự quản Luleå và hạt Norrbotten. dân số năm 2010 là 46.000 người. Khu vực này đã là một bến cảng quan trọng từ thế kỷ 13-15. Thị xã đã được cấp hiến chương hoàng gia bởi Gustavus Adolphus của Thụy Điển năm 1621.

Tham khảo

Thành phố của Thụy Điển


title: Tây Chu Vũ công

text:
Tây Chu Vũ công (chữ Hán: 西周武公), tên thật là Cơ Cung Chi (chữ Hán:姬共之), là vị quân chủ đời thứ tư của nước Tây Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Nỗ lực thống nhất vương thất
Cơ Cộng Chi là con của Tây Chu Huệ công. Ngay từ thời Tây Chu Huệ Công thì đất đai nhà Chu đã bị phân liệt chia làm 2 tiểu quốc, chú ruột ông là Cơ Căn được 2 nước chư hầu là Hàn và Triệu ủng hộ cũng tự xưng là Đông Chu Huệ công. Cơ Cộng Chi không muốn nhìn vương thất nhà Chu xâu xé lẫn nhau nên nuôi tham vọng thống nhất đất nước, ông nhiều lần sai sứ sang thuyết phục nước Đông Chu nên hợp nhất với Tây Chu để thu giang sơn về một mối nhưng đều thất bại. Thấy dùng ngoại giao không xong ông bèn hạ lệnh dùng vũ lực để áp đảo, tuy nhiên quân Tây Chu chỉ mới ngấp nghé ngoài biên ải thì lập tức đã thấy quân của 2 nước Hàn và Triệu kéo đến bảo hộ. Nhận thấy binh lực nước mình không bằng 2 nước kia nên Cơ Cộng Chi đành "ngậm bồ hòn làm ngọt" mà triệt thoái quân đội, ông từng có ý định mời các nước chư hầu lớn như Điền Tề hay Sở nhưng nghĩ đến việc "cõng rắn cắn gà nhà" dẫn đến cảnh huynh đệ tương tàn nồi da nấu thịt cũng chẳng hay ho gì nên ông lại từ bỏ cách nghĩ đó ngay.

Sau cùng Cơ Cộng Chi nghĩ ra cách phá hoại nước Đông Chu bằng đánh vào nền kinh tế, ông nghĩ kinh tế kiệt quệ tất nhiên phải nhờ vả viện trợ lúc ấy mình đưa ra ý kiến sáp nhập chắc chắn là được. Bấy giờ ở biên giới 2 nước Chu có hệ thống tưới tiêu đồng ruộng ngay cạnh nhau, hễ bên Đông Chu tháo đập cho nước tràn vào thì Cơ Cộng Chi sai người ra ngăn đập lại. Bên Đông Chu cho người ra định khơi thông dòng nước nhưng nguồn chính lại chảy từ Tây Chu sang nên không sao được, Đông Chu quân sai sứ sang thương thuyết thì Cơ Cộng Chi yêu cầu phải sáp nhập lại nên họ lại thôi và dùng biện pháp khác để làm thủy lợi. Mâu thuẫn giữa 2 nước anh em Đông Chu và Tây Chu thành ra càng lúc càng căng thẳng, tuy rằng không xảy ra chiến tranh to nhưng từ đó làm cho nội bộ nhà Chu vốn đã suy nhược nay lại còn yếu thêm.

Không rõ Tây Chu Vũ công mất năm nào và thọ bao nhiêu tuổi, chỉ biết rằng ông có hai người con trai là Cơ Cộng và Cơ Cữu. Nhưng Cơ Cộng chẳng may vắn số mà chết trước ông, lúc đó Cơ Cữu đang được ông cho sang nước Sở làm con tin. Ông phái người sang nước Sở để xin cho Cơ Cữu về làm thái tử, sau khi ông mất thì Cơ Cữu lên nối ngôi hiệu là Tây Chu Văn công.

Xem thêm
 Tây Chu (nước)
 Đông Chu (nước)
 Tây Chu Huệ công
 Tây Chu Văn công
 Đông Chu Huệ công
 Đông Chu Chiêu Văn quân

Tham khảo

 Chu sử
 Sử Ký Tư Mã Thiên
 Tư trị thông giám
 Chiến Quốc sách
 Trung Quốc toàn sử
 Trung Quốc thông sử

Vua nước Tây Chu
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Người nhà Chu


title: Vĩ (nước)

text:
Vĩ () là tên 1 quốc gia bộ lạc từng tồn tại ở khu vực miền đông nam huyện Hoạt tỉnh Hà Nam vào thời nhà Hạ trong lịch sử Trung Quốc, đây là một trong những nước chư hầu trung thành nhất với Hạ Kiệt.

