title: Callilepis (Gnaphosidae)

text:
Callilepis là một chi nhện trong họ Gnaphosidae.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Callilepis chakanensis Tikader, 1982
 Callilepis chisos Platnick, 1975
 Callilepis concolor Simon, 1914
 Callilepis cretica (Roewer, 1928)
 Callilepis eremella Chamberlin, 1928
 Callilepis gertschi Platnick, 1975
 Callilepis gosoga Chamberlin & Gertsch, 1940
 Callilepis imbecilla (Keyserling, 1887)
 Callilepis ketani Gajbe, 1984
 Callilepis lambai Tikader & Gajbe, 1977
 Callilepis mumai Platnick, 1975
 Callilepis nocturna (Linnaeus, 1758)
 Callilepis pawani Gajbe, 1984
 Callilepis pluto Banks, 1896
 Callilepis rajani Gajbe, 1984
 Callilepis rajasthanica Tikader & Gajbe, 1977
 Callilepis rukminiae Tikader & Gajbe, 1977
 Callilepis schuszteri (Herman, 1879)

Chú thích

Tham khảo

Gnaphosidae


title: Callilepis chakanensis

text:
Callilepis chakanensis là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis chakanensis được Benoy Krishna Tikader miêu tả năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis chisos

text:
Callilepis chisos là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis chisos được Norman I. Platnick miêu tả năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis concolor

text:
Callilepis concolor là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis concolor được Eugène Simon miêu tả năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis cretica

text:
Callilepis cretica là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis cretica được Carl Friedrich Roewer miêu tả năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis eremella

text:
Callilepis eremella là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis eremella được Ralph Vary Chamberlin miêu tả năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis gertschi

text:
Callilepis gertschi là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis gertschi được Norman I. Platnick miêu tả năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis gosoga

text:
Callilepis gosoga là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis gosoga được Ralph Vary Chamberlin & Willis John Gertsch miêu tả năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis imbecilla

text:
Callilepis imbecilla là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis imbecilla được Alexander Keyserling miêu tả năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis ketani

text:
Callilepis ketani là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis ketani được miêu tả năm 1984 bởi Gajbe.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis lambai

text:
Callilepis lambai là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis lambai được miêu tả năm 1977 bởi Benoy Krishna Tikader & Gajbe.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis mumai

text:
Callilepis mumai là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis mumai được Norman I. Platnick miêu tả năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis pawani

text:
Callilepis pawani là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis pawani được miêu tả năm 1984 bởi Gajbe.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis pluto

text:
Callilepis pluto là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis pluto được Nathan Banks miêu tả năm 1896.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis rajani

text:
Callilepis rajani là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis rajani được miêu tả năm 1984 bởi Gajbe.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis rajasthanica

text:
Callilepis rajasthanica là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis rajasthanica được miêu tả năm 1977 bởi Benoy Krishna Tikader & Gajbe.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Callilepis rukminiae

text:
Callilepis rukminiae là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Callilepis. Callilepis rukminiae được miêu tả năm 1977 bởi Benoy Krishna Tikader & Gajbe.

Chú thích

Tham khảo

Callilepis (Gnaphosidae)


title: Camillina

text:
Camillina là một chi nhện trong họ Gnaphosidae.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Camillina aldabrae (Strand, 1907)
 Camillina antigua Platnick & Shadab, 1982
 Camillina arequipa Platnick & Shadab, 1982
 Camillina balboa Platnick & Shadab, 1982
 Camillina bimini Platnick & Shadab, 1982
 Camillina biplagia Tucker, 1923
 Camillina brasiliensis Müller, 1987
 Camillina caldas Platnick & Shadab, 1982
 Camillina calel Platnick & Shadab, 1982
 Camillina campeche Platnick & Shadab, 1982
 Camillina capensis Platnick & Murphy, 1987
 Camillina cauca Platnick & Shadab, 1982
 Camillina cayman Platnick & Shadab, 1982
 Camillina chiapa Platnick & Shadab, 1982
 Camillina chilensis (Simon, 1902)
 Camillina chincha Platnick & Shadab, 1982
 Camillina claro Platnick & Shadab, 1982
 Camillina colon Platnick & Shadab, 1982
 Camillina cordifera (Tullgren, 1910)
 Camillina cordoba Platnick & Murphy, 1987
 Camillina cruz Platnick & Shadab, 1982
 Camillina cui Platnick & Murphy, 1987
 Camillina desecheonis (Petrunkevitch, 1930)
 Camillina elegans (Bryant, 1940)
 Camillina europaea Dalmas, 1922
 Camillina fiana Platnick & Murphy, 1987
 Camillina gaira Platnick & Shadab, 1982
 Camillina galapagoensis (Banks, 1902)
 Camillina galianoae Platnick & Murphy, 1987
 Camillina huanta Platnick & Shadab, 1982
 Camillina isabela Platnick & Murphy, 1987
 Camillina isla Platnick & Shadab, 1982
 Camillina javieri Alayón, 2004
 Camillina jeris Platnick & Shadab, 1982
 Camillina kaibos Platnick & Murphy, 1987
 Camillina kochalkai Platnick & Murphy, 1987
 Camillina longipes (Nicolet, 1849)
 Camillina madrejon Platnick & Murphy, 1987
 Camillina mahnerti Platnick & Murphy, 1987
 Camillina major (Keyserling, 1891)
 Camillina marmorata (Mello-Leitão, 1943)
 Camillina maun Platnick & Murphy, 1987
 Camillina mauryi Platnick & Murphy, 1987
 Camillina merida Platnick & Shadab, 1982
 Camillina minuta (Mello-Leitão, 1941)
 Camillina mogollon Platnick & Shadab, 1982
 Camillina mona Platnick & Shadab, 1982
 Camillina namibensis Platnick & Murphy, 1987
 Camillina nevada Platnick & Shadab, 1982
 Camillina nevis Platnick & Shadab, 1982
 Camillina nova Platnick & Shadab, 1982
 Camillina oruro Platnick & Shadab, 1982
 Camillina pavesii (Simon, 1897)
 Camillina pecki Baert, 1994
 Camillina pedestris (O. P.-Cambridge, 1898)
 Camillina penai Platnick & Murphy, 1987
 Camillina pernambuco Müller, 1987
 Camillina pilar Platnick & Murphy, 1987
 Camillina piura Platnick & Shadab, 1982
 Camillina procurva (Purcell, 1908)
 Camillina puebla Platnick & Shadab, 1982
 Camillina pulchra (Keyserling, 1891)
 Camillina punta Platnick & Shadab, 1982
 Camillina recife Müller, 1987
 Camillina relucens (Simon, 1893)
 Camillina rogeri Alayón, 1993
 Camillina samariensis Müller, 1988
 Camillina sandrae Baert, 1994
 Camillina setosa Tucker, 1923
 Camillina shaba FitzPatrick, 2005
 Camillina smythiesi (Simon, 1897)
 Camillina tarapaca Platnick & Shadab, 1982
 Camillina taruma Platnick & Höfer, 1990
 Camillina tsima Platnick & Murphy, 1987
 Camillina ventana Ferreira, Zambonato & Lise, 2004

Chú thích

Tham khảo

Gnaphosidae


title: Camillina aldabrae

text:
Camillina aldabrae là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina aldabrae được Embrik Strand miêu tả năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina antigua

text:
Camillina antigua là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina antigua được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina arequipa

text:
Camillina arequipa là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina arequipa được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina balboa

text:
Camillina balboa là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina balboa được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina bimini

text:
Camillina bimini là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina bimini được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina biplagia

text:
Camillina biplagia là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina biplagia được Richard William Ethelbert Tucker miêu tả năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina brasiliensis

text:
Camillina brasiliensis là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina brasiliensis được miêu tả năm 1987 bởi Müller.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina caldas

text:
Camillina caldas là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina caldas được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina calel

text:
Camillina calel là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chĩa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina calel được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina campeche

text:
Camillina campeche là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina campeche được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina capensis

text:
Camillina capensis là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina capensis được Norman I. Platnick & John Murphy miêu tả năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina cauca

text:
Camillina cauca là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina cauca được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina cayman

text:
Camillina cayman là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina cayman được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Camillina chiapa

text:
Camillina chiapa là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi Camillina. Camillina chiapa được miêu tả năm 1982 bởi Norman I. Platnick & Shadab.

Chú thích

Tham khảo

Camillina


title: Cá ngạnh

text:
Cá ngạnh (danh pháp hai phần: Cranoglanis bouderius), được một số vùng gọi là cá bò, là một loài cá thuộc họ Cá lăng. Chúng có thân và đầu dẹt, da trơn, hai đôi râu và đặc biệt tên gọi xuất phát từ việc loại cá này có 3 ngạnh rất sắc nhọn ở trên đầu, đặc biệt với những con cá ngạnh lớn, nếu cầm không cẩn thận có thể bị ngạnh cá đâm vào tay khiến chảy máu và sưng to.

Loài cá này phân bố ở Trung Quốc và Việt Nam. Tại Việt Nam, loài này phân bố ở hầu hết ở vùng đồng bằng và trung lưu cá sông lớn miền bắc: Hà Nội (sông Hồng, sông Đà), Hưng Yên, Nam định, Thanh Hóa (sông Mã), Nghệ An (sông Lam vùng Con Cuông).

Giá trị kinh tế
Đây là loài cá có thịt thơm ngon nên được nhiều người yêu thích. Chúng là loài ăn tạp, thường ăn ở tầng đáy nên rất khó để nuôi lồng, bè thương phẩm như các loài cá nước ngọt khác. Cũng vì chỉ có thể đánh bắt tự nhiên ở những con sông lớn nên giá thành cá ngạnh cao hơn các loài cá nước ngọt được nuôi thương phẩm khác. Ngoài ra, do cá ngạnh sông được bắt từ tự nhiên nên không tồn dư các chất kháng sinh, không tanh mùi cám công nghiệp và đảm bảo an toàn. Chính vì vậy, cá ngạnh cũng là loại thực phẩm được những người sành ăn yêu thích.

Cách săn bắt
Mùa hè, mùa mưa (tháng 5 đến tháng 8) là mùa cá ngạnh. Mùa này cá ngạnh có nhiều trứng nên người dân thường đi câu cá ngạnh sông. Vì đặc tính ăn tạp của loài mà người dân ở gần các con sông lớn có thể dễ dàng câu được cá ngạnh bằng mồi nhỏ gồm côn trùng, tép, giun, gián đất, tiết lợn dây (tiết lợn đông thành dây dai có màu đen) thậm chí dùng mồi bằng chuối chín. Khi câu cá ngạnh, người ta hay chọn những nơi có lùm cây, khúc sông có cống rãnh... nơi cá ngạnh kiếm ăn theo bầy. Nếu câu được con cá ngạnh to thì đàn cá ngạnh bé sẽ bơi toán loạn do mất đi con đầu đàn. Ở một số vùng, do tình trạng đánh cá bằng xung điện nhiều nên cá ngạnh nhát không đi kiếm ăn ban ngày, vì vậy dân câu cá phải đợi đêm xuống mới bắt đầu đi câu cá ngạnh. Mùa lạnh cá ngạnh thường trốn trong những vũng bùn lầy, hang sâu nên không thích hợp để câu.

Tác dụng của thịt cá
Thịt của cá ngạnh có vị ngọt, tính bình, có tác dụng bổ trung ích khí, lợi thủy. Với các thành phần chủ yếu là chất béo, protein, muối vô cơ, carbon hydrat và nhiều các acid amin khác nên cá ngạnh có tác dụng rất tốt đối với người già khí huyết kém, tì vị bất hòa, chán ăn, tiểu tiện không thông.

Để bồi bổ sức khỏe cho người già có thể nấu hoặc hấp cá ăn. Còn nếu dùng để chữa khí huyết kém, thân thể suy nhược thì lấy một con cá ngạnh sông làm sạch, thêm hoàng kỳ, đẳng sâm, táo tàu, các nguyên liệu với lượng bằng nhau rồi cho vào hấp, khi ăn bỏ bã thuốc và ăn thịt cá.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1880
N


title: Chi Cá ngạnh

text:
Chi Cá ngạnh (danh pháp khoa học: Cranoglanis) là một chi cá trong họ Cá ngạnh (Cranoglanididae).

Cranoglanis bouderius (cá ngạnh) đầu tiên đã được John Richardson mô tả như là Bagrus bouderius vào năm 1846, dựa trên một bức tranh màu nước Trung Hoa. Wilhelm Peters sau đó đã mô tả chi Cranoglanis cùng với một loài mới, Cranoglanis sinensis. Otto Koller (1926) đã mô tả một loài mới, Pseudotropichthys multiradiatus. George Myers (1931) coi Pseudotropichthys là đồng nghĩa với Cranoglanis, cũng như mô tả họ Cranoglanididae. Jayaram (1955) coi C. multiradiatus và C. sinensis là đồng nghĩa của C. bouderius. Gần đây hơn, C. bouderius và C. multiradiatus đã được xử lý làm các loài riêng biệt. C. henrici, mô tả bởi Léon Vaillant năm 1893, thường bị bỏ qua, nhưng là một loài hợp lệ.

Năm 2005, Cranoglanis đã được một số tác giả coi là chi đơn loài, với C. bouderius là loài hợp lệ duy nhất.

Cranoglanididae có quan hệ họ hàng gần với họ cá da trơn ở Bắc Mỹ là Ictaluridae. Chúng là hai họ chị em trong siêu họ Ictaluroidea.

Các loài
Hiện có năm loài được công nhận trong chi này:
 Cranoglanis bouderius (J. Richardson, 1846): Phân bố: Quảng Tây (Trung Quốc).
 Cranoglanis caolangensis V. H. Nguyen, 2005: Phân bố: Việt Nam.
 Cranoglanis henrici (Vaillant, 1893): Cá ngạnh. Phân bố: Việt Nam và Trung Quốc.
 Cranoglanis multiradiatus (Koller, 1926): Phân bố: Việt Nam và Trung Quốc.
 Cranoglanis songhongensis V. H. Nguyen, 2005: Phân bố: Việt Nam.

Phân bố và nơi sống
Những con cá này được tìm thấy trong sông nước ngọt lớn ở Trung Quốc và Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

C
Cá châu Á


title: Cá lóc Trung Quốc

text:
Cá lóc hoa Trung Quốc hay Cá chuối hoa Trung Quốc, cá lóc Tàu (Danh pháp khoa học: Channa argus) là một loại cá quả có nguồn gốc từ Trung Quốc, Viễn Đông Nga, Bắc Triều Tiên, Nhật Bản (Honshu) và Hàn Quốc, với phạm vi phân bố từ sông Amur tới đảo Hải Nam. Nó đã du nhập vào nhiều khu vực khác và bị coi là loài xâm lấn. Tại châu Âu, báo cáo ghi nhận đầu tiên về loài này là từ Tiệp Khắc năm 1956. Tại Hoa Kỳ loài này bị coi là loài xâm lấn mức cao. Trong một sự kiện nổi tiếng, một số cá thể đã được tìm thấy trong một cái ao tại Crofton, Maryland vào năm 2002, dẫn đến việc truyền thông đưa tin nhiều và hai bộ phim về vụ việc xảy ra là Snakehead Terror và Frankenfish.

Cá lóc Trung Quốc và loài lai ghép (C. maculata cái x C. argus đực, nuôi chủ yếu tại Quảng Đông sau khi nhân giống và phát triển thành công tại Thuận Đức năm 1994) đã được nhập về và bày bán tràn lan ở thị trường Việt Nam, lấn át cả loài cá lóc đồng nội địa.

