title: Từ mượn

text:
Từ mượn là từ vay mượn từ tiếng nước ngoài (ngôn ngữ khác) để làm phong phú thêm cho vốn từ vựng của ngôn ngữ nhận. Gần như tất cả các ngôn ngữ trên thế giới đều có từ mượn, vì một ngôn ngữ vốn dĩ không có đủ vốn từ vựng để định nghĩa cho tất cả các khái niệm và việc chuyển ngữ từ vựng từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác để là xu thế tất yếu trong quá trình hội nhập của một nền văn hóa. Tuy nhiên, việc tạo mới và sử dụng các từ mượn cũng cần hết sức quan tâm để tránh làm mất đi bản sắc ngôn ngữ nhận, đánh mất sự đa dạng của ngôn ngữ; để tránh điều đó chỉ nên sử dụng từ mượn trong một ngôn ngữ khi ngôn ngữ đó không có từ thay thế hoặc từ thay thế quá dài và phức tạp.

Từ mượn xuất hiện trong một ngôn ngữ khi từ đó được nhiều người nói ngôn ngữ đó sử dụng và mang một ý nghĩa nhất định.

Từ mượn trong tiếng Việt

Trong tiếng Việt có rất nhiều từ mượn có nguồn gốc từ tiếng Hán (từ Hán Việt gốc Trung Quốc và từ Hán-Việt gốc Nhật), tiếng Pháp, tiếng Anh,... Dưới đây liệt kê một số từ mượn trong tiếng Việt:

Từ vay mượn từ tiếng Hán

Qua Trung Quốc
陰陽 (âm dương)
八卦 (bát quái)
道德 (đạo đức)
突厥 (Đột Quyết)
氣空 (khí công)
孔子 (Khổng Tử)
五行 (ngũ hành)
儒教 (Nho giáo)
三界 (tam giới)
三教 (tam giáo)
太極 (Thái cực)
吐蕃 (Thổ Phồn)
天下 (thiên hạ)
天子 (thiên tử)
中國 (Trung Quốc)
中原 (Trung Nguyên)
萬歲 (vạn tuế)
Các thuật ngữ Phật giáo
佛教 (Phật giáo), 菩提 (Bồ đề), 菩薩 (Bồ Tát) 羅漢 (La Hán), 閰王 (Diêm Vương), 彌勒 (Di Lặc), 婆羅門 (Bà-la-môn), 比丘 (Tì-kheo), 僧團 (Tăng đoàn), 輪迴 (luân hồi), 涅槃 (niết bàn), 阿修羅 (A tu la), 釋迦牟尼 (Thích Ca Mâu Ni), 禪 (thiền), 須弥 (Tu Di)
Qua cách đọc tiếng Quảng Đông
臘腸 (lạp xưởng), 利市 (lì xì), 爐 (lẩu), 味精 (mì chính), 馬力 (mã tấu), 蝦餃 (há cảo), 水圓 (sủi dìn), 水餃 (sủi cảo), 雲吞 (vằn thắn), 油 (dầu), 叉燒 (xá xíu), 鼓油 (xì dầu), 酸梅 (xí muội), 長衫 (xường xám), 豆腐 (tào phớ)
 Qua cách đọc tiếng Phúc Kiến
麵 hay 米 (mì), 豆腐 (tàu hủ), 粉 (bún)

Từ vay mượn từ tiếng Pháp
Việt Nam từng là thuộc địa của Pháp nên tiếng Pháp có điều kiện du nhập vào Việt Nam. Trong quá trình giao lưu văn hóa và ngôn ngữ đó người Việt đã vay mượn nhiều từ gốc Pháp để chỉ những khái niệm mà thường thì trong tiếng Việt không có. Phần lớn các từ đó đã bị thay đổi cả về cách đọc lẫn chữ viết để phù hợp với đặc trưng của tiếng Việt, vốn là ngôn ngữ không biến hình. Các từ mượn tiếng Pháp được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như:
Ăn uống: ba tê (tiếng Pháp: pâté), bánh ga tô (gâteau), bia (bière), bít tết (bifsteck), bơ (beurre), ca cao (cacao), cà phê (café), cà rốt (carotte), giăm bông (jambon), kem (crème), mù tạt (moutarde), pho mát (fromage), sơ ri (cerise), xa lát (salade), xúc xích (saussisse)...
Thời trang: áo bờ lu (blouse), áo may ô (maillot), gi lê (gilet), khuy măng sét (manchette), sơ mi (chemise), vét-tông (veston), xi líp (slip), com-lê (complet), đờ-mi (demi)...
Y dược: a-xít (acide), coóc-ti-cô-ít (corticoïde), li-pít (lipide), pê-ni-xi-lin (péniciline), vắc xin (vaccine), vi-ta-min (vitamine)...
Nhạc họa: ghi-ta (guitare), măng đô lin (mandoline), vi ô lông (violon)...
Kỹ thuật: ban công (balcon), bê tông (béton), cờ lê (clé), ê tô (étau), mỏ lết (molette), ô văng (auvent), ống típ (tube), ta luy (talus), tôn (tôle), tuốc-nơ-vít (tournevis)...
Quân sự: boong ke (bunker), lô cốt (blockhaus), quy lát (culasse), xe tăng (tank)...
Khác: bi đông (bidon), bi da (billard), búp bê (poupée), cải xoong (cresson), chó béc-giê (berger), công te nơ (container), ga (gare), mít tinh (meeting), sạc (charge), tắc xi (taxi), xà phòng (savon), xăng (essence), xì căng đan (scandale), xô viết (soviet), ri-đô ("rideau"), gạc-măng-rê (garde manger), ghi đông (guidon)...

Từ vay mượn từ tiếng Anh
Tiếng Anh được coi là ngôn ngữ giao tiếp quốc tế. Vậy nên ở Việt Nam tiếng Anh là ngôn ngữ bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông và cũng là ngoại ngữ được sử dụng rộng rãi. Nhờ đó, trong tiếng Việt đã xuất hiện nhiều từ mượn tiếng Anh như: in-tơ-nét (internet), ti vi (TV), xì ke (scag),... Và bản thân tiếng Anh có ảnh hưởng từ Pháp vào năm 1066 nên nhiều từ mượn tiếng Pháp cũng có thể coi là mượn của tiếng Anh như cà rốt, cà phê, boong ke,...

Từ vay mượn từ tiếng Nga
Mặc dù tiếng Nga được dùng trong một số nước nhưng trên thế giới từ mượn này ít xuất hiện.

Tham khảo

MAI NGOC CHU et al (1997): Les fondements linguistiques et le vietnamien, Maison d’Édition de l’Éducation Nationale, H, pp213–219 (en vietnamien)
MARCELLESI J.B. & Gardin B. (1978): Introduction à la sociolinguistique; La linguistique sociale, Paris, Larousse.
NGUYEN DUC DAN (1999) «Étude sur la phonologie et la graphie des mots vietnamiens d’origine française, HCM, Ed. ville de HCM (en vietnamien).
RICHARD-ZAPPELA J. (1990): « Qu’est-ce qu’un noyau dur ? ou Comment les Sciences sociales et humaines, Hanoi (en vietnamien).
VU BA HUNG (2000): « Visions adéquates à l’égard de la transposition de mots
VUONG TOAN (1992: Les mots d’origine française, Hanoi, Ed. des Sciences Sociales (en vietnamien).
VUONG TRI NHAN (2001): « Le désordre du vietnamien à l’époque des contacts de cultures » dans l’hebdomadaire Sports et Cultures, n°100 (14 décembre 2001), Hanoi (en vietnamien)

Liên kết ngoài

 World Loanword Database (WOLD)
 Daghestanian loans database

Ngôn ngữ học lịch sử
Từ nguyên học
Đồng hóa văn hóa
Dịch thuật


title: Asellidae

text:
Asellidae là một họ động vật giáp xác isopoda. Nó là một trong các họ isopoda nước ngọt lớn nhất, sinh sống trong các môi trường sống cả trên lẫn dưới mặt đất ở Bắc Mỹ và châu Âu.

Các chi
Họ này gồm có các chi:

Asellus Geoffroy, 1762
Baicalasellus Stammer, 1932
Bragasellus Henry & Magniez, 1968
Caecidotea Packard, 1871
Calasellus Bowman, 1981
Chthonasellus Argano & Messana, 1991
Columbasellus Lewis, Martin & Wetzer, 2003
Gallasellus
Lirceolus Bowman & Longley, 1976
Lirceus Rafinesque-Schmaltz, 1820
Mancasellus Harger, 1876
Nipponasellus Matsumoto, 1962
Phreatoasellus Matsumoto, 1962
Phreatosasellus Matsomoto, 1962
Proasellus Dudich, 1925
Psammasellus Braga, 1968
Remasellus Bowman & Sket, 1985
Salmasellus Bowman, 1975
Sibirasellus Henry & Magniez, 1993
Stygasellus Chappuis, 1943
Synasellus Braga, 1944
Uenasellus Matsumoto, 1962

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Bộ Chân đều


title: Asellus

text:
Asellus là một chi động vật giáp xác chân đều trong họ Asellidae.

Các loài
Chi này có các loài sau:

 Nhóm Arctasellus
Asellus alaskensis Bowman & Holmquist, 1975
Asellus birsteini Levanidov, 1976
Asellus latifrons Birstein, 1947
 Nhóm Asellus
Asellus amamiensis Matsumoto, 1961
Asellus aquaticus (Linnaeus, 1758)
Asellus balcanicus Karaman, 1952
Asellus epimeralis Birstein, 1947
Asellus ezoensis Matsumoto, 1962
Asellus hilgendorfii Bovallius, 1886
Asellus hyugaensis Matsumoto, 1960
Asellus kumaensis Matsumoto, 1960
Asellus levanidovorum Henri & Magniez
Asellus monticola Birstein, 1932
Asellus musashiensis Matsumoto, 1961
Asellus primoryensis Henry & Magniez, 1993
Asellus shikokuensis Matsumoto, 1960
Asellus tamaensis
 Nhóm Mesoasellus
Asellus dybowskii Semenkevich, 1924

Chú thích

Tham khảo

Asellidae


title: Philosciidae

text:
Philosciidae là một họ động vật giáp xác isopoda. Chúng phân bố khắp nơi trên thế giới, phần lớn loài được tìm thấy ở nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Mỹ, châu Phi và châu Đại Dương và chỉ một số ở miền Toàn bắc.

Các chi
Danh sách các chi thời điểm cuối năm 2001 .

Abebaioscia Vandel, 1974 — Panniki Cave, Nullarbor Plain, Nam Ú (1 loài)
Adeloscia Vandel, 1977 — New Zealand (1 loài)
Alboscia Schultz, 1995 — Paraguay, nam Brasil (3 loài)
Anaphiloscia Racovitza, 1907 — Tây bắc Địa Trung Hải (2 loài)
Anchiphiloscia Stebbing, 1908 — Đông Châu Phi, Madagascar, quần đảo quần đảo Andaman, quần đảo Chagos (18 loài)
Andenoniscus Verhoeff, 1941 — Peru, Panama (2 loài)
Andricophiloscia Vandel, 1973 — Đông New Guinea (1 loài)
Androdeloscia Leistikow, 1999 — châu Mỹ phần nhiệt đới (17 loài)
Aphiloscia Budde-Lund, 1908 — Đông, nam châu Phi, Madagascar, các đảo tây Ấn Độ Dương (19 loài)
Araucoscia Verhoeff, 1939 — Chile: đảo Calbuco (1 loài)
Arcangeloscia Taiti & Ferrara, 1980 — Cameroon, Congo, Malawi (7 loài)
Archaeoscia Vandel, 1973 — Cuba (1 loài)
Ashtonia Vandel, 1974 — Australia (1 loài)
Atlantoscia Ferrara & Taiti, 1981 — Đảo Ascension, Florida, Brazil, Argentina, St. Helena (2 loài)
Australophiloscia Green, 1990 — Australia, Hawai'i, Tonga, các đảo Nomuka Iki (3 loài)
Baconaoscia Vandel, 1981 — Cuba (1 loài)
Barnardoscia Taiti & Ferrara, 1982 — Nam Phi (2 loài)
Benthana Budde-Lund — Brazil, Paraguay (15 loài)
Benthanoides Lemos de Castro, 1958 — Peru, Chile (3 loài)
Benthanops Barnard, 1932 — Nam Phi (1 loài)
Benthanoscia Lemos de Castro, 1958 — Brazil (1 loài)
Burmoniscus Collinge, 1914 — Sri Lanka, Nepal, Myanmar, Trung Hoa, bán đảo Triều Tiên, Đài Loan, Indonesia, Cameroon, Sao Tomé, Mozambique, Somalia, các đảo Thái Bình Dương (65 loài)
Caraiboscia Vandel, 1968 — Galapagos, Venezuela (2 loài)
Chaetophiloscia Verhoeff, 1908 — Địa Trung Hải (9 to 20 loài)
Colombophiloscia Vandel, 1981 — Cuba (3 loài)
Congophiloscia Arcangeli, 1950 — Guinea Bissau, Cameroon, Angola, đảo Annobon (4 loài)
Ctenoscia Verhoeff, 1928 —Tây Địa Trung Hải (2 loài)
Cubanophiloscia Vandel, 1973 — Cuba (1 loài)
Dekanoscia Verhoeff, 1936 — Ấn Độ, động (1 loài)
Didima Budde-Lund — Madagascar (1 loài)
Ecuadoroniscus Vandel, 1968 — Ecuador (1 loài)
Erophiloscia Vandel, 1972 — Colombia, Ecuador (4 loài)
Eurygastor Green, 1990 — Australia (2 loài)
Floridoscia Schultz & Johnson, 1984 — Nam Florida (1 loài)
Gabunoscia Schmalfuss & Ferrara, 1978 — Gabun (1 loài)
Halophiloscia Verhoff, 1908 — Địa Trung Hải, Crimea, Bermuda, quần đảo Canaria, Hoa Kỳ, Argentina (6 hoặc 7 loài)
Hawaiioscia Schultz, 1973 — Hawai'i (1 loài)
Heroldia Verhoeff, 1926 — Nouvelle-Calédonie (6 loài)
Hoctunus Mulaik, 1960 — México (1 loài)
Huntonia Vandel, 1973 — Australia (1 loài)
Isabelloscia Vandel, 1973 — quần đảo Salomon (1 loài)
Ischioscia Verhoeff, 1928 — Nam Mỹ (12 loài)
Javanoscia Schultz, 1985 — Java (1 loài)
Jimenezia Vandel, 1973 — Cuba (1 loài)
Laevophiloscia Wahrberg, 1922 — Tây Úc (9 loài)
Leonoscia Ferrara & Schmalfuss, 1985 — Sierra Leone (1 loài)
Lepidoniscus Verhoeff, 1908 — Đức, Thụy Sĩ, Áo, bắc Ý, Cộng hòa Séc, Slovakia, Yugoslavia (4 loài)
Leucophiloscia Vandel, 1973 — New Guinea (1 loài)
Loboscia Schmidt, 1998 — Malaysia (1 loài)
Metaprosekia Leistikow, 2000 — Venezuela (1 loài)
Metriogaster Vandel, 1974 — Australia (1 loài)
Microphiloscia Vandel, 1973 — Cuba (1 loài)
Mirtana Leistikow, 1997 — Costa Rica (1 loài)
Nahia Budde-Lund — Nam Phi (1 loài)
Nataloniscus Ferrara & Taiti, 1985 — Nam Phi (1 loài)
Nesoniscus Verhoeff, 1926 — New Caledonia (2 loài)
Nesophiloscia Vandel, 1968 — Galapagos (1 loài)
Okeaninoscia Vandel, 1977 — quần đảo Kermadec (1 loài)
Oniscomorphus Jackson, 1938 — Rapa Nui (1 loài)
Oniscophiloscia Wahrberg, 1922 — quần đảo Juan Fernández và bờ biển phụ cận của Chile (4 loài)
Oreades Vandel, 1968 — Ecuador (1 loài)
Oroscia Verhoeff, 1926 — New Caledonia (2 loài)
Palaioscia Vandel, 1973 — New Guinea (1 loài)
Papuaphiloscia Vandel, 1970 — quần đảo Bismarck, Trung Quốc, Guadalcanal, Hawai'i, New Guinea, Nhật Bản, New Zealand (11 loài)
Parachaetophiloscia Cruz & Dalens, 1990 — Tây Ban Nha (1 loài)
Paraguascia Schultz, 1995 — Paraguay (1 loài)
Parapacroscia Vandel, 1981 — Cuba (1 loài)
Paraphiloscia Stebbing, 1900 — quần đảo Solomon, Samoa, New Guinea (9 loài)
Parischioscia Lemos de Castro, 1967 — Guiana (1 loài)
Pentoniscus Richardson, 1913 — Costa Rica (4 loài)
Perinetia Barnard, 1958 — Madagascar (1 loài)
Philoscia Latreille, 1804 — Châu Âu, Địa Trung Hải (khoảng 10 loài)
Philoscina Ferrara & Taiti, 1985 — Nam Phi (3 loài)
Platyburmoniscus Schmidt, 2000 — Sri Lanka (1 loài)
Platycytoniscus Herold, 1931 — Flores, Sri Lanka (2 loài)
Pleopodoscia Verhoeff, 1942 — Đông châu Phi (6 loài)
Plumasicola Vandel, 1981 — Cuba (1 loài)
Plymophiloscia Wahrberg, 1922 — Australia, Tasmania (8 loài)
Portoricoscia Leistikow, 1999 — Puerto Rico (1 loài)
Prosekia Leistikow, 2001 — Venezuela (1 loài)
Pseudophiloscia Budde-Lund — Chile (3 loài)
Pseudosetaphora Ferrara & Taiti, 1986 — Seychelles (1 loài)
Pseudotyphloscia Verhoeff, 1928 — Sulawesi, Tây Java, Đài Loan (1 loài)
Puteoscia Vandel, 1981 — Cuba (1 loài)
Quintanoscia Leistikow, 2000 — Mexico (1 loài)
Rostrophiloscia Arcangeli, 1932 — Dominica (1 loài)
Sechelloscia Ferrara & Taiti, 1983 — Seychelles (1 loài)
Serendibia Manicastri & Taiti, 1987 — Sri Lanka (1 loài)
Sinhaloscia Manicastri & Taiti, 1987 — Sri Lanka (1 loài)
Stenophiloscia Verhoeff, 1908 — Dalmatia, Hy Lạp, Ý (6 loài)
Stephenoscia Vandel, 1977 — New Zealand (1 loài)
Sulesoscia Vandel, 1973 — Cuba (1 loài)
Tenebrioscia Schultz, 1985 — Java (1 loài)
Thomasoniscus Vandel, 1981 — Cuba (1 loài)
Tiroloscia Verhoeff, 1926 — Ý, Tây Ban Nha (9 loài)
Togoscia Ferrara & Schmalfuss, 1985 — Togo (1 loài)
Tongoscia Dalens, 1988 — Tonga (1 loài)
Trichophiloscia Arcangeli, 1950 — Sardinia (1 loài)
Troglophiloscia Brian, 1929 — Cuba, Mexico, Belize (3 loài)
Tropicana Manicastri & Taiti, 1987 — Hawai'i, Sri Lanka, quần đảo Comoro, Cameroon (1 loài)
Tropiscia Vandel, 1973 — Ecuador (1 loài)
Vandelophiloscia Schmalfuss & Ferrara, 1978 — Bờ Biển Ngà (1 loài)
Verhoeffiella Vandel, 1970 — New Caledonia (1 loài)
Wahrbergia Verhoeff, 1926 — New Caledonia (1 loài)
Xiphoniscus Vandel, 1968 — Ecuador (1 loài)
Zebrascia Verhoeff, 1942 — Bờ Biển Ngà, Bioko, Cameroon (2 loài)

