title: Marathon Luân Đôn

text:
Marathon Luân Đôn (, còn có tên gọi khác là Virgin London Marathon vì lý do tài trợ của Virgin Money) là một cuộc thi chạy việt dã lớn nhất thế giới được tổ chức tại thủ đô Luân Đôn, Anh. Cuộc thi chạy việt dã này được tổ chức lần đầu tiên vào ngày 29 tháng 3 năm 1981 và từ đó được tổ chức vào khoảng tháng 3, 4 hàng năm. Từ năm 2010, cuộc thi này được tài trợ bởi Virgin Money. Mùa London Marathon 2013 sẽ được tổ chức vào ngày 21 và 22 tháng 4 năm 2013.

Lịch sử tổng quát
London Marathon được tổ chức bởi sáng kiến của cựu vô địch Olympic và nhà báo Chris Brasher và vận động viên John Disley. Nó được tổ chức bởi Hugh Brasher (con trai của Chris). Đường đua đặt trên một đoạn xung quanh sông Thames. Cuộc đua bắt đầu tại Blackheath và kết thúc tại St James Park.

Ngoài việc là một trong những cuộc thi marathon lớn nhất thế giới với chiều dài chạy 42,195 km, tiêu chuẩn IAAF cho marathon được thành lập vào năm 1921 và ban đầu được sử dụng cho Thế vận hội London 1908, Marathon London cũng là một cuộc thi thể thao về số lượng người tham gia. Sự kiện này đã quyên góp được hơn £ 450 triệu USD cho quỹ từ thiện năm 1981, và lập kỷ lục thế giới Guinness là sự kiện lớn nhất hàng năm gây quỹ trên thế giới, với 2009 người tham gia và đã đóng góp hơn £ 47,2 triệu USD cho tổ chức từ thiện. Năm 2007, 78% số vận động viên tham gia đều đã quyên góp từ thiện. Năm 2011, tổ chức từ thiện chính thức của cuộc thi London Marathon được thành lập.

Tham khảo

Marathon
Giải đấu thể thao Luân Đôn
Sự kiện tháng 4
Sự kiện thường niên tại Luân Đôn


title: Sahaj Marg

text:
Giới thiệu chung
Thiền phái Sahaj Marg (tiếng Sanskrit là Con đường tự nhiên), hay còn gọi là thiền Heartfulness, là một phái thiền theo Raja Yoga. Hệ thống này thiền trên đối tượng là trái tim và Ánh Sáng Thiêng Liêng.
Các thành phần chính của thực hành thiền theo hệ thống Sahaj Marg là:
 Thiền (Meditation)
 Thanh lọc (Cleaning)
 Thiền nguyện (Prayer).

Thiền được thực hiện nhất niệm trên đối tượng "Giả định về sự soi sáng thiêng liêng" trong trái tim mình, thiền được thực hiện 30-60 phút vào các buổi sáng.
Quá trình thanh lọc được thực hiện để loại bỏ tất cả các thứ tạp bẩn tích tụ trong người. Thanh lọc được thực hiện khoảng 30 phút vào buổi chiều tối sau ngày làm việc.
Thiền nguyện được thực hiện trong 10 phút trước khi đi ngủ.

Ngoài ra, người hành thiền còn phải sống và làm theo 10 câu châm ngôn, vốn được coi là rất quan trọng cho sự tiến bộ tâm linh trong quá trình tập thiền.

Vì đối tượng thực hành của trái tim, cho nên việc thực hành thiền theo hệ thống này còn được gọi là thiền Heartfulness.

Thực hành

Bắt đầu
Để có thể tự tập thiền hàng ngày, người hành thiền phải có sự chỉ dẫn của người hướng dẫn thiền có chứng chỉ (preceptor). Người tập không phải trả bất cứ một khoản phí nào cho việc hướng dẫn và tập luyện của mình.

Việc thực hành hàng ngày được thực hiện như sau

 Thiền buổi sáng, thiền trên sự giả định có sự soi sáng thiêng liêng trong tim (30–60 phút);
 Thanh lọc buổi tối loại bỏ các ám ảnh đã tích tụ. Việc này được thực hiện với giả định trong tâm trí là: các ám ảnh và ấn tượng, được đẩy ra ngoài từ phía lưng, theo dạng khói hoặc hơi. Và thay vào chỗ trống đó là ánh sáng thiêng liêng; quá trình này thực hiện trong 30 phút;
 Thiền nguyện trước khi đi ngủ (10 phút)

Thực hành hàng tuần
 Thiền nhóm, hay còn gọi là 'satsangh' được thực hiện tại các trung tâm, trên toàn thế giới, 2 lần 1 tuần - Sáng chủ nhật và tối thứ tư. Satsangh (tiếng Sanskrit) có nghĩa là cùng nhau đến với chân lý (sat = Chân lý, và sangha = Nhóm).
 Buổi thanh lọc: Bên cạnh việc tự thanh lọc hành ngày, khoảng từ 1 đến 2 tuần, những người hành thiền sẽ thực hiện thanh lọc sâu cùng với người hướng dẫn thiền (preceptors)

Các thực hành khác
 Cầu nguyện cho vũ trụ: Ngoài việc thực hành hàng ngày và hàng tuần, cho sự tiến bộ của bản thân, người hành thiền theo Sahaj Marg thường dành thời gian để cầu nguyện cho sự tiến bộ của những người khác, việc cầu nguyện được thực hiện như sau:
9 giờ tối, mọi người hành thiền sẽ dừng các việc mình đang làm, ngồi thiền khoảng 15 phút, nghĩ rằng tất cả những người hành thiền khác (gọi là anh chị em) sẽ đầy lòng yêu thương, sự thành tâm và niềm tin sẽ ngày càng sâu sắc trong họ. Họ thấy được quá trình hành thiền sẽ mang lại lợi ích to lớn cho chính họ.
 Thường niệm (Constant remembrance): Mục tiêu của Yoga là để hoàn toàn đồng nhất với Đấng Tạo Hóa. Vì vậy tất cả những người tập Yoga (YOGI) thường xuyên trầm ngâm suy tưởng về Đấng Tạo Hóa, việc thực hành thường niệm (suy nghĩ liên tục) về Đấng Tạo Hóa được xem là đưa sự hiện diện của NGÀI vào tất cả các hoạt động hàng ngày, điều này sẽ giúp cho sự phát triển tâm linh được nhanh hơn.

Các thành phần đặc biệt
Có một số thành phần chỉ có ở hệ thống Sahaj Marg:
 Thanh lọc.
 Truyền năng lượng tâm linh (transmission): năng lượng tâm linh được truyền qua trái tim của Guru, người đã kết nối được với nguồn năng lượng thiêng liêng, đến trái tim của người hành thiền thông qua sức mạnh của tình yêu thương (love).

Sahaj Marg ở Việt Nam
Ở Việt Nam hiện nay, có hai trung tâm thiền, một trung tâm thiền ở Hà Nội với khoảng 30 người hành thiền (abhyasi) thường xuyên, và một trung tâm ở thành phố Hồ Chí Minh

Các tài nguyên gần với chủ đề
 Meditation
 Spirituality
 Spiritualism
 Raja Yoga

Tham khảo thêm
 is a heart-based meditation system.

New religious movements
Religious organizations established in 1945
Yoga
Raja Yoga
Thiền


title: Võ lâm truyền kỳ (phim)

text:
Võ lâm truyền kỳ là một bộ phim hài hước - hành động - võ thuật - tâm lý Việt Nam do đạo diễn Lê Bảo Trung thực hiện, sản xuất bởi Hãng phim Phước Sang. Võ lâm truyền kỳ được khởi chiếu vào ngày 9 tháng 2 đến qua Tết năm 2007, phim dựa theo một trò chơi có cùng tên nổi tiếng toàn quốc Việt Nam ngay sau hai năm nó ra mắt ở Việt Nam.

Nội dung
Bộ phim xoay quanh nhân vật tên Thắng, một sinh viên nhà nghèo nhưng lại không lo học mà chỉ lo chơi game online Võ Lâm Truyền Kỳ với nick "Anh hùng cờ lau". Thắng có quen cô nàng tên Bảo Hương trên mạng, anh ta không hề biết cô nàng này chính là người yêu của lớp trưởng Minh trong lớp. Minh cũng có chơi game Võ Lâm Truyền Kỳ cùng với những người bạn khác là Đông, Tây, Nga và Thúy.

Với tư cách là bang chủ, Minh đã cất giữ giùm báu vật cho tất cả bạn bè. Một hôm nọ, Minh phát hiện ra báu vật trong game đã bị nick "Anh hùng cờ lau" lấy hết. Minh kêu đám bạn chia nhau ra điều tra và tìm bắt người có nick "Anh hùng cờ lau". Cuối cùng Minh bắt được Thắng, Minh đánh đập Thắng để buộc Thắng trả lại báu vật trong game. Thắng luôn miệng bảo rằng không có lấy báu vật nhưng Minh không nghe, Minh vẫn cứ hành hạ Thắng.

Bảo Hương đã chứng kiến mọi chuyện, cô ta thấy Minh quá tàn nhẫn nên giải thoát cho Thắng. Minh cùng với Đông, Tây, Nga và Thúy lấy xe đuổi theo Thắng và Bảo Hương. Sau đó Tây bị mông đổ máu do bị kẹt ở trong hẻm. Rượt đuổi ra đến tận bờ sông, Thắng và Bảo Hương trốn trong bến sông bị bỏ hoang, nhóm của Minh cố tìm kiếm nhưng không thấy. Thắng và Bảo Hương nảy sinh tình cảm với nhau. Sáng sớm hôm sau, Thắng và Bảo Hương nhảy xuống tàu canô lái đi, nhóm của Minh phát hiện rồi đuổi theo tiếp.

Khi lên bờ, Minh tức giận đâm Thắng một nhát dao, mặc dù trước đó Bảo Hương có khuyên Minh hãy tỉnh lại và đừng nên giết người chỉ vì mấy món đồ ảo trên mạng. Lực lượng công an chạy đến bắt Minh về đồn, còn Thắng được đưa đến bệnh viện. Sau này, Đông và Tây vào đồn công an thăm Minh, họ tiết lộ ra rằng chính họ đã lén mở rương lấy hết báu vật trong game rồi đổ lỗi cho Thắng bằng kế hoạch rất tinh vi. Minh hối hận vì đã hiểu lầm Thắng, anh ta chấp nhận hiến máu của mình cho Thắng để cứu Thắng sống, sau đó Minh phải ở tù. Bộ phim kết thúc với cảnh Thắng và Bảo Hương cưỡi ngựa dạo chơi trên một ngọn đồi.

Diễn viên

Đan Trường vai Thắng
Kim Thư vai Bảo Hương
Chi Bảo vai Minh
Hoài Linh vai Đông / Đông Tà
Tấn Beo vai Tây / Tây Độc
Thanh Thảo vai Nga
Vũ Thu Phương vai Thúy
Ngọc Giàu vai Mẹ của Thắng
Bảo Quốc vai Thầy giáo
Cát Phượng vai Marilyn Monroe "hàng nhái"
Văn Ruy vai Michael Jackson "hàng nhái"
Khánh Nam vai Charlie Chaplin "hàng nhái"
Minh Béo vai Anh chàng mập
Phước Sang vai Tài xế xe tải
Việt Anh vai Ông già nghiện game
Nguyễn Huy vai Cậu bé nghiện game
Christian Trung vai Ông giám đốc
Vũ Long vai Thủ lĩnh làng Trâu
Thanh Tân vai Thủ lĩnh làng Bò
Hữu Lộc vai Thủ lĩnh quân đội đỏ
Thái Hòa vai Thủ lĩnh quân đội cam
Tam Thanh vai Thủ lĩnh quân đội hồng nhạt
Thanh Long Trẻ vai Thủ lĩnh quân đội hồng đậm
Nhật Cường vai Thủ lĩnh quân đội bạc
Hoàng Mập vai Thủ lĩnh quân đội tím
Lê Khâm vai Thủ lĩnh quân đội xanh lam nhạt
Quốc Trung vai Thủ lĩnh quân đội xanh lam đậm
Hồng Tài vai Thủ lĩnh quân đội vàng
Bảo Khương vai Thủ lĩnh quân đội xanh lá cây
Thanh Bạch vai Bác sĩ trưởng khoa
Tiết Cương vai Bác sĩ phụ khoa
Phương Thanh vai Y tá thực tập
Trung Dũng vai Công an
Mai Sơn Lâm vai Anh chàng sinh viên
Hữu Tiến vai Anh chàng sinh viên

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trailer phim.
Xem phim đầy đủ tại YouTube.

Phim năm 2007
Phim Việt Nam
Phim tiếng Việt
Phim hài Việt Nam
Phim hành động Việt Nam
Phim võ thuật Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim của Lê Bảo Trung
Phim của Hãng phim Phước Sang
Phim Tết
Phim lấy bối cảnh ở Việt Nam
Phim lấy bối cảnh ở Sài Gòn
Phim quay tại Việt Nam
Phim hài thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000


title: Vật đổi sao dời

text:
Vật đổi sao dời (tựa tiếng Anh: Chances Are...) là một bộ phim tình cảm – tâm lý – hài hước của Việt Nam do đạo diễn Charlie Nguyễn thực hiện, công chiếu vào năm 2001. Phim có sự góp mặt của một dàn nghệ sĩ hải ngoại như là Vân Sơn, Bảo Liêm, Tawny Trúc Nguyễn, Bé Mập và cặp vợ chồng Quang Minh – Hồng Đào.

Nội dung
Huy là thợ chụp hình từ Mỹ về Việt Nam để cưới vợ. Trước ngày đám cưới, hai người bạn thân của Huy là Long và Quang rủ Huy đi vũ trường. Được sự đồng ý của Lan – cô vợ sắp cưới, Huy đi vũ trường với hai anh bạn thân.

Chờ cho Huy say rượu, Long và Quang đưa Huy lên một chiếc xe lửa rồi nhờ một cô gái tên Phương trông chừng anh. Long và Quang định trêu chọc Huy một chút, nhưng không ngờ xe lửa lại chạy thẳng ra Phan Thiết, chứ không dừng lại giữa chừng như cả hai nghĩ.

Ra đến Phan Thiết, Huy không có tiền mua vé về Sài Gòn. Anh đành về nhà Phương ngủ tạm, anh cũng không dám kể cho Lan nghe rằng mình đang ở Phan Thiết. Trong lúc này Long và Quang chạy xe máy đi tìm Huy, nhưng liên tục bị lạc đường.

Huy và Phương thỏa thuận với nhau, nếu Huy chịu đóng giả bạn trai của Phương thì Phương sẽ đưa tiền cho Huy mua vé về Sài Gòn. Huy đồng ý vì chiều nay đám cưới sẽ diễn ra, anh cần về Sài Gòn nhanh.

Phương dẫn Huy về nhà ba mẹ cô ở Mũi Né. Huy đóng giả bạn trai Phương thành công, tạo ấn tượng tốt trong mắt gia đình Phương. Phương đưa tiền cho Huy, nhưng có những rắc rối xảy ra khiến Huy xài hết tiền. Không còn cách nào khác, Phương phải bán mái tóc dài của mình để có tiền đưa Huy. Họ tạm biệt nhau và Huy lên xe lửa về Sài Gòn.

Huy về nhà Lan thì đám cưới đang diễn ra. Huy lên phòng tìm Lan, Lan nổi giận và đuổi Huy đi, hai người chia tay nhau. Huy gặp lại Long và Quang, anh không giận mà chấp nhận tha thứ cho hai anh bạn thân.

Sau này Huy nhìn mấy cô gái có mái tóc dài trên đường phố Sài Gòn, anh chợt nhớ đến Phương. Huy trở lại Phan Thiết tìm Phương, và gặp lại Phương ngay tại đồi cát Bàu Trắng.