Mô tả

Các đặc trưng phân biệt của cá lóc Trung Quốc bao gồm một vây lưng dài với 49–50 tia vây mềm, và vây hậu môn với 32–38 tia vây mềm, đầu nhỏ và dẹp về phía trước, mắt nằm phía trên phần giữa của hàm trên, miệng to kéo dài vượt quá phía sau mắt, và răng dạng lông nhung (răng nhỏ, thanh mảnh, tạo thành các dải như nhung), với răng nanh to trên hàm dưới và các xương vòm miệng. Nó có thể có chiều dài tới , nhưng có cá thể có thể dài tới  đã được các nhà ngư học Nga ghi nhận. Cá thể nặng nhất được Hiệp hội Cá thể thao Quốc tế (International Game Fish Association) ghi nhận năm 2014 cân nặng , nhưng kỷ lục này đã bị vượt qua bởi con cá nặng  mà người ta đánh bắt được vào năm 2016.

Màu của nó là từ nâu vàng đến nâu nhạt, với các đốm sẫm màu ở hai bên và các đốm hình yên ngựa ở phần lưng. Các đốm về phía trước có xu hướng chia tách giữa các đoạn trên và dưới, trong khi các đốm phía sau có xu hướng tiếp giáp nhau. Màu của cá non và cá trưởng thành gần như đồng nhất, và điều này là bất thường đối với các loài cá lóc, và là giống như Channa maculata, nhưng có thể phân biệt được bằng 2 đốm giống như vạch ngang trên cuống đuôi; ở C. maculata thì vạch ngang phía sau thường là hoàn hảo, với khu vực giống như vạch ngang nhạt màu trước và sau nó, trong khi ở C. argus thì vạch ngang phía sau là không đều và có vết lốm đốm và không có các khu vực nhạt màu trước và sau nó.

Tập tính
Cá lóc Trung Quốc là loài cá nước ngọt và không chịu được độ mặn trên 10 phần triệu. Nó là loài cá thở không khí không bắt buộc bằng việc sử dụng một cơ quan trên mang và động mạch chủ bụng rẽ đôi cho phép nó thở cả trong nước lẫn trong không khí. Hệ thống hô hấp bất thường này cho phép nó sống đến vài ngày ngoài môi trường nước; vì thế nó có thể trườn sang vùng nước khác hay sống sót khi bị con người vận chuyển đi xa. Chỉ có cá non của loài này (không phải cá trưởng thành) mới có thể di chuyển vượt qua đất liền trên một khoảng cách ngắn bằng chuyển động trườn. Môi trường sống ưa thích của loài này là những vùng nước tù đọng với đáy nhiều bùn và thực vật thủy sinh hay những con suối nhiều bùn chảy chậm. Nó chủ yếu là loài ăn cá, nhưng cũng ăn cả động vật giáp xác, động vật không xương sống khác và động vật lưỡng cư.

Sinh sản
Cá lóc Trung Quốc có thể nhân đôi quần thể chỉ trong vòng 15 tháng. Nó đạt độ thuần thục sinh sản khi 2 đến 3 năm tuổi, với kích thước dài khi đó cỡ . Trứng được thụ tinh ngoài; cá cái có thể đẻ tới 100.000 trứng mỗi năm vào giai đoạn tháng 6-7. Sự thụ tinh diễn ra trong vùng nước nông vào lúc sáng sớm. Trứng hình cầu màu vàng, đường kính khoảng . Trứng nở sau 1–2 ngày, nhưng có thể lâu hơn khi nhiệt độ thấp. Trứng được cá bố mẹ bảo vệ cho đến khi noãn hoàng được hấp thụ, khi trứng có kích thước dài khoảng .

Sử dụng
Được nuôi thả ở quy mô thương mại tại Trung Quốc để làm thực phẩm. Năm 2010 sản lượng đạt 376.529 tấn. Các trung tâm nuôi thả chính là Sơn Đông, Hồ Nam, Chiết Giang, Giang Tây.

Phân loài
Người ta ghi nhận 2 phân loài là C. a. argus có nguồn gốc Trung Quốc và Triều Tiên và C. a. warpachowskii có nguồn gốc từ miền đông Nga.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Cá quả Trung Quốc "độc chiếm" chợ cá lớn nhất Hà Nội

A
Cá Nga
Cá Triều Tiên
Cá Trung Quốc
Cá Nhật Bản
Động vật được mô tả năm 1842
Cá lưỡng cư
Cá thương mại


title: Kenya Airways

text:
Kenya Airways Ltd., thường được biết đến nhiều hơn với tên Kenya Airways là hãng hàng không quốc gia Kenya. hãng được thành lập năm 1977 sau khi giải thể hãng East African Airways. Hãng có trụ sở tại Embakasi, thủ đô Nairobi với trung tâm hoạt động hàng không tại sân bay quốc tế Jomo Kenyatta.

Hãng đã thuộc 100% sở hữu của chính phủ Kenya cho đến , khi hãng được tư nhân hóa vào năm 1996, trở thành hãng hàng không quốc gia châu Phi đầu tiên tư nhân hóa thành công. Kenya Airways hiện là hãng hợp doanh công-tư. Cổ đông lớn nhất là KLM (26%), tiếp theo chính phủ Kenya, nắm giữ 23% cổ phần công ty. Phần cổ phần còn lại thuộc các cổ đông tư nhân; cổ phần được giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán Nairobi, Sở giao dịch chứng khoán Dar-es-Salaam, và Sở giao dịch chứng khoán Uganda. Công ty vận chuyển hàng hóa African Cargo Handling Limited thuộc sở hữu hoàn toàn của Kenya Airways; các công ty thuộc sở hữu một phần gồm có Kenya Airfreight Handling Limited, chuyên vận chuyển hàng dễ hỏng và có 51% cổ phần của hãng, và hãng hàng không Tanzania Precision Air (sở hữu 49%).

Kenya Airways được nhiều người xem là hãng hàng không hàng đầu cận Sahara. Hãng đã trở thành thành viên đầy đủ của SkyTeam vào , và cũng là một thành viênn của Hiệp hội các hãng hàng không châu Phi từ năm 1977.

Lịch sử

Kenya Airways được thành lập bởi Chính phủ Kenya ngày 22 tháng 1, năm 1977, sau sự tan vỡ của Cộng đồng Đông Phi và hậu quả của sự sụp đổ của East African Airways (EAA). Hãng bắt đầu hoạt động vào ngày 04 tháng 2 năm 1977, với 2 máy bay Boeing 707–321 thuê từ British Midland AirwaysBritish Midland Airways.. Aer Lingus hỗ công ty với hỗ trợ kỹ thuật và quản lý trong những năm đầu. Hãng cũng được thừa hưởng hai Douglas DC-9-32 và hai Fokker F27-200 từ EAA. Năm sau, công ty đã thành lập một công ty con điều lệ là Kenya Flamingo Airlines, cho thuê máy bay từ hãng hàng không mẹ để hoạt động hành khách quốc tế và dịch vụ vận chuyển hàng hóa.

Năm 1986, Sessional Paper Number 1 được công bố bởi Chính phủ Kenya, vạch ra nhu cầu phát triển kinh tế và tăng trưởng đất nước. Tài liệu nhấn mạnh ý kiến của chính phủ rằng các hãng hàng không sẽ là tốt hơn nếu sở hữu bởi những lợi ích tư nhân, do đó dẫn đến nỗ lực đầu tiên để tư nhân hóa hãng hàng không này. Chính phủ bổ nhiệm Philip Ndegwa là Chủ tịch Hội đồng quản trị vào năm 1991, với các mệnh lệnh cụ thể để làm cho các hãng hàng không một công ty thuộc sở hữu tư nhân. Trong năm 1992, cải cách doanh nghiệp công đã được công bố, cho Kenya Airways quyền ưu tiên giữa các công ty quốc gia ở Kenya được tư nhân hóa.
Trong năm tài chính 1993-1994, hãng đã có lợi nhuận đầu tiên kể từ khi bắt đầu thương mại hóa. Ngoài ra, năm 1994 International Finance Corporation được chỉ định cung cấp sự trợ giúp trong quá trình tư nhân hóa, mà có hiệu quả bắt đầu vào năm 1995 British Airways, KLM, Lufthansa và South African Airways, tất cả quan tâm đến Kenya Airways. KLM cuối cùng đã được trao quyền tư nhân hóa của công ty, cơ cấu lại các khoản nợ và đã thực hiện một tổng công ty thỏa thuận với hãng hàng không Hà Lan mua 26% cổ phần, trở thành cổ đông lớn nhất kể từ đó. Chính phủ Kenya giữ 23% cổ phần trong công ty, 51% còn lại bán cho công chúng, tuy nhiên các cổ đông không phải người Kenya có thể sở hữu đến 49% số cổ phần hãng hàng không này. Cổ phiếu được lưu hành ra công chúng trong , và hãng hàng không bắt đầu giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán Nairobi Sau khi tiếp quản, Chính phủ Kenya vốn hóa vốn , trong khi hãng hàng không đã được trao một khoản vay 15 triệu USD từ IFC để hiện đại hóa đội tàu bay của mình.

Tham khảo

Hãng hàng không Kenya


title: Sân bay đảo Man

text:
Sân bay đảo Man (mã sân bay IATA: IOM, mã sân bay ICAO: EGNS), cũng được gọi là sân bay Ronaldsway và trong tiếng Man, Purt Aer Vannin, là sân bay dân sự chính trên đảo Man. Nó nằm ở phía nam của hòn đảo tại Ronaldsway gần Castletown,  tây nam của Douglas,, của thủ phủ đảo. Cùng với cảng biển đảo Man, nó là một trong hai cửa ngõ chính để đảo. Sân bay có các tuyến bay thường lệ đến Vương quốc Anh, Cộng hòa Ireland và quần đảo Channel. Năm 2011, sân bay phục vụ 701.847 lượt khách.

Tham khảo

Sân bay Anh
Đảo Man


title: I Love Lee Tae-ri

text:
I Love Lee Tae Ri (hay còn gọi là I Love Italy) là một bộ phim truyền hình Hàn Quốc dài 16 tập do kênh truyền hình tvN sản xuất có tựa đề gốc tiếng Hàn là: 아이러브 이태리 (Phiên âm: Aireobeu Itaeri). Bộ phim lên sóng từ ngày 28 tháng 5 năm 2012 đến ngày 17 tháng 7 năm 2012 vào 11 giờ tối thứ hai và thứ ba hàng tuần (giờ Hàn Quốc).

Cốt truyện
Geum Eun Dong, 14 tuổi, được đính ước với một cô gái hơn mình 7 tuổi. Cậu bé phát hiện ra cô gái này lại thích một người đàn ông khác. Bị sốc, Eun Dong ước rằng mình có thể bảo vệ được tình yêu của mình. Sau khi ước xong, cậu bé trở thành một chàng trai 25 tuổi.

Lee Tae Ri là người thừa kế của một gia đình giàu có. Là một cô hoàn hảo, hấp dẫn, được tiếp thu nền giáo dục tiên tiến nhưng sau khi bị tổn thương trong tình yêu, cô đã đánh mất lòng tin của mình. Những người thân thì ghen tị, dòm ngó cô và giờ đây, cô luôn tỏ vẻ lạnh lùng, xa cách.

Nhưng rồi, sự xuất hiện đột ngột của cậu bé 14 trong lốt chàng trai 25 tuổi - Geum Eun Dong đã khiến trái tim Lee Tae Ri rung động một lần nữa.

Diễn viên

Kim Ki Bum vai Geum Eun Dong
Park Ye Jin vai Lee Tae Ri
Yang Jin Woo vai Choi Seung Jae
JUB (Joo Bi) vai Ha Soon Sim
Lim Ho vai Geum San
Lee Moon Su vai Geum Hak Sa
Soy vai Na Hong Sil
Jang Yeong Nam vai Oh Mi Ja
Jang Seo Won vai Hwang Min Gook
Jeon Yang Ja vai Baek Soo Bok
Choi Deuk Mun vai cậu của Tae Ri

Âm thanh trong phim

 Do It - Sunny Hill
 사랑...안녕 (Love...Goodbye) - Jun. K (2PM's Junsu)
 우리 사랑할까요 (Shall We Fall in Love) - Jisook (Rainbow) & Min Hoon-ki
 이상해요 (It's Strange) - Son Ho-young
 Rhapsodie Italienne
 Neo Sonic Chiot courant
 Swimming pool
 Valse Italienne Amoureux de toi
 Neo Sonic un chat sur la bicyclette blue
 Neo Sonic Italian piece for orchestra in C minor
 Neo Sonic La Nostalgie
 Neo Sonic Je suis fou de toi
 Love Theme for Italy
 Love Poem
 Neo Sonic beau moment d'amour
 Je t'aime l'Italie!
 Do It Piano version
 사랑...안녕 version orchstrale
 우리 사랑할까요 Bossanova version
 Clair de lune

Tham khảo

Phim truyền hình Hàn Quốc ra mắt năm 2012
Phim truyền hình TVN (Hàn Quốc)


title: Cắt bồ hóng

text:
Cắt bồ hóng (danh pháp hai phần: Falco concolor) là một loài chim lá thuộc chi Cắt trong họ Cắt (Falconidae).

Loài này phân bố từ đông bắc châu Phi đến nam vịnh Ba Tư. Nó dài 32–37 cm, sải cánh dài 78–90 cm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 BirdLife International (BLI) (2008):  [2008 IUCN Redlist status changes]. Truy cập 2008-MAY-23.
 Helbig, A.J.; Seibold, I.; Bednarek, W.; Brüning, H.; Gaucher, P.; Ristow, D.; Scharlau, W.; Schmidl, D. & Wink, Michael (1994): Phylogenetic relationships among falcon species (genus Falco) according to DNA sequence variation of the cytochrome b gene. In: Meyburg, B.-U. & Chancellor, R.D. (eds.): Raptor conservation today: 593-599. PDF fulltext
 Wink, Michael; Seibold, I.; Lotfikhah, F. & Bednarek, W. (1998): Molecular systematics of holarctic raptors (Order Falconiformes). In: Chancellor, R.D., Meyburg, B.-U. & Ferrero, J.J. (eds.): Holarctic Birds of Prey: 29-48. Adenex & WWGBP. PDF fulltext
 Sooty Falcon - Species text in The Atlas of Southern African Birds.

C
Chim Bắc Phi
Chim vùng Sừng châu Phi
Chim Pakistan
Chim Trung Đông
Động vật được mô tả năm 1825


title: Cắt xám

text:
Cắt xám (danh pháp hai phần: Falco hypoleucos) là một loài chim lá thuộc chi Cắt trong họ Cắt (Falconidae). Chúng là một loài đặc hữu của Úc, thường được giới hạn trong nội địa khô cằn.

Loài này phân bố ở Úc. Chủ yếu có phần trên màu xám và phần dưới màu trắng; sẫm màu hơn trên mũi của lông cánh, da mốc mỏ màu vàng. Cơ thể chiều dài 30–45 cm, sải cánh dài 85–95 cm, trọng lượng 350-600 g. Con mái lớn hơn.

Chú thích

Tham khảo

H
Chim Tây Úc
Chim Nam Úc
Loài dễ thương tổn


title: Yoo Young-jin

text:
Yoo Nam-yong (Hangul: 유남용, sinh ngày 10 tháng 4 năm 1971), thường được biết đến với nghệ danh Yoo Young-jin (Hangul: 유영진; Hanja: 劉英振), là một nam ca sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất thu âm kiêm giảng viên thanh nhạc người Hàn Quốc.

