title: Khmer Rumdo

text:
Khmer Rumdo (tiếng Khmer: ខ្មែររំដោះ; nghĩa là Khmer Giải Phóng) là một trong nhiều nhóm du kích hoạt động trong phạm vi biên giới Campuchia trong cuộc nội chiến Campuchia 1970-1975. Họ là một phần của Mặt trận Dân tộc Thống nhất Campuchia (Front Uni National du Kampuchea, viết tắt FUNK), một hiệp hội giữa Hoàng thân Norodom Sihanouk, người đã bị lật đổ khỏi quyền lực qua cuộc đảo chính năm 1970 và các lực lượng cộng sản.

Lịch sử
Mặc dù ranh giới giữa các phe phái khác nhau có một chút xáo trộn, Khmer Rumdo thường được xác định là những thành phần trên danh nghĩa trung thành với Hoàng thân Sihanouk nhưng đồng thời họ cũng thuộc cánh tả và được sự hỗ trợ tích cực của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (Bắc Việt).

Khmer Rumdo bắt nguồn từ một phần trong lịch sử của Đảng Cộng sản Campuchia và phong trào Khmer Issarak (Khmer Độc Lập) ban đầu. Nhiều người trong số những người cộng sản Campuchia đã sớm có liên kết chặt chẽ với Việt Minh, được Đảng Cộng sản Việt Nam giúp huấn luyện và hỗ trợ và trong nhiều trường hợp còn ủng hộ Sihanouk như là nhân vật của sự thống nhất quốc gia. Những cán bộ này vẫn nắm giữ các chức vụ cấp cao trong nhiều khu vực phía đông sông Mê Kông và gần biên giới Việt Nam. Do đó, lực lượng Khmer Rumdo được tuyển mộ chủ yếu ở miền đông đất nước.

Khác với các lực lượng trung thành đường lối cứng rắn của phe Trung tâm trong Đảng Cộng sản Campuchia, thế lực mạnh nhất ở miền tây và tây nam, thường được các quan sát viên châu Âu và Mỹ gọi là Khmer Đỏ (tên gọi ban đầu do Sihanouk đặt ra để chỉ cộng sản Campuchia nói chung). Phe Trung tâm đứng đầu bởi Saloth Sar, Son Sen và Ieng Sary với hệ tư tưởng dân tộc chủ nghĩa cực đoan, tỏ vẻ không muốn hợp tác với Việt Nam mà chủ yếu nhận sự hỗ trợ từ phía Trung Quốc; đồng thời ra sức chống đối Sihanouk, xem ông như là nhân vật đại diện cho chế độ phong kiến. Có những bản báo cáo định kỳ về các cuộc đụng độ giữa một bên là quân đội phe "Trung tâm" và các lực lượng miền Đông được sự hỗ trợ của Quân đội Nhân dân Việt Nam, mặt khác dù cả hai phe phối hợp nỗ lực của họ để chống lại Lực lượng Vũ trang Quốc gia Khmer (FANK), lực lượng vũ trang chính quy của nước Cộng hòa Khmer dưới chế độ Lon Nol.

Vào lúc ban đầu của cuộc nội chiến, Khmer Rumdo được coi là thành phần mạnh hơn trong các lực lượng đối lập Campuchia chống lại Lon Nol. Tháng 8 năm 1971, quan chức chính phủ nước Cộng hòa Khmer In Tam ước tính những người nổi dậy thuộc phe không Việt Nam vào khoảng 10.000 người: trong số này, ông đã buộc phải thừa nhận rằng chỉ có 4000 người là đúng "Khmer Đỏ" thật sự, số còn lại đều thuộc phe Sihanouk và những người Khmer chiến đấu chống lại "sự chiếm đóng của Đế quốc Mỹ". Sau chuyến viếng thăm của Sihanouk vào năm 1973 đến vùng giải phóng, nơi ông được chào đón với lời ủng hộ từ tầng lớp nông dân, phe Trung tâm đã bắt đầu âm thầm loại bỏ cả cán bộ thân Sihanouk và Việt Nam ra khỏi bộ máy chính quyền tại các vùng mà họ kiểm soát. Đến năm 1974, có báo cáo nói rằng các lực lượng trung thành với phe Trung tâm đã sử dụng thuật ngữ Khmer Krahom nghĩa là Khmer Đỏ để xác nhận chính họ, chứ không còn là Khmer Rumdo nữa.

Thời gian trôi qua đã có báo cáo rằng Khmer Rumdo là trong một số trường hợp trực tiếp tham gia vào các hoạt động chống lại chính quyền Khmer Đỏ trong "vùng giải phóng". Có ít nhất ba sự biến xảy ra tại Quân khu 35 (thuộc tỉnh Kampot) vào cuối năm 1973, khi lực lượng Khmer Rumdo tham gia vào hành động chống lại quân đội Đảng Cộng sản cứng rắn và tập hợp nông dân phản đối cán bộ Đảng cố trưng thu vụ lúa. Tới đầu năm 1974, lực lượng ủng hộ Sihanouk lớn mạnh được cho rằng đã cố gắng giành quyền kiểm soát quân sự các tuyến quốc lộ trên địa bàn tỉnh. Tại vùng 37 ở khu Tây, 742 binh sĩ Khmer Rumdo đầu hàng đồng loạt chế độ Lon Nol vào tháng 3 năm 1974, tuyên bố họ là một phần của lực lượng mười ngàn người sẽ quy thuận nếu Lon Nol ban cho họ quyền tự chủ hoạt động để thực hiện cuộc chiến chống lại đối thủ Đảng Cộng sản nhưng đã bị từ chối.

Chính quyền miền đông Campuchia 1970-1975
Những báo cáo thu được từ những người tị nạn nói rằng không chỉ các lực lượng miền đông, dưới sự chỉ huy của Chan Chakrey, trang phục khác hẳn Khmer Đỏ (họ mặc bộ quân phục dã chiến màu xanh lá cây chứ không phải là quần áo nông dân màu đen được binh lính Khmer Đỏ sử dụng) nhưng trong khu vực họ kiểm soát thì họ cư xử với chừng mực đáng kể (bắt sĩ quan FANK, ví dụ như chỉ đơn thuần là ra lệnh thực hiện lao động, chứ không xử tử trong trường hợp này đối với Khmer Đỏ). Ngoài ra còn có bằng chứng cho thấy có sự tự do tôn giáo và kinh tế ở mức độ lớn hơn được phép trong khu vực phía đông, ngay cả sau khi chế độ Lon Nol sụp đổ vào năm 1975.

Thanh trừng sau 1975
Các nhà lãnh đạo cấp cao của Khmer Đỏ đã công khai phối hợp với Sihanouk trước năm 1970 và trong Mặt trận Thống nhất đều bị sát hại (như trong trường hợp của Hou Yon và Hu Nim) hoặc cách ly (như trong trường hợp của Khieu Samphan) sau khi thành lập nhà nước Campuchia Dân chủ.

Khu Đông đã bị Đảng Trung tâm thanh trừng vào các năm 1976-1977. Chakrey  bị hành quyết trong trại tạm giam Tuol Sleng vào năm 1976, ông được xem là viên chức cao cấp đầu tiên được gửi vào đây; trong khi So Phim, bí thư Khu Đông bị buộc phải tự sát. Một số cán bộ Khu Đông bị lật đổ như Heng Samrin về sau sẽ tiếp tục lãnh đạo nước Cộng hòa nhân dân Campuchia sau cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam 1978-1979.

Xem thêm
Mặt trận Dân tộc Thống nhất Campuchia

Tham khảo

Tổ chức vũ trang Campuchia
Lịch sử Campuchia
Tổ chức du kích
Nội chiến Campuchia


title: Xa lộ Liên tiểu bang 84 (Pennsylvania–Massachusetts)

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 84 (tiếng Anh: Interstate 84 hay viết tắt là I-84) là một xa lộ liên tiểu bang kéo dài từ Dunmore, Pennsylvania (gần Scranton) tại một nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 81 đến Sturbridge, Massachusetts tại một nút giao thông lập thể với Xa lộ thu phí Massachusetts (Xa lộ Liên tiểu bang 90). Cũng có một Xa lộ Liên tiểu bang 84 riêng biệt nằm trong vùng Tây Bắc Hoa Kỳ.

Mô tả xa lộ

Pennsylvania
Xa lộ Liên tiểu bang 84 bắt đầu trong tiểu bang Pennsylvania tại Xa lộ Liên tiểu bang 81 trong Dunmore, Pennsylvania, một khu ngoại ô phía đông của thành phố Scranton. Hai dặm đầu tiên (3 km) nó chạy trùng với Xa lộ Liên tiểu bang 380. Hai xa lộ tách nhau tại vùng đồi miền quê nằm bên ngoài thành phố. Khi đó I-380 đi hướng đông nam qua Poconos và I-84 tiếp tục theo hướng đông vào Quận Wayne và Pike. Đoạn qua Pennsylvania là đoạn duy nhất của I-84 dùng số lối ra dựa vào mốc dặm; đoạn này bắt đầu thay thế số lối ra dựa theo thứ tự vào năm 2001.

Đoạn đường trong tiểu bang Pennsylvania có dân số thưa thớt, không có khu định cự lớn nào nằm trên hay gần xa lộ I-84. Tuy nhiên nó tạo lối đến các khu giải trí ngoài trời ưa thích như Hồ Wallenpaupack và Công viên Tiểu bang Promised Land. Phần đất riêng chưa sử dụng của xa lộ rất rộng với một dải đất trung tâm phân cách giữa hai chiều xe khi xa lộ đi qua khu vực rừng rậm nông thôn, trừ các khu vực đầm lầy tại miền nam Quận Wayne. Phát triển duy nhất dọc theo đoạn đường xa lộ đi qua tiểu bang Pennsylvania là nơi Quốc lộ Hoa Kỳ 6 và Quốc lộ Hoa Kỳ 209 bắt đầu chạy chạy song song sát nhau và tạo thành một dải đất thương mại nằm ở phía nam Matamoras ngay phía tây Sông Delaware.

New York
I-84 vào tiểu bang New York bằng cách Sông Delaware và Sông Neversink trên một cây cầu dài ở phía nam thành phố Port Jervis, đây là khu định cư đầu tiên gần xa lộ. Dặm đầu tiên của xa lộ trong tiểu bang New York chạy dọc theo ranh giới tiểu bang New Jersey, sau đó uốn cong lên phía bắc để lên đỉnh Shawangunk và đi qua Quận Orange là nơi nó hình thành một cạnh của "tam giác vàng" phân phối với NY 17 (I-86 tương lai) và New York State Thruway (I-87). I-84 gồm có Cầu Newburgh–Beacon bắt qua Sông Hudson tại thành phố Newburgh.

Phía đông cầu và thành phố Beacon, I-84 tiếp tục theo hướng đông đi ngang qua Quận Dutchess, bắt đầu quay về hướng nam trong các khu vực núi non ở phía đông Xa lộ Công viên Tiểu bang Taconic và vào trong Quận Putnam. Tại Brewster nơi Xa lộ Liên tiểu bang 684 đi hướng nam đến Thành phố New York, xa lộ quay về hướng đông của nó để vào tiểu bang Connecticut, gần như chạy song song với Quốc lộ Hoa Kỳ 6 và Quốc lộ Hoa Kỳ 202.

Connecticut

Lối ra đầu tiên của xa lộ này tại ranh giới tiểu bang là nơi nó đi vào thành phố Danbury. Tại đây xa lộ có tên là Xa lộ cao tốc Yankee. Đi về phía đông hai dặm nơi Quốc lộ Hoa Kỳ 7 từ phía nam gần Trung tâm mua sắm Danbury Fair nhập vào, I-84 quay lên hướng bắc. Tại lối ra tiếp theo, các Quốc lộ 6 và Quốc lộ 202 nhập vào I-84.

Bốn xa lộ trùng kết thúc sau  chạy trùng nhau khi Quốc lộ 7 và 202 tách khỏi đi về phía bắc đến New Milford. Quốc lộ 6 rời xa lộ liên tiểu bang I-84 tại lối ra kế tiếp. I-84 tiếp tục hướng đông đi qua vùng nông thôn. Tại lối ra 11, nó quay sang hướng đông bắc và hạ thấp xuống để đi qua Sông Housatonic bằng Cầu Rochambeau vào Quận New Haven, sau đó chạy lên vùng đất cao đến thành phố Waterbury. Tại đây xa lộ cao tốc CT 8 giao cắt với nó.

Xa lộ tiếp tục hướng đông qua Waterbury đến Milldale nơi Xa lộ Liên tiểu bang 691 tách ra đi về hướng đông. Đoạn này có nhiều lối ra, lối vào và đường cong gắt nằm bên tay trái, được xây dựng cho một hệ thống đã dự định gồm các xa lộ cao tốc. I-84 đi hướng đông bắc về New Britain và Hartford, thủ phủ tiểu bang và cộng đồng lớn nhất dọc theo đoạn đường phía đông của nó. Sau khi giao cắt với Xa lộ Liên tiểu bang 91, xa lộ qua Sông Connecticut bằng Cầu Bulkeley, cầu xưa nhất trong Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang. Sau đó xa lộ trở thành Xa lộ Wilbur Cross và tiếp tục đi về hướng đông bắc.

Lối ra cuối cùng tại tiểu bang Connecticut là lối ra 74. I-84 qua ranh giới tiểu bang Massachusetts tại thị trấn Union.