Diễn viên
Vân Sơn vai Huy
Tawny Trúc Nguyễn vai Phương
Hồng Đào vai Lan
Bảo Liêm vai Long
Bé Mập vai Quang
Quang Minh vai Michael Nam
Văn Chung vai Ba của Phương
Anh Thư vai Má của Phương
Mạc Can vai Tài xế xe lam
Lâm Nguyễn vai Người đạp xích lô
Hoàng Lan vai Người bán vé xe lửa
Quang Hiếu vai Người lang thang
Nhật Yến vai Cô gái trong vũ trường
Đông Ngân vai Tiếp tân khách sạn

Ca khúc trong phim
Con gái bây giờ
Yêu nhau bốn mùa
One night in Saigon
Chia tay tình đầu
Yêu dại khờ

Thông tin thêm
Trong đoàn phim, Johnny Trí Nguyễn có phụ trách phần chỉ đạo quay phim
Hai bối cảnh chính của phim được thực hiện ở Thành phố Hồ Chí Minh và Bàu Trắng, Phan Thiết
Diễn viên Tawny Trúc Nguyễn chính là em gái của Charlie Nguyễn và chị Johnny Trí Nguyễn
Anh em Charlie Nguyễn – Johnny Trí Nguyễn – Tawny Trúc Nguyễn là người cùng họ hàng với anh em danh hài Vân Sơn – Nguyễn Dương, tất cả họ đều là cháu của Nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Chánh Tín

Chú thích

Liên kết ngoài
Vật đổi sao dời tại Internet Movie Database
Trailer phim.

Phim năm 2001
Phim Việt Nam
Phim tiếng Việt
Phim hài Việt Nam
Phim lãng mạn Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim do Charlie Nguyễn đạo diễn
Phim của Chánh Phương
Phim của Cinema Pictures
Phim lấy bối cảnh ở Việt Nam
Phim lấy bối cảnh ở Sài Gòn
Phim quay tại Việt Nam
Phim hài thập niên 2000
Phim lãng mạn thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000


title: Amilcare Ponchielli

text:
Amicare Ponchielli (; 1834-1886) là nhà soạn nhạc, nghệ sĩ đàn organ, nhạc trưởng, nhà sư phạm người Ý thuộc thời kỳ Lãng mạn. Ông nổi tiếng với Vũ điệu của thời gian trong vở opera La Gioconda.

Cuộc đời và sự nghiệp
Amicare Ponchielli sinh ngày 31 tháng 8 năm 1834, tại Paderno, gần Cremona. Ông học nhạc tại Nhạc viện Milan, tốt nghiệp môn organ. Sau đó, ông là chỉ huy dàn nhạc ở Cremona. Những năm tiếp theo, ông trở thành giáo sư Nhạc viện Milan. Học trò của ông có Puccini, Mascagni. Đồng thời ông còn là người chỉ đạo dàn hợp xướng cappella nhà thờ lớn ở Bergamo. Vở opera La Gioconda trở nên nổi tiếng thế giới. ông qua đời vào năm 1886 tại Milan.

Các tác phẩm
Ông đã sáng tác 10 vở opera, đáng chú ý có Lễ đính hôn (1872), La Gioconda(1876); 2 vở ballet; cantata chào mừng Donizetti (1875); những tác phẩm âm nhạc nhà thờ; hành khúc tang lễ 29 tháng 5 tưởng niệm Manzoni.

Chú thích

Tham khảo
 Vũ Tự Lân, Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phổ thông, 2007.
 Kaufman: Annals of Italian Opera: Verdi and his Major Contemporaries; Garland Publishing, New York and London, 1990. (contains premiere casts and performance histories of Ponchielli's operas)
 Budden, Julien (1992), 'Ponchielli, Amilcare' in The New Grove Dictionary of Opera, ed. Stanley Sadie (London) ISBN 0-333-73432-7
 Various authors: Amilcare Ponchielli; Nuove Edizioni, Milan, 1985
 Various authors: Amilcare Ponchielli 1834-1886, Cremona, 1984
 Sirch-Howey: The Doctrine of a Critical Edition of the Band Music of Amilcare Ponchielli (http://philomusica.unipv.it/annate/2004-5/saggi/sirchhowey/index.html )
"All'illustre Maestro Ponchielli." Cesare Bignami to Amilcare Ponchielli. ngày 20 tháng 11 năm 1875. Conservatorio Universitario de Musica, Montevideo, Uruguay.
Adami, Giuseppe. Giulio ricordi e i suoi musicisti. Milano: Edizioni Fratelli Treves, 1933.
Albarosa, Nino, comp. Amilcare Ponchielli, 1834-1886: Saggi e ricerche nel 150 anniversario della nascita. Casalmorano: cassa rurale ed artigiana di Casalmorano, 1987.
Amilcare Ponchielli to Egregio Avvocato. ngày 3 tháng 1 năm 1877. Music Library, General Manuscript Collection, Northwestern University, Evanston, Illinois.
Cesari, Gaetano. Amilcare Ponchielli nell'arte del suo tempo (ricordi e carteggi). Cremona, 1934.
Damerini, Adelmo. Amilcare Ponchielli. Torino: Arione, 1940.
DeNapoli, G. Amilcare Ponchielli (1834-1886): La vita, le opere, l'epistolario, le onoranze. Cremona, 1936.
Ferraris, Castelli Maria, and Giampiero Tintori. Amilcare Ponchielli. Cremona: Centro Culturale, 1984.
Gordon, John. "'Circe,' La Gioconda, and the Opera House of the Mind." In Bronze by Gold, 277-93.
Habla, Bernhard, ed. Kongressberichte Oberschützen/Burgenland 1988; Toblach/ Südtirol 1990. Proceedings. Tutzing: Hans Schneider Tutzing, 1992.
Hanslick, Eduard. "Gioconda." In Die Moderne Oper. Vol. iv. Musikalisches Skizzenbuch. Berlin: Hofmann, 1888.
Ligasacchi, Giovanni. "Amilcare Ponchielli e la musica per banda." Proceedings of Il Repertorio Sommerso: Musica storica per la banda d'oggi. Palermo: Regione Siciliana, Assessorato dei beni culturali e ambientale e della pubblica istruzione, 2000.
Mandelli, Alfonso. Inaugurazione del monumento ad Amilcare Ponchielli avvenuta in Cremona il 18 Settembre 1892. Cremona, 1892.
Mandelli, Alfonso. Le distrazioni di A. Ponchielli. Cremona, 1897.
Ponchielli, Amilcare, Francesco Cesari, Stefania Franceschini, and Raffaella Barbierato. Tuo affezionatissimo Amilcare Ponchielli: lettere 1856-1885. Padova: Il Poligrafo, 2010.
Ponchielli, Amilcare. Pezzi per organo. Edited by Marco Ruggeri. Cremona: Turris Cremona, 1999.
Rolandi, U. Nel centenario Ponchielliano: Amilcare Ponchielli librettista. Como, 1935.
Shaw, George. Shaw's Music. Edited by D. H. Laurence. London, 1981.
Sirch, Licia. Ponchielli e la musica per banda: atti della tavola rotonda, ridotto del teatro Ponchielli, 27 Aprile 2001. Proceedings. Pisa: ETS, 2005.
Stock, Gilbert. "Das Kennfigur-System als Neuer Zugang zu Richard Wagners 'Leitmotiv'-Technik." In Der 'Komponist' Richard Wagner im Blick der Aktuellen Musikwissenschaft, 81-94. Wiesbaden: Breitkopf & Hartel, 2003.
Tedeschi, Rubens. Addio, fiorito asil. Il melodramma Italiano da Boito al Verismo. Milano: Feltrinelli, 1978.
Tomasi, G. Lanza. Guida all'opera. Milan, 1971.
Wolf, Hugo. "Gioconda." In Hugo Wolfs Musikalische Kritiken, edited by Richard Batka and Heinrich Werner. Vaduz: Sandig, 2004.
Zondergeld, Rein A. "Der Traum von Perfektion: Arrigo Boito, Librettist und Komponist." In Oper und Operntext, by Matthias Henneberger. Vol. 60. Heidelberg: Winter, 1985.
"Con Verdi y Bellini." Scherzo - revista de musica 15 (2000): 126-27.
"Metropolitan Opera: La Gioconda." Opera News, ngày 3 tháng 2 năm 1990, 22.
"Obituary: Amilcare Ponchielli." The Musical Times and Singing Class Circular 27, no. 457 (ngày 1 tháng 2 năm 1886): 94.
"Ponchielli's Opera "I promessi sposi"" The Musical Times and Singing Class Circular 21, no. 454 (ngày 1 tháng 12 năm 1880): 598-99.
"Ponchielli's Opera "La Gioconda"" The Musical Times and Singing Class Circular 21, no. 450 (ngày 1 tháng 8 năm 1880): 395-96.
"Ponchielli's Opera "The Prodigal Son"" The Musical Times and Singing Class Circular 22, no. 457 (ngày 1 tháng 3 năm 1881): 123-24.
"The Revival of Amilcare Ponchielli's "Concerto Per Ficorno Basso"—Opus 155, Cremona, 1872." ITEA Journal, 1996, 42-49.
Albright, William. "La Gioconda. Amilcare Ponchielli." The Opera Quarterly 7, no. 4 (1990): 167-72.
Angeloni, Beppe, and Giampiero Tintori. Amilcare Ponchielli. Milano: Nuove edizioni, 1985.
Arcais, Francesco. "Un maestro di musica Italiano: Amilcare Ponchielli." Nuova antalogia, 3rd ser., 1 (ngày 1 tháng 2 năm 1886): 459-74.
Arias, Enrique Alberto. "Ponchielli's "I Lituani" - Its Historical, Stylistic, and Literary Sources." Lituanus 37, no. 2 (June 1991): 89-96.
Arrighi, Gino. "La dinastia musicale dei Puccini: proposte e quesiti." Quaderni pucciniani 5 (1982).
Ashbrook, William. "La Gioconda: Amilcare Ponchielli." The Opera Quarterly 18, no. 1 (2002): 128.
Bassi, Adriano. "Messa Solenne di Amilcare Ponchielli: analisi." Rivista internazionale di musica sacra 6, no. 4 (1985): 408.
Bissoli, Francesco, and Amilcare Ponchielli. La lina di Ponchielli nel solco di un genere medio. Lucca: Libreria musicale Italiana, 2010.
Caldini, Sandro. "Amilcare Ponchielli's "Capriccio"" The Double Reed 24, no. 1 (2001): 43.
Campagnolo, Stefano. Problemi e metodi della filologia musicale: tre tavole rotonde. Lucca: Musica/Realta-LIM, 2000.
Canning, Hugh. "Opera around the World: Italy - Palermo: "La Gioconda"" Opera, 2011, 814.
Cognazzo, Roberto. "Distrazione fatale: la strana sorte di Amilcare Ponchielli." Arte organaria e organistica: periodico trimestrale 15, no. 67 (2008): 42.
Damerini, Adelmo. "Una lettera inedita di A. Ponchielli." Musica d'oggi xvii (1935): 141-42.
Descotes, Maurice. "Du Drame à l'Opéra: Les Transpositions Lyriques du Théâtre De Victor Hugo." Revue d'Histoire du Theatre 34, no. 2 (1982): 103.
Farina, S. "Amilcare Ponchielli." Gazzetta musicale di Milano, 1900.
Favia-Artsay, Aida. "Did Mascagni Write Cavalleria?" The Opera Quarterly 7, no. 2 (1990): 83.
Fernandez-Martin, Luis Maria. "La Gioconda: Amilcare Ponchielli." Melomano: La revista de musica clasica 10, no. 102 (2005): 28.
Forlani, Maria Giovanna. "Ricordo di Amilcare Ponchielli: Roderico, l'ultimo re dei goti, un'opera perduta di Ponchielli, rappresentata in prima assoluta a piacenza nel Carnevale 1863/64." Strenna piacentina 111 (1986).
Franceschini, Stefania. "Tanti librettisti per un'opera di Ponchielli a lungo rimaneggiata (1856-1874)." Nuova rivista musicale Italiana 30, no. 3-4 (1996): 364.
Gavazzeni, Gianandrea. "Considerazioni su di un centenario: A. Ponchielli." In trent'anni di musica, 57-62. Milan, 1958.
Gossett, Philip. "Source Studies and Opera History." Cambridge Opera Journal 21, no. 2 (2009): 111-18.
Howey, Henry. "Italian Bandmaster Ponchielli Left a Legacy of Over 300 Works." The Instrumentalist, 2003, 30-34.
Innaurato, Albert. "A Primal Force." Opera News, ngày 3 tháng 2 năm 1990, 16.
Klein, J. W. "Ponchielli: a Forlorn Figure." The Chesterian xxxiv (1959-60): 116-22.
Knabel, Reiner. "Opera Around the World: Germany - Karlsruhe: ["La Gioconda"]." Opera, 2011, 936.
Levine, Robert. ". Amilcare Ponchielli." The Opera Quarterly 6, no. 2 (1988): 140-41.
Mila, M. "Caratteri della musica di Ponchielli." Pan ii (1934): 481-89.
Mogridge, Geoffrey. "Opera Around the World: Croatia - Split." Opera, 2011, 1206.
Morini, M. "Destino postumo dei mori di Valenza." La Scala, no. 91 (1957): 37-42.
Osborne, Conrad L. "Depth Perception." Opera News, 2009, 22-25.
Polignano, Antonio. "Costanti stilistiche ed elementi di drammaturgia musicale nelle due versioni del finale d'atto della Gioconda di Ponchielli (1876-1879)." Rivista Italiana di musicologia 27, no. 1-2 (1992): 327.
Polignano, Antonio. "La storia della Gioconda attraverso il carteggio Ponichielli- ricordi." Nuova rivista musicale Italiana 21, no. 2 (1987): 228.
Ponchielli, Amilcare. ""Dance of the Hours" from "La Gioconda" (1880)." International Piano, 2010, 39.
Roman, Zoltan. "Italian Opera Premieres and Revivals in the Hungarian Press, 1864-1894." Periodica musica 6 (1988): 16-20.
Sartori, C. "Il primo rimaneggiamento dei "Promessi sposi"" Rassegna dorica, ngày 20 tháng 3 năm 1938.
Sirch, Licia. "Manoscritti di musica per banda di Amilcare Ponchielli." Muova rivista musicale Italiana 22, no. 2 (1988): 211-14.
Sirch, Licia. "Ponchielli e il Sindaco Babbeo: l'esordio teatrale di un musicista a Milano nel 1851." Studi musicali 36, no. 1 (2007): 191-229.
Tebaldini, G. "Amilcare Ponchielli." Musica d'oggi xvi (1934): 239-52.
Tebaldini, G. "Il mio maestro." La Scala, no. 29 (1952): 32-36.
Andreani, Elisabetta. Heinrich Heine e l'Italia: traduzioni e intonazioni nella seconda metà dell'Ottocento. Thesis, Universita degli studi di Milano. Milano, 2008.
Bultema, Darci Ann. "The Songs of Amilcare Ponchielli." Diss., North Dakota State University. UMI, 2009.
Edwards, Geoffrey Carleton. "Grand Et Vrai: Portrayals of Victor Hugo's Dramatic Characters in 19th-century Italian Opera." Diss., Northwestern University, 1991.
Franceschini, Stefania. "Amilcare Ponchielli prima della Gioconda: gli anni della formazione." Diss., Universita degli studi di Venezia. Venice, 1993.
Franini, Piera Anna. "Trent'anni di vita musicale al teatro grande (1871-1901)." Diss., Cattolica del sacro cuore. Milano, 1992.
Nicolaisen, Jay Reed. "Italian Opera in Transition 1871-1893." Diss., University of California, Berkeley. 1977.
Paglialonga, Phillip Orr. "Summary of Dissertation Performances: One Concerto Performance, One Chamber Music Performance and Two Clarinet Recitals (Performance)." Diss., University of Michigan. 2008.
Redshaw, Jacqueline Gail Eastwood. "Chamber Music for the E-Flat Clarinet." Diss., The University of Arizona. 2007.
Schwartz, Arman Raphael. "Modernity Sings: Rethinking Realism in Italian Opera." Diss., University of California, Berkeley. 2009.
Tanner, Brian David. "Summary of Dissertation Performances: One Opera Project and Two Voice Recitals." Diss., University of Michigan. 2010.
Vetere, Mary-Lou Patricia. "Italian Opera from Verdi to Verismo: Boito and La Scapigliatura." Diss., State University of New York at Buffalo. 2010.

Liên kết ngoài
Amilcare Ponchielli - Dance of the Hours
Stanford list of Ponchielli operas
Opera Italiana:  Amilcare Ponchielli (bằng tiếng Anh)
 (a recording)

Nhà soạn nhạc Ý
Sinh năm 1834
Mất năm 1886
Nhà soạn nhạc opera Ý


title: Quách Ái

text:
Quách Ái (chữ Hán: 郭爱; ? －1435), thường gọi Quách tần (郭嬪), là một phi tần của Minh Tuyên Tông Chu Chiêm Cơ. Bà được biết đến như một tài nữ bạc mệnh trong lịch sử văn học Trung Quốc với bài từ tuyệt mệnh trước khi qua đời.

