title: Nhạn xanh tím

text:
Nhạn xanh tím (danh pháp hai phần: Tachycineta thalassina) là một loài chim thuộc họ Nhạn. Nhạn xanh tím có môi trường sống sinh sản là khu vực bán mở ở phía tây Bắc Mỹ từ Alaska đến Mexico. Chúng làm tổ trong hốc trong cây hoặc hốc đá, đôi khi tạo thành bầy đàn nhỏ. Chúng di chuyển theo đàn Trung và miền bắc Nam Mỹ.

Chúng kiếm ăn theo đàn, thường bay tương đối cao, nhưng đôi khi bay thấp trên mặt nước. Chúng ăn côn trùng gồm muỗi, bướm ngày, phù du và bướm đêm.

Phân loài
 Tachycineta thalassina thalassina
 Tachycineta thalassina brachyptera

Chú thích

Tham khảo

T
Chim México
Chim Bắc Mỹ
Động vật được mô tả năm 1827


title: Bộ Phù du

text:
Bộ Phù du (danh pháp khoa học: Ephemeroptera), gọi theo cách dân dã/gian là con thiêu thân, con vật vờ, là một bộ (sinh học) thuộc một nhóm Palaeoptera, cùng với bộ Chuồn chuồn. Bộ này có hơn 3000 loài trên toàn thế giới, được chia làm 400 chi trong 42 họ.

Đặc điểm
Phù du là nhóm côn trùng tương đối nguyên thủy, thể hiện một số đặc điểm cổ xưa có lẽ đã hiện diện ở những côn trùng bay đầu tiên. Ấu trùng của phù du sống trong nước ngọt và chỉ sống ở môi trường nước sạch, không bị ô nhiễm. Bộ Phù du sống trong nước, có thể sống từ 1 đến 3 năm, sau khi lột xác lên bờ chúng chỉ có thể sống trong vài giờ ngắn ngủi.

Phân loại
Dưới đây là bản phân loại truyền thống của Peters và Campbell (1991), trong tác phẩm Côn trùng của Úc (Insects of Australia)

Phân bộ Pannota
Siêu họ Ephemerelloidea
Ephemerellidae
Leptohyphidae
Tricorythidae
Siêu họ Caenoidea
Neoephemeridae
Baetiscidae
Caenidae
Prosopistomatidae
Phân bộ Schistonota
Siêu họ Baetoidea
Siphlonuridae
Baetidae
Oniscigastridae
Ameletopsidae
Ametropodidae
Siêu họ Heptagenioidea
Coloburiscidae
Oligoneuriidae
Isonychiidae
Heptageniidae
Siêu họ Leptophlebioidea
Leptophlebiidae
Siêu họ Ephemeroidea
Behningiidae
Potamanthidae
Euthyplociidae
Polymitarcydae
Ephemeridae
Palingeniidae

Hình ảnh

Tại Việt Nam

Chu kỳ sinh trưởng
Một số loài thuộc bộ phù du sinh trưởng trong môi trường tự nhiên ở vùng sông Hồng ở các huyện như Khoái Châu, Văn Giang, Việt Nam, được người dân địa phương gọi là con vật vờ, vờ vờ hay con vờ. Khi trưởng thành con vờ to bằng con châu chấu nhưng trắng muốt, cánh mỏng tang, bay vật vờ ở mặt nước. Ấu trùng của con vờ sống trong nước, sau khi trưởng thành, con vờ chỉ sống được vài tiếng nên chúng được coi là quán quân chết yểu. Cả tháng vật vờ lên lột xác vài ngày, đẻ trứng rồi chết. Trứng nhanh chóng nở thành ấu trùng rồi rơi lại trở về đáy sông tiếp tục lặp lại chu kỳ sinh trưởng chờ ngày được ngoi lên mặt nước lột xác. Thời xưa hai bên sông Hồng còn rậm rạp, hoang sơ, tới mùa con vật vờ xuất hiện rất nhiều, có những đám cỏ mấp mé bờ sông con vật vờ đậu kín. Mùa xuất hiện con vật vờ cũng là thời điểm các loài chim trời, chim nước tha hồ kiếm ăn, no bụng. Các loài cá săn mồi ở sông Hồng cũng xuất hiện nhiều hơn.

Khai thác giá trị kinh tế
Vật vờ trưởng thành chỉ sống vài giờ, vì thế dân ven dòng sông Hồng muốn thu hoạch chúng phải chờ tới gần cuối mùa xuân khi thời tiết thay đổi rõ nét (thu hoạch theo mùa(. Khi xưa dân ven dòng sông Hồng bắt ăn và coi là một món ăn/thực phẩm lạ miệng sau một năm. Giờ đây vì sự đô thị hóa lẫn môi trường sống bị thu hẹp vì ô nhiễm khiến số lượng sụt giảm thì vật vờ được bán làm món ăn/thực phẩm đặc sản. Khi được nhiều thực khách phát hiện làm ra nhiều món đặc sản, ăn bổ dưỡng, tốt cho sức khỏe thì giá bán vật vờ tăng đến cao chót vót. Thông thường, con vật vờ mua ngay tại bến thuyền dao động 300.000-350.000 đồng/kg, ra tới chợ người bán lẻ bán giá 400.000-500.000 đồng/kg. Con vật vờ khi vào nhà hàng đặc sản chế biến thì có giá 1 triệu đồng/kg, ăn một đĩa vật vờ đã tốn tới 200.000-300.000 đồng.

Trong văn hóa

Trong văn hóa thì các loài phù du hay thiêu thân có ý nghĩa ẩn dụ. Phù du hay chỉ về sự không có gì, chẳng quan trọng ("tiền bạc là phù du"), rồi kiếp phù du hay đời phù du chỉ về kiếp sống, đời người nhỏ bé phiêu dạt, phiêu linh. Thiêu thân nghĩa là thiêu cháy thân xác bằng ngọn lửa, là cảnh tượng quen thuộc khi những con côn trùng nhỏ lao vào ánh đèn, ngọn lửa từ đó chỉ sự thí mạng vô ích, quay cuồng, ngày nay thường ví von với những người chơi ma túy đến hủy hoại thân xác (thiêu thân bay lắc) hay những người hám lợi cả tin, mê muội lao vào trò đen đỏ, đa cấp. Thiêu thân được nhắc đến trong bài hát "Giống như con thiêu thân lao vào trò vui thế gian, giống như con ong vàng thích tình ái mật ngọt" và bài hát có tên "Con thiêu thân" của Lâm Chấn Khang. Dân gian Việt Nam mượn hình ảnh con thiêu thân để diễn tả sự ngu dốt của con người, khi quá đam mê những thói quen có hại cho mình và người khác để rồi đánh mất chính mình mà sống trong đau khổ lầm mê. Trong văn hóa dân gian Việt Nam còn có câu chuyện "Sự tích con thiêu thân".

Chú thích

Tham khảo

 Tree of Life info for Ephemeroptera
 Mayfly Central trên trang khoa côn trùng học, Đại học Purdue
 Bibliography of the Ephemeroptera F-G Michael D. Hubbard, lưu trữ 13/12/2007
 The Incredible World of Mayflies Tyler Kalmuck, 23/4/2010
  - Tài liệu tham khảo tại Viện khoa học

Cánh phù du
C
C
Côn trùng ăn được


title: Xích Liệp Giác

text:
Xích Liệp Giác () là một hòn đảo tại vùng biển phía tây của Hồng Kông. Xích Liệp Giác cùng với đảo Lãm Châu nhỏ hơn đã được san bằng và hợp nhất thông qua cải tạo đất, hình thành nên một vùng đất rộng  để làm nền cho Sân bay quốc tế Hồng Kông, vốn bắt đầu các hoạt động thương mại từ năm 1998. Do đó, sân bay quốc tế này còn được gọi là Sân bay Chek Lap Kok.

Hong Kong SkyCity, một tổ hợp kinh doanh và giải trí, cũng nằm trên đảo Xích Liệp Giác. Nó bao gồm trung tâm triển lãm và hội nghị AsiaWorld-Expo, hoạt động từ năm 2005. Cathay Pacific City, trụ sở chính của Cathay Pacific, và các trụ sở chính của Dragonair và Hong Kong Airlines cũng nằm trên nền sân bay.

Tên gọi
Tên gọi của đảo có thể bắt nguồn từ sự trơ trụi của đảo, hình dạng của hòn đảo giống như con cá pecca kẽ đỏ ('xích liệp', 赤鱲), hoặc loài cá này từng phong phú trong vùng lân cận của đảo.

Địa lý
Xích Liệp Giác nằm ở phía bắc của đảo Đại Nhĩ Sơn, ở ngoài khơi của Mã Loan Dũng và Đông Dũng. Trước khi xây dựng nền cho sân bay, Xích Liệp Giác là một hòn đảo nhỏ và nhiều đồi núi, dài khoảng 4 km, với diện tích 3,02 km² (other sources mention 2.8 km²). Phần cực nam của đảo tạo thành một bán đảo nhỏ, phần lớn vẫn chưa được phát triển. Khu vực này đối mặt với Đông Dũng và nay được đặt tên là "Quan Cảnh Sơn" (Scenic Hill). Đó là nơi có công viên Cổ Diêu (Ancient Kiln Park) và trạm góc đảo sân bay của tuyến cáp treo Ngang Bình 360.

Lịch sử
Hòn đảo có người cư trú không ổn định kể từ thời đại đồ đá mới giữa cách đây 6.000 năm.

Trong thế kỷ 19 và 20, các cư dân trên đảo Xích Liệp Giác làm nông nghiệp, bao gồm trồng lúa, và khai thác đá. Dân cư trên đảo là khoảng 200 trong thập niên 1950, tăng mạnh trong thập niên 1960. Sau đó, dân cư trên đảo suy giảm và cuối cùng chỉ còn khoảng 20 còn ở lại khi dự án xây dựng sân bay mới được công bố vào đầu thập niên 1990.

Thôn làm nông nghiệp và đánh cá ban đầu trên đảo được tái định cư đến thôn Xích Liệp Giác (赤鱲角村) gần Đông Dũng trên đảo Đại Nhĩ Sơn. Một miếu Thiên Hậu được xây dựng vào năm 1823 ở đông bắc của đảo. Toàn bộ miếu được xây dựng bằng đá hoa cương khai thác trên đảo. Miếu đã bị phá hủy vào năm 1991 và được xây dựng lại vào năm 1994 ở vị trí hiện nay.

Ếch cây Romer (Philautus romeri), một loài ếch độc nhất vô nhị với kích thước chỉ bằng ngón tay, nó chỉ được tìm thấy tại Hồng Kông, và đã được di dời từ Xích Liệp Giác đến môi trường sống mới trên đảo Đại Nhĩ Sơn trước khi xây dựng sân bay.

Tham khảo

Đảo nhân tạo Hồng Kông
Đảo của Hồng Kông

Li Đảo


title: Nokia C5-06

text:
Nokia C5-06 Đây là một bản rút gọn của C5-03. Chỉ lược bỏ 3G và thay thế camara 5.0 Mp bằng camera 2.0; C5-06 là một phiên bản smartphone giá rẻ, được nhiều sự lựa chọn. tuy sức mạnh có yếu hơn c5-03 nhưng phần lớn các tính năng của nó đều hoàn thiện.

C5-06 sử dụng hệ điều hành Symbian S60v5 và hỗ trợ cảm biến gia tốc. C5-06 được trang bị màn hình 360x640 với màn hình cảm ứng điện trở, máy hỗ trợ công nghệ Flash (flash 4.0). Hiện nay, C5-06 đã nâng cấp tới FW 23.

Tham khảo


title: Neuro-linguistic programming

text:
Lập trình ngôn ngữ tư duy (tiếng Anh: Neuro-linguistic programming hay NLP) là một phương pháp tiếp cận giả khoa học để giao tiếp, phát triển cá nhân và liệu pháp tâm lý được Richard Bandler và John Grinder ở California, Hoa Kỳ tạo ra vào những năm 1970. Những người sáng tạo ra NLP khẳng định có mối liên hệ giữa các quá trình thần kinh (neuro-), ngôn ngữ ((linguistic) và các mẫu hành vi học được thông qua kinh nghiệm (programming), và chúng có thể được thay đổi để đạt được các mục tiêu cụ thể trong cuộc sống. Bandler và Grinder cũng tuyên bố rằng phương pháp luận NLP có thể "mô hình hóa" các kỹ năng của những người xuất chúng, cho phép bất kỳ ai cũng có được những kỹ năng đó. Họ cũng tuyên bố rằng, thường trong một phiên duy nhất, NLP có thể điều trị các vấn đề như ám ảnh, trầm cảm, rối loạn tic, bệnh tâm thần, cận thị,  dị ứng, cảm lạnh thông thường, và rối loạn học tập. NLP đã được một số nhà trị liệu thôi miên và cả các công ty tổ chức các cuộc hội thảo được tiếp thị là đào tạo lãnh đạo cho các doanh nghiệp và cơ quan chính phủ áp dụng.