Massachusetts
Xa lộ Wilbur Cross tiếp tục trên Xa lộ Liên tiểu bang 84 sau khi xa vượt qua ranh giới tiểu bang. Trong một đoạn đường ngắn (khoảng 82 mét chiều đi hướng đông và 183 mét chiều đi hướng tây), xa lộ đi qua thị trấn Holland trong Quận Hampden trước khi vào Sturbridge trong Quận Worcester cho phần còn lại chiều dài của nó. I-84 chỉ có 3 lối ra trong tiểu bang Massachusetts trước khi kết thúc tại Xa lộ Liên tiểu bang 90 (cũng là Xa lộ thu phí Massachusetts). I-84 kết thúc tại Lối ra 9 của I-90 mà nằm trong thị trấn Sturbridge, khoảng  bên trong tiểu bang. Đoạn đường trong tiểu bang Massachusetts là đoạn đường ngắn nhất trong 4 tiểu bang mà xa lộ đi qua.

Mối quan hệ với I-86
Đoạn đường của I-84 giữa thị trấn East Hartford, Connecticut (tại điểm giao cắt ngày nay với Xa lộ Liên tiểu bang 384) và thị trấn Sturbridge, Massachusetts (Xa lộ Liên tiểu bang 90) có một thời được cắm biển dấu là Xa lộ Liên tiểu bang 86 (không có liên quan với Xa lộ Liên tiểu bang 86 ngày nay nằm trong tiểu bang New York và tiểu bang Pennsylvania).

Các xa lộ phụ
Xa lộ Liên tiểu bang 484 được đề xuất xây dựng bên dưới phố chính thành phố Hartford (kết nối với Xa lộ Liên tiểu bang 91), nhưng xa lộ này chưa bao giờ được hoàn thành.

Tham khảo
2005 Rand McNally The Road Atlas 2005

Liên kết ngoài

I-84 in Connecticut @ Kurumi
bostonroads.com. Eastern Roads.
From Hartford to Providence

84E


title: Iza Calzado

text:
Maria Izadora Ussher Calzado (sinh ngày 12 tháng 8 năm 1982 tại thành phố Quezon,Philippines). Là một diễn viên, người mẫu, người dẫn chương trình của Philippines. Cô đóng vai Maita San Miguel trong bộ phim nữ hoàng sắc đẹp. Và bắt đầu từ bộ phim đấy trở đi, cô nổi tiếng hơn.

Tiểu sử
Khi Iza Calzado chào đời,bố mẹ của cô đặt tên cho cô theo tên của vũ công Isadora Duncan.Cha cô là biên đạo múa và cũng là giám đốc sản xuất phim.Mẹ của cô là Lito Calzado.Anh trai của Iza là Mary Ann Ussher. Calzado.

Phim truyền hình

Điện ảnh

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết ngoài

Nữ diễn viên điện ảnh Philippines


title: Acanthodes

text:
Acanthodes là một danh pháp khoa học. Nó có thể chỉ tới:

 Chi bọ cánh cứng Acanthodes thuộc họ Chrysomelidae.
 Chi cá đã tuyệt chủng Acanthodes thuộc họ Acanthodidae.


title: Maggie Wilson

text:
Margaret Nales Wilson (sinh ngày 15 tháng 3 năm 1989) là một hoa hậu,diễn viên người Philippines. Sở thích của cô là nghệ thuật, lịch sử và nhạc rock.

Đời tư
Cô là một học sinh của trường Al Hekma International School tại Jeddah, Ả Rập Xê Út.

Phim truyền hình

Chú thích

Liên kết ngoài
 Bb Pilipinas Photo

 MTV Philippines

Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống


title: Acanthodes (Acanthodidae)

text:
Acanthodes (nghĩa là cuống gai hay gốc gai) là một chi cá mập gai (Acanthodii) đã tuyệt chủng. Các hóa thạch được tìm thấy ở châu Âu, Bắc Mỹ và Australia.

So sánh với các loại cá mập gai khác, Acanthodes là tương đối lớn, dài khoảng . Cá trong chi này không có răng, mà thay vì thế nó có các mang. Do điều này, người ta cho rằng nó là loại cá kiếm ăn theo kiểu lọc nước, lọc các loại sinh vật phiêu sinh từ nước. Acanthodes đã được tìm thấy chỉ có một cặp xương hộp sọ. Nó được vẩy hình lập phương che phủ.

Nó cũng có ít gai hơn so với đa phần các họ hàng của mình. Mỗi một vây ức và vây chậu trong cặp đôi các vây này đều chỉ có 1 gai, và 1 gai của vây hậu môn duy nhất cùng 1 gai trên các vây lưng, do đó tổng cộng nó chỉ có 6 gai, ít hơn khoảng một nửa so với của nhiều loài khác.

Các loài cá mập gai cho tới nay vẫn còn là chủ đề của sự tranh luận lớn về phân loại khoa học của chúng. Điều này là do chúng chia sẻ các đặc trưng của cả cá xương (Osteichthyes) và cá sụn (Chondrichthyes). Một nghiên cứu gần đây cho rằng Acanthodes có thể là tổ tiên chung của tất cả các loài động vật có quai hàm (Gnathostomata), bao gồm cả con người.

Lịch sử
Acanthodes là từ phái sinh từ tên gọi Acanthodii, một từ gốc Hy Lạp có nghĩa là gai. Các loài cá mập gai cổ nhất đã biết từng phát triển tốt vào cuối kỷ Ordovic. Chúng phát triển cực đỉnh trong kỷ Devon, nhưng đã tuyệt diệt trong sự kiện tuyệt chủng vào cuối kỷ Permi.

Chú thích

Tham khảo

 Parker, Steve. Dinosaurus: the complete guide to dinosaurs. Firefly Books Inc, 2003. Tr. 60
http://www.fossilmuseum.net/fishfossils/Acanthodes-gracilis/Acanthodes.htm
http://www.sju.edu/research/bear_gulch/pages_fish_species/Acanthodes_lundi.php

Acanthodidae
Cá kỷ Devon
Cá kỷ Than Đá
Cá kỷ Permi
Cá tiền sử ở Bắc Mỹ
Cá tiền sử ở châu Âu
Cá tiền sử ở Australia
Cá tiền sử Bắc Mỹ
Cá tiền sử châu Âu


title: Tấn Hiếu Vũ Đế

text:
Tấn Hiếu Vũ Đế () (362–396), tên thật là Tư Mã Diệu (司馬曜), tên tự Xương Minh (昌明), là vị Hoàng đế thứ 9 của nhà Đông Tấn, và là Hoàng đế thứ 14 của Nhà Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Dưới thời ông trị vì, Đông Tấn vẫn tồn tại sau một nỗ lực lớn lớn nhằm tiêu diệt vương triều này của Tiền Tần, song ông lại là vị hoàng đế nhà Tấn cuối cùng thật sự cai trị đế quốc, do các con trai của ông là An Đế và Cung Đế nằm trong vòng kiểm soát của các nhiếp chính và quân phiệt. Bản thân Hiếu Vũ Đế đã chết một cách bất thường, ông bị người thiếp Trương quý nhân giết chết sau khi xúc phạm bà.

Đầu đời
Tư Mã Diệu sinh năm 362, khi đó cha ông, tức Tư Mã Dục đang có tước hiệu Hội Kê vương và có chức vụ thừa tướng trong triều đình của Ai Đế. Mẹ của ông là Lý Lăng Dung, có xuất thân là một nô tì làm công việc dệt vải, nhưng dựa trên lời phán của pháp sư rằng bà sẽ mang đến cho ông một người kế tự, Tư Mã Dục đã cưới bà làm thiếp, bà sau đó đã sinh ra Tư Mã Diệu. Do ông được sinh ra vào lúc bình minh, bà đặt tên cho ông là Diệu, với tên chữ là Xương Minh, cả hai đều có nghĩa là "bình minh". Một năm sau, bà lại hạ sinh Tư Mã Đạo Tử. Do ông là người con trai lớn nhất còn sống của Tư Mã Dục, Tư Mã Diệu được định là người kế tự, và năm 365, khi ông mới ba tuổi, Tấn Phế Đế đã ra lệnh ban tước hiệu Lang Da vương cho cha ông và tước hiệu Hội Kê vương cho ông. Tư Mã Dục đã từ chối điều này, cả trên phương diện cá nhân và thay mặt con trai.

Năm 371, sau khi thua trận trước tướng Mộ Dung Thùy của Tiền Yên vào năm 369, tướng Hoàn Ôn đã quyết định thể hiện quyền lực của mình bằng cách buộc tội sai Phế Đế bất lực và các hoàng tử không phải là con đẻ của ông, rồi phế truất hoàng đế. Ông ta lập Tư Mã Dục làm hoàng đế mới, mặc dù vậy, quyền lực trên thực tế vẫn do Hoàn Ôn nắm giữ, do vậy, ông ta được coi là người chiếm đoạt ngai vàng nhà Tấn. Năm 372, Tấn Giản Văn Đế lâm bệnh, ông lập Tư Mã Duệ làm thái tử, song ban đầu ông định trao ngai vàng cho Hoàn Ôn nếu như ông ta muốn như vậy. Sau khi Giản Văn Đế băng hà, nhiều đại thần sợ hãi Hoàn Ôn nên đã không ngay lập tức tuyên bố Diệu Thái tử trở thành hoàng đế mới nhằm chờ động thái của Hoàn Ôn.

Thời gian đầu trị vì
Ông trở thành hoàng đế mới khi mới 10 tuổi, do vậy vợ của Khang Đế là Chử Thái hậu đóng vai trò nhiếp chính, song trên thực tế, Vương Thản Chi (王坦之) và Tạ An (謝安) mới là những người đưa ra các quyết định, vì Hoàn Ôn đã từ chối lời đề nghị làm nhiếp chính, có lẽ do sợ đây là một cái bẫy. Tuy nhiên, vẫn có lo ngại rằng Hoàn Ôn sẽ chiếm lấy ngai vàng, và vào năm 373, khi Hoàn Ôn đến kinh thành Kiến Khang, đã xuất hiện tin đồn rằng Hoàn Ôn sẽ giết chết Vương Thản Chi và Tạ An rồi chiếm ngôi vua. Tuy nhiên, Hoàn Ôn đã do dự và không làm như vậy, ông ta qua đời một năm sau đó, lúc này, những nỗi sợ hãi trước việc Hoàn Ôn tiếm quyền đã tiêu tan khi em trai và người kế nghiệp Hoàn Ôn là Hoàn Xung cam kết trung thành với triều đình.

Một vấn đề lớn đối với triều đình Đông Tấn trong giai đoạn đầu cai trị của Hiếu Vũ Đế là sức ép mạnh mẽ từ kình địch ở phía bắc là Tiền Tần. Năm 373, Tiền Tần tấn công và chiếm Lương Châu (梁州, nay là phía nam Sơn Tây) và Ích Châu (益州, nay là Tứ Xuyên và Trùng Khánh). Tuy nhiên, về mặt đối nội thì có vẻ như Đông Tấn được Tạ An và Hoàn Xung quản lý khá tốt.

Năm 375, Hiếu Vũ Đến kết hôn với Vương Pháp Huệ, con gái của đại thần Vương Uẩn (王蘊), bà trở thành Hoàng hậu. Lúc đó ông mới 13 tuổi còn hoàng hậu mới 16 tuổi. Ông cũng bắt đầu học điển tịch và làm thơ. Năm 376, Chử Thái hậu chính thức rời bỏ vị trí nhiếp chính và trao lại quyền hành cho Hiếu Vũ Đế, tuy vậy, quyền quyết định chủ yếu vẫn nắm trong tay Tạ An.

Năm 376, chư hầu của Đông Tấn là Tiền Lương bị Tiền Tần tấn công, và quân Tấn dưới quyền chỉ huy của Hoàn Xung, đã cố gắng cứu viện cho Tiền Lương bắt cách tấn công Tiền Tần, song Tiền Lương đã thất bại quá nhanh chóng, Hoàn Xung phải cho rút quân. Lo sợ về một cuộc tấn công của Tiền Tần, Tấn cho di tản phần lớn cư dân ở phía bắc Hoài Hà về phía nam.

Năm 378, Tiền Tần thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào các thành lớn của Tấn là Tương Dương, Ngụy Hưng (魏興, nay thuộc An Khang, Thiểm Tây), và Bành Thành (彭城). Trong khi tướng Tạ Huyền có thể ngay lập tức lấy lại Bành Thành thì Tương Dương và Ngụy Hưng đã bị mất vào tay quan Tiền Tần vào năm 379.

Năm 380, Vương Hoàng hậu qua đời. Hiếu Vũ Đế sau đó không lập hoàng hậu nào khác.

Năm 381, Hiếu Vũ Đế bắt đầu theo học kinh Phật, ông cho lập các học đường Phật giáo bên trong cung điện, mời các sư thầy đến sống tại đó.

Năm 383, Hoàn Xung tiến hành một cuộc phản công chống lại Tiền Tần, hy vọng tái chiếm Tương Dương và khu vực tây nam. Tuy nhiên, sau một số thất bại ban đầu, Hoàn Xung đã từ bỏ chiến dịch.

Trận Phì Thủy

Sau đó vào năm 383, Hoàng đế Tiền Tần là Phù Kiên đã phát động một cuộc tấn công lớn chống Đông Tấn, với mục đích tiêu diệt triều đại này và thống nhất Trung Quốc. Tuy nhiên, trong trận Phì Thủy, quân lính của ông đã thất bại nghiêm trọng, với nhiều quân lính và tướng lĩnh thiệt mạng bao gồm cả em trai và thừa tướng Phù Dung (苻融). Tiền Tần bắt đầu suy sụp vào năm 384 sau thất bại này và sau đó không còn là mối đe dọa cho Đông Tấn.

