title: Lý Hiếu Cung

text:
Lý Hiếu Cung (chữ Hán: 李孝恭; 591 – 640), là một thân vương và tướng lĩnh nhà Đường. Ông là cháu họ của Đường Cao Tổ Lý Uyên và có công tiêu diệt các thế lực Tiêu Tiển, Phụ Công Thạch trong quá trình thống nhất thiên hạ. Lý Hiếu Cung là một trong số ít các tướng lĩnh nổi bật thời Đường sơ không khởi nghiệp dưới trướng của Tần vương Lý Thế Dân, người về sau trở thành Đường Thái Tông.

Do công lao to lớn, ông được xếp vào hàng đầu trong 24 công thần được vẽ ở Lăng Yên các.

Tuổi trẻ
Lý Hiếu Cung sinh năm 591, dưới thời Tùy Văn Đế. Ông là con trai của Lý An, anh em họ với Đường Cao Tổ Lý Uyên. Cha của Lý An, Lý Úy (李蔚), và Lý Bính - thân sinh của Cao Tổ Lý Uyên - là hai anh em ruột. Lý Úy là con thứ 7, còn Lý Bính là con thứ ba của Lý Hổ (李虎), Bát trụ quốc nhà Tây Ngụy và về sau được truy tôn là Đường Thái Tổ. Lý An cũng từng làm Đại tướng quân nhà Tùy.

Năm 617, Lý Uyên khởi binh phản Tùy và chiếm Trường An, tôn Đại vương Dương Hựu lên làm hoàng đế, tức là Tùy Cung Đế. Lý Hiếu Cung được phong làm Tả quang lộc đại phu, Sơn Nam chiêu úy đại sử, phụ trách kinh lược Ba Thục. Sau đó ông đánh bại Chu Xán, thu phục được hơn 30 châu phía Nam dãy Tần Lĩnh. Khi đánh bại Chu Xán, các tướng dưới quyền từng khuyên Lý Hiếu Cung giết hàng binh nhưng ông từ chối nên danh tiếng tăng mạnh và các thế lực địa phương nhanh chóng quy phục.

Sau khi Tùy Dạng Đế bị giết ở Giang Đô (nay là Dương Châu, Giang Tô) vào năm 618, Lý Uyên ép Cung Đế nhường ngôi để lập ra nhà Đường và trở thành Đường Cao Tổ, đặt niên hiệu là Vũ Đức. Năm Vũ Đức thứ 2 (619), Lý Hiếu Cung được phong là Tín Châu tổng quản (nay là vùng phía Đông Trùng Khánh), năm sau nữa được phong là Triệu quận vương (赵郡王).

Vì lãnh thổ mà Lý Hiếu Cung quản lý tiếp giáp với nước Lương của Tiêu Tiển nên ông thường hiến sách lược bình định Tiêu Tiển lên Đường Cao Tổ. Năm Vũ Đức thứ 4, ông được phong làm Quỳ Châu tổng quản, đóng thêm chiến thuyền, tăng cường tập luyện thủy quân để chinh phạt Tiêu Tiển. Đường Cao Tổ phong Lý Tĩnh làm phó tướng và quân sư cho ông.

Chiến dịch đánh Tiêu Tiển
Mùa thu năm 621, Lý Hiếu Cung và Lý Tĩnh dẫn theo Lư Giang quận vương Lý Viện cùng các tướng Điền Thế Khang (田世康), Chu Pháp Minh (周法明) tấn công Tiêu Tiển. Khi đó nước sông Trường Giang đang lên cao và nước chảy xiết nên nhiều người cho rằng nên tạm hoãn chiến dịch, nhưng Lý Hiếu Cung (có thể là với sự tham mưu từ Lý Tĩnh) lại quyết định lợi dung dòng nước xiết để tung ra một cuộc tấn công bất ngờ vào Giang Lăng (nay là Kinh Châu, Hồ Bắc).

Sau khi đánh bại tướng Lương là Văn Sĩ Hoằng, Lý Hiếu Cung bao vây Giang Lăng và cất đứt liên lạc giữa Tiêu Tiển với phần còn lại của nhà Lương. Ông cho thả các chiến thuyền bắt được của nhà Lương xuôi dòng Trường Giang để gây hoang mang cho các đội quân tiếp viện. Tiêu Tiển, không biết rằng 10 vạn viện binh chỉ còn cách Giang Lăng vài ngày đường, quyết định đầu hàng Lý Hiếu Cung theo khuyến nghị của Sầm Văn Bản. Khi các cánh quân tiếp viện đến nơi thì Giang Lăng đã thất thủ và phần lớn trong số họ đầu hàng quân Đường. Lý Hiếu Cung giải Tiêu Tiển về Trường An, nơi ông này bị Đường Cao Tổ xử tử. Sau đó Lý Hiếu Cung được phong làm Kinh Châu đại tổng quản, quản lý phần đất cũ của nước Lương.

Trong thời gian ở đây, bên cạnh việc khuyến khích binh sĩ định cư thì ông cũng đẩy mạnh việc khai thác mỏ đồng phục vụ hoạt động thương mại.

Chiến dịch đánh Phụ Công Thạch
Mùa thu năm Vũ Đức thứ 6 (623), bộ tướng Phụ Công Thạch (輔公祏) của Đỗ Phục Uy (杜伏威) (khi đó đang ở Trường An) phản Đường, suất lĩnh quân đội chiếm Bồ Châu, tự xưng là Tống Vương. Cao Tổ lệnh cho Lý Hiếu Cung đi đánh dẹp Phụ, lại phong Lý Tĩnh làm phó tướng và sai các tướng Hoàng Quân Hán, Lý Thế Tích tấn công Phụ từ hướng Bắc.

Phụ sai các tướng Phùng Huệ Lượng (馮慧亮), Trần Đương Thế (陳當世) ra đóng giữ núi Bác Vọng, lệnh cho họ chỉ phòng thủ chứ không được tấn công quân Đường. Tuy nhiên, Lý Hiếu Cung đã cắt đứt đường tiếp lương của quân Tống và ép hai tướng này phải xuất chiến. Một số thuộc tướng đề nghị đi vòng qua cánh quân của Phùng, Trần và tấn công thẳng vào Đan Dương, kinh đô nước Tống (nay là Nam Kinh, Giang Tô), nhưng Lý Hiếu Cung (có thể lại nhờ khuyến nghị của Lý Tĩnh), quyết định bày trận giao chiến. Ban đầu, Lý Hiếu Cung chỉ phái ra một đội quân nhỏ và vờ bại trận, dẫn dụ quân của Phùng, Trần vào sâu trong trận địa của mình trước khi tiêu diệt hầu như toàn bộ đạo quân Tống này, với sự trợ giúp của bộ tướng dưới quyền Đỗ Phục Uy là Khám Lăng (闞稜).

Sau chiến thắng, Lý Hiếu Cung và Lý Tĩnh dẫn quân công hãm Đan Dương. Phụ Công Thạch hoảng hốt bỏ chạy về hướng Đông nhưng bị dân bản địa bắt và giải đến nộp cho quân Đường.

Cuộc sống về sau
Sau khi đánh bại quân Tống, Lý Hiếu Cung được phong làm Dương châu Đại đô đốc, quản lý toàn bộ phần đất phía Nam Trường Giang. Do nắm quân quyền quá lớn và lại rất được lòng binh lính, Lý Hiếu Cung bị cáo buộc là có ý mưu phản khi ông tu bổ lại Thạch Đầu thành (pháo đài cũ của các triều đại Nam triều, gần Đan Dương). Cao Tổ triệu ông về Trường An chất vấn, dù không tìm thấy bằng chứng nào nhưng Lý Hiếu Cung vẫn bị tước binh quyền, cải phong làm Tông chính khanh, chức vị trông coi việc ghi chép gia phả của hoàng tộc, một chức quan lớn nhưng không có nhiều thực quyền. Sau đó, Lý Hiếu Cung lần lượt được phong làm Tổng quản Lương châu (nay là Vũ Uy, Cam Túc) và Tấn châu (nay là Lâm Phần, Sơn Tây).

Năm Trinh Quán thứ nhất (626), Lý Hiếu Cung được phong Hà Gian quận vương (河間郡王), kiêm Lễ bộ thượng thư. Về cuối đời, Lý Hiếu Cung sống rất xa xỉ, lúc nào cũng có hơn 100 ca kỹ múa hát trong nhà. Tuy nhiên, ông từng tiết lộ với bạn bè rằng mình: "không muốn làm thế" và chỉ sống xa hoa nhằm tránh bị Hoàng đế nghi kị.

Năm Trinh Quán thứ 14 (640), Lý Hiếu Cung qua đời, hưởng thọ 50 tuổi và được phong làm Tư không, Dương châu đô đốc, chôn tại Hiến Lăng (獻陵). thụy hiệu là Nguyên (元). Năm thứ 17 (643), Lý Hiếu Cung là một trong số 24 khai quốc công thần được vẽ tranh ở Lăng Yên Các.

Con trưởng Lý Sùng Nghĩa (李崇义) được tập tước Hà Gian quận vương, từng làm đến Thứ sử Bồ châu, Đồng châu, Ích châu Đại đô đốc, rất có uy danh lúc đương thời. Con thứ hai Lý Sùng Hối (李崇晦) cũng được truy tặng làm U Châu đô đốc, con thứ ba Lý Sùng Chân (李崇真) từng làm đến thứ sử Kì Châu.

Gia đình

 Tằng tổ phụ: Đường quốc công Lý Hổ (唐国公李虎), một trong tám đại Trụ quốc Tây Ngụy, truy phong Đường Thái Tổ Cảnh Hoàng đế (唐太祖景皇帝)
 Tổ phụ: Lý Úy (李蔚), Bắc Chu Sóc Châu tổng quản, truy tặng Thái Liệt vương (蔡烈王)
 Phụ thân: Lý An (李安), Tùy triều Hữu lĩnh quân Đại tướng quân, Triệu Quận Hoài công (赵郡怀公), truy tặng Tây Bình Hoài vương (西平怀王)
 Huynh đệ:
 Huynh trưởng: Tương Vũ Quận vương Lý Sâm (襄武郡王李琛)
 Đệ đệ: Tể Bắc Quận vương Lý Giam (济北郡王李瑊), Thủy Châu Thứ sử
 Đệ đệ: Hán Dương Quận công Lý Khôi (汉阳郡公李瓌), Tán kỵ Thường thị, Nghi Châu Thứ sử
 Con cháu:
 Trưởng tử: Lý Sùng Nghĩa (李崇义), Bồ Châu, Hòa Châu Thứ sử; Ích Châu Trường sử, Tông chính khanh, Tiếu quốc công (谯国公)
 Nhị tử: Lý Sùng Hối (李崇晦), mất năm 689, truy tặng U Châu Đô đốc
 Tam tử: Lý Sùng Chân (李崇真), Kỳ Châu Thứ sử

Tham khảo

 Cựu Đường thư, quyển 60
 Tân Đường thư, quyển 78

Sinh năm 591
Mất năm 640
Nhân vật quân sự nhà Đường
Hoàng tộc nhà Đường
Vương tước nhà Đường


title: Chốt chặn cuối cùng (phim 2013)

text:
Chốt chặn cuối cùng (tựa đề tiếng Anh: The Last Stand) là một bộ phim hành động Mỹ được công chiếu vào năm 2013, với nam diễn viên Arnold Schwarzenegger, nhà biên kịch Andrew Knauer và đạo diễn Kim Jee-woon.

Vai diễn trong phim này là vai chính đầu tiên của Schwarzenegger kể từ sau bộ phim Kẻ hủy diệt 3: Kỷ nguyên người máy phát hành năm 2003. Đây cũng là sản phẩm hợp tác Mỹ - Hàn Quốc đầu tay của đạo diễn Kim Jee-woon, nhà quay phim Kim Ji-yong và nhà soạn nhạc Mowg.

Tiêu điểm trong phim là cuộc chiến đấu của Cảnh sát trưởng một thị trấn nhỏ và những người cộng sự của ông nhằm chặn đứng sự tẩu thoát của tên trùm ma túy nguy hiểm qua biên giới Mexico trên chiếc ôtô thể thao đã cải tiến.

Nội dung

Cảnh sát trưởng Ray Owens (do Arnold Schwarzenegger thủ vai) là một người đã từ nhiệm ở LAPD (Sở Cảnh sát thành phố Los Angeles) về Sommerton Junction, Arizona, một thị trấn yên tĩnh vùng biên giới sau khi các cộng sự đều hi sinh do một sơ suất của ông khi đang truy bắt tội phạm ma túy. Những lỗi thường gặp ở nơi này như ông Thị trưởng đậu xe Camaro vào nơi cấm đậu dùng cho trạm chữa cháy, hay tay sưu tầm vũ khí Lewis Dinkum (do Johnny Knoxville thủ vai) treo một tảng thịt để tập bắn súng cùng hai viên cảnh sát tại bảo tàng vũ khí của anh ta.

Một đêm, tên trùm ma túy quốc tế Gabriel Cortez (do Eduardo Noriega thủ vai) đã tẩu thoát táo bạo khỏi xe vận chuyển tử tù của FBI tại Las Vegas và bắt đặc vụ Ellen Richards (do Genesis Rodriguez thủ vai) theo làm con tin, chạy tốc độ trên 200 dặm một giờ về phía biên giới Mexico trên chiếc xe thể thao cải tiến Chevrolet Corvette C6 ZR1. Đặc vụ John Bannister (do Forest Whitaker thủ vai) đã cho thiết lập phong tỏa tại đường vào thành phố Bullhead, Arizona, nhưng Cortez đã cho thuộc hạ dùng hỏa lực mạnh và xe chuyên dụng để thông đường cho hắn. Cortez cũng sử dụng kỹ năng lái xe điêu luyện để làm hư hại nặng hai xe của đội SWAT đang đi về phía Sommerton. Trước khi bay đến Arizona, Bannister đã cho điều tra nhân sự trong nội bộ để tìm hiểu làm thế nào bọn thuộc hạ của Cortez giúp hắn trốn thoát một cách dễ dàng như vậy.

Trở lại thị trấn Sommerton lúc 4:30 sáng, Owens ra lệnh cho cấp dưới Jerry Bailey (do Zach Gilford thủ vai) và Sarah Torrance (do Jaimie Alexander thủ vai) đến kiểm tra nhà lão nông dân Parsons (do Harry Dean Stanton thủ vai), người đã không giao sữa đến quán ăn như thường lệ. Sau khi phát hiện Parsons đã bị sát hại, Bailey và Torrance theo dấu bánh xe tải đến hẻm núi nơi tay sai của Cortez, Thomas Burrell (do Peter Stormare thủ vai) và đám lính đánh thuê của hắn đang dựng một cây cầu trên hẻm núi, mốc biên giới Mỹ / Mexico. Bailey đã bị thương nặng trong cuộc đấu súng với những thuộc hạ của Burrell trước khi Owens lái xe xông vào để cứu cấp dưới của mình trở lại đồn.

Sau khi được Bannister thông báo tên của kẻ tẩu thoát là Cortez, Owens khẩn cấp triển khai phương án đối phó với tên trùm nguy hiểm này. Ông đề bạt Sarah Torrance, Mike "Figgy" Figuerola (do Luis Guzmán thủ vai) và Frank Martinez (do Rodrigo Santoro thủ vai) - một cựu đặc nhiệm trong cuộc chiến Iraq đã suy sụp tinh thần từ khi về nước. Martinez trở thành kẻ nát rượu và đang bị tạm giam tại đồn vì tội gây rối, nhưng sau cái chết của người bạn Bailey, anh muốn giúp Owens vây bắt Cortez. Sau cùng, Owens tuyển cả Dinkum vì anh ta có kho vũ khí đủ loại để chống lại bọn thuộc hạ của Cortez. Dinkum đồng ý giúp Cảnh sát trưởng với điều kiện cho anh ta làm cấp phó và cho anh ta sử dụng khẩu súng ngắn ổ xoay Smith & Wesson Model 500.