Chú thích

Tham khảo
 BugGuide: Pictures of Philoscia species

Philosciidae
Philosciidae


title: Leptanthuridae

text:
Leptanthuridae là một họ động vật giáp xác isopoda. Họ này có các chi sau đây:
Accalathura Barnard, 1925
Aenigmathura Thomson, 1951
Albanthura Wägele, 1985
Bourbonanthura Müller, 1990
Bullowanthura Poore, 1978
Calathura Norman & Stebbing, 1886
Curassanthura Kensley, 1981
Leptanthura Sars, 1897
Psittanthura Wägele, 1985
Ulakanthura Poore, 1978
Virganthura Kensley, 1987

Chú thích

Tham khảo

Bộ Chân đều
Leptanthuridae


title: Ligiidae

text:
Ligiidae là họ duy nhất trong phân thứ bộ Diplocheta. Các thành viên họ này phổ biến ở các bờ biển đá, ở các môi trường sinh sống tương tự nơi sinh sống của các loài Petrobius và Cyclograpsus. Họ này gồm có các chi sau:
Caucasoligidium Borutzky, 1950
Ligia Fabricius, 1798
Ligidioides Wahrberg, 1922
Ligidium Brandt, 1833
Tauroligidium Borutzky, 1950
Typhloligidium Verhoeff, 1918

Hình ảnh

Tham khảo

Ligiidae


title: Armadillidiidae

text:
Armadillidiidae là một họ động vật giáp xác isopoda. Các thành viên họ này có khả năng cuộn tròn thân lại hình quả cấy.
Họ này có 14 chi.

Các chi
Họ này khác các họ mối gỗ khác ở hình dạng hai phần của râu, hình dạng của uropod và khả năng cuộn tròn thành quả cầu.

Họ này có các chi sau đây được công nhận:

Alloschizidium
Armadillidium
Ballodillium
Cristarmadillidium
Cyphodillidium
Echinarmadillidium
Eleoniscus
Eluma
Paxodillidium
Platanosphaera
Schizidium
Trichodillidium
Troglarmadillidium
Typhlarmadillidium

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Armadillidiidae


title: SpaceX

text:
Tập đoàn Công nghệ Khai phá Không gian, viết tắt theo tiếng Anh SpaceX (Space Exploration Technologies Corporation), là một công ty tư nhân Mỹ chuyên sản xuất tên lửa đẩy và tàu vũ trụ có trụ sở tại Hawthorne, California. Công ty được thành lập năm 2002 bởi Elon Musk, một trong những doanh nhân đã sáng lập công ty PayPal và Tesla Motors. SpaceX đã phát triển các tên lửa đẩy Falcon 1, Falcon 9 và Falcon Heavy trở thành các tên lửa có thể tái sử dụng được. Công ty cũng đã phát triển tàu không gian Dragon và Crew Dragon đã được phóng lên quỹ đạo bằng tên lửa Falcon 9, và siêu tên lửa Starship dự định phóng lên sao Hoả trong năm 2023.

Để kiểm soát chất lượng và chi phí, công ty SpaceX thực hiện quá trình thiết kế, lắp ráp và vận hành thử nghiệm các thành phần chính của tên lửa và tàu không gian ở trong nhà xưởng của chính mình, bao gồm các động cơ tên lửa Merlin, Kestrel, động cơ Draco trên tàu Dragon và động cơ Raptor trên Starship. Năm 2006, cơ quan NASA đã trao hợp đồng Dịch vụ vận chuyển thương mại quỹ đạo (COTS) cho công ty để thiết kế, chế tạo và phóng một tàu vận chuyển hàng hóa nhằm cung cấp cho Trạm vũ trụ quốc tế (ISS). Ngày 9 tháng 12 năm 2010, SpaceX phóng thành công chuyến bay thử nghiệm lần một trong COTS, trở thành công ty tư nhân đầu tiên phóng thành công một tàu không gian lên quỹ đạo và sau đó thực hiện trở lại mặt đất an toàn.

NASA cũng trao cho SpaceX một hợp đồng nhằm phát triển và thực hiện chương trình Phát triển đội bay thương mại bằng tàu Dragon nhằm đưa các nhóm phi hành gia lên ISS. SpaceX đã đưa các phi hành gia lên quỹ đạo bằng Crew Dragon/Falcon 9 vào đầu năm 2019 khi công ty được công nhận có khả năng đưa người lên quỹ đạo.

Bên cạnh các hợp đồng của NASA, SpaceX cũng nhận được hợp đồng với các công ty tư nhân khác, các cơ quan chính phủ ngoài Hoa Kỳ và từ quân đội Hoa Kỳ để thực hiện các đợt phóng. Công ty đã thực hiện một vụ phóng vệ tinh lên quỹ đạo thấp cho khách hàng bằng tên lửa Falcon 1 vào năm 2009. Công có kế hoạch phóng vệ tinh địa tĩnh thương mại đầu tiên vào năm 2013 bằng tên lửa Falcon 9.

Thứ hai ngày 21 tháng 12 năm 2015, tập đoàn SpaceX phóng một tên lửa vào không gian và hạ cánh nó trở về mặt đất, trong trạng thái hoàn toàn nguyên vẹn. Không chỉ tạo ra một bước ngoặt lịch sử trong việc chế tạo tên lửa tái sử dụng, thành công nói trên có sức ảnh hưởng rất lớn đến tương lai của ngành hàng không vũ trụ. Như Elon Musk đã từng tiết lộ, toàn bộ chi phí cho nhiệm vụ phóng tên lửa Falcon 9 vào không gian lên đến 61,2 triệu đô la Mỹ. Nhưng giờ đây, qua việc tái sử dụng tên lửa, con số này có thể giảm xuống chỉ còn 612.000 đô la Mỹ, thậm chí thấp hơn.

Ngoài ra, SpaceX cũng đang phát triển một hệ thống vệ tinh siêu lớn tên là Starlink với mục đích cung cấp dịch vụ Internet thương mại trên toàn cầu. Vào tháng 1 năm 2020, hệ thống Starlink trở thành hệ thống vệ tinh lớn nhất từng được phóng lên quỹ đạo. Các dự án tương lai đang trong giai phát triển bao gồm phát triển tên lửa Starship, cũng như đưa một robot của NASA lên Sao Hỏa vào năm 2023. Tên lửa Falcon Heavy có công nghệ dựa trên Falcon 9, là trở thành một trong những tên lửa mạnh nhất trong lịch sử thám hiểm vũ trụ của Hoa Kỳ kể từ thời kỳ chương trình Apollo với tên lửa Saturn V. Falcon Heavy có thể được sử dụng để đưa các nhà du hành trong tàu Crew Dragon lên quỹ đạo quanh Mặt Trăng – như phi vụ Apollo 8; hoặc để phóng một phiên bản thay đổi của Cargo Dragon không người lái lên Sao Hỏa. Musk đã đặt ra mục tiêu cho công ty là giúp tạo ra sự có mặt ổn định của con người trên Sao Hỏa. Falcon Heavy đã phóng thành công lần đầu năm 2018 và thực hiện nhiều nhiệm vụ sau đó.

Lịch sử

2001–2004: Thành lập

Năm 2001, Elon Musk lên ý tưởng cho Mars Oasis - dự án xây dựng một nhà kính thử nghiệm và trồng cây trên sao Hỏa. Trong một nỗ lực nhằm thu hút sự quan tâm của công chúng đối với việc khám phá không gian và kêu gọi ngân sách cho NASA, Musk tuyên bố rằng dự án này sẽ là "chuyến đi xa nhất trong cuộc đời". Musk đã cố gắng mua tên lửa Dnepr giá rẻ từ Nga nhưng trở về tay không vì giá tên lửa quá đắt.

Trên chuyến bay về nước, Musk nhận ra rằng anh có thể thành lập một công ty chế tạo tên lửa của riêng mình. Bằng cách áp dụng công nghệ tái sử dụng mô đun tên lửa và kỹ thuật phần mềm hiện đại, Musk tin rằng SpaceX có thể cắt giảm đáng kể chi phí mỗi lần phóng.

Đầu năm 2002, Musk bắt đầu tìm kiếm nhân sự cho công ty vũ trụ mới của mình (Sau đó được đặt tên là SpaceX). Musk đã liên hệ kỹ sư tên lửa Tom Mueller (sau này là CTO của SpaceX về động cơ đẩy), và mời anh ta trở thành đối tác kinh doanh của mình. Mueller đồng ý làm việc cho Musk, và SpaceX ra đời. SpaceX xây dựng trụ sở đầu tiên tại một nhà kho ở El Segundo, California. Đến tháng 11 năm 2005, công ty có 160 nhân viên. Musk đã tự mình phỏng vấn và chấp thuận tất cả các nhân viên ban đầu của SpaceX, thậm chí còn thuyết phục được Larry Page chuyển một nhân viên của Google từ San Francisco đến Los Angeles để vợ/chồng của nhân viên đó, một người mà SpaceX cho rằng sẽ là một nhân tố tiềm năng nhận việc.

Musk đã tuyên bố rằng một trong những mục tiêu của ông với SpaceX là giảm chi phí và tăng độ tin cậy của việc phóng tàu không gian lên vũ trụ.

2005–2009: Falcon 1 và lần đầu tiên phóng lên quỹ đạo Trái Đất

SpaceX đã phát triển thiết bị phóng lên quỹ đạo đầu tiên của mình, Falcon 1, với nguồn vốn hoàn toàn từ tư nhân. Falcon 1 là tên lửa nhỏ hai tầng đều có thể sử dụng được: tầng thứ nhất được trang bị một động cơ Merlin và tầng thứ hai là động cơ Kestrel. Tổng chi phí phát triển của Falcon 1 vào khoảng 90 triệu đến 100 triệu USD.

Năm 2005, SpaceX công bố kế hoạch theo đuổi chương trình thương mại đưa con người vào không gian, mà sau này trở thành chương trình tàu vũ trụ Dragon. Năm 2006, NASA thông báo rằng SpaceX là một trong hai công ty được chọn để cung cấp các hợp đồng đưa phi hành đoàn và hàng hóa lên trạm vũ trụ quốc tế ISS theo chương trình COTS.

Hai lần phóng Falcon 1 đầu tiên được Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ mua theo chương trình đánh giá các tên lửa đẩy mới của Hoa Kỳ cho cơ quan DARPA. Ba lần phóng tên lửa đầu tiên, từ năm 2006 đến 2008, đều thất bại. Những thất bại này gần như kết thúc công ty SpaceX vì hết kinh phí.

Tuy nhiên, mọi thứ bắt đầu xoay chuyển khi lần phóng thử thứ tư vào ngày 28 tháng 9 năm 2008 đã thành công. Ngày lập tức Musk đã chia 30 triệu USD còn lại của mình cho SpaceX và Tesla, và NASA đã trao hợp đồng Dịch vụ Tiếp tế Thương mại (CRS) đầu tiên cho SpaceX. Dự án Falcon 1 đã sớm ngừng hoạt động để SpaceX tập trung nguồn lực của công ty vào việc phát triển tên lửa có quỹ đạo lớn hơn, Falcon 9. Gwynne Shotwell cũng được thăng chức chủ tịch công ty vào thời điểm này, vì vai trò của cô trong việc đàm phán thành công hợp đồng CRS với NASA.

2010–2012: Falcon 9, Dragon, và những hợp đồng từ NASA

SpaceX ban đầu dự định sau dự án tên lửa đẩy hạng nhẹ Falcon 1, sẽ phát triển dự án trung gian Falcon 5. Nhưng thay vào đó, năm 2005, SpaceX đã quyết định phát triển Falcon 9, một tên lửa đẩy hạng nặng có thể tái sử dụng. NASA đã đẩy nhanh quá trình phát triển Falcon 9 bằng cách họ sẽ cam kết mua một số chuyến bay thương mại nếu các khả năng cụ thể được chứng minh. Điều này bắt đầu bằng kinh phí từ chương trình Dịch vụ Vận tải Quỹ đạo Thương mại (COTS) vào năm 2006. Tổng hợp đồng được trao là 278 triệu đô la Mỹ để cung cấp kinh phí cho việc phát triển cho tàu vũ trụ Dragon, tên lửa đẩy Falcon 9 và các đợt phóng thử nghiệm của Falcon 9 với tàu Dragon. Là một phần của hợp đồng này, Falcon 9 đã ra mắt lần đầu tiên vào tháng 6 năm 2010 với bản mô phỏng của tàu vũ trụ Dragon.
Tàu vũ trụ Dragon đầu tiên được phóng vào tháng 12 năm 2010 trên chuyến bay COTS Demo 1, chuyến bay thứ hai của Falcon 9, và trở về Trái đất an toàn sau hai vòng quỹ đạo, hoàn thành tất cả các mục tiêu đề ra. Đến tháng 12 năm 2010, SpaceX sản xuất một chiếc Falcon 9 và Dragon ba tháng một lần.