Không có bằng chứng khoa học nào chứng minh cho những tuyên bố của những người ủng hộ NLP và nó đã bị coi là giả khoa học. Các đánh giá khoa học cho rằng NLP dựa trên những phép ẩn dụ lỗi thời về cách thức hoạt động của bộ não không phù hợp với lý thuyết thần kinh hiện tại và chứa nhiều lỗi thực tế. Các bài đánh giá cũng cho thấy rằng tất cả các nghiên cứu hỗ trợ về NLP đều có những sai sót đáng kể về phương pháp luận và số lượng nghiên cứu có chất lượng cao hơn gấp ba lần đã không thể tái tạo "những tuyên bố phi thường" của Bandler, Grinder và những người thực hành NLP khác.

Khởi nguồn

Theo Bandler và Grinder, NLP bao gồm một phương pháp luận được gọi là mô hình hóa, cộng với một tập hợp các kỹ thuật mà chúng có được từ các ứng dụng ban đầu của nó. Trong số các phương pháp được coi là cơ bản như vậy, chúng có nhiều nguồn gốc từ công trình của Virginia Satir, Milton Erickson và Fritz Perls.

Bandler và Grinder cũng dựa trên lý thuyết của Gregory Bateson, Alfred Korzybski và Noam Chomsky (đặc biệt là ngữ pháp chuyển đổi), cũng như các ý tưởng và kỹ thuật từ Carlos Castaneda.

Bandler và Grinder tuyên bố rằng phương pháp luận của họ có thể mã hóa cấu trúc vốn có của "ma thuật" trị liệu như được thực hiện trong liệu pháp của Perls, Satir và Erickson, và thực sự khả thi đối với bất kỳ hoạt động phức tạp nào của con người, và sau đó từ mã hóa đó, cấu trúc và hoạt động của nó có thể được người khác học hỏi. Cuốn sách năm 1975 của họ, The Structure of Magic I: A Book about Language and Therapy, nhằm mục đích là một bản mã hóa các kỹ thuật trị liệu của Perls và Satir.

Bandler và Grinder nói rằng họ đã sử dụng quy trình lập mô hình của riêng mình để tạo mô hình Virginia Satir để họ có thể tạo ra cái mà họ gọi là Meta-Model, một mô hình để thu thập thông tin và thách thức ngôn ngữ cũng như tư duy cơ bản của khách hàng. Họ tuyên bố rằng bằng cách thách thức các sai lệch ngôn ngữ, chỉ định khái quát và khôi phục thông tin đã xóa trong các tuyên bố của khách hàng, các khái niệm ngữ pháp chuyển đổi của cấu trúc bề mặt mang lại sự trình bày đầy đủ hơn về cấu trúc sâu bên dưới và do đó có lợi ích cho việc điều trị. Các khái niệm anchoring, future pacing và representational systems cũng được lấy từ Satir.

Ngược lại, Mô hình Milton (Milton model) — một mô hình ngôn ngữ thôi miên có chủ đích của Milton Erickson — được Bandler và Grinder mô tả là “mơ hồ một cách nghệ thuật” và mang tính ẩn dụ. Milton-Model được sử dụng kết hợp với Meta-Model như một chất làm mềm, để tạo ra "trạng thái xuất thần" và cung cấp gợi ý điều trị gián tiếp.

Tuy nhiên, giảng viên trợ giảng trong ngôn ngữ học Karen Stollznow mô tả các tham khảo Bandler và Grinder đã nhắc đến chỉ đơn thuần là việc chèn tên. Ngoài Satir, những người mà Bandler và Grinder cho là có ảnh hưởng, thực ra không hợp tác với Bandler hoặc Grinder. Bản thân Chomsky không có mối liên hệ nào với NLP; công việc ban đầu của ông là lý thuyết, không phải trị liệu. Stollznow viết, "ngoài việc mượn thuật ngữ, NLP không có sự tương đồng đích thực với bất kỳ lý thuyết hoặc triết học nào của Chomsky — dù là theo ngôn ngữ, nhận thức hoặc chính trị."

Thiếu cơ sở khoa học
Cán cân bằng chứng khoa học phát hiện ra NLP chủ yếu là một thứ giả khoa học đầy tai tiếng. Các báo cáo khoa học chỉ ra nó chứa đựng nhiều lỗi về căn cứ, và không tạo ra kết quả như những người đề xướng đã cam đoan. Theo Clinical Psychologist Grant Devilly (2005), do đó sự phổ biến của NLP đã giảm đi trong như năm 1970. Những lời chỉ trích vượt qua sự thiếu hụt bằng chứng thực nghiệm về tính hiệu quả, cho rằng NLP thể hiện một số tính chất , tiêu đề , khái niệm và thuật ngữ  giả khoa học. NLP được dùng như một ví dụ cho giả khoa học và hỗ trợ việc giảng dạy khoa học cơ bản  ở cấp độ chuyên môn và đại học. NLP cũng xuất hiện trong danh sách các phương pháp can thiệp không đáng tin dựa trên sự thống nhất của chuyên gia và được bình duyệt. Trong nghiên cứu được thiết kế để xác định "quack factor" (các phương pháp giả dối, bị phản chứng) trong việc thực hành chữa bệnh tâm lý, Norcross et al. (2006)  liệt kê NLP là có thể hoặc hầu như chắc chắn không đáng tin cho việc chữa trị các vấn đề hành vi. Norcross et al. (2010) liệt kê NLP trong tốp mười phương pháp can thiệp mất uy tín nhất và Glasner-Edwards and Rawson (2010) liệt kê NLP là "chắc chắn không đáng tin." Tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm chỉ ra rằng NLP không thành công trong việc đạt được những kết quả đáng tin cây đối với những trụ cột của nó.

Đầu những năm 1980, NLP được quảng cáo là một tiến bộ quan trọng trong tâm lý trị liệu và tư vấn, và thu hút một số quan tâm trong nghiên cứu tư vấn và tâm lý học lâm sàng.

Tuy nhiên, khi các thử nghiệm có kiểm soát không cho thấy bất kỳ lợi ích nào từ NLP và những người ủng hộ của nó đã đưa ra những tuyên bố ngày càng đáng ngờ, mối quan tâm khoa học đối với NLP đã phai nhạt.

Nhiều đánh giá tài liệu và phân tích tổng hợp cũng đã không thể đưa ra bằng chứng cho các giả định hoặc hiệu quả của NLP như một phương pháp trị liệu.

Trong khi một số học viên NLP đã lập luận rằng việc thiếu hỗ trợ theo kinh nghiệm là do nghiên cứu NLP không đủ, nhiều ý kiến khoa học đồng thuận là NLP là giả khoa học và nó đang cố gắng bác bỏ những phát hiện nghiên cứu chính thức dựa trên những lập luận này. Họ thừa nhận rằng: "NLP không có cơ sở bằng chứng và các học viên NLP đang tìm kiếm sự tín nhiệm sau đại học."

Các khảo sát trong cộng đồng học thuật đã cho thấy NLP bị mất uy tín rộng rãi trong giới khoa học.

Trong số các lý do để coi NLP là giả khoa học là bằng chứng ủng hộ nó chỉ giới hạn ở giai thoại và lời khai cá nhân, không phải là số liệu thống kê chính xác, ngược với phương pháp khoa học,  rằng nó không có cơ sở bởi kiến thức khoa học về khoa học thần kinh và ngôn ngữ học, và cái tên lập trình ngôn ngữ tư duy chỉ là sử dụng các từ biệt ngữ khoa học để gây ấn tượng với người đọc và làm xáo trộn ý tưởng, trong khi bản thân NLP không liên quan đến bất kỳ hiện tượng nào với cấu trúc thần kinh và không có gì chung với ngôn ngữ học hoặc lập trình. Trong thực tế, trong giáo dục, NLP đã được sử dụng như một ví dụ chính của giả khoa học.

Nguyên lý chung
NLP đã được đưa ra để nghiên cứu về cách mỗi cá nhân hành xử theo thói quen như thế nào. Các nhà nghiên cứu ủng hộ cho rắng với NLP, một người có thể học hỏi từ người khác những mô thức nào có ích và phục vụ họ. Sau đó họ có thể luyện tập những mô thức mới cho hành vi của mình (giống như tái lập trình não bộ) nhằm "tiến bộ hơn trong những trường hợp mà trước kia họ đã ứng xử không hiệu quả".

NLP nhằm vào việc thay đổi tận gốc của hành vi, tức thay đổi lối tư duy dẫn đến hành vi. Theo đó, cuộc sống, năng lực cũng như trình độ đều là hệ quả của cách con người suy nghĩ. Việc thay đổi tận gốc vì vậy là điều bắt buộc "nếu một người muốn nâng cao bất cứ kỹ năng nào, hoặc thay đổi các thói quen đã bám rễ". Trong nhiều trường hợp, việc thay đổi này khá dễ dàng và mang lại hiệu quả cao.

Một trong những cơ sở của nó là con người giao tiếp với thế giới bên ngoài thông qua 5 giác quan: thị giác, thính giác, xúc giác, khứu giác, và vị giác. Chúng ta tiếp nhận những tác nhân kích thích từ bên ngoài, và tái tạo lại chúng bên trong não bộ dưới một hình thức khác. Nó được cho rằng việc này hình thành bên trong não bộ mỗi người một thế giới thu nhỏ và chủ quan của riêng họ.

Việc tổng hợp tất cả những gì ta thu nhận từ bên ngoài vào não bộ tạo nên những mô thức hành vi và phản ứng trong các hoàn cảnh khác nhau của cuộc sống, việc này còn được gọi là "lập trình".

Những người sáng lập ra NLP đã khẳng định rằng, mọi người không phản ứng trực tiếp với thế giới chung quanh. Trước tiên, họ dùng những gì thu nhận được từ thế giới bên ngoài trong quá trình sống và lớn lên của bản thân để "lập trình" cho bộ não của mình, rồi cứ thế mà "hành động" và "phản ứng" (một cách gần như "tự động") theo các chương trình đã được "cài sẵn" đó.

"Lợi ích"
Các nhà sáng lập và nghiên cứu NLP tin rằng: nếu con người có thể sử dụng một cách hiệu quả những nguyên lý và kỹ thuật trong NLP, họ có thể đạt được khả năng giao tiếp đầy nghệ thuật, có được một cuộc sống hạnh phúc, giàu có và mãn nguyện hơn, và đã có nhiều giai thoại khẳng định một số nhân vật thành công nhờ áp dụng NLP. Mặc dù vậy, chưa có đủ bằng chứng thống kê khoa học để biết liệu các hiệu quả này có phải là đáng lưu ý (significant).

Khóa học NLP giúp bạn tìm thấy mục tiêu của bản thân, khơi nguồn cảm hứng và giúp khai phá tiềm năng trong con người bạn. Cụ thể, giá trị bản thân bạn sẽ được nâng cao với việc bước vào thế giới NLP:

 Bạn sẽ có tư duy thành công của những nhà lãnh đạo xuất chúng
 Khóa học giúp bạn rút ngắn thời gian bước đến thành công trong sự nghiệp
 Cải thiện sự nhạy bén của các giác quan để đưa ra những quyết định nhanh chóng và sáng suốt
 Thấu hiểu được tâm sinh lý (cách suy nghĩ, tính cách, chiến lược ra quyết định) bản thân và người khác. Hiểu được bản thân và người khác sẽ giúp dẫn dắt họ làm theo ý mình mang đến thành công và hạnh phúc.
 Làm chủ bản thân, cân bằng cảm xúc để giao tiếp, ứng xử và có những hành vi phù hợp
 Nắm bắt được kỹ năng tạo thiện cảm với người khác
 Kiểm soát được cảm xúc và tăng cường trí tuệ cảm xúc của bản thân
 Nắm bắt được nghệ thuật giao tiếp để thuyết phục, đàm phán đạt hiệu quả trong giao tiếp
 Vượt qua những trở ngại, thách thức, khó khăn trong công việc và cuộc sống
 Tạo động lực cho bản thân người học, loại bỏ những rào cản tâm lý đang giới hạn bạn, ngăn bạn đến thành công để đạt được những mục tiêu sự nghiệp
 Củng cố cấu trúc tư duy thành công và giúp bạn nhận thức được sâu sắc hơn về những động lực của chính mình
 Kỹ năng huấn luyện lại cho người khác ứng dụng những giá trị đã học được

Ứng dụng của NLP

 Ứng dụng NLP trong trị liệu

NLP căn bản được sử dụng như một liệu pháp bổ trợ của các nhà trị liệu thực hành trong các chuyên ngành trị liệu khác nhau. Ngoài ra, nó cũng được coi là một phương pháp     điều trị đặc hiệu được gọi là “Neurolinguistic Psychotherapy” được công nhận bởi Hội đồng Tâm lý Vương quốc Anh.