Từng là một trong những trụ cột quan trong thuộc công ty thu âm SM Entertainment, ông đã sáng tác nhiều bài hát cho các ca sĩ trực thuộc công ty này gồm H.O.T., S.E.S., BoA, Shinhwa, TVXQ, The Grace, Super Junior, Girls' Generation, SHINee, f(x), EXO, Red Velvet, NCT và aespa.

Tiểu sử
Yoo Young-jin có tên khai sinh là Yoo Nam-yong, ông sinh ra tại Gochang, Hàn Quốc vào ngày 10 tháng 4 năm 1971 trong gia đình có hai em trai và hai em gái. Từng tốt nghiệp tại Trường Trung học Nghệ thuật Jeonju, ông có một em trai tên là Yoo Han-jin, người sau này từng làm việc tại S.M. Entertainment với vai trò là nhạc sĩ phối khí.

Sự nghiệp
Ông bắt đầu sự nghiệp ca hát của mình vào năm 1993 với album đầu tay có tựa đề là Blue Rhythm. Ông đã phát hành một album solo có tên Agape (2001), bao gồm 15 bài hát cho các nghệ sĩ của SM Entertainment.

Từ năm 1996, ông chính thức trở thành thành viên trụ cột của hãng S.M. Entertainment và đã cho ra mắt nhiều ca khúc của các nghệ sĩ trực thuộc công ty này. Tháng 3 năm 2023, Yoo Young-jin chính thức chia tay SM sau gần 30 năm gắn bó, thời điểm mà SM đang diễn ra vụ tranh chấp quyền sở hữu.

Danh sách đĩa nhạc
Tháng 8, 1993: Blues In Rhythm Album
Tháng 9, 1995: Blue Rhythm
Tháng 3, 2001: ...지애(之愛) (Agape)

Sáng tác - Sản xuất
 Tháng 9, 2009: "Super Girl" - Super Girl của Super Junior-M
 Tháng 12, 2010: "Beautiful Girls" (bonus track) - Into the New World của Girls' Generation
 Tháng 11, 2020: "Black Mamba" - của'' aespa

Sản xuất nhạc

Viết lời bài hát
{| class="wikitable"

Phối nhạc
{| class="wikitable"

Tham khảo

SM Entertainment
Nhạc sĩ Hàn Quốc
Nam ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Ca sĩ K-pop
Sinh năm 1971
Nhân vật còn sống


title: Cắt đốm

text:
Cắt đốm (danh pháp hai phần: Falco moluccensis) là một loài chim lá thuộc chi Cắt trong họ Cắt (Falconidae).

Loài này phân bố khắp miền Australasia, miền Ấn Độ - Mã Lai, và hầu hết của Wallacea, chúng sinh sống các vùng đồng cỏ với cây phân tán, canh tác nhẹ cây cối rậm rạp, và các rìa rừng sơ cấp và thứ cấp cao. Dọc các tuyến đường khai thác gỗ, đôi khi thâm nhập vào rừng, và đôi khi sống ở rừng thưa. Nó cũng đã được biết đến sống trong các khu vực của nơi cư trú của con người.
Cắt đốm ăn chủ yếu là động vật có vú nhỏ, chim, chủ yếu là thủy cầm và chim bồ câu, thằn lằn, và côn trùng.

Chú thích

Tham khảo

M


title: Chiến dịch tấn công Nikopol–Krivoi Rog

text:
Chiến dịch tấn công Nikopol–Krivoi Rog là một trong ba trận hợp vây lớn trong Chiến dịch tấn công hữu ngạn Dniepr thuộc Chiến tranh Xô-Đức, kéo dài từ ngày 30 tháng 1 đến 29 tháng 2 năm 1944. Phần lớn các hoạt động quân sự của chiến dịch diễn ra trong bùn lầy và mưa tuyết ở những vùng đất trũng hạ lưu sông Dniepr. Trước ưu thế áp đảo của 2 Phương diện quân Ukraina 3 và 4 (Liên Xô) đã tiến công liên tục trong 1 tháng, Tập đoàn quân 6 (Đức) và Tập đoàn quân Romania 3 đã thất bại nặng nề. Kết thúc chiến dịch, Hồng quân Liên Xô đã đánh tan 12 sư đoàn Đức và 3 sư đoàn Romania tại "chỗ lồi" Nikopol-Krivol Rog, giải phóng hai thành phố này. Trong đó, thành phố cảng Nikolayev có vị trí chiến lược về giao thông đường thủy và thành phố Krivoy Rog, trung tâm công nghiệp lớn nhất ở hạ lưu sông Dniepr và là thành phố công nghiệp cuối cùng ở Ukraina còn bị quân đội Đức Quốc xã chiếm đóng cho đến thời điểm đó. Chính diện mặt trận của các phương diện quân Ukraina 3 và 4 cũng được thu hẹp lại một nửa. Phương diện quân Ukraina 4 thanh toán được bàn đạp cuối cùng của Quân đội Đức Quốc xã ở tả ngạn hạ lưu sông Dniepr tại khu vực Blagoveshensk (Blahovishchenka) - Verkhne Rogachik (Verkhnii Rohachyk) - Bolshoy Lepetikha (Velyka Lepetykha), loại bỏ hoàn toàn mối đe dọa từ phía Bắc và chủ lực phương diện quân; đồng thời, làm phá sản ý đồ giải vây cho Tập đoàn quân 17 (Đức) đang bị cô lập tại Krym; cũng như buộc Bộ chỉ huy Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) phải từ bỏ ý định khôi phục lại tình hình ở Hữu ngạn Ukraina, dù chỉ ở mức độ như mùa hè năm 1943. Quân đội Đức Quốc xã và đồng minh România của họ bị tổn thất nặng với 40.000 thương vong và 4.600 người bị bắt.

Tình huống mặt trận
Nikopol-Krivoi Rog, một khu vực có trữ lượng mangan dồi dào, là một vùng công nghiệp quan trọng của Liên Xô và cũng có tầm quan trọng tương tự đối với bộ máy chiến tranh của nước Đức Quốc xã. Bản thân Hitler đã đánh giá nếu mất khu vực này thì đồng nghĩa với chiến tranh kết thúc. Đến thời điểm đầu năm 1944, đây là một trong những vùng đất duy nhất nằm ở tả ngạn Dniepr mà quân đội Đức Quốc xã còn nắm giữ nên họ vẫn nuôi hy vọng tiếp tục sử dụng khu vực này để mở một cuộc phản công nhằm khôi phục một hành lang tiếp tế với Tập đoàn quân số 17 hiện đang bị "giam" ở bán đảo Krym. Việc chống giữ được bàn đạp Nikopol-Krivoi Rog cũng sẽ có tác dụng ngăn chặn quân đội Liên Xô sử dụng khu vực này để tấn công quân cảng Odessa, đầu mối tiếp tế cực kỳ quan trọng cho Tập đoàn quân 17 ở Krym, và xa hơn nữa tiến ra biên giới România, đánh vào Balkan, tấn công vào vựa dầu hỏa lớn mà nước Đức Quốc xã đang khai thác tại Ploieşti, România.

Chính vì tầm quan trọng chiến lược của khu vực này, sau khi thu hồi phần lớn vùng Donbas, Quân đội Liên Xô đã thực hiện nhiều nỗ lực tấn công nhằm chiếm lại Nikopol-Krivoi Rog. Tuy nhiên, những nỗ lực của họ từ tháng 12 năm 1943 đến tháng 1 năm 1944 đã vấp phải sự kháng cự quyết liệt của Quân đội Đức Quốc xã nên các cuộc tấn công này không thu được những kết quả đáng kể. Tập đoàn quân 6 (Đức) và quân Romania đã tổ chức tốt các trận địa phòng ngự trên khu vực bàn đạp Blagoveshensk - Verkhne Rogachik - Bolshoy Lepetikha, biến nơi này thành cụm cứ điểm mạnh gồm các chốt phòng ngự liên hoàn, có hệ thống công sự vững chắc, có hỏa lực liên kết chặt chẽ yểm hộ lẫn nhau. Đến giữa tháng 1 tăm 1944, Đại bản doanh Bộ Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô phải chấp thuận dừng tấn công tại khu vực này đồng thời lệnh cho các tướng F. I. Tolbukhin dưới sự chỉ đạo của Nguyên soái A. M. Vasilevsky xây dựng một kế hoạch tấn công mới. Nhận thấy Phương diện quân Ukraina 4 phải tác chiến phân tán trên hai hướng đối lập nhau: hướng Bắc gồm 3 tập đoàn quân và Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 đối diện với Tập đoàn quân 6 (Đức) trên khu vực bàn đạp Nikopol, hướng Nam gồm 2 tập đoàn quân án ngữ eo đất Perekop, đầm lầy Sivat và khu vực phía Bắc Dzhankoi, đối diện với Tập đoàn quân 17 (Đức) ở Krym, Nguyên soái A. M. Vasilevsky đề nghị Đại bản doanh điều cánh Nam của Phương diện quân Ukraina 3 tham gia chiến dịch, đồng thời, bổ sung trang bị, quân số cho Phương diện quân Ukraina 4. Ban đầu, I. V. Stalin phản đối ý tưởng này. Theo ông, Phương diện quân Ukraina 4 có đủ quân và trang bị. Vấn đề là phải tổ chức tác chiến tốt hơn. Khi A. M. Vasilevsky kiên trì quan điểm của mình, có lúc I. V. Stalin đã vứt ống nghe xuống bàn, không thèm nói chuyện. Chỉ sau khi Cục tác chiến - Bộ Tổng tham mưu quân đội Liên Xô trình lên những luận cứ bảo vệ quan điểm của A. M. Vasilevsky, I. V. Stalin mới đồng ý với kế hoạch tấn công và hứa sẽ tăng viện cho các Phương diện quân Ukraina 3 và 4.

Chiến dịch tấn công Nikopol–Krivoi Rog diễn ra trong mùa đông lầy lội ở miền Nam Ukraina. Việc tập kết quân số, pháo binh, đạn dược, nhiên liệu hầu hết đều phải dùng sức người và súc vật kéo. Riêng xe tăng và các phương tiện nặng phải dùng đến xe xích trợ lực hoặc đấu 2-3 xe tăng dắt nhau vượt lầy. Việc chuẩn bị kéo dài đã làm cho thời điểm bắt đầu chiến dịch bị chậm lại. Trong khi đó quân Đức và đồng minh Romania của họ tiếp tục củng cố hệ thống phòng thủ tại bàn đạp Blagoveshensk - Verkhne Rogachik - Bolshoy Lepetikha, các thành phố Krivoy Rog và Nikopol.

Binh lực và kế hoạch tác chiến

Quân đội Liên Xô
Tham gia chiến dịch tấn công Nikopol-Krivoi Rog là các lực lượng thuộc Phương diện quân Ukraina 3 của R. Ya. Malinovsky và Phương diện quân Ukraina 4 của N. F. Tolbukhin:

Phương diện quân Ukraina 3 (tư lệnh: Đại tướng R. Ya. Malinovsky)
Tập đoàn quân 37 của trung tướng M. N. Sharohin, được chuyển từ Phương diện quân Ukraina 2 sang; biên chế gồm Quân đoàn bộ binh cận vệ 27; các quân đoàn bộ binh 57, 82; Lữ đoàn pháo tự hành 61, 5 trung đoàn pháo xe kéo, 2 trung đoàn súng cối, 1 trung đoàn Katyusha.
Tập đoàn quân 46 của trung tướng V. V. Glagolev; biên chế gồm Quân đoàn bộ binh cận vệ 4, Quân đoàn bộ binh 31, các trung đoàn pháo tự hành 52 và 187, 8 trung đoàn pháo xe kéo, 2 trung đoàn súng cối.
Tập đoàn quân cận vệ 8 của thượng tướng V. I. Chuikov; biên chế gồm các quân đoàn bộ binh cận vệ 4, 28, 29; Lữ đoàn xe tăng 11, Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 10; Trung đoàn pháo chống tăng tự hành 991; trung đoàn cơ giới 53; 6 trung đoàn pháo xe kéo, 4 trung đoàn súng cối, 2 trung đoàn Katyusha.
Tập đoàn quân 6 của trung tướng I. T. Shlemin; biên chế gồm các quân đoàn bộ binh cận vệ 34, 66; 5 trung đoàn pháo xe kéo, 2 trung đoàn súng cối.
Tập đoàn quân xung kích 5 của trung tướng V. D. Tsvetayev (điều động từ Phương diện quân Ukraina 4 đến từ ngày 10 tháng 2), biên chế gồm Quân đoàn bộ binh cận vệ 3, Quân đoàn bộ binh 63, Lữ đoàn xe tăng 238, Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 14, trung đoàn cơ giới 28, 5 trung đoàn pháo xe kéo, 4 trung đoàn súng cối.
Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 của thiếu tướng T. I. Tanaschishin (phối thuộc Tập đoàn quân 46)
Tập đoàn quân không quân 17 của trung tướng không quân V. A. Sudets; biên chế gồm 2 sư đoàn tiêm kích, 1 sư đoàn cường kích, 2 sư đoàn ném bom ban ngày, 1 sư đoàn ném bom ban đêm, 1 sư đoàn vận tải, 2 trung đoàn trinh sát và cứu hộ, 3 trung đoàn pháo phòng không.
Tập đoàn quân cận vệ 3 của trung tướng D. D. Lelyushenko (điều động từ Phương diện quân Ukraina 4 đến từ ngày 10 tháng 2), biên chế gồm Quân đoàn bộ binh cận vệ 21, Quân đoàn bộ binh 120, Sư đoàn bộ binh độc lập 58, 3 trung đoàn pháo xe kéo, 1 trung đoàn súng cối.
Cánh Bắc của Phương diện quân Ukraina 4 (tư lệnh: Đại tướng F. I. Tolbukhin)
Tập đoàn quân cận vệ 3 của trung tướng D. D. Lelyushenko, (từ ngày 10 tháng 2 chuyển thuộc Phương diện quân Ukraina 3)
Tập đoàn quân xung kích 5 của thiếu tướng V. D. Tsvetayev, (từ ngày 10 tháng 2 chuyển thuộc Phương diện quân Ukraina 3)
Tập đoàn quân 28 của trung tướng A. A. Grechkin; biên chế gồm Quân đoàn bộ binh cận vệ 3, Quân đoàn bộ binh cận vệ 48, 4 trung đoàn pháo xe kéo, 1 trung đoàn súng cối.
Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 của thiếu tướng K. B. Sviridov.
Quân đoàn kỵ binh cận vệ 4 của trung tướng I. A. Pliev
Tập đoàn quân không quân 8 của trung tướng không quân T. T. Khryukin; biên chế gồm 1 sư đoàn tiêm kích, 2 sư đoàn cường kích, 1 sư đoàn ném bom ban ngày, 1 sư đoàn ném bom ban đêm, 1 sư đoàn vận tải, 1 trung đoàn trinh sát - cứu hộ, 6 trung đoàn phòng không.
Binh lực tổng cộng: 705.000 người, 390 xe tăng và pháo tự hành, 8.048 đại bác và súng cối, 1.340 máy bay (kể cả loại U-2 và P-5).

