title: Rết

text:
Rết, hay tít(tiếng địa phương Nghệ An),là tên gọi tiếng Việt của một nhóm động vật chân khớp thuộc lớp Chân môi (Chilopoda) trong phân ngành Nhiều chân (Myriapoda). Rết là loài động vật thân đốt, có lông, thon dài, mỗi đốt có một đôi chân. Số lượng chân của mỗi loài rết rất đa dạng, từ dưới 20 cho đến trên 300 chân. Số cặp chân rết luôn là số lẻ, ví dụ nó có thể có 15 hoặc 17 cặp chân (30 hoặc 34 chiếc chân) nhưng không bao giờ có 16 cặp chân (32 chân). Một đặc điểm dễ nhận thấy của rết là cặp kìm ở trước miệng có thể tiết nọc độc vào kẻ thù, được hình thành từ một cặp phần phụ miệng. Hầu hết các loài rết là động vật ăn thịt.

Trong tiếng Pháp rết được gọi là Bách túc (centipèdes, lấy từ các chữ tiếng La Tinh là  (một trăm) và ,  (chân)). Tuy nhiên điều này không có nghĩa là các loài rết có 100 chân. Phần lớn các loài rết có từ 30-50 chân, còn bộ Geophilomorpha có nhiều chân hơn, có thể lên tới 350 cái.

Rết thường có màu nâu sậm, kết quả sự kết hợp giữa hai màu nâu và đỏ. Các loài rết ở trong hang và trong lòng đất thường không có sắc tố và nhiều loài rết sống tại vùng nhiệt đới có thể có các màu sắc sặc sỡ mang tín hiệu xua đuổi. Kích cỡ có thể dao động trong khoảng vài milimét đối với các loài nhỏ con thuộc bộ Lithobiomorpha và Geophilomorpha cho tới  đối với bộ Scolopendromorpha. Rết có thể hiện diện ở rất nhiều khu vực có điều kiện môi trường khác nhau.

Hiện nay có 8.000 loài rết có lông được biết đến trên thế giới, trong đó 3.000 loài đã được mô tả. Như đã nói, khu vực sinh sống địa lý của rết rất rộng, có loài được tìm thấy ở tận vòng Bắc Cực. Nơi sống trên cạn của rết có thể từ rừng mưa nhiệt đới cho đến tận các sa mạc. Tuy nhiên, do lớp vỏ không có lớp cutin dạng sáp giúp chống thoát nước như các loài côn trùng và nhện, chúng dễ dàng mất nước qua da và vì vậy dù trong tất cả các nơi sống của chúng cần có một vi môi trường sống có độ ẩm cao. Cụ thể, ta có thể tìm thấy rết trong đất mùn, lá cây mục, dưới các phiến đá hay tại các khúc gỗ. Rết là một trong những loài săn mồi không xương sống to lớn nhất trên cạn và đóng góp đáng kể trong sinh khối của các loài săn mồi trong các hệ sinh thái trên cạn.

Mô tả
Rết có đầu tròn hoặc dẹt, mang một đôi râu ở phần trước của đầu. Chúng có một cặp hàm trên dài và hai cặp hàm dưới. Cặp hàm dưới đầu tiên mọc từ môi dưới và mang xúc tu ngắn. Cặp chân hàm đầu tiên kéo dài từ cơ thể ra phía trước để che phủ phần còn lại của miệng. Đầu chân hàm nhọn, mang ngòi độc để tiết nọc độc vào con mồi.

Rết có nhiều mắt đơn trên phần đầu và đôi khi chúng tập trung thành từng cụm để trở thành mắt kép. Mặc dù vậy, dường như rết chỉ có khả năng phân biệt được sáng/tối chứ không có thị giác thật sự như các loài chân khớp khác. Trên thực tế, nhiều loài rết thậm chí không có mắt. Một số loài rết có cặp chân cuối cùng có chức năng cảm giác tựa như râu, nhưng mọc từ trước ra sau. Một số nhóm rết có một cơ quan cảm giác đặc biệt gọi là cơ quan Tömösvary. Nó nằm ở gốc râu và bao hàm một cấu trúc dạng đĩa với một lỗ ở trung tâm bao quanh bởi các tế bào cảm giác. Có thể chúng được sử dụng để cảm nhận rung động và thậm chí có thể được dùng như một dạng cơ quan thính giác.

Loại kìm chứa nọc độc của rết là cơ quan đặc trưng của các thành viên lớp Chân môi-các lớp khác của ngành Chân khớp không có đặc điểm này. Cặp kìm này chính là cặp chân đầu tiên của rết, được biến đổi trở thành phần phụ dạng kìm nằm ngay sau đầu. Như vậy, kìm độc của rết không phải là phần phụ miệng thật sự mặc dù chức năng của chúng là bắt mồi, tiêm thuốc độc và giữ mồi. Và đương nhiên, kìm độc của rết có một đường ống rỗng bên trong để bơm chất độc vào con mồi như một cái kim tiêm.

Phía sau đầu, cơ thể rết được chia thành 15 đốt hoặc có thể nhiều hơn. Mỗi đốt mang 1 cặp chân, trong đó đốt thứ nhất mang cặp chân hàm/kìm độc chĩa ra phía trước mặt, và 2 đốt cuối cùng khá nhỏ và không có chân. Mỗi cặp chân đều dài hơn cặp chân phía trước nó một chút, điều này đảm bảo việc các chân không chạm vào nhau khi di chuyển quá nhanh. Trong một số trường hợp đặc biệt, cặp chân sau cùng có thể dài gấp đôi so với cặp chân trước tiên. Đốt cuối cùng trở thành dạng trâm nhọn và mang lỗ huyệt của cơ quan sinh dục.

Rết là động vật săn mồi và chúng sử dụng râu để dò tìm con mồi. Hệ tiêu hóa có dạng một đường ống đơn giản với các tuyến tiêu hóa kết nối với miệng. Giống như côn trùng, rết hô hấp thông qua hệ thống khí quản, với mỗi đốt có 1 cặp lỗ thở. Việc bài tiết được thực hiện thông qua 1 cặp vi quản malpighi.

Loài rết khổng lồ Amazon Scolopendra gigantea là loài rết to lớn nhất hiện đang tồn tại trên thế giới, với chiều dài có thể lên tới . Con mồi của nó có thể bao gồm thằn lằn, ếch, chim, chuột và cả dơi - bị tóm ngay khi đang bay - cũng như các loài gặm nhấm và nhện. Trong lịch sử tự nhiên, chi rết sống trong kỷ Permi là Euphoberia là chi rết lớn nhất với chiều dài có thể lên tới 1m

39 inch)(

.

Vòng đời và sinh sản

Quá trình sinh sản và thụ tinh của rết không cần đến hoạt động giao phối. Con đực chỉ đơn giản tạo ra một bao tinh rồi để cho con cái tự nhặt lấy. Trong một số loài rết, bao tinh dược đặt trong một túi lưới và con đực thực hiện một điệu nhảy mang tính ve vãn nhằm thuyết phục con cái tiếp nhận bao tinh của mình. Đối với một số loài khác, các con đực tạo ra bao tinh rồi bỏ đi, để cho các con cái tự tìm lấy. Ở các khu vực ôn đới, thời gian sinh sản của rết diễn ra vào mùa xuân và hè tuy nhiên ở các khu vực cận nhiệt và ôn đới dường như các loài rết không có chu trình sinh sản theo mùa. Đồng thời, một vài loài rết là loài sinh sản đơn tính.

Đối với các bộ Lithobiomorpha và Scutigeromorpha, rết cái đào một cái hố nhỏ, đẻ trứng vào đó rồi lấp lại và bỏ đi. Số lượng trứng dao động từ 10-50 quả. Thời gian "ấp" trứng kéo dài tùy theo loài, có thể từ 1 tháng tới vài tháng. Tuổi trưởng thành sinh dục cũng không giống nhau,ví dụ như loài S. coleoptera cần đến 3 năm để trưởng thành sinh dục, trong khi đó bộ Lithiobiomorpha trong điều kiện thích hợp chỉ cần 1 năm. So với côn trùng,rết sống khá thọ,ví dụ như Lithobius forficatus có thể sống đến 5 hay 6 năm.Do số trứng đẻ ra ít, thời gian ấp nở và thời gian trưởng thành sinh dục kéo dài mà nhiều ý kiến cho rằng rết là loài động vật thuộc nhóm chọn lọc K.

Rết cái thuộc các bộ Geophilomorpha và Scolopendromorpha tỏ ra quan tâm đến con hơn. Mỗi lứa rết đẻ 15-60 trứng trong một cái tổ ở một thân cây mục hay đất mùn. Sau khi đẻ, rết cái ở lại bên cạnh tổ, canh chừng trứng, liếm sạch trứng để bảo vệ chúng khỏi bị nhiễm nấm; sau khi trứng nở chúng tiếp tục canh chừng lũ con cho đến khi rết con có thể tự lập được - thời gian ở bên cạnh con có thể kéo dài tới 1 năm. Tuy nhiên trong một số trường hợp, rết mẹ có thể ăn trứng hoặc bỏ mặc cho trứng bị nhiễm nấm và chết. Một số loài rết thuộc bộ Scolopendromorpha có tập tính mẫu thực, tức là rết mẹ tự nguyện để cho lũ con mới sinh ăn thịt mình.

Vòng đời và tập tính sinh sản của bộ Craterostigmomorpha cho đến nay vẫn chưa được tỏ tường.

Tiến hóa

Những hóa thạch cổ nhất của rết có niên đại từ 430 triệu năm về trước, vào khoảng kỷ Silur muộn. Chúng thuộc về Phân ngành Nhiều chân (Myriapoda), trong đó bao gồm Diplopoda, Symphyla, và Pauropoda. Hóa thạch cổ xưa nhất của động vật trên đất liền là loài, Pneumodesmus newmani thuộc Phân ngành Nhiều chân. Rết cũng thuộc nhóm những động vật chiếm lĩnh đất liền sớm nhất và là nhóm động vật đầu tiên sinh sống trong một ổ sinh thái cơ sở với tư cách là loài săn mồi rộng sinh thái trong lưới thức ăn mùn bã. Hiện nay, số lượng và chủng loại rết rất phong phú và chúng tồn tại ngay ở những khu vực có điều kiện sống khắc nghiệt.

Tính trong phân ngành Nhiều chân, rết được cho là lớp đầu tiên phấn nhánh từ tổ tiên chung gần nhất. Hiện có 5 bộ rết: Craterostigmomorpha, Geophilomorpha, Lithobiomorpha, Scolopendromorpha, và Scutigeromorpha. 5 bộ này được gộp chung vào lớp Chân môi (Chilopoda) dựa theo các đặc tính dẫn xuất chia sẻ sau:

 Phần phụ miệng sau đầu thứ nhất được biến đổi thành dạng kìm chứa nọc độc.
 Phần biểu bì trong thời kỳ bào thai ở cặp chân hàm (kìm độc) có một răng trứng.
 Phần khớp giữa đốt chuyển và đốt dọc trước cố định.
 Một rìa xoắn ốc tọa lạc tại nhân tinh trùng.

Về sau, lớp Chân môi/rết được chia làm hai nhánh: nhánh Notostigmomorpha bao hàm bộ Scutigeromorpha và nhánh Pleurostigmomorpha bao hàm 4 bộ khác. Sự khác biệt chính giữa hai nhánh này là Notostigmomorpha có lỗ thở nằm ở vùng lưng giữa. Trước đây, rết được tin tằng nên được chia thành cá nhóm Anamorpha (bao gồm bộ Lithobiomorpha và Scutigeromorpha) và nhóm Epimorpha (Geophilomorpha và Scolopendromorpha) dựa trên cách thức phát triển và tiến hóa, trong khi đó mối liên hệ với bộ Craterostigmomorpha chưa được rõ ràng. Các nghiên cứu phân loài học gần đây phân tích dựa trên các phân tử tổ hợp và các đặc tính về kiểu hình cho thấy kiểu phân loại trước đó dường như đúng hơn cả. Nhóm Epimorpha vẫn được sử dụng với tư cách là một đơn ngành nằm trong nhóm Pleurostigmomorpha, nhưng Anamorpha là cận ngành.

Các loài rết thuộc bộ Geophilomorpha được sử dụng như và ví dụ về áp lực tiến hóa; tức là quá trình tiến hóa của một đặc tính - ở đây là số đốt của các thành viên trong bộ Geophilomorpha - chịu sức ép bởi phương thức phát triển. Các loài thuộc bộ này có số đốt khác nhau, nhưng, giống như các loài rết khác, số đốt và số cặp chân luôn là lẻ; cụ thể số đốt dao động trong khoảng 27-191 nhưng luôn là số lẻ.

Một số loài tiêu biểu

Xem thêm

Phân ngành Nhiều chân
Centipedes of the Mazon Creek fossil beds
Cuốn chiếu

Chú thích

Liên kết ngoài

 Debunking of some centipede myths , American Tarantula Society
 Centipedes of Australia
 Chilopoda, Tree of Life Web Project
 What do you call a centipede?
 Scolopendra.be
 Chilobase
 Myriapoda.org
 Tasmanian Centipedes
 Millipedes and Centipedes , Kansas State University

Động vật chân đốt có độc


title: Đá Én Đất

text:
Đá Én Đất là một rạn san hô thuộc cụm Nam Yết của quần đảo Trường Sa. Đá này có kích thước lớn nhất cụm, nằm tại cực đông của cụm và cách đá Núi Thị khoảng 7 hải lý (13 km) về phía đông-đông nam.

 Tên gọi: đá Én Đất; tiếng Anh: Eldad Reef; tiếng Filipino: Malvar; , Hán-Việt: An Đạt tiêu.
 Đặc điểm: có chiều dài 4,5 hải lý (8,33 km). Độ sâu tăng dần từ mặt nam lên mặt bắc và chỉ có vài hòn đá nổi lên với độ cao 1,3 m so với mực nước biển.
Đá Én Đất là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Trung Quốc đổ bộ lên Én Đất vào tháng 5 năm 1989. Ngày 28 tháng 4 năm 1990, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã gửi công hàm phản đối hành động cho quân chiếm đá Én Đất của phía Trung Quốc.

Hình ảnh

Tham khảo

Én Đất


title: Tên người Ê Đê

text:
Tên người Ê Đê được theo cấu trúc Tên trước Họ sau.

Nguyên thủy xa xưa, người Êđê (Radaya) cũng như nhiều tộc người khác trên thế giới, không có họ riêng. Thông thường họ dùng từ Dam (nghĩa là Chàng) để đệm cho Nam giới như Dam Săn, Dam Điêt, Dam Bhu, Dam Păr Kuê, Dam Yi, Dam Rông, Dam Jŭ… và Hơbia (nghĩa là Nàng) để đệm cho Nữ giới như HơBia Blao, HơBia Jŭ, HơBia Drah Hjan.

Như hầu hết dân tộc trên thế giới, họ của người Ê Đê cũng hình thành từ sự phân rã các bộ tộc. Ở thời kỳ hiện đại, họ của người Ê Đê có liên quan mật thiết với họ của người J'rai do quá trình gắn bó mật thiết lâu đời của 2 dân tộc này như Niê (Nai, Nay), Buôn Yă, B.Yă (Kpă), Mlô (R’ô), Êban (Rhlan, Rbăm), Ksơr (Ksor), Êčăm (Rčăm, Rčom), Kbuôr (Puih, Kpuih, Kbor), Adrơ̆ng (Ajrơ̆ng)…

Ngày nay, người Ê Đê đã hình thành rất nhiều họ khác nhau, tuy nhiên, có 2 dòng họ chính là Niê và Mlô, cùng nhiều phân họ kép hình thành từ 2 dòng họ này. Người Êđê cũng là tộc người duy nhất ở Việt Nam đặt tên theo cấu trúc Tên trước Họ sau, có thể là kết quả ảnh hưởng của văn hóa Pháp.

Người Ê Đê thường đặt tên theo cấu trúc như sau:

Với Nữ giới, người Ê-đê sẽ đệm chữ " H' ", bắt nguồn từ chữ Hubaya sri devi trong tiếng Phạn Ấn Độ có nghĩa là " các Nàng", sau này rút âm gọn thành " Hơ-Bia " để chỉ các phụ nữ có địa vị cao sang chưa kết hôn, Chữ "Hơ Bia" sau này được Y Jut và Y ut viết gọn thành " H'" để đệm cho tên nữ Ê-Đê như là một điều bẳt buộc.