Tiểu sử
Quách tần có biểu tự là Thiện Lý (善理), người Phượng Dương (An Huy, Trung Quốc), cuộc đời quá ngắn ngủi nên tài liệu lịch sử ghi chép về bà rất ít ỏi. Trước khi nhập cung, bà nổi danh là tài nữ đương thời. Minh Tuyên Tông Chu Chiêm Cơ khi ấy đã nghe danh, bèn nạp bà vào cung làm Tần.

Tuy nhiên, nhập cung chưa được 20 ngày thì Quách tần qua đời. Trước khi chết, bà để lại bài từ tuyệt mệnh với nhan đề Bệnh cách tự ai (病革自哀), câu câu đều chứa chan nước mắt thể hiện sự sinh tử biệt ly với cha mẹ.

Sách Minh sử, phần "Hậu phi liệt truyện", mục "Hậu phi nhất", đánh giá Quách Ái rất cao, đặt cho bà danh hiệu [Hiền nhi hữu văn; 賢而有文; tức "Vừa hiền huệ vừa biết văn thơ"].

Tuy nhiên, cái chết của Quách Ái không có liên quan đến cái chết của Minh Tuyên Tông như người thời nay lầm tưởng, mà bà chỉ qua đời vì bạo bệnh. Nhưng do truyền kì về Quách Ái trong Minh sử, cùng với thời gian Tuyên Tông qua đời quá khớp nhau, nên người thời nay thường ngộ nhận Quách Ái là phi tần bị bắt tuẫn táng của Minh Tuyên Tông.

Xem thêm
 Tuẫn táng
 Phi tần
 Nữ quan nhà Minh
 Hậu cung nhà Minh

Tham khảo

 Minh sử, quyển 113, liệt truyện đệ 1, Hậu phi nhất: Quách tần

Phi tần nhà Minh
Người An Huy
Nhà thơ Trung Quốc thời Minh


title: Friedrich Franz II xứ Mecklenburg-Schwerin

text:
Friedrich Franz II (1823-1883) là một quý tộc và tướng lĩnh của quân đội Phổ. Ông cũng là Đại Công tước của Mecklenburg-Schwerin từ ngày 7 tháng 3 năm 1842 cho tới khi từ trần ngày 15 tháng 4 năm 1883.

Mecklenburg đã tham gia chỉ huy quân đội Phổ – Đức trong cuộc chiến tranh thắng lợi của Đức với Pháp (1870 – 1871).

Cuộc đời và sự nghiệp
Ông sinh ngày 28 tháng 2 năm 1823 tại lâu đài Ludwigslust, là con trai trưởng của Đại Công tước Thừa kế Paul Friedrich xứ Mecklenburg và vợ của ông này là Công chúa Alexandrine của Phổ. Ông đã trở thành người thừa kế của đại công quốc sau khi cụ của ông là Đại Công tước Friedrich Franz I vào ngày 1 tháng 2 năm 1837. Friedrich Franz được giáo dục tại gia cho đến năm 1838, sau đó ông tham gia học viện Blochmann tại thành phố Dresden, trước khi nhập học tại Đại học Bonn. Friedrich Franz đã kế vị cha mình như một Đại Công tước vào ngày 7 tháng 3 năm 1842.

Friedrich Franz đã phục vụ trong Bộ Tổng tham mưu của Thống chế Friedrich Graf von Wrangel trong cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai. Trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866, ông chỉ huy các lực lượng chiếm đóng Leipzig và bao vây Nürnberg. Ông cũng tham chiến trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ, trong đó ông được phong làm Toàn quyền của thành phố Reims và trên cương vị là người chỉ huy của Quân đoàn XIII của Liên bang Bắc Đức, ông là tổng tư lệnh các lực lực lượng của Đức tiến hành vây hãm Toul. Sau những cuộc công pháo dữ dội của người Đức, đến ngày 23 tháng 9 năm 1870, Mecklenburg đã đánh chiếm được Toul, qua đó thu được về tay mình một số lượng tù binh lớn gồm 109 sĩ quan và 2.240 binh lính, cùng với một số lượng khí giới và đạn dược rất lớn. Sau khi chiếm được Toul, đoàn quân vây hãm dưới quyền Mecklenburg đã chuyển về hướng tây bắc và tiến hành cuộc vây hãm Soissons từ ngày 28 tháng 9 cho đến ngày 10 tháng 6 năm 1870, và Soissons cuối cùng thất thủ về tay quân đội Đức sau các đợt pháo kích. Chiếm được Soissons, các lực lượng của Mecklenburg đã thu được 4.700 tù binh Pháp và nhiều vũ khí. Vào ngày 7 tháng 11 năm 1870, ông được Tổng tham mưu trưởng Helmuth von Moltke Lớn bổ nhiệm làm chỉ huy của một Phân bộ quân hùng mạnh, bao gồm các lực lượng đến từ Phổ và Bayern, để phòng vệ cho các lực lượng của Phổ trong cuộc vây hãm Paris trước sự tấn công của Binh đoàn Loire. Mặc dù vậy, Moltke đã hạn chế đã quyền hành của Mecklenburg đối với đạo quân này: ông chỉ giữ chức vụ trên danh nghĩa và thực quyền thuộc về tay viên tham mưu của ông là tướng Albrecht von Stosch, một sĩ quan tài năng của Phổ. Các lực lượng dưới quyền ông liên tiếp giành chiến thắng trước quân đội Pháp trong các trận chiến tại Beaune-La-Rolande và Loigny-Poupry từ cuối tháng 11 cho đến đầu tháng 12 năm 1870, sau đó cùng với Binh đoàn thứ hai dưới quyền Hoàng thân Friedrich Karl góp phần giành chiến thắng trong trận Orléans lần thứ hai kéo dài hai ngày (3 – 4 tháng 12 năm 1870), và thất bại nặng nề này đã khiến cho các lực lượng thuộc Binh đoàn Loire bị suy nhược nghiêm trọng.

Sau chiến thắng Orléans, Phân bộ quân của Mecklenburg, với tư cách là một lực lượng trực thuộc Binh đoàn thứ hai của Friedrich Karl, đã tấn công quân Pháp dưới quyền tướng Antoine Chanzy và đánh bại cuộc kháng cự quyết liệt của đối phương trong trận chiến ở Beaugency từ ngày 8 cho đến ngày 10 tháng 12, và các thắng lợi của ông đã gây cho Binh đoàn Loire thiệt hại nặng nề (trong đó có nhiều người bị bắt làm tù binh). Mecklenburg cũng tham gia vào trận Le Mans Vào tháng 1 năm 1871, trong đó Quân đoàn XIII thuộc quyền của ông là lực lượng cánh trái của các đoàn quân Phổ dưới quyền chỉ huy của Hoàng thân Friedrich Karl. Trận đánh kết thúc với thất bại thê lương của Binh đoàn Loire của Pháp do Chanzy chỉ huy, trong đó 5 vạn quân Pháp đã đào ngũ. Không những giữ vai trò là một tướng lĩnh trong quân đội Phổ, ông đồng thời là một Nguyên soái của Đế quốc Nga. Friedrich Franz II qua đời vào ngày 15 tháng 4 năm 1883 tại Schwerin. Ông được kế vị làm Đại Công tước bởi con trai trưởng của mình là Friedrich Franz III.

Gia đình
Đại Công tước Friedrich Franz II đã kết hôn với Công nương Augusta xứ Reuss-Köstritz (1822 – 1862) vào ngày 3 tháng 11 năm 1849 tại Ludwigslust. Họ có sáu người con:

Friedrich Franz III (1851 – 1897), cha của Alexandrine, Hoàng hậu Đan Mạch và Cecile, Thái tử phi cuối cùng của Phổ.
Paul Friedrich (1852 – 1923), kết hôn với Công nương Marie xứ Windisch-Graetz
Marie (1854 – 1920), kết hôn với Đại Công tước Vladimir Alexandrovich của Nga. Con trai của Cyril đã trở thành người đòi quyền kế vị ngai vàng Nga sau khi người anh em họ của ông là Nga hoàng Nikolai II bị những người Bolshevik giết hại.
Nikolaus (1855 – 1856)
Johann Albrecht (1857 – 1920), Nhiếp chính Đế quốc của Công quốc Brunswick
Alexander (1859 – 1859)

Friedrich Franz II tái hôn tại Darmstadt vào ngày 4 tháng 7 năm 1864 với Công nương Anne xứ Hesse và lưu vực sông Rhine. Họ có một đứa con gái:

Anne (1865 – 1882)

Người vợ thứ ba của ông là Công nương Marie xứ Schwarzburg-Rudolstadt, và với người này ông có 4 đứa con:

Elisabeth Alexandrine (1869 – 1955), kết hôn với Friedrich August II, Đại Công tước xứ Oldenburg (1852 – 1931)
Friedrich Wilhelm (1871 – 1897)
Adolf Friedrich (1873 – 1969)
Heinrich (1876 – 1934), kết hôn với Nữ hoàng Wilhelmina của Hà Lan, là cha của Juliana của Hà Lan.

Tổ phụ

Chú thích

Liên kết ngoài

Công tước xứ Mecklenburg-Schwerin
Nhà Mecklenburg-Schwerin
Tín hữu Tin Lành
Tướng Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Thống chế Nga
Người được chôn ở Nhà thờ chính tòa Schwerin
Huân chương Thập tự Sắt
Đại Công tước Thừa kế xứ Mecklenburg-Schwerin
Đại Công tước xứ Mecklenburg-Schwerin
Người Ludwigslust
Cựu sinh viên Đại học Bonn


title: Carlisle United F.C.

text:
Carlisle United FC là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Anh, có trụ sở chính tại Carlisle, Cumbria và sân vận động Brunton Park. Câu lạc bộ là thành viên của Hiệp hội Bóng đá Anh. Thành lập vào năm 1904, hiện nay đội đang chơi ở Hạng 3 của giải bóng đá Anh

Tham khảo

Câu lạc bộ bóng đá Anh


title: Boeing Model 306

text:
Boeing Model 306 là tên định danh cho một seri máy bay được thiết kế từ năm 1935, nhưng nó không được đưa vào sản xuất. Seri này gồm các biến thể máy bay ném bom Model 306, tàu bay Model 306 và chở khách Model 306A.

Biến thể

Boeing Model 306
Boeing Model 306 Flying Boat
Boeing Model 306A Airliner

Tính năng kỹ chiến thuật Model 306

Ghi chú

Tham khảo

306
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Máy bay chở khách Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay chở khách
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Bristol Type 148

text:
Bristol Type 148 là một mẫu thử máy bay hiệp đồng lục quân của Anh.

Tính năng kỹ chiến thuật (Type 148B)

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Type 148
Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay chiến đấu
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: CANSA FC.20

text:
CANSA FC.20 là một loại máy bay cường kích/ném bom trinh sát hai động cơ của Ý, được thiết kế chế tạo năm 1941.

Biến thể
FC.20
FC.20bis
FC.20ter
FC.20quater

Tính năng kỹ chiến thuật (FC.20bis)

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzo. The Rand McNally Encyclopedia of Military Aircraft, 1914-1980. San Diego, California: The Military Press, 1983. ISBN 0-517-41021-4.
 Thompson, Jonathan. Italian Civil and Military Aircraft 1930-1945. Fallbrook, CaliforniaAero Publishers, Inc, 1963.

FC.20
Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Ý


title: Caproni Ca.311

text:
Caproni Ca.311 là một loại máy bay ném bom hạng nhẹ-trinh sát của Ý trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
 Ca.311
 Ca.311M (Modificato - "Sửa đổi")

Quốc gia sử dụng

Zrakoplovstvo Nezavisne Države Hrvatske

Regia Aeronautica

Không quân Hoàng gia Nam Tư

Không quân SFR Nam Tư - Sau chiến tranh.

Tính năng kỹ chiến thuật (Ca.311)

Xem thêm

Tham khảo

 Уголок неба

Liên kết ngoài
 http://wmilitary.neurok.ru/caproni.ca311.html

Ca.311
Máy bay ném bom Ý 1930–1939
Máy bay trinh sát quân sự Ý 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Caproni Ca.313

text:
Caproni Ca.313 là một loại máy bay ném bom trinh sát hai động cơ của Ý cuối thập niên 1930.

Biến thể
Ca.312
Mẫu thử Ca.313
Sản phẩm Ca.313

Quốc gia sử dụng

 Không quân Nhà nước Độc lập Croatia

 Không quân Pháp

 Luftwaffe

 Regia Aeronautica

 Không quân Hoàng gia Na Uy

 Không quân Thụy Điển

Tính năng kỹ chiến thuật (Ca.313)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

Alonzo, F.S, Il Caproni Ca.313 in Svezia, Storia militare magazine n.64 page 15.
 Neulen, Hans Werner. In the Skies of Europe. Ramsbury, Marlborough, UK: The Crowood Press, 2000. ISBN 1-86126-799-1.

Liên kết ngoài
The mock-up of Ca.313, in Swedish service
An article about this aeroplane
Another article, in Swedish
The B 16A - a Swedish bomber version
The T 16A - a Swedish torpedo bomber version

Ca.313
Máy bay ném bom Ý 1930–1939
Máy bay trinh sát quân sự Ý 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Caproni Ca.314

text:
Caproni Ca.314 là một loại máy bay ném bom của Ý trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể

 Ca 314A:
 Ca 314-SC (Scorta):
 Ca 314B:
 Ca 314C:

Quốc gia sử dụng

 Regia Aeronautica

 Không quân Hungary

Tính năng kỹ chiến thuật (Ca.314A)

Xem thêm

Tham khảo

Ca.314
Máy bay ném bom Ý 1940–1949
Máy bay quân sự Ý thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay ném bom ngư lôi
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Augustus (danh hiệu)

text:
Augustus (số nhiều augusti), tiếng Latinh có nghĩa là "oai nghiêm" hoặc "tôn kính" là một danh hiệu thời La Mã cổ đại bao gồm cả tên và danh hiệu của Gaius Julius Caesar Augustus (thường được gọi đơn giản là Augustus), hoàng đế đầu tiên của Đế quốc La Mã. Sau khi Augustus mất, nó trở thành một danh hiệu chính thức của người kế vị ông, và được sử dụng bởi các hoàng đế La Mã sau này. Một dạng khác của Augustus là Augusta được sử dụng bởi các hoàng hậu La Mã cùng các thành viên nữ khác trong gia đình hoàng đế. Danh hiệu Augustus bắt nguồn từ thời Cộng hòa La Mã, trong mối liên hệ của nó với những điều thiêng liêng trong tôn giáo truyền thống La Mã. Nó được sử dụng như một danh hiệu cho các vị thần La Mã được hệ thống bởi hoàng gia, dựa trên đức hạnh La Mã và ý chí của thần linh, và có thể được coi là một đặc trưng của sự tôn thờ hoàng đế.

Tại các tỉnh La Mã nói tiếng Hy Lạp, "Augustus" trở thành sebastos (σεβαστός,"tôn kính") hoặc dưới dạng "augoustos" (αὔγουστος). Sau sự sụp đổ của đế chế La Mã, Augustus trở thành tên được đặt cho những người có nguồn gốc quý tộc, đặc biệt tại đế quốc La Mã thần thánh. Nó vẫn còn được sử dụng làm tên người cho đến ngày nay.

Augustus

Cách dùng sớm nhất
Khoảng ba mươi năm trước khi được sử dụng bởi Octavianus, augustus là một danh hiệu tối nghĩa của các tổ chức tôn giáo La Mã.Một đoạn văn viết vào năm 58 TCN liên kết nó tới Lares (vị thần giữ nhà của người La Mã).
Trong thơ văn nó mang nghĩa "sự nâng cao","sự tăng lên" của những gì mang tính thiêng liêng..Một số tài liệu khác nhắc nó tới việc dự đoán điềm báo trước,bởi La Mã được thành lập nhờ "sự tiên đoán tôn nghiêm" của Romulus.