Theo kế hoạch được phê chuẩn tại Chỉ lệnh số 350022 ngày 18 tháng 1 của Đại bản doanh Bộ Tổng tư lệnh quân đội Liên Xô, từ phía Bắc, Phương diện quân Ukraina 3 sẽ mở một cuộc tấn công mạnh theo hướng Apostolovo bằng đòn đột kích bọc hậu của Tập đoàn quân cận vệ 8, Tập đoàn quân 46 và Quân đoàn cơ giới cận vệ số 4. Sau khi đột phá được đến tuyến Apostolovo-Kamyenka, Phương diện quân Ukraina 3 sẽ hợp lực với Phương diện quân Ukraina 4 nhằm bao vây và thanh toán số quân Đức tại thành phố Nikopol và khu vực bàn đạp lân cận. Đồng thời, hai mũi tấn công chính diện cũng được tổ chức bởi Tập đoàn quân 37 tại Krivoi Rog và của Tập đoàn quân 6 tại Nikopol. Ở phía Nam, Tập đoàn quân cận vệ 3, Tập đoàn quân xung kích 5 và Tập đoàn quân 28 của Phương diện quân Ukraina 4 chịu trách nhiệm thanh toán bàn đạp Blagoveshensk - Verkhne Rogachik - Bolshoy Lepetikha của Tập đoàn quân 6 (Đức). Theo kế hoạch, cả hai Phương diện quân sẽ cùng lúc tấn công nhằm ngăn không cho Đức kịp thời điều động các lực lượng phòng thủ cũng như phải đối phó cùng lúc với nhiều hướng tấn công của Quân đội Liên Xô. Trong quá trình chiến dịch, Đại bản doanh đã điều động 3 tập đoàn quân của Phương diện quân Ukraina 4 sang Phương diện quân Ukraina 3. Từ ngày 10 tháng 2, Phương diện quân Ukraina 4 tập trung binh lực chuẩn bị mở chiến dịch Krym, chỉ để lại Tập đoàn quân 28, Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 và Quân đoàn kỵ binh cận vệ 4 tiếp tục tham gia chiến dịch Nikopol - Krivoy Rog.

Quân đội Đức Quốc xã
Cánh Nam của Cụm Tập đoàn quân Nam do Thượng tướng Karl-Adolf Hollidt chỉ huy (Thống chế Erich von Manstein ủy quyền), biên chế gồm có:
Tập đoàn quân 6 của thượng tướng Karl-Adolf Hollidt (kiêm nhiệm), trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh 30 gồm các sư đoàn bộ binh 15, 257, 302, 306, 384.
Quân đoàn bộ binh 52 gồm các sư đoàn bộ binh 123, 161, 294, 320 và Cụm tác chiến "Schwerin".
Quân đoàn bộ binh 44 gồm các sư đoàn bộ binh 46, 62, 125, 153, 282 và Sư đoàn cơ giới 16.
Quân đoàn bộ binh hỗn hợp 17 gồm các sư đoàn bộ binh 106, 355, 370 (Đức) và sư đoàn bộ binh 14 (Romania)
Quân đoàn xe tăng 57 gồm các sư đoàn xe tăng 9 và 23, Sư đoàn cơ giới 10, Lữ đoàn pháo tự hành 286.
Một phần Không đoàn 4 của Thượng tướng Otto Dessloh.

Binh lực tổng cộng: 540.000 người, 480 xe tăng và pháo tự hành, 6.420 pháo và súng cối, 560 máy bay. Trong đó, có khoảng 1/4 số xe tăng và pháo bị hỏng, đang sửa chữa.
Tập đoàn quân 3 Romania của tướng Dumitrescu, biên chế có:
Quân đoàn hỗn hợp 29 gồm Sư đoàn bộ binh 9 (Đức), Sư đoàn bộ binh 21 (Romania), 4 lữ đoàn khinh binh Romania
Quân đoàn bộ binh 2 Romania gồm Sư đoàn bộ binh 9 và Sư đoàn kỵ binh 1
Quân đoàn bộ binh 3 Romania gồm các sư đoàn bộ binh 1, 2 và Lữ đoàn bộ binh 110.
Sư đoàn xe tăng "Đại Romania" (trực thuộc tập đoàn quân)

Binh lực tổng cộng: 170.000 người, 115 xe tăng và pháo tự hành, 763 pháo và súng cối.

Mục tiêu hàng đầu của Tập đoàn quân 6 (Đức) là giữ vững khu bàn đạp Blagoveshensk - Verkhne Rogachik - Bolshoy Lepetikha; ngăn chặn từ xa các đòn tấn công vào Nikopol ở phía Nam. Trong điều kiện thuận lợi, bàn đạp này sẽ được sử dụng để phản kích, giải vây cho Tập đoàn quân 17 (Đức) đang bị cô lập tại bán đảo Krym. Ở phía Bắc, Tập đoàn quân 6 tập trung lực lượng xe tăng ngăn chặn các ngả đường vào Krivoy Rog từ phía Bắc, Tây Bắc và phía Đông. Tập đoàn quân Romania 3 đóng quân quanh khu vực phía Đông Nikolayev sẵn sàng vận động trợ chiến cho Tập đoàn quân 6 (Đức) và phòng ngự hướng Kherson - Berislav. Bộ Tư lệnh Tập đoàn quân 6 (Đức) hy vọng sẽ trụ lại được qua mùa đông 1943-1944 trên khu vực này.

Diễn biến

Hướng tấn công chính

Chiến dịch mở màn vào sáng ngày 30 tháng 1 năm 1944 bằng một đòn tấn công nghi binh của các tập đoàn quân 6 và 37 tại hai bên sườn của Phương diện quân Ukraina 3. Đạt được thành công lớn nhất là các sư đoàn bộ binh cận vệ 15, 28 và sư đoàn bộ binh 188 trên hướng Veselyie Telny (???). Tuyến phòng thủ của Quân đoàn bộ binh 30 (Đức) bị phá trên một chính diện rộng 8 km, sâu từ 2 đến 3 km. Tướng Karl-Adolf Hollidt tung các sư đoàn xe tăng 9 và 23 từ lực lượng dự bị cơ động ra bịt lại cửa mở. Tại khu vực tấn công của Trung đoàn bộ binh 120 (Sư đoàn bộ binh cận vệ 15) có đến 60 xe tăng Đức tham gia phản kích. Tướng M. N. Sharohin điều Lữ đoàn pháo tự hành 61 và Trung đoàn Katyusha 1008 ra chặn kích. Đến chiều tối, quân Đức buộc phải ngừng phản kích khi bị thiệt hại hơn 30 xe tăng. Tại cánh trái, Sư đoàn bộ binh cận vệ 60 và Sư đoàn bộ binh 224 (Quân đoàn bộ binh cận vệ 34) cũng chọc thủng phòng tuyến của Sư đoàn bộ binh 106 (Đức) tại Baynakshina (???) với độ sâu từ 3 đến 4 km. Chiều tối 30 tháng 1, Quân đoàn bộ binh 34 (Liên Xô) đánh chiếm thị trấn Tomakovka. Tuy nhiên, những diễn biến quyết định của chiến dịch lại nằm ở khu vực giữa mặt trận.

8 giờ sáng 31 tháng 1, hỏa lực của hơn 2.500 khẩu pháo và các dàn Katyusha với mật độ lên đến 140 nòng súng trên một km chính diện đã dội lên tuyến phòng thủ của Quân đoàn bộ binh 52 (Đức) tại khu vực giữa hai con sông Kamenka và Bazavluk. Sau 60 phút bắn phá, khi pháo binh Liên Xô chuyển làn hỏa lực sâu vào bên trong các khu vực Kamyanka, Sholokhovo, Mikhailovka, Tập đoàn quân cận vệ 8 có Lữ đoàn xe tăng 11 mở đường và Tập đoàn quân 46 có Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 đi cùng đã triển khai đòn đột kích sâu dọc theo hai bờ sông. Đòn tấn công áp đảo về binh lực của 2 tập đoàn quân Liên Xô đã buộc các sư đoàn bộ binh 46, 123 và 161 (Đức) phải tháo lui, bỏ lại nhiều pháo và xe cộ. Ngày 1 tháng 2, Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 (Liên Xô) vượt qua đội hình Tập đoàn quân cận vệ 8 tấn công vu hồi vào Shokolovo, đánh thiệt hại nặng Sư đoàn cơ giới 16 (Đức). Tướng Karl-Adolf Hollidt buộc phải điều Sư đoàn xe tăng 23 quay xuống phía Nam phối hợp với sư đoàn cơ giới 16 chặn đòn đột kích của Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 và điều Sư đoàn xe tăng 9 quay về giữ Mikhailovka. Ngày 2 tháng 2, tròn một năm kỷ niệm chiến thắng Stalingrad, Tập đoàn quân không quân 17 (Liên Xô) đã huy động toàn bộ máy bay cường kích, xuất kích hơn 400 phi vụ, yểm hộ cho Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 đẩy lui đòn phản kích của Sư đoàn xe tăng 23 (Đức).

23 giờ đêm 3 tháng 2, trinh sát của Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 phát hiện Trung đoàn xe tăng 153, một trong hai trung đoàn còn lại của Sư đoàn cơ giới 16 (Đức) đang trụ lại tại điểm cao 81,5 gần Mikhailovka. Ngay trong đêm 3 tháng 2, Lữ đoàn xe tăng 215 và Trung đoàn pháo tự hành 242 (Quân đoàn cơ giới cận vệ 4) đã bao vây chặt điểm cao 81,5 và thị trấn Mikhailovka. Trận đánh công kiên vào điểm cao 81,5 kéo dài đến sáng. Các xe tăng Đức cố chọc thủng vòng vây chạy về Mikhailovka đều bị trung đoàn pháo chống tăng 991 (Tập đoàn quân cận vệ 8) bắn hỏng dọc bờ sông Kamenka từ Kamenka đi Mikhailovka. Ngày 4 tháng 2, tướng Karl-Adolf Hollidt điều Sư đoàn xe tăng 9 và sư đoàn bộ binh 123 lùi về giữ Apostolovo. Đây là ngã tư đường sắt quan trọng nhất trong vùng, đồng thời là cứ điểm then chốt nối Nikopol với Krivoy Rog. Tổng số quân Đức tại Apostolovo lên đến hơn 3.000 người được trang bị 80 pháo xe kéo, hơn 30 xe tăng và pháo tự hành. Tướng V. V. Glagolev điều Quân đoàn bộ binh cận vệ 4, các trung đoàn pháo tự hành 52 và 187 phối hợp với Quân đoàn bộ binh cận vệ 34 (Tập đoàn quân 6 của tướng I. T. Shlemin) từ hai hướng Đông và Tây cùng công kích Apostolovo. Đêm 4 rạng ngày 5 tháng 2, Sư đoàn bộ binh cận vệ 105 (Quân đoàn bộ binh cận vệ 4) đột nhập nhà ga Apostolovo và từ bên trong đánh tỏa ra, kết hợp với các đòn công kích từ ngoài vào. Sáng ngày 5 tháng 2, Quân đội Liên Xô hoàn toàn làm chủ Apostolovo. Đòn thọc sâu quyết định của Tập đoàn quân 6 và Tập đoàn quân 46 (Liên Xô) tại Apostolovo đã ngăn cản khả năng cơ động lực lượng dự bị của Tập đoàn quân 6 (Đức), chia cắt Nikopol và Krivoy Rog. Tận dụng sự rối loạn của quân Đức, Tập đoàn quân cận vệ 8 và chủ lực Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 lần lượt đánh chiếm Kamenka, Sholokhovo, Perevizskye (Pokrovs'ke) và Chertomlyk, uy hiếp 5 sư đoàn của Quân đoàn bộ binh 17 và Quân đoàn bộ binh 52 (Đức) đang phòng thủ tại Krivoy Rog.

Sau 6 ngày tấn công, Phương diện quân Ukraina 3 đã chọc sâu vào hậu tuyến của Tập đoàn quân 6 (Đức) từ 45 đến 60 km, đánh chiếm trọng điểm Apostolovo, chia cắt hai cụm quân lớn của Tập đoàn quân 6 (Đức) tại Krivoy Rog ở phía Tây và Nikopol ở phía Đông.

Giải phóng Nikopol

4 giờ sáng ngày 31 tháng 1, Sư đoàn bộ binh 50 (Tập đoàn quân xung kích 5) tiến hành trinh sát chiến đấu và đã chọc sâu đến 1,5 km vào vòng phòng thủ bên ngoài của Cụm tác chiến Schörner (Đức) tại phía trước Verkhnye Rogachik. 12 giờ cùng ngày, Tập đoàn quân cận vệ 3 và Tập đoàn quân 28 cũng đột phá được tuyến phòng thủ của Quân đoàn bộ binh 44 (Đức) tại khu vực Blagoveshensk và khu vực Rubanovka, hai bên sườn Tập đoàn quân xung kích 5. Đến 15 giờ chiều, Cụm tác chiến Schörner (Đức) bị đánh lùi từ 11 đến 15 km và bị ép về bờ sông Dniepr. Ngày 1 tháng 2, Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 được đưa vào của đột phá. Ngày 3 tháng 2, Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 đã đột phá đến bờ sông Dniepr, chia cắt Cụm tác chiến Schörner (Đức) làm đôi.

Ngày 4 tháng 2, quân Đức bắt đầu rút chạy qua sông Dniepr trên các cầu phao tại Bolshaya Lepetikha và Nikopol. Tập đoàn quân không quân 8 (Liên Xô) được lệnh ném bom, bắn phá các bến vượt ở Nikopol. Tập đoàn quân 28 sử dụng tất cả pháo binh hiện có bắn phá các bến vượt tại Bolshaya Lepetikha. Cụm tác chiến Schörner (Đức) cố gắng chặn các đòn tấn công của Tập đoàn quân xung kích 5 trên khu vực Verkhnye Rogachik để có thêm thời gian cho Quân đoàn 44 rút lui. Không quân Đức lập tức phản kích. Ngày 6 tháng 2, Tập đoàn quân không quân 4 (Đức) tung ra 40 chiếc Me-109 chống lại 20 chiếc IL-2 của không quân Liên Xô đang ném bom, bắn phá bến vượt tại phía Nam Nikopol. 16 chiếc Yak-9 của Sư đoàn không quân 288 (Tập đoàn quân không quân 17) đã kéo tới yểm hộ, đánh lui cuộc chặn kích của máy bay tiêm kích Đức, bắn rơi 8 chiếc và bị mất 5 chiếc. 20 chiếc IL-2 đã hoàn thành nhiệm vụ, phá hủy hoàn toàn cây cầu gỗ tại Ushkalka. Tại bến vượt Lepetikha, 74 máy bay IL-2 và Yak-1 của Sư đoàn không quân cận vệ 1 và sư đoàn tiêm kích 26 (Tập đoàn quân không quân 8) đã phá hủy hơn 80 mét cầu phao qua sông của Quân đoàn bộ binh 44 (Đức). Các xe tăng, xe cơ giới, pháo xe kéo và xe vận tải của quân Đức ùn lại trên bờ trái sông Dniepr đã làm mồi cho các trận ném bom tiếp theo của không quân Liên Xô.

Ngày 6 tháng 2, tướng Ferdinand Schörner tung ra đòn phản kích bằng lực lượng còn lại của cụm quân Đức (nguyên là Quân đoàn cơ giới 40) gồm hơn 50 xe tăng vào cánh trái của Tập đoàn quân cận vệ 3, đẩy Quân đoàn bộ binh cận vệ 21 (Liên Xô) ra xa các bến vượt ở phía Nam Nikopol. Ngày 7 tháng 2, Quân đoàn bộ binh 120 đã đột kích đến khu vực Krasno Znameny (???), phía Đông Nikopol, Quân đoàn bộ binh cận vệ 21 vòng xuống phía Nam, đánh chiếm làng Karay Dubina (???) trên bờ sông Dniepr, cách Nikopol 2,5 km về phía Tây Nam. Nhóm quân Đức khoảng 3.000 người còn rớt lại bên bờ trái sông Dniepr bị tiêu diệt hoặc bị bắt làm tù binh. Tập đoàn quân cận vệ 3 thu giữ hơn 150 khẩu pháo và hàng chục xe tăng. Đường vào Nikopol đã được khai thông.