Ví dụ như: H’Maryam Niê, H’Či Êban.

Với Nam giới: Vào đầu thế kỷ 20, Y-Jut đã tiến hành cải cách lối đặt đệm tên họ cho người Ê-đê bằng cách dùng chữ cái đầu là chữ " Y-" là danh xưng Thượng đế Y-HWH (Thiên Chúa Giê-Hô-Va hay Gia-Vê) để đệm tên lót cho tất cả người nam thay thế hẳn lối đặt tên chịu ảnh hưởng từ phong kiến Champa và Java(Indonesia) mang nhiều màu sắc phân biệt thứ bậc, tuổi tác, địa vị rườm rà phức tạp (Dam, Hbia, Ama, Aê, Yă, Aduôn,pô...) hầu hết ngày nay người nam Ê-đê đều đệm chữ cái "Y-" từ chữ "YHWH" theo cấu trúc "(Y-)+(tên gọi) +(họ) như là một điều bắt buộc cho mọi nam giới người Ê-đê mang ý nghĩa như là đứa con của Yàng (Anak Yang Adiê).

Ví dụ như: Y-Dam Săn Mlô, Y-Arol Êčăm, Y Dam Rông Buôndăp''.

Tuy nhiên, ngày nay người Ê Đê chịu ảnh hưởng nhiều từ văn hóa Đạo Tin Lành nên việc sử dụng tên Thánh đã hoàn toàn chiếm ưu thế so với cách đặt tên theo truyền thống xưa.

Các tên Thánh để đặt tên theo tiếng Ê Đê.

Ðối với tên Nữ
 H’Mari
 H’Rut
 H’Ðêbora
 H’Madalen
 H’Maryam
 H’Rêbeka
 H’Ê-Wa
 H’An-na

Bên cạnh đó, một bộ phận không nhỏ người Ê Đê vẫn duy trì việc đặt tên theo nhân vật trong các tác phẩm sử thi như H’Bia, H’Ñĭ, H’Bhĭ, Y-Dam Săn, Y-Dam Yi, Y-Dam Rông,...

Chú thích

Liên kết ngoài

Văn hóa Việt Nam
Người Ê Đê
Việt Nam


title: Viêm loét dạ dày tá tràng

text:
Viêm loét dạ dày  - tá tràng là viêm loét lớp bên trong của dạ dày, phần đầu tiên của ruột non, hoặc đôi khi là dưới thực quản. Đặc điểm của bệnh là tùy theo các vị trí của viêm và loét khác nhau mà có các tên gọi là viêm dạ dày (đau dạ dày, đau bao tử), viêm hang vị, viêm tâm vị, viêm bờ cong nhỏ hoặc loét bờ cong nhỏ, loét hang vị, loét tiền môn vị, viêm loét tá tràng (hành tá tràng) hoặc viêm cả dạ dày và hành tá tràng.

Dấu hiệu và triệu chứng
 Vùng bụng trên (thượng vị) đau, ợ hơi, ợ chua, nóng rát, đau từng cơn lúc đói hoặc vào ban đêm. Bệnh nhân có thể buồn nôn, đầy bụng, chậm tiêu. Khi ăn vào, cơn đau có thể dịu đi. Nếu uống thuốc chữa dạ dày thì giảm đau rõ rệt. Nếu người bệnh đi đại tiện phân đen như bã cà phê, có mùi khắm thì có thể đã bị chảy máu dạ dày.
 Mất ngủ hoặc giấc ngủ bị gián đoạn, hay chập chờn về đêm.
 Khoảng 20% bệnh nhân bị loét dạ dày - tá tràng nhưng không hề có triệu chứng, mà người bệnh vào viện vì các biến chứng như: xuất huyết đường tiêu hóa, thủng dạ dày hoặc hẹp môn vị, hoặc nội soi kiểm tra phát hiện ra bệnh.

Nguyên nhân

Thuốc
Có ba loại thuốc chủ yếu dễ gây ra tổn thương cho niêm mạc dạ dày, đó là: nhóm axit acetylsalicylic (ví dụ như Aspirin); hai là các loại thuốc chống viêm, chữa khớp; ba là thuốc hormone như sterol. Vì vậy nên hạn chế tránh dùng những loại thuốc này. Nếu cần thiết phải dùng thì nên khống chế liều lượng và liệu trình, tốt nhất là uống sau khi ăn.

Helicobacter pylori
Vi khuẩn Helicobacter pylori và do tình trạng tăng tiết acid: Lây nhiễm trực khuẩn môn vị là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ra viêm loét đường ruột. Đây là loại xoắn khuẩn, sống trên lớp nhày niêm mạc dạ dày và gây ra bệnh này. Trong số những người bị viêm loét dạ dày thì tỉ lệ do vi khuẩn này gây ra tới 70 – 90%. Vi khuẩn thường lây truyền qua đồ đựng thực phẩm, bàn chải đánh răng và nụ hôn. Ăn thực phẩm không sạch cũng là một trong những nguyên nhân lây nhiễm vi khuẩn này.

Yếu tố tâm lý
Căng thẳng kéo dài: Trạng thái căng thẳng, buồn phiền, tức giận sẽ nhanh chóng được khuếch tán tới các cơ quan trong cơ thể, ảnh hưởng đến hệ thần kinh thực vật gây mất cân bằng cho chức năng dạ dày, đường ruột; axit hydrochloric và pepsin tăng tiết khiến cho huyết quản dạ dày, môn vị co thắt, tầng bảo vệ niêm mạc dạ dày bị thương tổn, hình thành bệnh viêm loét dạ dày. Người bệnh thường bị đau khi công việc căng thẳng, lo lắng nhiều, buồn rầu, tức giận hoặc sợ hãi.

Yếu tố tiết thực
 No đói không đều: Khi đói, axit hydrochloric và các chất xúc tác trong dạ dày ở nồng độ khá cao dẫn tới tình trạng "tự tiêu hóa" niêm mạc. Khi ăn quá no lại dễ làm tổn thương "cơ chế" tự  bảo vệ của dạ dày vì vỏ dạ dày nở to, thời gian thức ăn lưu lại trong dạ dày lâu. Khi ăn uống thất thường, không đúng bữa, không được nghỉ ngơi, bệnh sẽ dễ phát và tái phát.
 Ăn tối quá no: Có một số người thường xuyên bổ sung dinh dưỡng tập trung vào buổi tối vì cả ngày đi làm, buổi trưa không có thời gian, hoặc có người quen ăn thêm gì đó trước lúc đi ngủ. Điều này sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ, ngủ không an giấc, dễ tăng cân. Đồng thời còn có thể kích thích niêm mạc dạ dày bài tiết quá nhiều axit hydrochloric, gây viêm loét dạ dày
 Ăn nhanh hoặc vừa ăn vừa xem ti vi: Thức ăn sau khi vào dạ dày sẽ trải qua các giai đoạn "ngâm mềm", nghiền nát, tiêu hoá. Nếu khi ăn nhai không kỹ, ăn nhanh nuốt vội, thức ăn chưa được nghiền nhỏ thì sẽ tăng thêm gánh nặng cho dạ dày, kéo dài thời gian lưu giữ thức ăn trong dạ dày, dẫn tới tổn thương niêm mạc dạ dày. Ngoài ra, nhai chậm, nhai kỹ có thể tăng tiết dịch tụy, từ đó làm cho dịch mật và axit hydrochloric giảm, rất có lợi cho dạ dày.
 Uống quá nhiều rượu: Rượu tác động trực tiếp lên niêm mạc dạ dày. Ngoài ra còn có thể gây ra xơ gan và viêm tuyến tụy mãn tính, từ đó làm cho dạ dày tổn thương nặng thêm.

Nguyên nhân khác
 Hoá chất.
 Các bệnh tự miễn khác…

Biến chứng

 Xuất huyết tiêu hóa
 Thủng dạ dày hành tá tràng
 Rò vào các tạng xung quanh ( đường mật, ruột non, tụy, đại tràng…)
 Hẹp môn vị

Phòng ngừa
Ngoài việc khắc phục những nguyên nhân trên còn cần:
 Dùng thức ăn mềm, ít có tác dụng cơ giới. Cần ưu tiên các thức ăn tinh bột có tác dụng bọc, hút, thấm để bảo vệ niêm mạc dạ dày, giúp giảm kích thích tiết dịch vị, trung hòa acid như sữa, gạo nếp, bánh nếp, bánh mì, bánh bột năng, cơm, bánh quy…
 Tránh dùng các loại kích thích dạ dày tiết nhiều dịch vị như: ớt, tiêu, giấm, cà ri, mù tạc, trái cây chua, sữa chua, dưa hành, dưa cà muối chua, nước dùng thịt, thức ăn lên men như mắm, tương, chao; thịt nguội chế biến sẵn…Hạn chế các món rán xào
 Chất béo từ cá (mỡ cá, cá mỡ) được khuyên sử dụng vì cung cấp nhiều acid béo thiết yếu và năng lượng cho cơ thể, thức ăn giàu kẽm (hàu, sò, thịt, cá…) sẽ giúp mau lành vết thương, vitamin A giúp sinh trưởng lớp tế bào biểu mô của niêm mạc dạ dày.

Điều trị

Nguyên tắc điều trị
 Điều chỉnh mất cân bằng giữa yếu tố tấn công và bảo vệ
 Điều trị nguyên nhân
 Thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt

Mục tiêu điều trị

 Tức thời: làm giảm nhanh các triệu chứng.
 Mục tiêu ngắn hạn: làm lành tổn thương loét, thúc đẩy tái sinh niêm mạc.
 Mục tiêu dài hạn: phòng ngừa tái phát và biến chứng

Điều trị nội khoa
Nhóm thuốc kháng acid:

Là các thuốc có chứa nhôm hoặc calci, magnesi hydroxit, có tác dụng trung hòa acid không ảnh hưởng đến bài tiết dịch vị cũng như pepsin, 1-3 h sau bữa ăn và đi ngủ

 Nhóm ức chế thụ thể histamine H2: ƯU điểm của thuốc này là rẻ tiền, an toàn nhưng khả năng ức chế acid dịch vị yếu hơn so với nhóm PPI gồm Cimetidine, Ranitidine, Famotidine....
 Nhóm thuốc ức chế bơm proton (PPI): Đây là nhóm thuốc ức chế tiết dịch vị mạnh nhất hiện nay gồm: Omeprazol, Lansoprazol, Pantoprazol, Rabeprazol, Esomeprazol.

Nhóm thuốc trung hòa acid:

Giúp trung hòa acid dạ dày, tăng pH dạ dày, hành tá tràng; ức chế phân giải protein của pepsin

Một số loại thuốc gồm:

 Muối nhôm: Aluminium hydroxide
 Muối Magie: Magnesium Hydroxide
 Bicarbonat

Nhóm thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày:

 Sucrafat: bao bọc ổ loét, ngăn sự khuếch tán ngược của ion H+, ức chế pepsin và hấp phụ muối mật có tác dụng phòng loét cấp tính và làm lành loét mạn tính mà không ảnh hưởng đến bài tiết dịch vị và pepsin. Nên uống từ 30-60 phút trước ăn.
 Bismuth: vừa có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày, vừa diệt H.pylori.
 Misoprostol: là đồng đẳng với prostaglandin E1 có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày vì làm tăng bài tiết chất nhầy và bicarbonate đồng thời làm tăng dòng máu tới niêm mạc dạ dày hành tá tràng. Hiện ít dùng do tác dụng phụ

Thuốc kháng sinh diệt H.pylori

 Amoxicillin 500mg: kháng thuốc ít
 Metronidazol/tinidazol hiện nay thuốc này bị kháng rất nhiều. bệnh nhân sau khi uống thường mệt.
 Clarithromycin 250mg,500mg.
 Furazolidon: nitrofuran ít dùng ở Việt Nam
 Fluoro quinolones: Levofloxacin 500mg

Điều trị ngoại khoa
Rất hạn chế, chỉ chỉ định phẫu thuật khi :

 Xuất huyết tiêu hóa do chảy máu dạ dày hành tá tràng điều trị nội khoa thất bại.
 Thủng dạ dày- hành tá tràng
 Hẹp môn vị.
 Ung thư dạ dày.
 Rò dạ dày tá tràng vào các tạng lân cận.

Xem thêm
 Xuất huyết dạ dày-ruột
 Các phytochemical trong thực phẩm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Gastric ulcer images

Rối loạn đường tiêu hóa
Đau cấp tính
RTT


title: Lục quân Quân đội nhân dân Việt Nam

text:
Lục quân Quân đội nhân dân Việt Nam là bộ phận chính cấu thành nên Quân đội Nhân dân Việt Nam. Lục quân có quân số khoảng từ 400-500 ngàn người và lực lượng dự bị khoảng gần 5 triệu người chiếm đến trên 80% nhân lực của Quân đội nhân dân Việt Nam. Lục quân chiếm vị thế hết sức quan trọng trong quân đội. Do vậy, Lục quân Việt Nam đã không được tổ chức thành 1 bộ tư lệnh riêng mà đặt dưới sự chỉ đạo, chỉ huy trực tiếp của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, sự chỉ đạo chuyên ngành của các tổng cục và cơ quan chức năng khác.

Đến năm 2030, Quân đội nhân dân Việt Nam dự kiến lấy cấp sư đoàn làm đơn vị cơ bản để xây dựng và chính thức thành lập Quân chủng Lục quân, có thể xây dựng theo các mô hình: sư đoàn mạnh, tăng thêm về tăng thiết giáp, pháo binh, phòng không, có thể biên chế trung đoàn bộ binh cơ giới; sư đoàn nhẹ, tổ chức như sư đoàn hiện nay biên chế ở cấp quân khu, nhất là quân khu ở địa hình rừng núi. Tổ chức Bộ Tư lệnh Lục quân chỉ huy lực lượng cơ động chiến lược gồm các sư đoàn mạnh và các lữ đoàn binh chủng hiện đại.

Tổ chức
Tổ chức của lục quân theo binh chủng gồm có bộ binh, bộ binh cơ giới, pháo binh, đặc công, công binh, thông tin-liên lạc... Lục quân được phân làm hai lực lượng cơ bản.

Lục quân chủ lực bao gồm lực lượng lục quân trực thuộc bộ và lục quân các quân khu:

- Lục quân trực thuộc bộ: gồm 4 quân đoàn bộ binh hợp thành được đánh số thứ tự 1,2,3,4, các lữ đoàn trực thuộc các binh chủng của Lục quân.

- Lục quân trực thuộc quân khu gồm 7 quân khu, mỗi quân khu có từ 2 - 4 sư đoàn bộ binh, một vài trung đoàn bộ binh độc lập, các trung - lữ đoàn binh chủng lục quân.

Lục quân địa phương: tại các địa phương, lục quân gần như đơn thuần là bộ binh, lực lượng binh chủng chủ yếu báo vệ địa phương. Lục quân địa phương cũng được chia làm hai bộ phận căn bản:

- Lực lượng trực thuộc các tỉnh thành: Mỗi tỉnh có từ 1 - 2 trung đoàn bộ binh, 1 tiểu đoàn pháo và các đại đội binh chủng.

- Lực lượng trực thuộc các quận huyện: gồm các ban chỉ huy quân sự các quận huyện, 1 - 2 tiểu đoàn dự bị động viên, 1 trung đội - 1 đại đội bộ binh thường trực.

Lục quân Việt Nam không tổ chức thành bộ tư lệnh riêng mà đặt dưới sự chỉ đạo, chỉ huy trực tiếp của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, Tổng cục Chính trị; sự chỉ đạo chuyên ngành của các tổng cục và cơ quan chức năng khác. Khi mới thành lập, Quân đội nhân dân Việt Nam chỉ có lục quân với bộ binh là chính. Qua quá trình xây dựng, Lục quân đã từng bước phát triển cả về quy mô tổ chức và lực lượng phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và phương thức tác chiến của chiến tranh nhân dân Việt Nam.

Quân khu
Quân khu là tổ chức quân sự có nhiệm vụ trấn giữ một địa bàn trên lãnh thổ Việt Nam. Mỗi quân khu có một số đơn vị gồm các sư đoàn và trung đoàn chủ lực. Quân khu cũng tổ chức và chỉ huy các đơn vị bộ đội địa phương và dân quân tự vệ trên địa bàn quân khu.

 Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội
 Quân khu 1
 Quân khu 2
 Quân khu 3
 Quân khu 4
 Quân khu 5
 Quân khu 7
 Quân khu 9

Quân đoàn
Quân đoàn là đơn vị cơ động chiến lược của Lục quân trực thuộc Bộ Quốc phòng được bố trí để bảo vệ các vùng trọng yếu của quốc gia và thực hiện các nhiệm vụ quân sự theo sự điều động của Bộ Quốc phòng. Quân đoàn bao gồm các sư đoàn và các đơn vị nhỏ hơn.

 Quân đoàn 1 - Quyết Thắng
 Quân đoàn 2 - Hương Giang
 Quân đoàn 3 - Tây Nguyên
 Quân đoàn 4 - Cửu Long

Binh chủng

Quân hàm

Trang bị
Lục quân Việt Nam được trang bị theo hướng hiện đại, gọn nhẹ, có khả năng cơ động cao, có sức đột kích và hoả lực mạnh, có khả năng tác chiến trong các điều kiện địa hình, thời tiết, khí hậu, phù hợp với nghệ thuật chiến tranh nhân dân hiện đại. Trải qua thử thách trong các cuộc chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc, Lục quân đã từng bước trưởng thành, luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ và tạo nên truyền thống vẻ vang. Tất cả các quân đoàn, hầu hết các binh chủng và nhiều đơn vị của Lục quân đã được tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân.

Xe tăng, xe bọc thép, pháo tự hành

Pháo - Súng cối

Tên lửa mặt đất

Súng bộ binh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cổng TTĐT Bộ Quốc phòng Việt Nam, Bqp.vn

Bộ Quốc phòng Việt Nam
Quân chủng Lục quân, Quân đội nhân dân Việt Nam


title: Đảo Banks

text:
Đảo Banks () là một trong các đảo lớn của quần đảo Bắc Cực Canada, đảo nằm tại vùng Inuvik của Các Lãnh thổ Tây Bắc, Canada. Đảo Banks tách biệt với đảo Victoria ở phía đông qua eo biển Prince of Wales và tách biệt với lục địa qua vịnh Amundsen ở phía nam. Biển Beaufort nằm ở phía tây của đảo. Ở phía đông bắc, eo biển M'Clure tách đảo Banks với đảo Prince Patrick và đảo Melville.

Hòn đảo được William Edward Parry đặt tên là "Đất Banks" vào năm 1820 để tưởng nhớ tới Joseph Banks. Tuy nhiên, trong chuyến thám hiểm khu vực của Robert McClure (1850–1854) hòn đảo được đánh dấu trên bản đồ của họ với tên gọi "đảo Baring".

Điểm định cư thường xuyên duy nhất trên đảo, Sachs Harbour hay Ikhuak là một làng nhỏ của người Inuvialuk, nằm ở bờ biển tây nam. Hai khu bảo tồn chim di trú cấp liên bang của Canada đã được hình thành trên đảo vào năm 1961. Hòn đảo này không có cây, loài thực vật cao nhất, liễu Bắc Cực, đôi khi mọc cao đến đầu gối con người song thường không cao trên .

Đảo Banks có diện tích  và là đảo lớn thứ 24 trên thế giới và đảo lớn thứ năm tại Canada. Đảo dài khoảng , và ở điểm rộng nhất tại cực bắc, đảo rộng . Điểm cao nhất trên đảo nằm ở phía nam, Durham Heights và có cao độ . Hòn đảo là một phần của Quần đảo Bắc Cực Canada, và có 114 cư dân vào năm 2001, tất cả đều sống tại Sachs Harbour.

Đảo Banks là nơi sinh sống của hai phần ba tổng số ngỗng tuyết nhỏ trên thế giới, chúng qua vịnh Amundsen từ đất liền. Có một cuộc săn ngỗng thường niên vào mùa xuân ở bên ngoài Sachs Harbour. Hòn đảo là một phần của quần xã sinh vật lãnh nguyên, có mùa đông rất lạnh. Hòn đảo là nơi sinh sống của Rangifer tarandus groenlandicus (caribou đất cằn), gấu trắng Bắc Cực, bò xạ, và các loài chim như Turdus migratorius (chim két Mỹ) và nhạn. Có trên 68.000 bò xạ sinh sống trên đảo, chiếm phần lớn tổng số loài này trên thế giới.

Vườn quốc gia Aulavik của Canada nằm trên  đất thấp Bắc Cực ở phía cực bắc của đảo. Công viên là nơi tập trung số bò xạ nhiều nhất trên trái đất, và là nơi sinh sống của loài tuần lộc Rangifer tarandus pearyi có nguy cơ thuyệt chủng. Sông Thomsen chảy qua công viên, và là sông cực bắc có khả năng thông hành (bằng xuồng) tại Bắc Mỹ. Lagopus muta (gà gô trắng xám đá) và quạ thường được cho là những loài chim sống quanh năm duy nhất của vườn, mặc dù có 43 loài sinh sống tại khu vực theo mùa.

Tham khảo

Đọc thêm
 Canada. Banks Island, a Natural Area of Canadian Significance. Natural area of Canadian significance. Ottawa: Parks Canada, 1978.
 Cotter, R. C., and J. E. Hines. 2001. "Breeding Biology of Brant on Banks Island, Northwest Territories, Canada". Arctic. 54: 357-366.
 Gajewski, K, R Mott, J Ritchie, and K Hadden. 2000. "Holocene Vegetation History of Banks Island, Northwest Territories, Canada". Canadian Journal of Botany. 78: 430-436.
 Holyoak, D. T. Notes on the Birds of Southwestern Banks Island, Northwest Territories, Canada. Bulletin of the British Ornithologists' Club, Vol.103,No.2, June. 1983.
 Manning, T. H., E. O. Höhn, and A. H. Macpherson. The Birds of Banks Island. 1956.
 Stephens, L. E., L. W. Sobczak, and E. S. Wainwright. Gravity Measurements on Banks Island, N.W.T. Gravity map series, no. 150. Ottawa: Dept. of Energy, Mines and Resources, Earth Physics Branch, 1972.
 Stephenson, S.A. 2010. Fishes of the Thomsen River, Banks Island, Northwest Territories. Can. Manuscr. Rep. Fish. Aquat. Sci. 2944: vi + 44 p.
 Struzik, Ed. 2000. "AND THEN THERE WERE 84,000 - The Return of Musk-Oxen to Canada's Banks Island in Recent Decades Is Just One Chapter of a Beguiling Arctic Mystery". International Wildlife. 30, no. 1: 28.
 Will, Richard T. Utilization of Banks Island Muskoxen by Nineteenth Century Copper Inuit. [S.l.]: Boreal Institute for Northern Studies, 1983.

Liên kết ngoài
 Historical sites of the Northwest Passage
 Chart of the Northwest Passage
 Banks Island at civilization.ca

Quần đảo Bắc Cực thuộc Canada


title: Đảo Devon

text:
Đảo Devon (, tiếng Inuit: Tatlurutit), được tuyên bố là hòn đảo không có người ở lớn nhất trên trái đất. Đảo nằm tại vịnh Baffin, vùng Qikiqtaaluk, lãnh thổ Nunavut, Canada. Devon là một các đảo lớn của quần đảo Bắc Cực Canada, là đảo lớn thứ hai của quần đảo Nữ hoàng Elizabeth, là đảo lớn thứ sáu của Canada, và là đảo lớn thứ 27 trên thế giới. Đảo có diện tích  gồm đá phiến ma tiền Cambri và bột kết Đại Cổ Sinh và đá phiến sét. Điểm cao nhất là chỏm băng Devon với cao độ  và là một phần của dãy núi Bắc Cực. Đảo Devon có một vài dãy núi nhỏ, như dãy Treuter, dãy Haddington và dãy Cunningham.

Do có độ cao tương đối lớn và có vĩ độ nằm gần cực Bắc, đảo chỉ có một số lượng ít ỏi bò xạ cùng các loài chim và động vật có vú nhỏ. Đời sống động vật tập trung tại vùng đất thấp Truelove trên đảo, tại đó có một vi khí hậu thuận lợi và hỗ trợ cho sự phát triển tương đối tươi tốt của thực vật Bắc Cực. Nhiệt độ trong một thời gian ngắn (40 đến 55 ngày) hiếm khi vượt quá , và trong mùa đông có thể giảm tới . Với một hệ sinh thái sa mạc địa cực, đảo Devon nhận được lượng mưa rất thấp.

Mũi Liddon là một vùng chim quan trọng (IBA) đáng chú ý với các cá thể Cepphus grylle (chim uria đen) và Fulmarus glacialis (hải âu  Fulmar phương Bắc). Mũi Vera, một vùng chim quan trọng khác, cũng được chú ý với số hải âu Filmar phương Bắc tại đó.

Đảo Devon cũng được chú ý đến với sự hiện diện của hố va chạm Haughton, được tạo thành từ 39 triệu năm trước khi một thiên thạch với đường kính khoảng  đã đâm vào khu rừng tồn tại hồi đó. Cuộc va chạm để lại một hố có đường kính xấp xỉ , với một hồ nước được hình thành từ vài triệu năm.

Robert Bylot là người châu Âu đầu tiên đã nhìn thấy hòn đảo vào năm 1616. William Edward Parry đã vẽ bản đồ bờ biển phía nam của đào vào năm 1819-20. Năm 1850, Edwin De Haven đã giong buồm đến eo biển Wellington và đã trông thấy bán đảo Grinnell của đảo.

Một tiền đồn đã được thiết lập tại Dundas Harbour vào năm 1924, và nó đã được cho Công ty vịnh Hudson thuê lại chín năm sau đó. Sự sụt giá của lông thú và sự cần thiết phải cắt giảm chi phí đã dẫn đến việc 53 gia đình Inuit từ đảo Baffin phân tán đến đảo Devon vào năm 1934. Điều đó được coi là một thảm họa do điều kiện gió và khí hậu ở đây lạnh hơn nhiều, và người Inuit đã chọn cách rời bỏ vào năm 1936. Dundas Harbour lại có người cư trú vào cuối thập niên 1940, song đến năm 1951 lại bị bỏ hoang. Chỉ còn lại phế tích của vài ngôi nhà.

Chú thích

 NASA Haughton-Mars project
 Truelove Lowland summary and pictures
 Sea islands: Atlas of Canada; Natural Resources Canada

Đọc thêm
 Anderson, David G, and L C Bliss. 1998. "Association of Plant Distribution Patterns and Microenvironments on Patterned Ground in a Polar Desert, Devon Island, N.W.T., Canada". Arctic and Alpine Research. 30, no. 2: 97.
 Bliss, L. C. Truelove Lowland, Devon Island, Canada A High Arctic Ecosystem. Edmonton: University of Alberta Press, 1977. ISBN 0-88864-014-5(Publisher description)
 Cockell, Charles S, Pascal Lee, Andrew C Schuerger, Loretta Hidalgo, Jeff A Jones, and M Dale Stokes. 2001. "Microbiology and Vegetation of Micro-Oases and Polar Desert, Haughton Impact Crater, Devon Island, Nunavut, Canada". Arctic, Antarctic, and Alpine Research. 33, no. 3: 306.
 Lamoureux, Scott F, and Robert Gilbert. 2004. "A 750-Yr Record of Autumn Snowfall and Temperature Variability and Winter Storminess Recorded in the Varved Sediments of Bear Lake, Devon Island, Arctic Canada". Quaternary Research. 61, no. 2: 134.
 Paterson, W. S. B. "An Oxygen-Isotope Climate Record from the Devon Island Ice Cap, Arctic Canada". Nature, Vol.266,No.5602. 1977.
 Robertson, Peter, and G. D. Mason. Shatter Cones from Haughton Dome, Devon Island, Canada. 1975.
 Thorsteinsson, R., and Ulrich Mayr. The Sedimentary Rocks of Devon Island, Canadian Arctic Archipelago. Ottawa, Canada: Geological Survey of Canada, 1987. ISBN 0-660-12319-3
 Ugolini, Fiorenzo C, Giuseppe Corti, and Giacomo Certini. 2007. "Pedogenesis in the Sorted Patterned Ground of Devon Plateau, Devon Island, Nunavut, Canada". Geoderma. 136, no. 1: 87.

Liên kết ngoài

Photo, ca. 1900-1910, musk ox at Cape Sparbo, Devon Island
Alpine Hydrometerology Lab, University of Lethbridge
Arctic and Alpine Research Group, University of Alberta
Flashline Mars Arctic Research Station (FMARS), The Mars Society

Quần đảo Bắc Cực Canada


title: Đảo Axel Heiberg

text:
Axel Heiberg là một hòn đảo thuộc vùng Qikiqtaaluk, Nunavut, Canada. Đảo nằm tại Bắc Băng Dương, là đảo lớn thứ 31 trên thế giới và đảo lớn thứ bảy của Canada. Theo Cơ quan Thống kê Canada, đảo có diện tích .

Axel Heiberg là một trong các đảo lớn của quần đảo Bắc Cực Canada, nó cũng là một thành viên thuộc quần đảo Sverdrup và quần đảo Nữ hoàng Elizabeth. Đảo được biết đến với các khu rừng hóa thạch khác thường của nó, có niên đại từ thế Thủy Tân. Do thiếu sự khoáng hóa trong nhiều mẫu vật rừng, nên việc chúng được mô tả theo truyền thống là "hóa thạch" đã trở nên yếu thế và "ướp xác" có thể là cách mô tả rõ ràng hơn. Một điều rõ ràng là rừng đảo Axel Heiberg trước đây là kiểu rừng đất ngập nước ở vĩ độ cao.

Tham khảo

Đọc thêm
 Jackson, M P A, and J C Harrison. 2006. "An Allochthonous Salt Canopy on Axel Heiberg Island, Sverdrup Basin, Arctic Canada". Geology. 34, no. 12: 1045.
 LePage, B. A. 2001. "New Species of Picea A. Dietrich (Pinaceae) from the Middle Eocene of Axel Heiberg Island, Arctic Canada". Botanical Journal of the Linnean Society. 135: 137-167.
 Liptzin, Daniel. 2006. "A Banded Vegetation Pattern in a High Arctic Community on Axel Heiberg Island, Nunavut, Canada". Arctic, Antarctic, and Alpine Research. 38, no. 2: 216.
 Vandermark, D., J. A. Tarduno, and D. B. Brinkman. 2006. "Late Cretaceous Plesiosaur Teeth from Axel Heiberg Island, Nunavut, Canada". Arctic. 59, no. 1: 79-82.

Liên kết ngoài
 Axel Heiberg Island's Eocene forests
 Unearthing a Frozen Forest
 Arctic Redwood Fossils Are Clues to Ancient Climates

Quần đảo Bắc Cực thuộc Canada


title: VDC-Net2E

text:
Công Ty Cổ Phần Phát Triển Dịch Vụ Học Tập Và Giải Trí Trực Tuyến có tên viết tắt Net2E hay VDC-Net2E là một nhà sản xuất và phân phối các sản phẩm trò chơi trực tuyến và dịch vụ học tập. VDC-NET2E được thành lập vào tháng 9 năm 2005 bởi các sáng lập viên chính: Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (Đại diện vốn bởi Công ty Điện toán và Truyền số liệu VDC), Công ty TNHH Kalet Hàn Quốc, Công ty Tài chính Bưu điện (PTF) và Công ty Cổ phần Điện tử, Công nghiệp và Hoá chất Việt Nam, với số vốn điều lệ ban đầu là 90 tỷ VNĐ.

Chú thích

Xem thêm
 Con đường tơ lụa

Tham khảo

Liên kết ngoài

 VDC-Net2E bật mí về dự án game Tam Quốc mới
 VDC-NET2E bán 30% cổ phần cho công ty Hàn Quốc
 VDC-Net2E chính thức sở hữu webgame "Đế Chế"

Công ty viễn thông Việt Nam
Công ty thành lập năm 2005
Công ty trò chơi điện tử
Khởi đầu năm 2005 ở Việt Nam


title: P-96 Efa

text:
P-96 Efa (tiếng Nga: П-96 Эфа) là loại súng ngắn bán tự động do Konstruktorskoe Buro Priborostroeniya (Конструкторское бюро приборостроения) tại Tula thiết kế vào giữa những năm 1990. Loại súng này được thiết kế với ý định đưa vào sử dụng trong quân đội nên sử dụng loại đạn 9×19mm nhưng không được thành công nên nó đã tách ra thành hai loại súng là GSh-18 tiếp tục được phát triển cho quân đội và các biến thể nhỏ hơn là P-96M và P-96S cho lực lượng thi hành công vụ, các lực lượng an ninh hay dùng làm vũ khí tự vệ sử dụng loại đạn 9×18mm và 9×17mm.