Danh hiệu
Người đầu tiên được biết đến là "augustus" (và cũng là hoàng đế La Mã đầu tiên) là Gaius Julius Caesar Octavianus. Ông là con nuôi và là người thừa kế của nhà độc tài Julius Caesar, người bị sát hại vì đã muốn vươn tới một nền quân chủ, sau đó đã chính thức được phong thần. Octavianus đã cố gắng tránh những tuyên bố của Caesar, nói cách khác là thừa nhận vị trí và nhiệm vụ của mình như một Divi filius "con của thần linh". Tuy nhiên vị trí đó lại duy nhất và vĩ đại hơn cả. Octavianus đã kết thúc một cuộc nội chiến đẫm máu kéo dài với chiến thắng ở Actium và thiết lập một nền hòa bình lâu dài, nhờ đó mà ông hiển nhiên được lựa chọn bởi các vị thần.Trong vai trò của một Princeps senatus (người đứng đầu viện nguyên lão), ông chủ trì các buổi họp ở nghị viện với các nguyên lão. Ông cũng là Pontifex maximus, đại tư tế của nhà nước La Mã. Ông còn nắm consular imperium, quyền lực tối thượng; là chỉ huy tối cao của tất cả các quân đoàn La Mã và nắm tribunicia potestas ("quyền lực của quan bảo dân"), được coi là bất khả xâm phạm, có quyền phủ quyết mọi hành động hay đề nghị của mọi quan tòa ở La Mã. Octavianus chính thức đổi tên thành Augustus bởi Viện nguyên lão La Mã vào ngày 16 tháng 1 năm 26 TCN, có lẽ do Nghị viện phê chuản sự lựa chọn thận trọng đó của ông, bởi danh hiệu "Romulus" đã bị xem xét và từ chối.. Do đó, việc đổi tên của ông gần như một hình thức gắn liền với truyền thống cộng hòa, nhưng chưa bao giờ tồn tại như một cognomen, có thể là để cho thấy rằng Octavianus mang ơn sự chấp thuận của La Mã về vị trí hiện tại của mình và các vị thần, và có thể có chút độc đáo cho riêng mình, nâng cao, bản chất "thần thánh" và tài năng. Danh hiệu đầy đủ của ông là Imperator Caesar Divi Filius Augustus.
Cuộc cải cách tôn giáo của Augustus đã khẳng định augusti là một danh hiệu phổ biến cho các vị thần nhỏ, bao gồm cả Lares Augusti cùng với các thần địa phương khác như Marazgu Augustus ở Bắc Phi. Sự mở rộng của một danh hiệu hoàng đế tới các vị thần La Mã lớn nhỏ là một nét đặc trưng của sự thờ cúng hoàng đế. Nó tiếp tục cho đến khi Kitô giáo thay thế tôn giáo truyền thống La Mã.
Tên và danh hiệu của Augustus được tiếp nhận bởi những người kế vị ông, được thể hiện trong cuộc sống của họ bằng đạo đức, quyền lực, kể cả các hoàng đế Kitô giáo. Hầu hết các hoàng đế cũng sử dụng danh hiệu imperator nhưng một số khác có thể mang các danh hiệu khác cùng nghĩa. "Caesar" cũng được sử dụng và cũng là tên của dòng họ nổi tiếng Julia Caesaris.

Augusta

Augusta là dạng tương đương của Augustus với phụ nữ, và cũng có nguồn gốc tương tự. Nó được ban cho các phụ nữ trong gia đình hoàng đế như một ví dụ về sức mạnh và ảnh hưởng ngang với thần linh. Danh hiệu này nhắc tới các vị nữ thần bảo hộ nhà nước La Mã, chẳng hạn như Ceres, Bona Dea, Juno, Minerva hay Ops hoặc tất cả các nữ thần địa phương khác trên toàn đế chế. Những danh hiệu khác đi kèm với Augusta bao gồm Pax (hòa bình) hay Victoria (chiến thắng).
Người phụ nữ đầu tiên nhận danh hiệu Augusta là Livia Drusilla theo di chúc của chồng bà là Augustus. Sau khi ông mất (năm 14 CN), bà được biết đến với tên Julia Augusta cho đến khi mất vào năm 29.

Sự phân chia của đế chế

Dưới thời Tứ đầu chế, đế quốc chia thành 2 nửa Đông và Tây, mỗi phần được cai trị bởi một hoàng đế lớn với danh hiệu augustus và một phó hoàng đế với danh hiệu caesar. Các danh hiệu imperator, caesar và augustus được chuyển sang tiếng Hy Lạp thành  autokratōr, kaisar và augoustos (hoặc sebastos). Các danh hiệu này được sử dụng trong Đế quốc Byzantine cho đến khi nó sụp đổ vào năm 1453, mặc dù sebastos dần được ít dùng và thay vào đó là autokratōr.
Hoàng đế La Mã cuối cùng cai trị ở phía Tây, Romulus Augustus, được biết đến với tên Augustulus ("Augustus nhỏ"), do triều đại của ông quá mờ nhạt.

Giai thoại
Danh hiệu Latinh của Hoàng đế La Mã Thần thánh thường là Imperator Augustus, biểu thị khái niệm mới về hoàng đế là một bậc quân chủ cai trị đế quốc. Augustus vẫn được sử dụng làm tên người cho đến nay.

Xem thêm
Archons
Auctoritas
Basileus
Caesar (danh hiệu)
Imperium

Tham khảo

Đế quốc La Mã
Danh hiệu La Mã cổ đại
Luật La Mã
Hoàng đế La Mã


title: Chyetverikov ARK-3

text:
Chyetverikov ARK-3 (ARKtichyeskii – phương bắc) là một loại tàu bay đa năng, được thiết kế chế tạo tại Liên Xô từ năm .

Biến thể
 ARK-3-1
 ARK-3-2
 ARK-3 MP2

Tính năng kỹ chiến thuật (ARK-3-2)

Xem thêm

Tham khảo

 Angelucci, Enzo. The Rand McNally Encyclopedia of Military Aircraft, 1914-1980. San Diego, California: The Military Press, 1983. Pg. 311 ISBN 0-517-41021-4.
 Gunston, Bill. "The Osprey Encyclopaedia of Russian Aircraft 1875 – 1995". London, Osprey. 1995. ISBN 1-85532-405-9
 Taylor, Michael J.H.. " Jane's Encyclopedia of Aviation. Studio Editions. London. 1989. ISBN 0-517-69186-8

Máy bay Chyetverikov
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1930
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay tuần tra
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Chyetverikov MDR-3

text:
MDR-3 (còn gọi là 11) là một loại tàu bay tầm xa được thiết kế và chế tạo ở Liên Xô từ năm .

Tính năng kỹ chiến thuật (MDR-3)

Xem thêm

Tham khảo

 Gunston, Bill. "The Osprey Encyclopaedia of Russian Aircraft 1875–1995". London, Osprey. 1995. ISBN 1-85532-405-9
 Taylor, Michael J.H.. " Jane's Encyclopedia of Aviation. Studio Editions. London. 1989. ISBN 0-517-69186-8

MDR-3
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1930
Thủy phi cơ
Tàu bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay tuần tra
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô


title: Curtiss XBTC

text:
Curtiss XBTC là một loại máy bay ném bom ngư lôi thử nghiệm của Hoa Kỳ, được phát triển trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
 Curtiss XBTC-1 (Model 96):
 Curtiss XBTC-2 (Model 98):

Quốc gia sử dụng

 Hải quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (XBTC-2)

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo

Andrews, Hal. "XBTC-2". Naval Aviation News. November–December 1987. pp. 16–17.
 Bowers, Peter M. Curtiss Aircraft 1907–1947. London:Putnam, 1979. ISBN 0-370-10029-8.
 Donald, David, general editor. Encyclopedia of World Aircraft. Etobicoke, Ontario: Prospero Books, 1997. ISBN 1-85605-375-X.

Liên kết ngoài
 Mauler (AM)
 AirToAirCombat.Com: Martin AM-1 Mauler

BTC
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay cường kích
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cường kích Hoa Kỳ


title: Liên minh Frank-Mông Cổ

text:
Quan hệ Frank-Mông Cổ được thiết lập vào thế kỷ 13, khi mà Thập tự quân Kitô giáo và đế quốc Mông Cổ cố gắng thành lập nên một liên minh Pháp-Mông Cổ nhằm chống lại người Hồi giáo. Một liên minh như vậy có thể có vẻ như là một sự lựa chọn hiển nhiên: người Mông Cổ đã cảm tình với Thiên Chúa giáo, cộng với sự hiện diện của nhiều người theo Cảnh giáo trong triều đình Mông Cổ. Những người Frank (người Tây Âu và những người sinh sống tại các quốc gia của Thập tự quân tại Levant) đã chấp nhận ý tưởng hỗ trợ từ phương Đông, do huyền thoại về tư tế Gioan, một vị vua cai trị một vương quốc huyền diệu ở phương Đông mà nhiều người tin rằng sẽ có một ngày họ hỗ trợ Thập tự quân chiếm lại Đất Thánh. Người Frank và người Mông Cổ đều có chung một kẻ thù đó là những người Hồi giáo, nhưng mặc dù hai bên thường đi lại, quà cáp, và thường xuyên cho gửi sứ giả trong nhiều thập kỷ với nhau, nhưng một liên minh giữa người châu Âu và người Mông Cổ thường được nhắc đến thời bấy giờ đã không bao giờ trở thành hiện thực.

Liên quan giữa châu Âu và Mông cổ bắt đầu vào khoảng năm 1220, với nhiều thông điệp được gửi đi từ Giáo hoàng cũng như các vị Quân vương châu Âu thời bấy giờ tới Đại Hãn của Đế quốc Mông Cổ, hay của Y Nhi Hãn ở Iran sau này. Sự giao thiệp có xu hướng đi theo mô hình định kỳ: người châu Âu yêu cầu quân Mông Cổ chuyển sang đạo Thiên Chúa trong khi quân Mông Cổ đáp ứng điều này bằng việc nhận cống nộp và sự thần phục của người châu Âu. Trong cuộc Tây chinh của mình, người Mông Cổ đã chinh phạt nhiều cuốc gia Kitô giáo cũng như Hồi giáo, và sau này là hai triều đại Hồi giáo Abbas và Ayyub. Vào lúc này chỉ còn mỗi một vương triều Hồi giáo lớn còn tồn tại trong khu vực, đó là vương triều của người Mamluk tại Ai Cập. Hayton I, vua của vương quốc Kitô giáo Armenia Cilicia đã thần phục người Mông Cổ vào năm 1247 đã khuyến khích nhiều quân vương khác tham gia vào liên mình Kitô-Mông Cổ nhưng ông chỉ thuyết phục được mỗi con rể của mình là Bohemond VI của Antiochia, người đã thần phục vào năm 1260. Trong khi đó, rất nhiều nhà lãnh đạo Kitô giáo khác điển hình như nhà nước Thập tự quân Acre đều không tin tưởng tính trung thực của người Mông Cổ và nhận thức rằng, đây mới là mối đe dọa lớn nhất trong khu vực. Nam tước Acre đã ký kết một hiệp ước liên minh "không bình thường" với người Mamluk Hồi giáo, cho phép người Ai Cập có thể đi lại tự do trong lãnh thổ Acre và tạo điều kiện cho họ đánh bại quân Mông Cổ trong trận Ain Jalut năm 1260.

Thái độ của người châu Âu đã bắt đầu thay đổi vào giữa những năm 1260, từ nhận thức rằng người Mông Cổ mới là kẻ thù đáng sợ nếu như cứ coi họ là đồng minh tiềm năng để chống lại người Hồi giáo. Người Mông Cổ đã tìm cách tận dụng điều này, điển hình là việc hứa hẹn chiếm lại Jerusalem cho người châu Âu nhằm kêu gọi sự hợp tác giữa hai bên. Những cố gắng nhằm thiết lập một liên minh tiếp tục diễn ra thông qua các cuộc đàm phán với các nhà lãnh đạo của Y Nhi hãn quốc ở Iran, kể từ Húc Liệt Ngột cho tới các hậu duệ của ông như A Bát Ha, Thiếp Cổ Điệt Nhi, A Lỗ Hồn, Hải Hợp Đô, Bái Đô, Hợp Tán hay Hoàn Giả Đô nhưng tất cả đều bất thành. Người Mông Cổ đã xua quân xâm lược Syria nhiều lần giữa những năm 1281 cho đến 1312, và thỉnh thoảng nhận được sự hỗ trợ của người Frank, nhưng những khó khăn liên quan đến vấn đề Quân nhu khiến người Mông Cổ không thể chinh chiến lâu dài. Đi cùng với đó, Đế quốc Mông Cổ cuối cùng đã bị tan rã do nội chiến, và người Mamluk ở Ai Cập đã chiếm lại tất cả các vùng đất của Thập tự quân ở Palestina và Syria. Sau khi Acre thất thủ vào mùa thu năm 1291, tàn quân Kitô giáo rút về đảo Síp. Họ đã cố gắng thực hiện nỗ lực cuối cùng để thiết lập một đầu cầu tại hòn đảo Ruad ngoài khơi bờ biển của Tortosa, một lần nữa họ lại cố gắng thiết lập liên minh với người Mông Cổ nhưng kế hoạch lại thất bại. Những người Hồi giáo đã phản ứng bằng cách bao vây đảo. Với việc Ruad thất thủ vào năm 1302 hay cũng có thể là 1303, Thập tự quân đánh mất chỗ đứng cuối cùng của họ tại Đất Thánh.

Bối cảnh (1209-1244)

Trong tâm trí nhiều người Tây Âu, từ lâu đã rộ ra tin đồn rằng một đồng minh đến từ phương Đông sẽ giúp đỡ người Kitô giáo. Những tin đồn sớm nhất xuất hiện vào cuộc Thập tự chinh thứ nhất (1096-1099), và ngày càng phổ biến rộng rãi hơn sau khi Thập tự quân bị quân Hồi giáo đánh bại trong một trận đánh. Một truyền thuyết phát sinh về một nhân vật được gọi là Tư tế Gioan, sống ở nước Ấn Độ xa xôi, Trung Á, hoặc thậm chí là ở Ethiopia. Huyền thoại này đã phát triển theo một chiều hướng, và người châu Âu tin rằng một số nhân vật đến từ phương Đông đã được chào đón với kỳ vọng rằng, có thể họ được gửi đến bởi Tư tế Gioan để giúp dân chúng Kitô giáo. Năm 1210, tin tức về một trận đánh của một người Mông Cổ tên là Khuất Xuất Luật (mất 1218), nhà lãnh đạo của bộ tộc Nãi Man, một tộc có dân chúng phần lớn theo Kitô giáo lan truyền đến châu Âu. Quân đội của Khuất Xuất Luật đã giao chiến với Đế quốc Hồi giáo Khwarezm dưới sự lãnh đạo của Muhammad II của Khwarezm. Một tin đồn lại lưu hành tại châu Âu rằng Khuất Xuất Luật, người đang giao tranh với những người Hồi giáo ở phía Đông chính là vị Tư tế Gioan trong truyền thuyết.

Trong cuộc Thập tự chinh thứ năm (1213-1221), quân Thập tự đã thất bại trong việc bao vây thành phố Damietta của Ai Cập. Truyền thuyết về Tư tế Gioan đã tiếp tục được đúc kết với sự xuất hiện của Thành Cát Tư Hãn. Người Mông Cổ đã bắt đầu xâm nhập vào thế giới Hồi giáo từ phía đông, ở Transoxiana và Ba Tư trong năm 1219-1221. Tin đồn lưu hành trong Thập tự quân rằng một vị vua "Kitô giáo người Ấn", vua David hoặc Tư tế Gioan hoặc cũng có thể là một trong những hậu duệ của ông, đã tiến đánh người Hồi giáo từ phía đông và đang trên con đường của mình nhằm giúp đỡ các Kitô hữu trong cuộc thập tự chinh. Trong một bức thư được gửi ngày 20 tháng 6 năm 1221, Đức Giáo hoàng Hônôriô III thậm chí còn đưa ra lời nhận xét về "đội quân đến từ vùng Viễn Đông để giải cứu đất Thánh".

Sau khi Thành Cát Tư Hãn qua đời vào năm 1227, đế quốc Mông Cổ bị chia thành bốn phần nhỏ hay Hãn quốc, họ đã bị đẩy vào một cuộc nội chiến. Phần phía Tây Bắc là Hãn quốc Kipchak hay còn được biết đến với tên gọi Kim Trướng hãn quốc dưới quyền của Bạt Đô, thường xuyên cho quân đánh phá vào châu Âu qua đường Ba Lan và Hungaria. Bạt Đô xưng bá ở đây do không muốn phục tùng vị Đại Hãn là em họ mình đang đóng đô ở tận Mông Cổ. Trong khi đó, phần phía Tây Nam thường được biết đên với tên gọi Y Nhi hãn quốc, dưới sự lãnh đạo của cháu nội Thành Cát Tư Hãn là Húc Liệt Ngột thường xuyên hỗ trợ anh trai mình là Hốt Tất Liệt chống lại Bạt Đô cùng con cháu ông ta. Song song với đó, Húc Liệt Ngột cũng đã mở rộng lãnh thổ của mình tới sát vùng đất thánh.