Trên hướng Đông, sau khi đánh chiếm Marganets ngày 5 tháng 2, Quân đoàn bộ binh 66 (Tập đoàn quân 6) phối hợp với Quân đoàn bộ binh cận vệ 29 triển khai vây bọc Nikopol từ phía Bắc và phía Đông. Ngày 6 tháng 2, quân Đức tại Nikopol bắt đầu tháo chạy theo hai hướng. Tàn quân của Cụm tác chiến Schörner rút quân dọc theo bờ phải sông Dniepr về Novokamenka. Số quân còn lại của Quân đoàn 44 rút lên hướng Tây Bắc đã rơi đúng vào tuyến tấn công của Tập đoàn quân cận vệ 8 và Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 (Liên Xô). Các sư đoàn 125 và 153 (Đức) bị tiêu diệt. Số quân chạy thoát về Sholokhovo nhập vào Quân đoàn xe tăng 57 đang trên đường rút lui về Arkhangenskoye.

Ngày 8 tháng 2, Tập đoàn quân cận vệ 3 vượt sông đánh chiếm Nikopol, Tập đoàn quân 28 và Tập đoàn quân xung kích 5 đánh chiếm Lepetikha, bắt đầu truy kích quân Đức đang rút chạy trên bờ phải sông Dniepr.

Giải phóng Krivoy Rog

Ngày 6 tháng 2, Thống chế Erich von Manstein đã điều Sư đoàn xe tăng 24 của Quân đoàn xe tăng 57 đi tăng cường cho cánh quân giải vây cho Cụm quân Đức tại Korsun-Shevchenkovsky nhưng phải thay đổi ý định trước nguy cơ thất bại của Tập đoàn quân 6 (Đức) tại khu vực Nikopol - Krivoy Rog. Sau khi được bổ sung Trung đoàn xe tăng 560 gồm toàn xe tăng Tiger I tại Dolinskaya (Dolynska), ngày 11 tháng 2, sư đoàn này quay trở lại Shirokoye phối hợp với Sư đoàn xe tăng 9, các sư đoàn bộ binh 15 và 257 (Đức) tổ chức phản kích vào bên sườn Tập đoàn quân cận vệ 8 đang từ khu vực Apostolovo triển khai vây bọc Krivoy Rog từ phía Nam. Sư đoàn xe tăng 23 và trung đoàn pháo tự hành 286 cũng phản kích vào Sholokhovo đón tàn quân của Quân đoàn 44 (Đức) từ Nikopol chạy ra. Ngày 12 tháng 2, xe tăng Đức đã tiếp cận Sholokovo nhưng không thể vượt qua tuyến phòng thủ của Quân đoàn bộ binh 31 thuộc Tập đoàn quân 46 (Liên Xô). Ngày 16 tháng 2, Sư đoàn xe tăng 24 Đức đang tấn công trên hướng Apostolovo đã bị Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 (Liên Xô) đột kích vào sườn phải. Quân đoàn bộ binh 29 có Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 10 yểm hộ cũng đẩy lùi các đợt công kích của xe tăng Đức tại khu vực Bolshaya Kostromka (Velyka Kostromka), Novo Semenovka và Vekhner Mikhailovka (???). Ngày 18 tháng 2, quân Đức phải ngừng phản kích.

Ngày 17 tháng 2, được Tập đoàn quân cận vệ 8 yểm hộ từ phía sau, các tập đoàn quân 37 và 46 (Liên Xô) bắt đầu công kích Krivoy Rog từ hai hướng Đông Bắc và Đông Nam. Tập đoàn quân 37 đã mở rộng chính diện tấn công và trong ngày 17 tháng 2 đã tiến sâu 10 km dọc bờ trái sông Ingulets lần lượt đánh chiếm các cứ điểm Novo -Pokrovka, Pichugine, Taburische (???) và đến cuối ngày để tiến đến Alexandrovka, Zlatopol, Novoselovka (???). Tập đoàn quân 46 cũng từ Apostolovo đột kích lên phía Bắc. Ngày 20 tháng 2, tướng von Schwerin, chỉ huy Cụm tác chiến "Schwerin" huy động Sư đoàn cơ giới 16 (Đức), các sư đoàn bộ binh 161, 294 và sư đoàn bộ binh 14 (Romania) tổ chức phản đột kích vào Quân đoàn bộ binh 57 đang áp sát thành phố từ phía Đông. Tuy nhiên, tướng M. N. Sharohin đã tập trung chủ lực Tập đoàn quân 37 gồm Quân đoàn bộ binh cận vệ 27 và Quân đoàn bộ binh 82 ở phía Bắc thành phố. Rạng sáng 22 tháng 2, Quân đoàn bộ binh 82 bất ngờ đột kích dọc theo sông Ingulets và Krivoy Rog. Tướng Schwerin vội vã dừng cuộc phản kích và điều các đơn vị xe tăng, cơ giới còn lại mở đường máu thoát về đầu cầu Shirokoye. Tập đoàn quân 46 tiến công chậm hơn đã không ngăn chặn được cuộc tháo chạy này. 16 giờ chiều 22 tháng 2, Quân đội Liên Xô hoàn toàn làm chủ Krivoy Rog.

Lợi dụng 3 sư đoàn xe tăng và cơ giới Đức đang tạo thành một chỗ lõm sâu đến 30 km từ Arkhangenskoye qua phía Nam Apostolovo đến Sholokhovo, ngày 24 tháng 2, Tập đoàn quân cận vệ được giao nhiệm vụ mở một đòn đột kích mới từ Apostolovo đến Arkhangenskoye nhằm đánh chiếm một khu vực đầu cầu trên sông Ingulets và cô lập cánh quân xe tăng Đức đang dừng lại sau cuộc phản kích. Ngày 25 tháng 2, Quân đoàn bộ binh cận vệ 28 và Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 bắt đầu một trận kịch chiến với các sư đoàn xe tăng Đức đang rút qua sông tại đầu cầu Shirokoye. Ngày 26 tháng 2, Quân đoàn kỵ binh Cossak cận vệ 4 được đưa vào trận để thiết lập một đầu cầu tấn công mới trên khu vực. Cuộc chiến tranh chấp khu vực Shirokoye kéo dài đến ngày 29 tháng 2. Quân đội Liên Xô chiếm được khu vực đầu cầu Shirokoye làm bàn đạp để tổ chức Chiến dịch tấn công Bereznegovatoye–Snigirevka chỉ một tuần sau đó.

Kết quả, đánh giá và ảnh hưởng

Kết quả

Ngày 29 tháng 2, Chiến dịch Nikopol-Krivoy Rog kết thúc. Quân đội Liên Xô xóa bỏ chỗ lồi xung quanh Krivoi Rog, Nikopol, đánh chiếm hai trung tâm công nghiệp quan trọng ở hạ lưu Dniepr và thu hẹp đáng kể chính diện mặt trận. 12 sư đoàn Đức và 1 sư đoàn Romania bị đánh tan. Trong đó, có 3 sư đoàn bị tiêu diệt, 8 sư đoàn bộ binh và 1 sư đoàn xe tăng bị mất hơn 50% quân số. Các sư đoàn khác của Tập đoàn quân 6 (Đức) cũng chịu thiệt hại. Không quân Liên Xô xuất kích 10.700 phi vụ. Không quân Đức cũng tung ra hơn 7.000 phi vụ. Trong hơn 100 trận đánh có không quân tham gia, 140 máy bay Đức bị bắn rơi. 39 chiếc khác bị đánh hỏng trên mặt đất. Không quân vận tải Liên Xô đã thực hiện 2.136 chuyến bay, tiếp tế 320 tấn hàng hóa cho các mặt trận và vận chuyển 1.260 thương binh. Quân đội Đức Quốc xã bị mất hơn 40.000 người chết và bị thương, 4.600 người bị bắt làm tù binh. Gần như toàn bộ vũ khí nặng và xe cơ giới của quân Đức đều bị bỏ lại trong trận đánh này.

Đánh giá

Thượng tướng, tư lệnh lực lượng bộ binh Đức quốc xã Kurt von Tippelskirch đã nhận xét về thất bại của quân Đức tại Nikopol-Krivoi Rog như sau:

Ảnh hưởng
Chiến dịch tấn công Nikopol–Krivoi Rog khép lại giai đoạn thứ nhất của các hoạt động quân sự đầu năm 1944 của Quân đội Liên Xô và Quân đội Đức Quốc xã tại hữu ngạn sông Dniepr. Sau hơn hai tháng giao chiến, Quân đội Liên Xô với binh lực trội hơn đã tạo được thế trận có lợi cho họ với những căn cứ bàn đạp quan trọng, tạo thế chia cắt Cụm Tập đoàn quân Nam (Đức) và gây ra nhiều thiệt hại lớn cho đối phương. Thiệt hại của quân Đức không chỉ ở quân số, vũ khí và trang bị. Việc để mất chỗ lồi Nikopol-Krivoi Rog đã thủ tiêu luôn hy vọng của Hitler nhằm mở lại hành lang liên lạc với số quân Đức và Romania bị giam hãm ở bán đảo Krym. Tập đoàn quân 17 (Đức) vĩnh viễn bị cắt rời trên bộ khỏi chủ lực Cụm tập đoàn quân Nam và chỉ có thể nhận tiếp tế bằng đường biển và đường không trong khi đang bị Phương diện quân Ukraina 4 và Tập đoàn quân độc lập Duyên Hải (Liên Xô) vây ép từ hai phía. Với kết quả chiến dịch này, Quân đội Liên Xô đã thu hồi vùng công nghiệp Nikopol-Krivoi Rog có ý nghĩa rất quan trọng đối với nền kinh tế của họ, đồng thời, tước đi của quân Đức nguồn quặng mangan rất quý giá đối với ngành công nghiệp luyện thép.

Thất bại trong việc phòng thủ tại khu vực Nikopol–Krivoi Rog đã đặt cụm quân Đức - Romania đóng tại Nikolayev và Kherson trước nguy cơ bị tấn công trực tiếp. Khác với sông Mius chảy ra biển Azov ở hạ nguồn rộng và sâu, sông Ingulets chỉ là một chi lưu nhỏ của sông Dniepr, nông và hẹp, không thể trở thành một chướng ngại tự nhiên đáng kể. Để phòng thủ Nikolayev từ xa, Quân đội Đức Quốc xã đã huy động chủ lực Tập đoàn quân 3 Romania bố trí dọc theo con sông này để trám vào những lỗ hổng do những thiệt hại của Tập đoàn quân 6 để lại. Trong Chiến dịch tấn công Bereznegovatoye–Snigirevka diễn ra một tuần sau đó, Tập đoàn quân 6 (tái lập) của Quân đội Đức Quốc xã lại tác chiến trên cùng một mặt trận với Tập đoàn quân 3 Romania (cũng tái lập) với những hoàn cảnh không khác mấy so với Chiến dịch Sao Thiên Vương cuối năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

 Грылев А. Н. Днепр—Карпаты—Крым. — М.: Наука, 1970.
 Василевский А. М. Дело всей жизни. — М.: Политиздат, 1978.

Liên kết ngoài
 Lược đồ Chiến dịch tấn công Nikopol–Krivoi Rog
 Thông tin về chiến dịch tấn công Nikopol–Krivoi Rog trên trang web "Hồng quân Liên Xô trong Chiến tranh thế giới thứ hai" (БДСА.ru)

Xung đột năm 1944
Chiến dịch quân sự trong Thế chiến thứ hai
Chiến dịch tấn công hữu ngạn Dniepr


title: Need for Speed: Nitro

text:
Need for Speed: Nitro là video game đua xe phiên bản thứ 14 của dòng Need for Speed. Nó được phát hành bởi Electronic Arts dành cho nền tảng Wii và Nintendo DS, nó là game đầu tiên trong series không dành cho PC. Nó được công bố vào tháng 1 như là một phần của 3-game được công bố trong đó có Need for Speed: Shift và Need for Speed: World. Game được phát triển bởi EA Montreal, hãng này đã có kinh nghiệm trong việc phát triển các game thuộc nền tảng Nintendo, mặc dù phiên bản DS được phát triển một cách riêng lẻ bởi một hãng ở Florida là Firebrand Games. Một phiên bản cải tiến của phiên bản DS, Need for Speed: Nitro-X, được tung ra vào tháng 11 năm 2010 bởi DSiWare.

Lối chơi

Need for Speed: Nitro là một game đua xe mang phong cách arcade nhấn mạnh tốc độ và sự hứng thú hơn là sự thực tế. Phiên bản Wii cho phép tối đa 4 người chơi điều khiển 4/8 xe đua cùng một lúc, trong một cuộc đua Drag thì cho phép tối đa 4 xe đua tham gia.

Chế độ
Có nhiều chế độ đua khác nhau, cụ thể là circuits, team circuits, elimination races, drift challenges, speed trap challenges, drag challenges và time attacks. Chế độ Career cho phép người chơi tham gia một số giải cup và hoàn thành một bảng nhiệm vụ, Trong khi chế độ Arcade lập tức đưa người chơi vào một cuộc đua với độ khó cũng như điều kiện đua đã được điều chỉnh. Trong cuộc đua, cảnh sát sẽ cố gắng cản trở và gây thiệt hại, điều này khiến tốc độ và số lượng nitro có sẵn của xe người chơi bị giảm. Cảnh sát không có mặt trong cuộc đua drag. Biểu tượng power-up có mặt trong cuộc đua, nó giúp sửa chữa những hư hỏng một cách nhanh chóng và tăng mức heat-level. Trong một cuộc đua, người chơi sẽ được trao tặng "style points", dựa trên khả năng thực hiện powerslides và drafting, và mức nạp nitro theo thời gian. Có một nitro nhỏ và một nitro mạnh mẽ giống như phiên bản Need for Speed: Hot Pursuit dành cho Wii.

Own It
Game có một tính năng được gọi là "Own It"; trong khi một chiếc xe dẫn đầu, khung cảnh xung quanh, những tòa nhà và vạch kẻ đường sẽ có màu trùng với màu của chiếc xe đó, và được trang trí bằng tranh Graffiti, và tags giống như của xe, tất cả những điều này đều có thể được tạo ra với hệ thống điều chỉnh mới của game. "Own it" là một cách thuận tiện để nhận biết được người dẫn đầu một cuộc đua, và người chơi sẽ nhận được "style point" nếu về đích đầu tiên.

Đường đua
5 thành phố có mặt trong trò chơi là Rio de Janeiro, Cairo, Madrid, Singapore, và Dubai  (và San Diego trong phiên bản DS). Mỗi thành phố có 2 đường đua vòng, một đường dành cho cuộc đua drag, và giành các đoạn của một đường dành cho các cuộc đua time trial, speed trap, và drift events. Hai đường đua vòng ở Dubai Palm Jumeirah (đảo cây cọ) và Dubai Marina. Đường đua drag hầu như theo một đường thẳng. Tại Dubai, Burj Khalifa, Burj Al Arab, và Jumeirah Beach Hotel có thể được quan sát khi đua. Tại Singapore, cuộc đua diễn ra trong hoàng hôn. Ở các thành phố còn lại, cuộc đua diễn ra trong ngày.