Thiết kế
P-96M và P-96S sử dụng cơ chế nạp đạn bằng độ giật lùi nòng ngắn và khóa sau nòng với một móc khóa duy nhất. Khung súng được làm bằng nhựa sợi thủy tinh tổng hợp. Khi bắn nòng sẽ xoay khoảng 30 độ ngược chiều kim đồng hồ để mở khóa khối trượt và giật lùi về phía sau đẩy khối trượt để nạp đạn sau đó khi khối trượt trở về vị trí cũ nó sẽ bị khóa lại chuẩn bị bắn viên đạn tiếp theo. Súng chỉ có cơ chế hoạt động kép sau mỗi lần bắn búa điểm hỏa sẽ tự động lên cò khi khối trượt kết thúc chu kỳ chuyển động. Súng không có nút điều chỉnh khóa an toàn, nút khóa an toàn nằm ngay trên cò súng hơi nhô ra khi xạ thủ bóp cò, ngón tay của xạ thủ sẽ ấn vào nút khóa này và nó sẽ mở khóa cho cò súng di chuyển.

Súng sử dụng hộp đạn rời 15 viên với mẫu M và 10 viên với mẫu S. Với mẫu S thì hộp đạn dài vừa đủ tay cầm và bàn tay thì với mẫu M thì hộp dạn hơi nhô ra và nó được bọc bởi một lớp nhựa tổng hợp dày. Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi.

Liên kết ngoài

http://world.guns.ru/handguns/hg/rus/p96-p96s-p96m-e.html
http://www.kbptula.ru/eng/str/strelk/p96m.htm
http://www.kbptula.ru/eng/str/strelk/p96c.htm

Súng ngắn
Súng Nga
Súng dùng đạn 9x18mm Makarov


title: Centipeda

text:
Centipeda là một chi thực vật có hoa thuộc về họ cúc (Asteraceae).

Centipeda được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Hoa và tại đó nó được gọi là 石胡荽 (thạch hồ tuy), tên dược học là Herba Centipeda.

Các tinh dầu dễ bay hơi thu được từ Centipeda đã được chứng minh là có tác dụng điều chỉnh kháng viêm nhờ sự kiềm chế các kích tố tế bào (cytokine) hỗ trợ viêm nhiễm trong mô hình sử dụng chuột cống. Trong một nghiên cứu khác có liên quan, Centipeda đã được chứng minh là có hiệu quả chống lại mô hình phấn hoa cỏ phấn hương (Ambrosia) bằng cách điều chỉnh sự thâm nhiễm của eosinophil và sự phát triển của tế bào phì đại (mast cell).

Các loài
Chi này hiện có 11 loài được công nhận, bao gồm:
 Centipeda aotearoana
 Centipeda borealis
 Centipeda crateriformis
 Centipeda cunninghamii
 Centipeda elatinoides
 Centipeda minima
 Centipeda nidiformis
 Centipeda pleiocephala
 Centipeda pyrethraria
 Centipeda racemosa
 Centipeda thespidioides

Ghi chú

Liên kết ngoài
Bài viết về sử dụng Centipeda làm thảo dược chữa dị ứng.


title: Đảo Melville (Canada)

text:
Đảo Melville là một hòn đảo không người ở rộng lớn thuộc quần đảo Bắc Cực Canada, diện tích của đảo là . Đây là đảo lớn thứ 33 trên thế giới và đảo lớn thứ tám của Canada. Đảo Melville được phân chia giữa Các Lãnh thổ Tây Bắc (nửa phía tây) và Nunavut (nửa phía đông). Ranh giới chạy dọc theo kinh tuyến 110° tây. Một vài ngọn núi trên đảo Melville đạt độ cao một nghìn mét.

Hòn đảo này ít hoặc không có thảm thực vật. Ở những nơi có thực vật mọc liền kế nhau, chúng thường bao gồm các gò băng gồm rêu, địa y, cỏ và cói. Loài thân gỗ duy nhất là liễu lùn, phát triển thành một tấm thảm dày đặc bò trên mặt đất. Tuy nhiên, đảo có một quần thể động vật đa dạng: gấu trắng Bắc Cực, Rangifer tarandus pearyi, bò xạ, Dicrostonyx groenlandicus, sói Bắc Cực, Cáo Bắc Cực, Thỏ Bắc Cực, và Chồn ecmin.

Đảo Melville là một trong hai khu vực sinh sản chính đối với của một loài ngỗng biển nhỏ, ngỗng Branta. Phân tích DNA và quan sát phạm vi đã cho thấy rằng những con chim này có thể khác biệt với các thể quần tập Branta khác. Có 4.000-8.000 con chim, đây có thể là thể quần tập ngỗng hiếm nhất trên thế giới.

Tham khảo

 Sea islands: Atlas of Canada; Natural Resources Canada

Đọc thêm
 Arctic Pilot Project (Canada). Environmental Statement: Melville Island Components. [Calgary, Alta.?]: Arctic Pilot Project, 1979.
 Barnett, D. M., S. A. Edlung, and L. A. Dredge. Terrain Characterization and Evaluation An Example from Eastern Melville Island. Paper (Geological Survey of Canada), 76-23. Ottawa: Energy, Mines and Resources Canada, 1977. ISBN 0-660-00812-2
 Buchanan, Robert A., William E. Cross, and Denis H. Thomson. Survey of the Marine Environment of Bridport Inlet, Melville Island. Calgary: Distributed by Pallister Resource Management Ltd, 1980.
 Christie, Robert Loring, and N. J. McMillan. The Geology of Melville Island, Arctic Canada. Ottawa, Canada: Geological Survey of Canada, 1994. ISBN 0-660-14982-6
 Dominion Observatory (Canada), and A. Spector. A Gravity Survey of the Melville Island Ice Caps. Canada Dominion Observatory Contributions, 07:7. 1967.
 Hodgson, D. A. Quaternary Geology of Western Melville Island, Northwest Territories. Ottawa, Canada: Geological Survey of Canada, 1992. ISBN 0-660-13809-3
 Hotzel, Charles Neish Duncan. Terrain Disturbance on the Christopher Formation, Melville Island, NWT. Ottawa: Carleton University, Dept. of Geography, 1973.
 McGregor, D. C., and M. Camfield. Middle Devonian Miospores from the Cape De Bray, Weatherall, and Hecla Bay Formations of Northeastern Melville Island, Canadian Arctic. Ottawa: Energy, Mines and Resources Canada, 1982. ISBN 0-660-11084-9
 Shea, Iris V., and Heather Watts. Deadman's Melville Island & Its Burial Ground. [Tantallon, N.S.]: Glen Margaret Pub, 2005. ISBN 0-920427-68-5
 Shearer, David Lloyd. Modern and Early Holocene Arctic Deltas, Melville Island, N.W.T., Canada. S.l: s.n.], 1974.
 Steen, O. A., and Z. D. Hora. Landscape Survey Eastern Melville Island, N.W.T. Calgary: R.M. Hardy & Associates, 1978.
 Thomas, Donald C., W. J. Edmonds, and H. J. Armbruster. Range types and their relative use by Peary caribou and muskoxen on Melville Island, NWT. Edmonton, AB: Environment Canada, Canadian Wildlife Service, 1999.
 Trettin, Hans Peter, and L. V. Hills. Lower Triassic Tar Sands of Northwestern Melville Island, Arctic Archipelago. [Ottawa]: Dept. of Energy, Mines and Resources, 1966.

Liên kết ngoài
 Salt Dome "Craters" on Melville Island  at NASA Earth Observatory
 Environment Canada Field Projects: Geese and Swans

Quần đảo Bắc Cực thuộc Canada


title: Chiến tranh nô lệ lần ba

text:
Chiến tranh nô lệ lần ba (73-71 TCN) hay còn được Plutarchus gọi là Chiến tranh đấu sĩ hoặc Chiến tranh Spartacus, là cuộc chiến cuối trong một loạt các cuộc khởi nghĩa nô lệ chống lại Cộng hòa La Mã được gọi chung là các cuộc chiến tranh nô lệ La Mã.

Chiến tranh nô lệ lần ba là lần duy nhất đe dọa trực tiếp đến mảnh đất trung tâm Italia của La Mã. Quân khởi nghĩa nhiều lần làm khiếp sợ dân La Mã vì sự phát triển nhanh chóng của họ cũng như họ đã liên tiếp đánh bại quân đội La Mã giữa các năm 73 và 71 TCN. Cuộc khởi nghĩa cuối cùng cũng bị dập tắt nhờ sự tăng cường quân sự của Marcus Licinius Crassus; dù rằng sau đó cuộc khởi nghĩa vẫn tiếp tục có những tác động gián tiếp đến chính trị La Mã trong nhiều năm.

Giữa các năm 73 và 71 TCN, một toán các nô lệ bỏ trốn -bắt đầu từ 78 võ sĩ giác đấu chủ yếu là người Thracia, Gaul, German làm lực lượng nòng cố- đã phát triển thành một lực lượng trên 120.000 người gồm cả đàn ông, đàn bà và trẻ em.

Tham khảo

 01
.03
Xung đột thập niên 70 TCN
Thập niên 70 TCN
Cộng hòa La Mã thế kỷ 1 TCN
Nội chiến Cộng hòa La Mã
Chiến tranh liên quan tới người Celt
Chiến tranh liên quan tới các dân tộc German


title: Đá Chữ Thập

text:
Đá Chữ Thập (tiếng Anh: Fiery Cross Reef hoặc North West Investigator Reef; tiếng Filipino: Kagitingan; , Hán-Việt: Vĩnh Thử tiêu) là một rạn san hô thuộc cụm Nam Yết của quần đảo Trường Sa. Đá này nằm ở vị trí cách biệt với các thực thể khác của quần đảo, nằm về phía tây nam của bãi san hô Tizard (Tizard Bank) thuộc cụm Nam Yết và về phía đông bắc của cụm Trường Sa.

Đá Chữ Thập là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Sau Hải chiến Trường Sa 1988, Trung Quốc đã kiểm soát đá này.

Đặc điểm
Đá có chiều dài tính theo trục đông bắc-tây nam là 14 hải lý (25,93 km) và chiều rộng là 4 hải lý (7,4 km); tổng diện tích đạt 110 km². Trừ một tảng đá cao 1 m nổi lên ở phần đuôi phía tây nam thì nhìn chung đá này chìm dưới nước khi thủy triều lên.

Lịch sử
Theo nguồn tin của Trung Quốc, Ủy ban Hải dương học Liên chính phủ thuộc UNESCO ủng hộ về mặt ngoại giao và giao phó cho Trung Quốc xây dựng trạm quan sát trên biển tại quần đảo Trường Sa vào tháng 3 năm 1987. Nắm lấy thời cơ này, Trung Quốc bắt đầu khảo sát quần đảo Trường Sa ngay trong tháng 4 năm 1987 và quyết định chọn đá Chữ Thập làm nơi đóng quân vì đá này không những đủ lớn mà còn nằm xa các căn cứ đồn trú của các nước khác. Trong thời gian sau đó, Trung Quốc còn liên tục viếng thăm và tiến hành khảo sát nhiều thực thể địa lý hoang vu khác..

Ngày 31 tháng 1 năm 1988, Hải quân Nhân dân Việt Nam cử hai tàu chở vật liệu từ đá Tây đến xây dựng công trình tại đá Chữ Thập nhưng bị Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc chặn lại. Từ cuối tháng 2, Trung Quốc bắt đầu xây dựng căn cứ tại đây và hoàn tất việc tạo lập căn cứ vào tháng 7 cùng năm.

Cơ sở hạ tầng

Trung Quốc đã xây dựng một toà nhà bê tông dài hơn 60 m trên đá Chữ Thập. Trên ngôi nhà có nhiều ăng-ten, gồm cả một ăng-ten radar thu phát sóng cao tần Yagi của hải quân cùng hai vòm che radar. Ngày 26 tháng 5 năm 2010, Trung Quốc phủ sóng mạng điện thoại trên đá này.

Từ năm 2014, Trung Quốc bắt đầu cải tạo mở rộng đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef) thành đảo nhân tạo lớn nhất quần đảo Trường Sa, đặt tên là đảo Vĩnh Thử (永暑岛). Đảo này có diện tích 2,74 km² (tính đến tháng 7/2015) với tổng kinh phí hơn 73 tỉ nhân dân tệ (11,5 tỉ USD). Trung Quốc xây dựng trên đá Chữ Thập 9 cầu tàu, 2 bãi đáp trực thăng, 10 ăng ten liên lạc qua vệ tinh và một trạm radar. Đặc biệt là việc xây dựng một đường băng dài 3.125m và rộng 60m, là đường băng duy nhất đủ lớn cho máy bay ném bom chiến lược tại Trường Sa, cho phép quân đội Trung Quốc bao quát không phận rộng lớn từ Tây Thái Bình Dương gồm cả Guam (nơi có các căn cứ của Mỹ) đến Ấn Độ Dương. Tư lệnh Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ (PACOM), Đô đốc Harry Harris, cho biết hiện các vỉa đá ngầm mà Trung Quốc chiếm giữ và xây dựng ở Biển Đông nhìn giống hệt các căn cứ cho máy bay chiến đấu, máy bay ném bom, tàu và hoạt động do thám..

Tranh chấp
Ngày 6/11/2014, đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam đã gặp đại diện Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội trao công hàm phản đối Trung Quốc tiến hành các hoạt động cải tạo phi pháp trên bãi Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Ngày 9/4/2015, bà Hoa Xuân Oánh, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cho biết hoạt động cải tạo đất và xây dựng tại quần đảo Trường Sa trên Biển Đông là để "xây dựng nơi trú ẩn, hỗ trợ điều hướng, tìm kiếm và cứu hộ, dịch vụ dự báo khí tượng hàng hải, dịch vụ nghề cá cùng thủ tục hành chính cần thiết cho Trung Quốc, các nước láng giềng cũng như chính các tàu đang hoạt động trên Biển Đông". Việc này "là cần thiết do rủi ro từ những cơn bão gây ra với nhiều tuyến hàng hải xa đất liền" và còn "đáp ứng nhu cầu phòng thủ quân sự" của Trung Quốc.

Ngày 16/4/2015, trả lời câu hỏi về phản ứng của Việt Nam về phát biểu của Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh ngày 9/4/2015 về việc mở rộng các bãi đá ngầm ở Trường Sa, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Hải Bình cho biết Việt Nam đã nhiều lần giao thiệp với phía Trung Quốc, kể cả ở cấp cao về vấn đề này. Theo ông này, "Một lần nữa, chúng tôi tuyên bố Việt Nam có đầy đủ căn cứ pháp lý và bằng chứng lịch sử khẳng định chủ quyền của mình đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Mọi hành động xây dựng, mở rộng của nước ngoài ở các đảo, đá thuộc khu vực quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mà không được sự cho phép của Chính phủ Việt Nam là hoàn toàn phi pháp và vô giá trị. Việt Nam kiên quyết phản đối các hành động nêu trên và yêu cầu các bên liên quan nghiêm túc thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), đóng góp thiết thực vào việc duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông".

Ngày 28/4/2015, Chủ tịch Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 26 ra tuyên bố chia sẻ lo ngại sâu sắc của các lãnh đạo ASEAN về việc tôn tạo, bồi đắp đang diễn ra ở Biển Đông, làm xói mòn lòng tin, sự tin cậy và phương hại đến hòa bình, an ninh và ổn định ở Biển Đông; khẳng định lại tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông.

Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain, Chủ tịch Ủy ban Quân lực Thượng viện Mỹ, lo ngại Trung Quốc sẽ quân sự hóa các đảo nhân tạo xây dựng phi pháp và tuyên bố một vùng nhận diện phòng không (ADIZ) ở Biển Đông để khẳng định yêu sách chủ quyền.