Vào tháng 4 năm 2011, trong khuôn khổ chương trình Phát triển Phi hành đoàn Thương mại (CCDev) lần thứ hai, NASA đã ký hợp đồng trị giá 75 triệu đô la Mỹ cho SpaceX để phát triển một hệ thống thoát hiểm khi phóng tích hợp vào tàu vũ trụ Dragon để chuẩn bị cho việc vận chuyển phi hành đoàn lên ISS. Vào tháng 8 năm 2012, NASA đã thoả thuận với SpaceX Đạo luật Không gian (SAA) với mục tiêu thiết kế chi tiết toàn bộ hệ thống vận chuyển phi hành đoàn. Hợp đồng này bao gồm nhiều cột mốc quan trọng về kỹ thuật và các chứng nhận, một bài kiểm tra bay không có trục lái, một bài kiểm tra bay có tổ lái và sáu nhiệm vụ hoạt động sau chứng nhận hệ thống.

Vào tháng 5 năm 2012, với phi vụ phóng tàu vũ trụ Dragon C2, Dragon đã trở thành tàu vũ trụ thương mại đầu tiên vận chuyển hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS. Sau chuyến bay, giá trị vốn cổ phần tư nhân của công ty SpaceX tăng gần gấp đôi, lên 2,4 tỷ USD, tương đương 20 USD/cổ phiếu. Vào thời điểm đó, SpaceX đã hoạt động với tổng số tiền tài trợ khoảng 1 tỷ đô la. Trong số này, vốn cổ phần tư nhân cung cấp khoảng 200 triệu đô la, Musk đầu tư khoảng 100 triệu đô la và các nhà đầu tư khác đã đầu tư khoảng 100 triệu đô la.

Chương trình thử nghiệm khả năng tái sử dụng của SpaceX bắt đầu vào cuối năm 2012 với việc thử nghiệm công nghệ hạ cánh. Các nguyên mẫu Falcon 9 đã thực hiện cất cánh và hạ cánh thẳng đứng (VTOL).

2013–2015: Ra mắt thương mại và tăng trưởng nhanh chóng

SpaceX đã thực hiện sứ mệnh thương mại đầu tiên cho một khách hàng tư nhân vào năm 2013. Năm 2014, SpaceX đã giành được 9 hợp đồng trong số 20 hợp đồng được cạnh tranh công khai trên toàn thế giới. Công ty Arianespace đã phải yêu cầu các chính phủ châu Âu trợ cấp thêm để đối mặt với sự cạnh tranh từ SpaceX. Bắt đầu từ năm 2014, SpaceX cũng bắt đầu ảnh hưởng đến thị trường phóng các thiết bị quân sự của Hoa Kỳ, vốn đã bị thống trị bởi nhà cung cấp thiết bị phóng lớn của Hoa Kỳ là United Launch Alliance (ULA) trong gần một thập kỷ.
Vào tháng 1 năm 2015, SpaceX đã huy động được 1 tỷ đô la Mỹ tài trợ từ Google và Fidelity, đổi lấy 8,33% cổ phần của công ty, thiết lập mức định giá công ty vào khoảng 12 tỷ đô la Mỹ. Cùng trong tháng đó, SpaceX đã công bố kế hoạch phát triển một hệ thống vệ tinh mới, được gọi là Starlink,với mục đích cung cấp dịch vụ internet tốc độ cao trên toàn cầu. Tháng 6 năm sau, công ty đã xin phép chính phủ liên bang để bắt đầu thử nghiệm dự án, nhằm mục đích phóng 4.425 vệ tinh.

Falcon 9 gặp thất bại đầu tiên vào cuối tháng 6 năm 2015, khi nhiệm vụ tiếp tế ISS thứ bảy, CRS-7 phát nổ sau hai phút bay. Vấn đề bắt nguồn từ việc một thanh chống bằng thép dài 2 feet giữ một bình chịu áp lực heli bị hỏng do lực của gia tốc. Điều này tạo điều kiện cho khí heli cao áp xả vào bình chứa khí đẩy áp suất thấp, gây ra sự cố.

2015–2017: Quá trình nghiên cứu khả năng tái sử dụng

SpaceX lần đầu tiên hạ cánh thành công và tái sử dụng vào tháng 12 năm 2015 với Chuyến bay Falcon 9 - 20. Vào tháng 4 năm 2016, công ty đã đạt được lần hạ cánh thành công đầu tiên trên thuyền không người lái tự hành (ASDS). Vào tháng 10 năm 2016, SpaceX cho biết họ sẽ giảm giá 10% cho khách hàng nếu họ chọn vận chuyển trên Falcon 9 được tái sử dụng ở chặng đầu tiên.

Một sự cố tên lửa thứ hai đã xảy ra vào đầu tháng 9 năm 2016, khi một chiếc Falcon 9 phát nổ trong quá trình nạp thuốc phóng cho một thử nghiệm bắn tĩnh tiêu chuẩn trước khi phóng. Vệ tinh liên lạc Amos-6 trị giá 200 triệu đô la Mỹ đã bị phá hủy. Vụ nổ do oxy lỏng được sử dụng làm chất đẩy lạnh đến mức đông đặc và bốc cháy cùng với các bình khí heli tổng hợp carbon. Mặc dù không được coi là một chuyến bay không thành công, vụ nổ tên lửa đã khiến công ty rơi vào tình trạng gián đoạn ngừng phóng 4 tháng để tìm ra sự cố. SpaceX quay trở lại phóng vào tháng 1 năm 2017.

Cuối năm đó, vào tháng 3 năm 2017, SpaceX đã phóng một chiếc Falcon 9 trở lại cho vệ tinh SES-10. Đây là lần đầu tiên một tên lửa quỹ đạo mang tải trọng lớn được phóng vào vũ trụ. Tầng đầu tiên đã hạ cánh trở lại, cũng là lần hạ cánh đầu tiên của tên lửa lớp quỹ đạo được tái sử dụng.

2017–2018: Trở thành nhà cung cấp các chuyến bay thương mại hàng đầu
Vào tháng 7 năm 2017, Công ty đã huy động được 350 triệu đô la Mỹ với mức định giá là 21 tỷ đô la Mỹ. Năm 2017, SpaceX đã đạt được 45% thị phần toàn cầu cho các hợp đồng phóng thương mại. Đến tháng 3 năm 2018, SpaceX đã có hơn 100 lần phóng trên bảng kê khai của mình, chiếm khoảng 12 tỷ đô la Mỹ doanh thu từ hợp đồng. Các hợp đồng bao gồm cả khách hàng thương mại và khách hàng chính phủ (NASA / DOD). Điều này đã làm cho SpaceX trở thành nhà cung cấp phóng thương mại hàng đầu trên toàn cầu.

Vào năm 2017, SpaceX đã thành lập một công ty con, The Boring Company, và bắt đầu xây dựng một đường hầm thử nghiệm ngắn liền kề với trụ sở và cơ sở sản xuất của SpaceX, sử dụng một số lượng nhỏ nhân viên của SpaceX, được hoàn thành vào tháng 5 năm 2018 và mở cửa cho ra mắt công chúng vào tháng 12 năm 2018. Trong năm 2018, The Boring Company được tách ra thành một tổ chức công ty riêng biệt với 6% vốn chủ sở hữu thuộc về SpaceX, dưới 10% cho nhân viên ban đầu và phần còn lại thuộc về Elon Musk.

2019 - Hiện tại: Starship, Starlink, và phi hành đoàn đầu tiên
Vào tháng 1 năm 2019, SpaceX thông báo sẽ sa thải 10% nhân lực lao động để hỗ trợ nguồn vốn cho các dự án Starship và Starlink. Quá trình xây dựng các nguyên mẫu và thử nghiệm ban đầu cho Starship bắt đầu vào đầu năm 2019 ở Florida và Texas. Việc chế tạo và thử nghiệm Starship đã được chuyển đến bãi phóng SpaceX miền nam Texas vào cuối năm đó. Vào tháng 5 năm 2019, SpaceX cũng đã phóng một lương lớn gồm 60 vệ tinh Starlink, bắt đầu việc triển khai hệ thống vệ tinh thương mại lớn nhất thế giới vào năm sau.

SpaceX đã huy động được tổng cộng 1,33 tỷ đô la Mỹ qua ba lần tài trợ vào năm 2019. Đến tháng 5 năm 2019, định giá của SpaceX đã tăng lên 33,3 tỷ đô la Mỹ và đạt 36 tỷ đô la Mỹ vào tháng 3 năm 2020.

Một cột mốc quan trọng đã đạt được vào tháng 5 năm 2020, khi SpaceX phóng thành công hai phi hành gia NASA (Doug Hurley và Bob Behnken) lên quỹ đạo trên tàu vũ trụ Crew Dragon trong Crew Dragon Demo-2, đưa SpaceX trở thành công ty tư nhân đầu tiên đưa các phi hành gia lên Trạm Vũ trụ Quốc tế và đánh dấu lần phóng phi hành đoàn đầu tiên từ đất Mỹ sau 9 năm. Nhiệm vụ được phóng từ Khu liên hợp Phóng Trung tâm Vũ trụ Kennedy 39A (LC-39A) của Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Florida.

Vào ngày 19 tháng 8 năm 2020, sau vòng tài trợ 1,9 tỷ đô la Mỹ, một trong những đợt huy động vốn đơn lẻ lớn nhất của bất kỳ công ty tư nhân nào, định giá của SpaceX đã tăng lên 46 tỷ đô la Mỹ. Vào tháng 2 năm 2021, SpaceX đã huy động thêm 1,61 tỷ đô la Mỹ trong vòng cổ phần từ 99 nhà đầu tư với giá trị mỗi cổ phiếu khoảng 420 đô la, nâng định giá công ty lên khoảng 74 tỷ đô la Mỹ. Đến năm 2021, SpaceX đã huy động được tổng cộng hơn 6 tỷ đô la Mỹ trong khoản tài trợ vốn cổ phần. Phần lớn số vốn huy động được kể từ năm 2019 đã được sử dụng để hỗ trợ hoạt động của hệ thống vệ tinh Starlink và phát triển và sản xuất phương tiện phóng Starship. Đến tháng 10 năm 2021, định giá của SpaceX đã tăng lên 100,3 tỷ đô la Mỹ.

Đến năm 2021, SpaceX đã ký kết các thỏa thuận với Google Cloud Platform và Microsoft Azure để cung cấp các dịch vụ mạng và máy tính tại chỗ cho Starlink.

Bảng tóm tắt thành tích của SpaceX
Thành tựu chính của SpaceX là việc tái sử dụng các phương tiện phóng cấp quỹ đạo và giảm chi phí mỗi lần phóng tàu vũ trụ. Đáng chú ý nhất trong số này là việc hạ cánh và tái sử dụng lại giai đoạn đầu của Falcon 9. Dẫn đầu đội bay, B1051, đạt 10 chuyến bay vào năm 2021. Elon Musk tuyên bố rằng họ sẽ tiếp tục vượt qua mục tiêu ban đầu là mười chuyến bay. SpaceX là một công ty vũ trụ tư nhân với hầu hết các thành tựu đạt được là kết quả của nguồn vốn tự tài trợ, không phải được phát triển theo hợp đồng truyền thống từ chính phủ Hoa Kỳ. Do đó, nhiều thành tựu của SpaceX cũng được coi là thành tựu tiên phong của một công ty tư nhân.

Phần cứng

Thiết bị phóng

SpaceX đã phát triển ba phương tiện phóng. Falcon 1 hạng nhẹ là phương tiện phóng đầu tiên được phát triển và đã ngừng hoạt động vào năm 2009. Falcon 9 hạng trung và Falcon Heavy hạng nặng đều đang hoạt động. Falcon 1 là tên lửa đẩy loại nhỏ có khả năng đưa được vài trăm kilôgam lên quỹ đạo thấp của Trái đất. Nó đã được phóng lên năm lần từ năm 2006 đến năm 2009, trong đó có 2 lần thành công. Được cho là hoạt động thử nghiệm ban đầu để phát triển Falcon 9, Falcon 1 là tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng, do tư nhân tài trợ đầu tiên bay lên quỹ đạo.

Falcon 9 là phương tiện phóng có sức nâng hạng trung có khả năng phóng đến 22.800 kg (50.265 lb) lên quỹ đạo, cạnh tranh với tên lửa Delta IV và Atlas V của các nhà cung cấp hệ thống phóng khác trên thế giới. Được trang bị chín động cơ Merlin trong giai đoạn đầu, Tên lửa Falcon 9 v1.0 đã đạt đến quỹ đạo trong lần thử đầu tiên vào ngày 4 tháng 6 năm 2010. Chuyến bay thứ ba của nó, COTS Demo Flight 2, được phóng vào ngày 22 tháng 5 năm 2012, và phóng tàu vũ trụ thương mại đầu tiên đến và cập bến Trạm vũ trụ quốc tế (ISS). Phương tiện được nâng cấp lên Falcon 9 v1.1 vào năm 2013, Falcon 9 Full Thrust vào năm 2015 và cuối cùng là Falcon 9 Block 5 vào năm 2018. Giai đoạn đầu tiên của Falcon 9 được thiết kế để hạ cánh, tiếp nhiên liên liệu và tái sử dụng.

Falcon Heavy là phương tiện phóng hạng nặng có khả năng đưa tối đa 63.800 kg (140.700 lb) lên quỹ đạo Trái đất thấp (LEO) hoặc 26.700 kg (58.900 lb) tới quỹ đạo chuyển không đồng bộ (GTO). Nó sử dụng ba lõi giai đoạn đầu của Falcon 9 được sửa đổi một chút với tổng số 27 động cơ Merlin 1D. Falcon Heavy bay thực hiện thành công sứ mệnh đầu tiên vào ngày 6 tháng 2 năm 2018, phóng chiếc xe Tesla Roadster cá nhân của Musk vào quỹ đạo mặt trời.

Cả Falcon 9 và Falcon Heavy đều được chứng nhận để tiến hành các phi vụ cho chương trình Không gian An ninh Quốc gia (NSSL). Tính đến ngày 19 tháng 12 năm 2021, Falcon 9 và Falcon Heavy đã được phóng 136 lần, 134 lần phóng thành công, 1 lần thành công một phần và 1 lần thất bại. Ngoài ra, một chiếc Falcon 9 đã gặp sự cố trước chuyến bay thử nghiệm vào năm 2016.

Động cơ tên lửa

Kể từ khi thành lập SpaceX vào năm 2002, công ty đã phát triển một số động cơ tên lửa - Merlin, Kestrel và Raptor để sử dụng trong các phương tiện phóng, Draco cho hệ thống điều khiển phản ứng của loạt tàu vũ trụ Dragon và SuperDraco cho Dragon-2.

Merlin là họ động cơ tên lửa sử dụng khí oxy lỏng (LOX) và động cơ đẩy RP-1 trong chu trình máy phát khí. Merlin lần đầu tiên được sử dụng để cung cấp năng lượng cho giai đoạn đầu của Falcon 1, và hiện được sử dụng trên cả hai giai đoạn của Falcon 9 và Falcon Heavy. Động cơ Merlin sử dụng kim phun pintle cung cấp khả năng điều tiết sâu, được sử dụng trong quá trình hạ cánh của Falcon 9. Các chất đẩy được nạp vào thông qua một động cơ phản lực cánh quạt kép, trục đơn.