Thời kỳ trị vì giữa
Sau khi đánh bại quân Tiền Tần, nhân việc Tiền Tần suy sụp, Tạ Huyền đã dẫn đầu một chiến dịch nhằm tái chiếm các lãnh thổ đã mất, Đông Tấn sau đó đã lấy được hầu hết các châu của Tiền Tần ở phía nam Hoàng Hà một cách khá nhanh chóng, cũng như lấy lại Lương Châu và Ích Châu. Tuy nhiên, thừa tướng Tạ An, người được tín nhiều lớn sau chiến thắng, bắt đầu để mất thiện cảm trong con mắt của Hiếu Vũ Đế, con rể của Tạ An là Vương Quốc Bảo (王國寶), không hài lòng về việc Tạ An đã không ban cho mình một vị trí quan trọng nên bắt đầu xu nịnh cả Hiếu Vũ Đế và Hội Kê vương Tư Mã Đạo Tử và tấn công Tạ An. Tuy nhiên, Tạ An vẫn là thừa tướng cho đến khi ông qua đời vào năm 385. Tư Mã Đạo Tử thay thế vị trí của ông. Cả Hiếu Vũ Đế và Tư Mã Đạo Tử sa vào tiệc rượu và không dành nhiều thời gian cho chính sự.

Năm 387, Hiếu Vũ Đế lập con trai cả của mình là Tư Mã Đức Tông, khi ấy mới 5 tuổi, làm thái tử, tuy thế Tư Mã Đức Tông gặp phải căn bệnh "phát triển chướng ngại rất nghiêm trọng, ngay cả sau khi lớn lên, ông vẫn được mô tả là không thể nói chuyện hay tự mặc được y phục, và thậm chí không thể cho biết liệu ông no hoặc đói trong khi ăn.

Năm 390, Hiếu Vũ Đế bắt đầu mệt mỏi với việc Tư Mã Đạo Tử lợi dụng sự tín nhiệm của ông và trở nên bất kính, ông quyết định phải lập lực lượng đối trọng. Vũ Đế quyết định cho các quan là Vương Cung (王恭) và Ân Trọng Kham (殷仲堪) làm thứ sử các châu chủ chốt, bất chấp cảnh báo rằng cả Vương và Ân có tài tư tưởng hẹp hòi và có thể phát sinh vấn đề về sau.

Thời kỳ trị vì cuối
Năm 394, Hiếu Vũ Đế tôn vinh mẹ mình, Lý Lăng Dung, làm thái hậu.

Năm 395, xung đột giữa Hiếu Vũ Đế và Tư Mã Đạo Tử đã bùng nổ, song nhờ sự can thiệp của Lý Thái hậu, Hiếu Vũ Đế đã không loại bỏ em trai mình. Sau khi được Từ Mạc (徐邈) hòa giải hơn nữa, quan hệ giữa hai anh em dường như đã được khôi phục.

Năm 396, Hiếu Vũ Đế đã dành quá nhiều thời gian của mình cho tửu sắc đến mức không gặp các quan lại để bàn việc nước một cách thường xuyên. Người thiếp ông sủng ái là Trương quý nhân. Vào cuối thu năm 396, tại một bữa tiệc, Hiếu Vũ Đế đã nói đùa với người thiếp này, khi đó gần 30 tuổi, "Dựa trên tuổi của nàng, nàng nên nhường lại vị trí của mình. Trẫm cần một ai đó trẻ hơn". Bà ta đã rất giận dữ song đã nén cảm xúc của mình. Đêm đó, Hiếu Vũ Đế lại say rượu, bà lệnh cho tất cả hoạn quan rời đi, hối lộ rượu cho họ, và sau đó lệnh cho các nô tì của bà làm ngạt thở Hiếu Vũ Đế bằng cách đặt một tấm chăn. Bà ta sau đó tiếp tục hối lộ nhiều người có mặt và tuyên bố rằng hoàng đế qua đời đột ngột khi đang ngủ. Bởi thái tử Tư Mã Đức Tông là người phát triển trở ngại, còn Tư Mã Đạo Tử thì ngu ngốc và không biết suy nghĩ nên đã không ai điều tra về cái chết của hoàng đế. Ngày hôm sau, Tư Mã Đức Tông đã lên ngôi và trở thành An Đế, còn Tư Mã Đạo Tử làm nhiếp chính.

Tham khảo

Hiếu Vũ
Sinh năm 362
Mất năm 396


title: Tấn An Đế

text:
Tấn An Đế () (382–419), tên thật là Tư Mã Đức Tông (司馬德宗), là vị Hoàng đế thứ 10 của nhà Đông Tấn, và là Hoàng đế thứ 15 của Nhà Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Ông được mô tả là người "khuyết tật phát triển" đến nỗi ông không thể nói, tự mặc y phục và biểu thị rằng mình đói hay no. Ông được lập làm thái tử vào năm 387 và lên ngôi năm 397. Bởi ông có khuyết tật về trí tuệ, quyền lực trên thực tế nằm trong tay người chú ruột là Hội Kê vương Tư Mã Đạo Tử. Dưới thời ông trị vì, những nhiếp chính và quân phiệt thống trị đế chế Đông Tấn. Các cuộc khởi nghĩa của các thứ sử khác nhau cũng gây nên cảnh hoang tàn. Từ năm 398 đến 403, đã liên tục diễn ra các cuộc khởi nghĩa và nội chiến. Năm 403, triều đình Đông Tấn đã bị Hoàn Huyền tiếm quyền, và khi An Đế phục vị vào năm 404, nhà Đông Tấn đã gần như đi đến hồi kết. Với việc quân phiệt Lưu Dụ có quyền lực trên thực tế, Tấn đã diệt được Nam Yên và Hậu Tần, mở rộng bờ cõi của mình. Tuy nhiên, khi Lưu Dụ đang ở phía bắc, thứ sử Quảng Châu (廣州, nay là Quảng Đông và Quảng Tây) đã nổi loạn và đe dọa kinh thành Kiến Khang trước khi Lưu Dụ trở lại và đè bẹp cuộc nổi loạn. Năm 419, An Đế bị siết cổ theo lệnh của Lưu Dụ và em trai ông được đưa lên thay, trở thành Cung Đế, Cung Đế là vị Hoàng đế cuối cùng của nhà Tấn vì 1 năm sau đó Lưu Dụ đã cướp ngôi và lập nên triều đại Lưu Tống.

Đầu đời
Tư Mã Đức Tông là con trai cả của Hiếu Vũ Đế, mẹ là tì thiếp Trần Quy Nữ. Người ta không biết khi nào căn bệnh thiểu năng trí tuệ của Tư Mã Đức Tông được phát hiện, song có khả năng là từ rất sớm trong thời thơ ấu của ông, mức độ khuyết tật, theo các sử gia là rất lớn. Khi ông mới tám tuổi, tức năm 390, mẹ ông cũng qua đời. Mặc dù ông có một người em trai, Tư Mã Đức Văn, cũng do Trần Quy Nữ hạ sinh, người này được mô tả là thông minh và thận trọng, và đã học cách chăm sóc người anh, song không rõ vì lý do gì, Hiếu Vũ Đế chưa bao giờ xem xét một cách nghiêm túc việc để cho Đức Văn kế vị, và vào năm 387, Tư Mã Đức Tông trở thành thái tử. Năm 395, ông đến sống ở đông cung theo như phong tục dành cho thái tử. Năm 396, ông kết hôn với con gái của viên quan Vương Hiến Chi (王献之) là Vương Thần Ái.

Năm 397, Hiếu Vũ Đế bị Trương quý nhân giết chết sau khi bà ta bị hoàng đế xúc phạm. Tuy nhiên, với việc người em trai duy nhất của Hoàng đế là Hội Kê vương Tư Mã Đạo Tử bất tài và Thái tử Đức Tông phát triển chướng ngại, đã không có cuộc điều tra nào được tiến hành về cái chết của Hiếu Vũ Đế. Thái tử Đức Tông kế vị và trở thành An Đế, Tư Mã Đạo Tử trở thành người nhiếp chính.

Tư Mã Đạo Tử nhiếp chính
Tư Mã Đạo Tử trong vai trò nhiếp chính say xỉn liên miên và rất tin cậy Vương Quốc Bảo (王國寶) và Vương Tự (王緒) do họ có tài nịnh bợ, nhiếp chính vương nhanh chóng trở nên tham nhũng và không đủ năng lực. Thứ sử Vương Cung (王恭), người được Hiếu Vũ Đế giao phó chỉ huy binh lính ở phần đông bắc của đế quốc, đã xem xét đến việc khởi đầu một cuộc nổi loạn để lật đổ Vương Quốc Bảo và Vương Tự. Năm 397, Vương Quốc Bảo và Vương Tự đề xuất với Tư Mã Đạo Tử rằng những binh lính được nắm giữ bởi Vương Cung và quan thứ sử khác là Ân Trọng Kham (殷仲堪), cần phải được giảm bớt; Vương Cung và Ân Trọng Kham là những người chỉ huy ở các châu phía tây, đáp lại, đã huy động binh lính của mình và tuyên bố rằng Vương Quốc Bảo và Vương Tự phải bị xử tội chết. Tư Mã Đạo Tử trong sợ hãi đã ép Vương Quốc Bảo tự tử và hành quyết Vương Tự. Vương Cung và Ân Trọng Kham sau đó rút lui. Từ thời điểm này, Tư Mã Đạo Tử không tin tưởng ai ngoại trừ người thừa kế tuổi niên thiếu của ông, Tư Mã Nguyên Hiển (司馬元顯), và giao phó quyền bảo vệ kinh thành cho Tư Mã Nguyên Hiển. Ông cũng ban hàm tướng chỉ huy cho các họ hàng xa là Tiếu vương Tư Mã Thượng Chi (司馬尚之) và em út của Tư Mã Thượng Chi là Tư Mã Hưu Chi, cũng như Vương Du (王愉) vào năm 398.

Việc ban chức chỉ huy quân sự cho Vương Du đã dẫn đến phản ứng từ Vương Cung và Ân Trọng Kham do quyền chỉ huy của Vương Du trải rộng trên bốn quận nguyên là đất dưới quyền Dữu Khải (庾楷), người này đã trở nên giận dữ và đã thuyết phục Vương Cung cùng Ân Trọng Kham rằng mục đích của Tư Mã Đạo Tử cũng nhằm để chống lại họ. Do vậy, cả hai lại nổi dậy, song Tư Mã Đạo Tử đã thuyết phục được tướng của Vương Cung là Lưu Lao Chi (劉牢之), người chỉ huy đội quân tinh nhuệ Bắc Phủ binh (北府兵), quay sang chống lại Vương Cung, bắt giữ rồi giết chết người này. Ân Trọng Kham nghe tin Vương Cung bị giết chết cũng sợ hãi song vẫn xem xét đến việc tiến quân bằng mọi cách, Tư Mã Đạo Tử theo đề nghị của người anh em họ của Hoàn Huyền là Hoàn Tu (桓脩), đã gây ra bất đồng giữa Ân và các tướng của ông là Hoàn Huyền là Dương Thuyên Kỳ (楊佺期) bằng cách ban cho Hoàn và Dương các vị trí then chốt; mặc dù Hoàn và Dương trên danh nghĩa vẫn là các đồng minh của Ân Trọng Kham song Ân Trọng Kham đã buộc phải rút quân, và từ thời điểm đó không còn là một mối đe dọa lớn, lãnh địa của ông ta cũng bị phân làm ba, trong đó Hoàn Huyền và Dương Thuyên Kỳ mỗi người được một phần.

Cuối năm 398, pháp sư Tôn Thái (孫泰), một người bạn của Tư Mã Nguyên Hiển, đã bị vạch trần khi âm mưu một kế hoạch phản nghịch, Tư Mã Đạo Tử lệnh cho Tư Mã Nguyên Hiển bắt giữ và hành quyết Tôn Thái. Cháu trai của Tôn Thái, Tôn Ân (孫恩) đã chạy trốn đến đảo Chu San và lập kế hoạch phục thù.

Vào mùa hè năm 399, Tư Mã Nguyên Hiển do muốn có nhiều quyền lực hơn, đã chớp thời cơ An Đế đang rất say để có được một chỉ dụ về việc chuyển giao quyền lực của Tư Mã Đạo Tử cho mình. Khi Tư Mã Đạo Tử thức dậy trong sự kinh ngạc, ông trở nên tức giận, nhưng sau thời điểm đó, quyền lực của ông cực kỳ hạn chế, mặc dù trên danh nghĩa ông vẫn là người nhiếp chính.

Tư Mã Nguyên Hiển nhiếp chính
Tư Mã Nguyên Hiển nhiếp chính trong sự vây quanh của những kẻ nịnh bợ, ông bắt đầu có những tham vọng phi thực tế khi muốn chấm dứt mối đe dọa từ thứ sử các châu đối với vị trí của ông. Ông rất tin tưởng quân sư Trương Pháp Thuận (張法順), và cũng cho đưa nhiều người tin cẩn vào trong triều. Trong khi ông có năng lực nhất định, thì theo các sử gia, ông đã làm hoang phí ngân khố triều đình vào các thứ xa xỉ và không chú ý đến gánh nặng mà dân chúng phải gánh chịu. Sau đó vào năm 399, Tôn Ân nhận thấy châu duy nhất còn nằm dưới quyền kiểm soát của triều đình Đông Tấn là Dương Châu (揚州, nay thuộc Chiết Giang và miền nam Giang Tô) đang được Tư Mã Nguyên Hiển quản lý một cách yếu kém, Tôn Ân do vậy đã phát động một cuộc tấn công lớn từ đảo Chu San, nhanh chóng chiếm được gần như toàn bộ Dương Châu và tiến đến kinh thành Kiến Khang. Cuộc nổi loạn Của Tôn Ân nhanh chóng bị Lưu Lao Chi dập tắt, Tôn Ân lại trốn về đảo Chu San song vẫn còn là một mối đe dọa trong nhiều năm sau đó, Dương Châu bị tàn phá nặng nề song Tư Mã Nguyên Hiển vãn bất chấp, ngày càng trở nên phung phí và ngông cuồng.