Lúc 7:10 sáng, nhóm của Owens dùng những chiếc ôtô chặn lối vào chính trong thị trấn trước khi Burrell và người của hắn đến, khiến cho trận chiến thêm gay go. Chỉ trang bị một khẩu Tommy Gun, Figuerola bước ra giữa làn khói của chiếc ôtô bị bọn Burrell bắn cháy, hiên ngang nã đạn vào chúng và bị thương bởi một tên bắn tỉa của Burrell trên mái nhà. Owens và Dinkum giết phần lớn những tên thuộc hạ của Burrell trên đường với một khẩu súng máy Vickers được mệnh danh là "Kẻ tiêu diệt Đức Quốc Xã" đặt ở cửa sau của một chiếc xe buýt do Martinez cầm lái, và bị một số tay súng tấn công từ trên mái nhà. Sau khi Owens giết chết Burrell bằng một phát đạn vào đầu, Cortez cuối cùng cũng đến thị trấn, hắn lách xe qua các chướng ngại vật trên đường thật nhanh chóng trong sự ngỡ ngàng của nhóm của Owens. Cortez đẩy đặc vụ Richards ra khỏi xe trước khi tăng tốc đến cánh đồng ngô.

Owens dùng chiếc Chevrolet Camaro ZL1 của Thị trưởng đậu gần đó đuổi theo Cortez trước khi cả hai chiếc xe va chạm một xe thu hoạch ngô trên cánh đồng. Cortez choáng váng bước ra khỏi xe và nhìn thấy cây cầu mới dựng, hắn chạy bộ về phía cây cầu nhưng Owens đã đứng chờ hắn ở đó từ lúc nào. Cortez định đút lót số tiền lớn để Owens cho hắn thoát thân, nhưng Owens không quan tâm. Cả hai vật lộn nhau trước khi Cortez dùng dao găm tấn công, cuối cùng Owens đánh bại tên trùm ma túy và còng tay hắn bắt về thị trấn trên chiếc Camaro bị dập nát. Bannister đến nơi để đưa Cortez trở lại nhà tù và bắt giữ Richards cho việc nhận hối lộ của tên trùm ma túy và giúp hắn trốn thoát. Figuerola và Dinkum được đưa đến bệnh viện để điều trị vết thương. Martinez trả lại huy hiệu của Bailey mà Owens đã trao cho anh trước đó. Owens bảo Martinez hãy giữ nó vì anh xứng đáng. Kết thúc phim là cảnh Thị trưởng nhìn thấy chiếc Camaro của mình bị dập nát, Owens cảnh báo ông ta về việc đậu xe vào nơi dùng cho trạm chữa cháy trước khi cùng Torrance và Martinez bước vào quán ăn.

Diễn viên
 Arnold Schwarzenegger vai Cảnh sát trưởng Ray Owens
 Forest Whitaker vai Đặc vụ John Bannister
 Johnny Knoxville vai Lewis Dinkum
 Rodrigo Santoro vai Frank Martinez
 Jaimie Alexander vai Sarah Torrance
 Luis Guzmán vai Mike "Figgy" Figuerola
 Zach Gilford vai Jerry Bailey
 Eduardo Noriega vai Gabriel Cortez
 Peter Stormare vai Thomas Burrell
 Genesis Rodriguez vai Đặc vụ Ellen Richards
 Daniel Henney vai Đặc vụ Phil Hayes
 Tait Fletcher vai Eagan
 John Patrick Amedori vai Aaron Mitchell
 Harry Dean Stanton vai Parsons
 Titos Menchaca vai Thị trưởng
 Christiana Leucas vai Christie
 Lois Geary vai Bà Salazar
 Richard Dillard vai Irv
 Doug Jackson vai Harry
 Matthew Greer vai Sam
 Eddie J. Fernandez vai Đặc vụ McKay

Sản xuất và phát hành
Phim được khởi quay vào ngày 17 tháng 10 năm 2011 tại Belen, New Mexico và Nevada. Bộ phim bị gián đoạn một thời gian ngắn vào ngày 17 tháng 12 năm 2011 và được tiếp tục quay vào ngày 3 tháng 1 năm 2012. Những cảnh quay cuối cùng kết thúc vào ngày 2 tháng 2 năm 2012 và được thực hiện phần hậu kỳ ở Los Angeles. Đoạn clip nổi bật của phim được ra mắt cùng với phim The Expendables 2 và được truyền trên internet kể từ tháng 8 năm 2012. Bộ phim đã được phát hành trên toàn thế giới vào ngày 17 tháng 1 năm 2013 và tại Bắc Mỹ vào ngày hôm sau. Chốt chặn cuối cùng đã được phát hành đĩa DVD và Blu-ray vào ngày 21 tháng 5 năm 2013.

Đánh giá
Bộ phim nhận được sự đánh giá trái chiều từ các nhà phê bình. Nó được điểm 59% trên Rotten Tomatoes dựa trên 146 đánh giá với sự đồng thuận nêu rõ: "Không có gì đặc biệt đáng kể về nó, ngoại trừ cho người hâm mộ Schwarzenegger, Chốt chặn cuối cùng cung cấp giải trí không đòi hỏi xuất sắc". Phim được xếp hạng 54 trên 100 điểm, dựa trên 33 đánh giá từ Metacritic.

Biên tập viên Jim Vejvoda trên IGN đánh giá bộ phim 6/10 điểm và viết: "Những thiếu sót của bộ phim rõ ràng bất cứ khi nào được yêu cầu để là một phim kinh điển. Đó là lý do không phải hầu hết khán giả sẽ muốn xem Chốt chặn cuối cùng, nhưng nó đủ sức thuyết phục khi đánh giá tổng thể của bộ phim. Chốt chặn cuối cùng là một bộ phim hành động mang tính công thức, nhưng nó vẫn cung cấp những pha lái xe mạo hiểm và đẹp mắt, cảnh đấu súng gây cấn, màn đấu tay đôi kịch tính ở phần kết, pha lẫn chút hài hước để đảm bảo một hình ảnh Arnold cho người hâm mộ".

Richard Roeper cũng thích bộ phim này, cho điểm 3/4 sao và nói: "Nếu bạn đã mệt mỏi với những phim mang nội dung bạo lực và ngán ngẫm những bản tin khủng bố đẫm máu trên truyền hình, bạn sẽ không quan tâm khi nghe tên bộ phim này. Nhưng nếu bạn là một người hâm mộ diễn viên có phong cách riêng, những pha đấu súng dài hơi, cốt truyện luôn phát triển những tình huống bất ngờ, đây là vé để bạn thoát khỏi đời thực vào dịp cuối tuần".

Doanh thu
Bộ phim được xếp hạng ở vị trí thứ 9 về doanh thu tại các phòng vé khi khởi chiếu. Trong tuần lễ ra mắt đầu tiên đã đạt doanh thu thấp hơn kỳ vọng, chỉ dưới 6.300.000 đôla. Bộ phim thất bại về mặt doanh thu với con số khiêm tốn 48.330.757 đôla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Last Stand tại Internet Movie Database
The Last Stand tại AllMovie
The Last Stand tại Rotten Tomatoes
The Last Stand tại Metacritic
Danh sách súng trong phim.
Trailer phim.

Phim năm 2013
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim hành động Mỹ
Phim hành động giật gân Mỹ
Phim giật gân Mỹ
Phim của hãng Lionsgate
Phim trinh thám cảnh sát
Phim tội phạm
Phim về tội phạm
Phim lấy bối cảnh ở hoang mạc
Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles
Phim hành động thập niên 2010
Phim hành động giật gân thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh năm 2013


title: Tổng thống Paraguay

text:
Tổng thống Paraguay (chính thức trong tiếng Tây Ban Nha Excelentisimo Señor Presidente de la República del Paraguay) theo Hiến pháp Paraguay là người đứng đầu nhánh hành pháp Chính phủ Paraguay. Vì vậy, Tổng thống là người đứng đầu Nhà nước và người đứng đầu Chính phủ nước Cộng hòa Paraguay.
Nơi làm việc của Tổng thống Paraguay là Palacio de los López, ở Asunción. Nhà ở của Tổng thống là nhà Mburuvichá Roga, cũng tọa lạc ở Asunción.
Sau khi Tổng thống thôi chức, thì được Hiến pháp Paraguay ban quyền Thượng nghị sĩ suốt đời có quyền phát ngôn nhưng không có quyền biểu quyết.

Danh sách tổng thống Paraguay

Tham khảo


title: Thế phả quân chủ Ngũ Đại Thập Quốc

text:
Ngũ Đại

Hậu Lương

Hậu Đường

Hậu Tấn

Hậu Hán và Bắc Hán

Hậu Chu

Thập Quốc

Ngô

Ngô Việt

Nam Hán

Mân

Tiền Thục

Hậu Thục

Kinh Nam／Nam Bình

Sở

Nam Đường

Tham khảo

Vua Ngũ đại Thập quốc
Ngũ


title: Areum

text:
Lee Ah-reum hay còn được biết đến với nghệ danh Areum là ca sĩ Hàn Quốc. Areum là cựu thành viên của nhóm nhạc nữ nổi tiếng T-ARA và nhóm nhỏ T-ara N4.

Tiểu sử

1994–2012: Tuổi trẻ
Areum sinh ngày 19/04/1994. Cả bố và mẹ đều làm việc trong ngành công nghiệp âm nhạc. Cô tham dự trường Nghệ thuật Harlim, khoa Âm nhạc và đưng đầu lớp trong nhiều năm.

2012–2013: Tham gia vào T-ARA

Areum gia nhập T-ARA vào tháng 7 năm 2012 là thành viên thứ 8 của nhóm, Cô xuất hiện lần đầu trong Day By Day.

Cô đã được xác nhận là thành viên thứ tám vào ngày 12 tháng 6 năm 2012  và công ty đã phát hành hình ảnh chính thức của Areum vào ngày 14 tháng 6 năm 2012.

2013: Rời nhóm
Ngày 10 tháng 7, MBK Entertainment (lúc bấy giờ là C.C.M) đã đăng lên trên trang chủ Youtube của công ty một đoạn clip của thành viên Areum với lời thông báo sẽ tách khỏi nhóm để phát triển sự nghiệp solo. Thông tin này ngay lập tức tạo ra một cơn chấn động không hề nhỏ trong cộng đồng fan T-ARA nói riêng và fan Kpop nói chung.

Trong đoạn clip, Areum cho biết: Có một thông tin tôi muốn chia sẻ, tôi sẽ ra mắt như một ca sĩ solo trong thời gian tới. Đừng quên Areum của T-ARA nhé. Cảm ơn các bạn đã dành cho tôi rất nhiều tình cảm. Tôi cảm nhận được tất cả thông qua những buổi họp fan và suốt quá trình quảng bá cùng T-ARA. Trong tương lai, tôi sẽ gặp lại các bạn với một hình ảnh hay hơn gấp mấy nghìn lần so với Jeon Won Diary. Thời gian ở cùng các người chị của tôi đã kết thúc, nhưng Areum sẽ trở lại là một nghệ sĩ solo. Và các chị T-ARA vẫn tiếp tục hoạt động, đừng quên họ và cũng đừng quên Areum nữa nhé. Areum cố lên! T-ARA cố lên! Cảm ơn các bạn rất nhiều đã ủng hộ Areum tới tận bây giờ. Xin đừng quên những ca khúc, những màn biểu diễn mà tôi có với T-ARA nhé! Tôi yêu các bạn!

2013: Thành viên của T-ARA N4

Trước khi rời nhóm, Areum cũng là một thành viên của nhóm nhỏ T-ARA - T-ARA N4. Nhóm đã ra mắt cùng với ca khúc Countryside Life vào ngày 29 tháng 4 năm 2013. Nhưng chỉ sau đó vài tháng, tức là khi Areum tách nhóm để hoạt động solo cũng đồng nghĩa với việc cô sẽ không còn là một thành viên của nhóm nhỏ T-ARA N4, và MBK Entertainment (lúc đó là C.C.M) thông báo rằng Dani - người đã đóng trong M/V Day by Day của T-ARA sẽ trở thành thành viên của T-ARA N4 để thế chỗ của Areum nhưng không phải là thành viên chính thức của T-ARA. Dani sẽ thay thế vị trí của Areum để hoạt động cùng T-ARA N4 tham gia các hoạt động của nhóm khi ở nước ngoài nhờ vốn tiếng Anh lưu loát của mình.

2014-2016: Dừng hoạt động

2017-nay: Tham gia The Unit.
Đây là hoạt động đầu tiên của Aerum kể từ ngày rời khỏi T-ara. Từ thời điểm đó đến bây giờ, cô vẫn theo đuổi sự nghiệp ca hát mà không có công ty quản lý. Dưới sự giúp đỡ của một số nhân viên, Areum quyết định tham gia show truyền hình của đài KBS.

Trong một cuộc phỏng vấn kể từ sau khi bị loại khỏi The Unit., Areum đã tiết lộ rằng, mối quan hệ của cô với Hwayoung khi còn là thành viên của t-ara không xấu như mọi người nghĩ và cô còn cảm thấy biết ơn Hwayoung.Những lời chia sẻ cô đã khiến cho những người từng ủng hộ cô cảm thấy thất vọng và giận dữ

Bài hát

Tham khảo

Sinh năm 1994
Nữ ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Nữ thần tượng Hàn Quốc
Ca sĩ K-pop
Thành viên T-ara


title: Shahrisabz

text:
Shakhrisabz ( ; ;  (thành phố xanh / thành phố xanh tươi); ); tiếng Nga: Шахрисабз), là một thành phố nằm ở tỉnh Qashqadaryo, miền nam Uzbekistan, nằm cách khoảng 80 km về phía nam của thành phố Samarkand. Thành phố nằm ở độ cao 622 mét so với mực nước biển và có dân số 100.300 (2014). Trong quá khứ, thành phố từng có tên là Kesh hoặc Kish, là một trong những thành phố lớn nhất Trung Á, và là đô thị quan trọng của Sogdiana. Ngày nay, nó chủ yếu được biết đến là nơi sinh của hoàng đế Timur Lenk xuất thân Thổ Nhĩ Kỳ-Mông Cổ vào thế kỷ 14.

Lịch sử
Trước đây thành phố có tên là Kesh hoặc Kish và nó là một trong những thành phố cổ nhất của Trung Á. Nó được thành lập từ hơn 2700 năm trước đây. Tên của nó được chính thức đổi thành Shahrisabz trong kỷ nguyên hiện đại. Từ thế kỷ thứ 6 đến thế kỷ 4 TCN nó là một phần của đế chế Akhemenid.
Alexander Đại đế cùng với Ptolemaios chiếm được phó vương của Bactria và chinh phục được Ba Tư, Bessus tạo thành một đế chế Achaemenid rộng lớn. Alexander đã dành mùa đông để gặp vợ mình là Roxanna tại đây vào năm 328-327 TCN. Trong suốt thời kỳ này, Kesh là một trong những trung tâm quan trọng của Sogdiana. Các bức tường thành phố đã được cải tạo vào cuối thời kỳ Achaemenid. Tên của nó đã chính thức được đổi thành Shahrisabz trong thời kỳ hiện đại.

Vị tướng của Alexander Đại đế là Ptolemaios I Soter là người đã đánh bại Bessus tại Nautaca và chấm dứt đế chế Achaemenid vĩ đại. Alexander Đại đế đã gặp vợ của mình là Roxana tại đây vào năm 328-327 trước Công nguyên. Giữa năm 567 và 658, các nhà cai trị Kesh đã phải trả thuế cho các Khả hãn của Turk và Tây Turk. Đến năm 710, thành phố bị người Ả Rập chinh phục, và sau cuộc chinh phục của Mông Cổ ở Khwarezmia vào thế kỷ 13, khu vực nằm dưới sự kiểm soát của những người Barla, tất cả các dòng dõi của họ dường như có mối liên kết với khu vực này. Kesh là nơi sinh của Timur vào năm 1336, trong gia đình của một tù trưởng Barla địa phương và trong những nằm đầu của triều đại Timur, thành phố được hưởng sự bảo trợ đáng kể của ông. Timur coi Kesh là thị trấn quê hương của mình, và dự định cuối cùng là sẽ đặt ngôi mộ của ông tại đây. Tuy nhiên, trong thời gian trị vì của mình, trung tâm của triều đại của ông đã chuyển sang Samarkand.