Phương pháp này cũng đã được sử dụng để nghiên cứu về sự ảnh hưởng của niềm tin đối với bệnh tật. Và các nhà khoa học đã nhận thấy cách bác sĩ trao đổi thông tin với bệnh nhân có thể ảnh hưởng tốt hoặc xấu đối với quá trình phục hồi. Từ đó có thể tạm đưa ra kết luận rằng, niềm tin có mối tương quan thuận đối với sức khỏe thể chất của con người.

 Ứng dụng khác
 Thuyết phục
 Bán hàng
 Đàm phán
 Đào tạo quản lý
 Thể thao
 Giảng dạy
 Huấn luyện
 Xây dựng đội ngũ

Tham khảo

Xem thêm


title: Thanh Y

text:
Thanh Y (, ), là một hòn đảo ở khu vực đô thị của Hồng Kông, ở phía tây bắc của đảo Hồng Kông và ở phía nam của Thuyên Loan. Với diện tích 10.69 km², hòn đảo đã được mở rộng đáng kể nhờ cải tạo đất tại hầu hết các vùng bờ biển tự nhiên và hợp nhất với các đảo nhỏ Nha Ưng Châu và Châu Tể. Ba vịnh hay bến tàu chính là Thanh Y Đường, Môn Tể Đường và vịnh Thanh Y ở phía đông bắc của đảo đã bị cải tạo hoàn toàn để hình thành nên các khu đô thị mới.

Hòn đảo có thể được phân chia làm bốn, một phần tư phía đông bắc là khu dân cư, một phần tư đông nam là Thanh Y thị, một phần tư phía tây nam có ngành công nghiệp nặng, trong khi một phần tư phía tây bắc có một tuyến đường mòn thư giãn, một giao điểm giao thông và một số cơ sở công nghiệp đóng tàu. Hòn đảo nằm ở phần tây bắc của cảng Victoria và một bị giới hạn một phần của điều luật hạn chế cải tạo đất tại khu vực cảng.

Tên gọi
Thanh Y (青衣) có nghĩa là "quần áo màu xanh", song cũng là tên tiếng Hán của một loài cá, có lẽ là Choerodon schoenleinii, từng xuất hiện nhiều ở vùng biển lân cận của đảo. Người dân đặt tên cho đảo theo loài cá này. Thanh Y Đàm (青衣潭, nghĩa. vũng Thanh Y) hay Thanh Y Đàm Sơn (青衣潭山, nghĩa. Đồi vũng Thanh Y) cũng xuất hiện trên một số bản đồ ban đầu của Trung Quốc.

Hòn đảo cũng từng được biết đến với tên gọi Xuân Hoa Lạc (春花落), hoặc đảo Chun Fa trên một số bản đồ phương Tây. Ngày nay, Xuân Hoa Lạc vẫn là tên một địa điểm hay một thôn cũ ở góc đông nam của hòn đảo. Các văn bản của chính quyền dưới thời nhà Minh đã đặt tên cho vùng nước xung quanh Xuân Hoa Lạc là Xuân Hoa Dương (春花洋). Hải quân nhà Minh đã đánh bại các đội tàu hải tặc ở đây.

Hành chính
Khu đô thị Thanh Y, cùng với khu đô thị Quỳ Dũng, là một phần của khu đô thị mới Thuyên Loan tại quận Quỳ Thanh ở Tân Giới. Mặc dù Thanh Y là một đảo xa trung tâm, song nó không trực thuộc Ly Đảo.

Về mặt lịch sử, đảo Thanh Y, với Quỳ Dũng, thường nằm trong cùng một đơn vị hành chính của Thuyên Loan vì người dân các khu dân cư ở đó gần gũi và gắn bó với nhau. Tuy nhiên, không giống như Quỳ Dũng, nơi các thôn là một phần của Ủy ban hương sự Thuyên Loan, đảo Thanh Y có Ủy ban hương sự Thanh Y riêng của mình. Ủy ban hương sự là một thể chế chính trị quan trọng cho đến khi thành lập khu nghị hội và khu vực thị chính cục (nay đã bãi bỏ).

Dân số
Có khoảng 4.000 người sinh sống trên đảo khi người Anh đoạt lấy Tân Giới vào khoảng năm 1898. Một trăm năm sau, dân cư đã tăng lên 50 lần; theo điều tra dân số năm 2001 thì trên đảo Thanh Y có 193.432 cư dân trong 55.478 hộ gia đình. Trong một ước tính năm 2007, có khoảng 200.400 người sinh sống trên đảo. Dân cư trên đảo dự kiến sẽ tăng lên 203.300 trong tương lai gần. Hầu hết dân cư sinh sống tại khu đô thị Thanh Y.

Địa lý
Thanh Y là một hòn đảo đồi núi với Tam Chi Hương ở phía nam và Liêu Đỗ Sơn ở phía đông bắc. Có thể trông thấy vùng đồng bằng nhỏ xung quanh Thanh Y Đường ở phía đông bắc của hòn đảo. Các khối đá trên đảo chủ yếu là đá hoa cương và để lộ ra do việc xây dựng các công trình nhà ở, công nghiệp và cơ sở hạ tầng. Mặc dù hòn đảo không nằm dưới sự quản lý của vườn quốc gia, song hầu hết các khu vực đồi núi vẫn còn giữ được màu xanh. Tam Chi Hương Cao 334 mét và là một rào cản ngăn cách các cơ sở công nghiệp ở phía tây và khu dân cư ở phía đông.

Tham khảo

Đảo của Hồng Kông


title: Chuyện người con gái Nam Xương

text:
Nam Xương nữ tử truyện hay Nam Xương nữ tử lục (chữ Hán: 南昌女子傳), được diễn Nôm thành Chuyện người con gái Nam Xương, là nhan đề của câu chuyện thứ 16 trong 20 truyện được chép lại trong tác phẩm Truyền kỳ mạn lục bằng chữ Hán của danh sĩ Nguyễn Dữ cuối thế kỉ XVI nhà Lê Sơ, đầu thời nhà Mạc. Tác phẩm dựa trên một câu chuyện dân gian về một nỗi oan khuất của một người thiếu phụ.

Tác giả

Nguyễn Dữ – có sách phiên âm là Nguyễn Tự là một danh sĩ sống vào thế kỉ XVI, thời kỳ triều đình nhà Lê đã bắt đầu khủng hoảng, người huyện Trường Tân, nay là huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. Ông là học trò của Tuyết Giang Phu Tử Nguyễn Bỉnh Khiêm, là người học rộng, tài cao, am hiểu văn chương. Ông làm quan được một năm sau đó về sống ẩn dật ở Thanh Hóa.

Nguồn gốc
Chuyện người con gái Nam Xương là thiên truyện thứ 16 trong tổng số 20 truyện của Truyền kỳ mạn lục (Cùng với 11 trong 20 truyện về phụ nữ). Nguồn gốc của truyện bắt nguồn từ một truyện cổ tích dân gian tên là Vợ chàng Trương.

Tóm tắt tác phẩm
Truyện lấy bối cảnh từ thời nhà Trần cho đến nhà Hồ. Truyện kể về người con gái có tên Vũ Thị Thiết, quê ở Nam Xương. Nàng là người có dung hạnh vẹn toàn. Chồng là Trương Sinh, là con một nhà hào phú, ít học, tính tình hay ghen, luôn đề phòng với Vũ Nương. Vì ít học nên Trương Sinh phải đi lính, để lại mẹ già và Vũ Nương ở nhà. Một thời gian sau, nàng sinh ra đứa con đầu lòng đặt tên là Đản. Ở nhà, Vũ Nương chăm nom con và mẹ chồng rất mực chu đáo. Vì nhớ thương con, mẹ chồng nàng ngày càng ốm nặng rồi mất, nàng lo tang ma chay tế lễ, lo liệu như đối với cha mẹ đẻ mình. Để đỡ nhớ chồng và sợ con thiếu thốn tình cha, nàng hay đùa với con bằng cách chỉ cái bóng của mình trên vách và nói với con đó là cha Đản. Sau cuộc chiến, Trương Sinh trở về. Biết tin mẹ mất, con vừa học nói. Chàng đau buồn ra thăm mộ mẹ, bế bé Đản theo, ra đến đồng đứa trẻ quấy khóc và bảo :"Trương Sinh không phải là cha Đản, cha Đản đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả". Vì tính hay ghen, Trương Sinh đã mắng mỏ Vũ Nương rất ác liệt rồi đuổi nàng đi, dù cho hàng xóm thanh minh. Không thể thanh minh được, Vũ Nương đã nhảy xuống dòng sông Hoàng Giang tự tử, để lấy cái chết minh oan cho chính sự trong sạch của mình. Nàng được Linh Phi, vợ của vua Nam Hải cứu.

Vào một đêm phòng không vắng vẻ, chàng ngồi buồn dưới ngọn đèn khuya, chợt đứa con chỉ vào bóng chàng và bảo đó là cha, Trương Sinh mới tỉnh ngộ, thấu nỗi oan của vợ, nhưng việc trót đã qua rồi. Phan Lang - một người cùng làng với nàng - một đêm nằm mộng có người con gái áo xanh xin tha mạng. Ngày hôm sau có người mang rùa mai xanh đến, chàng mang đi thả. Lúc này, chiến tranh Đại Ngu - Đại Minh nổ ra, quân Minh tiến đến ải Chi Lăng, nhân dân trong nước sợ hãi, trốn ra biển, trong đó có Phan Lang, thì bị đắm tàu, chết đuối. Thây Phan Lang trôi dạt vào một động rùa, Linh Phi thấy vậy liền cứu sống chàng để trả ơn nghĩa xưa. Ở dưới thủy cung, chàng gặp lại Vũ Nương; Vũ Nương nhờ Phan Lang trở về dương thế nhắn nhủ chàng Trương rằng nếu còn nhớ tình xưa thì hãy lập đàn giải oan cho mình tại bến Hoàng Giang.

Trương bèn làm vậy, quả thấy Vũ Nương ngồi trên kiệu hoa ở giữa dòng với cờ tán, võng lọng rực rỡ cả một đoạn sông, thoắt ẩn thoắt hiện. Nàng nói lời đa tạ và từ biệt chàng vì "chẳng thể trở về nhân gian được nữa".

Đền Vũ Điện
Đền Vũ Điện ở xã Chân Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam là nơi thờ vợ chàng Trương, người làng Trương Xá, cũng thuộc xã Chân Lý ngày nay. Theo truyền thuyết của người dân địa phương thì ngôi đền này được xây dựng từ thế kỷ XV, ngay sau cái chết oan uổng của bà Vũ. Ban đầu chỉ là ngôi miếu nhỏ nứa lá tranh tre do dân địa phương dựng nên. Sau khi có chiếu của vua Lê Thánh Tông, ngôi miếu mới được sửa lại thành một ngôi đền bề thế, khang trang. Ban đầu, ngôi đền được xây dựng ngoài bãi ven sông Hồng, trên một bãi đất rộng mấy chục mẫu, dân cư sống thành làng. Sau vì nước lũ xói mòn, bãi bị lở nên đền phải dời vào vị trí như hiện nay.

Xem thêm
 Đường xa vạn dặm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nói thêm về "Chuyện người con gái Nam Xương" của Nguyễn Dữ

Truyền thuyết Việt Nam
Tác phẩm văn học Việt Nam


title: Dalmatia

text:
Dalmatia (, ; là một vùng lịch sử của Croatia nằm trên bờ biển phía đông của biển Adriatic. Vùng trải dài từ đảo Rab ở tây bắc đến vịnh Kotor ở đông nam. Trong nội địa, Zagora thuộc Dalmatia có chiều rộng dao động từ 50 km ở phía bắc đến chỉ vài km ở phía nam. Tên gọi của loài chó Dalmatia bắt nguồn từ tên vùng Dalmatia, cũng như dalmatic, một lễ phục tế lễ của các phó tế và Giám mục trong Giáo hội Công giáo Rôma.

Tên gọi Dalmatia bắt nguồn từ tên gọi bộ tộc Dalmatae, liên hệ với tiếng Illyria delme, dele trong tiếng Albania hiện đại, nghĩa là "cừu".

Trong thời cổ xưa, tỉnh Dalmatia của La Mã lớn hơn rất nhiều so với quận Dalmatia của Croatia ngày nay, trải dài từ Istria ở phía bắc đến Albania lịch sử ở phía nam. Dalmatia không chỉ là một đơn vị địa lý, mà còn là một thực thể dựa trên nền văn hóa và các kiểu định cư tương tự nhau, một vành đai bờ biển hẹp phía đông biển Adriatic, khí hậu Địa Trung Hải, thảm thực vật lá cứng của tỉnh Illyria, nền cácbon Adriatic, và địa mạo karst.