Thông cáo chung Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) 48, ra ngày 06/08/2015, tuyên bố "Chúng tôi ghi nhận lo ngại sâu sắc của một số Bộ trưởng đối với việc tôn tạo, bồi đắp ở Biển Đông, làm xói mòn lòng tin và sự tin cậy, gia tăng căng thẳng và có thể gây phương hại tới hòa bình, an ninh và ổn định ở Biển Đông". Thông cáo khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh, ổn định, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông, nhấn mạnh sự cần thiết đối với tất cả các bên trong việc bảo đảm thực hiện đầy đủ và hiệu quả toàn bộ các điều khoản của Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC): xây dựng, duy trì và tăng cường lòng tin và sự tin cậy lẫn nhau; thực hiện kiềm chế đối với các hành động làm phức tạp và gia tăng các tranh chấp; không đe doạ hoặc sử dụng vũ lực; các bên liên quan giải quyết các bất đồng và tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với các nguyên tắc được thừa nhận rộng rãi của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển (UNCLOS) 1982. Thông cáo chung cũng nêu rõ các bên trông đợi việc thực hiện hiệu quả các biện pháp đã được nhất trí nhằm tăng cường lòng tin và sự tin cậy lẫn nhau cũng như tạo một môi trường thuận lợi cho việc duy trì hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực.

Vũ trang hóa
Đài CNBC của Mỹ ngày 2-5-2018 dẫn các nguồn tin tình báo cho biết các tên lửa hành trình chống hạm YJ-12B và tên lửa đất đối không HQ-9B đã được Trung Quốc lắp đặt trên ba thực thể Đá Chữ Thập, Xu Bi, Đá Vành Khăn thuộc quần đảo Trường Sa.

Tham khảo

Đá ngầm Quần đảo Trường Sa
Đá ngầm Trung Quốc
Đá ngầm Philippines
Căn cứ Không quân Trung Quốc
Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Đảo nhân tạo


title: Phaolô Lê Bảo Tịnh

text:
Phaolô Lê Bảo Tịnh là một linh mục, tử đạo Việt Nam.

Tiểu sử
Phaolô Lê Bảo Tịnh sinh năm 1793 tại thôn Trinh Hà, xã Hoằng Trung, huyện Hoằng Hóa, phủ Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, thuộc Giáo phận Thanh Hóa trong một gia đình Công giáo có sáu người con, ông là con thứ ba. Năm 12 tuổi, Lê Bảo Tịnh đến ở với linh mục tên Ruệ tại giáo xứ Bạch Bát để học chữ Nho, sau đó vào trường Kẻ Vĩnh để học tiếng Latinh. Đến khi được lên đại chủng viện, Lê Bảo Tịnh quyết định vào rừng ở Bạch Bát để ẩn tu, ngày cầu nguyện và ăn chay. Nhưng chỉ sau một năm, Giám mục địa phương khi ấy là Havard buộc ông phải trở về lại đại chủng viện tiếp tục tu học. Về sau, ông được Giám mục Havard tin tưởng phái đi Macao hai lần để tiếp nhận tiền bạc và đồ đạc để lo cho việc truyền giáo trong giáo phận, trong đó có một lần cả đoàn bị cướp hết. Tương truyền, trong khi ở Macao, ông có chiêm bao thấy một phụ nữ xinh đẹp hiện ra nói rằng: "Phaolô, Phaolô, khi về An Nam, con sẽ phải chịu khổ vì đạo"; nhưng ông không tin, tưởng là mỹ nhân kế nên mới hỏi lại ba lần bằng tiếng Latinh, tiếng Việt và tiếng Hoa. Người phụ nữ này trả lời bằng tiếng tương tự: "Ta là Đức Bà Maria". Dù vậy, ông vẫn không tin cho đến khi bị bắt ở Thạch Tổ năm 1841.

Năm 1839, ông được phái sang Lào để truyền giáo. Được ít lâu, ông lại về nước xin Giám mục sai thêm người sang cùng. Thời gian này, triều đình đang lùng bắt gắt gao các nhà thừa sai, Giám mục Havard trốn ở rừng Bạch Bát và chết tại đó, Giám mục kế vị là Retord. Năm 1840, Giám mục Retord lại phái Lê Bảo Tịnh sang Macao lần thứ ba để chở đồ và đưa nhà thừa sai Taillandier về Kẻ Vĩnh. Năm 1841, sau khi về nước được vài tháng, trong một lần đi giảng đạo tại, ông bị lý trưởng bắt tại nhà ông Nhiêu Ba và giam ở Hà Nội. Sau 7 năm bị giam ở Hà Nội, ông lại bị đày xuống Phú Yên. Khi vua Tự Đức lên ngai kế vị vua Thiệu Trị, ông ban lệnh ân xá cho tù nhân, Lê Bảo Tịnh cũng được phóng thích và trở về Vĩnh Trị.

Năm 1848, ở tuổi 56, Lê Bảo Tịnh được truyền chức linh mục và đặt làm giám đốc chủng viện Vĩnh Trị. Ngày 27 tháng 2 năm 1857, ông bị bắt lần thứ hai tại chủng viện trên. Ông bị giam ở Nam Định chờ ngày vua ra án. Ban đầu, ông chịu án tù chung thân vì tuổi đã cao, nhưng về sau, nhà vua ra án tử hình trảm quyết. Nhận được bản án, quan án cố gắng giải cứu cho linh mục Tịnh bằng cách khuyến dụ ông bỏ đạo Công giáo. Nhưng ông từ tốn đáp lại lời quan rằng: "Tôi xin chân thành cảm ơn quan, vẫn luôn có lòng tốt tìm cách cứu tôi. Thân xác tôi ở trong tay quan, xin làm khổ nó tùy ý, tôi rất vui lòng, không oán than gì. Nó chết đi nhưng mai ngày sẽ sống lại trong vinh quang. Còn linh hồn tôi là của Thiên Chúa, không có gì làm tôi hy sinh nó được, không ai có thể lay chuyển lòng tin tưởng của tôi. Đạo Thiên Chúa là chính đạo, là đạo thật, tôi yêu mến và giữ đạo ấy từ thuở bé, và dù tôi có chết cũng chẳng bỏ được".

Ngày 6 tháng 4 năm 1857, linh mục Phaolô Lê Bảo Tịnh bị trảm quyết tại pháp trường Bảy Mẫu (Nam Định). Ngày 2 tháng 5 năm 1909, Giáo hoàng Piô X đã phong linh mục Phaolô Lê Bảo Tịnh lên bậc chân phước. Ngày 19 tháng 6 năm 1988, Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong ông lên bậc hiển thánh.

Chú thích

L
L
L


title: Bắc Ngụy Văn Thành Đế

text:
Bắc Ngụy Văn Thành Đế (chữ Hán: 北魏文成帝; 440–465), tên húy là Thác Bạt Tuấn (), là hoàng đế thứ năm của triều đại Bắc Ngụy trong lịch sử Trung Quốc. Ông đăng cơ sau khi hoạn quan Tông Ái (宗愛) ám sát tổ phụ Thái Vũ Đế và thúc phụ Thác Bạt Dư, ông đã cho phép người dân Bắc Ngụy nghỉ ngơi sau khi họ phải trải qua thời gian áp dụng chính sách bành trướng của tổ phụ, ông cũng tiến hành cải cách luật pháp theo hướng khoan dung hơn.

Bối cảnh
Thác Bạt Tuấn sinh năm 440, khi đó cha của ông Thác Bạt Hoảng đang là Thái tử dưới thời phụ hoàng Thái Vũ Đế. Mẹ ông là Uất Cửu Lư tiêu phòng, bà là em gái của tướng Uất Cửu Lư Bì (郁久閭毗), một thành viên của hoàng tộc Nhu Nhiên song đã đầu hàng Bắc Ngụy. Khi còn nhỏ, ông được tổ phụ Thái Vũ Đế rất yêu mến, và thường đi cùng với Thái Vũ Đế thậm chí cả trong các chiến dịch quân sự. Mặc dù không có tước hiệu chính thức nào, Thác Bạt Tuấn được biết đến như là đích hoàng tôn (嫡皇孫). Cha của ông Thác Bạt Hoảng mất vào năm 451 do lâm bệnh vì sợ hãi trước lời vu cáo của hoạn quan Tông Ái. Khoảng tết năm 452, Thái Vũ Đế lập ông là Cao Dương vương, nhưng sau đó đã xem xét lại và tin rằng một tước hiệu hoàng gia không thích hợp với người cháu đích tôn, và do đó đã hủy bỏ tước hiệu, thể hiện một cách mạnh mẽ rằng Thái Vũ Đế định để Thác Bạt Tuấn làm người kế vị mình.

Tuy nhiên, Tông Ái lo sợ rằng Thái Vũ Đế sẽ trừng phạt ông ta vì tội vu cáo Thái tử nên đã ra tay ám sát Thái Vũ Đế vào mùa xuân năm 452, sau đó bỏ qua Thác Bạt Tuấn và lập một em trai của Thác Bạt Hoảng là Nam An Vương Thác Bạt Dư lên ngôi hoàng đế. Tông Ái kiểm soát toàn bộ các vấn đề quan trọng của đất nước. Thác Bạt Dư không chịu được sự kiêu ngạo của Tông và đã cố rằng tách Tông ra khỏi quyền lực vào mùa thu năm 452, tuy nhiên, Tông đã lại ám sát Thác Bạt Dư. Tuy nhiên, các quan Độc Cô Ni (獨孤尼), Nguyên Hạ, Bạt Bạt Khát Hầu (拔拔渴侯), và Bộ Lục Cô Li (步六孤麗) sau đó đã lật đổ và giết chết Tông Ái, họ lập Thác Bạt Tuấn làm hoàng đế ở tuổi 12, tức Văn Thành Đế.

Thời kỳ đầu trị vì
Ngay sau khi Văn Thành Đế lên ngôi, các triều thần cấp cao đã bắt đầu các cuộc đấu tranh chống đối lẫn nhau, và trong nhiều năm nhiều quan đã bị sát hại. Họ bao gồm các quan cấp cao nắm quyền từ thời Thái Vũ Đế cũng như những người đã đóng góp nhiều trong việc đưa Văn Thành Đế lên ngôi: Thác Bạt Thọ Lạc (拓拔壽樂); Bạt Bạt Khát Hầu, Thổ Hề Bật (吐奚弼), Trương Lê (張黎), Thác Bạt Chu Nữu (拓拔周忸), Độc Cô Hồn Nguyên Bảo (獨孤渾元寶), Thác Bạt Sùng (拓拔崇) thúc tổ của Văn Thành Đế, và con trai ông là Thác Bạt Li (拓拔麗), Uất Cửu Lư Nhược Văn (郁久閭若文), Thác Bạt Nhân (拓拔仁), Thác Bạt Bạt (拓拔拔).

Nguyên Hạ và Bộ Lục Cô Ni có vẻ như là những người chiến thắng trong các cuộc đấu tranh này, họ không những không phải chịu những điều tồi tệ trong cuộc đấu tranh nội bộ, mà còn trở nên kỳ được tôn kính trong thời gian trị vì cuối của Văn Thành Đế. Cả hai người và Độc Cô Ni đều được phong vương. Không rõ bản thân Văn Thành Đế có tự mình tham gia vào các cuộc đấu tranh này hay không, song các chiếu chỉ được ban ra có ghi tên ông. Uất Trì Quyến (尉遲眷), là một tướng đã được phong thưởng dưới thời Thái Vũ Đế, nay cũng trở nên mạnh mẽ.

Một đặc trưng khác của Văn Thành Đế là ông thường đi kinh lý các châu trên khắp đế quốc của mình.

Mùa đông năm 452, mẹ của Văn Thành Đế là Uất Cửu Lư tiêu phòng qua đời, ông truy tôn cha và mẹ là hoàng đế và hoàng hậu.

Khoảng tết năm 453, Văn Thành Đế, một Phật tử, đã chính thức kết thúc những luật cấm chống lại Phật giáo mà Thái Vũ Đế đã lập ra vào năm 445 (là điều đầu tiên trong họa Tam Vũ), và đích thân ông đã thực hiện việc cạo đầu cho năm sư tăng. Tuy nhiên, theo truyền thống do Thái Vũ Đế đã lập ra, ông cũng công khai nhận một bùa hộ mệnh Đạo giáo vào mùa xuân năm 454.

Vào mùa xuân năm 453, Văn Thành Đế phong cho nhũ mẫu của mình là thái hậu, và đối đãi với các huynh đệ của bà như thể các thúc bác ruột của mình.

Mùa thu năm 454, chính thê của Văn Thành Đế là Lý Trường Lạc đã hạ sinh một hoàng tử, được đặt tên là Thác Bạt Hoằng. Lý phu nhân là trưởng nữ của Lý gia phủ thượng thư, là người do mẫu thân Văn Thành Đế lựa chọn năm đó cho ông. Năm 456, ông lập một thê thiếp khác, Phùng Thục Nghi làm hoàng hậu và lập Thác Bạt Hoằng làm thái tử và sau đó, theo đúng truyền thống của Bắc Ngụy, ông đã ra lệnh cho Lý phu nhân phải tự vẫn.

Mùa đông năm 458, Văn Thành Đế mở một chiến dịch lớn tấn công Nhu Nhiên, song đã tính đến việc từ bỏ khi quân của ông gặp phải một cơn bão tuyết. Tuy nhiên, do nghe lời thúc giục của Uất Trì Quyến (lập luận rằng rút quân sẽ thể hiện sự yếu đuối trước quân Nhu Nhiên), Văn Thành Đế vẫn tiếp tục chiến dịch. Mặc dù không thể giáng cho Xử khả hãn Uất Cửu Lư Thổ Hạ Chân của Nhu Nhiên một thất bại lớn, song đã có một số thành viên các bộ lạc Nhu Nhiên đầu hàng. Trong khi đó, lúc ông vắng mặt, các tướng Phong Sắc Văn (封敕文) và Bì Báo Tử (皮豹子) của Bắc Ngụy đã giao chiến với quân Lưu Tống gần Tế Thủy (濟水, nay là một phần dòng chảy của Hoàng Hà), kết quả là bất phân thắng bại.

Thời kỳ trị vì cuối
Vào mùa hè năm 460, nhũ mẫu của Văn Thành Đế qua đời.

Cũng trong mùa hè năm 460, theo lời cố vấn của Định Dương hầu Tào An (曹安), Văn Thành Đế mở một cuộc tấn công lớn nhằm vào vương quốc Thổ Dục Hồn của Mộ Dung Thập Dần (慕容拾寅), Mộ Dung Thập Dần đã khiến Bắc Ngụy nổi giận khi chấp thuận sự bổ nhiệm của cả Bắc Ngụy và Lưu Tống và do ông ta đã phô trương sự giàu có của mình. Các tướng chỉ huy là Thác Bạt Tân Thành (拓拔新成, em trai Văn Thành Đế) và Nam quận công Lý Huệ (李惠). Tuy nhiên, mặc dù quân Bắc Ngụy đã bắt được một số lượng lớn gia súc, song Mộ Dung Thập Dần đã nhận được cảnh báo từ trước và đã chạy kịp vào vùng núi, quân Bắc Ngụy cũng bị mắc bệnh.

Năm 464, khi đang kinh lý các vùng khác nhau của đất nước, Văn Thành Đế đã đích thân tham dự một buổi lễ cúng tế thượng đế của bộ lạc Cao Xa, và người dân Cao Xa đã rất hài lòng.

Vào mùa hè năm 465, Văn Thành Đế qua đời và Thái tử Thác Bạt Hoằng lên kế vị (tức Hiến Văn Đế). Tuy nhiên, quyền lực đã nhanh chóng rơi vào tay viên quan Ất Phất Hồn (乙弗渾), người này đã cố gắng độc chiếm quyền lực song đã bị các quan khác giết chết, trong số đó có Bộ Lục Cô Li, song đến năm 465, Bộ Lục Cô lại bị Phùng Thái hậu (vợ của Văn Thành Đế) phục kích.

Thông tin cá nhân

Cha: Thái tử Thác Bạt Hoảng
Mẹ: Uất Cửu Lư tiêu phòng, được truy tôn Hoàng hậu
Hậu phi:
Văn Thành Văn Minh hoàng hậu Phùng thị, cháu nội Phùng Hoằng
Quý nhân Lý thị, sau truy tôn Văn Thành Nguyên hoàng hậu.
Phu nhân Lý thị
Phu nhân Tào thị
Phu nhân Thư Cừ thị
Phu nhân Ất thị
Phu nhân Duyệt thị
Phu nhân Huyền thị
Hậu duệ:
Hiến Văn Đế Thác Bạt Hoằng, Lý quý nhân sinh
An Lạc Lệ vương Thác Bạt Trường Lạc (拓跋長樂), Lý phu nhân sinh
Quảng Xuyên Trang vương Thác Bạt Lược (拓跋略), Tào phu nhân sinh
Tề quận Thuận vương Thác Bạt Giản (拓跋簡), Thư Cừ phu nhân sinh
Hà Gian Hiếu vương Thác Bạt Nhược (拓跋若), Ất phu nhân sinh
An Phong Khuông vương Thác Bạt Mãnh (拓跋猛), Duyệt phu nhân sinh
Hàn Ai vương Thác Bạt An Bình (拓跋安平), Huyền phu nhân sinh

Tham khảo

 Ngụy thư, quyển 5.
 Bắc sử, quyển 2.
 Tư trị thông giám, các quyển 126, 127, 128, 129, 130.