Địa điểm lịch sử
Một số di tích còn lại từ triều đại Timurid đã trở thành khu lịch sử của thành phố được UNESCO ghi vào danh sách di sản thế giới vào năm 2000.
 Cung điện Aq-Saray
Cung điện Mùa hè Timur
Là công trình vĩ đại nhất trong số các công trình do vua Timur xây dựng. Nó được xây dựng vào năm 1380 bởi các nghệ nhân từ ốc đảo Khwarezm. Nhưng công trình này đã bị phá hủy, chỉ còn lại dấu tích của cổng tháp khổng lồ cao 65 mét với đá xanh, trắng vàng được khảm rất tinh xảo.
Nhà thờ Hồi giáo Kok Gumbaz
Đây là tổ hợp bao gồm 6 nhà thờ Hồi giáo được xây dựng năm 1437 bởi Ulugh Beg. Nằm sau nhà thờ là một lăng mộ được xây dựng năm 1438.
Khu phức hợp Hazrat-i Imam
Phía đông của Kok Gumbaz là một lăng mộ có tên là Dorus-Saodat, trong đó có các lăng mộ của Jehangir, con trai cả của Timur. Nhà thờ Hồi giáo liền kề được cho là ngôi mộ của một lãnh tụ Hồi giáo được tôn kính thế kỷ thứ 8 có tên là Amir Kulal.

Ngôi mộ của Timur
Phía sau Hazrat-i Imam là một hầm trú ẩn với một cánh cửa dẫn đến một căn phòng sâu dưới lòng đất được phát hiện bởi các nhà khảo cổ vào năm 1943. Các phòng có một quan tài bằng đá duy nhất, trên đó khắc chữ chỉ ra rằng nó được để dự định cho thi hài của Timur khi ông qua đời. Tuy nhiên, ông được chôn cất tại Samarkand chứ không phải ở Shahrisabz, và bí ẩn về ngôi mộ của ông ở Shahrisabz có hai xác chết chưa được xác định rõ danh tính.
Ngoài ra là một số công trình bao gồm tổ hợp chợ được xây dựng vào thế kỷ 18 và phòng tắm thời Trung cổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 History and monuments of Shahrisabz
 Square Kufic decoration on Timur's Summer Palace
 Square Kufic decoration on the Dar al-Siyadah Complex
 Square Kufic decoration on the Dar al-Tilavah Complex

Thành phố của Uzbekistan
Di sản thế giới tại Uzbekistan


title: Mỏ than Bản Khê Hồ

text:
Mỏ than Bản Khê Hồ (Trung văn giản thể: 本溪湖煤矿, Trung văn phồn thể: 本溪湖煤矿), nằm ở Bản Khê, Liêu Ninh, Trung Quốc, lần đầu tiên được khai thác vào năm 1905. Người ta bắt đầu dự án khai thác mỏ sắt và than dưới sự kiểm soát chung của Nhật Bản và Trung Quốc. Thời gian trôi qua, dự án dần chuyển qua kiểm soát của Nhật Bản. Đầu những năm 1930, Nhật Bản xâm chiếm phía đông bắc của Trung Quốc và tỉnh Liêu Ninh đã trở thành một phần của quốc gia bù nhìn Nhật Bản kiểm soát Mãn Châu Quốc. Người Nhật buộc người Hoa làm việc khai thác than trong điều kiện rất tồi tệ. Thực phẩm khan hiếm và người lao động không có đủ quần áo. Điều kiện làm việc khắc nghiệt và các bệnh như thương hàn, dịch tả phát triển mạnh mẽ. Thông thường người thợ mỏ làm việc 12 giờ mỗi tuần hoặc lâu hơn. Những người giám sát Nhật Bản đánh đập công nhân bằng cán cuốc, có nhiều mô tả công việc như lao động nô lệ.

Vụ nổ
Ngày 26 tháng 4 năm 1942, một vụ nổ chất khí và bụi than ở mỏ làm thiệt mạng 1549 người, 34% của số thợ mỏ làm việc ngày hôm đó, khiến cho tai nạn này là tai nạn thảm họa tồi tệ nhất trong lịch sử khai thác than.
Vụ nổ đã đẩy ngọn lửa tuôn vào hầm mỏ. Người thân thợ mỏ chạy đến nơi xảy ra vụ nổ, nhưng đã bị từ chối vào đó bằng một hàng rào bảo vệ của Nhật Bản đã dựng lên hàng rào điện để giữ không cho thợ mỏ chạy ra. Trong một nỗ lực để ngăn chặn lửa ngầm, người Nhật tắt hệ thống thông gió và đóng miệng hố. Các nhân chứng nói rằng người Nhật Bản đã không sơ tán hố đầy đủ trước khi đóng miệng hố, khiến nhiều người công nhân Trung Quốc mắc kẹt dưới đất đến nghẹt thở trong khói. Do đó, hành động của Nhật Bản bị đổ lỗi là không cần thiết và làm tăng số người chết. Phải mất 10 ngày để loại bỏ tất cả những xác chết và đống đổ nát ra khỏi trục. Người chết được chôn cất trong một ngôi mộ tập thể gần đó. Nhiều nạn nhân không thể được xác định danh tính đúng do mức độ bỏng cao. Báo cáo ban đầu của người Nhật báo cáo số người chết được chỉ 34 người. Bản báo cáo báo ban đầu là ngắn, chỉ có 40 từ, và đánh giá thấp quy mô của thảm họa như một sự kiện nhỏ. Sau đó là Nhật Bản dựng lên một tượng đài cho người chết. Tảng đá này đã ghi nhận số người thiệt mạng là 1327. Các con số thực được cho là 1549 người. Trong số này, 31 là người Nhật, phần còn lại của Trung Quốc. Loại mỏ này tiếp tục được điều hành bởi Nhật Bản cho đến khi kết thúc Thế Chiến II vào năm 1945. Sau sự rút lui của Nhật Bản, các công nhân nắm quyền kiểm soát mỏ. Sau chiến tranh thế giới thứ II, Liên Xô điều tra vụ tai nạn. Họ nhận thấy rằng chỉ có một số công nhân đã chết vì khí nổ bụi than. Báo cáo của Liên Xô nói rằng hầu hết các ca tử vong là ngộ độc khí monoxit cacbon do sự đóng cửa của hệ thống thông gió sau vụ nổ đầu tiên.

Chú thích

Tham khảo

Liêu Ninh
Lịch sử Liêu Ninh
Vụ nổ năm 1942


title: Antiochus III của Commagene

text:
Antiochus III Epiphanes (tiếng Hy Lạp: Ἀντίοχος ὀ Ἐπιφανής, thế kỷ thứ 1 TCN - năm 17 CN) là vị vua của vương quốc Commagene từ năm 12 TCN đến năm 17 CN. Ông là con trai và người kế vị của vua Mithridates III xứ Commagene, mẹ của ông là công chúa Media và nữ hoàng của Commagene, Iotapa. Ông có gốc gác Armenia,Hy Lạp và Media. Cha mẹ của ông là anh em họ với nhau.

Khi Antiochus qua đời vào năm 17 CN, cái chết của ông đã tạo ra vấn đề lớn cho vương quốc. Vào thời điểm Antiochus qua đời, Commagene đang trong tình trạng bất ổn chính trị. Lý do dẫn đến tình trạng này thì lại không rõ ràng, tuy nhiên nó có thể là kết quả của việc những người con của ông với nữ hoàng Iotapa, Antiochus và Iotapa đang còn quá nhỏ để có thể kế vị người cha của họ.

Rất ít thông tin được biết đến về cuộc đời và triều đại của ông. Sau khi Antiochus qua đời, đã có hai phe phái xuất hiện. Một phe được lãnh đạo bởi giới quý tộc, những người muốn Commagene được đặt dưới sự cai trị của đế quốc La Mã và một phe khác được lãnh đạo bởi các công dân, những người mong muốn sự độc lập của Commagene được giữ lại dưới sự cai trị của một nhà vua của họ.

Cả hai phe phái chính trị đã gửi sứ thần tới Roma nhằm tìm kiếm sự chỉ bảo và giúp đỡ của Hoàng đế La Mã Tiberius để quyết định tương lai của Commagene. Tiberius sau đó đã quyết định biến Commagene trở thành một phần của tỉnh Syria thuộc La Mã. Quyết định này đã được rất nhiều các công dân của Commagene hoan nghênh. Commagene vẫn nằm dưới sự cai trị La Mã cho đến khi Hoàng đế La Mã Caligula tiến hành khôi phục vương quốc cho con trai của Antiochus vào năm 38 CN.

Chú thích

Nguồn
The Building Program of Herod the Great, By Duane W. Roller, Published by University of California Press 1998, ISBN 0-520-20934-6
Tacitus - The Annals, Part One: Tiberius, Chapter 4, First Treason Trials
http://www.mavors.org/PDFs/Commagene.pdf
http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0203.html
http://www.catholicity.com/encyclopedia/s/samosata.html
http://www.stoa.org/athens/sites/philopappos/source/d0206120018.html
http://www.tyndalehouse.com/Egypt/ptolemies/affilates/aff_ptolemies.htm

Vua Commagene
Năm sinh không rõ
Mất năm 17


title: Echoes (bài hát của Pink Floyd)

text:
"Echoes" là ca khúc của ban nhạc Pink Floyd, là ca khúc thứ 6 và cuối cùng của họ trong album Meddle (1971).  Ca khúc kéo dài tận 23:31, chiếm trọn vẹn mặt B của album trong ấn bản đĩa than, bao gồm rất nhiều đoạn nhạc cụ, hiệu ứng âm thanh và giai điệu chuyển tiếp. Được viết vào năm 1970 bởi cả bốn thành viên (được ghi cho Roger Waters, Richard Wright, Nick Mason, David Gilmour trong bản gốc phát hành), "Echoes" đề cập về lòng trắc ẩn và sự tương tác giữa người với người, một trong những chủ đề lớn của Pink Floyd.

Ca khúc này sau đó cũng được cho vào album tuyển tập của ban nhạc, Echoes: The Best of Pink Floyd. "Echoes" là ca khúc dài thứ 3 trong sự nghiệp của Pink Floyd, sau "Atom Heart Mother" (23:44) và bản tổng hợp của "Shine On You Crazy Diamond" (26:01). Không như 2 ca khúc trên, "Echoes" không thể tách biệt ra làm nhiều đoạn nhỏ; tuy vậy thực tế ca khúc này được thu âm theo từng đoạn riêng biệt, và ban nhạc đã chia đôi ca khúc này để mở đầu và kết thúc buổi trình diễn sau này được quay thành bộ phim Live at Pompeii.

Sáng tác
Mỗi đoạn vào chính của ca khúc được tiếp theo đó 3 tiểu đoạn nhỏ hơn. Ca khúc đã sử dụng rất nhiều hiệu ứng âm nhạc tiên tiến hoặc chưa từng được sử dụng. Tiếng giọt nước xuất hiện ở phần mở đầu của ca khúc là thành quả của rất nhiều thử nghiệm trong suốt quá trình thu âm Meddle: đó thực tế là tiếng piano được khuếch đại vang rồi chỉnh âm qua máy chỉnh âm Leslie. Phần lớn cấu trúc của bài hát được viết ở giọng Đô thứ. Một đoạn funk đặc trưng xuất hiện ở khoảng phút thứ 7. David Gilmour đã chơi rất nhiều đoạn luyến trong các hiệu ứng âm thanh trong phòng thu cũng như phần mở màn của các buổi trình diễn trực tiếp suốt những năm 1971-1975. Tiếng gió thổi được tạo ra khi Roger Waters miết dây bass guitar của mình và chuyển âm thanh qua máy Binson Echorec. Phần tiếng nhạc cụ điện giả tiếng hát của mòng biển được Gilmour vô tình phát hiện ra khi thu âm guitar với pedal sai kỹ thuật. Nick Mason nói: "Tiếng guitar ở đoạn giữa của "Echoes" được tạo ra rất tình cờ khi Dave cắm nhầm giắc cắm của chiếc pedal ở mặt sau ra mặt trước. Đôi khi những hiệu ứng tuyệt hảo lại tới hoàn toàn từ may mắn, và chúng tôi thì luôn sẵn sàng bắt lấy bất cứ thứ gì hữu dụng cho một ca khúc nào đó. Những nền tảng mà chúng tôi có được từ Ron Gressin rằng nên đi xa hơn mọi khuôn sách đã để lại dấu ấn ở đây."

Đoạn "hòa âm" ở phần giữa của ca khúc được tạo nên bằng cách đặt 2 cuộn băng ở 2 góc đối diện của phòng thu: chiếc băng chính sẽ được ghi trong một máy thu và phát lại khi ghi âm, chiếc băng còn lại cũng được thu cùng lúc đó. Điều này khiến cho 2 đoạn băng không trùng khớp nhau, dẫn tới việc thay đổi lớn trong cấu trúc của các hợp âm, làm cho đoạn nhạc trở nên rất "ướt" và "vang vọng". Các tiếng gió rít được tạo bởi Richard Wright khi thu lại tiếng cắm vào và rút ra các giắc cắm ở chiếc Hammond organ. Tiếng quạ được bổ sung bằng một số đoạn băng thâu sẵn (mà ban nhạc đã từng dùng trong nhiều ca khúc trước đó như "Set the Controls for the Heart of the Sun"). Phần sau của ca khúc bao gồm nhiều nốt câm chơi bởi Gilmour trong khi Wright chơi nhiều đoạn organ solo phỏng theo The Beach Boys trong ca khúc "Good Vibrations". Bài hát chuyển sang nhịp 12/8 sau khi qua đoạn điệp khúc trong khi các đoạn trước đó được chuyển giữa các nhịp 4/4, 6/8 và 6/4. Tiếng "ca voi" được bổ sung vào đoạn trống. Ca khúc kết thúc bằng một đoạn chạy gam Shepard-Risset.

 Bản nháp
Ca khúc vốn là một bản tổng hợp các sáng tác riêng lẻ của từng thành viên, ghi lại dưới tên "Nothing, Parts 1–24". Các đoạn băng thu nháp được thực hiện lần lượt dưới những tên như "The Son of Nothing" và "The Return of the Son of Nothing" – những nhan đề này sau đó được sử dụng nhằm giới thiệu vào năm 1971 các phần nháp chưa từng được ban nhạc công bố.

Trong quá trình sản xuất, đoạn vào đầu tiên của ca khúc vốn chưa được xác định rõ ràng. Nó vốn được viết nhằm thể hiện cuộc gặp gỡ giữa hai con người trên thiên đàng, song vì quan điểm Waters luôn muốn Pink Floyd cũng phải là đại diện của space rock nên phần lời đã được chỉnh sửa để cũng có thể được hình dung rằng đó là một cuộc gặp gỡ dưới nước.

Tiêu đề "Echoes" là vấn đề lớn nhất mà ban nhạc gặp phải trước và sau khi phát hành Meddle. Waters, vốn là một người hâm mộ bóng đá, đề nghị đặt tên ca khúc "We Won the Double" nhằm ca ngợi chiến thắng của Arsenal vào năm 1971; còn trong tour diễn năm 1972 tại Đức, anh lại giới thiệu ca khúc này dưới tên "Looking Through the Knothole in Granny's Wooden Leg" (liên hệ với The Goon Show, cụm từ này xuất hiện trong tập "The £50 Cure"), và sau đó dưới tên "The Dam Busters".

 Ý nghĩa
Trong một bài phỏng vấn trên tạp chí Rolling Stone, Waters tiết lộ rằng phần ca từ được viết nhằm miêu tả "cảm xúc rằng con người luôn cần nhận biết tính nhân văn ở đồng loại, bằng sự đồng cảm chứ không phải bằng sự ganh ghét." Anh cũng nhấn mạnh rằng ca khúc này lấy nhiều ý tưởng từ album trước đó The Dark Side of the Moon, và với "Echoes", âm nhạc của Pink Floyd bắt đầu quan tâm hơn tới con người và tính nhân văn hơn là những chuyến du hành vũ trụ và những hình tượng mang tính psychedelic.

Trình diễn trực tiếp
Ca khúc này là một phần trong các buổi diễn của ban nhạc trong những năm 1971–75. Trong Live at Pompeii, bài hát được cắt ra làm 2 đoạn riêng biệt. Các buổi diễn vào năm 1974 và 1975 có phần hát bè và hát nền của Vanetta Fields và Carlena Williams và phần chơi saxophone solo bởi Dick Parry thay cho đoạn guitar solo (kể từ buổi diễn tại Mỹ năm 1975, Gilmour thường để phần guitar solo ở đoạn giữa ca khúc cho saxophone của Parry).

Ca khúc này cũng được thể hiện trong tour diễn vòng quanh thế giới A Momentary Lapse of Reason của nhóm, song phần hát chính được thay đổi khi Wright hát phần bè thấp vốn của Gilmour và ngược lại. Ban nhạc đã chơi 11 buổi diễn song không hài lòng với những phần trình diễn đó. Cũng nhấn mạnh rằng Wright đã sử dụng máy chỉnh âm thay cho Farfisa organ.