Địa lý
Dãy núi Dinaric Alps bao phủ hầu hết các khu vực, chạy từ tây-bắc đến đông-nam. Vùng bờ biển có khí hậu Địa Trung Hải, trong khi vào sâu trong nội địa thì khí hậu mang tính lục địa vừa phải. Tại các khu vực đồi núi, mùa đông giá lạnh và có tuyết rơi, trong khi mùa hè nóng và khô. Ở phía nam, mùa đông êm dịu hơn. Qua nhiều thế kỷ, nhiều cánh rừng đã bị chặt hạ và chúng bị thay thế bằng các cây bụi. Có thảm thực vật thường xanh ở vùng ven biển. Đất đai Dalmatia thường xấu, ngoại trừ tại các đồng bằng ở những khu vực có các đồng cỏ tự nhiên, đất đai màu mỡ và mùa hè ấm áp cung cấp cơ hội cho công việc canh tác. Ở những nơi khác, việc canh tác chủ yếu là không thể vì địa hình đồi núi, mùa hè nóng và đất xấu, song Ô liu và nho có thể phát triển tốt. Các vùng núi đá vôi có ranh giới với khu vực ven biển sản xuất các loại nho để sản xuất rượu với chất lượng cao, đặc biệt là các vườn nho tại khu vực Dingač. Dalmatia khan hiếm tài nguyên thiên nhiên song có một lượng đáng kể bô-xít. Điện năng chủ yếu được sản xuất tại các nhà máy thủy điện.

Các ngọn núi lớn nhất Dalmatia là Dinara, Mosor, Svilaja, Biokovo, Moseć, Veliki Kozjak và Mali Kozjak. Bộ phận của vùng Dalmatia lịch sử, khu vực ven biển giữa Istria và vịnh Kotor, bao gồm núi Orjen tại Montenegro với cao độ 1894 m. Tại Dalmatia ngày nay, đỉnh cao nhất là Dinara (1913 m), song không phải là một ngọn núi ven biển, các ngọn núi ven biển cao nhất thuộc Dinaric là Biokovo (Sv. Jure 1762 m) và Velebit (Vaganski vrh 1758 m), mặc dù Vaganski vrh nằm ở Lika-Senj.

Các hòn đảo lớn nhất của Dalmatia là Brač, Cres, Dugi Otok, Hvar, Korčula, Krk, Lastovo, Mljet, Pag, Pašman, Ugljan, and Vis . Các sông chính là Zrmanja, Krka, Cetina và Neretva.

Biển Adriatic có chất lượng nước tốt, cùng với một số lượng lớn các vịnh nhỏ, hải đảo và eo biển, đã khiến cho Dalmatia trở thành một nơi hấp dẫn đối với các cuộc đua thuyền, du lịch hàng hải, và du lịch nói chung. Dalmatia cũng có một vài vườn quốc gia-cũng là những nơi thu hút du lịch: sông vùng đá vôi Paklenica, quần đảo Kornati, các ghềnh trên sông Krka và đảo Mljet.

Hành chính
Phần lớn Dalmatia nằm tại Croatia, gần tương đương với bốn hạt cực nam của nước này, được liệt kê từ bắc xuống nam:

Các thành phố lớn tại vùng Dalmatia của Croatia là Biograd, Kaštela, Sinj, Solin, Omiš, Knin, Metković, Makarska, Trogir, Ploče, và Imotski.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Vinologue:Dalmatia  - Dalmatian wine guide

Vùng của Croatia
Vùng lịch sử Croatia


title: Súng ngắn Luger

text:
Súng ngắn bán tự động Luger P08, tên gốc là Pistole Parabellum 1908 hoặc là Parabellum-Pistole (Pistol Parabellum) là loại súng ngắn thông dụng của quân đội Đức trong suốt hai cuộc Thế chiến thứ nhất và Thế chiến thứ hai.

Lịch sử
Năm 1898, một chuyên gia vũ khí người Đức gốc Áo của tập đoàn vũ khí Deutsch Waffen und Munitionsfarbiken tên là George Johann Luger đã thiết kế ra Luger P08. Hai năm sau, nó được nhà máy quân sự Đức Deutsche Waffen und Munitionsfabriken (gọi tắt là DWM) sản xuất. Có thể nói, Luger P08 là một khẩu súng có thiết kế dựa theo khẩu súng ngắn Borchardt C-93 của nhà thiết kế vũ khí Hugo Borchardt. Khẩu Luger được quân đội Thụy Sĩ sử dụng đầu tiên vào tháng 5 năm 1900. Tuy là đất nước thiết kế và sản xuất, nhưng phải đến năm 1904 thì quân đội Đức mới dùng đến nó. Luger P08 sử dụng loại đạn 9x19mm Parabellum. Súng không chỉ được dùng bởi quân đội Đế quốc Đức, quân đội phát xít Đức mà còn được quân kháng chiến người Do Thái sử dụng như là vũ khí chính của họ.

Trong hai cuộc thế chiến
Trong thời gian thế chiến thứ nhất bùng nổ thì Luger được trang bị gần như cho toàn bộ sĩ quan trong quân đội Đức. Nhưng khi thế chiến thứ hai diễn ra, khẩu Walther P38 được thiết kế nhằm thay thế cho khẩu súng lục này thì Luger chỉ còn được sử dụng bởi những vị sĩ quan có quân hàm cỡ thấp nhất là những trung tá trở lên. Nếu như có lính Đức sử dụng nó thì phần lớn đều là lính xung kích (lính tuyến đầu của quân đội Đức được trang bị súng tiểu liên MP-40 với súng ngắn Luger) hoặc lính phải lập công trạng lớn mới sở hữu được cho mình một khẩu P08. Chắc có lẽ vào lúc đó, số lượng súng Luger có hạn. Luger P08 có nhược điểm là nếu như để một hạt cát hoặc hạt đất rơi vào nòng hay vào bất cứ bộ phận nào của súng thì độ chính xác của súng sẽ bị giảm sút nghiêm trọng và làm cho khẩu súng bị kẹt, không bắn được. Thậm chí, có nhiều trường hợp sĩ quan Đức trong Chiến tranh thế giới thứ nhất còn bị giết chết oan chỉ vì khẩu Luger của họ dính bẩn và khi họ bóp cò, cả khẩu Luger phát nổ và giết chết họ. Chính vì thế, nên bao súng của các sĩ quan phải có khả năng che kín hết cả khẩu súng. Đây cũng là khẩu súng ngắn tiêu chuẩn của các sĩ quan và binh lính của quân đội Thụy Điển trong Thế chiến thứ hai.

Đối với các sĩ quan Mỹ, có khẩu Luger P08 trong tay không khác gì đang giữ một huy chương quý giá, nó quý giá đến nỗi người lính Đồng minh nào tham chiến trong thế chiến thứ hai cũng đều muốn đem về một khẩu như là chiến lợi phẩm. Luger cũng được quân đội Mỹ từ châu Âu gửi đến cho những quân đội Mỹ đang chiến đấu ở mặt trận châu Á - Thái Bình Dương như là một món quà. Trong thời gian chính phủ Mỹ cần chọn súng ngắn tốt cho quân sự và cảnh sát thì họ chỉ chọn Colt M1911 chứ không chọn Luger. Điều đặc biệt khác là Colt M1911 có thể thiết kế chế độ bắn liên thanh còn Luger thì không. Điều nguy hiểm của Luger là nó thường bị cướp cò, bởi vậy ai muốn dùng nó thì phải khóa chốt an toàn cẩn thận trước khi bỏ vào bao súng, nếu không may bị một viên đạn của Luger ghim vào thì sẽ chết ngay, không thể cứu vãn được.

Các quốc gia sử dụng

: Được Walther P38 thay thế nhưng vẫn được sử dụng
: Tịch thu những khẩu súng đã qua sử dụng từ lực lượng Đông Ấn Hà Lan trong Thế chiến 2
: Được dùng cho đến những năm 1960 bởi Volkspolizei và Stati

: Tịch thu được nhưng chỉ cất trong các kho quân sự và viện trợ cho các Đồng Minh xã hội chủ nghĩa
: Được nhận từ những năm 1912 và được dùng trong chiến tranh Chaco

: Được dùng từ năm 1945 và loại bỏ dần vào năm 1987
: Pháp chiếm đóng và kiểm soát nhà máy Mauser từ năm 1945-1946, nhà máy Mauser đã sản xuất rất nhiều súng lục Luger để cung cấp cho Pháp
: Đã sản xuất súng lục Luger vào năm 1912 để cùng cấp cho lực lượng Đông Ấn Hà Lan
: Nhận những khẩu súng lục Luger từ nhà máy Mauser do Pháp kiểm soát vào năm 1945
: Gần 14 000 súng lục Luger đã ở Indonesia trước khi Nhật Bản chiếm đóng Đông Ấn Hà Lan, nên được sử dụng rộng rãi trong Cách mạng Quốc gia Indonesia

 (dùng trong Chiến tranh Đông Dương)
 (dùng trong Chiến tranh Việt Nam)

Chú thích và tham khảo
Luger P08 tại Internet Movie Firearms Database.
Luger P08 tại Modern Firearms.
Xem Luger P08 bắn.

Tham khảo

Súng Đức
Súng ngắn
Súng ngắn liên thanh
Vũ khí dùng đạn 9mm Parabellum
Vũ khí dùng đạn.45 ACP
Vũ khí thời Thế chiến thứ hai
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam
Vũ khí trong chiến tranh thế giới thứ nhất


title: Trận Châteaudun

text:
Trận Châteaudun là một trận đánh tại miền tây bắc Pháp trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ, diễn ra vào ngày 18 tháng 10 năm 1870. Trong trận chiến này, quân đội Đức do tướng Friedrich Wilhelm Ludwig von Wittich chỉ huy đã tấn công thành phố Châteaudun và chiếm được thành phố này sau khi tiêu diệt lực lượng bao gồm lính franc-tireur và một quân đoàn tự do của Pháp do một người Ba Lan là Joseph de Lipowski chỉ huy, trong cuộc chiến kéo dài 9 tiếng đồng hồ. Mặc dù kết thúc với thất bại, cuộc kháng cự của quân đội Pháp tại Châteaudun được một tài liệu ghi nhận là huyền thoại. Cuộc giao chiến tại Châteaudun đã được tranh vẽ của Philippoteaux đưa vào bất tử (hiện nay nguyên bản của bức tranh này nằm ở văn phòng thị trưởng Châteaudun).

Tuân thủ thượng lệnh, tướng Wittich – tư lệnh sư đoàn số 22 của Đức  – tiến đánh từ Orléans về hướng tây bắc, và tiến đánh Châteaudun trên sông Loire – nơi được lực lượng không chính quy của Lipowski phòng ngự. Các lực lượng của Wittich có lợi thế áp đảo về quân số, và mỗi một binh lính Pháp lại chiến đấu với 10 binh lính Phổ, bất chấp làn đạn dồn dập và khốc liệt của lực lượng pháo binh Phổ. Vào khoảng lúc 6 giờ tối, chiến ngại vật Rue Galante (Rue de Civry) của Pháp bị cô lập, gặp bất lợi và phải bỏ cuộc. Giờ đây, cuộc tiến công của quân đội Phổ không thể nào bị đẩy lùi. Lính bắn tỉa Pháp triệt thoái vào trung tâm thị trấn, mặc dù trời tối. Người Phổ quyết tâm đánh chiếm khu chợ tại Châteaudun, và họ đã tấn công dồn dập. Một trận đánh khủng khiếp trong đêm bùng nổ, trong đó hai bên đánh giáp lá cà. Quân Phổ phải chiếm giữ từng căn nhà một. Đã 3 lần quân Pháp đẩy lùi quân Phổ tại Rues de Chartres (Rue Jean Moulin) và d'Orléans (Rue de la République), và thây tử sĩ chất đống trên chiến địa. Cuối cùng, quân đội Đức đã giành được chiến thắng, mà một phần là nhờ vào thế mạnh về pháo binh của họ. Trước tình thế vô vọng, và Châteaudun đã bị quân Đức công pháo và đốt ra tro, quân phi chính quy Pháp trấn giữ Châteaudun đã tiến hành một cuộc triệt thoái, để lại một số tù binh trong tay quân Đức.

Để trả đũa cuộc kháng cự của lính du kích quân franc-tireur và Vệ binh Quốc gia Pháp tại Châteaudun, tướng Wittich đã tiến hành bắn phá Châteaudun và các ngôi làng lân cận. Nhiều ngôi nhà bị phá hủy, trong khi một số dân thường không tham chiến, kể cả phụ nữ, bị thảm sát. Vào ngày 21 tháng 10 năm 1870, sư đoàn của Wittich tiến đánh Chartres, tại đây các khẩu đội pháo của họ đã đánh bật một đợt tiến công của quân Pháp, và Chartres đã đầu hàng quân Đức. Như một trong những vị tướng dữ tợn nhất trong quân đội Phổ, Wittich đã được mệnh danh là "Tay đồ tể của Châteaudun". Người Pháp đã giành lại Châteaudun vào ngày 6 tháng 11 năm 1870.