Can thiệp của Giáo hoàng (1245–1248)
Các cuộc đi lại thư từ chính thức giữa Tây Âu và đế quốc Mông Cổ bắt đầu giữa Giáo hoàng(1243-1254) với Đại Hãn Mông Cổ. Các sứ giả đã được phái đi bằng đường bộ và phải mất nhiều năm trời để đến nơi.

Cuộc xâm lược châu Âu của người Mông Cổ kết thúc với cái chết của Khã Hãn Oa Khoát Đài, người thừa kế của Thành Cát Tư Hãn năm 1241. Các tướng lĩnh chỉ huy được biết tin xấu này khi họ đang trên đường tiến tới thành Wien, đã rút lui để về tham dự hội nghị Ikh kurultai để chọn một Khã Hãn mới tại Mông Cổ, và không bao giờ tiến quân xa như thế về phương tây nữa.

Chư hầu Kitô giáo

Antiochia

Thánh Louis và người Mông Cổ

Quan hệ với Y Nhi hãn quốc

Húc Liệt Ngột

Bát-đa thất thủ

Ain Jalut

Tham khảo

Tham khảo

Thập tự chinh
Đế quốc Mông Cổ
Quan hệ quốc tế thế kỷ 13


title: Bắc Tề Phế Đế

text:
Bắc Tề Phế Đế (chữ Hán: 北齊廢帝Bắc Tề trong lịch sử Trung Quốc. Ông là con trai cả của hoàng đế khai quốc là Văn Tuyên Đế Cao Dương, và đăng cơ sau khi cha qua đời vào năm 559. Tuy nhiên, do ông còn nhỏ tuổi, các quan trong triều đã tranh giành quyền lực, và vào năm 560, thúc phụ của Phế Đế là Thường Sơn vương Cao Diễn đã sát hại Dương Âm và đoạt lấy quyền lực, và ngay sau đó đã phế truất Cao Ân và đoạt lấy ngai vàng, trở thành Hiếu Chiêu Đế. Năm 561, lo sợ trước hậu hoạn một khi Phế Đế lại lên ngôi, Hiếu Chiêu Đế đã bí mật giết chết Phế Đế.

Trước khi lên ngôi
Cao Ân sinh năm 545, cha Cao Dương của ông khi đó đang có tước hiệu Thái Nguyên công và không được đánh giá là một nhân vật quan trọng trong cấu trúc chính quyền Đông Ngụy, song cha của Cao Dương là Cao Hoan lại là một đại tướng của quốc gia, người kế tự của Cao Hoan là con trưởng Cao Trừng chứ không phải là Cao Dương. Mẹ của Cao Ân là một người Hán tên là Lý Tổ Nga (李祖娥), là chính thất của Cao Dương và do đó có tước hiệu Thái Nguyên công phu nhân, bà còn sinh hạ được một người con trai nữa tên là Cao Thiệu Đức (高紹德).

Năm 547, Cao Hoan qua đời, Cao Trừng trở thành người cai quản trên thực tế của Đông Ngụy, nắm giữ triều chính, và ngay sau đó ông ta đã tính đến chuyện tiếm vị Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế. Tuy nhiên, trong khi đang chuẩn bị hành động thì ông ta bị đầu bếp Lan Kinh sát hại vào năm 549. Sau khi Cao Trừng qua đời, do là con thứ của Cao Hoan, Cao Dương đã nắm lấy quyền kiểm soát triều đình Đông Ngụy. Năm 550, khi đang mang tước hiệu Tề vương, Cao Dương đã được Hiếu Tĩnh Đế ngoại thiện và trở thành Văn Tuyên Đế, triều Đông Ngụy kết thúc và mở ra triều Bắc Tề. Mặc dù vấp phải sự phản đối của một số đại thần do bà là người Hán, Văn Tuyên Đế đã lập chính thất Lý Tổ Nga làm hoàng hậu và lập Cao Ân làm hoàng thái tử.

Khi còn nhỏ, Cao Ân được đánh giá là một đứa trẻ thông minh và chu đáo. Như khi tổ chức yến tiệc ở Bắc cung, ông muốn mời các anh em họ hàng, song đã không mời con trai của Cao Trừng là Cao Hiếu Uyển (高孝琬) do Cao Trừng đã qua đời ở Bắc cung, và ông không muốn Cao Hiếu Uyển phải dự tiệc tại nơi cha qua đời. Trong một chuyện khác về ông được nói đến trong Bắc Tề thư, Cao Ân đã rất cảm kích trước "tính đạo đức" của một vị quan tên là Hứa Tán Sầu (許散愁) và đã ban thưởng cho Hứa một lượng lớn tơ lụa. (Nó cũng có thể là một câu chuyện nhằm ngầm khen ngợi về "tính đạo đức" của bản thân Cao Ân, trong khi cha và các bá thúc của ông là những người "tính lạm giao")

Tuy nhiên, Văn Tuyên Đế là người có tư tưởng bạo lực và quân sự và không chuộng lối suy nghĩ Hán, ông ta cảm thấy rằng Cao Ân quá nhu mì và từng tính đến việc phế truất Cao Ân. Văn Tuyên Đế thường đích thân hành hình các tù nhân đã bị kết tội ngay trong cung, và trong một lần, ông ta lệnh cho Cao Vân phải tiến hành việc hành hình. Văn Tuyên Đế đã giận dữ khi Cao Vân không thể tự làm được điều này, và đã đánh đập con trai bằng cán của một chiếc roi da. Sau lần đó, Cao Ân đã bị một chứng bệnh khủng hoảng tinh thần, nhiều khi không thể nói hoặc hành xử một cách bất thường. Trong nhiều lần Văn Tuyên Đế say rượu, ông đã tuyên bố rằng cuối cùng sẽ trao lại ngai vàng cho thúc phụ của Cao Ân là Thường Sơn vương Cao Diễn, tiếp tục gây nên vấn đề về việc kế vị.

Vào mùa thu năm 559, Văn Tuyên Đế bị mặc một căn bệnh nặng và các sử gia tin rằng nó có nguyên nhân từ việc nghiện rượu. Ông ta nói với Lý hoàng hậu: "Một con người sẽ sinh rồi tử, nên không có gì phải hối tiếc, song con trai Cao Ân của chúng ta còn quá trẻ, và người khác sẽ đoạt lấy ngai vàng của nó." Ông ta nói với Cao Diễn: "Hãy tiến lên và đoạt lấy ngai vàng, song đừng giết nó!" Tuy nhiên, Văn Tuyên Đế đã không thay đổi thứ tự kế vị, và sau khi ông ta băng hà, Cao Ân đăng cơ kế vị.

Trị vì
Năm Thiên Bảo thứ 10 (560), Cao Ân trở thành hoàng đế khi mới 16 tuổi. Sau khi kế vị, theo di nguyện của cha, việc triều chính được đặt trong tay một vài người mà ông ta tin tưởng—gồm Khai Phong vương Dương Âm (楊愔), Bình Tần vương Cao Quy Ngạn (高歸彥), Yên Tử Hiến (燕子獻), và Trịnh Di (鄭頤). Mặc dù được thần dân kính trọng song Cao Diễn chỉ được ban chức thái phó, không có quyền lực đặc biệt lớn. Mẹ của Cao Diễn (và Văn Tuyên Đế) là Lâu Chiêu Quân thái hậu ở một mức độ nhất định muốn Cao Diễn làm hoàng đế, song khi đó hành động này không có đủ sự ủng hộ. Dương Âm lo ngại rằng Cao Diễn và hoàng đệ khác của Văn Tuyên Đế là Trường Quảng vương Cao Đam muốn đoạt lấy quyền lực, vì thế Dương Âm đã thực hiện các biện pháp nhằm hạn chế quyền lực của hai người. Phế Đế tôn phong tổ mẫu làm thái hoàng thái hậu và tôn phong mẹ làm thái hậu. Phế Đế cũng đã hạ chiếu chỉ cho tạm dừng các dự án xây dựng cung điện mà cha ông đã cho khởi công, các dự án này đã gây ra nhiều thống khổ cho người dân trong nước vào những năm cuối cha ông trị vì.

Phế Đế ở bên cha trong giờ phút lâm chung tại bồi đô Tấn Dương (晉陽, nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây) và lên ngôi ở đó. Đến khi Phế Đế trở về kinh đô Nghiệp thành vào mùa xuân năm 560, người ta cho rằng Cao Diễn hoặc Cao Đam sẽ được giao trọng trách trấn thủ Tấn Dương- lúc đó có lẽ là thành an toàn nhất về mặt quân sự của đế quốc; tuy nhiên, dưới sự sắp xếp của Dương Âm và các đồng sự, hai vị hoàng thúc được lệnh phải hộ tống thiếu hoàng đế đến Nghiệp thành.

Khi đoàn hoàng tộc đến Nghiệp thành, tình hình càng trở nên căng thẳng khi một cộng sự của Dương Âm tên là Khả Chu Hồn Thiên Hòa (可朱渾天和) bị thuyết phục rằng Phế Đế sẽ không được an toàn cho đến khi hai hoàng thúc bị trừ khử. Cùng với đó, Yên Tử Hiến nghĩ đến việc quản thúc tại gia đối với Lâu thái hoàng thái hậu do bà vẫn nắm giữ nhiều quyền lực và buộc thái hoàng thái hậu phải trao quyền của mình cho Lý thái hậu. Trong khi đó, Dương Âm đã tiến hành một kế hoạch tái tổ chức chính quyền nhằm tinh giản các chức vụ và tước hiệu không cần thiết và để loại bỏ các quan lại bất tài. Các quan lại chịu tổn thất từ các hành động của Dương Âm đã trở nên bất mãn và họ trở nên hi vọng rằng Cao Diễn hoặc Cao Đam sẽ có hành động và bắt đầu khuyến khích hai người này làm như vậy. Dương Âm đã tính đến việc đưa Cao Diễn và Cao Đam ra ngoài kinh thành để làm châu mục, song Phế Đế ban đầu đã không chấp thuận. Dương Âm viết một tấu trình cho Lý thái hậu để xin bà cho quyết định, Thái hậu đã hỏi ý của Lý Xương Nghi (李昌儀) song người này lại để lộ tin tức cho Lâu thái hoàng thái hậu. Thái hoàng thái hậu đã thông báo cho hai hoàng thúc, và họ đã mưu tính về một cuộc phục kích cùng với Cao Quy Ngạn và các tướng Hạ Bạt Nhân (賀拔仁) và Hộc Luật Kim tại một buổi lễ mà Cao Diễn có một chức vụ lễ nghi. Dương Âm, Khả Chu Hồn Thiên Hòa, Yên Tử Hiến, Trịnh Di và Tống Khâm Đạo (宋欽道) đều bị đánh đập dữ dội và bị bắt. Cao Diễn và Cao Đam sau đó tiến vào hoàng cung và công khai buộc tội Dương Âm cùng các cộng sự; Dương Âm và các cộng sự bị hành quyết, và Cao Diễn nắm quyền kiểm soát triều đình. Ngay sau đó, Cao Diễn đã nắm giữ chức vụ ở Tấn Dương và kiểm soát triều đình từ xa.

Bị phế truất và qua đời
Vào mùa thu năm 560, sau khi Cao Diễn thuyết phục được Lâu thái hoàng thái hậu về sự cần thiết của hành động này, Thái hoàng thái hậu đã ban hành một chiếu chỉ phế truất Cao Ân và lập Cao Diễn làm hoàng đế, tức Hiếu Chiêu Đế. Song bên cạnh đó, Lâu Chiêu Quân cũng lệnh cho Hiếu Chiêu Đế phải thề nhất định không làm thương hại đến tính mạng của Cao Ân. Cựu hoàng đế được phong làm Tế Nam vương. Ông buộc phải dời khỏi chính cung song được đưa đến sống tại một cung phụ tại Nghiệp thành. Do Hiếu Chiêu Đế giành phần lớn thời gian của ông ta tại Tấn Dương, Cao Đam phụ trách cai quản Nghiệp thành, canh chừng Tế Nam vương.

Vào mùa thu năm 561, các pháp sư thông báo cho Hiếu Chiêu Đế rằng linh khí đế quốc vẫn nằm ở Nghiệp thành, điều này khiến Hiếu Chiêu Đế lo lắng. Trong khi đó, Cao Quy Ngạn lo rằng bản thân sẽ bị trừng phạt một khi Cao Ân đoạt lại ngôi vị, vì thế ông ta đã thuyết phục Hiếu Chiếu Đế rằng cần loại bỏ người cháu này, cuối cùng Hiếu Chiêu Đế đã ban một thánh chỉ triệu Cao Ân đến Tấn Dương. Cao Đam lúc này đang thất vọng trước việc Hiếu Chiêu Đế lập con trai ruột Cao Bá Niên làm thái tử chứ không phải ông ta, vì thế trong một thời gian ngắn Cao Đam đã định tuyên bố phục vị cho Cao Ân và khởi đầu một cuộc nổi dậy chống lại Hiếu Chiêu Đế. Tuy nhiên, Cao Đam cuối cùng đã không thực hiện điều này do các pháp sư của Cao Đam thông báo rằng họ tin Cao Đam sẽ trở thành hoàng đế vào một ngày nào đó, do đó ông ta đã đưa Cao Ân đến Tấn Dương. Ngay sau đó, Hiếu Chiêu Đế đã bí mật cử sát thủ đem rượu độc đến cho Cao Ân. Do Cao Ân từ chối uống rượu độc nên các sát thủ đã siết cổ ông đến chết. Cao Ân được mai táng với danh dự của một thân vương thay vì hoàng đế.

Tham khảo

 Bắc Tề thư, quyển 5.
 Bắc sử, quyển 7.
 Tư trị thông giám, các quyển 167, 168.

Vua nhà Bắc Tề
Sinh năm 545
Mất năm 561


title: Merv Griffin

text:
Mervyn Edward "Merv" Griffin, Jr. (6 tháng 7 năm 1925 – 12 tháng 8 năm 2007) là một MC truyền hình người Mỹ, nhạc sĩ, diễn viên, và ông bầu truyền thông. Khởi nghiệp ông là phát thanh viên radio và ca sĩ cho ban nhạc và ông đã xuất hiện trên sân khấu Broadway. Từ 1965 đến 1986 Griffin là người dẫn chương trình cho trò chơi truyền hình ông đạo diễn, The Merv Griffin Show, do hãng truyền thông Westinghouse sản xuất (còn gọi là Group W). Ông cũng nghĩ ra game show Jeopardy!, Wheel of Fortune, Click, và Merv Griffin's Crosswords do chính công ty ông sáng lập sản xuất Merv Griffin Enterprises và Merv Griffin Entertainment. Trong suốt đời mình, Griffin còn được coi là ông chủ quản lý các công ty truyền thông.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 He Had a Lovely Bunch of Coconuts tại Wall Street Journal
 Merv Griffin tribute from ABC, trên YouTube

Sinh năm 1925
Năm 2007
Nam ca sĩ Mỹ
Doanh nhân Mỹ
Nhà sản xuất truyền hình Mỹ
Người Mỹ gốc Ireland
Người dẫn talkshow truyền hình Mỹ
Chết vì ung thư tuyến tiền liệt
Tử vong vì ung thư ở California
Người đoạt giải Daytime Emmy


title: William H. Seward

text:
William Henry Seward (16 tháng 5 năm 1801 - 10 tháng 10 năm 1872) là một chính trị gia người Mỹ từ bang New York. Ông là thống đốc thứ 12 của tiểu bang New York, thượng nghị sĩ và ngoại trưởng Hoa Kỳ dưới thời các tổng thống Abraham Lincoln và Andrew Johnson. Ông là người phản đối sự mở rộng của chế độ nô lệ trong những năm dẫn đến cuộc nội chiến Mỹ, là một nhân vật nổi bật trong đảng Cộng hòa trong những năm mới thành lập đảng, và được coi là ứng cử viên hàng đầu cho đề cử tranh cử tổng thống của đảng vào năm 1860.