Kestrel là động cơ tên lửa nạp áp suất LOX / RP-1 và được sử dụng làm động cơ chính giai đoạn hai của tên lửa Falcon 1. Nó được xây dựng xung quanh kiến trúc pintle giống như động cơ Merlin của SpaceX nhưng không có động cơ phản lực cánh quạt và chỉ được cung cấp năng lượng bằng áp suất bình chứa. Động cơ được làm mát hoàn toàn trong buồng và họng, và được làm mát bằng bức xạ trên vòi xả. Đầu phun của Kestrel được chế tạo từ hợp kim niobi có độ bền cao.

Draco là động cơ tên lửa đẩy chất lỏng hypergolic sử dụng nhiên liệu monomethyl hydrazine và chất oxy hóa nitơ tetroxide. Mỗi bộ đẩy Draco tạo ra lực đẩy 400 N (90 lbf). Chúng được sử dụng trên hệ thống điều khiển phản ứng của tàu vũ trụ Dragon and Dragon 2.

SuperDraco là động cơ tên lửa đẩy chất lỏng cường độ cao, giống như Draco, sử dụng chất đẩy monomethyl hydrazine và nitơ tetroxide. Tám động cơ SuperDraco cung cấp khả năng thoát hiểm khi phóng cho phi thuyền Dragon 2 do phi hành đoàn trong kịch bản hủy bỏ phóng. Mỗi động cơ SuperDraco tạo ra lực đẩy 73 kN (16.000 lbf). Các khái niệm ban đầu cho tàu vũ trụ Crew Dragon sử dụng động cơ SuperDraco để thực hiện hạ cánh quay ngược trên đất liền, tuy nhiên, những động cơ này đã bị loại bỏ vào năm 2017 khi nó được quyết định thực hiện nhảy dù truyền thống và rơi xuống biển.Raptor là dòng động cơ chu trình đốt cháy theo giai đoạn hoàn toàn bằng nhiên liệu oxy lỏng và khí mê-tan lỏng để cung cấp năng lượng cho giai đoạn đầu và giai đoạn thứ hai của hệ thống phóng Starship đang trong quá trình phát triển. Các phiên bản phát triển đã được phóng thử nghiệm vào cuối năm 2016. Vào ngày 3 tháng 4 năm 2019, SpaceX đã tiến hành một cuộc thử nghiệm lửa tĩnh ở Texas trên phương tiện Starhopper của mình, phương tiện này sẽ đốt cháy động cơ trong khi phương tiện vẫn cố định trên mặt đất. Vào năm 2019, Raptor đã bay lần đầu tiên, cung cấp năng lượng cho phương tiện Starhopper ở độ cao 20 m (66 ft). SpaceX tiếp tục thực hiện các chuyến bay thử nghiệm tiếp theo của phương tiện Starship vào năm 2020 và 2021.

Tàu vũ trụ Dragon

SpaceX đã phát triển tàu vũ trụ Dragon để vận chuyển hàng hóa và phi hành đoàn lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Phiên bản đầu tiên của Dragon chỉ được sử dụng để chở hàng ra mắt lần đầu tiên vào năm 2010. Tàu vũ trụ Dragon thế hệ thứ hai, được gọi là Dragon 2, đã thực hiện chuyến bay đầu tiên mà không có phi hành đoàn lên ISS vào đầu năm 2019, tiếp theo là chuyến bay có phi hành đoàn vào năm 2020. Dragon 2 có khả năng vận chuyển bốn người lên quỹ đạo thấp của Trái đất.

Vào ngày 7 tháng 12 năm 2020, SpaceX đã đưa biến thể chở hàng của Dragon 2 lên Trạm vũ trụ Quốc tế trên chuyến bay Falcon 9 thứ 100. Đây là lần phóng đầu tiên của tàu vũ trụ Dragon được thiết kế lại này, và cũng là sứ mệnh đầu tiên trong chuỗi sứ mệnh CRS mới của SpaceX theo hợp đồng gia hạn với NASA.

Vào ngày 27 tháng 3 năm 2020, SpaceX đã tiết lộ tàu vũ trụ tiếp tế Dragon XL chở hàng hóa có áp suất và không áp suất, các thí nghiệm và các nguồn cung cấp khác tới trạm vũ trụ Lunar Gateway theo kế hoạch của NASA theo hợp đồng Gateway Logistics Services (GLS). NASA có kế hoạch sử dụng Dragon XL để vận chuyển vật liệu thu thập mẫu, bộ đồ vũ trụ và các nguồn cung cấp khác để sử dụng trên trạm và trên bề mặt Mặt trăng. Dragon XL sẽ phóng trên Falcon Heavy và sẽ vận chuyển hơn 5.000 kg (11.000 lb) đến Gateway. Dragon XL sẽ ở lại Gateway từ sáu đến mười hai tháng tại một thời điểm, khi các thiết bị bên trong và bên ngoài tàu chở hàng có thể được vận hành từ xa, ngay cả khi thủy thủ đoàn không có mặt.

Trạm đáp tàu vũ trụ tự hành

SpaceX thường xuyên tái sử dụng giai đoạn đầu của tên lửa Falcon 9 và Falcon Heavy sau khi phóng lên quỹ đạo. Tên lửa bay và hạ cánh đến địa điểm hạ cánh định trước bằng các hệ thống đẩy của riêng nó. Khi biên độ đẩy không cho phép quay trở lại bãi phóng (RTLS), tên lửa sẽ quay trở lại bệ hạ cánh nổi trên đại dương, được gọi là Trạm đáp tàu vũ trụ tự hành (ASDS). SpaceX cũng có kế hoạch giới thiệu các bệ phóng nổi. Đây là những giàn khoan dầu đã được sửa đổi để sử dụng trong những năm 2020 nhằm cung cấp một lựa chọn phóng trên biển cho các phương tiện phóng thế hệ thứ hai của họ: hệ thống Starship hạng nặng, bao gồm hệ thống tăng cường Super Heavy và giai đoạn hai của Starship. SpaceX đã mua hai giàn khoan dầu nước sâu và đang thiết kếlại chúng để hỗ trợ các phi vụ phóng tàu Starship.

Starship

SpaceX đang phát triển một hệ thống phóng siêu nặng có thể tái sử dụng hoàn toàn được gọi là Starship. Hệ thống Starship bao gồm giai đoạn đầu có thể tái sử dụng, được gọi là Super Heavy, và giai đoạn thứ hai có thể tái sử dụng Starship và các phương tiện không gian. Hệ thống này dự định sẽ thay thế hệ thống tên lửa đẩy hiện có của công ty vào đầu những năm 2020.

SpaceX ban đầu hình dung ra một khái niệm tên lửa ITS đường kính 12 mét vào năm 2016 nhằm mục đích di chuyển đến sao Hỏa và các mục đích sử dụng liên hành tinh khác. Vào năm 2017, SpaceX đã trình làng một tên lửa đường kính 9 mét để thay thế tất cả các tên lửa của SpaceX với mục đích sử dụng trên quỹ đạo trái đất, quỹ đạo mặt trăng, nhiệm vụ liên hành tinh và thậm chí có khả năng vận chuyển hành khách xuyên lục địa trên Trái đất - trên một tên lửa hoàn toàn có thể tái sử dụng với chi phí thấp hơn rõ rệt. Vào năm 2018, hệ thống Starship đã được thiết kế lại để sử dụng thép không gỉ thay vì kết cấu bằng sợi carbon, nhằm cải thiện hiệu suất, đồng thời giảm đáng kể chi phí. Hành khách tư nhân đầu tiên, Yusaku Maezawa đã ký hợp đồng bay quanh Mặt trăng trên tên lửa Starship vào năm 2023. Tầm nhìn dài hạn của công ty là phát triển công nghệ và nguồn lực phù hợp cho việc con người thuộc địa sao Hỏa.

Starlink

Starlink là một hệ thống vệ tinh internet đang được phát triển bởi SpaceX. Dịch vụ Internet sẽ sử dụng 4.425 vệ tinh truyền thông liên kết chéo trong quỹ đạo 1.100 km. Được sở hữu và điều hành bởi SpaceX, mục tiêu của doanh nghiệp là tăng lợi nhuận để cho phép SpaceX xây dựng thuộc địa sao Hỏa của mình. Quá trình phát triển bắt đầu vào năm 2015, các vệ tinh bay thử nghiệm nguyên mẫu ban đầu đã được phóng lên trên sứ mệnh vệ tinh SpaceX Paz vào năm 2017. Vào tháng 5 năm 2019 SpaceX đã phóng loạt 60 vệ tinh đầu tiên trên một tên lửa Falcon 9. Đến tháng 5 năm 2021, SpaceX đã phóng 1737 vệ tinh Starlink. Hoạt động thử nghiệm ban đầu của hệ thống này bắt đầu vào cuối năm 2020.

Vào tháng 3 năm 2017, SpaceX đã đệ trình lên Ủy ban Truyền thông Liên bang kế hoạch triển khai một hệ thống gồm 7.518 vệ tinh băng tần V bổ sung trong các quỹ đạo không đồng bộ địa lý để cung cấp các dịch vụ thông tin liên lạc. Tháng 2 năm 2019, SpaceX đã thành lập một công ty con, SpaceX Services, Inc., để cấp phép sản xuất và triển khai lên đến 1.000.000 trạm vệ tinh cố định trên Trái đất sẽ giao tiếp với hệ thống Starlink của mình. Ủy ban Truyền thông Liên bang (FCC) đã trao cho SpaceX khoản trợ cấp liên bang trị giá gần 900 triệu đô la Mỹ để hỗ trợ khách hàng vùng nông thôn tiếp cận internet thông qua mạng lưới vệ tinh Starlink của công ty. SpaceX đã giành được trợ cấp để mang lại dịch vụ cho khách hàng ở 35 tiểu bang của Hoa Kỳ. Vào ngày 15 tháng 5 năm 2021, SpaceX và Google đã hợp tác để cung cấp dữ liệu và dịch vụ đám mây cho khách hàng của Starlink Enterprise.

Tranh cãi
Số lượng lớn vệ tinh Starlink theo kế hoạch đã bị các nhà thiên văn chỉ trích do lo ngại về ô nhiễm ánh sáng, với độ sáng của vệ tinh Starlink ở cả bước sóng quang học và vô tuyến gây nhiễu các quan sát khoa học. Để đáp lại, SpaceX đã thực hiện một số nâng cấp cho vệ tinh Starlink nhằm giảm độ sáng của chúng trong quá trình hoạt động. Số lượng lớn các vệ tinh mà Starlink sử dụng cũng tạo ra nguy cơ lâu dài do va chạm các mảnh vỡ không gian vì đã đặt hàng nghìn vệ tinh trên quỹ đạo. Tuy nhiên, các vệ tinh được trang bị động cơ đẩy Hall chạy bằng nhiên liệu krypton cho phép chúng bay lệch quỹ đạo vào cuối vòng đời của chúng. Ngoài ra, các vệ tinh được thiết kế để tự động tránh va chạm dựa trên dữ liệu theo dõi được liên kết lên.

Các dự án khác
Vào tháng 6 năm 2015, SpaceX thông báo rằng họ sẽ tài trợ cho một cuộc thi Hyperloop và sẽ xây dựng một đường chạy thử dài 1,6 km (0,99 mi) gần trụ sở chính của SpaceX cho các cuộc thi. Công ty đã tổ chức các cuộc thi thường niên kể từ năm 2017.

Phối hợp với các bác sĩ và các nhà nghiên cứu hàn lâm, SpaceX đã mời tất cả nhân viên tham gia vào việc tạo ra kháng thể chống lại COVID-19 vào năm 2020. Kết quả, 4300 nhân viên đã tình nguyện cung cấp mẫu máu, dẫn đến một bài báo cáo khoa học được đánh giá cao, ghi nhận tám nhân viên SpaceX với tư cách là đồng tác giả, đề xuất rằng một lượng kháng thể COVID-19 nhất định có thể bảo vệ lâu dài chống lại vi rút.

Nguồn vốn
SpaceX là một công ty vận tải không gian được xây dựng bằng nguồn vốn tư nhân. Công ty đã chế tạo dòng tên lửa đầu tiên —Falcon 1— và ba dòng động cơ tên lửa Merlin, Kestrel, và Draco— hoàn toàn bằng nguồn vốn tư nhân. SpaceX đã ký hợp đồng với chính quyền liên bang của chính phủ Mỹ sử dụng một phần quỹ phát triển cho tên lửa Falcon 9, dòng tên lửa sử dụng động cơ Merlin.
SpaceX đang phát triển tên lửa đẩy Falcon Heavy, sử dụng động cơ Raptor, và tổ hợp công nghệ tên lửa đẩy có khả năng tái sử dụng bằng nguồn vốn tư nhân.

, SpaceX đã hoạt động với nguồn vốn xấp xỉ 1 tỷ đô la Mỹ trong 10 năm hoạt động đầu tiên của hãng. Trong số này, nguồn vốn tư nhân vào khoảng 200 triệu đô la Mỹ, gồm Musk đầu tư xấp xỉ 100 triệu đô la Mỹ và các nhà đầu tư còn lại 100 triệu đô la Mỹ (các quỹ Founders Fund, Draper Fisher Jurvetson,...). Tháng 5/2012, SpaceX đã có hợp đồng cho 40 lần phóng, và mỗi hợp đồng trong số này cấu kiện của tên lửa đẩy được chế tạo cho nhiệm vụ phóng nâng cao, bằng các quy tắc kiểm toán Mỹ cho các hợp đồng dài hạn.

Tháng 8/2012, SpaceX đã ký một hợp đồng phát triển lớn với NASA để thiết kế và phát triển phi thuyền chở người cho "thế hệ kế tiếp cho phi thuyền có khả năng chở người của Hoa Kỳ", để tái khởi động việc đưa các nhà du hành vào không gian trên đất Mỹ từ năm 2017. Hai công ty khác, Boeing và Sierra Nevada Corporation, nhận được các hợp đồng phát triển tương tự. Một phần của thỏa thuận này, SpaceX đã nhận được một hợp đồng trị giá 440 triệu đô la Mỹ cho các chuyến tiếp tế hàng hóa lên ISS trong khoảng từ 2012 đến tháng 5/2014.

Cuối năm 2012, SpaceX đã có hơn 40 lần phóng trên sổ sách kê khai khoảng 4 tỷ đô la Mỹ doanh thu từ hợp đồng — với nhiều trong số các hợp đồng này đang trong quá trình thanh toán cho SpaceX— gồm cả những khách hàng thương mại và chính quyền liên bang.
, SpaceX đã có 50 chuyến phóng tên lửa trong hợp đồng, hai phần ba số đó là các khách hàng thương mại.
Cuối năm 2013, truyền thông ngành công nghiệp không gian bắt đầu bình luận về việc chi phí chế tạo của SpaceX thấp hơn các đối thủ cạnh tranh chính trong thị trường phóng vệ tinh thương mại — Ariane 5, Atlas V và Proton.

Cho đến thời điểm tháng 5 năm 2021 SpaceX chưa tiến hành IPO.

Hệ thống cơ sở

SpaceX có trụ sở chính tại Hawthorne, California, cũng là nơi đặt nhà máy sản xuất chính. Công ty điều hành trung tâm nghiên cứu và hoạt động chính ở Redmond, Washington, sở hữu một bãi thử nghiệm ở Texas và vận hành ba bãi phóng, với một bãi phóng khác đang được phát triển. SpaceX cũng điều hành các văn phòng khu vực ở Texas, Virginia và Washington, D.C. SpaceX được hợp nhất tại bang Delaware.

Trụ sở chính, cơ sở sản xuất và tái sử dụng

Trụ sở chính của SpaceX nằm ở vùng ngoại ô Los Angeles, Hawthorne, California. Cơ sở chính là toà nhà ba tầng, ban đầu được xây dựng bởi Northrop Corporation với mục đích chế tạo thân máy bay Boeing 747, là nơi đặt văn phòng của SpaceX, điều khiển sứ mệnh và cơ sở sản xuất Falcon 9.