Vua nhà Bắc Ngụy
Sinh năm 440
Mất năm 465


title: Giuse Phạm Quang Túc

text:
Giuse Phạm Quang Túc (gọi tắt: Giuse Túc, 1843 - 1862) là một vị thánh tử đạo Việt Nam.

Tiểu sử
Anh sinh năm 1843 tại làng Hoàng Xá, xã Hùng Cường, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên, thuộc Giáo phận Thái Bình trong gia đình nông dân chất phác, đạo đức. Ngay từ nhỏ, cha mẹ cậu Túc muốn cậu theo đuổi học hành theo nghiệp khoa cử thay vì tiếp tục với công việc ruộng nương, nên cậu đem hết tâm trí học chữ Nôm. Ngày 5 tháng 8 năm 1861, vua Tự Đức ra chiếu chỉ Phân Sáp, giải tán các làng và gia đình Công giáo và phân tán vào các làng của dân ngoại để họ kiểm soát. Không những thế, họ còn bị bắt, tù đày, tàn sát, thậm chí còn bị gán ghép những tội trạng không có cơ sở làm chứng. Nay cả gia đình anh Túc cũng không phải là trường hợp ngoại lệ.

Đầu năm 1862, lúc đó Túc mới 19 tuổi, anh bị bắt bị giải lên huyện và giam tại đó trong 4 tháng rồi giải về Đông Khê, Khoái Châu. Tại đó, anh bị giam với một số thanh niên, trong đó có 3 anh tên Phêrô Kiên, Phêrô Ngân và Phêrô Lương. Trong thời gian đó, một số thân hữu lo lót cho quân lính để anh có cơ hội vượt ngục nhưng anh đã từ chối. Khi một người bạn tù lo lắng việc người thân đến lãnh xác sau khi anh bị xử tử thì anh trả lời: "Nếu Thiên Chúa cho tôi đổ máu vì đạo, thì tôi tin chắc sẽ được về trời, còn thân xác này chôn đâu thì chôn, bằng không thì thôi". Cuối tháng 5 năm đó, anh bị giải về Hưng Yên, tại đó, anh thường bị tra tấn, dọa nạt bắt anh phải bước qua thánh giá để bỏ đạo nhưng anh vẫn không thi hành. Sau đó, quan dụ dỗ anh bỏ đạo và ông ta hứa sẽ lo tương lai cho anh nhưng anh đã từ chối. Cuối cùng, các quan kết án xử tử anh và gửi bản án về kinh đô Huế. Ngày 1 tháng 6 năm 1862, anh Túc chịu án trảm quyết tại pháp trường Hưng Yên, sau đó thủ cấp của anh bị tung lên cao. Thi hài anh được chôn cất tại chỗ, về sau cải táng đem về nhà thờ Ngọc Đồng.

Giáo hoàng Piô XII suy tôn chân phước cho anh Giuse Túc vào ngày 29 tháng 4 năm 1951. Ngày 19 tháng 6 năm 1988, Giáo hoàng Gioan Phaolô II suy tôn anh lên bậc hiển thánh.

Độ tuổi tử đạo
Các sử liệu về thánh Giuse Túc có nhiều sự khác biệt về độ tuổi khi anh bị bắt và tử đạo. Có một số tài liệu cho là anh bị bắt khi mới 9 tuổi, một số cho là 19 hoặc 20. Tuy nhiên, khi xem xét kĩ về chi tiết bắt bớ, giam giữ và xử tử anh, các quan dù dã man thế nào cũng không thể xử quá tàn bạo như thế cho một cậu bé mới 9 tuổi đầu. Vì thế, các quan buộc phải áp dụng những hình phạt trên cho các thanh niên.

Tham khảo
Trang mạng Tin Mừng

Chú thích

Thánh Công giáo Việt Nam
Người Hưng Yên


title: Jason Gibbs

text:
Jason Gibbs (sinh năm 1960) là một nhà soạn nhạc, nghệ sĩ trình tấu kèn basson, tiến sĩ âm nhạc người Mỹ. Ông được biết đến và được coi là người có những khảo cứu và tư liệu đầy đủ nhất về nhạc Việt Nam từ thời tiền chiến cho tới nay. Hiện tại, Jason Gibbs làm công tác thư viện ở Thư viện Công cộng San Francisco, California, Hoa Kỳ, chuyên về âm nhạc. Jason Gibbs từng là nhà soạn nhạc, sáng tác khoảng hơn 50 tác phẩm thính phòng và giao hưởng, là nghệ sĩ trình tấu chơi nhạc điện tử trong ban nhạc rock Apes of God và tham gia một số ban nhạc rock, jazz và nhạc ngẫu tác.

Tiểu sử
Jason Gibbs sinh tại tiểu bang Tennessee. Ông học nhạc từ lúc 8 tuổi, lớn lên và đi học phổ thông ở tiểu bang Virginia trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam. Vào đại học, ông học âm nhạc, chuyên ngành sáng tác ở trường Đại học William & Mary. Sau khi tốt nghiệp, Gibbs học tiếp về sáng tác và âm nhạc dân tộc rồi lấy học vị tiến sĩ về lý thuyết âm nhạc và sáng tác tại Đại học Pittsburgh. Vào năm 1985, khi đang ăn món canh chua và gà kho sả ớt trong một nhà hàng Việt Nam tại thành phố Pittsburgh, Jason Gibbs được nghe những bài hát mà những người Việt ở hải ngoại rất thích. Ông mua một vài đĩa nhạc về nhà nghe và bắt đầu yêu thích âm nhạc Việt Nam. Jason Gibbs nhờ một người phụ nữ Việt Nam dạy tiếng Việt cho mình và học thêm tiếng Việt trong cộng đồng người Việt ở Mỹ, chuyên tâm nghiên cứu âm nhạc Việt Nam.

Năm 1993, Jason Gibbs đến Việt Nam lần đầu tiên. Kể từ đó hầu như năm nào ông cũng đến Việt Nam để khảo cứu về ca khúc Việt Nam và ảnh hưởng của phương Tây trong nhạc Việt. Trong bước khởi sự nghiên cứu âm nhạc Việt, Gibbs đã bỏ ra sáu tháng trong năm 1995 đến nhiều địa phương từ miền Nam tới miền Bắc, tìm tòi các nguồn tài liệu, gặp gỡ những nhạc sĩ lớn tuổi có sáng tác nhạc từ những năm 1930 đến năm 1940, thời kỳ nhạc cải cách và nhạc tiền chiến. Sau đó, Gibbs còn gặp gỡ hoặc liên lạc với nhiều người trong giới âm nhạc am hiểu dòng nhạc này ở Hoa Kỳ, Canada, Pháp, Úc... Không bám vào những biến cố, những sự kiện lớn của thời kỳ hiện đại, nhưng từ góc nhìn này, Jason Gibbs đã khám phá ra những yếu tố bền vững sau nhiều thăng trầm, những tiếp nối ngầm ẩn dưới bề mặt gián đoạn của văn hóa Việt Nam được phản ánh qua đời sống của những ca khúc, những thể loại nhạc và những gương mặt nhạc sĩ. Để tạo sức sống cho các công trình nghiên cứu của mình, Gibbs tổ chức nhiều buổi thuyết trình về truyền thống và cải cách trong âm nhạc Việt Nam trước năm 1945, về âm nhạc của các nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát và Dương Thiệu Tước. Đến nay, ông có nhiều bài viết và thuyết trình tại các hội thảo nhạc dân tộc quốc tế cũng như ấn hành trên những tạp chí văn hóa cả bằng tiếng Anh lẫn tiếng Việt. Ở Hội nghị quốc tế nghiên cứu về nhạc phổ thông (International association for the study of popular music, 2005), Gibbs đã trình bày chuyên đề "Vai trò đặc biệt của nhịp điệu Boléro trong âm nhạc Việt Nam".

Trong chính thời gian lang thang ở Việt Nam nghiên cứu âm nhạc, Jason Gibbs đã gặp và lập gia đình với một phụ nữ Việt. Năm 2008, cuốn sách "Rock Hà Nội và Rumba Cửu Long – Câu chuyện âm nhạc Việt Nam" của Gibbs được nhà xuất bản Tri Thức in, dịch giả Nguyễn Trương Quý, đã gây được nhiều chú ý trong giới âm nhạc Việt Nam. Gần 20 năm hoạt động âm nhạc, Gibbs đã có trong tay một bộ sưu tập phong phú: 33 tác phẩm âm nhạc cho bộ hơi, tiểu phẩm cho piano và concerto cho violon và dàn nhạc, 42 buổi trình diễn kèn bassoon, 21 tác phẩm ghi âm - phát hành và hơn 20 bài viết, bài thuyết trình khảo cứu âm nhạc.

Sách
Rock Hà Nội và Rumba Cửu Long – Câu chuyện âm nhạc Việt Nam, dịch giả Nguyễn Trương Quý, Nhà xuất bản Tri Thức 2008.

Chú thích

Liên kết
 taybui.blogspot.com - Blog của Jason Gibbs.

Người Mỹ
Nhà nghiên cứu tân nhạc Việt Nam
Sinh năm 1960


title: Đinh Thị Vân

text:
Đinh Thị Vân (1916-1995), tên thật Đinh Thị Mậu là một Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam. Bà là một tình báo viên nổi tiếng trong Chiến tranh Việt Nam, được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Thân thế và bước đầu sự nghiệp
Bà tên thật là Đinh Thị Mậu, sinh năm 1916 tại làng Đông An, tổng Cát Xuyên, huyện Giao Thủy, phủ Thiên Trường (nay là làng Đông An, xã Xuân Thành, huyện Xuân Trường), tỉnh Nam Định. Bố của bà mất sau khi bà Mậu sinh ra được 6 tháng. Anh em bà được ông nội Đinh Mẫn Cấp nuôi nấng và dạy dỗ.

Năm 1933, bà được 2 người anh cùng cha khác mẹ là Đinh Lai Hạp và Đinh Thúc Dự, đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương, vận động tham gia hoạt động cách mạng. Bà làm giao thông liên lạc, cất giữ tài liệu bí mật của Đảng, tham gia tổ chức nhóm "Ái hữu tương tế", nuôi dưỡng, bảo vệ cán bộ cách mạng hoạt động tại địa phương…

Thời gian này bà lập gia đình với một người cùng quê, từ đó mọi người thường gọi tên bà theo tên chồng là Vân từ đó bà được gọi bằng tên Đinh Thị Vân.

Năm 1940, người chị dâu cả qua đời, bà nuôi ăn học 2 người cháu ruột là Đinh Xuân Mẫn và Đinh Văn Năng. Cả hai về sau đều tích cực tham gia hoạt động cho Mặt trận Việt Minh.

Tháng 8 năm 1945, với vai trò là cán bộ Việt Minh huyện Xuân Trường, bà tham gia công tác vận động dân chúng tham gia tổng khởi nghĩa ở hai huyện Xuân Trường và Giao Thủy. Sau khi Cách mạng tháng 8 thành công, bà tham gia công tác xây dựng chính quyền mới ở huyện Xuân Trường.

Ngày 30 tháng 6 năm 1946, bà Đinh Thị Vân được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, và được cử giữ các chức vụ Huyện ủy viên huyện Xuân Trường, Ủy viên ban Thường vụ Phụ nữ cứu quốc tỉnh Nam Định, Hội trưởng Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Nam Định (1951-1953).

Hoạt động tình báo

Vinh danh
Bà được Nhà nước Việt Nam đã tặng thưởng các danh hiệu:
 Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân
 2 Huân chương Độc lập hạng Nhì
 Huân chương Kháng chiến hạng Nhất
 Huân chương Chiến công hạng Nhất
 Huân chương Quân kỳ Quyết thắng

và nhiều Huân, Huy chương cao quý khác

Tên bà được đặt tên cho một đường phố tại phường Hạ Long, thành phố Nam Định và một con đường tại quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng.

Hiện nay, căn gác số 8 phố Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, nơi bà sống những năm cuối đời được sử dụng làm nơi tưởng niệm cuộc đời bà. Một số kỷ vật về bà đang được lưu giữ tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Báo Quân đội nhân dân năm 1976 in 8 chương, 43 kì trọn bộ Truyện ký "Người đảng viên trên trận tuyến đặc biệt" của nhà báo Khánh Vân viết về Nữ anh hùng tình báo Đinh Thị Vân.
 "Almanach những nền văn minh Thế giới", Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 1996.
 Hồi ký "Tôi đi làm tình báo", Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, tháng 4 năm 2003.
 I ENGAGED IN INTELLIGENCE WORK - The Gioi Publishers – Hanoi, 2006.
 Các Điệp Viên và Điệp Vụ lừng danh Thế giới - Tập 1 - Nhà xuất bản Lao động - Năm 2008.

Người Nam Định
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Huân chương Độc lập
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Chiến công
Huân chương Quân kỳ Quyết thắng
Điệp viên Việt Nam


title: Trận Knjaževac

text:
Trận Knjaževac là một trận đánh giữa Quân đội Bulgaria và Quân đội Serbia trong cuộc Chiến tranh Balkan lần thứ hai. Trận đánh diễn ra vào tháng 7 năm 1913 và kết thúc với việc Tập đoàn quân số 1 của Bulgaria chiếm được thành phố Knjaževac của Serbia.

Chú thích

Tham khảo

Các trận đánh trong chiến tranh Balkan lần thứ hai
Knjaževac
Knjaževac
Xung đột năm 1913
Bulgaria năm 1913
Serbia năm 1913


title: Nure-onna

text:
Trong thần thoại Nhật Bản,  là một giống yêu quái có hình dạng như một loài lưỡng cư có đầu là đầu phụ nữ và thân là rắn. Miêu tả về hình dáng của loài yêu quái này có thay đổi đôi chút trong mỗi câu chuyện, chiều dài của nó khoảng 300 thước, mắt như mắt rắn, vuốt dài, nanh nhọn, tóc xõa dài. Nó thường được thấy ở các bồ hồ, bồ sông, khi đang gội đầu.

Mục đích của nure-onna vẫn chưa được xác định. Trong một số truyện, cô là 1 sinh vật quái dị đủ mạnh để đè nát cây cối bằng cái đuôi và ăn thịt con người. Cô mang bên mình một cái gói nhỏ, như con của cô ta, để thu hút những nạn nhân tiềm tàng. Nếu 1 người có thiện chí muốn giữ đứa bé cho cô, Nhu Nữ sẽ đưa cho họ. Nếu ai đó cố gắng bỏ cái túi đó, tuy nhiên, đó hiển nhiên không phải là 1 đứa bé. Thay vào đó, cái gói sẽ nặng dần lên và ngăn không cho nạn nhân bỏ chạy. Sau đó, cô dùng chiếc lưỡi dài như con rắn của mình để hút cạn máu nạn nhân.

Trong những câu chuyện khác, nure-onna đơn thuần là chỉ tìm kiếm một nơi vắng vẻ khi cô chải tóc và phản ứng kịch liệt với bất kì ai làm phiền cô. Rokurokubi có quan hệ gần gũi với nNure-onna vì bản thân rokurokubi cũng có 1 chiếc cổ dài như rắn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.pinktentacle.com/2008/02/edo-period-monster-paintings-by-sawaki-suushi/
 http://www.youkaimura.org/nureonna.htm

Yêu quái Nhật Bản
Động vật thần thoại Nhật Bản
Quái nhân


title: Unbinili

text:
Unbinili (tên quốc tế: unbinilium; còn được gọi là eka-radi) là tên gọi tạm thời cho nguyên tố hóa học giả thiết thứ 120 trong bảng tuần hoàn, có ký hiệu tạm thời là Ubn và có số nguyên tử 120. Vì unbinili được xếp vào nhóm kim loại kiềm thổ nên nó có thể có tính chất tương tự như radi hoặc bari.