Vào cuối năm 401, lo sợ trước sức mạnh của Hoàn Huyền (người mà cuối năm 399 đã đánh bại và giết chết Ân Trọng Khạm (殷仲堪) và Dương Thuyên Kì (楊佺期), đoạt lấy lãnh địa của họ và nay kiểm soát trên hai phần ba lãnh thổ Đông Tấn), Tư Mã Nguyên Hiển tuyên bố Hoàn Huyền là một kẻ phản nghịch và ra lệnh tiến hành một cuộc tấn công chống lại Hoàn Huyền. Tuy nhiên, ông phần lớn dựa vào quân của Lưu Lao Chi, còn họ Lưu thì không tin cậy Tư Mã Nguyên Hiển. Trong khi đó, Hoàn Huyền tiến quân về phía đông hướng đến kinh thành, sau khi Hoàn đàm phán với Lưu, Lưu quay sang chống lại Tư Mã Nguyên Hiển. Kiến Khang rơi vào tay Hoàn Huyền, còn Tư Mã Nguyên Hiển và tất cả các cận thần chính bị bắt giữ và hành quyết. Hoàn Huyền cũng cho lưu đày Tư Mã Đạo Tử rồi giết chết, Hoàn Huyền do vậy đã nắm giữ được toàn bộ quyền lực của Đông Tấn. Không tin tưởng họ Lưu, Hoàn Huyền đã tước quyền chỉ huy của ông ta, Lưu Lao Chi sau đó đã cố tiến hành nổi loạn, song các tướng lính của ông đã mệt mỏi với các cuộc nổi loạn lặp đi lặp lại nên đã bỏ rơi ông ta, Lưu Lao Chi sau đó tự vẫn.

Hoàn Huyền tiếp quản và tiếm quyền
Hoàn Huyền ban đầu cố gắng cải cách các quy tắc của triều đình, dân chúng và quan lại hài lòng với những thay đổi ông đã tiến hành, ông cúng kiến lập hòa bình với em rể của Tôn Ân là Lô Tuần (盧循), người thay thế Tôn Ân sau khi ông ta tự sát sau khi chiến bại trong một trận vào năm 402, bằng cách phong cho họ Lô làm thái thú. Tuy nhiên, Hoàn Huyền đã sớm sống trong xa hoa và sửa đổi luật lệ một cách bất thường, và sử sách nói rằng nguồn cung ứng cho hoàng gia đã bị cắt giảm đến nỗi An Đế đã hầu như bị đói và rét.

Vào mùa xuân năm 403, Hoàn Huyền yêu cầu An Đế lập mình làm Sở vương và ban cho mình cửu tích, cả hai đều là dấu hiệu của việc tiếm quyền sắp xảy đến. Vào mùa đông năm 403, Hoàn Huyền yêu cầu An Đế ban một chiếu chỉ, trong đó, theo các sử gia, Hoàn Huyền bảo Lâm Xuyên vương Tư Mã Bảo (司馬寶) ép An Đế đích thân viết, song chi tiết này bị nghi ngờ do An Đế là người tàn tật và không chắc rằng ông ta có thể tự viết được chiếu chỉ này) nhường ngôi cho Hoàn Huyền. Hoàn Huyền sau đó chiếm đoạt ngai vàng và trở thành Hoàng đế của nước Sở mới. Ông giáng An Đế làm Bình Cố vương, cựu hoàng đế và em trai Tư Mã Đức Văn bị quản thúc tại gia.

Vào mùa xuân năm 404, tướng của Hoàn Huyền là Lưu Dụ, nhận thấy Hoàn Huyền thiếu tài quản trị và sự ủng hộ nên đã lập một liên minh gồm các tướng lĩnh tiến hành nổi dậy chống lại Hoàn Huyền, bắt đầu nổi loạn tại Kinh Khẩu (京口, nay thuộc Trấn Giang, Giang Tô) và vươn đến Kiến Khang chỉ trong vòng vài ngày. Hòa Huyền chạy trốn song đem An Đế và Tư Mã Đức Văn đi cùng, trở về lãnh địa cũ của ông ở Giang Lăng (江陵, nay thuộc Kinh Châu, Hồ Bắc). Lưu Dụ tuyên bố phục hồi nhà Tấn, và hè năm 404, quân của các đồng minh của Lưu Dụ là Lưu Nghị (劉毅), Hà Vô Kị (何無忌), và em trai ông là Lưu Đạo Quy (劉道規) đến vùng lân cận Giang Lăng và đánh bại quân của Hoàn Huyền. Hòa Huyền cố chạy trốn một lần nữa, song bị quân của tướng Mao Cừ (毛璩) giết chết. An Đế được phục vị tại Giang Lăng bởi các quan Vương Khang Sản (王康產) và Vương Đằng Chi (王騰之). Tuy nhiên, cháu trai của Hoàn Huyền là Hoàn Chấn (桓振) sớm sau đó đã đánh úp Vương Khang Sản và Vương Đằng Chi và chiếm Giang Lăng, bắt An Đế làm con tim mặc dù bề ngoài tôn vinh An Đế là hoàng đế. Vào mùa xuân năm 405, Giang Lăng thất thủ trước quân của Lưu Nghị, Hoàn Chấn chạy trốn. An Đế được chào đón trở lại Kiến Khang, song vào thời điểm này, phần lớn quyền lực do Lưu Dụ kiểm soát.

Lưu Dụ nhiếp chính

Những năm đầu
Mặc dù Lưu Dụ có tham vọng trở thành hoàng đế, ông đã học được nhiều điều từ thất bại của Hoàn Huyền nên không thể hành động quá nhanh. Tuy nhiên, ông đã thiết lập quyền lực của mình hơn nữa thông qua các chiến thắng ban đầu, đặc biệt là từ khi ông lãnh đạo một liên minh gồm các tướng lĩnh và quan địa phương trong chiến thắng trước Hoàn Huyền. Vì thế ông phải tiến hành thận trọng, bước đầu tiên, ông chia sẻ quyền lực với Hà Vô Kị và Lưu Nghị. Vài năm sau đó, ông vài lần từ nhiệm song biết chắc rằng các triều thần sẽ không dám chấp thuận chúng, mục đích của những việc này là để ông tiếp tục thiết lập vai trò không thể thiếu của mình trong triều đình.

Vào mùa xuân năm 405, quân của Mao Cừ từ Ích Châu (益州, nay là Tứ Xuyên và Trùng Khánh), bất mãn rằng Mao Cừ đã đưa họ vào các chiến kéo dài chống Hoàn Huyền và Hoàn Chấn nên đã nổi loạn, họ ủng hộ tướng Tiều Túng (譙縱) làm lãnh đạo của mình. Quân nổi loạn đánh bại và giết chết Mao Cừ, chiếm Thành Đô, Tiều Túng lập nên nước Tây Thục độc lập ở đây.

Cũng trong năm 405, Lô Tuần (盧循), người mà vào năm 404 đã hành quân về phía nam và chiếm Phiên Ngung (番禺, nay là Quảng Châu, Quảng Đông), đã nghị hòa với triều đình bằng cách dâng triều cống. Lưu Dụ tin tưởng rằng ông chưa có khả năng đánh bại Lô Tuần vào lúc này nên đã phong cho họ Lô làm thứ sử Quảng Châu (廣州, nay là Quảng Đông và Quảng Tây) và anh rể của Lô Tuần là Từ Đạo Phúc (徐道覆) làm thái thú Thủy Hưng (始興, nay tương ứng với Thiều Quan, Quảng Đông).

Năm 407, Lưu Dụ bổ nhiệm bạn mình là Lưu Kính Tuyên (劉敬宣, con trai Lưu Lao Chi) mở một cuộc tấn công lớn nhắm vào Tây Thục của Tiếu Túng, nhưng năm 408, quan của Lưu Kính Tuyên bị ngăn cản bởi tướng Tây Thục là Tiếu Đạo Phúc (譙道福) và buộc phải rút quân khi nguồn lương thảo sắp cạn.

Các chiến dịch chống Nam Yên và Lô Tuần
Năm 409, Hoàng đế Nam Yên Mộ Dung Siêu bắt đầu một chiến dịch tấn công và cướp phá vùng biên giới phía bắc của Đông Tấn, định bắt đàn ông và phụ nữ được huấn luyện làm nhạc công. Đáp lại, Lưu Dụ đã quyết định khởi động một chiến dịch nhằm tiêu diệt Nam Yên, kế hoạch này bị hầu hết các triều thần phản đối, song nhận được ủng hộ từ một trong những đồng minh ban đầu của Lưu Dụ khi bắt đầu chống Hoàn Huyền là Mạnh Sưởng (孟昶). Lưu Dụ nhanh chóng đánh bại quân chủ lực của Nam Yên vào cuối năm 409 và bao vây kinh thành Nam Yên là Quảng Cố (廣固, nay thuộc Thanh Châu, Sơn Đông), song Quảng Cố đã không nhanh chóng thất thủ. Khi Lưu Dụ bao vây Quảng Cố, Từ Đạo Phúc đã thuyết phục Lô Tuần tấn công về phía bắc, lý luận rằng để đến khi Lưu Dụ đã sẵn sàng, thì họ sẽ bị ông ta tấn công, và rằng trong lúc Lưu Dụ đang vây Quảng Cố, họ có thể cùng nhau chiếm phần còn lại của đế chế.

Vào mùa xuân năm 410, Lưu Dụ chiếm được Quảng Cố và diệt được Nam Yên, khi ông đang nghĩ đến việc tiến hành một chiến dịch chống lại Hậu Tần thì hay tin Lô Tuần và Từ Đạo Phúc tấn công lên phía bắc, Lưu Dụ nhanh chóng rút quân về Kiến Khang. Trong khi đó, Hà Vô Kị đã dẫn đầu một đội quân đánh Từ Đạp Phúc tại Dư Chương (豫章, nay thuộc Nam Xương, Giang Tây), song rốt cuộc bị họ Tô đánh bại và giết chết. Lưu Nghĩa chỉ duy một đội quân thứ hai cũng đã bại trận trước Từ và Lô. Tuy nhiên, những tên tù binh Tấn bị bắt giữ đã khai với Lô Tuần rằng Lưu Dụ đang trên đường tới Kiến Khang, và Lô Tuần đã nghĩ đến việc kết thúc chiến dịch của mình, song vẫn tiếp tục hướng đến Kiến Khang do Từ Đạo Phúc nài nỉ. Một số triều thần, bao gồm Mạnh Sưởng, cho rằng An Đế cần được đưa qua Trường Giang để trốn quân của Lô song Lưu Dục đã từ chối, lựa chọn việc phòng thủ Kiến Khang.

Khi đã ở Kiến Khang, Lô Tuần đã từ chối một số kế mà Từ Đạo Phúc viện lý do chúng đầu rủi ro, thay vào đó ông ta đe dọa quân của Lưu Dụ đến chỗ sụp đổ, tuy nhiên đã không thể làm được. Chẳng bao lâu, ông bị cạn nguồn lương thảo và rút lui tới Tầm Dương (尋陽, nay thuộc Cửu Giang, Giang Tây). Lưu Dự đuổi theo, song cũng lệnh cho các tướng Tôn Xử (孫處) và Thẩm Điền Tử (沈田子) đem một đội tàu theo đường biển tấn công Phiên Ngung, Lưu Dụ hoàn toàn tin tưởng rằng ông có thể đánh bại Lô Tuần và khiến cho Lô Thuần không thể rút về vùng văn cứ. Trong khi đó, Từ Đạo Phúc tấn công Kinh Châu (荊州, nay là Hồ Bắc và Hồ Nam), song bị em trai của Lưu Dụ là Lưu Đạo Quy (劉道規) đánh bại, phải tái hợp quân với Lô Tuần, chuẩn bị đối đầu với Lưu Dụ. Khoảng tết năm 411, họ giao chiến với Lưu Dụ tại Đại Lôi (大雷, nay là An Khánh, An Huy), song Lưu Dụ đã phóng hỏa các đội tàu của họ. Lô Tuần và Từ Đạo Phúc chạy về phía Phiên Ngung, song lúc đó nơi này đã bị Thẩm Điền Tử chiếm giữ. Lô Tuần bao vây Phiên Ngung, song Thẩm Điền Tử, người đang cố gắng chiếm các quận khác, đã quay về Phiên Ngung và đánh bại quân Lô Tuần và Từ Đạo Phúc. Lô Tuần chạy trốn về Giao Châu (交州, nay là bắc bộ Việt Nam). Thứ sử Giao Châu là Đỗ Huệ Độ (杜慧度), đã đánh bại Lô Tuần, Lô Tuần sau đó giết chết vợ và thê thiếp, sau đó nhảy xuống sông tự vẫn.