Khu vực này là một trong những nơi tập trung lớn nhất các trụ sở, cơ sở hoặc công ty con ngành hàng không vũ trụ Hoa Kỳ, bao gồm các cơ sở xây dựng vệ tinh chính của Boeing / McDonnell Douglas, Aerospace Corp., Raytheon, Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA, Lực lượng Vũ trụ Hoa Kỳ, Trung tâm Hệ thống tại Căn cứ Không quân Los Angeles, Lockheed Martin, BAE Systems, Northrop Grumman và AECOM, v.v., với một lượng lớn các kỹ sư hàng không vũ trụ và sinh viên tốt nghiệp đại học gần đây.

SpaceX chế tạo động cơ tên lửa, bệ phóng tên lửa, tàu vũ trụ, hệ thống điện tử hàng không chính và tất cả phần mềm tại cơ sở Hawthorne của họ, điều này không bình thường với ngành hàng không vũ trụ. Tuy nhiên, SpaceX vẫn có hơn 3.000 nhà cung cấp, với khoảng 1.100 nhà cung cấp trong số đó giao hàng cho SpaceX gần như hàng tuần.

Cơ sở phát triển và thử nghiệm

SpaceX vận hành Cơ sở Thử nghiệm và Phát triển Tên lửa đầu tiên của mình ở McGregor, Texas. Tất cả các động cơ tên lửa SpaceX đều được thử nghiệm trên bệ thử tên lửa, và thử nghiệm bay VTVL ở độ cao thấp đối với phương tiện thử nghiệm. Falcon 9 Grasshopper v1.0 và F9R Dev1 trong giai đoạn 2013–2014 được thực hiện tại McGregor. Việc thử nghiệm các nguyên mẫu Starship lớn hơn được tiến hành tại bãi phóng SpaceX Nam Texas gần Brownsville, Texas.

Công ty đã mua cơ sở vật chất của McGregor từ Beal Aerospace, nơi họ trang bị lại giá thử nghiệm lớn nhất để thử nghiệm động cơ Falcon 9. SpaceX đã thực hiện một số cải tiến đối với cơ sở kể từ khi mua về và cũng đã mở rộng diện tích bằng cách mua một số mảnh đất nông nghiệp liền kề. Công ty đã xây dựng một bệ phóng bằng bê tông rộng nửa mẫu Anh vào năm 2012 để hỗ trợ chương trình bay thử nghiệm Grasshopper. Tính đến tháng 10 năm 2012, cơ sở McGregor có bảy bệ phóng thử nghiệm được vận hành "18 giờ một ngày, sáu ngày một tuần" và đang xây dựng thêm các bệ phóng thử nghiệm vì số tên lửa sản xuất đang tăng lên và công ty có một lượng hợp đồng lớn trong thời gian tới. Ngoài việc kiểm tra thông thường, tàu vũ trụ Dragon (sau khi trở về Trái đất), được chuyển đến McGregor để xả nhiên liệu, dọn dẹp và tân trang cho mục đích tái sử dụng trong các nhiệm vụ tương lai.

Các bãi phóng

SpaceX hiện đang vận hành ba địa điểm phóng tên lửa lên quỹ đạo, tại Trạm Không gian Cape Canaveral, Căn cứ Lực lượng Không gian Vandenberg và Trung tâm Không gian Kennedy, với một địa điểm khác đang được xây dựng gần Brownsville, Texas. SpaceX đã chỉ ra rằng họ nhìn thấy vị trí thích hợp cho từng cơ sở trong số bốn cơ sở phóng và họ có đủ hoạt động kinh doanh phóng để lấp đầy mỗi cơ sở. Bãi phóng Vandenberg cho phép quỹ đạo nghiêng cao (66–145°), trong khi Cape Canaveral cho phép quỹ đạo có độ nghiêng trung bình (28,5–51,6°). Trước khi nghỉ hưu, tất cả các phi vụ phóng Falcon 1 đều diễn ra tại Bãi thử Tên lửa Đạn đạo Ronald Reagan trên Đảo Omelek.

Trạm vũ trụ Cape Canaveral

Vào tháng 4 năm 2007, USAF đã phê duyệt cho SpaceX sử dụng Tổ hợp phóng tên lửa vào không gian Cape Canaveral 40 (SLC-40). Địa điểm này đã được sử dụng từ năm 2010 cho các phi vụ phóng Falcon 9, chủ yếu đến quỹ đạo Trái đất địa tĩnh thấp. SLC-40 không có khả năng hỗ trợ các vụ phóng Falcon Heavy. Là một phần của chương trình tái sử dụng tăng cường của SpaceX, Khu phức hợp phóng trước đây tại Cape Canaveral, hiện được đổi tên thành Vùng hạ cánh 1, kể từ năm 2015 đã được chỉ định sử dụng cho các cuộc đổ bộ tăng cường giai đoạn đầu của Falcon 9.

Căn cứ Lực lượng Không gian Vandenberg

Bãi phóng Vandenberg Complex 4 (SLC-4E) được cho thuê vào năm 2011, sử dụng để phóng tên lửa tải trọng lớn lên quỹ đạo cực. Vandenberg có thể phóng cả Falcon 9 và Falcon Heavy, nhưng không thể phóng lên quỹ đạo có độ nghiêng thấp. SLC-4W lân cận đã được chuyển đổi thành Vùng hạ cánh 4 từ năm 2015, nơi SpaceX đã hạ cánh thành công ba tên lửa đẩy giai đoạn đầu Falcon 9, lần đầu tiên vào tháng 10 năm 2018.

Trung tâm vũ trụ Kennedy

Vào ngày 14 tháng 4 năm 2014, SpaceX đã ký hợp đồng thuê 20 năm cho Bệ phóng Complex 39A. Bệ phóng sau đó đã được sửa đổi để hỗ trợ các phi vụ phóng Falcon 9 và Falcon Heavy. SpaceX đã thực hiện sứ mệnh phi hành đoàn đầu tiên của mình lên ISS từ bệ phóng 39A vào ngày 30 tháng 5 năm 2020.

Boca Chica, Texas

SpaceX sản xuất và bay thử các phương tiện thử nghiệm Starship từ một cơ sở ở Boca Chica, Texas, với kế hoạch trong tương lai là thực hiện các chuyến bay lên quỹ đạo của Starship vào năm 2021. SpaceX lần đầu tiên công bố kế hoạch về một cơ sở phóng gần Brownsville, Texas vào tháng 8 năm 2014. Cục Hàng không Liên bang (FAA) đã cấp giấy phép vào tháng 7 năm 2014. SpaceX đã động thổ cơ sở phóng mới vào năm 2014 với quá trình xây dựng được tăng cường vào nửa cuối năm 2015, bắt đầu các vụ phóng vào quỹ đạo thấp đầu tiên từ cơ sở này vào năm 2019. Một số cư dân của Làng Boca Chica, Brownsville, và các nhà hoạt động môi trường đã chỉ trích địa điểm này cùng với chương trình phát triển Starship ở nhiều khía cạnh khác nhau.

Các hợp đồng

NASA

COTS

Năm 2006, SpaceX đã giành được hợp đồng Giai đoạn 1 của Dịch vụ Vận chuyển Quỹ đạo Thương mại (COTS) từ NASA để chứng minh việc vận chuyển hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), với một hợp đồng cho việc vận chuyển phi hành đoàn. Thông qua hợp đồng này, NASA đã thiết kế và cung cấp "nguồn tiền giống" thông qua Thỏa thuận Đạo luật Không gian để thiết kế các tính năng khác. NASA đã trả cho SpaceX 396 triệu đô la Mỹ để phát triển cấu hình chở hàng của tàu vũ trụ Dragon, trong khi SpaceX tự đầu tư hơn 500 triệu đô la Mỹ để phát triển phương tiện phóng Falcon 9. Các Thỏa thuận về Đạo luật Không gian này đã được tiết kiệm cho NASA hàng triệu đô la chi phí phát triển, khiến việc phát triển tên lửa rẻ hơn gần 4 đến 10 lần so với nếu chỉ NASA sản xuất. Vào tháng 12 năm 2010, khi khởi động sứ mệnh SpaceX COTS Demo Flight 1, SpaceX trở thành công ty tư nhân đầu tiên phóng lên quỹ đạo và thu hồi thành công một tàu vũ trụ. Dragon đã kết nối thành công với ISS trong Chuyến bay Demo 2 của SpaceX COTS vào tháng 5 năm 2012, chuyến bay đầu tiên của một tàu vũ trụ tư nhân.

Vận chuyển hàng hóa thương mại

Dịch vụ Tiếp tế Thương mại (CRS) là một loạt các hợp đồng được NASA ký từ năm 2008 đến năm 2016, nhằm cung cấp hàng hóa và vật tư cho ISS trên các tàu vũ trụ vận hành thương mại. Các hợp đồng CRS đầu tiên được ký kết vào năm 2008 với việc trao 1,6 tỷ đô la Mỹ cho SpaceX trong 12 nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa, bao gồm việc giao hàng đến năm 2016. SpaceX CRS-1, nhiệm vụ đầu tiên trong số 12 nhiệm vụ tiếp tế theo kế hoạch, được phóng vào tháng 10 năm 2012, đạt được quỹ đạo, đặt và ở trên trạm trong 20 ngày, trước khi quay trở lại bầu khí quyển và đáp xuống Thái Bình Dương. Kể từ đó, các sứ mệnh CRS đã bay khoảng hai lần một năm đến ISS. Vào năm 2015, NASA đã gia hạn hợp đồng Giai đoạn 1 bằng cách đặt hàng thêm ba chuyến bay tiếp tế từ SpaceX, và sau đó gia hạn hợp đồng thêm với tổng số 20 nhiệm vụ chở hàng lên ISS. Nhiệm vụ cuối cùng của Dragon 1, SpaceX CRS-20, rời ISS vào tháng 4 năm 2020 và Dragon sau đó đã ngừng hoạt động. Giai đoạn thứ hai của hợp đồng đã được ký vào tháng 1 năm 2016. SpaceX sẽ bay thêm 9 chuyến CRS bằng tàu vũ trụ Dragon 2 được nâng cấp.

Vào tháng 3 năm 2020, NASA đã ký hợp đồng với SpaceX để phát triển tàu vũ trụ Dragon XL để gửi nguồn cung cấp đến trạm vũ trụ Lunar Gateway. Dragon XL sẽ được phóng trên Falcon Heavy.

Phi hành đoàn thương mại

SpaceX chịu trách nhiệm vận chuyển các phi hành gia NASA đến và đi từ ISS. Các hợp đồng của NASA bắt đầu như một phần của chương trình Phát triển Phi hành đoàn Thương mại (CCDev), nhằm phát triển các tàu vũ trụ vận hành thương mại có khả năng đưa các phi hành gia lên ISS. Hợp đồng đầu tiên được trao cho SpaceX vào năm 2011, tiếp theo là một hợp đồng khác vào năm 2012 để tiếp tục phát triển và thử nghiệm tàu vũ trụ Dragon 2.

Vào tháng 9 năm 2014, NASA đã chọn SpaceX và Boeing là hai công ty sẽ được tài trợ để phát triển các hệ thống vận chuyển phi hành đoàn Hoa Kỳ đến và đi từ ISS. SpaceX đã giành được 2,6 tỷ đô la Mỹ để hoàn thành và chứng nhận Dragon 2 vào năm 2017. Các hợp đồng kêu gọi ít nhất một chuyến bay thử nghiệm có phi hành đoàn với ít nhất một phi hành gia NASA trên tàu. Sau khi Phi hành đoàn Dragon nhận được chứng chỉ đưa người vào vào vũ trụ của NASA, hợp đồng đã yêu cầu SpaceX phải thực hiện ít nhất hai và nhiều nhất là sáu phi hành đoàn lên trạm vũ trụ. SpaceX đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm quan trọng đầu tiên của tàu vũ trụ Crew Dragon, thử nghiệm Pad Abort, vào tháng 5 năm 2015.

Vào đầu năm 2017, SpaceX đã được NASA trao sáu nhiệm vụ lên ISS. Vào đầu năm 2019, SpaceX đã thực hiện thành công chuyến bay thử nghiệm hoàn toàn không có người lái của Crew Dragon, cập bến ISS và sau đó lao xuống Đại Tây Dương. Vào tháng 1 năm 2020, SpaceX đã thực hiện cuộc thử nghiệm tàu vũ trụ Dragon khai hỏa động cơ thoát hiểm trong một kịch bản hủy bỏ mô phỏng.

Vào ngày 30 tháng 5 năm 2020, sứ mệnh Crew Dragon Demo-2 đã được phóng lên Trạm Vũ trụ Quốc tế cùng với các phi hành gia Bob Behnken và Doug Hurley của NASA, đây là lần đầu tiên một phương tiện phi hành đoàn được phóng từ Mỹ kể từ năm 2011 và là chuyến bay thương mại đầu tiên của phi hành đoàn lên ISS. Phi hành đoàn Crew-1 đã được phóng thành công lên Trạm Vũ trụ Quốc tế vào ngày 16 tháng 11 năm 2020, với các phi hành gia NASA - Michael Hopkins, Victor Glover và Shannon Walker cùng với phi hành gia JAXA - Soichi Noguchi, tất cả các thành viên của phi hành đoàn Expedition 64. Vào ngày 23 tháng 4 năm 2021, Crew-2 đã được phóng lên Trạm Vũ trụ Quốc tế cùng với các phi hành gia NASA - Shane Kimbrough và K. Megan McArthur, phi hành gia JAXA - Akihiko Hoshide và phi hành gia ESA Thomas Pesquet. Phi vụ Crew-2 cập bến thành công vào ngày 24 tháng 4 năm 2021.

Phòng thủ quốc gia

Năm 2005, SpaceX thông báo rằng họ đã nhận được hợp đồng Giao hàng không thời hạn / Số lượng không xác định (IDIQ), cho phép Không quân Hoa Kỳ mua các bệ phóng trị giá tới 100 triệu đô la Mỹ từ công ty. Vào tháng 4 năm 2008, NASA thông báo rằng họ đã trao hợp đồng Dịch vụ phóng IDIQ cho SpaceX với giá trị lên tới 1 tỷ đô la Mỹ, tùy thuộc vào số lượng nhiệm vụ được trao. Hợp đồng bao gồm các dịch vụ phóng được đặt hàng vào tháng 6 năm 2010, cho các lần phóng đến tháng 12 năm 2012. Musk tuyên bố trong cùng một thông báo năm 2008 rằng SpaceX đã bán 14 hợp đồng cho các chuyến bay trên các phương tiện Falcon khác nhau. Vào tháng 12 năm 2012, SpaceX đã công bố hai hợp đồng phóng đầu tiên với Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ (DoD). Trung tâm Hệ thống Tên lửa và Không gian của Không quân Hoa Kỳ đã trao cho SpaceX hai nhiệm vụ cấp EELV: Đài quan sát Khí hậu Không gian Sâu (DSCOVR) và Chương trình Thử nghiệm Không gian 2 (STP-2). DSCOVR được phóng trên phương tiện phóng Falcon 9 vào năm 2015, trong khi STP-2 được phóng trên Falcon Heavy vào ngày 25 tháng 6 năm 2019.

Vào tháng 5 năm 2015, Không quân Hoa Kỳ thông báo rằng Falcon 9 v1.1 đã được chứng nhận cho Nhiệm vụ An ninh Quốc gia (NSSL), cho phép SpaceX ký hợp đồng dịch vụ phóng cho Không quân Hoa Kỳ đối với bất kỳ trọng tải nào được phân loại thuộc an ninh quốc gia. Điều này đã phá vỡ thế độc quyền do United Launch Alliance (ULA) nắm giữ kể từ năm 2006 đối với việc Không quân Hoa Kỳ triển khai các loại máy bay có trọng tải đã được phân loại. Vào tháng 4 năm 2016, Không quân Hoa Kỳ đã giao cho SpaceX nhiệm vụ phóng vệ tinh đầu tiên mang tính an ninh quốc gia - vệ tinh GPS 3 thứ hai với trị giá 82,7 triệu đô la Mỹ. Con số này ít hơn khoảng 40% so với chi phí ước tính cho các nhiệm vụ tương tự trước đó. SpaceX cũng đã thực hiện vụ phóng GPS 3 lần thứ 3 vào ngày 20 tháng 6 năm 2020. Vào tháng 3 năm 2018, SpaceX đã bảo đảm một hợp đồng bổ sung trị giá 290 triệu đô la Mỹ từ Không quân Hoa Kỳ để phóng ba vệ tinh GPS III khác.