Những cố gắng để tổng hợp nguyên tố này bằng các phản ứng ở mức năng lượng kích thích thấp không thành công mặc dù có những báo cáo rằng việc phân hạch hạt nhân unbinili ở mức năng lượng kích thích rất cao đã được ghi nhận thành công, cho thấy hiệu ứng lớp vỏ mạnh với số Z=120.

Kết hợp bắn phá hạt nhân để cho ra hạt nhân Z=120
Bảng bên dưới gồm những cách kết hơp các hạt nhân trong việc bắn phá để tạo ra hạt nhân có số nguyên tử 120.

Xem thêm
Đảo ổn định: flerovium–unbinilium–unbihexium
Radium

Tham khảo

Nguyên tố hóa học
Nguyên tố hóa học giả thiết


title: Unbihexi

text:
Unbihexi (tên quốc tế: unbihexium), hay nguyên tố 126, là một nguyên tố hóa học giả thuyết với số nguyên tử 126 và được ký hiệu tạm thời là Ubh. Đây là nguyên tố có điểm lý thú do nó nằm ở đỉnh của giả thiết đảo ổn định.

Xem thêm
Đảo ổn định: Flerovium–Unbinilium–Unbihexium
Unbipentium–Unbiseptium
Nguyên tố chu kỳ 8

Tham khảo

Nguyên tố hóa học
Nguyên tố hóa học giả thiết


title: Thanh niên

text:
Thanh niên (tiếng Anh: young adult), hay còn gọi là người trẻ hoặc người trẻ tuổi, là thuật ngữ chung chỉ một người trong độ tuổi từ khoảng 18-20 cho đến những năm 30 tuổi, mặc dù các định nghĩa và quan điểm về độ tuổi này vốn rất đa dạng, phong phú, ví dụ như lý thuyết các giai đoạn phát triển tâm lý xã hội của nhà tâm lý học Erik Erikson người Mỹ gốc Đức. Tuổi thanh niên trong quá trình trưởng thành của con người là giai đoạn trước khi bước vào tuổi trung niên.

Xem thêm

 Thanh thiếu niên
 Trung niên
 Tuổi trẻ
 Thanh niên xung phong

Chú thích

Tham khảo

|Erik H. Erikson, Joan M. Erikson, The Life Cycle Completed: Extended Version (W. W. Norton, 1998),

Thanh niên
Tuổi trưởng thành
Phát triển con người
Tuổi trẻ


title: Potez 540

text:
Potez 540 là một loại máy bay đa năng của Pháp vào thập niên 1930. Nó được thiết kế và chế tạo bởi hãng Potez và được trang bị cho Không quân Pháp làm máy bay ném bom/trinh sát. Ngoài ra nó cũng được trang bị cho Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha trong Nội chiến Tây Ban Nha.

Biến thể
Potez 54
Một mẫu thử, sau này hoán cải thành Potez 540 No. 1.
Potez 540
Phiên bản sản xuất với động cơ Hispano-Suiza 12Xirs. 185 chiếc.
Potez 541
540 dùng động cơ. 1 chiếc
Potez 542
Phiên bản của 540 dùng động cơ 537 kW (720 hp) Lorraine Pétrel. 74 chiếc.
Potez 543
Phiên bản sản xuất của Potez 541, lắp động cơ Gnome-Rhône 14Kdrs. 10 chiếc cho Romania.

Quốc gia sử dụng

Armée de l'Air
Hải quân Pháp

Regia Aeronautica

Không quân Hoàng gia Romania
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Tính năng kỹ chiến thuật (Potez 540)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 4 tới 7 người
Chiều dài: 16,20 m (53 ft 2 in)
Sải cánh: 22,10 m (72 ft 6 in)
Chiều cao: 3,88 m (12 ft 9 in)
Diện tích cánh: 76.0 m² (818,06 ft²)
Trọng lượng rỗng: 3.785 kg (8.344 lb)
Trọng lượng có tải: 5.950 kg (13.115 lb)
Động cơ: 2 × Hispano-Suiza HS 12 Xirs/Xjrs, 515 kW (690 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 310 km/h
Tầm bay: 1.250 km (777 mi)
Trần bay: 10.000 m (32.810 ft)

Vũ khí
 3-5 súng máy MAC 1934 7,5 mm (0,295 in)
 4 quả bom 225 kg (496 lb) (trinh sát) hoặc 10 quả bom 55 kg (110 lb) (ném bom)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Aviafrance - Potez 540

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1930
540
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh trên
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Đảo Nam

text:
Đảo Nam có thể đề cập đến:
 Đảo Nam, quần đảo Hoàng Sa.
 Đảo Nam, một trong hai đảo chính của New Zealand.


title: Đảo Bắc

text:
Đảo Bắc có thể đề cập đến:

 Đảo Bắc, quần đảo Hoàng Sa
 Đảo Bắc, một trong hai đảo chính của New Zealand

ka:ჩრდილოეთი კუნძული
ru:Северный#Острова


title: PZL.37 Łoś

text:
PZL.37 Łoś () là một loại máy bay ném bom hạng trung hai động cơ của Ba Lan, nó được dùng để phòng thủ Ba Lan khi quân Đức quốc xã xâm lược Ban Lan vào năm 1939. Đôi khi nó còn được gọi là "PZL P-37" hoặc "PZL P.37", nhưng chữ "P" thường dành cho các máy bay tiêm kích thuộc thiết kế của Zygmunt Pulawski (chẳng hạn như PZL P.11). Định danh đúng phải là PZL.37.

Biến thể
PZL.37/I
Mẫu thử đầu tiên.
PZL.37/II
Mẫu thử đầu tiên cải tiến.
PZL.37A
10 chiếc với cánh đuôi đơn, dùng động cơ Bristol Pegasus XIIB.
PZL.37Abis
Lô gồm 19 chiếc thuộc phiên bản A có cánh đuôi ngang kép.
PZL.37B version I and II
Biến thể sản xuất chính với cánh đuôi ngang kép và động cơ PZL Pegaz XX.
PZL.37C
Phiên bản dự án dùng động cơ Gnome-Rhône 14N-01.
PZL.37D
Phiên bản dự án dùng động cơ Gnome-Rhône 14N-21.

Quốc gia sử dụng

Trong chiến tranh

Không quân Ba Lan

Luftwaffe

Không quân Hoàng gia Romania

Không quân Liên Xô

Đã lên kế hoạch

Không quân Bulgary

Không quân Hy Lạp
 Cộng hòa Tây Ban Nha
Không quân Cộng hòa Tây Ban Nha

Không quân Thổ Nhĩ Kỳ

Không quân Hoàng gia Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (PZL.37B Łoś)

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 4
Chiều dài: 12,92 m (42 ft 5 in)
Sải cánh: 17,93 m (58 ft 10 in)
Chiều cao: 5,1 m (16 ft 9 in)
Diện tích cánh: 53,5 m² (576 ft²)
Trọng lượng rỗng: 4.280 kg (9.436 lb)
Trọng lượng có tải: 8.865 kg (19.526 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 9.105 kg (20.070 lb)
Động cơ: 2 × Bristol Pegasus XX, 723 kW (970 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 412 km/h
Tầm bay: 2.600 km (1.615 mi)
Vận tốc lên cao: 4,7 m/s (925 ft/min)
Lực nâng của cánh: 166 kg/m² (34 lb/ft²)

Vũ khí
 3 súng máy 7.92 mm
 2.580 kg (5.690 lb) bom

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú
Tài liệu

 Cynk, Jerzy B. Polish Aircraft, 1893-1939. London: Putnam & Company Ltd., 1971. ISBN 0-370-00085-4.
 Cynk, Jerzy B. P.Z.L. P.37 Łoś (Aircraft in Profile number 258). Windsor, Berkshire, UK: Profile Publications Ltd., 1973.
 Cynk, Jerzy B. Samolot bombowy PZL P-37 Łoś (In Polish). Warszawa, Poland: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990. ISBN 83-206-0836-8.
 Cynk, Jerzy B.; Bernad, D.; Braniewski; B.; Glass, A. and Kopański, T. PZL P.37 Łoś (In Polish with English summary). Gdansk, Poland: AJ-Press, 2007.
 Glass, Andrzej. Polskie Konstrukcje Lotnicze Vol.3 (In Polish). Sandomierz, Poland: Wydawnictwo Stratus, 2008.
 Hawson, Gerald, Arms for Spain. The Untold Story of the Spanish Civil War. New York: St. Martin's Press, 1999.
 "The Elegant Elk...Poland's Unfortunate Bomber". Air International, October 1988, Vol 35 No 4. pp. 193–198, 216–218.

Liên kết ngoài
Color image of PZL.37 Łoś, from Life magazine archives - 1
Color image of PZL.37 Łoś, from Life magazine archives - 2
Color image of PZL.37 Łoś, from Life magazine archives - 3
Color image of PZL.37 Łoś, from Life magazine archives - 4
Color image of PZL.37 Łoś, from Life magazine archives - 5

Máy bay PZL
Máy bay ném bom Ba Lan 1930–1939
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay cánh dưới
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Bắt chước kiểu Müller

text:
Bắt chước kiểu Müller là một hiện tượng tự nhiên trong đó hai sinh vật nguy hiểm hay độc hại bắt chước lẫn nhau để de dọa hay cảnh cáo những động vật nào muốn ăn chúng. Khác với bắt chước kiểu Bates, ở đây cả hai loài động vật đều độc hai. Do hai loài giống nhau nên có lợi cho cả hai, khi một sinh vật ăn thịt một con thì nó nhận thức ra rằng nên tránh luôn con kia. Loại bắt chước này được miêu tả và đề xướng bởi Fritz Müller năm 1878.<ref>{{chú thích tạp chí | last1 = Müller | first1 = F. | year = 1879 | title = Ituna and Thyridia; a remarkable case of mimicry in butterflies. (R. Meldola translation) | url = | journal = Proclamations of the Entomological Society of London | volume = 1879 | issue = | pages = 20–29 }}</ref>
 Bối cảnh

 Cơ chế

 Phối hợp bắt chước kiểu Müller

 Hình ảnh

 Xem thêm
Tham khảo

 Liên kết ngoài

Wickler, W. (1968) Mimicry in Plants and Animals (Translated from the German) McGraw-Hill, New York.  Especially chapters 7 and 8.
Ruxton, G. D.; Speed, M. P.; Sherratt, T. N. (2004). Avoiding Attack. The Evolutionary Ecology of Crypsis, Warning Signals and Mimicry''. Oxford: Oxford University Press.  Chapter 9 and 11 provide an overview of current understanding

Tương tác sinh học
Bắt chước
Săn mồi
Tiến hóa sinh học
Cộng sinh
Giao tiếp động vật


title: Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Campuchia

text:
Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Campuchia hay còn gọi là Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Khmer (tiếng Pháp: Front uni national du Kampuchéa hoặc Front uni national Khmer, tiếng Anh: National United Front of Kampuchea hoặc Khmer United National Front), thường được viết tắt là FUNK, là một tổ chức do Quốc vương Campuchia Norodom Sihanouk bị truất phế thành lập vào năm 1970 trong khi ông đang lưu vong ở Bắc Kinh, với mục tiêu giải phóng đất nước và xây dựng lại đất nước sau khi chiến thắng.

Lịch sử
Mặt trận Đoàn kết Dân tộc Campuchia được cho là một tổ chức bảo trợ lực lượng chống đối việc tướng Lon Nol chiếm đoạt quyền lực, thế nhưng Đảng Cộng sản Campuchia/du kích Khmer Đỏ đã kịp thành lập lực lượng quân sự cơ bản do đó thâu tóm toàn bộ mặt trận. Ngoài những người cộng sản, có thêm hai phe phái khác nhau tham gia vào cuộc nổi dậy gồm: phe bảo hoàng thân Sihanouk gọi là Khmer Rumdo chưa bao giờ nắm được quyền hành thực sự ở mặt trận và phe thân Việt Nam đa phần là những cán bộ của Khmer Issarak.

Những vùng lãnh thổ do du kích kiểm soát trên danh nghĩa dưới sự lãnh đảo của Chính phủ Liên hiệp Dân tộc Hoàng gia Campuchia (GRUNK). Chính phủ đặt trụ sở tại Bắc Kinh. Sihanouk vẫn là nguyên thủ quốc gia trong chính phủ đó, Penn Nouth là Thủ tướng và Khieu Samphan là Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng kiêm Tổng tư lệnh các lực lượng GRUNK. Nhờ khả năng lợi dụng sự tôn kính tập tục truyền thống của quần chúng nông dân, Quốc vương Campuchia đã nhiều lần giúp đỡ Khmer Đỏ tuyển mộ thành viên cho mặt trận. Cả Trung Quốc, Liên Xô và Việt Nam đều ủng hộ Chính phủ Hoàng gia, trong khi Việt Nam vẫn giữ lập trường ủng hộ Sihanouk thì Khmer Đỏ đã bắt đầu củng cố vị trí của họ vào năm 1971. Nhà vua bị phế truất vẫn chỉ là một bù nhìn của mặt trận và nguyên thủ quốc gia trên danh nghĩa cho tới khi Khmer Đỏ lật đổ chế độ Lon Nol vào tháng 4 năm 1975.

Xem thêm
Nội chiến Campuchia
Việt Minh
Khmer Đỏ
Chính phủ Liên hiệp Dân chủ Campuchia

Chú thích

Tham khảo
Norodom Sihanouk, Hồi ký Sihanouk, Nhà xuất bản Công An Nhân dân 2005
Milton Osborne, Sihanouk, Prince of Light, Prince of Darkness. Silkworm 1994

Liên kết ngoài
Political programme of the National United Front of Kampuchea (NUFK): (adopted unanimously by the Congress held in Peking on Sunday, ngày 3 tháng 5 năm 1970)
The Armed struggle and life of the Khmer people in the liberated areas in pictures.

Lịch sử Campuchia
Đảng phái chính trị Campuchia
Tổ chức du kích


title: Chiến dịch Chenla II

text:
Chiến dịch Chenla II (nghĩa là Chiến dịch Chân Lạp II) là một chiến dịch quân sự lớn do Quân lực Quốc gia Khmer (về sau gọi là FANK) thực hiện trong cuộc nội chiến Campuchia. Chiến dịch bắt đầu vào ngày 20 tháng 8 và kéo dài cho đến ngày 3 tháng 12 năm 1971.

Bối cảnh
Trong suốt thời kỳ Hoàng thân Norodom Sihanouk còn trị vì Campuchia vào thập niên 1960, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã sử dụng các khu vực căn cứ trong lãnh thổ Campuchia để cung cấp sự hỗ trợ hậu cần cho Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam chiến đấu chống lại Quân lực Việt Nam Cộng hòa và Quân đội Hoa Kỳ. Năm 1970, sau cuộc đảo chính do tướng Lon Nol thân Mỹ tiến hành, phía Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã tích cực mở rộng quyền kiểm soát vùng đông bắc Campuchia đe dọa vùng gần thủ đô Phnôm Pênh.

Ban đầu, Quân lực Quốc gia Khmer chỉ tầm quy mô nhỏ và trang bị yếu kém nên không thể đương đầu nổi, đặc biệt là chống lại Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam có nhiều kinh nghiệm hơn. Tuy nhiên, vào mùa hè năm 1971, FANK đã phát triển thành một lực lượng hơn 100.000 quân với sự hỗ trợ của Mỹ và Việt Nam Cộng hòa.

Trong thời gian giữa tháng 9 năm 1970 và tháng 6 năm 1971, FANK đã giành chiến thắng đầu tiên sau khi họ đánh bật thành công các cánh quân của Sư đoàn 9 Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam dọc theo tuyến quốc Lộ 13 và tại vài phần của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Diễn biến
Đến giữa năm 1971 Lon Nol quyết định nối lại các cuộc tấn công chống lại lực lượng Cộng sản, lợi dụng tinh thần chiến đấu tăng cao trong quân đội Quốc gia Khmer sau chiến thắng đầu tiên của họ. Đối với các lực lượng vũ trang Campuchia tất cả mọi thứ đang bị đe dọa cũng như số quân dự phòng và thanh thế dành cho chiến dịch. Mục tiêu chính của FANK là mở lại tuyến quốc lộ 6.