Gilmour cũng từng chơi ca khúc này trong tour On an Island vào năm 2006, với Wright hát phần bè thấp, còn Jon Carin hát phần bè cao. Đây cũng là lần duy nhất chiếc Farfisa được tái sử dụng. Phần trình diễn này sau đó được cho vào DVD Remember That Night và album Live in Gdańsk của Gilmour.

Tin đồn với 2001: A Space Odyssey
Cũng như tin đồn Dark Side of the Rainbow, "Echoes" cũng bị đồn rằng được viết cho bộ phim năm 1968 của Stanley Kubrick, 2001: A Space Odyssey, nếu đem so sánh với đoạn nhạc cuối phim (có tên "Jupiter and Beyond the Infinite").

"Echoes" được phát hành 3 năm sau khi bộ phim ra đời và có độ dài 23:31, khá gần với bài "Infinite" trong phim. Các hiệu ứng âm thanh ở đoạn giữa bài hát cũng đem tới cảm giác một chuyến du hành tới hành tinh khác. Tiếng máy bay không người lái nghe thấy ở đoạn cuối phim 2001 rất giống với đoạn bass ở giữa và đoạn chạy gam kết thúc ca khúc. Một trong những chi tiết đáng chú ý khác là việc chuyển cảnh xuất hiện đúng lúc guitar và keyboard đều đồng loạt chơi vút lên để phần lời xuất hiện trong đoạn vào thứ 2. Phần ca từ của "Echoes" cũng liên hệ tới các hành tinh, gần với hình tượng sao Mộc (Jupiter) và các vệ tinh của nó. Adrien Maben sau này tái hiện lại những hình ảnh liên tưởng của âm nhạc trong phần director cut của Live at Pompeii.

Dĩ nhiên, ban nhạc luôn khẳng định không có sự liên hệ giữa bài hát và bộ phim. Hơn nữa, kỹ thuật chỉnh phim và thu âm vào năm 1971 nhìn chung là quá đắt so với kinh phí sản xuất của nhóm. Tuy nhiên, cũng cần nói rằng Pink Floyd đã từng có kinh nghiệm trong việc thực hiện nhạc phim, điển hình như bộ phim More vào năm 1969. Waters sau đó có nói rằng việc ban nhạc không thể tham gia cộng tác viết nhạc cho bộ phim 2001 là "điều đáng tiếc nhất" của mình.

Tới năm 1973, bộ phim Crystal Voyager của George Greenough đã mang nguyên 23 phút của "Echoes" vào đoạn kết với những hình ảnh chụp bởi camera Greenough đặt trên lưng khi anh lướt sóng.

Vụ cáo buộc đạo nhạc

Trong buổi phỏng vấn quảng bá album Amused to Death, Roger Waters bất ngờ tiết lộ rằng Andrew Lloyd Webber đã đạo nhạc phần điệp khúc từ "Echoes" cho đoạn nhạc trong vở nhạc kịch Bóng ma trong nhà hát. Tuy nhiên, Waters không có ý định kiện tụng về vấn đề này. Anh nói: "Phải, đoạn đầu trong bài hát của Bóng ma đó lấy nguyên từ "Echoes". *DAAAA-da-da-da-da-da*. Tôi không thể tin vào tai mình nữa. Thậm chí nó còn cùng nhịp luôn – nhịp 12/8 – trong cùng một cấu trúc, với cùng từng đó nốt. Hoàn toàn giống từng thứ. Thật đáng khinh, nó xứng đáng cho mọi vụ tố tụng. Song tôi nghĩ tôi nghĩ rằng cuộc sống chẳng quá dài để phải bận tâm với việc đi kiện gã Andrew Lloyd Webber chết tiệt."

Thành phần tham gia sản xuất
 David Gilmour – hát chính, guitar, hiệu ứng âm thanh.
 Richard Wright – hát, Hammond M-102 organ, Farfisa, piano (qua bộ chuyển âm Leslie), hiệu ứng âm thanh.
 Roger Waters – bass, hiệu ứng âm thanh.
 Nick Mason – trống, định âm, hiệu ứng âm thanh.

Tham khảo

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Did Pink Floyd Meddle with 2001? trên cinefantastiqueonline.com

Bài hát của Pink Floyd
Bài hát năm 1971
Rock ballad
Bài hát về chiến tranh Việt Nam


title: The Heavy

text:
The Heavy là một bộ phim hình sự - hành động - tâm lý năm 2010 của Anh-Mỹ do Marcus Warren làm đạo diễn. Phim có sự tham gia của Gary Stretch, Vinnie Jones, Adrian Paul, Stephen Rea, Shannyn Sossamon và Christopher Lee.

Nội dung

Mitchell "Boots" Mason và Christian Mason là hai anh em ruột cạnh tranh lẫn nhau. Người em Christian là quan chức chính trị đang ứng cử chức Thủ tướng, còn người anh Mitchell làm tay sai cho gã doanh nhân Anawalt.

Mitchell từng trải qua nhiều đau khổ, đứa con gái của anh chết và vợ anh ngoại tình. Anh giết vợ nên bị ở tù, chính Anawalt là người giúp anh ra tù sớm. Anawalt giao cho Mitchell nhiệm vụ đi gặp 3 tên buôn ma túy, một khẩu súng được giao cho Mitchell để anh trừ khử bọn buôn ma túy. Mitchell được giao nhiệm vụ tiếp theo là ám sát Christian, anh được trả một số tiền lớn.

Mitchell xâm nhập vào căn hộ của cô gái tên Claire, anh muốn mượn nơi này để ám sát Christian. Sắp tới Christian có một cuộc diễn thuyết bên kia đường. Thanh tra Dunn là người quyết tâm bảo vệ cho Christian.

Vào ngày Christian diễn thuyết, Mitchell chuẩn bị một khẩu súng trường tấn công để ám sát em trai, ngờ đâu Dunn vào kiểm tra căn hộ của Claire. Hai người đàn ông bắt đầu bắn nhau, Mitchell giết chết Dunn bằng một phát đạn ngay đầu. Dunn được tiết lộ là người tạo ra hợp đồng ám sát này.

Sau cuộc diễn thuyết, Christian cùng với gia đình lên xe về nhà. Nhưng Christian một mình đi kiểm tra tình hình của Mitchell, người đang bị thương và đang ngồi trên xe hơi. Bộ phim lúc này tiết lộ Christian chính là chủ nhân thực sự của hợp đồng ám sát. Christian muốn Dunn giết Mitchell, nhưng ngược lại Dunn bị Mitchell giết chết.

Thấy Mitchell bị thương nặng, Christian tính kết liễu anh trai. Nhưng Mitchell dùng một quả lựu đạn cho nổ tung chính mình và Christian. Cái chết của Christian được báo chí đưa tin. Sau này Claire nhận được số tiền lớn do Mitchell để lại cho cô.

Diễn viên
 Gary Stretch vai Mitchell "Boots" Mason
 Vinnie Jones vai Dunn
 Adrian Paul vai Christian Mason
 Stephen Rea vai Anawalt
 Shannyn Sossamon vai Claire
 Christopher Lee vai Ông Mason
 Jean Marsh vai Bà Mason
 Lee Ryan vai Rubin
 Sadie Frost vai Dutch
 Geoff Bell vai Frank Marshall
 George Harris vai Bác sĩ

Chú thích

Liên kết ngoài
The Heavy tại Internet Movie Database

Phim năm 2010
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim hành động Anh
Phim hành động Mỹ
Phim hình sự Mỹ
Phim tâm lý Anh
Phim tâm lý Mỹ
Phim ly kì Anh
Phim giật gân Mỹ
Phim về anh chị em ruột
Phim lấy bối cảnh ở Luân Đôn
Phim lấy bối cảnh ở Anh
Phim lấy bối cảnh ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim lấy bối cảnh ở châu Âu
Phim quay tại Luân Đôn
Phim quay tại Anh
Phim quay tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim hành động thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2010


title: Trận Giang Lăng

text:
Trận Giang Lăng (chữ Hán: 江陵之戰 Giang Lăng chi chiến) có thể là một trong các trận đánh trong lịch sử Trung Quốc:
 Trận Giang Lăng (208-209) giữa Tào Tháo với liên quân Tôn Quyền - Lưu Bị thời Tam Quốc
 Trận Giang Lăng (219) giữa Thục Hán và Đông Ngô thời Tam Quốc
 Trận Giang Lăng (223) giữa Tào Ngụy và Đông Ngô thời Tam Quốc
 Trận Giang Lăng (554) giữa Tây Ngụy và Lương thời Nam Bắc triều
 Trận Giang Lăng (879) giữa quân Hoàng Sào và quân Đường
 Trận Giang Lăng (1236) giữa Nam Tống và Mông Cổ


title: Trận Giang Lăng (208–209)

text:
Trận Giang Lăng (chữ Hán: 江陵之戰 Giang Lăng chi chiến) là trận đánh thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc giữa các phe quân phiệt: liên minh Tôn Quyền – Lưu Bị giao tranh với Tào Tháo.

Hoàn cảnh
Huyện Giang Lăng (江陵) vốn là sở trị của Nam Quận (thuộc Kinh châu). Khi Lưu Biểu đến trấn trị Kinh châu (190) đã chọn huyện Tương Dương làm nơi đóng trụ sở. Tuy nhiên, Giang Lăng vẫn giữ vai trò trọng yếu, là nơi cất chứa kho tàng vũ khí của Kinh châu.

Năm 208, Tào Tháo khởi binh đánh Kinh châu. Vừa lúc đó Lưu Biểu mất, con là Lưu Tông đầu hàng Tào Tháo. Lưu Bị - quân phiệt bị Tào Tháo đánh bại ở phương bắc, chạy xuống nương nhờ Lưu Biểu từ năm 201 – liệu thế không chống đỡ nổi quân Tào nên bỏ Tân Dã, Phàn Thành chạy về Giang Lăng. Nhưng Tào Tháo cũng nhận thức rõ vai trò của Giang Lăng nên lựa 5000 quân thiết kị, cùng Tào Thuần và Văn Sính đuổi gấp. Lưu Bị mang theo nhiều dân chúng nên không thể chạy nhanh, bị Tào Tháo đánh cho đại bại ở Đương Dương Tràng Bản, phải chạy sang Giang Hạ với con lớn của Lưu Biểu là Lưu Kỳ.

Tào Tháo thúc quân chiếm giữ Giang Lăng. Lưu Bị tìm cách liên minh với Tôn Quyền, đánh bại Tào Tháo một trận lớn ở Xích Bích vào tháng 11 năm 208.

Tào Tháo bại binh, phải nhanh chóng trở về giữ phương bắc, giao cho Tào Nhân và Từ Hoảng ở lại giữ thủ huyện Nam Quận là Giang Lăng, sai Nhạc Tiến giữ Tương Dương. Còn Lưu Bị và Tôn Quyền đều muốn nhân đà thắng lợi để giành lấy vùng đất chiến lược Kinh châu. Trọng điểm Giang Lăng trở thành một trong những đích nhắm tới của Tôn Quyền lẫn Lưu Bị, và chiến sự giành giật huyện này nổ ra.

Diễn biến

Tào Nhân giao tranh với quân tiên phong Giang Đông
Sau trận Xích Bích, Lưu Bị đề nghị Tôn Quyền nên nhân lúc quân Tào mới thua, phải phát động tấn công ngay. Theo ý kiến của Lưu Bị, Chu Du cất quân đánh vào chính diện, còn Lưu Bị theo đường Hạ Thủy phía sau.

Tôn Quyền đóng quân Sài Tang, sai Chu Du cầm vài vạn quân tiền tuyến từ Xích Bích, Ô Lâm tiến đánh Giang Lăng. Lưu Bị, Quan Vũ và Trương Phi mang hơn 1000 quân mã đóng ở bờ nam sông Trường Giang cùng tiến.

Chu Du cử vài ngàn quân tiên phong đi trước, tự mình cầm đại quân theo sau. Thấy quân Giang Đông kéo đến, Tào Nhân lập tức tuyển ba trăm người, phái bộ tướng là Ngưu Kim làm chỉ huy, ra đón đánh.

Quân Giang Đông đông hơn, vì thế Ngưu Kim bị vây hãm. Quan Trưởng sử dưới quyền Tào Nhân là Trần Kiều cùng ở trên thành, trông xa thấy Ngưu Kim sắp nguy cấp, cùng các tướng rất lo lắng.

Tào Nhân bảo quân hầu mang ngựa đến, để xông ra giao chiến. Trần Kiều cùng các tướng thấy quân Giang Đông mạnh, níu giữ ông lại, cho rằng có thể thí mạng mấy trăm quân không có gì là nặng. Nhưng Tào Nhân hăng hái không chịu, nhất định mặc áo giáp lên ngựa, dẫn mấy chục quân kỵ mang cờ chỉ huy ra khỏi thành.

Trần Kiều và các tướng trên thành cho rằng Tào Nhân nên chống giữ bên hào, để tạo hình thế ứng cứu Ngưu Kim, nhưng ông dẫn quân vượt qua hào tiến thẳng về phía trước, xông vào vòng vây của quân Giang Đông. Nhờ sự dũng mãnh của Tào Nhân, quân Tào đánh thốc vào trận phá được vây, Ngưu Kim được giải thoát. Nhưng vẫn còn nhiều binh sĩ ở lại chưa ra được, Tào Nhân bèn quay trở lại đột phá, giết được mấy chục người bên quân Giang Đông, đưa hết binh của Ngưu Kim ra. Quân Giang Đông không chống nổi, phải lui về.

Tào Nhân thu quân về, Trần Kiều và các tướng đều vô cùng khâm phục tài năng của ông.

Chu Du, Lưu Bị giáp công
Chu Du mang đại quân đến, cùng các tướng sĩ tác chiến suốt mấy tháng nhưng không thể hạ được thành. Tào Nhân kiên cường chống trả trước các đợt tấn công của quân Ngô. Trong lúc Chu Du chưa tìm ra cách phá thành, Tào Nhân tổ chức đột kích ra ngoài. Quân Giang Đông mấy lần bị tấn công bất ngờ, tổn hại khá nhiều binh sĩ.

Cam Ninh hiến kế với Chu Du, hãy đánh thành Di Lăng bên cạnh để cô lập Giang Lăng, thu hút sự chú ý của Tào Nhân và Từ Hoảng sang đó. Chu Du đồng tình, bèn sai Cam Ninh mang quân đi đánh. Quân Tào trong thành yếu ớt, Cam Ninh nhanh chóng đánh chiếm được thành Di Lăng.

Chu Du theo đề nghị của Lưu Bị, để Trương Phi đem 1000 quân theo Chu Du cùng tác chiến tại Giang Lăng, đổi lại Chu Du phái 2000 quân tăng cường cho Lưu Bị cùng theo đường Hạ Thủy cắt đứt phía sau của Tào Nhân.

Nghe tin Di Lăng mất, Tào Nhân phái 5000 quân tới đánh chiếm lại Di Lăng. Cam Ninh chỉ có vài trăm quân và 1000 dân trong thành. Quân Tào dựng lên nhiều chòi cao bắn vào thành. Quân Ngô sợ hãi, chỉ có Cam Ninh vẫn bình tĩnh chống trả và sai người đi cầu cứu Chu Du.

Theo lời Lã Mông, Chu Du chia một nửa quân cho Lăng Thống ở lại Giang Lăng vây áp Tào Nhân, tự mình mang quân tới giải vây thành Di Lăng. Chu Du kéo tới đánh bại quân Tào đang vây bức Di Lăng, giải vây cho Cam Ninh.

Quan Vũ theo lệnh biệt phái của Lưu Bị và Chu Du, mang quân lên đường lên bắc, cắt đứt đường rút lui của Tào Nhân. Lúc đó Thái thú Nhữ Nam là Lý Thông dưới quyền Tào Tháo phát hiện, bèn dẫn quân ra đánh Quan Vũ. Quan Vũ thúc quân bủa vây. Lý Thông và các tướng sĩ xuống ngựa nhổ hết chông chà, xông vào vòng vây của Quan Vũ, vừa đánh vừa tiến lên, cuối cùng phá được vây, đánh lui được Quan Vũ, khiến đường nối phía bắc với Giang Lăng của quân Tào được thông suốt.