Những dấu ấn trong lịch sử
Bấy giờ vua Kiệt hạ lệnh tiến đánh nước Hữu Thi thì nước Vĩ cũng gửi quân tham gia liên minh này, sau khi Hữu Thi đầu hàng dâng nàng Muội Hỷ thì liên minh giải tán nước nào đem quân về nước ấy. Đến lúc vua Kiệt say mê nữ sắc của Muội Hỷ tàn ác làm mất lòng dân chúng thì nhiều nước chư hầu đều quy thuận nước Thương của vua Thành Thang, quân chủ nước Vĩ vẫn giữ một mực trung thành với thiên tử nhà Hạ. Vua Thang nghe lời hữu tướng Y Doãn thử không triều cống vua Kiệt xem sao, lập tức Hạ Kiệt hiệu lệnh chư hầu hỏi tội nước Thương thì nước Vĩ vẫn tham gia liên quân này. Thành Thang nghe theo kế của Y Doãn tìm cớ diệt dần vây cánh của nhà Hạ, nước Cát bị diệt đầu tiên bởi tội không chịu tế tự tổ tiên. Lần lượt đến các nước Cổ và Vĩ mỗi nước đều có 1 lý do riêng rất hợp lý khiến cho Hạ Kiệt biết thế mà không thể động binh, nước Vĩ năm ấy có hạn hán khiến dân chúng đói khổ trong khi đó vua nước này còn chần chừ chưa chịu mở kho lương thực dự trữ cứu trợ. Thế là Thang đem quân sang đi đến đâu phát chẩn cho nạn dân đến đó, Thang còn tự mình phủ phục trước miếu thay vật tế lễ để cầu mưa khiến người nước Vĩ cảm động mà theo hết về nước Thương. Quân Thương vào đến thành nước Vĩ thì lính gác đã mở cổng thành đầu hàng, vua nước Vĩ hoảng hốt bỏ chạy nhưng không kịp bị quân Thương bắn chết khi chưa ra khỏi cung điện.

Không rõ nước Vĩ được hình thành từ giai đoạn nào nhưng đến thời điểm này thì chính thức tiêu vong, nước này quản lý vấn đề quân lương trong hệ thống chư hầu nhà Hạ nên khi bị diệt cũng ảnh hưởng cơ bản đến sự sụp đổ của nhà Hạ.

Xem thêm
 Thành Thang
 Hạ Kiệt

Tham khảo

 Sử Ký Tư Mã Thiên - Ân bản kỷ
 Giáp cốt văn
 Trúc thư kỷ niên
 Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ
 Trung Quốc toàn sử
 kinh Thượng Thư - phần Thang thệ

Chư hầu nhà Hạ
Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Hà Nam


title: Tridacna derasa

text:
Tridacna derasa (hay còn gọi là Trai tượng phía Nam) là một loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ trong họ Tridacnidae, siêu họ trai.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

D
Động vật được mô tả năm 1798


title: Các đỉnh nhọn Gardner

text:
Các đỉnh nhọn Gardner (, tiếng Hawaii: Pūhāhonu) là tập hợp gồm hai hòn đá núi lửa thuộc quần đảo Tây Bắc Hawaii. Trong tiếng Hawaii, Pūhāhonu nghĩa là "rùa ngoi lên mặt nước lấy không khí", do nhìn khi nhìn từ xa thì hai hòn đá tựa như phần đầu và lưng của một con rùa ngoi lên mặt biển.

Địa lý

Nằm cách đảo Laysan  về phía đông đông nam và cách các bãi cạn Frigate Pháp  về phía tây bắc, các đỉnh nhọn Gardner là hai hòn đá núi lửa có diện tích đạt 24.035 m² và nằm ở phần đông bắc của một bãi ngầm sâu từ 18 đến 80 m. Hòn lớn có chiều dài , chiều rộng  và chiều cao ; hòn nhỏ nằm cách hòn lớn khoảng  về phía tây bắc, có chiều dài , chiều rộng  và chiều cao . Nhìn từ xa, đỉnh nhọn trông như có tuyết trắng bao phủ trên đỉnh nhưng sự thật là một lớp phân chim. Các đỉnh nhọn được cấu tạo từ đá bazan hạt mịn cùng với các tinh thể canxit, olivin và hạt nhỏ augit và manhếtít.