Xe
Có 30 chiếc xe có mặt trong phiên bản dành cho Nintendo Wii. Và chúng được phân ra làm 3 lớp xe. Lớp "C" là những chiếc xe dành cho gia đình như chiếc Renault 4. Chiếc Tesla Roadster, một chiếc xe điện, cũng nằm trong lớp "C". Lớp "B" là những chiếc xe có hiệu suất cao như chiêc Ford Escort RS Cosworth và Nissan Skyline GT-R. Lớp cuối cùng, "A", là những siêu xe, như chiếc Ford GT và Nissan GT-R. Ngoài ra cũng có 3 chiếc SUV không được công bố nhưng cũng có sẵn trong trò chơi này, chúng là Porsche Cayenne Turbo S (lớp "B"), Hummer H2 SUT và Ford Explorer Sport Trac Adrenalin (lớp "C").

Dưới đây là danh sách những chiếc xe có trong Need for Speed: Nitro:

Exotic
Audi R8 (A)
Ford GT (A)
Lamborghini Gallardo LP 560-4 (A)
Lamborghini Reventón (A)
Pagani Zonda R (A)
Porsche 911 GT3 RS (A)
Porsche Cayman S (B)
Nissan GT-R (A)

Tuner
Audi TT RS (class A)
Ford Escort RS Cosworth (B)
Mitsubishi Lancer Evolution (B)
Nissan 370Z (Z34) (cB)
Nissan Skyline (B)
Subaru Impreza WRX STI (B)
Toyota Corolla (C)

Muscle
Chevrolet Camaro (C)
Chevrolet Corvette C3 (B)
Chevrolet Corvette C6 ZR1 (A)
Dodge Challenger (A)
Dodge Charger R/T (B)
Ford Shelby GT500 (2010) (A)
Shelby GT500 (1967) (B)

Electric
Tesla Roadster (class C)

Family
Ford Explorer Sport Trac Adrenalin (C)
Hummer H2 SUT (C)
Nissan Cube (C)
Porsche Cayenne Turbo S (B)
Renault 4L (C)
Volkswagen Beetle (C)
Volkswagen Type 2 (C)

Những tay đua/nhân vật
Có 35 tay đua có tên trong phiên bản dành cho Wii. Jawad là tay khó đánh bại nhất. Anh ta đến từ Dubai và lái một chiếc Lamborghini Reventón màu đen. Trong một đoạn video Jawad ném tiền vào phía ống quay, tương tự như Eddie trong Need for speed: Underground khi người chơi thua cuộc đua. Anh ta có một bộ râu, ria mép màu đen, kính mát màu cam, chiếc đồng hồ màu bạc, anh ta cũng mang một chiếc Keffiyeh của người Ả Rập. Tay đua giỏi nhất Cairo là Omar. Tay đua giỏi nhất Rio de Janeiro là Thiago. Tay đua giỏi nhất Madrid là Luis. Tay đua giỏi nhất Singapore là Zarinah.

Soundtrack

Có 26 bài trong Need for Speed: Nitro phiên bản dành cho Wii. Một vài nghệ sĩ có mặt trong soundtrack là k-os, Dizzee Rascal, Danko Jones, LMFAO, và Crystal Method.

Dưới đây là danh sách những bài hát có trong Need for Speed: Nitro Wii:

Alex Metric - What Now
Bloody Beetroots feat. Cool Kids - Awesome
Crookers feat. Wiley and Thomas Jules - Business Man
Crystal Method feat. LMFAO - Sine Language
Danko Jones - Code Of The Road
Dizzee Rascal and Armand Van Helden - Bonkers
Drumagik - Make It Rock
Earl Greyhound - Oye Vaya
edIT feat. Wale and Tre’ - Freaxxx
Evil 9 - All The Cash (Alex Metric Remix) Feat. El-P
Hollywood Holt - Can't Stop
k-os - FUN!
Lady Sovereign - I Got You Dancing
Major Lazer feat. Mr.Lex & Santigold - Hold The Line
Matt & Kim - Daylight (Troublemaker Remix)
Mickey Factz - Yeah Yeah
Pint Shot Riot - Not Thinking Straight
Placebo - Breathe Under Water
Rise Against - Kotov Syndrome
Roots Manuva - Buff Nuff
Rye Rye - Hardcore Girls
Street Sweeper Social Club - Fight! Smash! Win!
Taking Back Sunday - Lonely Lonely
The Enemy - No Time For Tears
The Gay Blades - O Shot (Dmerit Remix)
Two Fingers feat. Sway DaSafo - Jewels And Gems

Đánh giá

Need for Speed: Nitro nhận được nhiều lời đánh giá khác nhau sau khi được tung ra. Mark Bozon của IGN xếp điểm 8.0 trên 10 cho phiên bản Wii, ông nói rằng "Nitro là một vụ nổ bất chấp một vài lỗi lầm". Mặc dù 1Up thích cái tên, họ vẫn chỉ trích campaign của trò chơi, xếp hạng B-. Eurogamer ít cảm thấy ấn tượng, và xếp điểm 5 trên 10, nói rằng các nhiệm vụ căng thẳng lặp đi lặp lại khiến nó mất đi sự hứng thú. Mặc dù vậy, Eurogamer đánh giá cao sự sáng tạo trong việc sử dụng thay đổi cấp độ khó tùy thuộc vào sự xuất hiện xe của người chơi. Official Nintendo Magazine đưa ra một đánh giá tích cực hơn, đánh giá 80% và nói rằng; "Need For Speed: Nitro không làm bất cứ điều gì đáng chú ý. Nó không quảng cáo như những trò chơi trước, nó không có các hiệu ứng hình ảnh quá đặc biệt có thể cuốn bạn đi, và nó không cung cấp online multiplayer gameplay để có những người bạn chơi cùng trong nhiều năm tới. Đó là chỉ đơn giản là vui vẻ để chơi, và tập trung vào chất lượng hơn số lượng, EA đã quản lý để đặt lại với nhau một trong những trò chơi đua xe hay nhất trên Wii. "

Tham khảo

Trò chơi điện tử đua xe
Trò chơi của Electronic Arts
Trò chơi Wii
Trò chơi Nintendo DS
Trò chơi điện tử năm 2009


title: Foster the People

text:
Foster the People là một ban nhạc indie pop đến từ Mĩ và được thành lập tại Los Angeles, California vào năm 2009. Các thành viên Mark Foster (hát chính, chơi keyboard, piano, chỉnh synthesizer, chơi guitar, bộ gõ, lập trình nhạc), Mark Pontius (chơi trống và một số nhạc cụ gõ), và Cubbie Fink (chơi guitar bass và hát bè)  thành lập nhóm khi đã qua hết nửa đầu của độ tuổi hai mươi. Mark Pontius từng chơi trống và quay/biên tập các video âm nhạc cho nhóm nhạc indie pop Malbec.

Foster thành lập ban nhạc vào năm 2009 sau khi định cư vài năm ở Los Angeles như là một nhạc sĩ đấu tranh và làm việc như một nhà văn leng keng thương mại. Sau khi bài hát"Pumped Up Kicks"của Foster đã trở thành một thành công trong năm 2010, nhóm đã nhận được một hợp đồng thu âm từ Startime International và đã đạt được một lượng người hâm mộ thông qua chương trình câu lạc bộ nhỏ và xuất hiện tại lễ hội âm nhạc Coachella và South by Southwest. Sau khi phát hành Torches, album đầu tay của họ vào tháng 5 năm 2011,"Pumped Up Kicks"đã trở nên rất nổi tiếng vào giữa năm 2011, đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard, số 3 trên các bảng xếp hạng bài hát rock, và thứ ba trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, lọt vào bảng xếp hạng Adult Top 40 và Mainstream Top 40 (Pop Songs) . Nhóm nhận được hai đề cử giải Giải Grammy cho Torches và"Pumped Up Kicks".

Danh sách đĩa nhạc

Album phòng thu
 Torches (2011)
 Supermodel (2014)

Đĩa mở rộng
 Foster the People (2011)
 Spotify Sessions (2014)

Giải thưởng

Chú thích

Ban nhạc Indie từ Los Angeles, California
Ban nhạc Mỹ
Nghệ sĩ của Columbia Records
Khởi đầu năm 2009 ở California


title: Cắt bụng hung

text:
Cắt bụng hung (danh pháp hai phần: Falco severus) là một loài chim lá thuộc chi Cắt trong họ Cắt (Falconidae).

Loài này phân bố ở phía bắc tiểu lục địa Ấn Độ, qua đông Hymalaya và xuống phía nam qua Đông Dương đến miền Australasia. Nó dài 27–30 cm.

Chú thích

Tham khảo

 BirdLife Species Factsheet

S
Chim châu Á
Chim Đông Nam Á
Chim Bangladesh
Chim Bhutan
Chim Campuchia
Chim Trung Quốc
Chim Ấn Độ
Chim Indonesia
Chim Lào
Chim Myanmar
Chim Nepal
Chim Philippines
Chim Quần đảo Solomon
Chim Đài Loan
Chim Thái Lan
Chim Việt Nam
Chim New Guinea
Chim Papua New Guinea


title: Cắt nhỏ

text:
Cắt nhỏ (danh pháp hai phần: Falco naumanni) là một loài chim lá thuộc chi Cắt trong họ Cắt (Falconidae).

Loài này sinh sản từ Địa Trung Hải qua Nam Trung Bộ châu Á đến Trung Quốc và Mông Cổ. Đó là một loài di mùa hè, trú đông ở châu Phi và Pakistan và đôi khi ngay cả Ấn Độ và Iraq. Nó là hiếm thấy ở phía bắc của phạm vi sinh sản, và suy giảm của nó ở khu vực phân bố châu Âu. Tên khoa học của loài chim này tưởng niệm nhà tự nhiên học người Đức Johann Andreas Naumann.

Hình ảnh

Chú thích

Naumanni
Chim Đại lục Á Âu
Chim châu Phi
Động vật được mô tả năm 1818


title: Don't Don (bài hát)

text:
Don't Don (tiếng Hàn: 돈 돈!) là một bài hát R&B/rock thuộc thể loại SMP, do Yoo Young-jin và Groovie K sáng tác (bản thân Yoo Young-jin sản xuất và phối khí cho ca khúc) với phần rap do Eunhyuk và Kibum chắp bút. Ca khúc do nhóm nhạc Hàn Quốc Super Junior thực hiện, và là ca khúc chủ đề nằm trong album phòng thu thứ hai của nhóm có tựa đề cùng tên Don't Don, phát hành vào ngày 20 tháng 9 năm 2007.

Vào ngày 21 tháng 9 năm 2007, nhóm đã có màn diễn đầu tiên cho bài hát này trên chương trình âm nhạc Music Bank của đài KBS. Ca khúc đã xuất hiện trên hầu hết các bảng xếp hạng âm nhạc Hàn Quốc và luôn nằm trong top 20 bài hát suốt nhiều tuần.

Lịch sử
"Don't Don" là bài đầu tiên trong album phòng thu thứ hai của Super Junior Don't Don, là sự kết hợp giữa các thể loại Rock, R&B, Rap, dance-pop với nhịp điệu nhanh. Ca khúc đã ra mắt trong top 20 ở hầu hết các bảng xếp hạng âm nhạc Hàn Quốc bắt đầu từ tuần thứ hai của tháng 10. "Don't Don" do nhạc sĩ Yoo Young-jin sản xuất, viết lời (với Groovie K) và phối khí, phần rap được Eunhyuk và Kibum chắp bút. Đây là một ca khúc thuộc thể loại SMP (SM Music Performance - thể loại được chính Yoo Young-jin sáng lập), được cấu thành từ những đoạn guitar ngắn nhưng cực mạnh, nhạc cụ bộ gõ, tiếng violin điện tử solo, và âm thanh các loại nhạc cụ khác pha trộn lẫn nhau để tạo nên sự hòa âm đặc sắc giữa các loại nhạc cụ. Bài hát bao gồm nhiều đoạn rap và màn diễn violin solo, thực hiện bởi một học viên là Hoa Kiều Canada của SM Entertainment có tên Henry Lau, người sau này trở thành một thành viên của Super Junior-M.

Tên bài có sử dụng sự đồng âm giữa hai từ: "Don't" (tiếng Anh) nghĩa là "Đừng", hay "ngừng lại", và "Don" (Tiếng Hàn:) có nghĩa là "Tiền"; hoặc nó cũng là một sự chơi chữ trong tiếng Hàn, với danh từ "Don" (Tiếng Hàn:) có nghĩa là "Tiền" và tính từ "Donda" (Tiếng Hàn: ), có nghĩa là "phát điên". Lời bài hát nói về nỗ lực biến thế giới trở thành một nơi trong sạch và tốt đẹp hơn để dành cho những thế hệ tương lai, và gửi một thông điệp về cách thức mà đồng tiền, thói đạo đức giả và những thay đổi trong xã hội có thể biến thế giới thành một nơi tồi tệ đến thế nào.

Video âm nhạc

Vũ đạo của bài hát được dàn dựng bởi các thành viên của Super Junior. Vũ đạo ở đây đã phát triển một cách trưởng thành hơn so với các bài trước đó của nhóm, nhưng điệu nhảy đẩy hông trong đĩa đơn trước đó "U" vẫn được sử dụng lại, cùng với điệu nhảy robot, những bước di chuyển mềm mại và bùng nổ với màn nhảy solo đã cho thấy sự trưởng thành thần kì trong hình ảnh của Super Junior. Trong music video, các thành viên Super Junior nhảy trên nền của một cuộc chiến với lửa, những đám cháy và không khí nóng bức bao quanh. Họ cũng đã chạy trốn khỏi sự săn đuổi của một chiếc xe bọc thép lớn, nhảy qua một khe nứt lớn cũng như vượt qua những nguy hiểm khác. MV được phát hành dưới hai phiên bản, phiên bản thứ hai có thêm sự xuất hiện Henry Lau, và cảnh một mặt trời rực lửa treo lơ lửng trên bầu trời tăm tối ở gần cuối MV. Nền của MV là một mớ hỗn độn và rối loạn, giống như lời bài hát khi muốn nói về ảnh hưởng của đồng tiền đang khiến thế giới trở nên điên loạn và ngày càng giả dối hơn nữa. Video quay trên nền những cảnh nguy hiểm với mong muốn gửi một thông điệp và cảnh báo đến khán giả, không giống những bài hát trước đó của Super Junior khi ý nghĩa bài hát không được biểu lộ nhiều lắm trong MV.
Henry Lau chơi violin trong suốt đoạn dance break của MV.

Giải thưởng
"Don't Don" ra mắt ở vị trí không cao trên hầu hết các bảng xếp hạng âm nhạc trực tuyến. Nó giành được vị trí số #1 đầu tiên là Mutizen song trên chương trình Inkigayo của đài SBS ngày 21 tháng 10 năm 2007, một tháng sau khi phát hành. "Don't Don" cũng giành được chiến thắng thứ hai vào ngày 1 tháng 11 năm 2007 trên chương trình M!Countdown của M.NET khi chiến thắng trong cuộc cạnh tranh với đĩa đơn "Everyday" của V.O.S. Dù rất thành công trong doanh số bán album nhưng Don't Don lại không gặt hái được nhiều thành công như đĩa đơn trước đó "U" trên các bảng xếp hạng âm nhạc khác.