Tào Nhân rút lui
Tào Nhân tiếp tục cố thủ trong thành Giang Lăng. Chu Du, Cam Ninh và Lăng Thống đóng quân ở Giang Hạ và phụ cận Giang Lăng, tấn công ác liệt nhiều lần không có kết quả. Trong một đợt tấn công lên thành, Chu Du bị trúng tên của quân Tào, bị thương ở mạng sườn. Để cổ vũ tinh thần quân sĩ, ông gắng gượng chống gậy đứng dậy chỉ huy quân sĩ.

Tào Nhân nghe tin Chu Du bị thương, bèn mang quân tới đánh, nhưng thấy quân Ngô vẫn phòng thủ vững vàng, phải lui binh.

Hai bên giao tranh suốt 1 năm không phân thắng bại. Lưu Bị điều Quan Vũ về nam, phối hợp với Gia Cát Lượng và Triệu Vân tấn công, lần lượt đánh chiếm và thu hàng các quận Trường Sa (长沙), Quế Dương (桂阳), Vũ Lăng (武陵) và Linh Lăng (零陵), phát triển thế lực của Lưu Bị về phía nam Kinh châu. Trong khi đó, Tôn Quyền cũng khởi đại quân từ Sài Tang tấn công vào Hợp Phì.

Tháng chạp năm 209, sự vây bức ngày càng ác liệt của quân Giang Đông khiến quân Tào tổn thất thảm trọng, Tào Tháo bèn lệnh cho Tào Nhân bỏ thành Giang Lăng rút về Tương Dương. Tào Nhân và Từ Hoảng theo lệnh, bèn rút hết quân sĩ về Tương Dương là trị sở Kinh châu cũ của Lưu Biểu, thiết lập và chỉnh đốn phòng tuyến mới.

Chu Du thúc quân vào chiếm đóng Giang Lăng và các huyện phụ cận.

Hậu quả và ý nghĩa
Chiến dịch Giang Lăng kéo dài hơn 1 năm mới kết thúc. Tuy chưa chiếm được toàn bộ Nam quận nhưng Tôn Quyền đã giành quyền kiểm soát đại bộ phận phía nam; chỉ còn lại vài huyện quanh Tương Dương vẫn còn trong tay Tào Tháo. Chu Du được Tôn Quyền phong làm Thái thú Nam quận, thiết lập chiến tuyến tiền tiêu tại đây trong cuộc đối đầu với Tào Nhân.

Trong khi Lưu Bị và Trương Phi tham gia tác chiến cùng Chu Du, Gia Cát Lượng, Quan Vũ, Triệu Vân phối hợp với Lưu Kỳ tấn công 4 quận Trường Sa, Quế Dương, Vũ Lăng và Linh Lăng ở phía nam Kinh châu. Các thái thú Kim Toàn, Lưu Độ, Hàn Huyền và Triệu Phạm đều đầu hàng.
Tam Quốc diễn nghĩa kể rằng Thái thú Trường Sa là Hàn Huyền bị Ngụy Diên giết chết vì định giết Hoàng Trung. Trên thực tế, Ngụy Diên thuyết phục được Hoàng Trung kích động các tướng sĩ không theo lệnh của Hàn Huyền, khiến Hàn Huyền buộc phải đầu hàng.

Phần Tôn Quyền tấn công Hợp Phì thất bại. Như vậy sau 1 năm khổ chiến sau trận Xích Bích, phía Tôn Quyền chỉ thu được nửa Nam quận (và nửa quận Giang Hạ có từ trước), còn Lưu Bị có được 4 quận phía nam (thêm nửa quận Giang Hạ của Lưu Kỳ).

Tuy nhiên, chiến quả của Chu Du không hề nhỏ, vì vị trí chiến lược của Giang Lăng vẫn rất quan trọng trong thời cuộc mới. Giang Lăng nói riêng và Nam quận nói chung là vị trí trung tâm Hoa Hạ, từ đây có thể phát động chiến tranh lên trung nguyên với Tào Tháo và tấn công sang Ích châu của Lưu Chương, Trương Lỗ. Trong khi chiến lược Long Trung đối sách mà Gia Cát Lượng đã quy hoạch cho Lưu Bị chính là giành lấy hai châu Kinh, Ích để có 2 đường tấn công lên trung nguyên tranh giành thiên hạ, thì Chu Du cũng đề ra với Tôn Quyền về chiến lược từ Giang Lăng tiến vào chiếm Thục và Hán Trung rồi liên kết với Mã Siêu để cùng đánh lên trung nguyên từ mấy đường.

Bốn quận mà Lưu Bị có được chỉ giúp Lưu Bị giải quyết vấn đề nhân lực và kinh tế, không đóng vai trò chiến lược trong việc thi hành Long Trung sách. Do đó, Lưu Bị và Gia Cát Lượng phải tính tới việc tiếp cận địa bàn các quận phía bắc Kinh châu mà hậu quả là ông phải dùng nhiều nỗ lực ngoại giao, phải đợi tới khi Chu Du qua đời (210), cộng thêm sự hỗ trợ của một nhân vật ôn hòa, coi trọng liên minh Tôn-Lưu là Lỗ Túc để thực hiện được mục đích mượn huyện Giang Lăng, gọi là "mượn Kinh châu" của Tôn Quyền để có bàn đạp tiếp cận với trung nguyên. Tôn Quyền nghe theo lý lẽ của Lỗ Túc (khiến Tào Tháo thêm kẻ thù, mượn sức Lưu Bị đỡ cho gánh nặng phía tây Giang Đông), đồng ý cho Lưu Bị mượn Giang Lăng.

Cũng vì việc Lưu Bị vẫn không trả lại Giang Lăng sau khi lấy được Ích châu, Tôn Quyền quyết định dùng vũ lực để đoạt lại vùng đất chiến lược này.

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung gọi Giang Lăng – thủ huyện của Nam Quận là "thành Nam Quận"; thành Công An huyện Sàn Lăng là nơi đóng bản doanh của Lưu Bị từ sau trận Xích Bích đến trước khi mượn được "Kinh châu thuộc Ngô" (tức Giang Lăng) thì La Quán Trung gọi là "thành Kinh châu"; còn Tương Dương vốn cũng thuộc Nam quận, là trị sở Kinh châu thời Lưu Biểu, tới khi Tào Tháo chiếm cũng dùng làm trị sở Kinh châu (thuộc Ngụy), La Quán Trung vẫn gọi là "Tương Dương".

Chiến dịch Giang Lăng trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa được La Quán Trung mô tả rất ly kỳ, với nhiều trận xung đột giữa hai bên. Tào Nhân và Chu Du giao tranh khổ chiến khiến cả hai bên đều bị thiệt hại.

Chu Du bị trúng tên của Tào Nhân, lại phao tin mình chết để Tào Nhân đến cướp trại. Khi quân Tào đến nơi, Chu Du đổ binh ra đánh khiến quân Tào thua to, Tào Nhân phải rút chạy về phía bắc. La Quán Trung muốn quy công lao chiếm thành cho phe Lưu Bị, nên hư cấu việc Gia Cát Lượng dùng kế "nẫng tay trên" của Chu Du trong việc chiếm Nam Quận (Giang Lăng). Trong lúc Tào Nhân mang quân đi cướp trại Chu Du thì Khổng Minh đã sai Triệu Vân mang kỳ binh đánh úp Nam Quận (Giang Lăng). Chu Du đánh bại được Tào Nhân rồi định đến chiếm thành thì Triệu Vân đã đứng trên thành tuyên bố thành thuộc về Lưu Bị.

Chu Du bực tức bèn quay sang "đánh Kinh châu" (Công An) nhưng thành này cũng bị Gia Cát Lượng nẫng tay trên bằng cách lấy binh phù của Tào Nhân điều quân Tào ở đây đi cứu Nam Quận rồi đánh úp.

Hơn nữa, La Quán Trung còn hư cấu việc Khổng Minh thừa cơ chiếm luôn cả thành Tương Dương. Khổng Minh bắt được thủ hạ của Tào Nhân là Trần Kiều, lại dùng binh phù sai người chạy đến Tương Dương, giả làm quân Tào Nhân cầu cứu, Hạ Hầu Đôn bèn mang quân ra khỏi Tương Dương đi cứu Tào Nhân, thì Quan Vân Trường lại mang quân tới đánh úp luôn Tương Dương (trên thực tế là Tương Dương còn trong tay Tào Nhân mãi đến sau này).

Trong khi Chu Du khổ chiến cả năm không thu được kết quả gì thì Lưu Bị không mất nhiều công sức lại đoạt được 3 trọng trấn của Kinh châu. Điều đó khiến Chu Du uất ức, vỡ vết thương ngã lăn ra. Sự việc này được gọi là "chọc tức Chu Du lần đầu".

Xem thêm
 Lưu Bị
 Chu Du
 Trận Xích Bích
 Tào Nhân
 Trận Trường Bản
 Vấn đề Kinh châu thời Tam Quốc

Tham khảo
 Trần Thọ, Tam quốc chí, các truyện:
 Tào Nhân truyện
 Lý Thông truyện
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên.
 Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, tập 1-2, Nhà xuất bản Công an nhân dân.
 Trần Văn Đức (2008), Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện, Nhà xuất bản Văn học

Chú thích

Trận chiến thời Tam Quốc


The Structure and Distribution of Coral Reefs, Being the first part of the geology of the voyage of the Beagle, under the command of Capt. Fitzroy, R.N. during the years 1832 to 1836 là chuyên khảo đầu tiên của Charles Darwin, được xuất bản vào năm 1842 với nội dung nghiên cứu về sự hình thành các rạn san hô và rạn san hô vòng. Darwin phôi thai ý tưởng nghiên cứu trong suốt chuyến du hành với tàu HMS Beagle khi vẫn còn ở Nam Mỹ, soạn ra khi HMS Beagle băng ngang Thái Bình Dương và hoàn thành bản thảo vào tháng 11 năm 1835. Thời đó, người ta dành mối quan tâm khoa học rất lớn cho cách mà các rạn san hô hình thành. Trong số các nhiệm vụ mà Bộ Hải quân Anh giao cho thuyền trưởng Robert FitzRoy thì việc khám phá một rạn san hô vòng được xem là nhiệm vụ khoa học quan trọng của chuyến du hành. Những kết quả thu được sau dịp nghiên cứu quần đảo Keeling ở Ấn Độ Dương đã xác nhận giả thuyết của Darwin rằng các kiểu rạn san hô và rạn vòng đa dạng có thể được giải thích bằng lý thuyết kiến tạo nâng và sụt lún trên các vùng rộng lớn của vỏ Trái Đất.

Cuốn sách là quyển đầu tiên trong bộ ba quyển sách viết về địa chất dựa trên những gì Darwin khám phá được trong chuyến hành trình. Người ta xem đây là công trình khoa học vĩ đại trình bày các suy luận từ các quan sát sẵn có về chủ đề rộng lớn này. Năm 1853, Darwin được tặng thưởng Huân chương Hoàng gia của Hội Hoàng gia Luân Đôn cho cuốn chuyên khảo về rạn san hô và cho công trình nghiên cứu về hàu. Nhiều nghiên cứu hiện đại đã xác nhận lý thuyết Darwin về sự hình thành rạn san hô khi đảo và vùng lân cận của vỏ đại dương lún xuống.

Giả thuyết về sự hình thành rạn san hô vòng

Sự hình thành nên rạn san hô vòng vẫn còn là một ẩn số khoa học vào thời điểm năm 1831 thì. Trong năm 1824 và 1825, hai nhà tự nhiên học người Pháp là Quoy và Gaimard nhận thấy rằng san hô chỉ sống ở vùng nước tương đối nông trong khi rạn san hô vòng lại xuất hiện giữa đại dương sâu thẳm. Tác giả của những cuốn sách tham khảo có trên tàu Beagle như Henry De la Beche, Frederick William Beechey và Charles Lyell nêu ý kiến rằng san hô đã phát triển trên các núi hay núi lửa ngầm, trong đó rạn san hô vòng mang hình dạng của miệng núi lửa ngầm. Lời hướng dẫn của Bộ Hải quân Anh dành cho chuyến đi có ghi:

Năm 1827, khi còn là sinh viên Đại học Edinburgh, Darwin đã nghiên cứu về động vật biển không xương sống trong thời gian làm môn đệ của nhà giải phẫu học Robert Edmond Grant. Trong năm học cuối tại Đại học Cambridge vào năm 1831, ông nghiên cứu địa chất học với thầy là Adam Sedgwick. Thuyền trưởng FitzRoy mong muốn đồng hành cùng một người có khả năng nghiên cứu địa chất trong khi những người còn lại tiến hành khảo sát thủy văn, và Darwin - người bất ngờ được dành một chỗ trong chuyến thám hiểm Beagle - hoàn toàn phù hợp với mục tiêu của ông. Darwin được FitzRoy đưa cho tập đầu trong bộ Principles of Geology của Lyell - tóm lược ý tưởng cho rằng rạn san hô vòng hình thành trên miệng núi lửa. - trước khi chuyến hành trình bắt đầu. Khi dừng chân tại bờ đảo St Jago vào tháng 1 năm 1832, Darwin dùng thuyết hiện tại luận của Lyell để giải thích các thành hệ địa chất mà ông quan sát được, theo đó thì các lực địa chất khiến đất đai nâng lên hay sụt xuống trong những khoảng thời gian cực kì dài. Lúc này, Darwin nảy ra suy nghĩ rằng ông có thể viết một cuốn sách về địa chất của riêng mình.

Trong thời gian từ tháng 2 năm 1832 đến tháng 9 năm 1835, tàu Beagle tiến hành khảo sát bờ biển Nam Mỹ. Giai đoạn này Darwin thực hiện tổng cộng bảy chuyến đi vào đất liền và tìm được rất nhiều chứng cứ cho thấy đại lục này đang dần nâng lên. Ông được tận mắt chứng kiến một vụ núi lửa phun trào và sau đó còn trải nghiệm một trận động đất vào ngày 20 tháng 2 năm 1835. Trong những tháng về sau, Darwin suy luận rằng những khu vực rộng lớn ngoài đại dương sẽ lún xuống do vùng đất liền nâng lên. Điều này gợi cho ông ấn tượng rằng có thể giải thích sự hình thành rạn san hô vòng dựa theo cách này.

Theo hiểu biết của Darwin, san hô sống tại vùng biển nhiệt đới có nước sạch và bị khuấy động mạnh sẽ hình thành nên rạn san hô viền bờ ngay dưới mực nước triều thấp. Rạn viền bờ có thể vẫn kiên trì bám trụ xung quanh bờ đảo trong trường hợp bờ đảo bị nâng lên (ví dụ khi đảo là một núi lửa đang hoạt động) nhưng sẽ chết nếu bị nâng khỏi mặt biển. Theo thời gian, rạn san hô phát triển xa ra và trở thành rạn san hô chắn bờ với điều kiện bờ đảo ổn định. Khi bờ đảo dần dần lún xuống thì san hô có thể sẽ tiếp tục phát triển hướng lên phía mặt nước và trở thành rạn san hô dạng vòng một khi hòn đảo chìm hẳn xuống mặt biển. Tuy nhiên, nếu đảo lún xuống quá nhanh hoặc nước biển dâng lên quá gấp thì san hô sẽ chết do chúng chỉ sống được ở vùng nước nông.

Kiểm định giả thuyết Darwin

Darwin đã vạch ra trong đầu mình các điểm chính của học thuyết về sự hình thành rạn vòng trước cả khi con tàu Beagle cập bến quần đảo Galápagos ngày 7 tháng 9 năm 1835. Mặc dù không còn ủng hộ quan điểm cho rằng rạn vòng hình thành trên các miệng núi lửa ngầm nhưng Darwin vẫn ghi chép lại một số chi tiết ủng hộ cho ý tưởng này, trong đó điểm đáng chú ý là 16 miệng núi lửa tại vùng này tương đồng với các rạn vòng ở chỗ chúng hơi nhô cao hơn ở một phía.