Các chiến dịch chống Tây Thục và Hậu Tần
Đông Tấn trở nên ổn định khi Lô Tuần bị diệt, Lưu Dụ do vậy lại một lần nữa hướng chú ý ra bên ngoài, hy vọng dùng các chiến thắng quân sự để nâng cao vị thế và có thể đoạt lấy ngai vàng. Tuy nhiên, ông đồng thời cũng bắt đầu loại bỏ những người cản đường hay có thể cản đường ông trong liên minh. Năm 412, tin rằng Lưu Nghĩa, thứ sử Kinh Châu, cùng với người anh em họ Lưu Phan (劉藩), thứ sử Duyện Châu (兗州, nay là trung bộ Giang Tô) có hành động chống lại mình, Lưu Dụ đã cho bắt Lưu Phan và bạn của ông ta là Tạ Hồn (謝混), và sau đó tiến hành một cuộc tấn công bất ngờ chống Lưu Nghĩa, quân Lưu Nghĩa bị đánh bại dễ dàng và Lưu Nghĩa cũng bị giết trong khi giao chiến. Năm 413, Lưu Dụ cũng giết chết phụ tá của mình là tướng Gia Cát Trường Dân (諸葛長民) do nghi ngờ người này có ý định hành động chống lại ông khi ông rời khỏi Kiến Khang để đánh Lưu Nghĩa.

Trong khi đó, cuối năm 412, Lưu Nghĩa ủy thác tướng Chu Linh Thạch (朱齡石) đến đánh Tây Thục của Tiếu Túng, bí mật chỉ cho ông ta theo tuyến đường dài hơn đến kinh thành Tây Thục là Thành Đô theo Mân giang (岷江), thay vì con đường nhắc hơn theo Phù giang (涪江). quân của Chu Linh Thạch đã đánh úp Tiếu Túng và đại tướng của ông ta là Tiếu Dạo Phúc, chiếm Thành Đô vào năm 413 và tái hợp nhất Tây Thục và lãnh thổ Tấn.

Năm 414, Lưu Dụ bắt đầu nghi ngờ Tư Mã Hưu Chi (司馬休之), người thay thế Lưu Nghĩa giữ chức thứ sử Kinh Châu, ông là một thành viên của hoàng tộc và có con trai Tư Mã Văn Tư (司馬文思) được phong làm Tiếu quận vương và có nhiều người xung quanh. Vào mùa xuân năm 414, Lưu Dụ ra lệnh bắt giữ những người trong nhóm của Tư Mã Văn Tư và hành quyết, trong khi giao Tư Mã Văn Tư cho Tư Mã Hưu Chi, có ý muốn Tư Mã Hưu Chi thể hiện sự khuất phục bằng việc giết con đẻ. Thay vào đó, Tư Mã Hưu Chi chỉ yêu cầu tước đi tước hiệu quân vương của Tư Mã Văn Tư. Vào mùa xuân năm 415, Lưu Dụ bắt một người con trai khác của Tư Mã Hưu Chi là Tư Mã Văn Bảo (司馬文寶), và cháu trai của Tư Mã Hưu Chi là Tư Mã Văn Tổ (司馬文祖), lệnh cho hai người phải tự sát, sau đó phát động một cuộc tấn công chống lại Tư Mã Hưu Chi, người lúc này đã liên kết với Lỗ Tông Chi (魯宗之), thứ sử Ung Châu (雍州, nay thuộc tây bắc Hồ Bắc). Ban đầu, Tư Mã Hưu Chi và Lỗ Tông Chi có một số thắng lợi, đánh bại con rể của Lưu Dụ là Từ Quỳ Chi (徐逵之), song sau khi đích thân Lưu Dụ lâm trận, quân Tư Mã Hưu Chi đã bị đánh bại, Giang Lăng bị chiếm và Tư Mã Hưu Chi Lỗ Tung Chi phải chạy đến Hậu Tần. Lưu Dụ nay không còn một đối kháng đánh kể nào tại Đông Tấn.

Năm 416, Lưu Dụ đã phát động một cuộc tấn công lớn chống lại Hậu Tần nhằm lợi dụng thời cơ Hoàng đế Diêu Hưng mới qua đời. Lưu Dụ giao lại kinh thành cho Lưu Mục Chi (劉穆之), cùng với người kế tự còn ở độ tuổi niên thiếu của mình là Lưu Nghĩa Phù. Vào mùa đông năm 416, thành Lạc Dương rơi vào tay tướng của Lưu Dụ là Đàn Đạo Tế (檀道濟). Tận dụng việc chiến được Lạc Dương, Lưu Dụ yêu cầu An Đế lập ông làm Tống công và phong cho ông cửu tính, cho thấy ông cuối cùng đã có ý đoạt ngôi, mặc dù ông sau đó lại từ chối cả hai vinh dự đó.

Vào mùa xuân năm 417, Đàn Đạo Tế và vị tướng khác, Thẩm Lâm Tử (沈林子), tham gia một chiến dịch lớn chống lại vị tướng xuất chúng nhất của Hậu Tần là Diêu Thiệu (姚紹), thúc phụ của Hoàng đế Diêu Hoằng. Sau một tháng giao tranh, Diêu Thiệu bại trận và chết trong giận dữ. Với cái chết của Diêu Thiệu, các tướng khác của Hậu Tấn không thể ngăn được bước tiến của quân Đông Tấn. Hạm đội của Lưu Dụ, do Vương Trấn Ác (王鎮惡, cháu nội của Vương Mãnh), tiến quân nhanh chóng, trong khi đó Hoàng đế Diêu Hoằng cố cố tiêu diệt tiền quân của Lưu Dụ do Thẩm Điền Tử chỉ huy. Mặc dù có lợi thế hơn về quân số, Thẩm Điền Tử đã đè bẹp quân Hậu Tần, buộc hoàng đế Hậu Tần phải lui về kinh thành Trường An. Hạm đội của Vương Trấn Ác sau đo đến nơi và đánh bại quân kháng cự cuối cùng của Hậu Tần. Diêu Hoằng đầu hàng, Lưu Dụ cho giải ông đến Kiến Khang và hành quyết, Hậu Tần bị diệt vong.

Qua đời
Với việc Hậu Tần bị diệt, Lưu Dụ được trông đợi sẽ tiến về phía tây bắc để chinh phục các nước còn tồn tại ở đó bao gồm: Hạ, Tây Tần, Bắc Lương, và Tây Lương. Vào thời điểm này, (Tây) Tần Văn Chiêu Vương Khất Phục Sí Bàn, (Bắc) Lương Vũ Tuyên Vương Thư Cừ Mông Tốn, và (Tây) Lương Vũ Chiêu Vương Lý Cảo đều bị đe dọa đến mức họ trên danh nghĩa đã khuất phục Đông Tấn. Tuy nhiên, lúc này Lưu Mục Chi lại qua đời, và Lưu Dụ có ý định chiếm ngai vàng nên đã quyết định đích thân trở về Kiến Khang, để lại người con trai mới 11 tuổi Lưu Nghĩa Chân (劉義真) và các tướng của ông là Vương Trấn Ác, Thẩm Điền Tử, Mao Đức Tổ (毛德祖), và quan Vương Tu (王脩) phụ trách cai quản Trường An.

Với việc Lưu Dụ rời khỏi Trường An, Hoàng đế Hạ Hách Liên Bột Bột có ý định chiếm Trường An. Ông sai các con trai là Hách Liên Hội (赫連璝) và Hách Liên Xương, cùng với tướng Vương Mãi Đức (王買德) dẫn đầu ba lộ quân tiến đến Trường An trong khi cho cắt đứt tuyến đường cấp lương thải giữa Lạc Dương và Trường An. Trong khi đó, do Vương Trấn Ác và Thẩm Điền Tử trước đó có hiềm khích với nhau, Thẩm Điền Tử đã nghi ngờ Vương Trấn Ác nổi loạn nên đã giết chết họ Vương. Vương Tu sau đó cho hành quyết Thẩm Điền Tử, nhưng Lưu Nghĩa Chân sau đó tin rằng các cáo buộc về việc Vương Trấn Ác nổi loạn là đúng và Vương Tu cũng sẵn sàng làm như vậy nên lại cho giết Vương Tu. Khi Vương Tu bị hành hình, Lưu Nghĩa Chân không tự mình giám sát, ông lo sợ quân Hạ nên đã rút tất cả quân lính vào trong thành Trường An, sau đó quân Hạ vây thành. Lưu Dụ hay tin này đã cử Chu Linh Thạch đến thay Lưu Nghĩa Chân và lệnh Lưu Nghĩa Chân rút lui. Tuy nhiên, quân của Lưu Nghĩa Chân cướp phá Trường An và không thể rút lui nhanh chóng, họ bị quân Hạ tiêu diệt tại Thanh Nê (青泥, nay là Tây An, Thiểm Tây), gần như toàn bộ binh lính của Lưu Nghĩa Chân bị giết hoặc bị bắt làm tù binh. Lưu Nghĩa Chân chỉ có thể một mình thoát thân, vùng Trường An rơi vào tay Hạ, song Đông Tấn vẫn giữ được vùng Lạc Dương.

Trong khi đó, Lưu Dụ đã chấp thuận tước hiệu Tống công và cửu tích vào mùa hè năm 418, ông lại bắt An Đế phong cho mình làm Tống vương, nhưng sau đó lại công khai từ chối. Trong khi đó, ông bị thuyết phục về một lời nguyền rằng: "Sẽ có hai hoàng đế nữa sau Xương Minh." (Xương Minh, nghĩa là "bình minh," là tên tự của Hiếu Vũ Đế, cha của An Đế.) Ông sau đó đã hạ quyết tâm giết chết An Đế, và nhiều lần âm mưu đầu độc, song do em trai của An Đế là Tư Mã Đức Văn luôn ở cùng anh trai nên âm mưu này không thể thực hiện được. Tuy nhiên, khoảng tết năm 419, Tư Mã Đức Văn bị ốm và về phủ của mình. Sát thủ của Lưu Dụ là Vương Thiều Chi (王韶之) đã nắm lấy cơ hội để giết chết An Đế theo Tư trị thông giám, bằng cách bện quần áo vào một sợi dây thừng và rồi dùng nó để siết cổ An Đế. Sau đó, Lưu Dụ lập Tư Mã Đức Văn làm hoàng đế.

Tham khảo

An
Sinh năm 382
Mất năm 419
Vua Trung Quốc bị giết
Hoàng đế từ Nam Kinh


title: Tấn Cung Đế

text:
Tấn Cung Đế () (386–421), tên thật là Tư Mã Đức Văn (司馬德文) là vị Hoàng đế thứ 11 của nhà Đông Tấn và là Hoàng đế cuối cùng của triều đại Nhà Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Ông trở thành hoàng đế vào năm 419 sau khi người anh trai là An Đế bị Lưu Dụ giết chết, và trong thời gian ông trị vì, quyền lực trên thực tế nằm trong tay Lưu Dụ. Năm 420, dưới sức ép của Lưu Dụ, ông đã phải nhường ngôi cho Lưu Dụ, triều đại Tấn đến đây kết thúc. Lưu Dụ thành lập Lưu Tống, và đến năm 421, do Lưu Dụ tin rằng vị Hoàng đế Tấn trước đây tạo mối đe dọa cho quyền lực của mình nên đã cho giết chết Tư Mã Đức Văn.

Đầu đời
Tư Mã Đức Văn sinh vào năm 386, cha là Tấn Hiếu Vũ Đế và mẹ là thiếp Trần Quy Nữ, ông là con trai thứ hai, sinh sau Tư Mã Đức Tông bốn năm. Trái ngược với một Tư Mã Đức Tông "phát triển chướng ngại", Tư Mã Đức Văn được mô tả là một đứa trẻ thông minh. Từ lúc thơ ấu, ông đã quen với việc chăm sóc anh trai, có lẽ đặc biệt là sau cái chết của mẹ vào năm 390. Mặc dù Tư Mã Đức Tông có khuyết tật về trí tuệ, song Hiếu Vũ Đế vẫn lựa chọn người con trai lớn kế vị. Vào năm 387, khi Tư Mã Đức Tông lên 5 tuổi và Tư Mã Đức Văn mới 1 tuổi, Tư Mã Đức Tông được lập làm thái tử. Năm 392, Hiếu Vũ Đế lập Tư Mã Đức Văn làm Lang Da vương, tước hiệu vinh dự thứ hai của các hoàng tử và thân vương và chỉ sau thái tử. Năm 396, Hiếu Vũ Đế bị người thiếp là Trương quý nhân giết chết, Tư Mã Đức Tông lên ngôi hoàng đế. Tư Mã Đức Văn tiếp tục chăm sóc cho sinh hoạt hàng ngày của hoàng huynh.

Dưới thời An Đế trị vì
Vào một thời điểm chưa thể xác định dưới thời An Đế trị vì, Tư Mã Đức Văn kết hôn với Trử Linh Viện, bà xuất thân từ một gia đình quý tộc.

Trong giai đoạn đầu An Đế trị vì, Tức Mã Đức Văn nhận thêm được các chức vụ kính cẩn, song có ít quyền lực thực tế, quyền lực ban đầu nằm trong tay của thúc phụ, Hội kê vương Tư Mã Đạo Tử (司馬道子), và sau đó là con trai ông ta là Tư Mã Nguyên Hiển (司馬元顯). Sau khi Tư Mã Nguyên Hiển bị lật đổ, quyền lực lại rơi vào tay quân phiệt Hoàn Huyền năm 402.