Sự kiện lịch sử
Ngày 2 tháng 6 năm 1820, thuyền trưởng Joseph Allen của tàu săn cá voi Maro ghi nhận lần đầu về các đỉnh nhọn này, đồng thời ông đặt tên là đảo Gardner (Gardner's Island). Tháng 3 năm 1961, quân đội Hoa Kỳ đổ bộ lên các hòn đá này mà không được sự cho phép từ trước và còn cho nổ một phần đỉnh của hòn lớn để tạo địa hình bằng phẳng cho máy bay trực thăng đáp xuống.

Sinh thái
Trong chuyến thám hiểm Tanager vào tháng 5 năm 1923, các nhà khoa học Hoa Kỳ đã lần đầu khảo sát sinh vật trên các hòn đá này và ghi nhận sự tồn tại của nhện, bướm, rết, động vật chân đều, sâu tai,... Tại đây có rất đông loài Cellana talcosa - một loài động vật thân mềm chân bụng đặc hữu của Hawaii - sinh sống. Xung quanh các đỉnh nhọn có tổng cộng hai mươi bảy loài san hô cứng phân bố, và số lượng loài san hô ở Gardner lớn gần gấp đôi so với số loài ở các đảo cũng cấu tạo từ đá bazan như Nihoa và Necker. Cho đến nay các nhà khoa học cũng đã xác định được mười chín loài chim tại đây. Tuy vậy, chỉ một loài cây duy nhất là Portulaca lutea từng được ghi nhận theo kết quả khảo sát của R. Geesink vào tháng 8 năm 1969.

Ghi chú

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

  Xem nội dung

Liên kết ngoài
 Một số hình ảnh về các đỉnh nhọn Gardner (có ảnh chụp trực thăng đậu trên đỉnh của hòn lớn)

Quần đảo Tây Bắc Hawaii
Hawaii Đại Tân Sinh


title: Citigroup

text:
Citigroup Inc. hay Citi là một công ty đa quốc gia dịch vụ tài chính có trụ sở tại Manhattan, thành phố New York, tiểu bang New York, Hoa Kỳ. Citigroup được thành lập từ một trong sự sáp nhật lớn nhất trong lịch sử năm 1998 (theo thông báo là ngày 7 tháng 4 năm 1998).
Năm 2012, Citi đánh dấu kỷ niệm 200 năm thành lập. Hiện tại, Citigroup là ngân hàng lớn thứ ba ở Mỹ theo trị giá tài sản.

Ghi chú

Tham khảo

Yahoo! – Citigroup Inc. Company Profile
C: Star Analysts for CITIGROUP – Yahoo! Finance
Citigroup Reaches Settlement on WorldCom Class Action Litigation for $1.64 billion After-Tax
 Xem SEC – Company Information: CITIGROUP INC
ngày 4 tháng 11 năm 2004 – Q3 2004 10-Q
ngày 4 tháng 3 năm 2004 – 2003 10-K

Liên kết ngoài

Company website
Citi Mortgage Website

Citigroup
Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York


title: Rafael Caldera

text:
Rafael Antonio Caldera Rodríguez (tiếng Tây Ban Nha phát âm: [rafael antonjo kaldeɾa roðɾiɣes]; ngày 24 tháng 1 năm 1916 – 24 tháng 12 năm 2009) là Tổng thống Venezuela giai đoạn 1969–1974 và một lần nữa giai đoạn 1994–1999.

Caldera dạy xã hội học và pháp luật tại nhiều trường đại học khác nhau trước khi bước vào lĩnh vực chính trị. Ông là thành viên sáng lập của COPEI, Đảng Dân chủ Thiên chúa giáo của Venezuela. Ông lần đầu tiên tranh cử tổng thống nhưng không thành công vào năm 1947 và đã cố gắng mỗi lần có thể cho đến khi thành công trong năm 1968, chiến thắng với cách biệt tương đối ít ỏi 33.000 phiếu so trước một đảng ngay trước đó bị chia rẽ, Đảng Democrática Accion. Khi ông tuyên thệ nhậm chức vào năm 1969, nó đánh dấu sự chuyển giao quyền lực hòa bình đầu tiên từ một đảng này sang một đảng khác trong lịch sử của Venezuela. Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của mình, Caldera đã có thể bình định đất nước bằng cách cấp một lệnh ân xá cho phép các chiến binh du kích, người đã hoạt động bí mật gần một thập niên, tái hòa nhập vào xã hội và tham gia vào chính trị.
Năm 1993, Caldera tách khỏi COPEI, đảng mà ông đã thành lập, để tạo thành một đảng chính trị mới, Đảng Hội tụ, được hỗ trợ bởi một liên minh của nhiều đảng cánh tả nhỏ: (MAS, MEP, PCV) cũng như một số đảng trung hũu (URD, MIN), đưa Caldera lên làm tổng thống vào tháng 12 năm 1993. Đây là một đòn chí tử cho các đảng truyền thống, không có thủ lĩnh và đánh mất tinh thần, thu hút được ít phiếu bầu trong cuộc bầu cử. Ông đã giành một chiến thắng rất hẹp trong cuộc bầu cử tổng thống năm đó. Trong suốt thời kỳ tổng thống thứ hai, ông ra lệnh tha Hugo Chávez, người cuối cùng đã kế vị ông vào năm 1999.