Lần đầu Darwin nhìn thoáng thấy rạn san hô vòng là khi tàu Beagle đi qua đảo Honden vào ngày 9 tháng 11 và luồn qua các đảo trong quần đảo Dangerous (tức quần đảo Tuamotu). Khi tới Tahiti vào ngày 15 tháng 11 cùng năm, ông mô tả hòn đảo được "bảo quanh bởi một rạn san hô bị ngăn cách với bờ đảo bởi các luồng lạch và lưu vực nước lặng". Ông trèo lên các ngọn đồi trên đảo Tahiti và ấn tượng sâu sắc khi phóng tầm mắt về phía đảo Moorea, nơi mà "các ngọn núi nhô lên đột ngột từ một hồ nước trong vắt bị ngăn cách ở mọi phía bởi các các dòng sóng vỡ hẹp và định hình rõ từ đại dương." Thay vì chỉ chép lại các phát hiện về rạn san hô trong phần ghi chú về hòn đảo thì Darwin đã viết tường tận thành bản sơ thảo đầu tiên cho lý thuyết của mình dưới dạng một tiểu luận mang nhan đề Coral Islands. Trong mô tả của ông, các polyp tạo san hô trên các bức tường chắn [rạn chắn] và phát triển mạnh mẽ tại vùng sóng vỡ ở mặt có gió của rạn. Ngoài ra, ông còn suy xét các lý do vì sao mà san hô trong vùng vụng biển (đầm nước) không phát triển cao được. Kết lại bài luận, ông cho rằng sự nâng lên của phần lớn đại lục Nam Mỹ (và Bắc Mỹ) cần được bù trừ bởi sự lún xuống tương ứng ở những vùng khác của thế giới.

Quần đảo Keeling

Bản chỉ thị của Bộ Hải quân Anh dành cho FitzRoy có đề cập chi tiết đến các yêu cầu khảo sát địa chất đối với rạn san hô vòng nhằm nghiên cứu xem bằng cách nào mà rạn san hô đã hình thành nên, đặc biệt là liệu chúng nhô lên từ đáy biển hay nhô lên từ đỉnh của các ngọn núi lửa đã ngừng hoạt động, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của thủy triều thông qua đo lường bằng các máy đo đặc biệt. Để thực thi nhiệm vụ này, thuyền trưởng FitzRoy quyết định chọn quần đảo Cocos (Keeling) nằm trong Ấn Độ Dương. Ngày 1 tháng 4 năm 1836, cả đoàn đến nơi và đầu tiên bắt tay vào việc lắp một máy đo thủy triều kiểu mới - do FitzRoy thiết kế - cho phép xem số liệu từ bờ đảo. Tàu thuyền toả ra khắp nơi để tiến hành khảo sát, đo độ sâu rạn vòng và vụng biển mặc cho bị ngăn trở bởi những cơn gió mạnh. FitzRoy nhận thấy mặt ngoài của rạn vòng bằng phẳng và cứng như đá, đồng thời thấy rằng đa phần sinh vật lại phát triển mạnh tại sóng biển dữ dội nhất. Tuy nhiên, đoàn nghiên cứu vấp phải khó khăn lớn khi xác định độ sâu vùng san hô sinh sống do các mảnh rạn san hô rất khó bị phá vỡ trong khi mỏ neo, neo móc và dây xích mà họ thả xuống và cố kéo lên đều bị sóng biển giật đứt. FitzRoy thành công hơn khi sử dụng một vật nặng hình chuông làm bằng chì gắn mỡ bò (thể rắn) và trét vôi để làm cứng. Dụng cụ này có mục đích cung cấp cảm nhận chính xác về hình dạng vùng đáy do bề mặt vật nặng sẽ bị lõm khi va vào vật thể nào đó, đồng thời cũng giúp thu thập mảnh san hô hay hạt cát.

Cá nhân FitzRoy tự thực hiện những lần đo độ sâu này, và sau mỗi lần đo thì khối mỡ bò lại được cắt ra và đem lên khoang cho Darwin xem xét. Dấu vết hằn lại trên khối mỡ thể hiện hình dạng của các san hô sống tại sườn dốc mặt ngoài của rạn tính đến độ sâu khoảng 10 sải (18 mét). Càng xuống sâu thì càng ít dấu vết in lên khối mỡ bò, đồng thời có nhiều hạt cát dính lên đó. Đến độ sâu 20-30 sải (36-55 m) thì không còn thấy sự hiện diện nào của san hô sống. Darwin cẩn thận ghi chép lại vị trí của từng loại san hô xung quanh rạn san hô và vụng biển. Ông mô tả trong nhật ký bằng những ngôn từ có cánh: "Mặt nước phẳng lặng đến khác thường. Tôi lội xa tận đến chỗ các đồi san hô ngập trong sóng vỡ. Trong các hõm và rãnh nước, có những con cá xinh đẹp màu xanh lục và nhiều màu khác; hình thái và sắc thái của nhiều loài động vật hình cây thật là tuyệt vời. Có thể thứ lỗi cho niềm say mê đối với vô số sự sống hữu cơ mà biển cả miền nhiệt đới hào phóng ban tặng", dù rằng chính ông lại là một người phản đối việc sử dụng "ngôn từ hoa mỹ" như cách mà một số nhà tự nhiên học vẫn làm.

Mười một ngày sau đó, cả đoàn rời khỏi quần đảo. Darwin viết tóm tắt giả thuyết của mình trong nhật kí:

Công bố
Khi tàu Beagle trở về vào ngày 2 tháng 10 năm 1836 thì Darwin đã trở thành một ngôi sao trong giới khoa học, bởi trước đó - vào tháng 12 năm 1835 - giáo sư John Stevens Henslow của Đại học Cambridge đã phổ biến tên tuổi người học trò cũ của mình qua việc phát một số sách mỏng tập hợp các lá thư của Darwin bàn về địa chất cho một số nhà tự nhiên học xem. Charles Lyell cũng cảm thấy háo hức vì công trình của Darwin ủng hộ cho thuyết hiện tại của mình và đã gặp Darwin lần đầu vào ngày 29 tháng 10 năm 1836. Vào tháng 5 năm 1837, Lyell viết một lá thư gửi John Herschel, trong đó nói rằng ông "rất tự tin về lý thuyết đảo san hô mới của Darwin", và rằng ông đã "hối thúc Whewell cho Darwin đọc nghiên cứu ấy vào cuộc họp lần tới" của họ. Lyell còn bộc bạch: "Tôi phải vĩnh viễn từ bỏ giả thuyết về miệng núi lửa thôi, dù cho lúc đầu điều đó có làm tôi cảm thấy day dứt đấy, (...) Đảo san hô là nỗ lực cuối cùng của các đại lục đang chìm nhằm nâng phần đầu của chúng khỏi mặt nước. Có thể truy tìm dấu vết của các vùng nâng lên và lún xuống ở đại dương thông qua trạng thái của các rạn san hô." Ngày 31 tháng 5 năm 1837, Darwin trình bày các phát hiện và lý thuyết của mình trong một bài nghiên cứu được ông xướng lên tại Hội Địa chất Luân Đôn (Geological Society of London). Báo cáo khoa học chính thức đầu tiên của Darwin ra mắt dưới nhan đề Journal and Remarks (ngày nay được biết đến với nhan đề The Voyage of the Beagle) với nội dung đề cập đến khía cạnh lịch sử tự nhiên của chuyến du hành với tàu Beagle. Trong bài viết này, ông mở rộng các ghi chép nhật ký trong chuyến du hành thành một phần trong lý thuyết của mình, nhấn mạnh bằng cách nào mà sự hiện diện hay vắng mặt của rạn san hô và rạn san hô vòng có thể cho ta thấy liệu đáy đại dương đang nâng lên hay lún xuống. Ngay trong thời gian ấy, Darwin vẫn dành sức nghiên cứu riêng về vấn đề tiến hoá biến đổi của loài cũng như các đề tài khác. Ông hoàn tất bài báo khoa học trong khoảng cuối tháng 9.

Công việc của Darwin khi này bao gồm tìm kiếm các chuyên gia để xem xét và viết báo cáo về những điều Darwin thu thập được từ chuyến đi. Darwin đề xuất được chỉnh sửa các bài báo cáo này, tự viết lời dẫn nhập và chú thích, đồng thời thông qua các mối quan hệ để vận động chính phủ tài trợ cho hoạt động xuất bản các khám phá của ông thành một cuốn sách lớn. Sau khi được Bộ Tài chính Anh cấp 1.000 bảng vào tháng 8 năm 1837, Darwin mở rộng phạm vi xuất bản qua việc gộp thêm cuốn sách về địa chất học mà ông đã phôi thai ý tưởng vào tháng 4 năm 1832. Ông chọn Smith, Elder & Co. làm đơn vị xuất bản và ký với họ những cam kết có vẻ phi thực tế về thời gian giao bản thảo và hình minh hoạ cho bên in ấn. Ông đảm bảo với Bộ Tài chính rằng công trình của ông sẽ mang lại giá trị tốt do nhà xuất bản chỉ đòi một khoản lợi nhuận nhỏ trong khi bản thân ông không lấy một xu tiền lời nào. Từ tháng 10, ông lập kế hoạch thảo ra bộ sách nhiều tập Zoology of the Voyage of H.M.S. Beagle và bắt tay viết về địa chất các đảo núi lửa.
Tháng 1 năm 1838, Smith, Elder & Co. quảng bá phần đầu tiên trong cuốn sách địa chất có nhan đề Geological observations on volcanic islands and coral formations của Darwin. Vào cuối tháng đó, Darwin cho rằng cuốn sách địa chất của ông sẽ "tốn rất nhiều giấy và sẽ ngốn rất nhiều thời gian" nó nên sẽ có thể được phân ra thành nhiều tập khác nhau (cuối cùng thì Coral Reefs xuất bản đầu tiên, sau đó đến Volcanic Islands năm 1844 và South America năm 1846). Ông nghi ngại khoản tiền được cấp sẽ không đủ chi cho tất cả các sách địa chất cần xuất bản. Tháng 2 năm 1838, phần đầu tiên của bộ sách về động vật học cũng xuất bản nhưng Darwin rất khó thuyết phục các chuyên gia viết bài báo cáo về các công trình của ông. Làm việc quá sức khiến Darwin ngã bệnh.

Tháng 11 năm 1838, Darwin cầu hôn người em họ Emma và làm đám cưới vào tháng 1 năm 1839. Ông tiếp tục ý tưởng về tiến hoá và xem đây là "sở thích chủ đạo" của mình, dù rằng công việc liên tiếp bị trì hoãn do bệnh tật. Lâu lâu Darwin lại khởi động lại công việc soạn sách Coral Reefs. Trong thư gửi Emma ngày 9 tháng 5 năm 1842, Darwin bày tỏ nỗi lo lắng khi khoản tiền được chính phủ cấp bị vơi đi nhanh hơn nhiều so với dự kiến. Ông thổ lộ đã dành nhiều thời gian – 20 tháng – cho việc biên soạn cuốn sách bàn về san hô của mình.

Xuất bản
Tháng 5 năm 1842, tác phẩm The Structure and Distribution of Coral Reefs ra mắt với giá bìa 15 shilling và được độc giả đón nhận. Ấn bản thứ hai ra mắt năm 1874 và được sửa đổi, viết lại rất nhiều để đáp lại quan điểm của James Dwight Dana (trong cuốn Corals and Coral Islands')' và của Joseph Jukes.

Bố cục tác phẩm
Cuốn sách được bố cục chặt chẽ lô-gic với lập luận thuyết phục. Hình minh hoạ được sử dụng như một phần không thể thiếu cho phần lập luận trong sách. Tác phẩm chứa đựng nhiều biểu đồ chi tiết và một bản đồ thế giới khổ lớn được đánh dấu bằng màu sắc nhằm thể hiện tất cả các rạn san hô mà con người đã biết, tính đến thời điểm lúc bấy giờ. Phần mở đầu tóm tắt các mục tiêu mà cuốn sách muốn nhắm tới.

Ba chương đầu của sách mô tả các kiểu rạn san hô khác nhau. Mỗi chương bắt đầu bằng một đoạn mô tả chi tiết về một rạn san hô mà Darwin nắm được nhiều thông tin nhất và được ông dùng làm ví dụ điển hình trong chương. Ở chương I, Darwin miêu tả các rạn san hô vòng mà ông gọi là "lagoon island" ("đảo có vụng biển") với ví dụ minh hoạ là các khám phá chi tiết của riêng ông cũng như của tàu Beagle tại quần đảo Keeling. Chương II bàn về một rạn san hô chắn bờ ("barrier reef") điển hình và so sánh nó với các rạn san hô khác. Chương III viết về loại rạn san hô mà Darwin gọi là rạn san hô viền bờ ("fringing reef", "shore reef"). Sau khi mô tả xong các kiểu rạn san hô chính, Darwin tiến hành trình bày phát hiện của ông về bề mặt của các rạn san hô, theo đó thì thực tế chúng không khác nhau nhiều. Rạn vòng khác với rạn chắn bờ ở một điểm duy nhất là rạn vòng không có hòn đảo nằm giữa, và rạn chắn bờ khác rạn viền bờ ở một điểm duy nhất là rạn viền bờ nằm cách biệt với hòn đảo và bao quanh một vụng biển (đầm nước).

Chương IV của cuốn sách đề cập sự phân bố và tăng trưởng của các rạn san hô, nghiên cứu các điều kiện mà tại đó san hô phát triển mạnh, tốc độ phát triển của rạn san hô và độ sâu mà các polyp san hô tạo rạn sinh sống. Một kết luận trong chương là san hô chỉ phát triển mạnh ở một độ sâu rất giới hạn. Trong chương V, Darwin trình bày lý thuyết của minh thành một đoạn diễn giải thống nhất dựa trên các khám phá từ các chương trước thông qua việc chỉ ra bằng cách nào mà rạn chắn bờ và rạn vòng hình thành khi hòn đảo lún xuống, đồng thời rạn viền bờ được tìm thấy dọc theo bờ đảo với bằng chứng rằng đảo được nâng lên. Kết thúc chương là một đoạn tóm lược lý thuyết được minh hoạ bằng hai bản in khắc gỗ thể hiện hai giai đoạn khác nhau của tiến trình hình thành rạn san hô trong mối tương quan với mực nước biển.

Trong chương VI, Darwin nghiên cứu sự phân bố về mặt địa lý của các kiểu rạn san hô và nêu ra hàm ý địa chất của sự phân bố này bằng cách sử dụng một tấm bản đồ màu khổ lớn nhằm thể hiện các vùng rạn san hô vòng, rạn chắn bờ rộng lớn trên thế giới (nơi mà đáy biển đang lún xuống và không có núi lửa nào còn hoạt động) và các vùng rạn viền bờ và núi lửa bột phát (nơi đất đang nâng lên). Cuối chương này là đoạn tóm tắt các phát hiện của từng chương và kết luận cuối cùng. Cuối sách có một phụ lục lớn cung cấp mô tả chi tiết và thấu đáo về mọi thông tin mà Darwin thu thập được về các rạn san hô trên toàn cầu.

Bố cục hợp lý của tác phẩm này là nguyên mẫu cho bố cục của cuốn Nguồn gốc các loài: trình bày chi tiết các khía cạnh khác nhau của một vấn đề, sau đó thiết lập lý thuyết giải thích cho hiện tượng đó, kế tiếp là biểu thị khả năng giải thích vấn đề xa hơn của lý thuyết vừa đề ra. Có thể xem Coral Reefs là cuốn đầu tiên trong bộ chuyên luận vĩ đại của Darwin về triết học tự nhiên. Với cách trình bày các kiểu rạn san hô như một chuỗi tiến hoá, cuốn sách đã thể hiện một phương pháp luận chặt chẽ cho các ngành khoa học dựa trên nghiên cứu sự kiện quá khứ - tức là khoa học diễn giải các mẫu hình quan sát được ở hiện tại nhưng là kết quả của một tiến trình lịch sử. Trong một đoạn văn nọ, Darwin còn trình bày quan điểm dưới góc nhìn của chủ nghĩa Malthus về đấu tranh sinh tồn: "Trong một rạn san hô đã có từ lâu đời thì san hô – rất khác nhau về chủng loài tại những phần khác nhau của rạn san hô – hầu như chắc chắn đều thích nghi với nơi mà chúng chiếm chỗ. Chúng giữ chỗ đứng của mình – giống như bao loài sinh vật khác – thông qua đấu tranh với các san hô khác và đấu tranh với giới tự nhiên bên ngoài. Vì thế mà chúng tôi có thể luận ra rằng, sự phát triển của san hô nhìn chung là chậm, ngoại trừ các trường hợp gặp thuận lợi đặc biệt."