Chú thích

Các trận đánh trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Xung đột năm 1870
Trận đánh liên quan tới Phổ
Trận đánh liên quan tới Pháp


title: Loire 130

text:
Loire 130 là một loại tàu bay của Pháp, hoạt động trong Chiến tranh thế giới II. Do hãng Loire Aviation ở St Nazaire thiết kế chế tạo.

Biến thể
Loire 130 M
Phiên bản sản xuất.
Loire 130 Cl
Phiên bản dùng ở thuộc địa.

Quốc gia sử dụng

Không quân Pháp
Hải quân Pháp

Tính năng kỹ chiến thuật (Loire 130)

Xem thêm

Tham khảo

Green, William (1962). War Planes of the Second World War: Volume Five Flying Boats. Macdonald:London. ISBN 0-356-01449-5.
Morareau, Lucien (2002). Les aéronefs de l'aviation maritime (1910-1942). ARDHAN, ISBN 2-913344-04-6.

Liên kết ngoài
photo in internet
photo in internet
photo in internet
photo in internet

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay Loire
Tàu bay
Thủy phi cơ
Máy bay chiến đấu
Máy bay trinh sát
Máy bay hai tầng cánh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Loire 501

text:
Loire 501 là một loại tàu bay huấn luyện và liên lạc của Pháp trong thập niên 1930, do hãng Loire Aviation chế tạo. Nó được trang bị cho Hải quân Pháp và phục vụ cho đến năm 1940.

Quốc gia sử dụng

Hải quân Pháp

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Green, William. War Planes of the Second World War: Volume Five, Flying Boats. London:Macdonald, 1968. ISBN 0-356-01449-5.

Liên kết ngoài

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay Loire
Máy bay chiến đấu
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh trên
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Trung tâm lịch sử của Lima

text:
Trung tâm lịch sử của Lima là một di sản thế giới được UNESCO công nhận từ năm 1988. Mặc dù bị tàn phá nặng nề bởi động đất nhưng thành phố được mệnh danh là "Thành phố của các vị vua" này cho đến giữa thế kỷ 18 vẫn là thủ đô và thành phố quan trọng nhất thời kỳ thuộc địa Tây Ban Nha ở Nam Mỹ. Nhiều tòa nhà của nó chẳng hạn như Tu viện São Francisco là kết quả của văn hóa kiến trúc của người bản địa và những người định cư ở Cựu Thế giới. Trung tâm lịch sử của Lima là một trong những địa điểm du lịch được ghé thăm nhiều nhất ở Peru.

Lịch sử
Thành phố Lima, thủ đô của Peru, được thành lập bởi Francisco Pizarro vào ngày 18 tháng 1 năm 1535 và được đặt tên là "Thành phố của các vị vua". Tuy nhiên cái tên ban đầu của nó có thể bắt nguồn từ tiếng Aymara  lima-limaq (có nghĩa là "hoa vàng"), hoặc cách phát âm tiếng Tây Ban Nha của từ rimaq trong tiếng Quechuan.

Lima được thành lập vào ngày 5 tháng 1 năm 1535. Thành phố có vai trò quan trọng ở "tân thế giới"  từ năm 1542, khi Charles V là người cai quản Lima. Đến đầu thế kỷ 18, thành phố đã thoát khỏi sự cai trị thuộc địa của Tây Ban Nha.

Trung tâm lịch sử

Trung tâm lịch sử của Lima là bằng chứng cho sự phát triển kiến trúc đô thị thuộc địa Tây Ban Nha, có tầm quan trọng về kinh tế, chính trị, văn hóa ở Peru nói riêng và Mỹ Latinh nói chung. Với rất nhiều các quảng trường, các nhà thờ, tu viện, cung điện và các tòa nhà thế kỷ 17, 18. Các công trình mang đậm lối kiến trúc kết hợp giữa Hispano và Baroque.

Tòa nhà nổi bật nhất ở Lima chính là San Francisco de Lima, một tu viện thời kỳ thuộc địa Tây Ban Nha. Cùng với Santa Catalina de Arequipa, đây là một trong hai công trình kiến trúc được bảo tồn tốt nhất cho đến ngày nay.

Ngoài ra, trung tâm lịch sử Lima có rất nhiều các công trình lịch sử như:

Quảng trường San Martín
 Tổ hợp nhà thờ San Francisco, La Soledad và El Milagro
 Plaza de Armas (bao gồm nhà thờ Sagrario, các nhà nguyện của Tổng Giám mục)
 Plaza de la Vera Cruz
 Santo Domingo và San Augustin
 Cổng Callao
 Đại học San Marcos (xây dựng từ năm 1551)
 Torre Tagle
Casa Courret (thế kỷ 19)

Hình ảnh

Tham khảo
 Article in the Spanish newspaper ABC about the House of Aliaga  Spanish
 About the Historical Center  Spanish
 Religion in the City of the Kings of Peru  Spanish
 360° view of Lima Main Square

Tham khảo

Di sản thế giới tại Peru


title: Loire 70

text:
Loire 70 là một loại tàu bay trinh sát biển tầm xa của Pháp trong thập niên 1930, do hãng Loire Aviation chế tạo.

Quốc gia sử dụng

Hải quân Pháp

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Máy bay Loire
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Máy bay tuần tra Pháp 1930–1939
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay tuần tra
Máy bay trinh sát
Máy bay ba động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Lioré et Olivier H-246

text:
Sud-Est LeO H-246 là một loại tàu bay 4 động cơ của Pháp trong thập niên 1930.

Quốc gia sử dụng

Air France: 6 chiếc.
Hải quân Pháp
 Chính phủ Vichy
Không quân Chính phủ Vichy

Luftwaffe: 4 chiếc tịch thu từ Pháp.

Tính năng kỹ chiến thuật (H-246.1)

Tham khảo

 Donald, David. The Encyclopedia of World Aircraft. Leicester, UK: Blitz Editions, 1997. ISBN 1-85605-375-X
Green, William. War Planes of the Second World War: Volume Five Flying Boats. London, Macdonald, 1968. ISBN 0-356-01449-5.
Nicolaou, Stéphane. Boats & Seaplanes: A History Since 1905. Bideford, UK: Bay View Books, 1998. ISBN 1-901432-20-3.
 "Plane Facts: LeO in Finland". Air International August 1972, Vol 3 No 2. pp. 106–107.
Stroud, John. "Wings of Peace: Lioré et Olivier H 46 and H 246". Aeroplane Monthly. January 1992. London:IPC. pp. 48–52.

Liên kết ngoài

Xem thêm

Máy bay dân dụng cỡ lớn Pháp 1930–1939
Máy bay Lioré et Olivier
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay nhiều động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Hateruma (lớp tàu tuần tra)

text:
Tàu tuần tra lớp Hateruma (tiếng Nhật: はてるま型巡視船, hateruma-gata junshisen) là một lớp tàu tuần tra của Cảnh sát Biển Nhật Bản. Cảnh sát Biển Nhật Bản bắt đầu được trang bị tàu tuần tra lớp Hateruma từ đầu năm tài chính 2008. Cho tới nay, có 9 tàu thuộc lớp này đang phục vụ, mang số hiệu từ PL61 đến PL69.

Theo cách phân loại của Nhật Bản, lớp này được xếp vào nhóm tàu tuần tra cỡ lớn, nên số hiệu thường có chữ PL (viết tắt của Patrol - tuần tra, và Large - cỡ lớn). Một chiếc tiêu chuẩn thuộc lớp Hateruma có lượng giãn nước là 1300 tấn, dài 89 mét, rộng 11 mét, trang bị 4 động cơ diesel hoặc 4 động cơ bơm đẩy phản lực. Tàu có vận tốc thiết kế là 27 knot. Số lượng cán bộ, chiến sĩ trên mỗi tàu là 30 người. Trang bị trên tàu gồm chỉ một súng máy 30 mm với hệ thống dẫn bắn quang học, 1 vòi phun nước cao áp, 2 xuồng cảnh sát đa năng cao tốc loại 7 mét và 2 xuống loại 4,8 mét.

Trong số 9 chiếc đã được chế tạo, có 7 chiếc do công ty Đóng tàu Mitsui chế tạo và 2 chiếc do công ty Công nghiệp Nặng Mitsubishi chế tạo.

Tham khảo

Hateruma


title: Lioré et Olivier LeO H-43

text:
Lioré et Olivier LeO H-43 là một loại thủy phi cơ trinh sát sản xuất ở Pháp vào thập niên 1930.

Quốc gia sử dụng

 ''Aéronavale
 Escadrille 3S1
 Escadrille 3S5

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Thủy phi cơ
Máy bay Lioré et Olivier
Máy bay chiến đấu
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh dưới
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Lioré et Olivier LeO H-47

text:
Lioré et Olivier LeO H-47 là một loại tàu bay chở khách của Pháp, được chế tạo vào năm 1936. Nó được thiết kế làm máy bay chở khách vượt Nam Đại Tây Dương, đến khi Chiến tranh thế giới II nổ ra, nó được Hải quân Pháp sử dụng làm máy bay tuần tra biển.

Quốc gia sử dụng

 Air France
 Hải quân Pháp

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

Máy bay dân dụng cỡ lớn Pháp 1930–1939
Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay Lioré et Olivier
Máy bay tuần tra
Máy bay nhiều động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Martin M-130

text:
Martin M-130 là một loại tàu bay thương mại, do hãng Glenn L. Martin Company ở Baltimore, Maryland thiết kế chế tạo vào năm 1935 cho hãng hàng không Pan American Airways. Chỉ có 3 chiếc M-130 được chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật (Martin M-130)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Martin M-130 photo gallery  at the University of Miami Library
 "China Clipper is Giant of Pacific Air Fleet" Popular Mechanics, January 1936

Máy bay dân dụng cỡ lớn Hoa Kỳ 1930–1939
Tàu bay
Thủy phi cơ
M-130
Pan Am
Máy bay vận tải
Máy bay nhiều động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Kèn bầu

text:
Kèn bầu là nhạc khí hơi, sử dụng dăm kép (còn gọi là Kèn già nam, Kèn loa, Kèn bóp, Kèn bát). Kèn Bầu là nhạc khí hơi dăm kép rất phổ biến trên toàn thế giới, đồng thời một số nước khác ở Châu Âu hay Châu Á (trừ Nhật Bản và Lào) cũng có. Kèn Bầu được nhập vào Việt Nam và trở thành nhạc khí của các dân tộc Việt Nam như Tày, Chăm. Nó là nhạc cụ do nam giới sử dụng trong việc đón khách, đám cưới, đám tang, trong hội hè của các dân tộc thiểu số và là thành phần quan trọng nghệ thuật nhã nhạc cung đình Huế và chầu văn của người Kinh. Người ta thường diễn tấu nhạc cụ này với trống, chũm choẹ và chuông, đôi khi kết hợp với thanh la.

Lịch sử

Lịch sử của kèn bầu bắt nguồn từ triều đại Achaemenid (550-330 trước Công nguyên), nó gọi là kèn sorna (sornā) Sarnā (tiếng Ba Tư:سورنا, سُرنا sornā, hay سورنای, سُرنای sornāy, hoặc Surna and Zurna)
của người Ba Tư và được sử dụng để chơi vào cuối ngày từ cổng thành phố hoặc từ tòa nhà chính quyền địa phương. Phong tục này vẫn tồn tại ở Anh cho đến thế kỷ 19, thị trấn chờ chơi khăn choàng để đánh dấu giờ. Nhạc cụ chủ yếu được chơi ngoài trời trong âm nhạc khu vực của Iran trong các nghi lễ lễ hội (nhà thơ Ba Tư Molana Rumi đã đề cập đến sorna và dohol trong những bài thơ của ông).

Achaemenid sorna là một nhạc cụ lớn như kèn, nhưng trong những ngày sau đó đã giảm kích thước và trở nên giống như (Ô-boa), hoặc dozale (oboe kép), được đặc trưng bởi thân gỗ có hình dạng đơn giản, với một rung chuông nặng nề. Trước đây được phân loại là một cây kèn, nhưng đây là một ý tưởng sai lầm dựa trên tiếng chuông của ô-boa và phôi tự do thường tạo ra sự tương đồng bề ngoài với một chiếc kèn đồng, đặc biệt là nếu oboe được trang bị như rất nhiều vòng.

Theo Shahnameh, chính vua Jamshid đã nghĩ ra Sornā. Ngoại trừ các bằng chứng văn học, còn có một số đồ tạo tác từ đế quốc Sasan (224-651 CE), mô tả Sorna, một nhạc khí hình phễu bằng bạc như vậy, hiện đang ở Bảo tàng Hermitage.