Từ chối đề cử, ông là thành viên trung thành trong nội các của Lincoln trong giai đoạn nội chiến, và đóng vai trò quan trọng ngăn cản sự can thiệp của nước ngoài vào thời gian đầu cuộc nội chiến. Vào đêm Lincoln bị ám sát, ông và gia đình cũng đã bị Lewis Powell đột nhập vào nhà định ám sát ông, một số con trai và người nhà ông bị thương, còn ông đã phải trải qua nỗi khiếp sợ này. Khi là ngoại trưởng dưới thời Johnson, ông là người đã đề xuất và thực hiện đàm phán mua lại bang Alaska năm 1867 từ đế quốc Nga với giá 7,2 triệu $ và bị những người đương thời chế giễu gọi là " sự điên rồ của Seward." Bộ trưởng Nội vụ Hoa Kỳ Carl Schurz cùng thời với ông miêu tả Seward là "người có tinh thần đi trước công chúng thay vì chỉ biết phục vụ cho họ."

Tham khảo

Liên kết ngoài
William H. Seward Letter, W. S. Hoole Special Collections Library, The University of Alabama
Finding Aid to the William Henry Seward Collection, 1828-1936 (bulk 1828-1873), New York State Library

Sinh năm 1801
Mất năm 1872
Ngoại trưởng Hoa Kỳ
Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ
Vụ ám sát Abraham Lincoln


title: Philip M. Breedlove

text:
Philip M. Breedlove (sinh 21 tháng 9 năm 1955) là một vị tướng 4 sao Không quân Hoa Kỳ. Philip M. Breedlove đã được Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama bổ nhiệm làm Tư lệnh quân đội Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào này 28/3/2013, thay thế tướng hải quân James Stavridis. Việc bổ nhiệm này còn chờ biểu quyết của Thượng viện Hoa Kỳ mới có hiệu lực.
Breedlove sinh năm 1955, hiện là tư lệnh các đơn vị không quân Mỹ tại châu Âu và châu Phi. Ông bắt đầu sự nghiệp sĩ quan phi công năm 1977 và thăng tiến đến chức phó tổng tham mưu trưởng không quân. Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Chuck Hagel ngợi khen ông "có tài năng đặc biệt" khi thông báo quyết định bổ nhiệm của Tổng thống Hoa Kỳ.
Breedlove sinh năm 1955, hiện là tư lệnh các đơn vị không quân Mỹ tại châu Âu và châu Phi. Ông bắt đầu sự nghiệp sĩ quan phi công năm 1977 và thăng tiến đến chức phó tổng tham mưu trưởng không quân. Bộ trưởng Quốc phòng Chuck Hagel ngợi khen ông "có tài năng đặc biệt" khi thông báo quyết định nói trên.
Breedlove lớn lên ở Forest Park, Georgia, và nhận nhiệm vụ sau khi tốt nghiệp Học viện Công nghệ Georgia vào năm 1977. Từ tháng 3 năm 1978 và tiếp theo năm sau, ông là sinh viên phi công hai năm đầu được huấn luyện tại Căn cứ không quân Williams.

Tham khảo

Đại tướng Không quân Hoa Kỳ
Sinh năm 1955
Nhân vật còn sống


title: Charles Jennens

text:
Charles Jennens (1700–1773) là một địa chủ và là nhà bảo trợ nghệ thuật. Ông là bạn của Handel, một số bản oratorio, nổi tiếng nhất là Trường ca Messiah, do Handel phổ nhạc trên nền ca từ của Jennens.

Tiểu sử
Jennens được trưởng dưỡng tại Gopsall Hall ở Leicestershire, Anh, là con trai của Charles Jennens và người vợ thứ hai của ông, Elizabeth Burdett. Jennens theo học tại Balliol College, Đại học Oxford, nhưng không tốt nghiệp. Ông là một tín hữu Cơ Đốc mộ đạo, không chịu tuyên thệ trung thành với tân vương mà vẫn tin rằng Nhà Stuart đã bị phế truất là hợp pháp. Ông quan tâm đến tinh thần và giáo huấn của Cơ Đốc giáo thời kỳ tiên khởi và của John Chrysostom. Nhiều người xem ông là có khuynh hướng chống Thần giáo (Deism).

Sau khi thân phụ qua đời năm 1747, Jennens tái thiết toàn bộ Gopsall Hall theo phong cách Palladian, trong khuôn viên lãnh địa ông cho xây nhà tưởng niệm một người bạn là thi sĩ và học giả, Edward Holdsworth. Bị cấm đảm nhiệm các chức vụ công do lập trường chính trị, Jennens cống hiến đời mình cho nghệ thuật, bảo trợ âm nhạc và sưu tập tranh (ông sở hữu một trong những bộ sưu tập đắt giá nhất ở Anh Quốc thời ấy). Rất yêu thích những sáng tác của Handel, hai người trở thành bạn thân. Handel là vị khách thường xuyên có mặt ở Gopsall Hall. Jennens cũng yêu cầu Thomas Hudson vẽ chân dung Handel – Hudson cũng là tác giả bức chân dung Jennens hiện đang trưng bày tại Viện Bảo tàng Nhà Handel, Luân Đôn.

Jennens từ trần ngày 20 tháng 11 năm 1773 tại Gopsall Hall, em họ của ông, Heneage Fine, Bá tước Aylesford thừa kế thư viện âm nhạc của Jennens vẫn được lưu giữ tại Thư viện Âm nhạc Watson thuộc Thư viện Trung tâm Manchester, gồm các bản thảo và ấn bản âm nhạc của Handel và những nhà soạn nhạc người Anh và người Ý đương thời; có 368 bộ bản thảo của Handel, bản thảo những bản sonata vĩ cầm "Manchester" của Vivaldi và bản thảo tác phẩm "The Four Seasons". Ngoài ra, trong bộ sưu tập của Jennens còn có các tác phẩm của Shakespeare, sách văn học, triết học và thần học, hầu hết đều bị phân tán trong năm 1918.

Cộng tác với Handel
Sự thông tuệ trong lĩnh vực Kinh Thánh và văn học là nhân tố thúc đẩy Jennens, từ năm 1735, viết ca từ cho Handel phổ nhạc. Handel soạn nhạc dựa trên ý tưởng và ca từ của Jennens cho các sáng tác: Saul (1735-9), L’Allegro, il Penseroso ed il Moderato (1740-1), Messiah (1741-2), Belshazzar (1744-5), và có thể là Israel in Egypt (1738-9). Jennens không đòi hỏi tác quyền và luôn luôn ẩn danh. Saul và Belshazzar được xem là "sự thể hiện một tài năng đầy ấn tượng trong nghệ thuật phối cảnh và khắc họa tính cách nhân vật, cũng như khả năng vận dụng những ám chỉ chính trị cách điệu nghệ".

Thông thạo cả âm nhạc và văn chương, Jennens góp ý và chỉnh sửa những vở opera của Handel. Rõ là Handel cũng sẵn lòng chấp nhận những đóng góp của Handel.

Tác phẩm nổi tiếng nhất hình thành từ sự cộng tác giữa Jennens và Handel là Trường ca Messiah. Theo nhận xét của nhà âm nhạc học Watkins Shaw, Messiah là "một sự trầm mặc sâu lắng về Chúa chúng ta là Đấng Messiah trong tư duy và niềm tin Cơ Đốc".

Chú thích

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Handel Messiah -"Hallelujah" - YouTube
Handel - Messiah - Hallelujah - YouTube
Handel: 'Hallelujah' (Chorus From Oratorio 'Messiah') - YouTube
"Hallelujah" thuộc Trường ca "Messiah" của George Frideric Handel - YouTube

Sinh năm 1700
Mất năm 1773
Người Anh
Trường ca Messiah
Tín hữu Anh giáo


title: Đông phương học

text:
Đông phương học là ngành của khoa học xã hội với mục tiêu nghiên cứu con người và xã hội phương Đông. Theo cách hiểu của môn này thì phương Đông gồm các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Triều Tiên, Trung Quốc, Việt Nam, Ấn Độ hay cả Úc hoặc Đông Nam Á nói chung.

Về lịch sử ngành này được những thương nhân và nhà truyền giáo châu Âu khi sang châu Á lập ra nhằm nghiên cứu nền văn hóa, phong tục tập quán của những nước ở phương Đông. Vì vậy tuy về mặt địa lý, Ấn Độ không nằm ở Đông Á nhưng vẫn được nghiên cứu trong ngành này.

Ngành này là một ngành lớn với những ngành học con như Nhật Bản học, Trung Quốc học, Đông Nam Á học, Úc học, Hàn Quốc học, Ấn Độ học và Việt Nam học. Do đó để có thể nghiên cứu được những ngành con thì điều quan trọng người nghiên cứu phải nắm vũng được ngôn ngữ chính thức được sử dụng tại từng quốc gia rồi sau đó mới có thể tìm hiểu được lịch sử, địa lý, văn hóa, kinh tế, chính trị tại những nước này, cũng như mối quan hệ lịch sử giữa các nền văn hóa phương Đông.

Tham khảo

Nghiên cứu khu vực
Đông phương học
Châu Á học


title: Bài ca Xuất Hành

text:
Bài ca Xuất Hành (tiếng Do Thái: שירת הים, Shirat Hayam, còn được gọi là Az Yashir Moshe) là một bài thơ xuất hiện trong Sách Xuất Hành của Kinh Thánh của Do Thái giáo (Cựu Ước của Kitô giáo) ở chương 15, câu 1-18 cho đến câu 20 và 21 (lời riêng của bà Miriam). Bài ca Xuất Hành là một trong những lời nổi tiếng nhất mà người Israel đã vang lên sau khi họ vượt qua Biển Sậy (được cho là Biển Đỏ ngày nay) một cách an toàn, để lại quân đội của Ai Cập đuổi theo sau nhưng bị nhấn chìm trong lòng biển.

Bài thơ này hiện được liệt kê trong sách cầu nguyện của người Do Thái, được đọc hàng ngày vào buổi cầu nguyện ban sáng. Ngày nay, bài thơ cũng có vị trí quan trọng trong phụng vụ Kitô giáo.

Văn bản
Sách Xuất Hành 15.1-15.18
א אָז יָשִׁיר-מֹשֶׁה וּבְנֵי יִשְׂרָאֵל אֶת-הַשִּׁירָה הַזֹּאת, לַיהוָה, וַיֹּאמְרוּ, {ר} לֵאמֹר: {ס} אָשִׁירָה לַיהוָה כִּי-גָאֹה גָּאָה, {ס} סוּס {ר} וְרֹכְבוֹ רָמָה בַיָּם. {ס} 	1 Bấy giờ ông Mô-sê cùng với con cái Israel hát mừng ĐỨC CHÚA bài ca sau đây. Họ ca rằng: Tôi xin hát mừng CHÚA, Đấng cao cả uy hùng:
Kỵ binh cùng chiến mã, Người xô xuống đại dương..
ב עָזִּי וְזִמְרָת יָהּ, וַיְהִי-לִי {ר} לִישׁוּעָה; {ס} זֶה אֵלִי וְאַנְוֵהוּ, {ס} אֱלֹהֵי {ר} אָבִי וַאֲרֹמְמֶנְהוּ. {ס} 	2 CHÚA là sức mạnh tôi, là Đấng tôi ca ngợi, chính Người cứu độ tôi. Người là Chúa tôi thờ, xin dâng lời vinh chúc, Người là Chúa tổ tiên, xin mừng câu tán tụng.
ג יְהוָה, אִישׁ מִלְחָמָה; יְהוָה, {ר} שְׁמוֹ. {ס} 	3 Người là trang chiến binh, danh Người là ĐỨC CHÚA!
ד מַרְכְּבֹת פַּרְעֹה וְחֵילוֹ, יָרָה בַיָּם; {ס} וּמִבְחַר {ר} שָׁלִשָׁיו, טֻבְּעוּ בְיַם-סוּף. {ס} 	4 Xa mã Pha-ra-ô, Người xô xuống lòng biển, tướng dũng với binh hùng chết chìm trong Biển Sậy.
ה תְּהֹמֹת, יְכַסְיֻמוּ; יָרְדוּ בִמְצוֹלֹת, כְּמוֹ {ר} אָבֶן. {ס} 	5 Vực thẳm vùi lấp chúng, chúng chìm xuống nước sâu chẳng khác nào hòn đá.
ו יְמִינְךָ יְהוָה, נֶאְדָּרִי בַּכֹּחַ; {ס} יְמִינְךָ {ר} יְהוָה, תִּרְעַץ אוֹיֵב. {ס} 	6 Lạy CHÚA, tay hữu Ngài đã biểu dương sức mạnh. Tay hữu Ngài, lạy CHÚA, đã nghiền nát địch quân.
ז וּבְרֹב גְּאוֹנְךָ, תַּהֲרֹס {ר} קָמֶיךָ; {ס} תְּשַׁלַּח, חֲרֹנְךָ—יֹאכְלֵמוֹ, כַּקַּשׁ. {ס} 	7 Lấy dũng lực oai hùng, Chúa quật ngã đối phương; Ngài nổi cơn thịnh nộ, thiêu chúng cháy như rơm.
ח וּבְרוּחַ {ר} אַפֶּיךָ נֶעֶרְמוּ מַיִם, {ס} נִצְּבוּ כְמוֹ-נֵד {ר} נֹזְלִים; {ס} קָפְאוּ תְהֹמֹת, בְּלֶב-יָם. {ס} 	8 Nộ khí Ngài, lạy Chúa, đã khiến nước dâng lên, sóng trùng dương dồn lại dựng đứng như tường thành; giữa lòng biển thẳm sâu, nước bỗng đâu ngừng chảy.
ט אָמַר {ר} אוֹיֵב אֶרְדֹּף אַשִּׂיג, {ס} אֲחַלֵּק שָׁלָל; תִּמְלָאֵמוֹ {ר} נַפְשִׁי-- {ס} אָרִיק חַרְבִּי, תּוֹרִישֵׁמוֹ יָדִי. {ס} 	9 Địch quân tự nhủ rằng: Ta đuổi theo bắt lấy, chiến lợi phẩm đem chia, mới no lòng thoả dạ; ta tuốt lưỡi gươm trần, cứ thẳng tay tiêu diệt.
י נָשַׁפְתָּ {ר} בְרוּחֲךָ, כִּסָּמוֹ יָם; {ס} צָלְלוּ, כַּעוֹפֶרֶת, בְּמַיִם, {ר} אַדִּירִים. {ס} 	10 Ngài hà hơi nổi gió, biển vùi lấp chúng đi, chìm lỉm tựa như chì giữa nước sâu cuồn cuộn.
יא מִי-כָמֹכָה בָּאֵלִם יְהוָה, {ס} מִי {ר} כָּמֹכָה נֶאְדָּר בַּקֹּדֶשׁ; {ס} נוֹרָא תְהִלֹּת, עֹשֵׂה {ר} פֶלֶא. {ס} 	11 Ai trong bậc thần minh được như Ngài, lạy CHÚA? Ai sánh được như Ngài, Đấng rạng ngời thánh thiện, lập chiến công khủng khiếp, làm nên việc diệu kỳ?
יב נָטִיתָ, יְמִינְךָ—תִּבְלָעֵמוֹ, אָרֶץ. {ס} 	12 Tay hữu Ngài giơ lên, đất rẽ ra nuốt chúng.
יג נָחִיתָ {ר} בְחַסְדְּךָ, עַם-זוּ גָּאָלְתָּ; {ס} נֵהַלְתָּ בְעָזְּךָ, אֶל-נְוֵה {ר} קָדְשֶׁךָ. {ס} 	13 Còn dân đã chuộc về, Ngài yêu thương dìu dắt, lấy quyền lực dẫn đưa tới đất thiêng Ngài ngự.
יד שָׁמְעוּ עַמִּים, יִרְגָּזוּן; {ס} חִיל {ר} אָחַז, יֹשְׁבֵי פְּלָשֶׁת. {ס} 	14 Khi vừa nghe tin đó, chư dân run lẩy bẩy; người xứ Phi-li-tinh phải đớn đau quằn quại.
טו אָז נִבְהֲלוּ, אַלּוּפֵי {ר} אֱדוֹם-- {ס} אֵילֵי מוֹאָב, יֹאחֲזֵמוֹ רָעַד; {ס} נָמֹגוּ, {ר} כֹּל יֹשְׁבֵי כְנָעַן. {ס} 	15 Bấy giờ tại Ê-đôm, các thủ lĩnh kinh hoàng, và quan quyền Mô-áp đều sợ hãi khiếp run, người xứ Ca-na-an phải rụng rời hốt hoảng.
טז תִּפֹּל עֲלֵיהֶם אֵימָתָה {ר} וָפַחַד, {ס} בִּגְדֹל זְרוֹעֲךָ יִדְּמוּ כָּאָבֶן: {ס} עַד {ר} יַעֲבֹר עַמְּךָ יְהוָה, {ס} עַד-יַעֲבֹר עַם-זוּ {ר} קָנִיתָ. {ס} 	16 Kinh hoàng và sợ hãi ập xuống trên đầu họ. Cánh tay hùng mạnh Ngài làm chúng đờ như đá, bao lâu dân của Ngài vẫn còn đang qua biển, lạy CHÚA chúng con thờ, bao lâu dân Ngài tậu vẫn còn đang qua biển.
יז תְּבִאֵמוֹ, וְתִטָּעֵמוֹ בְּהַר נַחֲלָתְךָ-- {ס} מָכוֹן {ר} לְשִׁבְתְּךָ פָּעַלְתָּ, יְהוָה; {ס} מִקְּדָשׁ, אֲדֹנָי כּוֹנְנוּ {ר} יָדֶיךָ. {ס} 	17 gài cho dân tiến vào, định cư họ trên núi, núi gia nghiệp của Ngài. Lạy CHÚA, chính nơi đây Ngài chọn làm chỗ ở, đây cũng là đền thánh tự tay Ngài lập nên.
יח יְהוָה יִמְלֹךְ, לְעֹלָם וָעֶד. {ס} 	18 CHÚA là vua hiển trị đến muôn thuở muôn đời.