Vào tháng 2 năm 2019, SpaceX đã bảo đảm một hợp đồng trị giá 297 triệu đô la Mỹ từ Không quân Hoa Kỳ để khởi động ba nhiệm vụ an ninh quốc gia khác, tất cả dự kiến ra mắt không sớm hơn năm 2021.

Vào ngày 7 tháng 8 năm 2020, Lực lượng Không gian Hoa Kỳ đã trao các hợp đồng phóng An ninh Quốc gia (NSSL) cho 5 – 7 năm tiếp theo. SpaceX đã giành được hợp đồng trị giá 316 triệu đô la Mỹ cho một lần phóng. Ngoài ra, SpaceX sẽ xử lý 40% yêu cầu phóng vệ tinh của quân đội Hoa Kỳ trong giai đoạn này.

Du lịch không gian
Inspiration4 là sứ mệnh bay vào vũ trụ của con người vào năm 2021, do SpaceX điều hành thay mặt cho Giám đốc điều hành Shift4 Payments, Jared Isaacman. Sứ mệnh đã phóng Mô-đun phục hồi của Phi hành đoàn Dragon vào ngày 16 tháng 9 năm 2021 từ Khu phức hợp phóng 39A, Trung tâm Vũ trụ Florida Kennedy trên tên lửa Falcon 9, đặt tàu vũ trụ Dragon vào quỹ đạo thấp của Trái đất và kết thúc thành công vào ngày 18 tháng 9 năm 2021, khi mô-đun phục hồi đáp xuống Đại Tây Dương. Nhiệm vụ đã hoàn thành thành công chuyến bay quỹ đạo đầu tiên chỉ có công dân trên tàu và là một phần của nỗ lực kêu gọi vốn từ thiện cho Bệnh viện Nghiên cứu Trẻ em St. Jude ở Memphis, Tennessee. Chuyến bay Inspiration4 đạt độ cao quỹ đạo xấp xỉ 585 km (364 mi), cao nhất đạt được kể từ STS-103 vào năm 1999 và là chuyến bay có quỹ đạo cao thứ năm của con người bay trên không gian. Tất cả bốn thành viên phi hành đoàn đã được đào tạo kỹ năng phi hành gia từ SpaceX. Khóa đào tạo bao gồm các bài học về cơ học quỹ đạo, vận hành trong môi trường vi trọng lực, kiểm tra căng thẳng, đào tạo chuẩn bị cho trường hợp khẩn cấp và mô phỏng sứ mệnh.

Cạnh tranh thị trường

Giá mỗi lần phóng tên lửa của SpaceX rất thấp, đặc biệt là đối với các vệ tinh liên lạc bay tới quỹ đạo chuyển giao địa tĩnh (GTO), đã dẫn đến áp lực thị trường buộc các đối thủ cạnh tranh phải giảm giá. Trước năm 2013, thị trường khởi động comsat cạnh tranh công khai đã bị thống trị bởi Arianespace (tên lửa Ariane 5) và International Launch Services (tên lửa Proton). Với giá công bố 56,5 triệu USD cho mỗi lần phóng lên quỹ đạo thấp của Trái đất, tên lửa Falcon 9 là tên lửa rẻ nhất trong ngành. Các nhà khai thác vệ tinh châu Âu đang thúc đẩy Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) giảm giá phóng tên lửa Ariane 5 và Ariane 6 trong tương lai do sự cạnh tranh từ SpaceX. Trong năm 2014, không có vụ phóng thương mại nào được đặt để bay trên tên lửa Proton của Nga.

SpaceX cũng chấm dứt tình trạng độc quyền của United Launch Alliance (ULA) đối với các tải trọng quân sự của Hoa Kỳ khi tổ chức này bắt đầu cạnh tranh cho các vụ phóng an ninh quốc gia. Vào năm 2015, dự đoán sự sụt giảm trong các vụ phóng vệ tinh trong nước, quân sự và do thám, ULA tuyên bố rằng họ sẽ ngừng hoạt động trừ khi giành được đơn đặt hàng phóng vệ tinh thương mại. Để đạt được mục tiêu đó, ULA đã công bố một cuộc tái cơ cấu lớn các quy trình và lực lượng lao động để giảm một nửa chi phí khởi động.

Lời khai trước Quốc hội của SpaceX vào năm 2017 gợi ý rằng quy trình Thỏa thuận Đạo luật Không gian của NASA “chỉ đặt ra yêu cầu cấp cao đối với việc vận chuyển hàng hóa lên trạm vũ trụ (trong khi) bỏ qua các chi tiết trong ngành công nghiệp” đã cho phép SpaceX thiết kế và phát triển tên lửa Falcon 9 của riêng họ với chi phí thấp hơn đáng kể. Theo các con số được xác minh độc lập của NASA, tổng chi phí phát triển tên lửa Falcon 9 của SpaceX, bao gồm cả tên lửa Falcon 1, ước tính khoảng 390 triệu USD. Vào năm 2011, NASA ước tính rằng cơ quan này sẽ tiêu tốn khoảng 4 tỷ đô la Mỹ để phát triển một tên lửa như tên lửa đẩy Falcon 9 dựa trên các quy trình hợp đồng truyền thống của NASA, gấp khoảng 10 lần.

Vào tháng 5 năm 2020, quản trị viên của NASA, Jim Bridenstine, nhận xét rằng nhờ các khoản đầu tư của NASA vào SpaceX, Hoa Kỳ có 70% thị trường phóng thương mại, một bước tiến lớn kể từ năm 2012 khi không có vụ phóng thương mại nào từ quốc gia này.

Các vấn đề của công ty

Ban giám đốc

Tuyên bố về văn hóa và quấy rối tình dục
Vào tháng 12 năm 2021, các tài khoản của 5 cựu nhân viên SpaceX, từ thực tập sinh đến kỹ sư chính thức, đã công bố các vụ quấy rối tình dục tại nơi làm việc. Các nhân viên cũ bị cáo buộc đã trải qua "những tiến bộ không mong muốn (và) những tương tác không thoải mái." Ngoài ra, các tài khoản tuyên bố về "văn hóa quấy rối tình dục" đang tồn tại trong công ty và một trong những khiếu nại với giám đốc điều hành, quản lý và nhân viên nhân sự hầu như không được giải quyết. Một người đã yêu cầu bồi thường, cho biết cô bị hoảng loạn và cuối cùng là từ chức; bà chỉ trích Musk vì được cho là "nuôi dưỡng một nền văn hóa công ty độc hại".

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Michael Belfiore's notes from SpaceX pre-launch conference in 2005
 Kwajalein Atoll and Rockets (Candid and highly unofficial blog by Elon Musk's brother Kimbal, with on-site pictures and reporting.)

Hawthorne, California
Nhà cung cấp dịch vụ du hành không gian thương mại
Công ty du hành không gian tư nhân
Công ty hàng không vũ trụ Hoa Kỳ
Elon Musk
Nhà sản xuất tàu không gian
Nhà sản xuất động cơ tên lửa
Công ty có trụ sở tại Vùng Đại Los Angeles


title: Park Shin-hye

text:
Park Shin-hye (Hangul: 박신혜; sinh ngày 18 tháng 2 năm 1990) là một nữ diễn viên, ca sĩ và người mẫu người Hàn Quốc. Cô được biết đến khi đóng vai chính trong các phim Nấc thang lên thiên đường (2003), Tree of Heaven (2006), Cô nàng đẹp trai (2009), Người thừa kế (2013), Pinocchio (2014-2015), Chuyện tình bác sĩ (2016), Ký ức Alhambra (2018-2019), Alive: Tôi còn sống (2020) và Sisyphus: The Myth (2021). Cô là một trong những nữ diễn viên gặt hái được nhiều thành công nhất trong độ tuổi của mình.

Năm 2015, Park Shin-hye xếp thứ 33 trong danh sách 40 người nổi tiếng quyền lực nhất Hàn Quốc theo Forbes, thứ 12 vào năm 2017 và hạng 40 năm 2021.

Tiểu sử
Park Shin-hye sinh ra tại Gwangju, Hàn Quốc. Gia đình của cô gồm cha mẹ và một người anh trai. Bố Shin Hye là nghệ sĩ sacxophone chuyên nghiệp, mẹ Shin Hye là nghệ sĩ chơi sáo ocarina, anh trai Shin Hye là 1 tay guitar.

Sự nghiệp
Năm 2001, cô ra mắt trong video âm nhạc "Sarang Ha Na Yo - Do You Love?" của Lee Seung-hwan và làm việc trong "Dream Factory". Cô đã thông qua các buổi thử giọng, gia nhập công ty và bắt đầu được đào tạo như một ca sĩ. Nhưng sau một thời gian, cô chuyển sang làm diễn viên nhí.

Vai diễn đầu tay của cô tạo được ấn tượng khi vào vai Han Jung-su hồi nhỏ trong bộ phim ăn khách Nấc thang lên thiên đường. Lúc 16 tuổi, cô vào vai nữ chính lần đầu tiên trong bộ phim truyền hình Tree of Heaven phát sóng trên SBS cùng với nam diễn viên Lee Wan đã từng hợp tác trong Nấc thang lên thiên đường. Cô cũng là nữ diễn viên trẻ nhất được đóng vai chính một bộ phim truyền hình. Trong phim, Shin Hye vào vai Hana một cô gái người Nhật. Bộ phim này được các nhà chuyên môn đánh giá tích cực. Cô dược các fan ví von là "Nữ hoàng phim bi tuổi teen". Cũng nhờ độ nổi tiếng của bộ phim, Shin Hye đã nhận được nhiều hợp đồng quảng cáo và là người mẫu cho một số công ty. Cô cũng hát một bài cho nhạc phim này.

The Evil Twin là phim kinh dị cổ trang đầu tiên do nữ diễn viên trẻ này đóng năm 2007, phim lấy bối cảnh vào thời đại Joseon ở ngôi làng Seorae. Sau đó, cô đóng một trong bốn nhân vật chính của bộ phim Goong S. Bộ phim này không thành công như mong đợi. Nhưng đến năm 2009, Shin-hye đã làm nên một bước ngoặt lớn trong sự nghiệp khi vào vai cô nàng giả trai ngốc nghếch, cá tính Go Mi Nam trong bộ phim truyền hình Cô nàng đẹp trai. Nhờ thành công lớn của bộ phim, Park Shin-hye được coi như một ngôi sao hallyu thế hệ mới của Hàn Quốc và mọi người công nhận là một diễn viên trưởng thành. Năm 2011, cô tham gia tiếp phim thần tượng mang tên Heartstrings. Trước ngày công chiếu, số đĩa đặt trước tới 50000 bản.

Năm 2012, Park Shin-hye tham gia chương trình thực tế Music and Lyrics cùng với nam ca sĩ Yoon Gun và tổ chức fan meeting của riêng mình.

Đời tư
Ngày 7 tháng 3 năm 2018, Salt Entertainment xác nhận rằng Park Shin-hye đang hẹn hò với nam diễn viên Choi Tae-joon kể từ cuối năm 2017.

Ngày 23 tháng 11 năm 2021, công ty chủ quản của Park Shin-hye thông báo rằng cô đang mang thai và chuẩn bị kết hôn với Choi Tae-joon. Họ kết hôn vào ngày 22 tháng 1 năm 2022, trước sự chứng kiến của bạn bè và gia đình trong một lễ cưới tại nhà thờ ở Seoul.

Ngày 31 tháng 5 năm 2022, công ty chủ quản của Park Shin-hye thông báo rằng cô đã hạ sinh một bé trai khoẻ mạnh tại bệnh viện Seoul. Cả cô và em bé đều có sức khoẻ tốt. Chồng cô Choi Tae-joon và gia đình ở bên 2 mẹ con để chúc mừng sự kiện trọng đại này.

Sự nghiệp diễn xuất

Phim truyền hình

Phim điện ảnh
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;"
|-style="background:#B0C4DE;"
!Năm
! Tên phim
! Vai diễn
|-
|rowspan=2| 2020
|Alive: Tôi còn sống
|Yoo-bin
|-
|Call
|Seo-yeon
|-
|2017
|Heart Blackened
|Choi Hee-jeong
|-
|2016
|Anh tôi vô số tội
|Lee Soo-hyun
|-
|2015
|Người yêu tôi là ai?
|Woo-jin
|-
|2014
|Thợ may hoàng gia
|Hoàng hậu
|-
| rowspan="2" | 2013
|One Perfect Day
|Eun Hee
|-
|Điều kì diệu ở phòng giam số 7|Ye Seung
|-
|2012
|Don't worry! I'm a ghost!|Park Yeon Hwa
|-
| 2011
|Green Days
|Yi Rang
|-
| 2010
|Cyrano Agency
| Min Young
|-
| 2007
|The Evil Twin
| So Yeon/Hyo Jin
|-
| 2006
|Love Phobia
| Byeon Ja
|}

 Đoạn phim ca nhạc

 Đĩa nhạc

 Giải thưởng Bài chi tiết: Danh sách giải thưởng và đề cử của Park Shin-hye''

 2016 - SBS Drama Awards: High Excellecent Awards (Doctors)
 2015 - 6th Korean Popular Culture & Arts Awards: Prime Minister's Award
 2015 - 51th Baeksang Arts Award: iQiyi Star Award
 2015 - 51th Baeksang Arts Award: Popular Actress in Movies (The Royal Tailors)
 2014 - SBS Drama Awards: Top 10 stars (Pinocchio)
 2014 - SBS Drama Awards: High Excellecent Awards (Pinocchio)
 2014 - SBS Drama Awards: Best Couple (with Lee Jong Suk) (Pinocchio)
 2014 - 50th Baeksang Arts Award: Popular Actress in Drama (The Heirs)
 2013 - SBS Drama Awards: High Excellecent Awards (The Heirs)
 2013 - SBS Drama Awards: Best Couple (with Lee Min Ho) (The Heirs)
 2013 - 17th Puchon International Fantastic Film Festival - Popularity (Miracle in Cell No.7)
 2013 - 49th Paeksang Arts Award: Popular Actress in Movies (Miracle in Cell No.7)
 2012 - 48th Paeksang Arts Award: Popular Actress in Drama (Heartstrings)
 2011 - 47th Paeksang Arts Award: Popular Actress in Movies (Cyrano Agency)
 2009 - SBS Drama Awards: New Star Award (You're Beautiful)
 2007 - MBC Entertaiment Awards: Newcomer Award of Show / Variety
 2007 - MBC Drama Awards: Best Newcomer Actress (Kimcheed Radish Cubes)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1990
Nữ diễn viên điện ảnh Hàn Quốc
Nữ diễn viên Hàn Quốc thế kỷ 21
Nữ diễn viên lồng tiếng Hàn Quốc
Nữ diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Nữ ca sĩ Hàn Quốc thế kỷ 21
Nhân vật còn sống
Tín hữu Kitô giáo Hàn Quốc
Người Gwangju
Tín hữu Tin Lành Hàn Quốc
Cựu sinh viên Đại học Chung-Ang


title: Dysdera crocata

text:
Nhện mọt ẩm (Dysdera crocata) là một loài nhện trong họ Dysderidae. Loài này thuộc chi Dysdera. Dysdera aciculata được C. L. Koch miêu tả năm 1838. Chúng chuyên ăn mọt ẩm.