Đón nhận
Darwin gặt hái thành công khi hoàn tất và xuất bản các cuốn sách khác bàn về địa chất học và động vật học sau chuyến du hành với tàu Beagle''. Ông dành tám năm nghiên cứu sâu về loài hàu. Hai tập sách về Lepadidae được xuất bản năm 1851. Trong khi đang viết hai tập nữa về các loài hàu còn lại thì Darwin được Hội Hoàng gia Luân Đôn trao thưởng Huân chương Hoàng gia về Khoa học tự nhiên. Trong thư gửi Darwin, Joseph Dalton Hooker cho hay rằng "Pordock đã đề cử ông với hai tác phẩm là Coral Islands và Lepadidae; Bell nối gót ủng hộ riêng tác phẩm Lepadidae và tiếp sau đó là một màn reo hò tán tụng cho công trình về Hàu mà chắc hẳn ông sẽ [mỉm cười] khi nghe thấy đấy."

Khám phá của Darwin và quan điểm hiện đại
Mối quan tâm của Darwin dành cho khía cạnh sinh học của các cơ thể sống tại rạn san hô tập trung vào các mặt liên quan đến ý tưởng địa chất về sự lún xuống, cụ thể là ông tìm kiếm bằng chứng xác nhận cho ý tưởng rằng các sinh vật tạo rạn chỉ có thể sống tại vùng nước nông. Darwin xem xét kết quả đo độ sâu của FitzRoy tại quần đảo Keeling và vô số quan sát của những người khác để đưa ra mức độ sâu giới hạn là 30 sải (55 m). Các nghiên cứu hiện đại cho thấy độ sâu này vào khoảng 100 m (so với độ sâu của đáy đại dương từ 3.000 đến 5.000 m). Darwin không chỉ nhận diện được tầm quan trọng của tảo đỏ đối với sự hình thành rạn san hô mà còn xem xét thêm các sinh vật có thể hỗ trợ tạo rạn. Theo quan điểm của ông thì số sinh vật này cũng sống tại vùng nước nông tương tự san hô. Tuy nhiên, các phát hiện trong thập niên 1880 cho thấy chúng thậm chí còn sống ở các bãi ngầm sâu hơn. Ngoài ra, Darwin cũng xem xét sự phân bố loài san hô trong tổng thể một rạn san hô nhất định, và ông cho rằng các phần rạn hướng ra biển - phải hứng chịu sóng gió nhiều nhất - thì được hình thành bởi san hô lớn và tảo đỏ. Theo ông, đây là vùng san hô phát triển năng động nhất nên sẽ tạo ra xu hướng khiến rạn san hô phát triển hướng về phía ngoài một khi các sinh vật tạo rạn tiến đến mặt biển. Ông tin rằng nhiệt độ và độ tĩnh của nước trong vụng biển càng cao thì san hô càng đa dạng về loài. Các ý tưởng sinh thái học này vẫn nguyên giá trị đến tận ngày nay, và người ta vẫn tiếp tục thực hiện các nghiên cứu chi tiết hơn.

Trong quá trình khảo cứu địa chất rạn san hô, Darwin đã thể hiện khả năng nổi bật của mình khi thu thập thông tin thực tế và tìm ra các mẫu hình để tái dựng tiến trình lịch sử địa chất mà chỉ dựa vào rất ít các bằng chứng có sẵn. Ông chú ý ngay cả đến những chi tiết nhỏ nhất. Khi biết được sự tồn tại của cá mó tại nơi san hô sống, Darwin đã tiến hành phẫu thuật mẫu vật cá này nhằm tìm hạt mịn san hô trong ruột cá. Ông kết luận rằng loài cá này, cũng như các động vật không xương sống ăn san hô như hải sâm, có thể là nguyên nhân lý giải cho sự tồn tại của những bãi ngầm cấu thành từ bùn hạt mịn mà ông từng tìm thấy tại quần đảo Keeling. Bên cạnh đó, phát hiện này còn cho thấy rằng "có các sinh vật ngăn trở sự phát triển của rạn san hô, và quy luật "ăn và bị ăn" vẫn đúng ngay cả với các sinh vật kiểu polyp [ý nói polyp san hô] đã tạo nên những đê chắn sóng [ý nói rạn san hô] khổng lồ này".

Những quan sát của Darwin về vai trò của các cơ thể sống trong sự hình thành nên những đặc điểm đa dạng của rạn san hô đã đi trước cả các nghiên cứu hiện đại. Thời đó, khi muốn đo lường độ dày của rạn san hô chắn bờ, Darwin chỉ dựa vào quy tắc ngón tay cái của ngành hàng hải để tiên đoán rằng sườn của rạn san hô dốc hơn nhiều so với hòn đảo ở giữa rạn san hô, đồng thời đoán ước độ dày tối đa vào khoảng 5.000 ft (1.500 m). Năm 1952, Ủy ban Năng lượng Hạt nhân Hoa Kỳ khoan được lỗ sâu 4.610 ft (1.405 m) tại rạn san hô vòng Enewetak (quần đảo Marshall) trước khi chạm đến nền núi lửa. Ở thời của Darwin, chưa bao giờ người ta tìm thấy một độ dày san hô hoá thạch tương ứng trên bất kì một lục địa nào; cả ông cũng như Lyell đều không thể đưa ra bất kì một lời lý giải nào có thể làm thoả mãn những người chỉ trích lý thuyết của ông. Tuy vậy, sau này người ta tìm thấy hai địa điểm có hoá thạch rạn đá trên lục địa mà tại đó độ sâu [dày] của chúng vào khoảng 3.000 ft (1.000 ft), phù hợp với quan điểm của Darwin về sự lún xuống của đảo núi lửa. Tuy nhiên, các nỗ lực khác của Darwin nhằm giải thích cho hiện tượng lún xuống đã bị thay thế bởi một khám phá mới trong khoa học, theo đó thì sông băng cũng có thể làm thay đổi mực nước biển.

Căn cứ theo giả thuyết toàn cầu của Darwin, những khu vực rộng lớn mà tại đó đáy biển bị nâng lên thì sẽ được đánh dấu bởi sự tồn tại của các rạn san hô viền bờ (thỉnh thoảng xung quanh các núi lửa đang hoạt động) trong khi những khu vực rộng lớn mà tại đó đáy biển bị lún xuống thì sẽ được đánh dấu bởi sự tồn tại của các rạn san hô chắn bờ và rạn san hô vòng nằm trên các núi lửa đã tắt. Nhìn chung những quan điểm này của ông được xác nhận bởi các cuộc khoan thăm dò địa chất hiện đại trong thập niên 1980. Tuy nhiên, ý tưởng cho rằng sự nâng lên ở một số vùng đất này sẽ được "bù trừ" bởi sự lún xuống tại một số nơi thuộc đáy đại dương kia đã bị thay thế bằng lý thuyết kiến tạo mảng hiện đại mà Darwin đã không nhìn thấy trước được.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Sách của Charles Darwin
Sách năm 1842
Sách năm 1874
Sách địa chất
Lý thuyết tiến hóa sinh học
Sách sinh học
Sách tiếng Anh
Khoa học thập niên 1840
Văn học sinh học tiến hóa


title: Thác Bạt Hoảng

text:
Thác Bạt Hoảng (, 428 – 29 tháng 7 năm 451), là một hoàng thái tử của triều đại Bắc Ngụy trong lịch sử Trung Quốc. Ông là trưởng tử của Bắc Ngụy Thái Vũ Đế, và được lập làm thái tử vào năm 432 khi mới 4 tuổi. Khi ông trưởng thành hơn, Thái Vũ Đế cũng dần chuyển giao các quyền lực cho ông. Tuy nhiên vào năm 451, do hoạn quan Tông Ái hãm hại, nhiều thuộc quan của Thái tử Hoảng đã bị Thái Vũ Đế xử tử. Thái tử Hoảng kinh sợ và qua đời vào năm sau.

Cuộc sống ban đầu
Thác Bạt Hoảng sinh năm 428, là trưởng tử của Thái Vũ Đế. Mẹ của ông được ghi là Hạ phu nhân (賀夫人), song do cả hai thị tộc Hạ Lan (賀蘭) và Hạ Lại (賀賴) sau này đều cải họ sang 'Hạ' trong phong trào Hán hóa tộc Tiên Ti dưới thời Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế, không rõ họ của bà là Hạ Lan hay Hạ Lại. Theo ghi chép, Hạ phu nhân qua đời vào năm sinh hạ Thác Bạt Hoảng.

Năm 432, Thái Vũ Đế phong Thác Bạt Hoảng làm hoàng thái tử, đồng thời Thái Vũ Đế cũng phong Hách Liên thị (một trong số các phi tần) làm hoàng hậu. Thác Bạt Hoảng trở thành một quan lại cao cấp trong triều đình vào cùng năm, song vì khi đó ông mới 4 tuổi nên vị trí này dường như chỉ là hình thức. Năm 433, Thái Vũ Đế đã cố gắng dàn xếp quốc hôn giữa Thái tử Hoảng và một trong các công chúa của Lưu Tống Văn Đế, Văn Đế mặc dù không lập tức từ chối song cũng không chấp thuận.

Năm 439, khi chinh phạt Bắc Lương, Thái Vũ Đế đã cho Thái tử Hoảng làm giám quốc tại kinh đô Bình Thành (平城, nay thuộc Đại Đồng, Sơn Tây), với sự hỗ trợ của Khâu Mục Lăng Thọ (丘穆陵壽) để đề phòng quân Nhu Nhiên tấn công. Tuy nhiên, Khâu Mục Lăng Thọ không nghĩ rằng Nhu Nhiên sẽ thật sự đem quân tiến đánh nên có rất ít phòng bị, vì thế khi Sắc Liên khả hãn Uất Cửu Lư Ngô Đề tấn công, Bình Thành lâm nguy. Khâu Mục Lăng Thọ muốn hộ thống Thái tử Hoảng đến vùng đồi phía nam Bình Thành và tiếp tục bố trí phòng thủ tại đó, song vì bảo thái hậu Đậu thị của Thái Vũ Đế phản đối, Thái tử Hoảng vẫn ở lại Bình Thành, Sau đó, quân Bắc Ngụy đánh bại quân Nhu Nhiên, Uất Cửu Lư Ngô Đề buộc phải triệt thoái. Đương thời, mặc dù mới 11 tuổi, Thái tử Hoảng có vẻ như đã tham gia vào việc quyết định các chính sách và vấn đề quân sự hệ trọng. Giả dụ, ông đã phản đối chiến dịch đánh Bắc Lương của phụ hoàng, song Thái Vũ Đế đã bác bỏ ý kiến này do nghĩ sẽ dễ dàng chinh phục được nước này.

Năm 442, Thái tử Hoảng dường như đã là một Phật tử mộ đạo, và khi Thái Vũ Đế nghe theo đề xuất của Thôi Hạo (崔浩) và đạo sĩ Đạo giáo Khấu Khiêm Chi mà quyết định cho xây công trình Tĩnh Luân cung (靜輪宮) rất cao và phức tạp, Thác Bạt Hoảng đã phản đối vì vấn đề chi phí, song Thái Vũ Đế không chấp thuận.

Cai quản quốc gia
Năm 443, Thái tử Hoảng tháp tùng phụ hoàng trong một chiến dịch chống Nhu Nhiên, và đến khi họ đột nhiên gặp Uất Cửu Lư Ngô Đề, Thái tử Hoảng muốn lập tức tấn công, song Thái Vũ Đế lại do dự và khiến cho Uất Cửu Lư Ngô Đế có thể chạy thoát. Từ thời điểm đó trở đi, Thái Vũ Đế bắt đầu lắng nghe nghiêm túc ý kiến của Thái tử Hoảng, và đến mùa đông năm 443, Thái Vũ Đế đã ủy thác cho Thái tử Hoảng thực hiện hầu hết các nhiệm vụ của hoàng đế (ngoại trừ một số vấn đề quan trọng nhất) với sự hỗ trợ của Khâu Mục Lăng Thọ, Thôi Hạo, Trương Lê (張黎), và Thổ Hề Bật (吐奚弼). Ngay sau đó, Thái tử Hoảng đã thực hiện một chính sách nhằm khuyến khích canh tác, theo đó những người có nhiều gia súc buộc phải cho những người không có gia súc thuê chúng (tức gia súc) để lấy sức kéo, những người thuê gia súc sẽ trả phí thuê bằng cách cày bừa trên các vùng đất của chủ sở hữu gia súc, việc này đã làm tăng năng suất của các vùng đất trồng trọt lên rất nhiều.

Năm 446, khi đang tấn công quân khởi nghĩa của một người Hung Nô tên là Cái Ngô (蓋吳), Thái Vũ Đế đã tìm thấy một lượng vũ khí lớn cất giữ trong các ngôi chùa tại Trường An. Cho rằng các hòa thượng ở đây liên kết với Cái Ngô, Thái Vũ Đế đã đồ sát các hòa thượng tại Trường An. Sau đó, Thái Vũ Đế ban một thánh chỉ nghiêm cấm Phật giáo trên quy mô toàn quốc. Tuy nhiên, Thái tử Hoảng đã trì hoãn trong việc ban bố thánh chỉ, tạo điều kiện cho các Phật tử chạy trốn hay đi ẩn cư, song đã không một ngôi chùa nào còn tồn tại ở Bắc Ngụy. Đây là sự kiện đầu tiên trong Tam Vũ chi họa của Phật giáo Trung Quốc.

Năm 450, Thái tử Hoảng trở nên xung khắc trực diện với Thôi Hạo trên vấn đề quản lý quốc sự. Khi Thôi Hạo tiến cử một số người làm thái thú, Thái tử Hoảng đã kịch liệt phản đối, song những người này vẫn được bổ nhiệm do Thôi Hạo vẫn cương quyết tiến cử. Thái tử Hoảng cũng đã can dự vào sự việc khiến Thôi Hạo cùng toàn thể họ tộc của người này bị xử tử vào năm 450 với tội danh phỉ báng tổ tiên hoàng thất, đó là khi Thái tử đã biện luận hết mình để thuyết phục phụ hoàng tha cho Cao Doãn (高允)- một thuộc cấp của Thôi Hạo, và trong quá trình đó, Cao Doãn đã trình bày một số vấn đề liên quan đến Thôi Hạo.

Vào mùa thu năm 450, khi Lưu Tống Văn Đế phái tướng Vương Huyền Mô (王玄謨) đi đánh Hoạt Đài (滑台, nay thuộc An Dương, Hà Nam), Thái Vũ Đế đã đích thân dẫn quân đi giải vây cho Hoạt Đài. Sau khi đánh bại Vương Huyền Mô, Thái Vũ Đế đã tiến sâu vào lãnh thổ Lưu Tống. Trong khi tiến đánh Lưu Tống, Thái Vũ Đế đã giao cho Thái tử Hoảng phòng thủ biên giới phía bắc trước khả năng Nhu Nhiên tiến công.

Qua đời
Thái tử Hoảng được mô tả là thượng tôn luật pháp, song lại tín nhiệm thuộc quan và cũng giành quá nhiều nỗ lực để trông nom vườn cây và đồng ruộng nhằm thu hoa lợi từ chúng. Cao Doãn đã thuyết phục ông không tham gia vào các hoạt động thương mại và không nên ủy thác quá mức việc triều chính cho thuộc quan, song Thái tử Hoảng không nghe theo. Năm 451, Thái tử Hoảng xung khắc với hoạn quan Tông Ái do phát hiện ra người này tham ô, đây cũng là người mà ông rất không ưa. Tông Ái lo sợ các thuộc quan thân tín của Thái tử Hoảng là Cừu Ni Đạo Thịnh (仇尼道盛) và Nhâm Bình Thành (任平城) sẽ tố cáo mình, vì thế hoạn quan này đã ra tay trước bằng cách cáo buộc Cừu Ni và Nhâm phạm pháp. Trong cơn thịnh nộ, Thái Vũ Đế đã cho xử tử Cừu Ni và Nhâm, nhiều thuộc quan khác của Thái tử dính líu đến vụ việc và cũng bị xử tử. Thái tử Hoảng trở nên kinh sợ, lâm bệnh và qua đời.

Truy phong
Ngay sau đó, Thái Vũ Đế đã nhận ra rằng Thái tử Hoảng không mắc phải bất cứ tội nào, vì thế đã rất hối tiếc vì hành động của mình. Khoảng tết năm 451, Thái Vũ Đế lập trưởng tử của Thái tử Hoảng là Thác Bạt Tuấn tước hiệu Cao Dương vương, song sau đó lại phế bỏ nhằm phong Thác Bạt Tuấn làm hoàng thái tôn vào sau này. Do lo sợ sẽ bị Thái Vũ Đế trừng phạt, Tông Ái đã ám sát Thái Vũ Đế vào mùa xuân năm 452 rồi đoạt lấy quyền lực. Tông Ái lập Nam An vương Thác Bạt Dư làm hoàng đế, rồi lại sát hại khi Thác Bạt Dư muốn khẳng định quyền lực của bản thân. Sau khi Tông Ái bị lật đổ, Thác Bạt Tuấn đăng cơ làm hoàng đế và đã truy tôn cho cha là Cảnh Mục hoàng đế, miếu hiệu Cung Tông.