Năm 403, Hoàn Huyền buộc An Đế phải nhường ngôi lại chô ông ta, tạm thời chấm dứt triều Tấn. Hoàn Huyền lập nên nước Sở mới, An Đế bị giáng làm Bình Cố vương còn Tư Mã Đức Văn bị giáng tước hiệu thành "công", song hai người vẫn được giám sát chặt chẽ. Tuy nhiên, đến năm 404, một cuộc nổi loạn của Lưu Dụ đã dẫn đến việc Hoàn Huyền bị diệt và An Đế được phục vị. Tuy vậy, sau đó An Đế và Tư Mã Đức Văn lại nằm trong tay của cháu trai Hoàn Huyền là Hoàn Chấn (桓振), Hoàn Chấn từng nghĩ đến việc hành quyết An Đế để trả thù cho con trai của Hoàn Huyền là Hoàn Thăng (桓昇), là người đã bị quân nổi loạn giết chết. Tư Mã Đức Văn đã cầu xin, giải thích rằng cả ông và An Đế đều không liên quan đến cái chết của Hoàn Thăng, Hoàn Chấn vì thế tha cho An Đế. Đầu năm 405, Hoàn Chấn bị đánh bại, An Đế và Tư Mã Đức Văn trở về kinh thành Kiến Khang, song lúc này quyền lực thật sự nằm trong tay Lưu Dụ, người lãnh đạo cuộc nổi loạn.

Thời gian trôi qua, Lưu Dụ dần dần tập trung nhiều quyền lực hơn vào tay mình, tiêu diệt các đối thủ như Lưu Nghị (劉毅), Gia Cát Trường Dân (諸葛長民), và Tư Mã Hưu Chi (司馬休之), trong khi thể hiện sức mạnh thông qua các chiến dịch tiêu diệt Nam Yên, Tây Thục, và Hậu Tần. Tư Mã Đức Văn tiếp tục mang các chức vụ vinh dự song có ít quyền lực thực tế trong thời gian này. Năn 416, trong chiến dịch của Lưu Dụ nhằm chống lại Hậu Tần, Tư Mã Đức Văn đã xin được đảm nhiệm một chức vụ tại Lạc Dương, nơi vừa chiếm được từ Hậu Tần, để khôi phục các lăng mộ hoàng tộc vào thời Tây Tấn song không rõ ông đã đảm nhiệm chức vụ gì. Ông trở về Kiến Khang năm 418 sau khi Lưu Dụ đánh bại Hậu Tần.

Cuối năm đó, Lưu Dụ có ý muốn đoạt ngôi song lại tin vào một lời nguyền rằng "Có hai hoàng đế nữa sau Xương Minh" (Xương Minh, nghĩa là "bình minh," là tên tự của Hiếu Vũ Đế), nên đã âm mưu giết chết An Đế và đưa Tư Mã Đức Văn lên kế vị. Tuy nhiên, do Tư Mã Đức Văn liên tục ở bên hoàng huynh, những kẻ ám sát do Lưu Dụ cử đến để đầu độc An Đế đã không có cơ hội ra tay. Tuy nhiên, vào tết năm 419, Tư Mã Đức Văn bị ốm và phải ở tại phủ của mình, sát thủ của Lưu Dụ là Vương Thiều Chi (王韶之) đã thừa cơ giết chết An Đế. Lưu Dụ sau đó lập Tư Mã Đức Văn làm hoàng đế, trở thành Cung Đế.

Trị vì
Cung Đế chỉ trị vì trong một thời gian ngắn và nói chung là bất lực. Ông lập vợ mình làm Trử Hoàng hậu vào mùa xuân năm 419. Ông cũng ban cho Lưu Dụ, khi ấy đang là Tống công, trở thành Tống vương, Lưu Dụ ban đầu từ chối song đã đồng ý vào mùa thu năm 419. Vào mùa xuân năm 420, Lưu Dụ khi ấy đang ở Thọ Dương đã cử thân tín Phó Lượng (傅亮) đến Kiến Khang để buộc Cung Đế nhường ngôi. Cung Đế phản ứng bằng cách triệu hồi Lưu Dụ về kinh vào mùa hè năm 419, Phó Lượng sau đó đưa cho ông một dự thảo chiếu thoái vị, yêu cầu ông đích thân viết nó. Tư Mã Đức Văn đã làm theo và rời khỏi hoàng cung, ông đến phủ cũ khi còn là Lang Da vương. Ba ngày sau, Lưu Dụ lên ngôi và lập nên Lưu Tống, nhà Tấn bị diệt vong.

Sau khi thoái vị
Lưu Dụ lập Tư Mã Đức Văn làm Linh Lăng vương và cho xây phủ cho ông ở gần Kiến Khang. Tân Hoàng đế lệnh cho tướng Lưu Tuân Khảo (劉遵考), một người họ hàng xa, làm chỉ huy đội quân cảnh vệ, tuy bề ngoài là bảo vệ thân vương song thực tế là để giám sát ông.

Ngay sau đó, Lưu Dụ vẫn tin rằng Tư Mã Đức Văn là một mối đe dọa nên đã gửi cho tùy tùng trước đây của Tư Mã Đức Văn là Trương Vĩ (張偉) một chai rượu độc, lệnh cho ông đầu độc Tư Mã Đức Văn. Trương Vĩ không muốn làm theo lệnh nên đã uống rượu độc và qua đời. Tuy nhiên, trong lúc đó, nhằm ngăn ngừa Tư Mã Đức Văn có con trai kế tự, Lưu Dụ lệnh cho các anh em trai của Trử Hoàng hậu trước đây là Trử Tú Chi (褚秀之) và Trử Đạm Chi (褚淡之) hạ độc bất kỳ trẻ trai nào mà Trử Linh Viện và các thê thiếp sinh ra. Tư Mã Đức Văn rất sợ mất mạng, ông và Trử Linh Viện vẫn ở chung một nhà, Trử Linh Viện phải tự mình chi trả cho các nhu cầu vật chất của bà. Những kẻ ám sát do Lưu Dụ cử đến ban đầu không thể tìm thấy cơ hội ra tay với Cựu Hoàng đế.

Vào mùa thu năm 421, Lưu Dụ cử Trử Đạm Chi và Trử Thúc Độ (褚叔度) đến thăm Trử Linh Viện. Trử Linh Viện ra ngoài để gặp gỡ người thân tại một ngôi nhà khác, lính mà Lưu Dụ cử đến xâm nhập vào phủ của Tư Mã Đức Văn và yêu cầu Tư Mã Đức Văn uống thuốc độc. Ông từ chối, nói rằng giáo lý Phật giáo cấm tự tử và rằng những người tự tử sẽ không thể được đầu thai làm người trong kiếp sau. Do đó, các sát thủ sử dụng một tấm chăn để làm ông ngạt thở. Ông được chôn cất với vinh dự dành cho hoàng gia.

Tham khảo

Cung
Sinh năm 386
Mất năm 421
Hoàng đế từ Nam Kinh


title: Đội Bình (định hướng)

text:
Đội Bình là biệt danh của Nguyễn Chí Bình (?–1908), một trong những người cầm đầu vụ Hà Thành đầu độc. Ông bị chính quyền thực dân Pháp xử chém vào ngày 8 tháng 7 năm 1908, cùng với Đội Nhân (Đặng Đình Nhân) và Đội Cốc (Nguyễn Văn Cốc – tức Dương Bê). Tên gọi Đội Bình còn được đặt cho các địa danh sau:

 Xã Đội Bình, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
 Xã Đội Bình, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang


title: Ga Lương Sơn

text:
Ga Lương Sơn có thể là:
 Ga Lương Sơn (đường sắt Bắc Nam), nhà ga thuộc tuyến đường sắt Bắc Nam.
 Ga Lương Sơn (đường sắt Hà Nội - Quan Triều), nhà ga thuộc tuyến đường sắt Hà Nội - Quan Triều.


title: Type 051 (lớp tàu khu trục)

text:
Các tàu khu trục lớp Kiểu 051 (định danh NATO là Luda - Lữ Đại) là các tàu khu trục tên lửa đầu tiên do Hải quân Trung Quốc tự thiết kế và chế tạo. Thiết kế của lớp này chịu ảnh hưởng của lớp Neustrashimy và lớp Kotlin (đều của Liên Xô). Thiết kế được thông qua năm 1967 và việc đóng chiếc đầu tiên được khởi công năm 1968, đưa vào biên chế từ năm 1971. Cho đến năm 1991, đã có 16 tàu lớp Kiểu 051 được đóng. Hiện tại, 12 tàu còn đang hoạt động, còn 4 đã bị cho nghỉ.

Nhìn chung, các tàu lớp Kiểu 051 có trọng tải choán nước là 3670 tấn, dài 132 mét, rộng 12,8 mét, mớn nước 4,6 mét. Chúng được trang bị 2 động cơ turbine hơi có tổng công suất 72.000 shp (53.700 kW). Tốc độ di chuyển cao nhất là 32 hải lý/giờ và tầm hoạt động 2970 hải lý. Thủy thủ đoàn gồm 280 người.

Về vũ trang, tàu được trang bị 16 tên lửa đối hạm, 8 tên lửa phòng không, 6 ống phóng ngư lôi, 2 hệ thống phóng tên lửa chống tàu ngầm Kiểu 75, thủy lôi, pháo 2 nòng 130 mm, 4 hệ thống cao xạ phòng không 2 nòng 37 mm Kiểu 76A, 1 đến 2 trực thăng Harbin Z-9.

Tham khảo

Tàu khu trục Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và Hải quân Trung Hoa Dân Quốc
Lớp tàu khu trục


title: Đình Văn

text:
Đình Văn  là một ca sĩ, nhạc sĩ nổi tiếng; tên thật là Võ Đình Văn, sinh ngày 20 tháng 2 năm 1960 tại Sài Gòn.

Bài hát nổi bật: Tình đẹp mùa chôm chôm, Mưa bụi, Sao đổi ngôi, ...

Vợ là Trần Ngọc Hiền.

Năm 1982, anh đoạt huy chương vàng tại hội diễn văn nghệ quần chúng của Liên hiệp Công đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, với bài hát Thành phố tôi yêu (Phan Nhân), khi đang là công nhân sửa chữa lắp ráp máy in của công ty Liksin.

Năm 1985, anh đoạt huy chương vàng tại hội diễn văn nghệ quần chúng của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức tại Hải Phòng, với bài hát Hát về anh (Thế Hiển).

Khi trở thành ca sĩ chuyên nghiệp, anh nổi bật với dòng nhạc mang âm hưởng dân ca và bolero. Hoạt động ca hát của anh được nhiều người biết đến vào thập kỉ 1990, đặc biệt là trong các chương trình Mưa bụi. Đình Văn trước đây trong nhóm Mưa bụi tình đời (Đình Văn, Ngọc Hải, Tài Linh, Thạch Thảo, Kim Tử Long, Vũ Linh, Ngọc Huyền, Tuấn Cảnh và cả Giang Tử, Yến Khoa). Anh cũng thường xuyên thu âm nhiều bài hát và xuất hiện trong nhiều video của Trung tâm Làng Văn)

Từ khoảng năm 2000 anh bước vào lĩnh vực sáng tác và một số bài hát của anh đã gắn liền với các ca sĩ, như Xóm nhỏ (Quang Linh), Thương áo bà ba (Cẩm Ly), Ba người bạn (Ưng Hoàng Phúc)...

Chú thích

Liên kết ngoài
 Đình Văn - Từ công nhân trở thành ca sĩ
 Ca sĩ Đình Văn ‘Mưa bụi’: Đời thiếu phụ nữ là thua!

Đ
Nhạc sĩ Việt Nam
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Nghệ sĩ Công giáo Việt Nam
Ca sĩ nhạc trữ tình
Ca sĩ nhạc vàng
Ca sĩ nhạc tình tự quê hương


title: Lý Kỳ

text:
Lý Kỳ có thể là:
 Lý Kỳ (李期), Hoàng đế Thành Hán
 Lý Kỳ (李倚), Hoàng tử nhà Đường
 Lý Kỳ (李頎), quan lại và nhà thơ thời Đường


title: Tiệc cưới ở Cana

text:
Theo đức tin Kitô giáo, câu chuyện Tiệc cưới ở Cana được tường thuật lại trong Phúc Âm Gioan là phép lạ đầu tiên mà Chúa Giêsu thực hiện. Trong câu chuyện này, Chúa Giêsu và các môn đệ của ông được mời đến dự một tiệc cưới và khi rượu đã hết trước sự bối rối của chủ tiệc thì ông đã làm phép biến những chum nước lã thành rượu mới.

Địa danh Cana chính xác nằm ở vị trí nào trong Galilea vẫn luôn là đề tài tranh luận giữa các học giả Kinh Thánh và các nhà khảo cổ học.

Câu chuyện trong Tân Ước
Đoạn Phúc Âm Gioan 2:1-11 viết rằng: trong khi Chúa Giêsu tham dự một đám cưới tại Cana với các môn đệ thì họ hết rượu. Mẹ của Chúa Giêsu (đoạn này không nêu rõ tên bà) đã nói với Chúa Giêsu rằng: "Họ hết rượu rồi". Ông trả lời: "Thưa bà, chuyện đó can gì đến bà và tôi? Giờ của tôi chưa đến". Mẹ Người nói với gia nhân: "Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo". (Gioan 2:3-5). Chúa Giêsu bảo các gia nhân đổ nước lã vào các chum đá (loại dùng cho việc Thanh Tẩy theo tập tục của người Do Thái). Sau đó, ông sai họ múc ra đem đến cho người quản tiệc. Sau khi nếm, vì không biết rượu này từ đâu ra, người quản tiệc mới nói với chú rể rằng: "Ai ai cũng thết rượu ngon trước, và khi khách đã ngà ngà mới đãi rượu xoàng hơn. Còn anh, anh lại giữ rượu ngon mãi cho đến bây giờ" (Ga 2:6-10).