Chú thích

Tham khảo

Do Thái giáo
Kitô giáo
Cựu Ước


title: August Karl von Goeben

text:
August Karl von Goeben (hay còn viết là Göben) (1816-1880) là một tướng lĩnh trong quân đội Đế quốc Đức, người có nguồn gốc từ xứ Hanover. Ông được nhìn nhận là một trong những viên tướng tài năng nhất của Đế quốc Đức, về cả lý thuyết và thực tiễn.

Khoảng từ năm 1848, với tư cách là một sĩ quan tham mưu, Goeben đã bắt đầu tình bạn lâu dài với Helmuth von Moltke Lớn – Tổng tham mưu trưởng quân đội Phổ và Đế quốc Đức trong tương lại. Trên cương vị là một tư lệnh trong lực lượng bộ binh Phổ, ông đã đóng góp đến nhiều thắng lợi vang dội của quân đội Phổ trong cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai năm 1864, Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866 và cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ các năm 1870 – 1871.

Ông đã được ban tặng Đại Thập tự của Huân chương Thập tự Sắt vì những cống hiến của mình đối với quân đội Đức trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ.

Đầu đời
Ông sinh ngày 10 tháng 12 năm 1816, tại Stade, cách Hamburg 30 km về phía tây tại Vương quốc Hanover. Cha của ông là một đại úy hưởng nửa lương đã nghỉ hưu, về sau được phong hàm Thiếu tá danh dự. Năm 10 tuổi, Goeben được gửi đến trường trung học Celle, khi ấy được xem là một trong những trung tâm giáo dục tốt nhất ở Đức. Trong thời gian học tập tại đây, ông đã định hướng đến một sự nghiệp quân sự trong tương lai. Thay vì tham gia quân đội Hanover, ông đã dành những năm đầu đời của mình cho việc phục vụ trong quân đội Phổ: chàng trai trẻ Goeben gia nhập quân ngũ Phổ vào tháng 10 năm 1833. Ông tham gia trong Trung đoàn Bộ binh số 14 (Ngự lâm quân), khi đó đóng quân tại Neruppin. Khoảng 12 tháng sau đó, ông đã trở thành người cầm cờ của đơn vị, vào ngày 15 tháng 2 năm 1835, ông được phong hàm Trung tá. Goeben là một người lính năng động và ông mong ước binh nghiệp của mình khởi đầu với một cơ hội cho ông được áp dụng vốn kiến thức quân sự của ông trong chiến tranh thực tế. Tuy nhiên, do nước Phổ lúc bấy giờ đang ở trong một kỷ nguyên hòa bình lâu dài, khát vọng của ông là không thể trở thành hiện thực. Vì vậy, Goeben đã quyết định từ bỏ quân đội Phổ, và mang thanh kiếm của mình đến Tây Ban Nha, nơi đang diễn ra cuộc Chiến tranh Carlos lần thứ nhất vào năm 1836.

Nhận thấy rằng trong hai người đang đánh nhau giành ngai vàng Tây Ban Nha là Don Carlos và Maria Cristina (trên danh nghĩa con gái bà ta là Isabel II), Don Carlos hợp pháp hơn, Goeben đã quyết định đầu quân cho ông này. Vì khả năng của mình, viên sĩ quan trẻ tuổi đã được đón nhận nồng hậu tại đại bản doanh của Don Carlos. Trong năm đầu tiên phục vụ dưới ngọn cờ của Don Carlos, ông làm thiếu úy, và đã chiến đấu tốt trong một trận đánh. Sang năm 1837, ông đã tham gia trong nhiều trận đánh ở Tây Ban Nha. Vào năm 1838, ông cũng tham chiến trong cuộc viễn chinh đến Castilla với tư cách là đại úy, và bị thương nặng tại Sotoca. Đến năm 1839, ông ban đầu phục vụ trong lực lượng công binh, nhưng sau được chuyển sáng bộ binh. Trong nhiều cuộc giao chiến, ông đã thể hiện khả năng của mình. Đến năm 1840, thiếu tá Goeben lại bị thương nặng tại trận Teruel. Giờ đây, ông được phong làm thiếu tá trong quân đoàn công binh, và việc thăng cấp này cho thấy sự nghiệp quân sự đầy hứa hẹn của ông tại Tây Ban Nha đã đến hồi kết. Mặc dù vậy, ông vẫn trung kiên với Don Carlos cho đến khi ông này bỏ cuộc trong tuyệt vọng, buộc Goeben phải từ bỏ ông ta và Tây Ban Nha. Trong suốt cuộc chiến, người sĩ quan gốc Đức đã bị thương nặng hai lần và bị thương nhẹ ba lần. Ông cũng đã bị quân đội của Maria Cristina bắt làm tù binh hai lần, lần thứ nhất ông ở tù 8 tháng trước khi trốn thoát, và trong lần thứ hai thì ông ở tù trong một thời gian lâu dài và khắc nghiệt. Năm 1840, ông lên đường trở về Phổ với bộ dạng chẳng khác gì một người ăn mày không có lấy một miếng ăn. Ông phải đi lang thang trên đất Pháp, trong một chuyến hành trình vô cũng gian khổ. Tuy nhiên, ông đã vượt qua mọi khó khăn, và về được đến nhà cha mình vào tháng 9 năm 1840. Năm sau, ông ghi lại về cuộc chiến đấu ở Tây Ban Nha trong cuốn "Bốn năm ở Tây Ban Nha", gây nên một số sự quan tâm trong giới quân sự và chính trị.

Con đường thăng tiến
Viên thiếu tá của quân đội Carlos trở nên phấn khởi vì được tái nhập ngũ trong quân lực Phổ, và dĩ nhiên, con đường thăng tiến của ông phải quay trở lại từ đầu. Vào ngày 26 tháng 2 năm 1842, ông được cử một chức vụ trong Trung đoàn Bộ binh số 8, nhưng ngay lập tức được lệnh gia nhập Bộ Tổng tham mưu. Thanh danh mà ông đã tạo nên cho mình, sự hiểu biết sâu rộng của ông về khoa học quân sự cùng với trải nghiệm thực tế của ông đã tạo điều kiện cho ông được thăng tiến nhanh chóng, thay vì phải đứng chung hàng ngũ của những sĩ quan trẻ thông thường và không có tầm ảnh hưởng trong quân lực. Chỉ trong vòng 3 năm, ông đã được thăng cấp từ thiếu úy đến đại úy. Đến năm 1848, ông được đưa tới đại bản doanh của Quân đoàn IV tại Magdeburg, trong đó thiếu tá Moltke là viên sĩ quan cao hơn ông một cấp. Hai người nhanh chóng trở thành một đôi bạn gắn bó với nhau, và tình bạn của họ không bao giờ bị tổn hại. Ông cũng đã từng tham gia trong sư đoàn Hanneken, với nhiệm vụ dập tắt cuộc nổi dậy tại Westfalen. Sau đó, trong cuộc nổi dậy tại Baden, Goeben đã thể hiện tài năng của mình khi phục vụ trong ban tham mưu của Hoàng tử Wilhelm (sau này là Hoàng đế Đức). Ông tham gia các trận giao tranh tại Ludwigshafen, Waghausel, Ubstadt, Bruchsal, Durlach, Kuppenheini, và Eastatt. Cũng như những sĩ quan thông thường của Phổ, trong vòng vài năm sau, có khi ông thực hiện trách nhiệm trong ban tham mưu, có khi trong trung đoàn, cho đến năm 1863 ông được phong hàm Thiếu tướng, chỉ huy Lữ đoàn Bộ binh số 26.

Cũng cần lưu ý rằng, vào năm 1860, được phong hàm đại tá, ông và một số sĩ quan khác của Phổ được gửi đến tham gia các chiến dịch của quân đội Tây Ban Nha tại Maroc. Ở đây, ông đã gặp nhiều địch thủ cũ của mình trong cuộc Chiến tranh Carlos lần thứ nhất. Goeben ở lại với quân đội Tây Ban Nha trong suốt chiến dịch năm 1860, và có mặt trong trận Tetuan.

Ba cuộc chiến tranh thống nhất nước Đức
Trong cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai chống Đan Mạch năm 1864 – cuộc chiến đầu tiên trong quá trình thống nhất nước Đức, Goeben đã chỉ huy lữ đoàn của mình ở phía trước Dybbøl, và tham gia trong trận đột chiếm Dybbøl. Ngoài ra, lữ đoàn của ông cũng góp phần vượt biển tới đảo Als và đánh chiếm đảo này. Trong tất cả các trận đánh với quân Đan Mạch, ông đã thể hiện tài thao lược của mình và nhờ đó ông được trao tặng Huân chương Quân công (Pour le Mérite) của Vương quốc Phổ, cùng với nhiều huân chương khác của Phổ, Đức và Áo.

Ông cũng được thăng làm tư lệnh của Sư đoàn số 10, và không bao lâu sau ông được chuyển sang chỉ huy Sư đoàn số 13 vào tháng 10 năm 1865, với cấp bậc Trung tướng. Lữ đoàn bộ binh do ông chỉ huy trước đó là một phần thuộc Sư đoàn này. Điều đáng chú ý là trong khi những tướng lĩnh có tên tuổi khác của Phổ như Vogel von Falckenstein, Herwarth von Bittenfeld và Karl Friedrich von Steinmetz phải trải qua 47 năm trước khi được phong hàm Trung tướng, Goeben chỉ leo lên được chức vụ này sau 23 năm. Đến cả viên tướng được ưa chuộng Edwin von Manteuffel cũng chỉ trở thành Trung tướng sau gần 35 năm phục vụ trong quân ngũ. Ông đã tham chiến trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866, và trên cương vị là chỉ huy của Sư đoàn số 13, Goeben một lần nữa chứng tỏ năng lực của mình như là một chỉ huy quân sự kỳ cựu cũng như là một nhà chiến thuật điêu luyện. Ban đầu, ông tham gia chiến dịch tại Hanover, và sau đó ông đã trở thành viên tướng dưới quyền đắc lực nhất của Vogel von Falckenstein – Tổng tư lệnh Tập đoàn quân Main trong chiến dịch trên con sông cùng tên. Tướng Falckenstein thấu hiểu cách tận dụng đầy đủ tài dụng binh của Goeben. Goeben đã dẫn đầu các lực lượng của mình trong các trận thắng tại Dermbach, Kissingen, Laufach, Aschaffenburg, Werbach, Gerchsheim, Tauberbischofsheim và Würzburg.

Vào năm 1870, cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ, Goeben được thăng cấp thành Thượng tướng Bộ binh, và cuộc tổng động viên trong năm đó đã đặt ông vào vai trò Tướng tư lệnh Quân đoàn XIII (Rheinland), một trong 3 quân đoàn của Tập đoàn quân số 1 dưới quyền tổng chỉ huy của tướng Steinmetz. Sự chỉ huy năng động và quyết đoán của Goeben đã góp một phần lớn đến chiến thắng của quân đội Phổ trong trận Spicheren vào ngày 6 tháng 8.. Vào ngày 16 tháng 8 năm 1870, viên tướng này cũng đóng một vai trò quan trọng trong trận Mars-la-Tour. Ngoài ra, ông đã mang lại cho quân cánh phải Phổ những thành công duy nhất của họ trong trận Gravelotte vào ngày 18 tháng 8 năm 1870. Sau trận chiến khốc liệt này, Quân đoàn VIII đã được thuyên chuyển sang Tập đoàn quân số 2 dưới quyền của Thân vương Friedrich Karl, tham gia vây hãm Tập đoàn quân Rhine chủ lực của Đế chế Pháp tại Metz từ ngày 19 tháng 8 cho đến ngày 26 tháng 10 năm 1870. Sau khi Metz thất thủ và Tập đoàn quân Rhine đầu hàng, Quân đoàn VIII một lần nữa thuộc về Tập đoàn quân số 1, vốn đã được tái cấu trúc dưới quyền chỉ huy của tướng Manteuffel. Tập đoàn quân số 1 được đưa đến miền bắc nước Pháp để theo dõi các hoạt động của Tập đoàn quân phương Bắc mới được thành lập của Pháp do viên tướng tài năng Louis Faidherbe chỉ đạo. Trong các trận đánh ở Amiens, Hallue và Bapaume, 3 sư đoàn của tập đoàn quân Manteuffel đã đánh thắng đối phương, giữa lúc toàn bộ Quân đoàn VII được để lại ở Metz. Trong 3 sư đoàn đã nêu, Goeben chỉ huy 2 sư đoàn và điều này cho thấy vai trò nổi bật của ông trong các trận thắng quân Pháp.

Vào ngày 8 tháng 1 năm 1871, Tướng Manteuffel, sau khi được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh của Tập đoàn quân phương Nam mới được thành lập, với dự kiến cứu viện cho tướng Werder, đã trao quyền chỉ huy Tập đoàn quân số 1 cho Tướng Goben. Chỉ sau 10 ngày chỉ huy tập đoàn quân, Goeben đã dứt điểm cuộc chiến tranh ở miền Bắc Pháp với đại thắng của người Đức, bằng thắng lợi quyết định tại trận St. Quentin từ ngày 18 cho đến ngày 19 tháng 1 năm 1871. Trận chiến đã mang lại thiệt hại rất lớn cho Tập đoàn quân phương Bắc, trong đó 12.000 tù binh không bị thương và 6 khẩu pháo đã rơi vào tay quân đội Đức. Với thảm bại này, Tập đoàn quân phương Bắc, lực lượng cuối cùng của Pháp có hy vọng giải vây cho thủ đô Paris thật sự đã bị xóa sổ. Thắng lợi của Goeben tại St. Quentin được xem là một trong những chiến công hiển hách nhất của phía Đức trong suốt cuộc chiến tranh. Với sự kết thúc của Chiến tranh Pháp-Phổ, ông được nhìn nhận là một trong những người tài giỏi nhất trong đoàn quân chiến thắng. Vào tháng 1 năm 1871, Goeben được nhận Đại Thập tự của Huân chương Thập tự Sắt cùng với nhiều huân chương khác. Ông là một Đại tá trong Trung đoàn Bộ binh số 28, và chỉ huy Quân đoàn VIII tại Coblenz cho đến khi tạ thế.

Ông qua đời vào ngày 13 tháng 11 năm 1880, thọ 64 tuổi.

Di sản và vinh danh
Pháo đài cũ fort de Queuleu của Pháp tại Metz đã được người Đức đổi thành Goeben theo tên ông, và Trung đoàn Bộ binh số 28 của Đế quốc Đức cũng mang tên của ông. Một bức tượng của viên tướng này cũng được Fritz Schaper tạc tại Coblenz vào năm 1884. Chiến hạm , một tuần dương thiết giáp thuộc lớp Moltke của Hải quân Đế quốc Đức (Kaiserliche Marine), hạ thủy vào năm 1911, cũng được đặt theo tên ông.

Các văn kiện
Tướng von Goeben đã viết nhiều văn kiện. Các hồi ký của ông có thể được tìm thấy trong các công trình:
 Vier Jahre in Spanien (Bốn năm ở Tây Ban Nha) (Hanover, 1841),
 Reise-und Lagerbriefe aus Spanien und vom spanischen Heere in Marokko (Hanover, 1863) và
 Darmstadt Allgemeine Militärzeitung.