Mô tả
Con cái dài 11–15 mm trong khi con đực dài 9–10 mm. Chúng có phần đầu ngực tối màu đỏ và chân, và bụng màu nâu vàng bóng (đôi khi rất sáng bóng). Đáng chú ý, chúng có chân có kìm quá lớn. Dysdera crocata khó phân biệt với loài ít phổ biến hơn Dysdera erythrina dù loài này thường không sinh sống gần con người.
D. crocata, có nguồn gốc ở châu Âu, bây giờ có một phân bố khắp thế giới. Chúng thường được tìm thấy dưới các khúc gỗ ở những nơi ấm áp, thường gần mọt ẩm. Chúng đã được tìm thấy trong nhà. Ban ngày chúng ở trong một túi tơ và săn vào ban đêm mà không cần sử dụng một mạng nhện. Chế độ ăn uống của họ bao gồm chỉ mọt ẩm, mặc dù có bộ xương ngoài cứng, bị xuyên thủng một cách dễ dàng bằng chân có kìm lớn của chúng.
Lúc tán tỉnh bạn tình chúng di chuyển một cách hung hăng và bạn tình có nguy cơ chấn thương từ chân kìm lớn của nhau. Con cái đẻ trứng trong một túi tơ và được cho là chăm sóc con của nó sau khi nở như loài nhện Theridion sisyphium.
Có trường hợp loài nhện này cắn con người nếu bị bắt. Vết cắn có thể đau nhưng không gây vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe, vết cắn có thể gây ngứa cục bộ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Dysdera
Động vật được mô tả năm 1838


title: Nhà thổ

text:
Nhà thổ là những địa điểm kinh doanh nơi diễn ra các hoạt động tình dục giữa khách làng chơi và gái mại dâm. Nhà thổ còn có nhiều cách gọi khác như nhà chứa, nhà ngói, lầu xanh, thanh lâu, động mại dâm, kỹ viện. Tuy nhiên, vì những vấn đề pháp lý hoặc văn hóa, nhiều địa điểm thường tổ chức các hoạt động mại dâm dưới hình thức trá hình như tiệm mát-xa, quán bar, câu lạc bộ thoát y, studio hoặc theo những hình thức khác. Các hoạt động mại dâm tại những nơi như nhà chứa được coi là an toàn hơn so với việc mại dâm trên đường phố.

Tình trạng pháp lý

Vào ngày 2 tháng 12 năm 1949, Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua Công ước về ngăn chặn buôn bán người và bóc lột mại dâm người khác. Công ước này chính thức có hiệu lực từ ngày 25 tháng 7 năm 1951 và cho đến tháng 12 năm 2013, đã có 82 quốc gia chấp thuận nó. Công ước nhằm chống lại mại dâm, coi nó là không phù hợp với phẩm giá và giá trị con người. Các bên ký kết Công ước đã đồng ý loại bỏ mại dâm cá nhân và cấm các nhà thổ và mua bán. Một số quốc gia không tham gia Công ước cũng cấm mại dâm và hoạt động của nhà thổ. Tuy nhiên, các ủy ban của Liên Hợp Quốc có quan điểm khác nhau về vấn đề này. Ví dụ, vào năm 2012, Chương trình phối hợp về HIV/AIDS của Liên hợp quốc (UNAIDS), do Ban Ki-moon triệu tập và được Chương trình Phát triển Liên hợp quốc và UNAIDS hỗ trợ, đã khuyến nghị phi hình sự hóa các nhà thổ và hoạt động mua bán.

Tại Liên minh Châu Âu, không có chính sách thống nhất và đồng thuận về vấn đề này, và luật pháp giữa các quốc gia rất khác nhau. Đức và Hà Lan có chính sách tự do nhất; trong khi ở Thụy Điển (cũng như Na Uy và Iceland bên ngoài EU), mua dâm là bất hợp pháp, nhưng không bị cấm. Trong hầu hết các quốc gia cộng sản cũ, gái mại dâm bị xem là vi phạm pháp luật. Trong khi đó, ở các quốc gia như Vương quốc Anh (ngoại trừ Bắc Ireland), Ý và Tây Ban Nha, hành vi mại dâm không phải là vi phạm pháp luật, nhưng việc gạ gẫm, ma cô và nhà thổ lại gây khó khăn cho ngành mại dâm hoạt động hợp pháp. Hội Phụ nữ Châu Âu lên án mại dâm là "một hình thức bạo lực nam giới không thể dung thứ" và ủng hộ "mô hình Thụy Điển".

Vào tháng 2 năm 2014, các thành viên của Nghị viện Châu Âu đã thông qua một nghị quyết không ràng buộc với sự ủng hộ của 343 phiếu bầu (so với 139 phiếu không đồng ý và 105 phiếu trắng), ủng hộ việc hình sự hóa việc mua dịch vụ tình dục, chứ không phải việc bán, theo "Mô hình Thụy Điển".

Mại dâm và hoạt động của các nhà thổ là trái với pháp luật ở nhiều quốc gia, nhưng các nhà thổ bất hợp pháp thường tận dụng sự dung thứ hoặc thiếu sự thực thi nghiêm ngặt của luật pháp. Tình trạng này phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là ở Châu Á. Dưới hình thức kinh doanh hợp pháp như tiệm mát-xa, phòng xông hơi hoặc spa, những nhà thổ bất hợp pháp vẫn có thể tiếp tục hoạt động.

Tại một số quốc gia, mại dâm và hoạt động nhà thổ được hợp pháp và quy định. Tuy nhiên, mức độ quy định khác nhau. Hầu hết các quốc gia cho phép hoạt động nhà thổ, ít nhất trong lý thuyết, vì được xem là ít gây vấn đề hơn mại dâm đường phố. Ví dụ, ở một số khu vực của Úc, hoạt động nhà thổ được chấp thuận và quản lý. Tuy nhiên, việc có các nhà thổ được cấp phép không ngăn được hoạt động bất hợp pháp của các nhà thổ. Một báo cáo của tờ Australian Daily Telegraph cho biết ở Sydney vào năm 2009, tỷ lệ nhà thổ bất hợp pháp vượt trội so với nhà thổ được cấp phép là 4/1. Trong khi, ở Queensland, chỉ có 10% hoạt động mại dâm diễn ra trong nhà thổ được cấp phép, phần còn lại là hoạt động bất hợp pháp của các gái mại dâm độc lập.

Tại Queensland, việc thành lập các nhà thổ hợp pháp nhằm nâng cao sự an toàn cho người làm nghề mại dâm, người sử dụng dịch vụ và cộng đồng chung, đồng thời giảm thiểu tội phạm. Một ví dụ thành công của quy định này ở Queensland là The Viper Room, một nhà thổ nổi tiếng, được coi là sạch sẽ, an toàn và đạt tiêu chuẩn cao nhất ở Brisbane và Queensland. Hà Lan có một chính sách mại dâm tự do nhất trên thế giới và thu hút du khách tình dục từ nhiều quốc gia khác. Amsterdam, với khu vực đèn đỏ nổi tiếng, là điểm đến du lịch tình dục. Đức cũng có luật mại dâm rất tự do, với Pascha ở Köln là nhà thổ lớn nhất ở châu Âu. Mặc dù từng có khách sạn Dumas ở Butte, Montana hoạt động hợp pháp từ năm 1890 đến 1982, nhưng nhà thổ hiện nay là bất hợp pháp trên toàn Hoa Kỳ, trừ vùng nông thôn Nevada. Mại dâm bên ngoài các nhà thổ được cấp phép này vẫn là bất hợp pháp trên toàn bang. Tại Quận Clark, nơi có thành phố Las Vegas-Paradise, tất cả hình thức mại dâm đều là bất hợp pháp.

Lịch sử

Ghi chép sớm nhất đề cập đến mại dâm như một nghề nghiệp xuất hiện trong các ghi chép của người Sumer từ khoảng năm 2400 TCN và mô tả một ngôi đền-bordello do các tu sĩ Sumer điều hành ở thành phố Uruk. 'Kakum' hay ngôi đền này được dành riêng cho nữ thần Ishtar và là nơi ở của ba hạng phụ nữ khác nhau. Nhóm đầu tiên chỉ thực hiện các nghi lễ tình dục trong đền; nhóm thứ hai có quyền đi lại trên khuôn viên và phục vụ cả du khách, trong khi nhóm thứ ba, là tầng lớp thấp nhất, sống trong khuôn viên đền nhưng tự do tìm kiếm khách hàng trên đường phố. Trong những năm sau đó, mại dâm thiêng liêng và các phân loại phụ nữ tương tự đã được biết đến đã tồn tại ở Hy Lạp, La Mã, Ấn Độ, Trung Quốc và Nhật Bản.

Tại Đông Á
Lầu xanh (thanh lâu), kỹ viện từng hoạt động chính thức ở Trung Quốc để phục vụ cho mại dâm và giải trí kể từ thời phong kiến cổ đại. Nhiều giai đoạn trong lịch sử Trung Quốc thời kỳ cổ đại và đế quốc, kỹ viện do các thương gia giàu có sở hữu, tiêu biểu là hình tượng các "tú bà" và họ hoạt động kinh doanh ở các vùng thành thị như là Kinh thành. Những kỹ nữ ăn vận đẹp đẽ và chuẩn bị tới phục vụ ở những bàn thích hợp và thực hiện nghi lễ rót rượu. Một kỹ nữ (hoa nương) Trung Hoa có thể có năng khiếu nghệ thuật và có các kỹ năng múa, hát, chơi nhạc cụ cũng như đối đáp, ứng khẩu bằng thơ. Mại dâm không bị cấm đoán ở Trung Quốc thời cổ trung đại (mặc dù các  hoa nương không được coi là thích hợp để kết hôn với đàn ông ở tầng lớp cao quý trong xã hội) và thay vào đó, các kỹ nữ làm chủ những kỹ viện trên phố sẽ được quần chúng đặt ở cùng địa vị với những nữ nghệ nhân, được coi là con người, được người đời nhìn nhận là thanh lịch, nhã nhặn mặc dù bị làm cho hư hỏng, nhơ bẩn, suy đồi, và hầu hết những kỹ nữ tiêu biểu đều dùng những cách tương tự để tiếp đãi, làm vui lòng những người thuộc giới quý tộc. Cả phụ nữ lẫn nam giới trẻ đều hành nghề mại dâm ở trong những môi trường kỹ viện đầy rẫy sự phức tạp này, mặc dù các ghi chép lịch sử và các tác phẩm văn học đa phần đều lãng mạn hóa dòng chảy tự do, đặc tính nghệ thuật về các kỹ nữ.

Việc hành nghề dẫn dắt các kỹ nữ trong những kỹ viện đầy rẫy sự phức tạp này còn truyền bá đến những vùng xung quanh chịu ảnh hưởng của văn hóa chữ Hán, điển hình là tại Nhật Bản từ sau thế kỷ 6, nơi mà các kỹ nữ tiến triển thành những nghề giải trí như Oiran và Geisha. Ngoài ra, các geisha Nhật Bản còn nhấn mạnh vào cách hầu bàn tốt, các kỹ năng nghệ thuật, phong cách nhã nhặn và các kỹ xảo trò chuyện tinh tế, khôn khéo, tài tình. Nghề này còn lan truyền đến bán đảo Triều Tiên và Việt Nam, nơi mà các kỹ nữ biến hóa thành những kỹ sanh, cô đầu.

Châu Âu
Trong cổ đại Athens, tồn tại nhà thổ/bordellos nhà nước do nhà lập pháp Solon sáng lập. Những nhà thổ này phục vụ chủ yếu nam giới, với phụ nữ và nam thanh niên cung cấp dịch vụ tình dục. Tương tự, ở La Mã cổ đại, nữ nô lệ phục vụ quân lính trong các nhà thổ nằm gần doanh trại và tường thành. Nhà thổ tồn tại khắp nơi, được đánh dấu bằng việc thắp nến. Trước khi có biện pháp tránh thai hiệu quả, việc giết trẻ sơ sinh phổ biến trong các nhà chứa. Đáng chú ý, một địa điểm nhà thổ ở Ashkelon, Israel, đã tiết lộ rằng hầu hết các em bé bị giết đều là bé trai.

Các thành phố từ năm 1350 đến 1450 sau Công nguyên đã thành lập các nhà thổ thành phố. Các thành phố sở hữu, điều hành và quản lý những nhà thổ này. Chính phủ dành các đường phố cụ thể cho việc mở nhà thổ. Khu vực này trở thành tiền thân của các "khu đèn đỏ". Các thị trấn không chỉ giới hạn nơi và thời gian mở nhà thổ. Ví dụ, cấm các nhà thổ hoạt động vào Chủ nhật và các ngày lễ tôn giáo. Lý do chính xác cho điều này không rõ ràng. Một số học giả cho rằng những hạn chế này nhằm đưa gái mại dâm đến nhà thờ, trong khi người khác cho rằng điều đó nhằm giữ giáo dân trong nhà thờ và không vào nhà thổ. Dù vậy, đó là một ngày không có doanh thu cho chủ nhà thổ.

Mặc dù nhà thổ được thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu tình dục của nam giới, không phải ai cũng được phép vào. Giáo sĩ, người đã có gia đình và người Do Thái bị cấm. Thường thì người nước ngoài như thủy thủ và thương nhân là nguồn thu nhập chính. Những người địa phương thường tìm đến nhà thổ, đặc biệt là những người độc thân, dù luật hạn chế đối với người bảo trợ không phải lúc nào cũng được tuân thủ. Chính phủ và cảnh sát thường kiểm tra nhà thổ định kỳ để giảm số lượng khách hàng không được phép. Tuy nhiên, vì mối quan hệ mật thiết giữa chính phủ và nhà thờ, hình phạt thường không đáng kể. Các hạn chế được đưa ra nhằm bảo vệ vợ của những người đã có gia đình khỏi bị lây nhiễm.

Cư dân nhà thổ bị hạn chế nhiều. Gái mại dâm không được vay tiền từ nhà chứa và phải trả giá cao để có ăn ở, quần áo và vệ sinh. Có quy định về quần áo của gái mại dâm và cấm hành vi quấy rối và giam giữ khách hàng. Một số địa điểm yêu cầu gái điếm đội mũ đặc biệt hoặc hạn chế tủ quần áo. Mục đích của các hạn chế này là bảo vệ cả gái mại dâm và người dân khác.

Vì dịch bệnh giang mai lan rộng ở châu Âu, nhiều nhà thổ đã phải đóng cửa vào cuối thời Trung Cổ. Dịch bệnh này được lan truyền bởi quân đội Tây Ban Nha và Pháp sau chuyến đi của Christopher Columbus tới châu Mỹ. Cả nhà thờ và cộng đồng lo sợ rằng những người đàn ông lui tới nhà thổ sẽ mang bệnh tới và lây nhiễm cho những người khác và gây ảnh hưởng đến đạo đức của xã hội.

Từ thế kỷ 12, các nhà thổ ở Luân Đôn nằm trong một khu vực gọi là Liberty of the Clink. Khu vực này truyền thống thuộc quyền của Giám mục Winchester, không thuộc chính quyền dân sự. Từ năm 1161, giám mục được cấp phép cho hoạt động gái mại dâm và nhà thổ trong khu vực này. Do đó, thuật ngữ lóng "Winchester Goose" được sử dụng để chỉ gái mại dâm. Phụ nữ làm việc trong các nhà thổ này bị từ chối quyền chôn cất theo lễ nghi Thiên chúa và thường được chôn cất tại một nghĩa địa bất hợp pháp được gọi là Cross Bones.

Vào thế kỷ 16, khu vực Liberty of the Clink trở thành nơi có nhiều nhà hát, bao gồm Nhà hát Quả cầu liên quan đến William Shakespeare. Tuy nhiên, các nhà thổ vẫn tiếp tục phát triển. Một nhà thổ nổi tiếng ở Luân Đôn trong thời kỳ này là Holland's Leaguer. Có tin đồn rằng các nhà tài trợ của nó bao gồm vua James I của Anh và người tình yêu của ông, George Villiers, Công tước thứ nhất của Buckingham. Nó nằm trên một con phố vẫn giữ tên Holland's Leaguer và cũng đã trở thành nguồn cảm hứng cho một vở kịch mang cùng tên vào năm 1631. Charles I của Anh đã cấp phép cho một số nhà thổ khác, bao gồm Quán rượu Silver Cross ở Luân Đôn, và giấy phép này vẫn còn hiệu lực cho đến ngày nay mà không bị thu hồi.