Phúc Âm Gioan kết thúc câu chuyện bằng câu: Đức Giêsu đã làm dấu lạ đầu tiên này tại Cana miền Galilê và bày tỏ vinh quang của Người.

Trong nghệ thuật
Những miêu tả về Tiệc cưới tại Cana có rất nhiều trong lịch sử nghệ thuật.

Chú thích

Câu chuyện trong Tân Ước
Chúa Giê-su
Phép lạ của Chúa Giêsu
C
Mẹ Maria


title: Thế giới bí mật của Arrietty

text:
là một phim anime kỳ ảo công chiếu năm 2010 do Yonebayashi Hiromasa đạo diễn với cốt truyện viết bởi Miyazaki Hayao và Niwa Keiko và hãng Studio Ghibli thực hiện dựa trên cuốn tiểu thuyết The Borrowers của Mary Norton. Bộ phim xoay quanh cô gái Arrietty một người tí hon sống bên dưới nền nhà, là bạn thân của Sho một cậu bé có vấn đề về tim mạch từ khi được sinh ra đang sống tại nhà của cô mình.

Bộ phim đã công chiếu tại Nhật Bản vào ngày 17 tháng 7 năm 2010 và trở thành phim có doanh thu phòng vé cao nhất Nhật Bản năm 2010. Doanh thu trên toàn thế giới của bộ phim là 145 triệu đô. Bộ phim đã thắng giải Phim hoạt hình của năm tại Lễ trao giải Viện Hàn lâm Nhật Bản lần thứ 34. Tại Việt Nam, bộ phim được chiếu trên SAM - BTV11 vào ngày 3 tháng 2 năm 2017.

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện
Một cậu bé tên là Shō kể rằng cậu vẫn còn nhớ tuần lễ mùa hè cậu đến ở nhà thời thơ ấu của mẹ với người dì tuyệt vời của mẹ mình, Sadako, và người giúp việc nhà, Haru. Khi Shō đến nhà vào ngày đầu tiên, anh thấy một con mèo, Niya, đang cố tấn công thứ gì đó trong bụi rậm, nhưng nó bỏ cuộc sau khi bị con quạ tấn công. Shō thoáng thấy Arrietty, một cô gái vay mượn trẻ tuổi, trở về nhà qua một lỗ thông hơi dưới lòng đất.

Vào ban đêm, cha của Arrietty, Pod, cho cô làm nhiệm vụ "vay mượn" đầu tiên của cô, để lấy đường và giấy lụa. Sau khi có được một khối đường từ nhà bếp, họ đi trong một bức tường rỗng đến một phòng ngủ mà họ đi qua một ngôi nhà búp bê hấp dẫn với đèn điện và dụng cụ nhà bếp. Tuy nhiên, đó là phòng ngủ của Shō; Anh nằm thao thức và thấy Arrietty khi cô cố lấy khăn giấy từ cái bàn ngủ của anh. Giật mình, cô làm rơi viên đường. Shō cố gắng an ủi cô, nhưng Pod và Arrietty lặng lẽ rời đi và về nhà.

Ngày hôm sau, Shō đặt khối đường và một ghi chú nhỏ bên cạnh lỗ thông hơi nơi lần đầu tiên anh nhìn thấy Arrietty. Pod cảnh báo Arrietty không lấy nó vì sự tồn tại của chúng phải được giữ bí mật với con người. Tuy nhiên, cô lẻn ra ngoài thăm Shō trong phòng ngủ của anh. Cô làm rơi viên đường xuống sàn, cho anh biết rằng cô đang ở đó. Từ chối cho Sho nhìn mình, cô nói với Shō hãy để gia đình cô một mình và họ không cần sự giúp đỡ của anh. Khi trở về, Arrietty bị cha cô chặn lại. Nhận ra họ đã bị phát hiện, Pod và vợ Homily quyết định rằng họ phải chuyển đi. Shō biết được từ Sadako rằng một số tổ tiên của cậu ta đã nhận thấy sự hiện diện của những Người vay mượn trong nhà và đã làm một căn nhà búp bê được thiết kế riêng cho họ. Những Người vay mượn đã không Xuất hiện kể từ đó.

Pod trở lại bị thương từ một nhiệm vụ vay mượn và được Spiller, một cậu bé vay mượn mà ông gặp trên đường về nhà. Ông ta thông báo cho họ rằng có những nơi khác mà Người vay có thể chuyển đến. Trong khi Pod đang hồi phục, Shō lấy tấm ván sàn che giấu hộ gia đình Những người vay mượn và thay thế nhà bếp của họ bằng bếp từ nhà búp bê, để cho thấy anh ta hy vọng họ ở lại. Tuy nhiên, những Người vay mượn rất sợ hãi vì điều này và thay vào đó tăng tốc quá trình di chuyển của họ.

Sau khi Pod phục hồi, ông đi khám phá những khu nhà mới có thể. Arrietty đi chia tay Shō, nhưng trong quá trình trò chuyện, cậu gợi ý với cô rằng những Người vay mượn đang bị tuyệt chủng. Arrietty nói với cậu quyết liệt rằng họ sẽ không từ bỏ dễ dàng như vậy. Shō xin lỗi rằng anh ta đã buộc họ phải di chuyển ra ngoài và tiết lộ rằng anh ta bị bệnh tim từ khi sinh ra và sẽ phẫu thuật trong vài ngày nữa. Một việc mà không có lấy một cơ hội thành công. Cậu ta tin rằng không có gì cậu ta có thể làm cho mình, nói rằng cuối cùng mọi sinh vật đều chết.

Trong khi Sadako vắng mặt, Haru nhận thấy các tấm ván sàn đã bị xáo trộn. Bà khai quật ngôi nhà của những Người vay mượn và bắt giữ Homily. Được cảnh báo bởi tiếng la hét của mẹ, Arrietty bỏ Shō trong vườn và đi điều tra. Quá đau buồn trước sự ra đi của cô, Shō trở về phòng mình. Haru nhốt cậu ta vào trong phòng và gọi một công ty loại bỏ sâu bọ hại để bắt những người vay mượn khác còn sống. Arrietty đến gặp Shō để được giúp đỡ; họ giải cứu Homily và anh ta phá hủy mọi dấu vết của sự hiện diện của những người vay mượn.

Trên đường ra ngoài vào ban đêm, Người vay mượn bị chú mèo Niya phát hiện. Mất ngủ, Shō đi vào vườn đi dạo và con mèo dẫn anh đến "dòng sông", nơi những Người vay mượn đang chờ Spiller đưa họ đi xa hơn. Shō đưa cho Arrietty một viên đường và nói với cô rằng lòng dũng cảm của cô và cuộc chiến sinh tồn của người vay mượn đã khiến anh muốn sống qua căn bệnh. Arrietty đưa cho anh chiếc kẹp tóc của cô như một kỉ niệm của sự tưởng nhớ. Người vay mượn rời đi trong một ấm trà nổi với Spiller.

Phiên bản lồng tiếng quốc tế của Disney chứa một đoạn độc thoại cuối cùng, trong đó Shō tuyên bố rằng anh ta không bao giờ gặp lại Arrietty và trở về nhà một năm sau đó, cho thấy rằng ca phẫu thuật đã thành công. Anh rất vui khi nghe tin đồn về những đồ vật biến mất trong nhà của hàng xóm.

Nhân vật

Arrietty (アリエッティ)

Sho (翔, しょう)

Homily (ホミリー)

Pod (ポッド)

Spiller (スピラー)

Maki Sadako (牧 貞子, まき さだこ)

Haru (ハル)

Sản xuất
Ngày 16 tháng 12 năm 2009, Studio Ghibli đã công bố kế hoạch công chiếu Thế giới bí mật của Arrietty. Bộ phim dựa trên tiểu thuyết The Borrowers của Mary Norton. Tiểu thuyết này đã thắng Huân chương Văn học Carnegie năm 1953 sau đó được chuyển thể thành 3 bộ phim và các chương trình truyền hình. Takahata Isao và Miyazaki Hayao, những người sáng lập ra Studio Ghibli từng muốn làm thêm một chuyển thể phim hoạt hình của cuốn tiểu thuyết này và đã thực hiện được nó sau 40 năm lên kế hoạch.

Đạo diễn của bộ phim là Yonebayashi Hiromasa người từng tham gia dựng phim cho Sen và Chihiro ở thế giới thần bí và Lâu đài bay của pháp sư Howl. Ông cũng là trợ lý đạo diễn cho Huyền thoại đất liền và đại dương. Còn Miyazaki thì được giới thiệu như người lên kế hoạch sản xuất cho bộ phim.

Phát hành
Thế giới bí mật của Arrietty công chiếu lần đầu tại Nhật Bản vào ngày 17 tháng 7 năm 2010, chính thức ra mắt sau buổi liên hoan trò chuyện của nhóm làm phim và Yonebayashi. Corbel đã trực tiếp biểu diễn bài hát chủ đề của bộ phim tại sự kiện này. Bộ phim đã chiếu trong 447 rạp chiếu phim trên khắp Nhật Bản trong tuần đầu công chiếu. Bộ phim sau đó đã được công chiếu tại nhiều nước khác nhau. Tại Bắc Mỹ, bộ phim đã chiếu trong 1.522 rạp so với 927 rạp của Gake no Ue no Ponyo và dành vị trí là bộ phim của Ghibli được chiếu rộng rãi nhất tại Bắc Mỹ.

Phiên bản DVD/BD đã được phát hành tại Nhật Bản vào ngày 17 tháng 7 năm 2010. Phiên bản DVD thì được phát hành thành 2 đĩa còn phiên bản BD chỉ có 1 đĩa. Universum-Films đã đăng ký bản quyền để phát hành tại Đức, Lucky Red đăng ký tại Ý, GMA Network đăng ký tại Philippines, Studio Canal đăng ký tại Vương quốc Anh còn Walt Disney thì đăng ký bản quyền phiên bản tiếng Anh của bộ phim để phát hành trên thị trường quốc tế.

Truyền thông

Âm nhạc
Phim có hai bài hát chủ đề là bài hát mở đầu Areta Niwa (荒れた庭) và bài hát kết thúc Arrietty's Song cả hai đều do Cécile Corbel trình bày, đĩa đơn chứa hai bài hát đã phát hành vào ngày 07 tháng 4 năm 2010. Album chứa các bài hát do các nhân vật trình bày cũng phát hành vào ngày 07 tháng 4 năm 2010. Album chứa các bản nhạc dùng trong phim đã phát hành vào ngày 14 tháng 7 năm 2010.

Sách
Thế giới bí mật của Arrietty đã được chuyển thể thành phim in trên sách. Tokuma Shoten Publishing đã phát hành bộ sách hình này thành 4 tập từ ngày 07 tháng 8 đến ngày 25 tháng 9 năm 2010. Viz Media đã đăng ký bản quyền phiên bản tiếng Anh của bộ sách này để phát hành tại thị trường Bắc Mỹ.

Đón nhận

Giải thưởng
Bộ phim đã thắng giải Phim hoạt hình của năm tại Lễ trao giải Viện Hàn lâm Nhật Bản lần thứ 34.

Doanh thu
Hơn 1 triệu người tại Nhật Bản đã xem Thế giới bí mật của Arrietty trong tuần đầu công chiếu. Theo báo cáo của TOHO đến ngày 05 tháng 8 năm 2010 thì bộ phim đã thu về 3,5 tỷ ¥ với khoảng 3,7 triệu người xem. Và theo Hiệp hội sản xuất Phim ảnh Nhật Bản thì bộ phim có doanh thu 9,25 tỷ ¥ (110.013.058 $) khi kết thúc năm 2010. Phim anime này có doanh thu phòng vé tổng kết trên toàn thế giới là 145.570.827 $.

Việc chiếu trong 1.522 rạp chiếu phim đã làm bộ phim trở thành bộ phim của Ghibli được chiếu rộng rãi nhất tại Bắc Mỹ. Doanh thu phòng vé tại thị trường này vào khoảng 19 triệu $ và trở thành bộ phim có doanh thu đứng thứ 46 tại Bắc Mỹ tính tới ngày 08 tháng 6 năm 2012. Ba nước mà bộ phim có doanh thu cao khác là Pháp (7,01 triệu $), Hàn Quốc (6,86 triệu $) và Hồng Kông (1,75 triệu $).

Đánh giá
Thế giới bí mật của Arrietty đã nhận được các đánh giá rất tích cực từ các nhà phê bình phim. Tại Rotten Tomatoes bộ phim nhận được số điểm đánh giá là 94% cho 116 bài đánh giá tính đến tháng 6 năm 2012, tỉ lệ yêu thích của bộ phim là 86% và đánh giá trung bình là 7,6/10. Còn tại Metacritic thì đánh giá trung bình trung bình là 80%.

Cristoph Mark của báo Yomiuri Shimbun đã khen bộ phim và nhận xét "giống như chủ đề luôn được yêu thích với trẻ em". Ông cũng thích các hiệu ứng được sử dụng trong bộ phim dưới con mắt của người tí hon như: các giọt nước lớn và đặc như xi rô, tiếng tích tắc của đồng hồ vang dội qua sàn và loa của rạp chiếu phim, những tờ giấy khổ lớn và mềm... các hiệu ứng này tác động vào cảm giác của người xem khiến họ có cảm giác như nhìn vào thế giới của chính mình nhưng với một góc nhìn khác. Mark Schilling tại tờ The Japan Times đã đánh giá bộ phim là 4 trên 5 sao và nói các phim hoạt hình của Studio Ghibli là bậc thầy về việc tạo chiều sâu mà không cần hiệu ứng 3D. Tuy nhiên cũng nói rằng một số cảnh trong phim "Chia ra một cách không hợp lý, giáo điều và khá buồn cười" nhưng may mắn là các cảnh đó xuất hiện khá ít.