Cây zurna được làm từ gỗ mọc chậm và cứng của cây ăn quả như mận hoặc quả mơ (Prunus armeniaca). Có một số loại zurna khác nhau. Loại dài nhất (và thấp nhất) là kaba zurna, được sử dụng ở phía tây Thổ Nhĩ Kỳ và Bulgaria, loại ngắn nhất (và cao nhất), có thể làm bằng xương, là loại zurna được chơi ở Messolonghi và các làng khác của vùng Aetolia-Acarnania ở Hy Lạp.

Zurna, họ hàng của sorna và là kèn bầu dăm của Thổ Nhĩ Kỳ, được tìm thấy ở hầu hết mọi nơi mà cây sậy thông thường mọc lên vì nó sử dụng một cây sậy hình trụ ngắn được buộc vào một ống đồng hình nón ở một đầu, dẹt vào một khe hẹp ở đầu kia làm nguồn âm thanh.

Nó đòi hỏi áp lực cao để đưa ra bất kỳ giai điệu nào và khi thực hiện, nó gần như liên tục to, cao, sắc nét và xuyên thấu. Nhu cầu về áp suất cao làm cho nó phù hợp để chơi mà không ngừng sử dụng nhịp thở tròn. Một đĩa kiểu núm vú nhỏ mà môi có thể dựa vào giúp cơ môi giữ không khí áp suất cao, nghỉ ngơi và phục hồi trong các buổi chơi dài không ngừng nghỉ.

Sự kết hợp giữa âm lượng không đổi và không ngừng chơi khiến zurna không phù hợp lắm để nhấn mạnh nhịp điệu. Do đó, nó đã được chơi gần như bất biến cùng với những chiếc trống lớn vừa cung cấp nhịp điệu và tần số thấp hơn ở xa hơn âm thanh cao lớn của Zurnas.

Nó có một lỗ hình trụ, và một chiếc chuông mở ra theo đường cong parabol, do đó thích nghi để phản xạ âm thanh thẳng về phía trước. Bởi vì âm thanh to và có tính định hướng cao cũng như tiếng đệm của trống lớn, nó đã được chơi ngoài trời trong lịch sử, trong các sự kiện lễ hội như đám cưới và lễ kỷ niệm công cộng. Nó cũng đã được sử dụng để thu thập đám đông để đưa ra thông báo chính thức. Việc sử dụng zurna như một biểu tượng của quyền lực cai trị, sau này được phát triển cho các ban nhạc Janissary, và cuối cùng là âm nhạc quân đội. Bảy lỗ ở mặt trước và một lỗ ngón tay cái, cung cấp một phạm vi trên một quãng tám bao gồm một số chuyển vị.

Kèn sorna của Ba Tư được du nhập tới Ấn Độ với tên gọi shehnai
Shehnai cũng được gọi là ô-boa Ấn Độ. Nó có thể đã phát triển kể từ Nay Ba Tư. Có những đại diện của Nay trên các ngôi mộ Ai Cập có niên đại từ 3000 trước Công nguyên, ở Ấn Độ, Shehnai là một trong chín công cụ gắn liền với các tòa án của hoàng gia.
Nó được gọi là Mangal Vadya, dịch là "công cụ cho phép." Âm thanh cho phép Shehnai là lý do tại sao nó được liên kết với các nghi lễ tôn giáo. Ngày nay, Shehnai vẫn đang chơi trong các ngôi đền. Điều kiện này đã thực hiện một công cụ cần thiết trong các đám cưới và lễ hội Ấn Độ ở phía bắc. Từ đó 2 loại kèn dăm của các quốc gia đạo Hồi này cũng được dùng để biểu diễn văn nghệ đường phố với trò thôi miên rắn - một trò tiêu khiển vô cùng nguy hiểm nhưng cũng đem lại lợi nhuận. Tục thôi miên rắn này được truyền dạy cho hầu hết các trẻ em cư dân Hồi giáo từ năm 2 tuổi.
Thông thường, những người đàn ông khi tiến hành nghi lễ này họ để những con rắn vào trong những chiếc giỏ nhỏ hình tròn được kết bằng mây đan. Họ coi con rắn giống như vật thần thánh của mình và bắt đầu tiến hành thổi cho chúng nghe tiếng kèn. (Có thể dẫn chứng này được công nhận trong sử thi Nghìn lẻ một đêm). Để được coi là thành công và có khả năng điều khiển con rắn biểu hiện rõ rệt nhất đó là những con rắn phải lắc lư theo tiếng khèn của người thổi.
Trong tự nhiên, hầu hết các loài rắn đều khá nhút nhát và chúng tấn công giống như một bản năng để bảo vệ chính mình.
Tục thôi miên rắn được thực hiện dựa trên nhiều yếu tố rất khắt khe như cách ngồi tạo khoảng cách với con rắn như thế nào cho phù hợp. Những kinh nghiệm này được truyền dạy từ đời này qua đời khác và mỗi người đều có nghệ thuật thôi miên riêng để không bị những chú rắn độc đó tấn công.
Một số ý kiến cho rằng thôi miên rắn tức là phương pháp gây nghiện cho rắn nhưng nó thường rất hiếm.

Kèn sorna của Ba Tư và shehnai [Ấn Độ thông qua Con đường tơ lụa, đến với người dân Trung Quốc với tên gọi kèn toả nột (), còn được gọi là hải địch (海笛, bính âm:hǎidí) có từ thời Tấn (265-420), có một sự đồng thuận rằng kèn bầu toả nột đến từ nguồn gốc bên ngoài lãnh thổ của các triều đại Trung Quốc cổ đại, có thể đã được phát triển từ các loại kèn dăm Trung Á, từ đó tên tiếng Trung của nó có thể được bắt nguồn từ đó. Các nguồn khác nói rõ nguồn gốc của kèn toả nột là từ Ả Rập, hoặc Ấn Độ. Các loại kèn shawm của Châu Âu cũng bắt nguồn từ nhạc cụ cổ xưa này. Một nhạc sĩ chơi một nhạc cụ rất giống với kèn bầu tỏa nột được thể hiện trên bản vẽ trên tượng đài tôn giáo Con đường tơ lụa ở phía tây tỉnh Tân Cương có niên đại từ thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 5, và các mô tả có từ thời kỳ này được tìm thấy ở Sơn Đông và các vùng khác ở phía bắc Trung Quốc mô tả nó được chơi trong đám rước quân sự, đôi khi trên lưng ngựa. Nó không được đề cập đến trong văn học Trung Quốc cho đến thời nhà Minh (1368 - 1644), nhưng đến thời điểm này, tỏa nột đã được thiết lập ở miền bắc Trung Quốc.

Tên gọi ở Việt Nam
Do kèn bầu là nhạc cụ phổ biến nên tên gọi của nó rất đa dạng theo vùng miền. Người Giáy gọi kèn bầu là "Pí lè". Người Dao gọi Pí lè là Dặc, người Chăm gọi là Kèn Saranai, một số dân tộc khác gọi là Pí kẻo hay Pí kiểu. Một số nhạc sĩ người Việt gọi nhạc cụ này là kèn Tàu.

Một số loại kèn bầu khác trên thế giới

Hne (Miến Điện)

Hne (tiếng Miến Điện: နှဲ) có một cây sextuple (được gọi là hnegan), được làm từ lá non của cây cọ non, được ngâm trong sáu tháng. Thân của hne được làm bằng gỗ, với một lỗ hình nón và bảy lỗ ngón tay ở phía trước, đặt theo một đường thẳng, với một cái chuông (ချူ, chu) được treo ở trên cùng. Nó có một chiếc chuông kim loại sáng loáng và có âm thanh lớn, và được sử dụng trong một bản hòa tấu cùng với mộc cầm, chiêng được điều chỉnh và trống được điều chỉnh. Có hai dạng riêng biệt: dạng nhỏ hơn được gọi là hne galay (နှဲ ကလေး) trong khi dạng lớn hơn được gọi là hne gyi (နှဲကြီး). Cái trước được sử dụng cho các bài hát trong khóa thông thường của thang chính diatonic, trong khi cái sau được sử dụng cho các bài hát theo phong cách lớn ở chế độ subdominant. Hne thường dùng trong nhạc cung đình, hoà tấu dân ca và múa rối.

Pí mon (Thái Lan)

Pí mon  (tiếng Thái: ปี่ สอง) là kèn bầu của Thái Lan, như pí choa nhưng lớn hơn. Lao-pí (เลาปี่, thân của pí) được làm từ gỗ. Lamphoong (ลำโพง, miệng của pí) được làm từ kim loại. Các pí mon thường được chơi trong bản hòa tấu nhạc cung đình hoàng gia Thái và những bài dân ca Thái, kể cả múa mặt nạ Khon.

Pí choa (Thái Lan)
Pí choa (ปี่ชวา) hay pí-xoỏng-thon (pi song thon ปี่ สอง ท่อน) là loại kèn bầu gỗ Thái Lan Các thành phần chính bao gồm:                     Laopi (thân kèn), làm bằng gỗ cứng hoặc ngà voi, dài khoảng 27 cm, có thể cắt, tạo hình, khoan, 7 lỗ, được sắp xếp theo vị trí giống như ống sáo.                    Loa kèn pí choa được làm bằng gỗ cứng hoặc ngà voi. Phổ biến để sử dụng cùng một chất liệu như Lao Pi Có thể tách rời khỏi vòng lặp một cách độc lập. Cuối loa hơi loe ra để khuếch đại âm thanh. Đầu thổi làm từ lá cọ khô, ráp 4 miếng mỏng lại với nhau và gắn vào một thanh kim loại nhỏ. (Gọi là móc buộc), được làm bằng đồng thau hoặc bạc, được gọi là "kamphuat". Từ một số bằng chứng, họ đã sử dụng pi chawa trong Krabuan Phayuhayattra (กระบวน พยุหยาตรา, hành quân) vào thời kỳ tiền Ayutthaya. Các pi chawa ngày nay được sử dụng chủ yếu trong các nghi thức tang lễ.

Pí nài
Pí nài (ปี่ใน) Thái Lan được làm từ gỗ lim, dài khoảng 30 cm, được chia làm 3 đoạn ghép lại với nhau, có tất cả 8 lỗ và 1 chiếc lưỡi kèn (được làm từ lá thốt nốt khô). Dăm kèm có 1 đầu dẹp, một đầu tròn được cột chặt vào ống nối. Dăm kèn có vai trò quan trọng đặc biệt, nó không được quá khô cứng cũng như không được quá mềm mỏng. Dăm kèn phải đảm bảo được sự ngân vang từ đầu đến cuối không được cắt ngang khi chưa dứt bản nhạc. Thân kèn Có hình ống phình ở giữa và loe 2 đầu. Trên thân kèn được khoét các lỗ bấm để xác định cao độ. Ống nối được gắn vào thân bằng một loại sáp để đảm bảo không bị hở.
Lúc diễn tấu, người chơi đặt dăm kèn thẳng đứng cắt ngang lưỡi và thổi để tạo ra âm thanh. Kỹ thuật khó nhất khi diễn tấu pí nài là cách lấy hơi. Người chơi phải vừa thổi, vừa lấy hơi bằng mũi để làm sao tiếng kèn không bị ngắt khi chưa hết bản nhạc.
Trong quá trình diễn tấu, người chơi có thể áp dụng các kỹ thuật điều khiển lưỡi để tạo ra các âm thanh đặc biệt. Pí nài cùng với khèn bè, đàn ranat ek, đàn nhị saw u, saw duang,... trong dàn nhạc dân gian Hoàng gia pinphat.

Sralai (Campuchia)

Sralai (tiếng Khmer: ស្រឡៃ) là kèn của người Campuchia thuộc họ hơi chi dǎm kép. Loa kèn thân tròn, hơi bầu ở giữa, loe ở đầu, dài khoảng 10 – 11 cm, làm bằng ngà voi, sừng trâu hoặc gỗ quí (trắc, cẩm lai). Thân kèn là một ống rỗng ruột làm bằng gỗ quý (lim xanh, mun), dài 20 – 21 cm lớn dần về phía tiếp giáp với loa kèn.
Thân kèn có 8 lỗ bấm,7 lỗ bấm trên cách đều nhau khoảng 2 cm (lỗ số 1 kể từ loa kèn trở xuống),1 lỗ bấm dưới (nằm giữa lỗ 6 và 7, sát phần tiếp giáp với cọc dǎm). Cọc dǎm dài 6 cm, làm bằng bạc hoặc đồng thau uốn thành hình tổ sâu. Phần lớn cắm vào thân kèn, phần nhỏ dùng để gắn dǎm kèn. Dǎm kèn (lưỡi gà) làm bằng lá nón hoặc lá buông.