Trong thời Trung cổ, các nhà chức trách ở Paris cũng áp dụng một phương pháp tương tự như Luân Đôn để hạn chế hoạt động mại dâm trong một khu vực cụ thể. Louis IX (1226-1270) đã chỉ định chín con phố trong khu vực Beaubourg Quartier nơi hoạt động này được phép diễn ra. Vào đầu thế kỷ 19, các nhà thổ hợp pháp, do chính phủ kiểm soát (gọi là "maisons de tolérance" hoặc "maisons closes"), bắt đầu xuất hiện ở một số thành phố của Pháp. Theo luật lệ, những nhà thổ này phải do một người phụ nữ điều hành và phải giữ hình thức kín đáo về bên ngoài. Những ngôi nhà này yêu cầu bật đèn lồng đỏ khi mở cửa, và gái mại dâm chỉ được phép rời khỏi nhà vào một số ngày cố định và chỉ khi có người hướng dẫn đi cùng. Vào năm 1810, chỉ riêng Paris đã có 180 nhà thổ được chính thức phê duyệt.

Trong nửa đầu thế kỷ 20, một số nhà thổ ở Paris như le Chabanais và le Sphinx nổi tiếng với sự sang trọng mà họ cung cấp. Chính phủ Pháp đôi khi sắp xếp việc thăm quan le Chabanais cho các vị khách quốc tế, thậm chí ẩn đi sau một chuyến thăm chính thức với Chủ tịch Thượng viện. Khách sạn Marigny, thành lập năm 1917 tại Quận 2 của Paris, được biết đến là một trong những khách sạn phục vụ đặc biệt cho khách hàng đồng tính nam. Tuy nhiên, các cơ sở bị nghi ngờ là nhà thổ đồng tính nam, bao gồm cả Khách sạn Marigny, thường xuyên bị cảnh sát tổ chức đột kích, cho thấy chính quyền không khoan dung hơn đối với họ.

Sau Thế chiến II, nhà thổ được coi là bất hợp pháp ở hầu hết các nước châu Âu. Pháp đã công nhận sự bất hợp pháp của nhà thổ vào năm 1946 sau chiến dịch của Marthe Richard. Phản ứng dữ dội chống lại nhà thổ là do sự liên kết của họ với người Đức trong thời kỳ chiếm đóng Pháp. Hai mươi hai nhà thổ ở Paris đã bị quân Đức chiếm đóng và sử dụng độc quyền; một số đã kiếm được nhiều tiền từ việc phục vụ sĩ quan và binh lính Đức. Một nhà thổ ở Quận Montmartre của Paris đã tham gia vào mạng lưới trốn thoát cho tù binh và phi công bị bắn rơi.

Ý khiến các nhà thổ trở thành bất hợp pháp vào năm 1959. Thập kỷ 2010 chứng kiến sự ra đời của búp bê tình dục và robot tình dục trong khuôn viên của một số nhà thổ.

Ấn Độ
Trước năm 1860, chính phủ của nhiều bang Ấn Độ đã áp đặt quy định về mại dâm. Tuy nhiên, Raj của Anh đã ban hành Đạo luật Cantonment vào năm 1864 để điều chỉnh hoạt động mại dâm ở Ấn Độ thuộc địa. Đạo luật này được coi là một biện pháp chấp nhận một tội ác cần thiết để đáp ứng nhu cầu tình dục của binh lính Anh khi họ xa nhà. Quy định trong Đạo luật Cantonment đã tổ chức và quản lý hoạt động mại dâm tại các căn cứ quân sự Anh, trong đó mỗi trung đoàn nghìn binh lính Anh được cung cấp khoảng 12 đến 15 phụ nữ Ấn Độ bị giam giữ trong các nhà thổ gọi là chaklas. Các phụ nữ này chỉ được phép tiếp xúc với binh lính thông qua sự cho phép của các quan chức quân sự.

Các nhà thổ ở Ấn Độ bắt đầu xuất hiện vào đầu những năm 1920, khi một số phong cách khiêu vũ đặc biệt ở các bang như Maharashtra, chẳng hạn như Lavani, và các nghệ sĩ biểu diễn kịch khiêu vũ, được gọi là nghệ sĩ Tamasha, bắt đầu hoạt động trong ngành mại dâm. Đáng chú ý, các nghề này có mối liên hệ mạnh mẽ với đẳng cấp và mức thu nhập.

Hoa Kỳ

Từ năm 1911 đến năm 1913, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đã tiến hành thu thập thông tin về số lượng gái mại dâm trong các nhà thổ nhằm sử dụng thông tin này trong cuộc chiến chống lại "Buôn bán nô lệ trắng" đáng sợ. Nỗ lực này đã thu thập thông tin từ 318 thành phố trong 26 tiểu bang miền Đông. Ước tính có khoảng 100.000 phụ nữ làm việc trong các nhà thổ trong thời gian đó, tuy nhiên, một số ước tính cho rằng tổng số gái mại dâm có thể lên tới 500.000 người.

Vào cuối thế kỷ 19, các nhà thổ ở Hoa Kỳ không còn là điều bí mật. Hoạt động kinh doanh tình dục có tổ chức đã trở thành một ngành kinh doanh lớn, thâm nhập vào đời sống chính trị, văn hóa và kinh tế của thành phố. Những ngôi nhà thổ thường được gọi là "những ngôi nhà lộn xộn" và cư dân của chúng có nhiều biệt danh khác nhau. Trong thời kỳ này, mại dâm trở nên phổ biến hơn và cách thức hoạt động cũng thay đổi. Nhu cầu về các nhà thổ chuyên nghiệp đã tăng lên để phục vụ các gái mại dâm kinh doanh thường xuyên.

Du khách dễ dàng tìm thấy các nhà thổ thông qua danh bạ địa phương hoặc sách hướng dẫn du lịch. Ví dụ như cuốn "1895 Travelers' Guide of Colorado". Một nhà chức trách miêu tả New Orleans thế kỷ 19 là một thành phố với mức độ trác táng và mại dâm kinh khủng, không thể tìm thấy ở nơi khác trên thế giới.

Các nhà thổ trung bình có từ 5 đến 20 cô gái làm việc, và những nhà thổ cao cấp hơn có thể có nhân viên phục vụ, nhạc sĩ và người bảo vệ. Các nhà thổ thông thường có nhiều phòng ngủ và được trang bị nội thất. Những nhà thổ cao cấp lớn hơn, như Mary Ann Hall ở Arlington, Virginia, có tới 25 phòng với nội thất trang nhã. Cuộc khai quật khảo cổ học ngoài khu đất của Mary Ann Hall đã phát hiện rất nhiều món đồ sang trọng, bao gồm chai rượu sâm panh, đồ sứ mạ vàng, và tàn dư thực phẩm độc đáo như vỏ dừa, xương bò và cá. Những nhà thổ này thu hút những người đàn ông giàu có, sử dụng chúng như một câu lạc bộ xã hội để thiết lập quan hệ kinh doanh, chính trị và thưởng thức bữa tiệc sang trọng với rượu và phụ nữ. Nhưng nhà thổ không chỉ dành cho người giàu, những người thuộc tầng lớp lao động cũng đến thăm. Có sự khác biệt về trang trí và nội thất giữa các nhà thổ, từ những căn có đồ đạc đắt tiền đến những nơi đơn giản và tồi tàn.

Phụ nữ từ mọi tầng lớp xã hội tham gia nhà thổ. Tuổi trung bình của gái mại dâm là khoảng 21, nhưng cũng có những người mới 13 tuổi hoặc đến 50 tuổi. Nhà thổ thường được coi là một lối thoát cho phụ nữ trẻ, nghèo khó và đang gặp khó khăn, nhưng đôi khi nó cũng thu hút những người không ngờ tới. Những nhạc sĩ và ca sĩ có thể bị thu hút vì sự dễ dàng kiếm tiền và thời gian vui vẻ. Một số người khác đến nhà thổ để trốn thoát khỏi cuộc hôn nhân nhàm chán, lạm dụng hoặc không hạnh phúc. Dù có sự đa dạng về tầng lớp, sắc tộc và độ tuổi, hầu hết phụ nữ bắt đầu hoặc tham gia nhà thổ với mục tiêu chung: kiếm tiền nhanh chóng. Nhiều người phụ nữ cảm thấy mình luôn mắc nợ với người tình. Việc thiếu tín dụng khiến cho gái điếm không thể mua những vật dụng cần thiết cho công việc (như bột, mỹ phẩm, nước hoa và trang phục dạ hội), và họ phải mua qua một người trung gian.

Một số tú bà giàu có và độc lập, như Mary Ann Hall ở Arlington, Virginia. Cô xây một ngôi nhà bằng gạch và quản lý một nhóm gái mại dâm. Họ cần tuân thủ luật pháp và giữ kín các hoạt động kinh doanh. Các tú bà có thể đóng góp tiền cho các tổ chức từ thiện và trường học.

Lợi nhuận chủ yếu của các nhà thổ đến từ các khoản tiền phạt và phí hợp pháp, vì hầu hết mại dâm là bất hợp pháp. Bằng cách thanh toán các khoản tiền này đúng hạn, các bà chủ có thể đảm bảo rằng hoạt động kinh doanh của họ không bị đình trệ hoặc bị đóng cửa. Thông thường, các nhà thổ phải trả mức thuê cao hơn đáng kể so với các người thuê nhà khác. Một nhà thổ cao cấp khác là Big Brick ở Charleston, Nam Carolina, được xây dựng và điều hành bởi Grace Peixotto, con gái của Reverend Solomon Cohen Peixotto, và được biết đến như là nhà thổ nổi tiếng nhất trong lịch sử thành phố.

Một bà chủ nhà thổ phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ trong công việc kinh doanh của mình. Cô ấy phải mua thức ăn và chuẩn bị bữa ăn cho khách hàng. Công việc còn bao gồm giám sát sự sạch sẽ của nhà thổ, thay ga trải giường nhiều lần trong một ngày, quản lý kho rượu và rượu mạnh cho khách. Cô ấy là ông chủ của nhà thổ, do đó cô có quyền sa thải và thuê nhân viên, bao gồm người giúp việc và gái mại dâm. Các bà chủ cần tìm kiếm phụ nữ mới để làm việc trong nhà thổ, thường là những người trẻ trung và xinh đẹp để đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Một gái mại dâm từ Thành phố Kansas đã nói rằng cô ấy không phù hợp với tiêu chuẩn "thích hợp".

Các nhà thổ hoặc bất kỳ ngôi nhà nào khác được sử dụng cho mục đích bán dâm hoặc hành vi dâm dục vào đầu thế kỷ 20 là bất hợp pháp trong hầu hết các bang ở Hoa Kỳ, ngoại trừ một số ngoại lệ như Arkansas, Kentucky, Louisiana, New Mexico và Nam Carolina. Hình phạt cho vi phạm này có thể là tiền phạt lên đến 1.000 đô la hoặc án tù, tuy nhiên cũng có những trường hợp hình phạt nhẹ hơn.

Nhà thổ quân sự
Trong thời gian gần đây, các quân đội trên toàn thế giới đã sử dụng nhà thổ di động như một phần không thể thiếu của các đơn vị hỗ trợ, đặc biệt là khi triển khai lâu dài ở các quốc gia khác. Mặc dù đây là một vấn đề gây tranh cãi, nhưng khi nói về nhà thổ quân sự và những phụ nữ cung cấp dịch vụ tình dục trong đó, người ta thường sử dụng các thuật ngữ khác nhau để diễn đạt một cách sáng tạo và khéo léo. Ví dụ, thay vì sử dụng thuật ngữ "bordel militaire de campagne" (nhà thổ quân sự di động), người ta có thể sử dụng biệt ngữ "la boîte à bonbons" (chiếc hộp kẹo ngọt) thay thế. Pháp đã sử dụng nhà thổ di động trong Thế chiến thứ nhất, Thế chiến thứ hai và Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất để cung cấp dịch vụ tình dục cho các lính Pháp đang đối mặt với cuộc chiến ở những khu vực đặc biệt như tiền tuyến hoặc các căn cứ đơn lẻ. Tuy nhiên, từ năm 1946, Pháp đã đưa nhà thổ di động ra khỏi phạm vi pháp luật, nhưng Quân đoàn nước ngoài của Pháp vẫn tiếp tục sử dụng chúng cho đến cuối những năm 1990.

Trong Thế chiến thứ hai, quân đội Đế quốc Nhật Bản đã bắt phụ nữ từ khắp vùng Viễn Đông làm nô lệ tình dục trong các nhà thổ gọi là "Ianjo" Những phụ nữ này được gọi là "phụ nữ mua vui" (kanji=慰安婦; hiragana=いあんふ). Trong Thế chiến thứ hai ở châu Âu, Đức Quốc xã đã thiết lập các nhà thổ quân sự, nơi khoảng 34.140 phụ nữ từ châu Âu bị bắt làm nô lệ do sự chiếm đóng của Đức Quốc xã, đặc biệt là ở Ba Lan, và buộc họ phải làm gái mại dâm trong các nhà thổ.

Sau khi Nhật Bản đầu hàng trong Thế chiến thứ hai, chính phủ Nhật Bản đã thành lập Hiệp hội Giải trí và Tuyển dụng, và tuyển dụng 55.000 "phụ nữ yêu nước" nhằm "hy sinh bản thân" để phục vụ cho sự chiếm đóng của lực lượng Đồng Minh, với mục tiêu bảo vệ sự trong sạch của người phụ nữ Nhật Bản.

Ở Hàn Quốc, các phụ nữ làm gái mại dâm cho lực lượng Liên Hợp Quốc được gọi là "công chúa phương Tây". Trong khoảng thời gian từ những năm 1950 đến 1960, 60% gái mại dâm Hàn Quốc làm việc gần các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ Nhà lãnh đạo Hàn Quốc Park Chung Hee đã khuyến khích việc buôn bán tình dục, đặc biệt là với quân đội Hoa Kỳ, để tạo ra doanh thu. Từ giữa những năm 1990, phụ nữ Philippines đã làm gái mại dâm cho quân nhân Hoa Kỳ tại Hàn Quốc. Tuy nhiên, vào năm 2010, chính phủ Philippines đã ngừng phê duyệt các hợp đồng cho các nhà quảng cáo sử dụng để đưa người Philippines đến Hàn Quốc làm việc gần các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ.

Nhà thổ búp bê tình dục
Một số nhà thổ chỉ cung cấp búp bê tình dục tồn tại ở Nhật Bản. Ngoài ra còn có một nhà thổ ở Barcelona và một nhà thổ có tên Bordoll được mở ở Đức. Một nhà thổ khác đã được dự định khai trương vào ngày 8 tháng 9 năm 2018 tại Toronto, Canada, nhưng bị coi là vi phạm quy định của thành phố, buộc phải đóng cửa. Gần đây, Úc cũng đã chứng kiến sự xuất hiện của búp bê tình dục đầu tiên có sẵn trong một nhà thổ. Vào tháng 2 năm 2018, một nhà thổ khác đã mở cửa tại Aarhus, Đan Mạch.

Xem thêm
Mại dâm
Phụ nữ giải khuây

Tham khảo

Đọc thêm
 Burford, E. J. The Bishop's Brothels. London: Robert Hale, 1993. ISBN 978-0-7090-5113-8.
 Ka-tzetnik 135633 (Karol Cetinsky). House of Dolls. Moshe M. Kohn (trans.). New York: Simon and Schuster, 1955. A novel about the Holocaust, including a description of a brothel staffed by concentration camp inmates.

Liên kết ngoài

"Inside a brothel"—interview by Richard Fidler with three brothel owners, June 2006 on ABC Local Radio (audio download available)

Quan hệ tình dục
Tình dục
Công nghệ tình dục
Công nghiệp tình dục