Gia đình

Thê thiếp
Theo Bắc sử-quyển 17, hậu đình của Ngụy cựu thái tử không có vị hiệu, đến khi Văn Thành Đế lên ngôi, thê thiếp trong cung của Thái tử đều gọi là tiêu phòng.
 Uất Cửu Lư tiêu phòng, muội của Hà Đông vương Uất Cửu Lư Bì (郁久閭毗), sinh Thác Bạt Tuấn, được truy phong là Cảnh Mục Cung hoàng hậu
 Viên tiêu phòng, sinh Tân Thành,
 Uất Trì tiêu phòng, sinh Tử Thôi và Tiểu Tân Thành
 Dương tiêu phòng, sinh Thiên Tứ
 Mạnh tiêu phòng, sinh Vân
 Độc Cô tiêu phòng, sinh Trinh và Trường Thọ
 Mộ Dung tiêu phòng, sinh Thái Lạc
 Uất Trì tiêu phòng, sinh Hồ Nhi
 Mạnh tiêu phòng, sinh Hưu
 Trương cung nhân, tên là Trương Hoàng Long (張黃龍), sau ban cho Lục Lệ (陸麗)

Nhi tử
 Thác Bạt Tuấn (拓拔濬), ban đầu thụ phong tước Cao Dương vương, sau trở thành Bắc Ngụy Văn Thành Đế
 Thác Bạt Tân Thành (拓拔新成), Dương Bình U vương (thụ phong năm 457, mất năm 470
 Thác Bạt Tử Thôi (拓拔子推), Kinh Triệu Khang vương (thụ phong năm 459, mất năm 477)
 Thác Bạt Tiểu Tân Thành (拓拔小新成), Tế Âm Huệ vương (thụ phong năm 461, mất năm 467)
 Thác Bạt Thiên Tứ (拓拔天賜), Nhữ Âm Linh vương (thụ phong năm 462, giáng làm thứ dân năm 490)
 Thác Bạt Vạn Thọ (拓拔萬壽), Lạc Lương Lệ vương (thụ phong năm 462, mất năm 463)
 Thác Bạt Lạc Hầu (拓拔洛侯), Quảng Bình Thương vương (thụ phong và mất năm 461)
 Thác Bạt Vân (拓拔雲), Nhâm Thành Khang vương (thụ phong năm 464, mất năm 481)
 Thác Bạt Trinh (拓拔楨), Nam An Huệ vương (thụ phong năm 468, mất năm 496)
 Thác Bạt Trường Thọ (拓拔長壽), Thành Dương Khang vương (thụ phong năm 468, mất năm 474)
 Thác Bạt Thái Lạc (拓拔太洛), Chương Vũ Kính vương (mất và được truy phong năm 468)
 Thác Bạt Hồ Nhi (拓拔胡兒), Lạc Lăng Khang vương (mất và được truy phong năm 463)
 Thác Bạt Hưu (拓拔休), An Định Tĩnh vương (thụ phong năm 468, mất năm 494)
 Thác Bạt Thâm (拓拔深), Triệu vương, mất sớm

Tham khảo

 Ngụy thư, quyển 4 hạ, quyển 19 thượng
 Bắc sử, quyển 2

Hoàng tộc Bắc Ngụy
Sinh năm 428
Mất năm 451


title: C/2012 S1

text:
C/2012 S1 (hay sao chổi ISON) là một sao chổi có quỹ đạo đi đến rất gần Mặt Trời (sungrazing comet) do hai nhà thiên văn Vitali Nevski (Виталий Невский, Vitebsk, Belarus) và Artyom Novichonok (Артём Новичонок, Kondopoga, Nga) phát hiện vào ngày 21 tháng 9 năm 2012. Họ sử dụng kính thiên văn phản xạ đường kính 0,4 mét tại Đài quan sát Mạng lưới Quang học Khoa học Quốc tế (International Scientific Optical Network - ISON) gần Kislovodsk, Nga thuộc chương trình CoLiTec sử dụng các kính thiên văn robot nhằm phát hiện tiểu hành tinh. Các nhà thiên văn nhanh chóng nhận ra nó từ những bức ảnh chụp trước đó tại Dự án Khảo sát bầu trời núi Lemmon ngày 28 tháng 11 năm 2011 và bởi kính thiên văn Pan-STARRS ngày 28 tháng 1 năm 2012. Một đội các nhà thiên văn Italia từ Đài quan sát Remanzacco thuộc mạng lưới iTelescope cũng chụp ảnh được sao chổi C/2012 S1 vào ngày 22 tháng 9. Trung tâm Dữ liệu Tiều hành tinh xác nhận đây là sao chổi vào ngày 24 tháng 9 năm 2012. Quan trắc sau đó của Kính thiên văn tia gamma Swift cho phép các nhà khoa học ước lượng nhân sao chổi có đường kính khoảng 5 km.

Quỹ đạo
Sao chổi C/2012 S1 sẽ đến điểm cận nhật (gần Mặt Trời nhất) ngày 28 tháng 11 năm 2013 ở khoảng cách  tính từ tâm Mặt Trời. Tính đến cả bán kính Mặt Trời khoảng 695.500 km, sao chổi này sẽ cách bề mặt Mặt Trời chỉ khoảng 1.100.000 km. Quỹ đạo của nó hình hypebol rất gần dạng parabol, và các nhà thiên văn nghĩ rằng sao chổi mới này có thể có nguồn gốc từ đám mây Oort hoặc từ ngoài Hệ Mặt Trời. Trên quỹ đạo của nó, sao chổi sẽ đi cách Sao Hỏa ở điểm gần nhất  vào ngày 1 tháng 10 năm 2013, và sẽ ở gần Trái Đất nhất với khoảng cách  vào ngày 26 tháng 12 năm 2013.

Các nhà thiên văn nhận thấy một vài tham số quỹ đạo của sao chổi C/2012 S1 xấp xỉ bằng tham số của Đại Sao chổi 1680 và họ cho rằng có thể nhân của hai sao chổi này là những mảnh vỡ của cùng một thiên thể lớn hơn. Trái Đất sẽ đi qua quỹ đạo của sao chổi này vào ngày 14–15 tháng 1 năm 2014, và có thể sẽ xuất hiện mưa sao băng.

Quan sát

Vào lúc phát hiện, cấp sao biểu kiến của sao chổi C/2012 S1 xấp xỉ 18,8, quá mờ để nhìn bằng mắt thường, nhưng đủ sáng để các nhà thiên văn nghiệp dư chụp bằng kính thiên văn. Giống như những sao chổi khác, nó sẽ sáng dần lên khi đến gần Mặt Trời và mờ nhạt dần khi rời xa Mặt Trời.

Trong giai đoạn 5 tháng 6 đến 29 tháng 8 năm 2013, sao chổi ISON có góc ly giác nhỏ hơn 30 độ tính từ Mặt Trời. Trong tháng 9 năm 2013, sao chổi đủ sáng để nhìn được qua kính thiên văn nhỏ. Nhưng có lẽ nó đủ sáng đến cấp 6 để nhìn bằng mắt thường vào khoảng tháng 11 năm 2013. Giả sử nó tồn tại sau khi đến điểm cận nhật, sao chổi có thể nhìn bằng mắt thường cho đến giữa tháng 1 năm 2014.

Tháng 10, nhìn từ Trái Đất sao chổi ở chòm sao Sư Tử, đi gần ngôi sao sáng nhất Regulus trong chòm sao này và rồi đến gần Sao Hỏa trên bầu trời đêm, do vậy giúp những ai muốn quan sát nó có thể xác định vị trí của nó tốt hơn. Tháng 11, khi sao chổi trở lên sáng hơn, nó sẽ đến gần ngôi sao sáng Spica thuộc chòm sao Virgo, và gần một hành tinh khác là Sao Thổ trên nền trời. Khoảng thời gian nó đến gần điểm cận nhật ngày 28 tháng 11 năm 2013, nó sẽ trở lên rất sáng và nếu tồn tại được dưới bức xạ mạnh của Mặt Trời, độ sáng biểu kiến của sao chổi có thể có giá trị âm. Trong thời gian ngắn, nó có thể sáng hơn lúc Trăng tròn.

Tuy sao chổi sẽ sáng nhất khi ở gần Mặt Trời; nhưng chỉ cách 1° tính từ Mặt Trời ở cận điểm, khiến rất khó quan sát nó do ánh sáng mạnh của Mặt Trời làm mờ sao chổi. Vào tháng 12, sao chổi trở lên mờ hơn, nhưng nếu còn tồn tại, nó sẽ có thể quan sát từ mọi nơi trên Trái Đất, với một đuôi sao chổi kéo dài.

Đặt tên
Tên gọi của nó là C/2012 S1. Tên viết tắt của nơi phát hiện ra nó "sao chổi ISON" đôi khi được sử dụng. Nếu trung tâm ISON ở Nga phát hiện ra một sao chổi khác, tên của sao chổi mới này sẽ là "C/2012 S2 (ISON)". Tuy nhiên, do sự nhầm lẫn của các phương tiện truyền thông họ thường coi tên gọi như ISON là một tên hiệu gắn với nơi sao chổi được phát hiện ra, và do vậy cách gọi tên này sẽ gây nhầm lẫn nếu tại trung tâm này sau đó phát hiện ra một sao chổi mới. Tên gọi của một số sao chổi chu kỳ ngắn nổi tiếng thường lấy tên của các nhà thiên văn phát hiện ra nó như sao chổi Halley hay sao chổi Swift–Tuttle. Nếu theo cách đặt tên này, sao chổi này có thể có tên gọi là "sao chổi Nevski–Novichonok" hoặc sao chổi C/2012 S1 (Nevski–Novichonok).

Tham khảo

Liên kết ngoài

The NASA Comet ISON Observing Campaign at Sungrazing Comets
C/2012 S1 (ISON) at the JPL Small-Body Database Browser (interactive)
C/2012 S1 (ISON)  at Cometography.com
C/2012 S1 (ISON) at Aerith.net
Media
ScienceCasts: Comet of the Century - Science@NASA via YouTube.com (story)
NASA's Deep Impact Spacecraft Images Comet ISON - JPL News via YouTube.com
Path of Comet ISON through the SOHO/LASCO fields of view - Bill Thompson via Sungrazing Comets
Time-lapse image of C/2012 S1 (ISON) and main-belt asteroid 4417 Lecar - Erik Bryssinck
Minor Planet Electronic Circulars
MPEC 2013-G31 (2013 Apr 9: 3307 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000021)
MPEC 2013-F47 (2013 Mar 25: 3121 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000022)
MPEC 2013-F20 (2013 Mar 18: 3047 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000022)
MPEC 2013-E40 (2013 Mar 9: 2799 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000022)
MPEC 2013-D50 (2013 Feb 23: 2372 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000020)
MPEC 2013-C52 (2013 Feb 12: 1999 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000019)
MPEC 2013-A85 (2013 Jan 14: 1418 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000016)
MPEC 2012-Y30 (2012 Dec 26: 1000 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000015)
MPEC 2012-X53 (2012 Dec 11: 812 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000014)
MPEC 2012-W54 (2012 Nov 27: 706 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000014)
MPEC 2012-V101 (2012 Nov 15: 538 obs)
MPEC 2012-U109 (2012 Oct 26: 418 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000013)
MPEC 2012-T73 (2012 Oct 12: 272 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000008)
MPEC 2012-T08 (2012 Oct 3: 163 obs: Epoch 2013 Dec 14 e=1.0000013: (1/a)_orig = +0.00005808, (1/a)_fut = +0.00000785)

Thiên thể phát hiện năm 2012
Sao chổi


title: Legio I Italica

text:
Legio prima Italica (Quân đoàn italica thứ nhất; Tên riêng Italica của nó là một sự ám chỉ rằng những tân binh ban đầu đến từ Ý) là một quân đoàn La Mã được hoàng đế Nero thành lập vào ngày 22, tháng 9 năm 66 (ngày tháng được chứng thực bởi một dòng chữ khắc). Hiện vẫn còn có những ghi chép về việc I Italica đóng quân ở biên giới sông Danube vào đầu thế kỷ thứ 5. Biểu tượng của quân đoàn là một con lợn.

Lịch sử
Không hài lòng với kết quả của cuộc chiến tranh La Mã-Parthia năm 58-63, Hoàng đế Nero đã thành lập quân đoàn I Italica với tên gọi phalanx Alexandri Magni ("phalanx của Alexandros Đại đế"), cho một chiến dịch mới ở Armenia, ad Portas Caspias - ở cửa ngõ của Chawar. Các ghi chép đều đề cập đến một thực tế đặc biệt là các lính lê dương ban đầu là người Italia, tất cả đều cao hơn sáu feet. Tuy nhiên, chỉ một vài tuần sau đó, cuộc khởi nghĩa của người Do Thái đã nổ ra và do đó chiến dịch Armenia dự kiến đã không bao giờ diễn ra. Ngoài ra, thống đốc của Gaul, Gaius Julius Vindex, đã tiến hành một cuộc nổi dậy vào đầu năm 68 và I Italica đã được phái đến đó và họ đến đó đúng vào thời điểm kết thúc cuộc nổi dậy. Trong năm Tứ hoàng đế (69), sau cái chết của Nero, quân đoàn đã nhận được tên gọi I Italica và họ chiến đấu cho Vitellius trong trận Bedriacum thứ hai, tại đây phe Vitellius đã bị quân đội của phe Vespasianus đánh bại. Vị hoàng đế mới sau đó phái I Italica tới tỉnh Moesia vào năm 70. Họ đóng quân ở Novae (Svishtov ngày nay) và ở đó trong nhiều thế kỷ.

Trong các cuộc chiến tranh Dacia của Trajan, quân đoàn đã chịu trách nhiệm việc xây dựng cầu trên sông Danube. Hoạt động xây dựng dường như đã là một lĩnh vực chuyên môn của quân đoàn. Khoảng năm 140, một đội trưởng của I Italica đã chịu trách nhiệm về việc xây dựng một phần của trường thành Antoninus.

Trong suốt triều đại của Marcus Aurelius, I Italica gần như chắc chắn đã tham gia vào các cuộc chiến tranh chống lại những bộ tộc người Đức mà đã đe dọa vượt qua sông Danube. Sau một cuộc chiến tranh kéo dài, người La Mã đã chinh phục được nhiều vùng đất ở phía bờ trái của sông Danube. Tại đó, Marcus Aurelius đã có ý định thành lập một tỉnh mới dưới quyền thống đốc Aulus Julius Pompilius Piso, viên tướng của I Italica và IV Flavia Felix, nhưng cuộc nổi loạn của Avidius Cassius ở phía Đông đã khiến cho kế hoạch thành lập các tỉnh mới bị hủy bỏ.

Vào năm 193, Thống đốc Thượng Pannonia, Septimius Severus đã tuyên bố làm hoàng đế và tiến quân về Italia. I Italica đã ủng hộ Severus, nhưng họ lại không tiến quân về Ý. Quân đoàn đã chiến đấu chống lại đối thủ của Severus, Pescennius Niger và vây hãm Byzantium cùng với XI Claudia, sau đó tiếp tục tham gia vào trận Issus. Quân đoàn có thể đã tham gia vào chiến dịch Parthia của Severus (Năm 198).

Trong thế kỷ thứ 3, dưới triều đại của Caracalla, quân đoàn đã tham gia vào việc xây dựng phòng tuyến Transalutanus, tuyến phòng thủ dọc theo sông Danube, mà đã bắt đầu gần Novae. Dưới triều đại của Alexander Severus, một số vexillatio của I Italica đã chuyển đến Salonae để bảo vệ bờ biển Dalmatia.

Xem thêm
Danh sách các quân đoàn La Mã
Capidava

Tham khảo

 livius.org account of Legio I Italica

Liên kết ngoài
 Legio I Italica - reenactment group

Lê dương La Mã
Dacia thuộc La Mã
Đơn vị quân sự thành lập năm 66