Kèn Sralai có các âm: Đô – Mi – Fa – Sol – La – Si. Khi thổi kèn Xaranai/Saranai người thổi không được ngắt hơi. Để đạt được kỹ thuật này người ta ứng dụng cách luồn hơi (dùng một phần hơi nhỏ ở khoang miệng đẩy vào dǎm kèn, cùng lúc lấy hơi đằng mũi chứa đầy phổi). Kèn Xaranai có vai trò lớn trong dàn nhạc truyền thống của người Khmer vì âm thanh của kèn vang, khoẻ và thường đi giai điệu khi hòa tấu các bài dân ca hay hoà tấu nhạc cung đình và kịch mặt nạ dân gian Lkhon Khol Wat Svay Andet. Kèn sralai có nguồn gốc từ các loại kèn pí của Thái Lan, trong đó có pí-nài (tiếng Thái:ปี่ใน). Người Chăm ở Việt Nam có loại kèn tương tự gọi là saranai.

Taepyeongso (Triều Tiên và (Hàn Quốc)

Trong âm nhạc truyền thống Hàn Quốc, Daechwita (대취타, Hán Việt: Đại xuý đả) là một khúc quân nhạc thường được chơi trên đường diễu hành của đoàn quan quân tháp tùng những chuyến xuất cung của nhà Vua hoặc tại các cuộc diễu binh. "Chwita" ở đây theo chữ Hán có nghĩa là "xúy đả", tức là "thổi" và "đánh", thể hiện rằng nhạc phẩm được diễn tấu bằng nhạc khí hơi và nhạc cụ gõ gồm kèn, sáo (hơi) và trống (gõ) trong các chuyến diễu hành, giống như ở Việt Nam có Nhã nhạc Cung đình Huế. Các loại nhạc khí dùng hơi và thuộc bộ gõ có tính cơ động cao là nhạc khí chủ yếu được chơi trong các cuộc diễu hành.

Quân nhạc Chwita có rất nhiều nhạc phẩm, và trong số đó, Daechwita (Đại xúy đả) là nhạc phẩm tiêu biểu nhất của dòng quân nhạc Chwita. Các loại nhạc khí hơi được dùng trong quân nhạc Chwita là kèn sò Nagak và kèn hiệu Nabal. Điểm đặc biệt ở đây là các nhạc khí hơi này đều cùng phát ra một tông âm thanh. Sự kết hợp của tiếng kèn bầu Taepyeongso (태평소) sẽ làm cho khúc quân nhạc Chwita thêm dồn dập, bi ai và hùng tráng.

Cấu tạo và ý nghĩa của cây kèn bầu Taepyeongso: Đa phần nhạc khí hơi truyền thống của Hàn Quốc được làm từ ống tre hoặc trúc. Thế nhưng kèn bầu Taepyeongso lại có ống thổi được làm bằng chất liệu gỗ cứng như cây hồng táo hoặc cây liễu khoét bỏ phần ruột. Ở phần đầu ngậm để thổi, còn gọi là dăm kèn, người ta gắn một màng mỏng gọi là "Seo" được làm bằng thân cây lau sậy để tạo âm thanh cho cây kèn. Ở đầu còn lại, người ta gắn một cái bầu làm bằng kim loại có hình dạng giống như cái phễu, gọi là Dongpallang (Đồng bát lang), để âm thanh của cây kèn có thể vang xa. Trong số các nhạc khí hơi truyền thống của Hàn Quốc, kèn bầu Taepyeongso là loại nhạc khí có âm lượng lớn nhất và mang lại cảm giác bi lụy, rợn người khiến nhạc cụ này trở thành loại nhạc khí không thể thiếu trong các dàn quân nhạc, lễ diễu hành và các buổi biểu diễn nghệ thuật ngoài trời và đám tang. Âm nhạc tế lễ Tông Miếu Jongmyo Jeryeak là loại hình âm nhạc được trình diễn trong các nghi thức quan trọng của cung đình. Nhạc tế lễ Tông Miếu có hai thể loại. Một là Botaepyeong (Bảo thái bình) ca ngợi công đức và học vấn, hai là Jeongdaeeop (Chính đại nghiệp) ca ngợi chiến công điều binh khiển tướng của các vị tiên đế. Đặc biệt là khi diễn tấu thể loại âm nhạc Jeongdaeeop, cây kèn bầu Taepyeongso có tác dụng mang lại bầu không khí hùng tráng cho nghi lễ. Chữ "Taepyeong" trong tên gọi của cây kèn "Taepyeongso" có nghĩa là "thái bình" trong từ "Thái bình thịnh trị" hay từ "Thiên hạ thái bình", thể hiện nguyện vọng quốc thái dân an của người dân qua từng âm điệu của cây kèn bầu Taepyeongso. Trong nông nhạc truyền thống của Hàn Quốc, cây kèn bầu Taepyeongso cũng có một vai trò vô cùng quan trọng, đặc biệt là khi thể hiện nhịp điệu Neungge & được tấu trong tang lễ người quá cố. Lòng người ở đâu dường như cũng giống nhau. Để đưa tiễn người vừa kết thúc cõi dương tới một thế giới khác, người ta cũng thổi kèn bầu Taepyeongso để cầu nguyện bình an cho người ra đi.

Kèn bầu Taepyeongso còn có tên gọi là Hojeok (Hồ địch) vì được du nhập vào Hàn Quốc từ Mông Cổ. Cây kèn này còn được gọi là "Soenap" theo kiểu phát âm của Hàn Quốc, là "Surna" ở vùng Trung Á, là "Shanai" ở vùng Bắc Ấn, và là "Xô-na" ở Trung Quốc. Có khi, Taepyeongso còn được gọi là "Nallari" theo âm sắc đặc trưng của nó. Truyền rằng kèn bầu Taepyeongso vốn là nhạc khí được chế tác ở vùng Tây Á và được du nhập vào Hàn Quốc từ Mông Cổ vào cuối triều đại Goryeo theo con đường tơ lụa.

Saenap (Bắc Triều Tiên)
Năm 1970, người Bắc Triều Tiên đã cải tiến loại kèn bầu Taepyeongso thành kèn Jangsaenap (장새납) có thân kèn dài và nhiều lỗ hơi hơn. Khi chơi kèn Jangsaenap, người nghệ sĩ không dùng ngón tay bịt lỗ hơi mà dùng dụng cụ ấn gọi là Nureugae (누르개) nên cách chơi cũng dễ hơn và thể hiện được đa dạng âm điệu hơn. Đây là sự kết hợp giữa kèn ô-boa phương Tây và kèn bầu Taepyeongso.

Toả nột (Trung Quốc)

Kèn toả nột âm sắc sáng, âm lượng khá lớn, phía trên có lỗ âm, khống chế cao độ của âm bằng cách ấn các ngón tay trái và tay phải. Đầu trên của nó có lắp một cái ống đồng giống với cái còi, đầu dưới gắn một vành loa làm bằng đồng, kèn toả nột diễn tấu bằng cách dùng môi khống chế còi để điều chỉnh sự thay đổi về âm lượng, cao độ của âm và âm sắc, và vận dụng các kỹ thuật, cho nên có thể khống chế được âm chuẩn khá là khó, nhưng đồng thời âm sắc âm lượng của nó khá lớn, do vậy kèn toả nột là một loại nhạc cụ có tính biểu cảm rất lớn. Một nghệ sỹ diễn tấu kèn toả nột giỏi cần phải có khả năng điều chỉnh còi rất tốt. Kèn toả nột thường được dùng diễn tấu trong các vở kinh kịch, dân ca Trung Quốc ở một số nơi và được dùng rộng rãi trong các hoạt động ngoài trời trong dân gian, như hiếu hỷ chúc tụng, lễ hội và tang ma. Ngày nay, kèn toả nột cũng được dùng trong nhạc thính phòng.
.

Gyaling

Kèn gyaling (, tiếng Anh: cũng gọi là, , , , , , ) là một loại kèn bầu truyền thống bằng gỗ được sử dụng ở Tây Tạng. Như tên gọi của nó, nó là loại kèn dăm kép (giống như kèn toả nột Trung Quốc) được sử dụng chủ yếu trong các tu viện Tây Tạng trong lễ puja (tụng kinh và cầu nguyện) và được liên kết với các vị thần hòa bình và ý tưởng về lòng sùng kính. Loại kèn này chỉ được các tu sĩ của đạo Phật sử dụng.

Vùng Okinawa (Nhật Bản)
Kèn bầu toả nột Trung Quốc được truyền bá và du nhập vào Vương quốc Lưu Cầu năm 1653 cùng dòng nhạc cung đình Uzagaku (御座楽). Âm giai nhạc Uzagaku có nét tương đồng với âm nhạc vùng Tây Nguyên ở Việt Nam, nó chuyên được sử dụng cho các lễ hội Hoàng tộc nhằm mang lại cảm giác hào hứng, rộn ràng.

Cấu tạo

Kèn Bầu Việt Nam có nhiều cỡ to, nhỏ khác nhau, chia làm ba loại:
Loại âm cao: Kèn Tiểu, Kèn Vắt, Kèn Củn.
Loại âm trung (sử dụng nhiều): Kèn Trung pha, Kèn Trung đục, Kèn Nàm.
Loại âm trầm: Kèn Đại, Kèn Đại trường, Kèn Quá khổ.

Kèn bầu Trung Quốc (tỏa nột) chia làm các loại sau:
Âm cao (cỡ nhỏ hay còn gọi là Truyền thống cao âm tỏa nột ): Thang âm Diatonic (D2-D3, A2-A3)
Âm trung cận cao (cỡ vừa cải tiến hay còn gọi là Gia kiện cao âm tỏa nột ): Thang âm Chromatic (D1-F3)
Âm trung (cỡ vừa - loại cải tiến hay còn gọi là Gia kiện thứ trung âm tỏa nột ): Thang âm Chromatic (E-F2). Phần thân giống với kèn Ô-boa, có 13 phím, mỗi phím bịt lên một lỗ
Âm trầm (cỡ lớn - loại cải tiến hay còn gọi là Gia kiện đê âm tỏa nột ): Thang âm Chromatic (G-E1), thân kèn có cấu tạo gần giống với kèn cornet phương Tây.
Âm cao (loại lớn hay còn gọi là Đại tỏa nột ): Thang âm Diatonic (A1-A2), Thang âm ngũ cung (E1-A2)

Kèn bầu có 3 phần chính:
Dăm và vong kèn: là loại dăm kép, làm bằng ống sậy mềm (hoặc có thể bằng nguyên liệu khác),phần trên vót mỏng, một đầu bóp bẹp, cuối dăm để tròn để cắm vào đầu một cái thắng (vong). Cái thắng là một ống bằng kim loại nối liền giữa dăm kèn với thân kèn. Dăm kèn là bộ phận quan trọng nhất của kèn: dăm cứng quá khó thổi những âm trầm, dăm mềm quá khó lên âm cao. Dăm không tốt sẽ ảnh hưởng màu âm.
Thân kèn (suốt kèn): một ống rỗng lòng, dài từ 25 đến 30 cm, đường kính 2 đầu ống khác nhau vì có cấu tạo ống thuôn to dần. Trên lưng ống có 7 lỗ bấm và 1 lỗ nằm dưới thân ống nơi gần đầu ống do ngón cái đảm nhiệm. Các lỗ bấm của Kèn Bầu được khoét với khoảng cách đều nhau để có thể phát ra các âm theo thang âm 7 cung chia đều. Thông thường người ta chỉ sử dụng 7 lỗ bấm ở trên lưng ống, lỗ phía dưới thân ống chỉ được dùng cân tạo âm cao ở quãng tám.
Loa kèn (Bát kèn): làm bằng vỏ bầu khô (nên còn gọi là Kèn Bầu), hình chóp cụt, cũng có thể bằng gỗ cuốn đồng lá, cao từ 15 đến 17 cm, đường kính đáy từ 10 đến 12 cm. Ở Trung Quốc, người ta gắn một cái bầu (bát kèn) làm bằng kim loại có hình dạng giống như cái phễu, gọi là Đồng bát lang (), để âm thanh của cây kèn có thể vang xa.

Màu âm, Tầm âm

Âm thanh kèn Bầu khỏe, vang, hơi chói tai (ở âm cao) thích hợp nhạc điệu mạnh, chân thực, đồng thời có khả năng thể hiện tình cảm, đôi khi ảm đạm và có màu bi thảm. Muốn thay đổi màu âm có thể dùng bộ phận hãm tiếng, âm thanh sẽ giảm đi nhưng có phần mờ đục.

Tầm âm Kèn Loa (Fa) rộng hai quãng tám: từ Fa1 đến Fa3 (f1 đến f3)

Khoảng âm dưới: âm thanh hơi rè, diễn tả tình cảm bi thiết.

Khoảng âm giữa: âm thanh vang, trong sáng, hùng mạnh.

Khoảng âm cao: âm thanh sắc nhọn, chói chang.