Tham khảo

Tổng thống Venezuela


title: Carlos Andrés Pérez

text:
Carlos Andrés Pérez Rodríguez (27 tháng 10 năm 1922 – 25 tháng 12 năm 2010), còn được gọi là CAP và thường được gọi là El Gocho (do nguồn gốc Andes của ông), là một chính trị gia Venezuela từng giữ chức Tổng thống Venezuela giai đoạn 1974–1979 và một lần nữa từ năm 1989 đến năm 1993. Nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên được gọi là "Saudi Venezuela" do sự thịnh vượng kinh tế và xã hội của quốc gia này từ thu nhập rất lớn từ xuất khẩu dầu khí. Tuy nhiên, thời kỳ thứ hai của ông đã chứng kiến sự tiếp nối cuộc khủng hoảng kinh tế những năm 1980, và một loạt các khủng hoảng xã hội, một cuộc nổi dậy của quần chúng (có tên gọi là Caracazo) và hai nỗ lực đảo chính vào năm 1992. Vào tháng 5 năm 1993, ông trở thành Tổng thống Venezuela đầu tiên bị buộc phải từ chức theo phán quyết của Tòa án tối cao, tham ô 250.000.000 bolívar thuộc một quỹ tùy ý tổng thống.

Tham khảo

Tổng thống Venezuela
Sinh năm 1922
Mất năm 2010


title: Jayma Mays

text:
Jayma Suzette Mays (sinh ngày 16 tháng 7 năm 1979) là một diễn viên và ca sĩ người Mỹ. Cô được biết đến nhiều nhất với vai diễn Emma Pillsbury trong sê ri phim truyền hình nhạc kịch Glee của Fox. Cô cũng xuất hiện trong hai bộ phim Paul Blart: Mall Cop và The Smurfs.

Tiểu sử
Jayma sinh ra và lớn lên ở Grundy, Virginia, là con gái của Paulette (nhũ danh Norris) và James Mays, giáo viên trung học đồng thời làm việc trong ngành khai thác than. Khi còn nhỏ Jayma tỏ ra quan tâm tới nhiều lĩnh vực từ ca hát đến toán học. Ở tuổi 15, Jayma được mời làm người đọc cáo phó cho một đài phát thanh địa phương. Sau khi tốt nghiệp trung học tại Grundy High School, cô nhận được bằng cao đẳng của trường Southwest Virginia Community College. Sau đó Jayma theo học tại trường đại học Virginia Tech trong vòng một năm rồi chuyển đến trường đại học Radford và tốt nghiệp với bằng sân khấu.

Sự nghiệp

Năm 2004, cô xuất hiện lần đầu tiên trên truyền hình trong phim Joey. Năm 2005, cô tham gia vào bộ phim điện ảnh đầu tay với một vai phụ trong Red Eye. Các vai diễn khác của Jayma nằm trong các sê ri phim truyền hình như Six Feet Under, The Comeback, Entourage, Stacked, How I Met Your Mother, Heroes, Pushing Daisies, Ghost Whisperer và Ugly Betty cũng như các bộ phim điện ảnh như Bar Starz, Flags of Our Fathers, Blind Guy Driving, Epic Movie, Paul Blart: Mall Cop và Get Smart's Bruce and Lloyd: Out of Control. Cô đóng vai một bệnh nhân trong phim House (tập "Sleeping Dogs Lie") năm 2006. Cô còn xuất hiện trong video của bài "Awakening" (Switchfoot) cùng với chồng mình là Adam Campbell.

Jayma đảm nhận vai Emma Pillsbury trong sê ri phim truyền hình Glee của Fox, công chiếu vào ngày 19 tháng 5 ăm 2009. Tháng 3 năm 2010, Jayma thủ vai nữ chính trong bộ phim hành động pha lẫn hoạt hình The Smurfs.

Đời tư
Jayma Mays kết hôn với nam diễn viên Adam Campbell vào ngày 28 tháng 10 năm 2007.

Các phim đã đóng

Điện ảnh

Truyền hình

Chú thích

Tham khảo

Jayma Mays  at TV.com

Nữ ca sĩ Mỹ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Sinh năm 1979
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ thế kỷ 21