Chú thích

Đọc thêm
 Reinhard Roehle: Goebens Erlebnisse in Spanien. Lehr- und Leidensjahre des deutschen Heerführers. Union, Stuttgart u. a. 1927, (Vaterländische Volks- und Jugendbücher des Union-Verlages).
 Gebhard Zerin: August von Goeben in seinen Briefen, S. Mittler, 1903
 Wolfgang Schütz: Koblenzer Köpfe. Personen der Stadtgeschichte – Namensgeber für Straßen und Plätze. Verlag für Anzeigenblätter GmbH, Hrsg.: Bernd Weber, Mülheim-Kärlich 2005 (2. überarb. u. erw. Aufl.), S. 199f., ISBN 224-0-00345-226-2

Tướng Phổ
Người Stade
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Người Vương quốc Hanover
Huân chương Thập tự Sắt
Tướng Đức
Nhân vật trong Chiến tranh Schleswig lần thứ hai


title: Di Tử Hà

text:
Di Tử Hà (Trung văn giản thể: 弥子瑕, phồn thể: 彌子瑕, bính âm: Mí Zǐ Xiá, ?-?), là đại phu nước Vệ thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Ông cũng là sủng thần của Vệ Linh công, vua thứ 28 của nước Vệ. Ông được đề cập trong quyển sách Thuyết nan của Hàn Phi.

Sủng thần của vua Vệ

Di Tử Hà là một nho sĩ thông minh, vô cùng khôi ngô tuấn tú, được Vệ Linh công sủng ái, phong cho làm đại phu. Năm 504 TCN, Lỗ Định công đem quân đánh nước Trịnh, chiếm được đất Khuông. Trên đường về, tướng nước Lỗ là Dương Hổ không báo trước với nước Vệ mà tự ý hành quân gần kinh đô nước Vệ. Vệ Linh công tức giận, sai Di Tử Hà truy kích quân Lỗ. Sau nhờ có đại phu Công thúc Văn tử hòa giải, Vệ Linh công mới lui quân, giảng hòa với nước Lỗ.

Di Tử Hà được Vệ Linh công trọng đãi, cho phép tự do ra vào cung cấm. Theo luật pháp nước Vệ, kẻ dùng xe của vua sẽ phải bị chặt chân. Một ngày mẹ Tử Hà bị bệnh, Có người nghe tin đang đêm đến báo với Di Tử Hà. Tử Hà giả mệnh quốc quân, tự ý lấy xe của Vệ Linh công xuất cung về thăm mẹ. Vệ Linh công do quá yêu Di Tử Hà nên khi biết chuyện chẳng những không phạt mà còn khen: "Thực là người có hiếu! Vì mẹ mà phạm tội bị chặt chân".

Một lần khác Di Tử Hà cùng Vệ Linh công thăm hoa viên, Di Tử Hà thấy có một quả đào ngon, tự ý hái đào ăn trước mặt Vệ Linh công, ăn không hết bèn đem phần cắn dở đút vào miệng Vệ Linh công. Vệ Linh công cũng khen: "Tử Hà thật yêu ta! Quên cái miệng đói của mình mà nhớ đến ta."

Dân gian gọi quan hệ giữa Vệ Linh công là tình chia đào (dư đào đoạn tụ). Tuy nhiên sử sách không nói rõ đây là quan hệ đồng tính luyến ái hay chỉ là tình bạn thân thiết.

Về sau Di Tử Hà ngày một già đi và không còn được Vệ Linh công quý mến. Có lần Vệ Linh công dùng roi đánh Di Tử Hà. Từ đó Di Tử Hà thường cáo ốm ít lên triều. Vệ Linh công hỏi quan đại phu Chúc Đà xem Tử Hà có oán mình không. Chúc Đà gièm pha với Vệ Linh công rằng Di Tử Hà giống như loài chó, gặp hội ma thì oán hận chủ nhân. Từ đó Vệ Linh công bắt đầu xa lánh ông.

Một đại phu khác của nước Vệ là Sử Ngư bất bình việc Di Tử Hà được trọng dụng, và tiến cử người hiền là Cừ Bá Ngọc. Vệ Linh công ban đầu không nghe. Ít lâu sau Sử Ngư chết, người nhà không hạ táng, lại khuyên ngăn Vệ Linh công.

Thời gian trôi qua, Di Tử Hà mỗi ngày một già và xấu, không còn được Vệ Linh công yêu quý, lại phạm tội. Vệ Linh công lại nghe theo lời Sử Ngư, trọng dụng Cừ Bá Ngọc rồi trị tội trộm xe và tự ý ăn đào trước đây của Tử Hà, nói:

"Nó đã có lần tự tiện đi xe ngựa của ta, lại có lần bắt ta ăn quả đào thừa của nó."

Rồi đuổi ra khỏi cung.

Đánh giá
Tư Mã Thiên trong Sử ký có lời bình luận về mối tình của Vệ Linh công và Di Tử Hà như sau:

Việc làm của Di Tử không khác, nhưng lần trước được khen là hiền, lần sau lại phạm tội, đó là vì lòng yêu ghét hết sức thay đổi. Cho nên được nhà vua yêu thì cái khôn của mình càng làm cho mình được thân, bị nhà vua ghét thì cái tội của mình càng làm cho mình bị ruồng bỏ.

Xem thêm
Vệ Linh công
Dương Hổ
Mối tình chia đào

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên
Lão Tử Hàn Phi liệt truyện
Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 4-5, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh
Sách Hàn Phi tử, thiên Thuyết nan

Chú thích

Liên kết ngoài
Những mối tình đồng tính của các Hoàng đế Trung Hoa

Người nhà Chu
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Nhà Chu
Người LGBT
Người LGBT Trung Quốc
Nước Vệ


title: Scream & Shout

text:
"Scream & Shout" là một bài hát của rapper người Mỹ will.i.am cùng với nữ ca sĩ Britney Spears. Trước đó, "Scream & Shout" đã bị rò rỉ một bản hoàn tất trên mạng ngày 17 tháng 11 năm 2012. Ca khúc này được phát hành ở dạng đĩa đơn trích từ album #willpower của will.i.am vào ngày 27 tháng 11 năm 2012 qua việc gởi bản thu tới các đài phát thanh chính trên toàn nước Mỹ. Bài hát được sáng tác bởi chính will.i.am (William Adams), Jef Martens và Jean Baptiste trong khi được sản xuất bởi Martens (Lazy Jay). Nhìn chung, "Scream & Shout" mang thể loại nhạc future house, dance và electropop (pop điện tử) với nhịp độ nhanh. Bài hát còn mang câu nói nổi tiếng của Britney, "It's Britney, Bitch!" (tạm dịch: "Britney đây, đồ quỷ cái!") trong bài hát "Gimme More" của cô năm 2007.

"Scream & Shout" chủ yếu nhận được những đánh giá tích cực từ phía phê bình âm nhạc. Đa số họ nói rằng ca khúc là một bản nhạc "đen tối" trong câu lạc bộ; trong khi họ lại chỉ trích sự lạm dụng thiết bị chỉnh giọng Auto-Tune trong bài hát. Nhìn chung, "Scream & Shout" là một thành công toàn thế giới, đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng âm nhạc của hơn 18 quốc gia, trong khi lại lọt vào tốp mười của hơn 20 quốc gia. Đây là bài hát quán quân tại nước Liên hiệp Anh trên bảng xếp hạng UK Singles Chart đầu tiên của Britney kể từ đĩa đơn "Everytime" năm 2004.

Một video ca nhạc cho bài hát đã được ra mắt trên The X Factor ngày 28 tháng 11 năm 2012 và đã có mặt trên trang mạng xã hội YouTube. Ngoại hình của Britney Spears trong video được các nhà phê bình đánh giá là "khác hoàn toàn so với trước."

Thực hiện

Sau khi Britney Spears phát hành album phòng thu thứ bảy mang tên Femme Fatale (2011) và gặt hái những thành công lớn, chủ tịch hãng RCA Records (liên minh mới Jive Records - hãng đĩa lúc đó của Britney) nói rằng Britney sẽ có một năm nghỉ ngơi để chăm sóc gia đình. Tháng 4 năm 2012, tạp chí E! Online thông báo là Simon Comwell sẽ mời Britney Spears làm giám khảo cho chương trình The X Factor của Mỹ, với lương là 15 triệu đô la Mỹ. Ngày 9 tháng 5, X Factor thông báo là Britney đã ký hợp đồng để làm giám khảo. Ngày 14 tháng 5, thông tin Britney Spears cùng Demi Lovato làm giám khảo The X Factor được chính thức xác nhận. Ngày 28 tháng 8 năm 2012, Britney thông báo là đang thu âm một bản thu mới cùng rapper will.i.am và thông báo điều ấy trên trang mạng xã hội twitter. Trước đó, will.i.am đã từng hợp tác chung vơi Britney trong ca khúc "Big Fat Bass" từ Femme Fatale. Còn ca khúc "Sexy Sexy" được dự tính là cũng sẽ nằm trong Femme Fatale thì lại bị hủy vì không rõ lý do, nên will.i.am đã đem bài hát đó vào album #willpower của mình năm 2012.

Ngày 12 tháng 10 năm 2012, Britney thông báo rằng ca khúc mà cô được will.i.am mời hợp tác sẽ có tên là "Scream & Shout". Ngày 17 tháng 11, toàn bộ bài hát bị rò rỉ trên mạng. Britney nói trên trang tài khoản Facebook của mình là mặc dù cô rất thất vọng vì "Scream & Shout" bị rò rỉ, nhưng cô cũng cho biết thêm là cũng rất háo hức. Tạp chí Billboard nhận định ngày phát hành của "Scream & Shout" trên đài radio 102.7 KIIS-FM là vào 12 giờ trưa (giờ chuẩn Thái Bình Dương) vào ngày 19 tháng 11 năm 2012. Cùng ngày đó, "Scream & Shout" cũng được ra mắt trên đài radio Capitol FM của Anh vào 8 giờ tối (giờ chuẩn quốc tế) và được phát hành dưới dạng đĩa đơn quảng bá trên toàn châu Âu. Ngày hôm sau, bài hát được phát hành dưới dạng đĩa đơn tải kỹ thuật số toàn thế giới và được gửi tới các đài phát chính ngày 27 tháng 11 năm 2012 tại Mỹ. will.i.am tiết lộ bìa đĩa của "Scream & Shout" trên trang mạng xã hội Facebook ngày 19 tháng 11.

Sáng tác
"Scream & Shout" là một bản upbeat mang thể loại nhạc dance và electropop. Bài hát được viết trên giọng D thứ và có nhịp độ nhanh, 130 nhịp/phút. Giọng hát của hai người dao động từ nốt G3 đến nốt A5. Lời bài hát nói về việc chơi đêm ở ngoài một cách vui vẻ. Bắt đầu bài hát là câu nói "Bring the Action" và kế tiếp phần đọc rap của Britney Spears, "When you hear this in the club, you gotta turn this shit up..." và phần rap này được so sánh với Nicki Minaj. Bài hát có sử dụng câu nói nổi tiếng của Britney Spears, "It's Britney, bitch!" trong bài hát năm 2007 "Gimme More".

Nhà phê bình Marc Hogan từ tạp chí Spin nhận thấy "Scream & Shout" có điểm tương đồng với bài hát "212" của Azelia Banks (2012) và so sánh phần hát nền của bài hát với "Are We All We Are" (2012) của P!nk. Keith Caulfield từ tạp chí Billboard nhận thấy "Scream & Shout" cho ta sự khác biệt hoàn toàn so với trước của Britney Spears. Rebecca Macatee từ E! Online so sánh giọng hát của Britney Spears trong "Scream & Shout" với "Bà hoàng nhạc Pop" Madonna và có đề cập tới sự chỉnh âm của thiết bị Auto-Tune trong bài hát.

Đánh giá chuyên môn
"Scream & Shout" chủ yếu nhận được các đánh giá tích cực từ phía phê bình. Michael Murrey từ trang mạng RyanSeacrest.com nhận xét rằng bài hát "không giống như những gì trước kia chúng ta từng nghe." Jocelyn Vena từ MTV nói bài hát là "một thứ làm nổ câu lạc bộ". Robert Copsey từ Digital Spy thì nói rằng lần đầu nghe bài hát anh có một chút là lạ, nhưng khi nghe nhiều lần thì là một bản thuộc tính robot bất ngờ. Bill Lamp từ trang mạng About.com thì nhận xét bài hát có "giai điệu và đoạn hook hấp dẫn không thể nào từ chối được." AOL thì nhận xét bài hát là "ca khúc đại diện cho sàn nhảy" và nói rằng một trong những điều hay nhất từ bài hát là câu nói "It's Britney B---" từ "Gimme More" (2007).

Diễn biến thương mại
"Scream & Shout" có mặt trên bảng xếp hạng âm nhạc đầu tiên là vào ngày 28 tháng 11 năm 2012, khi bài hát ra mắt ở vị trí #27 trên bảng xếp hạng PROMUSICAE của Tây Ban Nha. Vào tuần thứ 14 từ khi "Scream & Shout" có mặt trên bảng xếp hạng, bài hát đã đạt vị trí số một tại đây. Ngày 19 tháng 11 năm 2012, "Scream & Shout" ra mắt trên bảng xếp hạng French Singles Chart ở vị trí #6. Tuần kế tiếp, bài hát đạt tới vị trí #2 và trụ ở đó hai tuần. Vào ngày 26 tháng 1 năm 2012, "Scream & Shout" đã đạt tới vị trí số một. Tại Liên hiệp Anh, "Scream & Shout" ra mắt trên tốp-năm bảng xếp hạng UK Singles Chart, trở thành hit tốp-năm bảng xếp hạng này liên tiếp thứ năm của will.i.am và hit tốp-năm đầu tiên của Britney Spears kể từ bài hát "Womanizer" năm 2008. Ngày 13 tháng 1 năm 2013, "Scream & Shout" đạt vị trí #1 tại đây, trở thành hit quán quân UK Singles Chart thứ hai liên tiếp của will.i.am và hit #1 đầu tiên của Britney Spears kể từ bài hát "Everytime" năm 2004. Sau hai tháng phát hành, bài hát đã tiêu thụ tổng cộng 513.000 bản sao đĩa đơn. Trên toàn châu Âu, "Scream & Shout" cũng đạt được thành công vang dội khi đạt vị trí số một tại Bỉ, Bulgary, Croatia, Đan Mạch, Phần Lan, Đức, Ireland cùng nhiều quốc gia khác. Tại Mỹ, bài hát này ban đầu chỉ xếp hạng #3 trên bảng xếp hạng Bubbling Under Hot 100 Singles do sự phát thanh yếu. Sau đó, "Scream & Shout" ra mắt ở vị trí #12 trên bảng xếp hạng chính thức Billboard Hot 100 và sau nhiều tuần lên hạng, bài hát này đạt vị trí cao nhất là thứ 3. Tại các quốc gia khác, bài hát cũng gặt hái được thành công không kém khi quán quân tại Canada, Israel, New Zealand, Venezuela cùng với vị trí tốp-mười ở tất cả các quốc gia mà "Scream & Shout" lọt vào bảng xếp hạng của quốc gia đó, chỉ trừ Nhật Bản (vị trí #43).

Danh sách ca khúc và định dạng

Đĩa CD
"Scream & Shout" (hợp tác với Britney Spears) – 4:44
"Scream & Shout" (hợp tác với Britney Spears) [bản chỉnh sửa] – 4:10

Tải nhạc trên mạng
"Scream & Shout" (với Britney Spears) – 4:44

Tải nhạc trên mạng - bản đã chỉnh sửa
"Scream & Shout" (với Britney Spears) [bản chỉnh sửa trên radio] – 4:12

Tải nhạc trên mạng - bản remix
"Scream & Shout" (Hit-Boy Remix) (với Britney Spears, Hit Boy, Waka Flocka Flame, Lil' Wayne & Diddy) – 5:55

Bảng xếp hạng và chứng nhận doanh số

Xếp hạng tuần

Lượng tiêu thụ

Xếp hạng cuối năm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát của Britney Spears
Bài hát năm 2012
Đĩa đơn năm 2012
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Đĩa đơn quán quân Billboard Dance/Electronic Songs
Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Đĩa đơn quán quân Dutch Top 40
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Đĩa đơn quán quân tại Đan Mạch
Đĩa đơn quán quân tại Phần Lan
Đĩa đơn quán quân tại Đức
Đĩa đơn quán quân tại Ý
Đĩa đơn quán quân tại New Zealand
Đĩa đơn quán quân tại Na Uy
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Sĩ
Đĩa đơn của Interscope Records
Đĩa đơn quán quân ở Liban
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart
Đĩa đơn quán quân UK R&B Singles Chart