Chú thích

Nhạc cụ dân tộc Việt Nam
Người Chăm
Văn hóa người Tày
Nhạc cụ dân gian Việt Nam


title: Thanh la

text:
Thanh la hoặc phèng la, đồng la là một nhạc cụ thuộc họ tự thân vang, chi gõ của dân tộc Kinh. Ở miền Nam được gọi là Đẩu, miền Trung gọi là Tang.

Cấu tạo
Được làm bằng đồng hợp kim với thiếc có pha chì, hình tròn. Thanh la có nhiều cỡ to, nhỏ khác nhau, đường kính 15 – 25 cm, mặt hơi phồng, xung quanh có thành cao 4 cm, ở cạnh thanh la người ta dùi hai lỗ thủng để xỏ một sợi dây quai. Mặt là trung tâm phát âm, thành là trung tâm nhân to tiếng.Thanh la của Nhà hát Chèo Việt Nam có đường kính 15 cm, dùi dài 20 cm.

Diễn tấu
Khi diễn tấu nhạc công cầm dây quai dơ lên, còn một tay cầm dùi gõ vào mặt thau tạo ra tiếng. Âm thanh cao, vang, vui, trong trẻo, đánh mạnh nghe chói tai.

Thanh la có hai thứ tiếng:
Tiếng Vang: nghệ nhân chỉ cầm sợi dây quai giữ Thanh la và để Thanh la được tự do rung động.
Tiếng Nặng: nghệ nhân cầm sợi dây quai của Thanh la và dùng các ngón tay nắm giữ lấy cạnh Thanh la khiến sức rung động của Thanh la giảm bớt.

Tiếng Thanh la bao giờ cũng đi sát với tiếng trống đế: tiếng "vang" của Thanh la hòa nhịp với tiếng da của trống đế và tiếng "nặng" của Thanh la đi cùng với tiếng đanh của tang trống đế trong Dàn nhạc Chèo cổ.

Sử dụng

Thanh la được sử dụng trong dàn đại nhạc, dàn nhạc lễ Nam Bộ, trong ban nhạc chèo, chầu văn và dàn nhạc dân tộc tổng hợp.

Xem thêm
 Cảnh (nhạc cụ)

Chú thích

Nhạc cụ dân tộc Việt Nam


title: Muhammad Iqbal

text:
Sir Muhammad Iqbal ()Sir Muhammad Iqbal (tiếng Urdu: محمد اقبال) (tháng 9 năm 1877 - 21 tháng 4 năm 1938), còn được gọi là Allama Iqbal (tiếng Urdu: علامہ اقبال), là một nhà triết học, nhà thơ và nhà chính trị ở Ấn Độ thuộc Anh được coi là người đã tạo ra cảm hứng cho phong trào Pakistan. Ông được coi là một trong những nhân vật quan trọng nhất trong văn học Urdu với tác phẩm văn học sáng tác bằng cả tiếng Urdu và tiếng Ba Tư.
Allama Muhammad Iqbal đã đề xuất việc tạo lập một quê hương riêng biệt cho những người Hồi giáo Ấn Độ. Tuy nhiên, Iqbal cũng đã viết Tarana-e-Hind nói lên niềm tin vào một nước Ấn Độ thống nhất và hùng mạnh. Cuốn sách The Reconstruction of Religious Thought in Islam (Tái thiết Tư tưởng Tôn giáo trong Đạo Hồi) của ông là một tác phẩm lớn của triết học Hồi giáo hiện đại.

Iqbal được người Pakistan, Ấn Độ và các học giả văn học quốc tế ngưỡng mộ như một nhà thơ cổ điển nổi bật. Mặc dù Iqbal được biết nhiều nhất là một nhà thơ nổi tiếng, ông cũng là một được mọi người ca ngợi là "nhà tư tưởng triết học Hồi giáo thời hiện đại". Cuốn sách thờ đầu tiên của ông Asrar-e-Khudi bằng tiếng Ba Tư vào năm 1915, và cuốn sách khác của thơ bao gồm Rumuz-i-Bekhudi, Payam-i-Mashriq và Zabur-i-Ajam. Trong số này các tác phẩm bằng tiếng Urdu được biết đến là Bang-i-Dara, Bal-i-Jibril, Zarb-i Kalim và một phần của Armughan-e-Hijaz. Tại Iran và Afghanistan, ông đã nổi tiếng là Iqbāl-e Lāhorī (اقبال لاهوری) (Iqbal của Lahore), và ông được đánh giá cao nhất cho tác phẩm bằng tiếng Ba Tư. Cùng với các tác phẩm thơ bằng tiếng Urdu và Ba Tư thơ, các bài giảng và văn học bằng tiếng Urdu và tiếng Anh có ảnh hưởng rất lớn trong các tranh chấp văn hóa, xã hội, tôn giáo, chính trị trong nhiều năm. Năm 1922, ông được vua George V của Vương quốc Anh phong tước hiệu hiệp sĩ với danh hiệu "Sir".
Trong khi nghiên cứu pháp luật và triết học ở Anh, Iqbal đã trở thành một thành viên chi nhánh London của Liên đoàn Hồi giáo Ấn Độ. Sau đó, trong một bài phát biểu nổi tiếng nhất của ông Iqbal thôi thúc việc tạo lập một nhà nước Hồi giáo ở Tây Bắc Ấn Độ. Điều này đã diễn ra trong bài phát biểu chủ tịch của ông trong phiên họp của Liên đoàn. Ông là bạn rất thân với người sáng lập của Pakistan, Mohammad Ali Jinnah..

Trong phần lớn Nam Á và thế giới nói tiếng Urdu, Iqbal được coi là Shair-e-Mashriq (شاعر مشرق) (Nhà thơ của phương Đông). Ông còn được gọi là Muffakir-e-Pakistan (مفکر پاکستان) (nhà tư tưởng của Pakistan) và Hakeem-ul-Ummat (حکیم الامت) (Sage Ummah). Chính phủ Pakistan chính thức gọi ông là một "nhà thơ quốc gia". Sinh nhật của ông Yōm-e Welādat-e Muḥammad Iqbāl (یوم ولادت محمد اقبال) hoặc (Iqbal Day) là một ngày nghỉ lễ công chúng tại Pakistanb.

Tiểu sử
Iqbal sinh ra ở Sialkot, trong tỉnh Punjab của Ấn Độ thuộc Anh (nay là Pakistan). Tổ tiên của ông là Kashmiri Pandits, Brahmins của dòng họ Sapru từ Kashmir đã chuyển sang Hồi giáo. Vào thế kỷ 19, khi người Sikh đang nắm quyền cai trị Kashmir, ông nội của ông đã di cư đến Punjab. Iqbal thường đề cập và hồi tưởng về dòng dõi Kashmiri Pandit Brahmin của mình trong các tác phẩm của ông.

Cha của Iqbal, Shaikh Noor Mohammad, là một thợ may, không được học hành bài bản nhưng là một người sùng đạo. Mẹ Iqbal, Imam Bibi, là một phụ nữ lịch lãm và khiêm tốn giúp đỡ người nghèo và giải quyết các vấn đề của những người hàng xóm. Bà qua đời ngày 09 tháng 11 năm 1914 ở Sialkot.

Iqbal lên 4 khi vào học kinh Qur'an trong một nhà thờ Hồi giáo, ông học tiếng Ả Rập từ thầy giáo Syed Mir Hassan, người đứng đầu madrassa và giáo sư tiếng Ả Rập tại Scotch Mission College ở Sialkot, nơi Iqbal hoàn tất matriculation năm 1893. Ông nhận Intermediate với văn bằng Faculty of Arts từ Murray College Sialkot năm 1895. Cùng năm đó, ông nhận bằng cử nhân ngành triết học, văn học Anh và tiếng Ả Rập là các môn học của ông từ Government College Lahore vào năm 1897, và đã giành huân chương Khan Bahadurddin FS Jalaluddin do ông được điểm cao hơn trong lớp học tiếng Ả Rập. Năm 1899, ông đã nhận được bằng thạc sĩ từ cùng một trường đại học và xếp hạng nhất ở Đại học Punjab, Lahore.

Iqbal đã kết hôn ba lần, năm 1895 lúc dang học cử nhân ông đã kết hôn lần đầu với Karim Bibi, con gái bác sĩ Gujarat Khan Bahadur Ata Muhammad Khan, thông qua một cuộc hôn nhân sắp đặt. Họ có con gái Miraj Begum và con trai Aftab Iqbal. Sau đó cuộc hôn nhân thứ nhì của Iqbal là với mẹ Sardar Begum của Javid Iqbal và cuộc hôn nhân thứ ba với Mukhtar Begum tháng 12 năm 1914.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Dr.Iqbal Society of North America
 The collection of Urdu poems: Columbia University
 Iqbal's Philosophic, Poetic and Political work
 Encyclopedia Britannica.

Nhà thơ Pakistan
Nhà thơ Ấn Độ
Cựu sinh viên Đại học Heidelberg
Nhà triết học Ấn Độ thế kỷ 20
Tín hữu Hồi giáo Ấn Độ
Hồi giáo Ấn Độ
Biểu tượng quốc gia Pakistan
Phong trào Pakistan


title: Áp Lợi Châu

text:
Áp Lợi Châu (, ), hay đảo Aberdeen, là một hòn đảo của Hồng Kông, nằm ở phía tây nam của đảo Hồng Kông, cạnh cảng Aberdeen và eo biển Aberdeen, với diện tích 1,30 km². Về mặt hành chính, Áp Lợi Châu là một phần của quận Nam. Áp Lợi Châu là một trong số các đảo có mật độ dân cư cao nhất trên thế giới.

Tên gọi
Từ "Lợi" (脷) trong tiếng Quảng Đông nghĩa là "lưỡi", "Áp Lợi Châu" có nghĩa là "đảo lưỡi vịt" do đảo có hình dạng dài hẹp giống như lưỡi con vịt. Trong tiếng Quảng Đông, từ "lưỡi" đọc gần như từ thực (蝕), song vì kỵ húy nên đổi sang gọi là "lợi", về sau sáng tạo ra chữ "脷".

Lịch sử
Một bản đồ từ thời nhà Minh đã thể hiện đảo Áp Lợi Châu. Trên bản đồ đó có đánh dấu Hương Cảng thôn (香港村). Có lẽ tên gọi "Hồng Kông" bắt nguồn từ nơi đây.

Áp Lợi Châu che chắn cho cảng Aberdeen, tạo thành một nơi tránh trú bão tuyệt vời, và trên đảo có một thôn chài lưới trước Chiến tranh Nha Phiến lần thứ nhất. Theo Điều ước Nam Kinh, đảo được nhượng cho người Anh cùng với đảo Hồng Kông vào năm 1841. Từ đó, hòn đảo nhỏ này ít được chú ý đến.

Năm 1968, Điện lực Hồng Kông đã cho mở một nhà máy điện trên đảo để cung cấp điện năng cho hoàn bộ hòn đảo Hồng Kông. Năm 1980, một cây cầu đã được xây dựng để kết nối Áp Lợi Châu với đảo Hồng Kông và tạo động lực cho hòn đảo phát triển kinh tế một cách nhanh chóng. Các bất động sản nhà ở công cộng đã được xây dựng để cung cấp nơi ở cho những người dân chịu thiệt hại trong một vụ cháy tại khu tránh bão Aberdeen.

Năm 1989, chức năng cung cấp điện được chuyển cho nhà máy điện trên đảo Nam Nha. Nhà máy điện cũ bị phá bỏ và nền cũ của nhà máy được tái phát triển thành khu dân cư Hải Di Bán Đảo cùng với các hoạt động cải tạo đất.

Địa lý và nhân khẩu

Phần phía bắc của đảo có mật độ dân cư cao nhất, trong khi phần phía nam có mật độ dân cư thấp hơn. Đồi cao nhất trên đảo là Ngọc Quế Sơn (玉桂山), với cao độ 196 m.

Đảo bao gồm bốn khu bất động sản nhà ở chính là Lợi Đông thôn, Áp Lợi Châu đại nhai, Áp Lợi Châu thôn và Nam Di Bán Đảo, mỗi khu trong đó bao gồm một vài tòa nhà cao tầng. Có một khu bất động sản công nghiệp ở cực nam của hòn đảo.

Năm 2001, dân số trên đảo Áp Lợi Châu là 86.782 người, trên một diện tích 1,30 km², khiến mật độ dân số trên đảo là 66.755 người/km², và là một trong những đảo có mật độ dân số lớn nhất trên thế giới.

Ten gọi Áp Lợi Châu cũng được dùng để đặt cho Thành hệ địa chất Áp Lợi Châu, bao phủ hầu hết phía nam của đảo Hồng Kông.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 History and Memories of Ap Lei Chau

Đảo Trung Quốc
Đảo của Hồng Kông
Quận Nam, Hồng Kông