Về phía Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam có: Đoàn BB 205, 201 (các đơn vị này tương đương Trung đoàn); khi bước vào giai đoạn phản công chiến dịch thi Bộ tư lệnh Miền tăng cường Công trường 9 (F9) tham gia chiến dịch lấy phiên hiệu là Đoàn 205B để giữ bí mật. Trong chiến dịch này quân đội Mỹ chi viện Lon Nol một số phi vụ B52 đánh vào rừng cao su (hậu cứ Công trường 9), nhưng lúc đó căn cứ bỏ không. Chỉ có Tiểu đoàn 3 thuộc Đoàn 205 chuyển quân từ hướng Kompong Thom về dừng chân ở đó dính bom và hy sinh 1 chiến sĩ.

Ban đầu, Quân lực Quốc gia Khmer đạt được mục tiêu của họ khi các đơn vị của FANK đã tái chiếm Barai vào ngày 26 tháng 8 và Kompong Thmar ngày 1 tháng 9. Nhưng khi đội hình FANK tiến về phía lãnh thổ đối phương dọc theo quốc Lộ 6 thì bị phục kích mà không có một sự bảo vệ thích hợp từ bên sườn. Một trận chiến đấu diễn ra ác liệt khi nhóm Lữ đoàn 5 Quân lực Quốc gia Khmer tiến về phía Phnom Santuk trong khi họ tái chiếm thành công Tang Krasang vào ngày 20 tháng 9. Ngày 5 tháng 10, ba lữ đoàn FANK được điều đi đánh chiếm các khu vực xung quanh Phnom Santuk. Chiến sự ngày càng khốc liệt khi quân đội Quốc gia Khmer và Quân Giải phóng giáp chiến lá cà. Phnom Santuk cuối cùng đã được tái chiếm thành công, giai đoạn đầu tiên của chiến dịch Chenla II chính thức kết thúc vào ngày 25 tháng 10 mặc dù thành công quân sự thực sự không được đảm bảo.

Vào đêm ngày 26 tháng 10, vừa đúng giờ bước vào giai đoạn thứ hai của chiến dịch này, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đã phát động một cuộc tấn công vào các vị trí của Quân lực Quốc gia Khmer dọc theo quốc Lộ 6 từ các đồn điền cao su Chamkar Andong. Đồng thời, Tiểu đoàn 14 FANK tại Rumlong rơi vào tình trạng bao vây và cô lập. Trong những ngày sau, Tiểu đoàn 118, 211 và 377 Quân lực Quốc gia Khmer buộc phải rút lui khỏi Tang Kauk, trong khi Lữ đoàn bộ binh 61 kéo trở lại Treal do Tiểu đoàn 22 chiếm giữ.

Quân lực Quốc gia Khmer tiến hành phản công vào ngày 27 tháng 10 nhưng không thành công và hành lang dọc theo quốc Lộ 6 Campuchia bị quân đội Cộng sản nghiền nát trong những tuần lễ chiến đấu khó khăn. Các cánh quân của Sư đoàn 9 Quân Giải phóng đã phát động một cuộc tấn công cuối cùng đánh tan nát vài tiểu đoàn quân đối phương, khiến cho quân đội Campuchia phải từ bỏ vị trí chủ chốt vào ngày 1 tháng 12. Họ bỏ tuyến đường 6 chạy xa ra giữa cánh đồng gần Phum Ruột cách Đường 6 khoảng hơn 15 km; việc rút chạy có tổ chức. Khoảng 10h ngày 01/12/1971, quân Giải phóng truy kích gặp đội quân rút chạy này nhưng lực lượng ít nên tiêu diệt không nhiều; trên trời máy bay Lon Nol bay lượn nhưng không dám bỏ bom vì không xác định đâu là đối phương. Chiến dịch chấm dứt hai ngày sau đó.

Kết quả
Chiến dịch kết thúc với một chiến thắng quyết định của lực lượng Cộng sản, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam và giúp họ có thể giữ vững những tiền đồn của họ ở vùng đông bắc Campuchia mà không cần phải mở rộng quyền kiểm soát vào sâu trong lãnh thổ Campuchia. Như thường lệ, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam giành chiến thắng trên chiến trường đồng nghĩa với cơ hội để họ tuyên truyền rộng rãi nhằm gây hoang mang tinh thần đối phương. Ngày 8 tháng 12 năm 1971, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam tuyên truyền với vẻ tự hào: "Vào tháng 10, chỉ trong vòng hai tháng, chiến dịch (của Lol Nol) đã rơi vào thế bế tắc với khoảng 4.500 quân địch bị tiêu diệt và hơn 100 tên bị bắt giữ. Lữ đoàn 43 và 2 của địch bị thiệt hại nghiêm trọng. Ta đã đánh tơi tả 10 tiểu đoàn và 7 đại đội bộ binh và một đại đội chiến xa, đánh chìm và đốt cháy 39 tàu chiến, bắn rơi 9 máy bay và 7 khẩu pháo 105 ly, nhiều loại xe cộ và số lượng lớn trang thiết bị quân sự của địch đã bị phá hủy hoàn toàn".

Quả thực cuộc tấn công cuối cùng vào các vị trí của quân đội Campuchia trong suốt tháng 12 hầu như đã bị xóa sổ một số tiểu đoàn. Thiệt hại về mặt quân sự và tâm lý trong chiến dịch Chenla II đã giáng một đòn nặng nề vào FANK khiến họ không bao giờ gượng dậy nổi trước sức tiến công của lực lượng Cộng sản về sau.

Tham khảo

Thư mục

 Có thể xem trực tuyến tại Part 1 Part 2 Part 3 .
Royal College Of Defence Studies 1975 Course – The War in Cambodia Its Causes And Military Development And The Political History Of The Khmer Republic 1970 – 1975.

Liên kết ngoài
1-FANK Order of the Day, ngày 5 tháng 10 năm 1971
2-Quan Doi Nhan Dan On Blows to Nixon's Khmerization Scheme

Campuchia năm 1971
Việt Nam năm 1971
Xung đột năm 1971
Chenla II
Chenla II
Lịch sử quân sự Campuchia
Trận đánh liên quan tới Việt Nam
Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Việt Nam
Chiến dịch quân sự liên quan tới Việt Nam


title: Đảo Yuzhny

text:
Yuzhny () là đảo phía nam của quần đảo Novaya Zemlya, nằm ở phía bắc đại lục nước Nga. Đảo có diện tích , nhỏ hơn Severny, và là một trong các đảo lớn nhất thế giới.

Đảo nguyên là nơi sinh sống của người Nenets, dân cư trên đảo phần lớn đã được di tản trong thập niên 1950 để mở đường cho các vụ thử hạt nhân.

Đảo Yuzhny được biết đến vì có nhiều cá thể chim biển. Thảm thực vật trên đảo phần lớn là lãnh nguyên.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vị trí
 Bản tồn thiên nhiên

Đảo Nga


title: Đảo Severny

text:
Đảo Severny () là đảo phía bắc của quần đảo Novaya Zemlya, nằm ở phía bắc lục địa nước Nga. Đảo có diện tích , khiến nó trở thành đảo lớn thứ 30 trên thế giới. Đảo Severny tách biệt với đảo Yuzhny qua eo biển Matochkin. 40% hòn đảo bị chỏm băng đảo Severny bao phủ, đây là sông băng lớn nhất tại châu Âu theo thể tích (nếu đảo được tính là một phần của châu lục này). Đảo Severny được biết đến nhiều với các sông băng.

Mũi Flissingsky là cực đông của đảo Severny.

Mũi Sukhoy Nos nằm ở cực nam của hòn đảo, từng được sử dụng làm nơi thử nghiệm vũ khí hạt nhân vào các năm 1958–1961. Severny nay có một căn cứ của Lục quân Nga và có một bến cảng.

Có một trạm khí tượng ở mũi Zhelaniya, cực bắc của Severny.

Tham khảo

 F. Romanenko, O. Shilovtseva, Russian-Soviet polar stations and their role in the Arctic Seas exploration.

Đảo Nga
Đảo tỉnh Arkhangelsk
Đảo biển Barents
Đảo biển Kara
Thử nghiệm vũ khí hạt nhân


title: Candela

text:
Candela là một đơn vị cơ sở SI, là một đơn vị cơ bản dùng trong việc đo thông số nguồn sáng, là năng lượng phát ra 1 nguồn ánh sáng trong 1 hướng cụ thể và được tính như sau: 1 candela là cường độ mà một nguồn sáng phát ra 1 lumen đẳng hướng trong một góc đặc. Một nguồn sáng 1 candela sẽ phát ra 1 lumen trên một diện tích 1 mét vuông tại một khoảng cách một mét kể từ tâm nguồn sáng. Có thể thấy cường độ nguồn sáng giảm theo khoảng cách kể từ nguồn sáng. 1 cd = 1lm/ 1steradian. Một ngọn nến thông thường phát ra ánh sáng với cường độ sáng khoảng một candela. Nếu phát thải trong một số hướng bị chặn lại bởi một rào mờ, nguồn sáng này vẫn có cường độ khoảng một candela trong các hướng mà không bị che khuất. Candela có nghĩa là ngọn nến trong tiếng Latinh, cũng như trong nhiều ngôn ngữ hiện đại.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ánh sáng
Hệ SI


title: Động đất Tabriz 2012

text:
Động đất Tabriz 2012 làai trận động đất mạnh lần lượt có cường độ là 6,2 đ và 6,0 độ Richter đã làm rung chuyển khu vực gần thành phố Tabriz ở miền tây bắc Iran vào ngày 11 tháng 8 năm 2012. Theo Trung tâm địa chấn học thuộc đại học Tehran, trận động đất xảy ra lúc 16 giờ 43 phút giờ Iran, với chấn tâm nằm cách Tabriz 60 km, chấn tiêu nằm ở độ sâu 10m. Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) cũng xác nhận về trận động đất nằm ở gần thành phố Tabriz.
Tuy nhiên, số liệu mà USGS đưa ra hơi khác so với số liệu mà phía Iran đưa ra khi cho rằng cường độ dư chấn sau trận động đất đầu tiên có thể còn lớn hơn 6,3 độ Richter.
Hai trận động đất này đã khiến hơn 250 người thiệt mạng và 2.000 người khác bị thương sau hai trận động đất ở Tabriz, miền tây Iran.
Trận động đất cũng được cảm thấy ở Armenia và Azerbaijan, mặc dù không có báo cáo hư hại lớn.

Địa chất
Iran nằm trong khu vực phức tạp của va chạm lục địa giữa các mảng Ả Rập và mảng Á-Âu, kéo dài từ vành đai Bitlis-Zagros ở phía nam dãy núi Kavkaz, Absheron-Balkan Sill và các núi Kopet Dag ở phía bắc.. Va chạm giữa những mảng này làm biến dạng diện tích ~ 3.000.000 km² lớp vỏ lục địa. Đây là một trong những vùng biến dạng hội tụ lớn nhất trên Trái Đất. Ở tây bắc Iran, mảng Ả Rập đang di chuyển về phía bắc khoảng 20 mm mỗi năm so với mảng Á-Âu, hơi xiên vào khu vực ranh giới mảng. Biến dạng ở khu vực gần Tabriz bị chi phối bởi phay Bắc Tabriz, đứt gãy trượt bằng theo hướng bắc tây bắc-đông đông nam, đã gây ra 7 trận động đất lịch sử của cường độ lớn hơn 6 kể từ năm 858. Các phay hoạt động khác gồm có một phay theo hướng tây-đông giữa các thành phố Ahar và Heris.
Các trận động đất 6,4 và 6,3 bên trong mảng xảy ra như là một kết quả của đứt gãy thuận-bằng trái trong lớp vỏ cách ranh giới mảng Á Âu-Ả Rập 300 km về phía đông.

Tham khảo

Iran năm 2012
Tabriz
Tabriz


title: Sự kiện Mayaguez

text:
Sự kiện Mayaguez giữa Kampuchea Dân chủ và Hoa Kỳ ngày 12-15 tháng 5 năm 1975 là trận đánh chính thức cuối cùng trong chiến tranh Việt Nam. Những binh lính Hoa Kỳ bị chết cũng như ba lính thủy bị để lại trên đảo Koh Tang sau trận chiến và rồi sau đó bị Khmer Đỏ sát hại là những cái tên cuối cùng được khắc trên Đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam. Mayaguez là tàu chở hàng mang quốc tịch Hoa Kỳ, đã bị Khmer Đỏ chiếm được khi đi qua vùng biển gần đảo Koh Tang. Các thuyền viên trên tàu không hề biết về chiến dịch giải cứu của Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ cho đến khi lính thủy tấn công. Cuối cùng họ đã được giải cứu thành công trong điều kiện sức khỏe tốt.

Khmer Đỏ chiếm tàu Mayaguez
Chiều ngày 12 tháng 5 năm 1975, tàu container Hoa Kỳ SS Mayaguez đã di chuyển trên tuyến đường biển quốc tế gần đảo Poulo Wai để đến Sattahip, Thái Lan. Nhưng Campuchia lại tuyên bố tuyến đường biển này thuộc lãnh hải của mình. Vào lúc 14h18, người ta thấy một chiếc PCF của hải quân Khmer Đỏ đang tiếp cận tàu Mayaguez. Khmer Đỏ đã nổ súng vào mũi tàu Mayaguez và khi thuyền trưởng Charles T. Miller ra lệnh cho tàu chạy chậm lại để tránh làn đạn súng máy, Khmer Đỏ đã bắn rốc két vào mũi tàu. Thuyền trưởng Miller đã ra lệnh phát tín hiệu SOS rồi cho dừng tàu. Bảy binh lính Khmer Đỏ đã nhảy lên tàu Mayaguez và người cầm đầu là chỉ huy tiểu đoàn Sa Mean đã chỉ vào bản đồ ra dấu cho tàu đi về phía đông đảo Poulo Wai. Một trong các thuyền viên đã phát tín hiệu Mayday và một chiếc tàu Australia đã bắt được tín hiệu. Tàu Mayaguez đã đến Poulo Wai vào khoảng 14h và có thêm 20 lính Khmer Đỏ lên tàu. Sa Mean ra hiệu cho tàu Mayaguez đến Ream nằm trong đất liền của Campuchia nhưng thuyền trưởng Miller đã cho thấy ra-đa của tàu không hoạt động và ra hiệu rằng tàu đang đâm vào đá và đang chìm. Sa Mean đã điện đài cho cấp trên của mình và có lẽ đã được chỉ thị ở lại Poulo Wai. Tàu thả neo lúc 4h55 chiều.

Phản ứng của tổng thống Ford
Ngay lập tức, Washington phản ứng dữ dội lại với sự kiện, yêu cầu chính quyền Bắc Kinh hãy kêu gọi Phnompenh trao trả tự do cho Mayaguez, hoặc là sẽ phải trả giá. Sau 24 tiếng đồng hồ không thấy Bắc Kinh hay Phnompenh có phản ứng gì, Trung đoàn 9 Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳ liền triển khai hai đại đội từ Okinawa đi giải cứu tàu Mayaguez. Có 41 người Mỹ thiệt mạng (trong đó có 15 lính Mỹ hi sinh khi tác chiến, 23 người thiệt mạng khi 3 chiếc trực thăng CH-53 bị bắn hạ) và 3 người mất tích, cùng 50 người bị thương.

Tham khảo

Chiến tranh Việt Nam
Xung đột năm 1975


title: San Antonio, San Luis Potosí

text:
San Antonio là một đô thị thuộc bang San Luis Potosí, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 9274 người.

Tham khảo

Đô thị bang San Luis Potosí


title: Alvarado (đô thị)

text:
Alvarado là một đô thị thuộc bang Veracruz, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 48178 người.

Tham khảo

Đô thị bang Veracruz


title: Kopet Dag

text:
Kopet Dag, Kopet Dagh, hay Koppeh Dagh (, ), cũng gọi là dãy núi Turkmen-Khorasan là một dãy núi tọa lạc ở biên giới giữa Turkmenistan và Iran, kéo dài khoảng 650 km (404 dặm) dọc theo biên giới, phía đông của biển Caspi. Đỉnh cao nhất của dãy núi ở Turkmenistan nằm về phía tây nam Ashgabat và cao 2.940 m. Đỉnh cao nhất Iran cao nhất có độ cao 3.191 m.
Dãy núi này có một khu nghỉ mát trượt tuyết chính thức khai trương bởi cựu tổng thống Turkmenistan Saparmurat Niyazov. Mặc dù thiếu tuyết ở núi Kopet Dag, Niyazov đã quyết tâm xây dựng một khu nghỉ mát lớn ở đó.

Tham khảo

Dãy núi châu Á
Dãy núi Iran
Dãy núi Turkmenistan
Tỉnh Razavi Khorasan