Thành phần tham gia
Leeteuk – hát (rap, điệp khúc, giọng nền)
Heechul – hát (rap, điệp khúc, giọng nền)
Han Geng – hát (phần chính, điệp khúc, giọng nền)
Yesung – hát (phần chính, điệp khúc, giọng nền)
Kangin – hát (phần chính, điệp khúc, giọng nền)
Shindong – hát (rap, điệp khúc, giọng nền)
Sungmin – hát (phần chính, điệp khúc, giọng nền)
Eunhyuk – hát (rap, điệp khúc, giọng nền)
Donghae – hát (phần chính, điệp khúc, giọng nền)
Siwon – hát (phần chính, điệp khúc, giọng nền)
Ryeowook – hát (phần chính, điệp khúc, giọng nền)
Kibum – hát (rap, điệp khúc, giọng nền)
Kyuhyun – hát (phần chính, điệp khúc, giọng nền)
 Yoo Young-jin – hát (giọng nền)

Tranh cãi
Với sự xuất hiện của Henry Lau, một học viên người Canada gốc Hoa của SM Entertainment, người đã có một màn diễn violin solo trong bài hát, một cuộc xung đột đã bắt đầu nổ ra từ phía các thành viên fanclub của Super Junior. Trong buổi diễn ra mắt của "Don't Don" vào ngày 21 tháng 9 năm 2007, các fan của Super Junior đều ủng hộ Henry với màn diễn violin của anh cùng Super Junior. Nhưng sau khi SM Entertainment thông báo rằng Henry sẽ sớm được ra mắt cùng một nhóm nhỏ mới của Super Junior là Super Junior-China, thì các fan lại bắt đầu giận dữ với công ty vì kết nạp thành viên thứ 14 vào Super Junior. Nhiều fan bắt đầu nhiếc móc Henry và còn tẩy chay tất cả sản phẩm của SM Entertainment. Các fan cũng hét "Mười ba" trong suốt phần solo của Henry trong mỗi màn diễn của Super Junior. Tuy nhiên, SM Entertainment đã ra mặt và nói rằng Henry sẽ không được thêm vào Super Junior mà chỉ hoạt động cùng với nhóm nhỏ ở Trung Quốc mà thôi.

Sự cố ho ra máu của Heechul
Kim Heechul đã từng nói về thời gian Super Junior quảng bá cho "Don’t Don" như sau:

Trên các bảng xếp hạng
"Don't Don" xuất hiện trên nhiều bảng xếp hạng âm nhạc của Hàn Quốc vào tuần thứ hai của tháng 10. Nó ra mắt ở vị trí thứ #7.

Chú thích

Bài hát của Super Junior
Bài hát năm 2007
Đĩa đơn năm 2007
Bài hát tiếng Triều Tiên
Đĩa đơn của SM Entertainment


title: Xa lộ Liên tiểu bang H-1

text:
Xa lộ Liên tiểu bang H-1 (tiếng Anh: Interstate H-1, viết tắt H-1) là xa lộ liên tiểu bang bận rộn nhất tại tiểu bang Hawaii, Hoa Kỳ. Nó nằm trên đảo O‘ahu. Mặc dù nó mang số lẻ nhưng đây là xa lộ liên tiểu bang đông–tây—bộ mã số 'H' (dành cho tiểu bang Hawaii) phản ánh thứ tự mà xa lộ được cấp quỹ và xây dựng. H-1 đi từ Xa lộ Hawaii 93 (Xa lộ Farrington) tại Kapolei đến Xa lộ Hawaii 72 (Xa lộ Kalanianaole) tại Kāhala. Ở phía đông Phố Middle trong thành phố Honolulu (lối ra số 19A), H-1 cũng được biết với tên là Xa lộ cao tốc Lunalilo và đôi khi được cắm biển tên như vậy bằng những biển dấu củ trong trung tâm thành phố Honolulu. Ở phía tây Phố Middle, H-1 cũng được biết với tên là Xa lộ cao tốc Nữ hoàng Liliuokalani; tên này được ghi trên một số bản đồ chỉ đường. Đây là xa lộ liên tiểu bang cực nam và cực tây nhất của Hoa Kỳ.

Mô tả xa lộ

Xa lộ Liên tiểu bang H-1 bắt đầu gần Công viên Công nghệ Campbell trong thị trấn Kapolei, Hawaii. Phía tây điểm này, Xa lộ Tiểu bang Hawaii 93 (Xa lộ Farrington) tiếp tục đi về hướng Waianae. Xa lộ tiếp tục đi về hướng đông, đi qua cộng đồng Makakilo cho đến khi đến điểm giao cắt với Xa lộ tiểu bang 750 (đi hướng bắc đến Kunia) và Xa lộ tiểu bang 76 (đi hướng nam đến Ewa Beach).

H-1 sau đó tiếp tục đi dọc theo rìa phía bắc của Waipahu khoảng  cho đến điểm giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang H-2. Sau đó nó tiếp tục đi về hướng đông qua các thị trấn Pearl City và Aiea khoảng  đến nút giao thông lập thể phức hợp có tên là Halawa. Tại đây nó gặp các xa lộ liên tiểu bang H-3 và H-201. Sau đó xa lộ quay về hướng nam khoảng 2 dặm (3 km), rồi đi về hướng đông ngay sau các lối ra để đi đến Căn cứ Không quân Hickam và Pearl Harbor. Tại điểm này, xa lộ chạy dọc trên một cầu cạn ở phía bên trên xa lộ tiểu bang 92 (Xa lộ Nimitz), đi qua phía bắc của Sân bay quốc tế Honolulu.

Hai dặm qua khỏi lối ra của sân bay, 3 làn xe tách khỏi xa lộ cao tốc tại Lối ra số 18A để nhập vào Xa lộ Nimitz đi về Waikiki trong khi 2 làn xe còn lại bẻ ngoặc hình chữ S để nhập vào điểm đầu phía đông của Xa lộ Liên tiểu bang H-201. Từ đây, H-1 chạy qua thành phố Honolulu dọc theo một loạt các đoạn thấp so với mặt đất và các cầu cạn. H-1 kết thúc trong khu Kahala của thành phố Honolulu gần Trung tâm mua sắm Kahala nơi xa lộ tiểu bang 72 (Xa lộ Kalanianaole) kết thúc.

H-1 có biển tốc độ giới hạn là 60 mph (100 km/h) ở phá tây nút giao thông lập thể Kunia-Ewa-Waipahu; tốc độ giới hạn 55 mph (90 km/h) cho phần còn lại của đoạn đường chạy qua phi trường, và tốc độ giới hạn 50 mph (80 km/h) trên đoạn xa lộ cao tốc Lunalilo chạy bên trong khu vực thành phố Honolulu với một vài đoạn có tốc độ giới hạn là 45 mph (73 km/h).

Suốt các giờ cao điểm buổi sáng trong ngày thường, làn xe cao tốc "có thể đổi chiều" được mở cho chiều đi hướng đông, bắt đầu ngay ở phía tây lối ra Waikele/Waipahu tại Waipahu đến lối ra số 18A là nơi nó nối với điểm bắt đầu của làn xe "có thể đổi chiều" của Xa lộ Hawaii 92. Làn xe có thể đổi chiều của H-1 thường được gọi là "Zipper Lane" (làn xe dây kéo) vì việc sử dụng một bậc cản bê tông có thể di chuyển được và máy kéo bậc cản bê tông này. Làn xe có thể đổi chiều của H-1 và Xa lộ Nimitz chỉ hạn chế dành cho xe buýt, xe máy, và xe chở từ 3 người trở lên sử dụng.

Lịch sử

Xa lộ Liên tiểu bang H-1 được phép xây dựng theo Đạo luật Thành lập Tiểu bang 1960 (Statehood Act of 1960) mặc dù tiểu bang Hawaii không có ranh giới với tiểu bang nào khác. Đoạn đường của H-1 chạy qua phố chính thành phố Honolulu thông xe năm 1953 với tên gọi là Mauka Arterial; nó được đưa vào Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang khi Hawaii trở thành một tiểu bang của Hoa Kỳ. Đoạn này phần lớn không thay đổi từ khi nó được khánh thành. Thiết kế của nó thất bại vì có quá nhiều đường dẫn ra/vào, các đường dẫn vào xa lộ nằm cách nhau trên một khoảng quá ngắn, và đường dẫn vào xa lộ gần như ngay lập tức trước một đường dẫn ra (ngược lại các tiểu chuẩn thiết kế hiện tại). Tuy nhiên, đoạn mới của H-1 được xây dựng theo tiểu chuẩn xa lộ cao tốc hiện đại.

Các biển dấu xa lộ liên tiểu bang của Hawaiia đã qua nhiều lần thay đổi. Biển dấu ban đầu gồm có một dấu gạch như theo quy định chính thức (thí dụ H-1); tuy nhiên, các biển dấu này đã được cập nhật với dấu gạch ngang bị bỏ (thí dụ H1). Giống như tại các tiểu bang khác khắp Hoa Kỳ Lục địa, các biển dấu xa lộ liên tiểu bang ban đầu cũng gồm có chữ 'Hawaii' phía trên số xa lộ và phía dưới chữ 'Interstate'.  Trong khi đoạn đường mang tên "Queen Liliuokalani" của Xa lộ Liên tiểu bang H-1 có biển dấu như thế (một biển dấu chiều đi hướng đông tại lối ra số 1, một biển dấu khác chiều đi hướng tây sau lối ra số 19), không có biển dấu nào tương tự cho đoạn có tên Xa lộ cao tốc Lunalilo.

Xa lộ Liên tiểu bang H-4
Trong thập niên 1960, một xa lộ cao tốc thứ tư, đáng lẽ ra sẽ là Xa lộ Liên tiểu bang H-4, được đề xuất cho thành phố Honolulu.  Ý định xây Xa lộ Liên tiểu bang H-4 là để giảm ù tắc cho Xa lộ Liên tiểu bang H-1 qua phố chính Honolulu.  Nếu nó được xây dựng thì Xa lộ Liên tiểu bang H-4 đã sẽ bắt đầu tại Lối ra số 18 (Nút giao thông lập thể H-1/Xa lộ Nimitz) và đi theo mặt trước biển của thành phố Honolulu đến nút giao thông lập thể Kapiolani (Lối ra số 25B).  Tuy nhiên ý tưởng này không được đông đảo dân chúng tán thành và xa lộ cao tốc này chưa bao giờ được xây dựng.

Các xa lộ phụ
Một phần của Xa lộ cao tốc Moanalua được ấn định là Xa lộ Liên tiểu bang H-201. Cho đến giữa năm 2004, nó được cắm biển dấu là Xa lộ 78.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Exit List for Interstate H-1
Photos of Interstate H-1

H-1
H-1


title: Xa lộ Liên tiểu bang H-2

text:
Xa lộ Liên tiểu bang H-2 (tiếng Anh: Interstate H-2, viết tắt H-2) là xa lộ liên tiểu bang nằm trên đảo O‘ahu thuộc tiểu bang Hawai‘i của Hoa Kỳ.  H-2 cũng còn được biết với tên là Xa lộ cao tốc Tưởng niệm Cựu chiến binh. Mặc dù nó mang số chẵn nhưng nó là một xa lộ liên tiểu bang bắc–nam—bộ mã số 'H' (dành cho tiểu bang Hawaii) chỉ phản ánh thứ tự mà theo đó xa lộ được cấp quỹ liên bang và xây dựng. Điểm đầu phía nam của nó nằm ở Xa lộ Liên tiểu bang H-1 trong Pearl City, và điểm đầu phía bắc của nó nằm ở Đường Wilikina (Xa lộ 99) tại Wahiawā gần Doanh trại quân đội Schofield và Sân bay Lục quân Wheeler.

Mô tả xa lộ

Xa lộ Liên tiểu bang H-2 bắt đầu tại nút giao thông lập thể Waiawa với Xa lộ Liên tiểu bang H-1.  Xa lộ đi theo hướng bắc/nam bằng 4 làn xe mỗi chiều, đi qua khu dân cư Waipio của Waipahu và qua thành phố Mililani.  Tại điểm này, xa lộ thu hẹp lại trong đoạn cuối dài 3 dặm (5 km) khi nó đến điểm kết thúc của nó tại Wahiawa, gần Sân bay Lục quân Wheeler và Doanh trại quân đội Schofield.

Tham khảo

H-2
H-2


title: Acid aristolochic

text:
Acid aristolochic là nhóm các chất gây ung thư, đột biến gen và gây hại đến thận, thường gặp trong các loài thực vật thuộc họ Mộc hương nam, gồm các chi Aristolochia và Asarum là những loài thường dùng trong đông y.Acid aristolochic I là hợp chất thông dụng nhất trong nhóm này, và thường gặp trong hầu hết các loài của chi Aristolochia. Các acid aristolochic thường đi kèm với các aristolactam.

Acid aristolochic tan nhẹ trong nước, nhiệt độ nóng chảy từ 281 đến 286 ⁰C và có vị đắng.

Xem thêm
Hán phòng kỷ

Chú thích

Đọc thêm

 Lai M., 2009. Journal of National Cancer Institute. doi:10.1093/jnci/djp467. (Short summary published as "Chinese herbal products containing aristolochic acid were associated with urinary tract cancer"  in "HemOnc today", page 28, dated 2010-01-25.)

 Wing-Tat Poon, Chi-Kong Lai, Albert Yan-Wo Chan, 2007. "Aristolochic Acid Nephropathy: The Hong Kong Perspective." Hong Kong Journal of Nephrology, 9(1):7-14.

Liên kết ngoài
 Complete list of warnings from the US Food and Drug Administration
 FDA Concerned About Botanical Products, Including Dietary Supplements, Containing Aristolochic Acid May 2000.

Chất gây ung thư IARC Nhóm 1
Hợp chất nitro
Phenol ete
Axit carboxylic
Hợp chất oxy


title: Trung tâm Tiểu sử Quốc tế

text:
Trung tâm Tiểu sử Quốc tế (tên tiếng Anh:International Biographical Centre - IBC) là một Trung tâm tư nhân thuộc sở hữu của công ty trách nhiệm hữu hạn Melrose Press Ltd, chuyên phát hành càc danh mục tra cứu tiểu sử, như là Dictionary of International Biography (Tự điển Tiểu sử Quốc tế) và các giải thưởng khác, cách hoạt động gần tương tự như Viện Tiểu sử Hoa Kỳ. Trụ sở đặt tại Ely, Cambridgeshire ở Vương quốc Anh. Chính quyền tiểu bang Tây Úc gọi hoạt động của họ là một "trò lừa đảo" .

Hoạt động
Trung tâm Tiểu sử quốc tế tạo ra "giải thưởng", "danh hiệu" và cung cấp rộng rãi. Trong giữa những năm 2000, người nhận phải trả chi phí cho một giải thưởng từ 375 đến 495 đô la Mỹ mỗi giải, nhưng từ năm 2010 chi phí có thể hơn $ 395 cho 1 huy chương kỷ niệm hoặc giấy chứng nhận và hơn $ 440 cho văn bằng bọc nhựa hay giấy bồi; hoặc phải đặt mua sách của Trung tâm với giá từ 265 đến 350 $ mỗi cuốn. Trung tâm không liên quan gì đến Đại học Cambridge.

IBC tự nhận là "Nhà xuất bản Danh mục tiểu sử hàng đầu thế giới" và luôn cho rằng "việc ghi vào sách tra cứu của chúng tôi chỉ được dựa trên thành tích của nhân vật và chúng tôi không bao giờ tính chi phí cho việc này" . Cá nhân có thể trả tiền cao hơn để được đưa vào một mục lớn hơn và được cung cấp các giải thưởng đặc biệt. Hơn nữa, các giải thưởng và danh hiệu được xét tuyển ít nghiêm ngặt, và các tên tuổi được chọn thường được đề cử qua mạng trực tuyến tại trang web của IBC và được IBC gửi thư mời đăng ký, hoặc IBC trực tiếp gửi thông báo cho người được mời. Các cá nhân cũng có thể tự đề cử mình hoặc bất kỳ tổ chức, cá nhân nào trực tuyến. Theo thông tin từ trang web của Trung tâm, đến nay, Trung tâm đã liệt kê hơn 1 triệu nhân vật trong hơn 150 ấn bản

Một số sách danh mục hiện đang được IBC soạn và xuất bản gồm:
Dictionary of International Biography (Từ điển Tiểu sử quốc tế)
Men of achievement (Nhân vật thành đạt)
2000 Outstanding Intellectuals of the 21st Century (2000 trí thức nổi bật của thế kỷ 21)
2000 Outstanding Intellectuals of the 20th Century (2000 trí thức nổi bật của thế kỷ 20)
Outstanding People of the 21st Century (Những người nổi bật của thế kỷ 21)
Outstanding People of the 20th Century (Những người nổi bật của thế kỷ 20)
2000 Outstanding Europeans of the 21st Century (2000 nhân vật nổi bật châu Âu của thế kỷ 21)
Who’s Who in the 21st Century (Who’s Who thế kỷ 21)
International Who's Who in Music (Who’s Who trong lĩnh vực âm nhạc)
 The Cambridge Blue Book

Trong năm 2007, khi nhắc đến Trung tâm Tiểu sử Quốc tế và Viện Tiểu sử Hoa Kỳ, Jan Margosian, điều phối viên về thông tin cho người tiêu dùng của Bộ Tư pháp Oregon đã cảnh báo người tiêu dùng nên thận trọng và gọi những trung tâm này là lòe loẹt và nhơ nhớp ("tacky"), và nói thêm là "quý vị cần xem kỹ phương cách tiếp thị của họ và tìm hiểu vòng quay của chúng. Có cái gì đó cần phải chú ý" .

Bộ Thương mại của Chính quyền tiểu bang Tây Úc, đã xếp Trung tâm như là một trò lừa đảo và nói:

"Các tài liệu quảng bá của Trung tâm Tiểu sử quốc tế tạo ra một ấn tượng sai lầm về các tiêu chuẩn nhập danh và giấy mời của tổ chức. Nó cũng tạo ra ngụ ý sai lầm là người nhận thư đã được chọn thông qua một quá trình tuyển chọn đặc biệt xem xét thành tích và trình độ của họ".

Thông tin cũng trích dẫn câu so sánh của một người sử dụng blog khi mô tả các danh mục của trung tâm là "Danh mục của những người cả tin" ("Who’s Who of gullible people") .

Danh hiệu
IBC đặc biệt là cung cấp "giải thưởng" dành cho tất cả mọi người, bất kể thành tích cá nhân của họ. Tùy thuộc vào mức độ danh hiệu của giải thưởng mà chi phí là 100-1000 đô la Mỹ một bản. IBC không công bố danh sách đầy đủ những người nhận của những "giải thưởng", chỉ có một danh sách chọn lọc nhỏ ở trang "Hall of Fame" (Đài danh vọng).

Một số "danh hiệu", "bằng tốt nghiệp" hoặc "Giấy chứng nhận" tự đặt của Trung tâm này:

 Archimedes Award
 Associate of the International Biographical Centre
 Certificate of Appointment - Honorary Governor and Member of the Board of Governors
 Certificate of Diploma of Annual Fellowship
 Certificate of Inclusion as Honorary Member of the International Biographical Centre Advisory Council
 Certificate of Proclamation - Outstanding Speaker Award of the 20th Century
 Certificate of World Leadership
 Companion of Honour, Defensor Elegentiae
 Da Vinci Diamond
 Da Vinci's Vitruvian Man Diploma
 Decree of Membership of the Order of International Fellowship
 Decree of Merit
 Deputy Director-General of the International Biographical Centre
 Diploma of Authority - Deputy Director-General (America Division)
 Diploma of Life Fellowship
 Distinguished Leader's Plaque of Honour
 First Five Hundred
 Gold Star Award Certificate of Achievement (giải thưởng Sao vàng về thành tựu)
 Governor, Board of Governors of the International Biographical Association
 Greatest Living Legend (Huyền thoại sống vĩ đại)
 Hall of Fame
 Honourable Director-General for the Americas
 International Ambassador of Goodwill (Đại sứ Thiện chí Quốc tế)
 International Engineer of the Year
 International Man of the Millennium
 International Man of the Year (Nhân vật quốc tế trong năm)
 International Medal of Honour (Huân chương danh dự quốc tế)
 International Musician of the Year
 International Order of Merit Illuminated Testimonial
 International Order of Merit
 International Order of Distinction
 International Personality of the Year (Nhân cách Quốc tế của năm)
 International Professional of the Year
 International Register of Profiles
 International Scientist of the Year Testimonial
 International Shakespeare Award for Literary Achievement
 Kings College Diploma
 Leader of Achievement
 Leading Scientist of the World (Nhà khoa học hàng đầu của thế giới)
 Leading Engineers of the World
 Leading Health Professional of the World
 Leading Philosopher of the World
 Life Fellow of the International Biographical Centre
 Life Patron of the International Biographical Centre
 Lifetime Achievement Award (Giải thưởng thành tựu suốt đời)
 Lifetime of Achievement One Hundred
 Lifetime of Scientific Achievement
 Living Legend (Huyền thoại sống)
 Man of the Year (Người của năm, danh hiệu cũ của tạp chí TIME, trước khi đổi thành Person of the Year)
 Medical Man of the Year (Người Y sĩ của năm)
 Meritorious Decoration
 One-in-a-Million Medal
 One Thousand Great Americans
 One Thousand Great Intellectuals Medal and/or Plaque
 Order of International Fellowship
 Outstanding Educators Worldwide (Nhà giáo dục nổi bật toàn thế giới)
 Outstanding Scientist of the 20th Century
 Outstanding Scientist of the 21st Century
 Outstanding Intellectual of the 21st Century Award (Purchase cost A$1000)
 Outstanding Intellectual of the 21st Century Diploma
 Outstanding Intellectual of the 21st Century Medal
 Outstanding Speaker Award
 Pi Diploma
 Plaque of Warrant of Proclamation as International Man of the Year
 Top 100 Health Professionals 2010 (certificate and medal for US$795/£495)
 Vice-Consul of the International Biographical Centre
 World Peace and Diplomacy Forum, Life Member
 World Wide Honours List
 20th Century Award for Achievement
 21st Century Award for Achievement (Bronze Medal of Honour)
 21st Century Award for Achievement (Silver Medal of Honour)
 21st Century Award for Achievement (Illuminated Diploma of Honour)

Một số người Việt đã nhận danh hiệu từ Trung tâm này: Nguyễn Cảnh Toàn, Bùi Trang Chước, Lê Bá Đảng  , Ngô Bá Thành (luật sư), Trần Quốc Vượng  , Dương Tấn Nhựt  , Nguyễn Đại Giang , Nguyễn Hữu Chỉnh , Nguyễn Đức Chính , Võ Văn Hoàng , Lai Công Hiệp

Xem thêm
 Viện Tiểu sử Hoa Kỳ
 Author mill
 Employment scams
 Vanity press
 Who's Who scam

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang chủ của Trung tâm Tiểu sử Quốc tế
 Danh hiệu còn nhiều nghi vấn, báo Tiền Phong, 16/12/2008
 Nguy cơ "đồ giả bóp chết đồ thật"

Từ điển danh nhân
Công ty Anh


title: Đầu máy Đổi mới

text:
D19E - "Đổi mới" (còn được gọi là CKD7F) là dòng đầu máy diesel phục vụ cho Đường sắt Việt Nam và được nhập khẩu về từ năm 2001 từ nhà máy Tư Dương, Trung Quốc sau đó là sản xuất trực tiếp bởi Nhà máy xe lửa Gia Lâm. Biệt danh của dòng đầu máy này là "Đổi mới". Đây là loại đầu máy có số lượng nhiều nhất Việt Nam. Tổng công ty Đường sắt Việt Nam hiện có 80 đầu máy xe lửa diesel D19E, được quản lý bởi Xí nghiệp đầu máy Hà Nội, Xí nghiệp đầu máy Sài Gòn, Xí Nghiệp Đầu Máy Vinh. Được sử dụng chủ yếu cho Tuyến đường sắt Bắc-Nam từ Hà Nội đến Thành phố Hồ Chí Minh,Tuyến Hà Nội-Hải Phòng, Tuyến Hà Nội-Lào Cai.

Lịch sử phát triển

Năm 2001, để đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng của Đường sắt Việt Nam vì thế cần đầu máy diesel khổ 1000mm mới và tiến hành đấu thầu quốc tế cho việc này. Tháng 6 cùng năm, Nhà máy Tư Dương Trung Quốc (Ziyang Locomotive Co., Ltd) giành được gói thầy đầu máy diesel. Tổng giá trị hợp đồng là 7,36 triệu đô la Mỹ. Sau đó 6 tháng những thiết kế đầu tiên đã được cho ra mắt. Thiết kế này ban đầu được gọi là CKD7F, sau đó đổi thành D19E theo yêu cầu của Đường sắt Việt Nam (“D” là đầu máy diesel, “19” công suất định mức 1900 mã lực, "E" là cho hệ thống truyền động điện), ngoài ra đầu máy còn được gọi là Đổi Mới (tên được lấy từ chính sách "Đổi mới").

Vào tháng 11 năm 2001, 10 đầu máy đầu tiên (901-910), đã hoàn thành công đoạn chế tạo tại nhà máy Tư Dương, tỉnh Tứ Xuyên. Các đầu máy này lúc đầu sử dụng các bánh xe thuộc khổ ray tiêu chuẩn (1435mm) tạm để vận chuyển đến Nhà máy đầu máy Côn Minh tại đây các đầu máy được lắp đặt lại thành khổ ray hẹp (1000mm). Từ giữa tháng 12 năm 2001 đến đầu tháng 1 năm 2002, các đầu máy này đã hoàn thành nhiều cuộc thử nghiệm khác nhau tại Nhà máy Đầu máy Côn Minh, Đường sắt Côn Minh và Tuyến nhánh Côn Minh-Tiêu Sơn, sau đó được vận chuyển theo các sườn núi thuộc tuyến Đường sắt Côn Minh dọc theo biên giới Trung-Việt tới nhà ga Shanyao (Hà Khẩu). Ngày 15 tháng 01 năm 2002, 10 đầu máy xuất phát từ ga Shanyao đến ga Lào Cai (Việt Nam), đầu máy được các cán bộ kỹ thuật Đường sắt Việt Nam nghiệm thu; ngày 20 tháng 01 cùng năm, Lễ bàn giao đầu máy D19E được tổ chức tại ga Lào Cai. Do đây là lần đầu tiên Việt Nam sau lệnh cấm vận nhập khẩu số lượng lớn thiết bị đường sắt nên Chính phủ Việt Nam rất coi trọng lễ bàn giao. Tham dự lễ bàn giao: Đại diện tỉnh Lào Cai, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đại diện Bộ Giao thông vận tải, đại diện Bộ Tài chính, đại diện Bộ Thương mại.

Những đầu máy này sau đó được giao cho Xí nghiệp đầu máy Hà Nội quản lí, sử dụng chủ yếu để kéo tàu khách và tàu hàng trên tuyến Đường sắt Bắc Nam. Vào tháng 5 năm 2002, Đường sắt Việt Nam tiến hành thử nghiệm tốc độ D19E trên tuyến đường sắt Bắc Nam vì khả năng bám đường tốt, đặc biệt các khúc cua nên đã rút ngắn được thời gian di chuyển từ Hà Nội đến Thành phố Hồ Chí Minh từ 32 giờ đến 30 giờ. Cùng năm, Đường sắt Việt Nam lại tiến hành đấu thầu lần thứ hai lô đầu máy (911-920). Đơn hàng này cũng do nhà máy Tư Dương trúng thầu và sau đó được giao cho Xí nghiệp đầu máy Sài Gòn quản lí. Năm 2003, Đường sắt Việt Nam vì đã khá hài lòng với nhà máy Tư Dương nên đã trực tiếp đặt mua lô đầu máy thứ 3 gồm 20 đầu máy (921-940) với tổng giá trị hợp đồng là 14,4 triệu đô la Mỹ trực tiếp từ nhà máy Tư Dương việc giao hàng sau đó cũng được hoàn thành vào tháng 8 năm 2004.

Năm 2005, trước tình hình hoạt động tốt của 40 đầu máy trên mạng lưới Đường sắt Việt Nam, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã khởi động dự án “Lắp ráp đầu máy CKD7F trong nước”. Ngày 19 tháng 5 năm 2006, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và Công ty TNHH Đầu máy Tư Dương đã ký hợp đồng xuất khẩu 20 bộ linh kiện đầu máy CKD7F và hợp đồng xuất khẩu công nghệ sang Việt Nam” tại Hà Nội. Sau đó nhà máy Tư Dương đã xuất khẩu 5 đầu máy CKD7F làm mẫu sang cho Việt Nam và 15 bộ linh kiện, phụ tùng để lắp ráp 15 đầu máy, đồng thời xuất khẩu công nghệ lắp ráp đầu máy cho Công ty cổ phần xe lửa Gia Lâm ở Việt Nam. Lô đầu máy diesel D19E (941-960) lắp ráp tại Việt Nam lần này có sự khác biệt rõ ràng về màu sơn, hình dáng so với ba lô đầu máy sản xuất tại Trung Quốc đầu tiên. Từ năm 2011 đến năm 2012, Công ty xe lửa Gia Lâm đã sản xuất lô thứ năm gồm 20 đầu máy D19E (961-980).

Tính năng kỹ thuật

Bố cục chung
Dòng đầu máy này là dòng có số lượng lớn nhất trong các đầu máy mà ĐƯỜNG SẮT VIỆT NAM quản lí hiện nay, với số lượng lên tới 80 chiếc, được xí nghiệp đầu máy Tư Dương (Trung Quốc) xếp loại thuộc dòng CKD7F.
Đặc trưng của dòng đầu máy này tại Việt Nam là màu sơn xanh-đỏ và xanh-tím (cũng là 2 thiết kế khác nhau) cùng biển tên Đổi mới ở 2 mặt (riêng các máy 902, 903, 904, 905, 906, 907, 910, 911, 913, 914, 917, 918, 920, 921, 922, 923, 924, 925, 927, 928, 929 và 930 chữ Đổi mới đã không còn nữa). Các đầu máy từ số 901 đến 940 được thiết kế 2 đầu góc cạnh, các đầu máy từ 941 đến 980 được bo tròn 2 đầu.

Cấu tạo cơ bản gồm buồng lái 1, buồng lái 2, gian điện khí, gian động lực, gian làm mát. Buồng lái 1 và 2 cấu tạo đối xứng nhau ở 2 đầu của thân đầu máy, cả hai buồng lái đều có chức năng điều khiển như nhau. Trong buồng lái có bố trí bàn điều khiển, quạt gió, đèn chiếu sáng.

Đầu máy sử dụng động cơ diesel Caterpillar 3512B EFI, bộ truyền động sử dụng máy phát điện JF221 dùng để kéo tàu hàng và tàu khách và động cơ kéo điện ZQDR-310 DC. Bộ phận chạy là giá chuyển hướng 3 trục loại 13 tấn/trục. Trên đầu máy có thiết kế hệ thống điều khiển bằng vi tính, hệ thống khống chế cấp điện đoàn tàu, hệ thống đón nhận tín hiệu tự động, hệ thống cấp gió hai đường và bộ phận hãm điện trở.

Danh sách các đầu máy

Thư viện ảnh

Những vụ tai nạn nghiêm trọng

Tham khảo

Đầu máy xe lửa
Đường sắt Bắc Nam
Giao thông Việt Nam
Đầu máy diesel-điện Việt Nam