Steve Rose của The Guardian đã đánh giá bộ phim là 4 trên 5 sao và khen "Một câu chuyện nhẹ nhàng, sâu lắng và phong phú hơn những tác phẩm có tính chất giải trí tức thì". Rose cũng gọi bộ phim là "một loại quả lâu năm trong thế giới phim hoạt hình", tuy nhiên cũng nói bộ phim không đạt được sự thành công như các bộ phim trước đó như Sen và Chihiro ở thế giới thần bí hay Công chúa Mononoke về tổng thể cũng như thu hút những người trưởng thành", dù vậy bộ phim mang nhiều dấu ấn của riêng mình. Deborah Young tại The Hollywood Reporter đã viết về bộ phim là "vẫn là một bộ phim cơ bản cho trẻ em" và đánh giá về mối quan hệ của Sho và Arrietty sau đó là "các ao ước nhẹ nhàng chạm vào trái tim" cũng như khen Yonebayashi trong việc đạo diễn của ông. Trong lời mở đầu bài đánh giá của David Gritten trên tờ The Daily Telegraph đã nói bộ phim "đẹp mê hồn với các màu sắc và họa tiết". Ông cũng khen hình ảnh của Karigurashi no Arrietty và nói rằng "không có phim hoạt hình tốt hơn Arrietty" và đánh giá bộ phim là 4 sao trên 5. Don Groves trên kênh SBS đã đánh giá bộ phim theo nhiều hướng khác nhau và nói bộ phim "rất mỏng, tác phẩm khá nhỏ" (?). Groves cũng phê bình về cốt truyện của bộ phim là "nhẹ nhàng, không gây cười của một câu chuyện về tình bạn khác loài cũ mèm", tuy nhiên ông cũng khen việc lồng tiếng của bộ phim là "việc mà các chuyên gia có thể làm" và đánh giá bộ phim là 3.5 trên 5 sao.

Liên kết ngoài

  (UK)
  (US)

Anime năm 2010
Phim năm 2010
Phim Nhật Bản
Phim của Walt Disney Pictures
Phim hoạt hình năm 2010
Phim hoạt hình tưởng tượng
Phim kỳ ảo thập niên 2010
Phim tưởng tượng dành cho trẻ em
Phim đạo diễn đầu tay
Anime và manga kỳ ảo
Phim lấy bối cảnh ở Nhật Bản
Phim hãng StudioCanal
Phim dựa trên tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim của Studio Ghibli


title: Quần đảo Amakusa

text:
Quần đảo Amakusa (天草諸島, Thiên Thảo chư đảo) là một quần đảo thuộc chủ quyền của Nhật Bản, nằm ở phía Tây của đảo Kyushu, hòn đảo cực Nam trong số 4 hòn đảo lớn nhất của Nhật Bản. Diện tích tổng cộng của quần đảo là 1000 cây số vuông với dân số 140.000 người. Hòn đảo lớn nhất của quần đảo này là Shimoshima, với chiều dài là 26,5 dặm và chiều ngang lớn nhất là 13,5 dặm (). Nó tọa lạc ở 32°20' vĩ bắc và 130° kinh đông, tách rời khỏi tỉnh Kumamoto bởi biển Yatsushiro.

Khu vực này có nhiều đồi núi - mặc dù không có núi cao - trong đó 4 đỉnh núi cao nhất đạt chiều cao hơn . Vì vậy, các hoạt động canh tác đều diễn ra tại các ruộng bậc thang.

Trước đây, khi Cơ đốc giáo du nhập vào Nhật Bản, Amakusa là một trong những trung tâm thịnh vượng của đạo Kitô. Hiện nay vẫn còn một số nhà thờ Công giáo tọa lạc trên quần đảo như nhà thờ Oe và nhà thờ Sakitsu. Vào năm 1637, Amakusa, cùng với bán đảo Shimabara, trở thành nơi diễn ra cuộc nổi loạn của người dân theo Cơ đốc giáo chống chính quyền Mạc phủ vào thế kỷ thứ 17. Cuộc nổi loạn bị trấn áp thẳng tay và người dân theo đạo Cơ Đốc buộc phải hoạt động trong bí mật trước thái độ quyết liệt của Mạc phủ. Hiện nay, không quá 1% dân số là người theo đạo Cơ đốc.

Amakusa có một số mỏ than và cao lanh chất lượng tốt. Số khoáng sản này trước đây được dùng trong nghề chế tạo đồ gốm tại các tỉnh Hirado và Satsuma. Những lò gốm cổ xưa vẫn còn tồn tại trên đảo, và gốm sứ vẫn là một món hàng xuất khẩu. Hidenoshin Koyama, người xây dựng nên căn nhà của Thomas Blake Glover tại Vườn Glover, xuất thân từ quần đảo này.

Hiện nay, quần đảo Amakusa được tổ chức thành các quận Amakusa, thành phố Amakusa và thành phố Kami-Amakusa, tất cả đều thuộc tỉnh Kumamoto.

Giao thông vận tải

Vận tải đường không tại Amakusa được thực thi tại sân bay cùng tên, nằm ở cực Bắc của đảo Shimoshima. Quần đảo được kết nối với phần còn lại của Nhật Bản nhờ vào năm chiếc cầu của Amakusa và các chuyến phà chạy từ Hondo và Matsushima.

Tại nơi này cũng có nhiều chuyến phà hoạt động nhằm chuyên chở người và hàng hóa giữa quần đảo tới các tình lân cận của Kagoshima và Nagasaki. Phà chạy từ Onike tại phía Bắc Shimoshima tới Kuchinotsu ở cực Nam của bán đảo Shimabara thuộc quyền quản lý của công ty đường sắt Shimabara và chạy theo từng giờ mỗi ngày.
Phà chạy từ cảng Tomioka ở Reihoku tới Mogi ở phía Bắc tại tỉnh Nagasaki được quản lý bởi Công ty trách nhiệm hữu hạn Yasuda Sangyo Kisen.
Hai chuyến phà từ Shinwa và Ushibuka ở miền Nam Shimoshima kết nối Amakusa với Nagashima ở tỉnh Kagoshima.

Chú thích

Tham khảo

Islands of Japan


title: Mara Clara (phim truyền hình 2010)

text:
Mara Clara là phim truyền hình Philippines được sản xuất bởi hãng phim ABS-CBN từ năm 2010-2011. Mara Clara được làm lại từ một bộ phim năm 1992. Phim còn có nhan đề dịch ra tiếng Việt là Trò đùa số phận.

Mara Clara là bộ phim được làm lại từ bộ phim cùng tên năm 1992 dựa trên cuốn tiẻu thuyết được viết bởi Emil Cruz Jr., rồi sản xuất bởi hãng phim ABS-CBN. Vào năm 1996, phim truyền hình này đã được chuyển thể thành phim điện ảnh. Toàn bộ diễn viên đều được giữ nguyên,ngoại trừ Eruel Tongco trong vai Garry Davis được thay bởi William Martinez do Tongco qua đời. Tháng 8 năm 2010, ABS-CBN đã quyết định làm lại bộ phim với Kathryn Bernado trong vai Mara và Julia Montes vai Clara.

Nội dung
Câu chuyện kể về hai cô bé được sinh vào cùng một ngày và cùng một bệnh viện. Một cô bé tên là Mara lớn lên xinh đẹp và thông minh, ngoan ngoãn nhưng phải sống cảnh bần hàn, còn cô bé kia là Clara, xảo quyệt và sống trong nhung lụa muốn gì được nấy nên trở thành hư hỏng. Đâu ai ngờ rằng, vị trí của hai cô bé đã bị trao đổi cho nhau. Tất cả là do số phận đã cho Gary David gặp và yêu Alvira. Thế nhưng một ngày, Alvira buộc phải đi du học, để Garry ở lại. Ngày qua ngày, Alvira trở về và đã không còn yêu Gary mà chuẩn bị đám cưới cùng Amante Del Valle. Quá đau buồn mà không thể làm gì được, Gary đã làm cho Susan- người giúp việc nhà Alvira mang thai trong cơn say rượu. Cùng lúc đó, Alvira và Amante đã có con với nhau sau đám cưới. Không thể ngờ rằng, hai đứa trẻ sinh ra tại cùng một bệnh viện vào cùng một ngày. Gary biết được, đã bảo em trai Karlo là nhân viên bệnh viện bắt cóc con của vợ chồng Alvira để trả thù Amante. Nhưng Gary bị bắt ngay tại bệnh viện bởi tội buôn ma tuý. Karlo quá luống cuống, đành đánh tráo 2 đứa trẻ mới lọt lòng với nhau. Nhưng mặt dây chuyền nhà Del Valle vẫn còn trên khăn quấn đứa con của Alvira và Amante. 15 năm sau, hai cô bé đã lớn lên, nhưng với gia cảnh trái ngược nhau vì thân phận bị đánh tráo. Mara chăm học đã giành được học bổng của ngôi trường mà Clara đang theo học. Hai người trở thành bạn thân sau khi có vài rắc rối xảy ra. Thế nhưng quãng thời gian đó không kéo dài được bao lâu, Clara bắt đầu nghĩ rằng Mara đang dần cướp đi những thứ thuộc về mình nhưng đó chỉ là sự hiểu lầm. Ngay cả cậu bạn Christian mà Clara quý mến cũng có cảm tình với Mara vì sự trong trắng và tốt bụng của cô bé. Tình bạn của họ kết thúc một cách tan vỡ: Mara thắng cử chức chủ tịch hội học sinh còn Clara thì không, mặc dù Clara đã cố gian lận. Dù trò xảo trá đó bị lật tẩy nhưng không ai biết thủ phạm bày là ai. Từ đó, Clara luôn bày kế hại Mara vì nghĩ Mara đã phản bội mình. Cuối cùng, sau bao nhiêu sự việc, sự thật che giấu suốt hơn chục năm qua cuối cùng cũng bị đưa ra: Mara và Clara bị hoán đổi cho nhau. Nhưng những mưu kế Clara bày ra vẫn không ngừng tiếp diễn với Mara đáng thương.

Phân vai

Vai chính

 Kathryn Bernardo vai Mara David/Del Valle
 Julia Montes vai Clara Del Valle/David

Vai hỗ trợ
 Mylene Dizon vai Susan David
Jhong Hilario vai Gary David
 Dimples Romana vai Alvira del Valle
 Bobby Andrews vai Amante del Valle
 Ping Medina vai Karlo David
 Gina Pareño vai Lupe David

Vai phụ

 Jamilla Obispo vai Lenita Santos
 Desiree del Valle vai Christina Borres
 Tia Pusit vai Yaya Bonnel
 Albie Casiño vai Christian Torralba
 John Manalo vai Erris Reyes
 Diego Loyzaga Montano vai Derrick Gonzales
 Chokoleit vai CG
 Cherry Lou vai Vanessa Torralba
 Kiray Celis vai Desiree Francisco
 Aria Clemente vai Christina Jin Jin Tianghan
 EJ Jallorina vai Butch Mauricio
 Renzo Cruz vai Mayor Nathaniel Gonzales
 Helga Krapf vai Carlotta Gonzales
 Francis Magundayao vai Nico Paraiso

Vai đặc biệt
 Kimberly Fulgar vai Mara del Valle/David hồi bé.
 Christine Joy De Guzman vai Clara David/del Valle hồi bé

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức

Phim truyền hình Philippines
Truyền hình Philippines 2010
Kịch Philippine


title: AMX-50

text:
AMX 50 (bản thiết kế chính) hoặc AMX-50 là xe tăng hạng nặng của Pháp được thiết kế ngay sau chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc. Nó đã được đề nghị là xe tăng hạng trung, xe tăng hạng nặng và xe tăng chiến đấu chủ lực và kết hợp nhiều tính năng tiên tiến. Tuy nhiên nó đã bị hủy bỏ cuối những năm 1950 do hoàn cảnh kinh tế và chính trị không thuận lợi gây ra sự chậm trễ trong việc phát triển.

Phát triển

M4
Sau chiến tranh, quân đội Pháp không sở hữu xe tăng hiện đại được trang bị vũ khí hạng nặng. ARL 44 đã được phát triển. Mặc dù được trang bị với một khẩu súng 90 mm mạnh mẽ, nhưng khó có thể được gọi là xe tăng hiện đại vì hệ thống treo của nó đã lỗi thời. Vì vậy tháng 3 năm 1945, ngành công nghiệp Pháp đã được mời để thiết kế một chiếc xe thỏa đáng hơn. Cùng năm đó công ty AMX (Atelier de Construction d'Issy-les-Moulineaux) đã trình bày dự án 141, được gọi là nguyên mẫu M4, được trang bị với pháo Schneider 90 mm.

Bề ngoài, M 4 khá giống với Tiger II của Đức, mặc dù tháp pháo đã được thực hiện phần hàn, nhưng để hạn chế trọng lượng 30 tấn, tỷ trọng xe đã giảm xuông và áo giáp tối đa là 30 mm. Giống như xe tăng Đức sau chiến tranh, M 4 có bánh xe được xếp chồng. Một phần của dự án đã được nghiên cứu nên sử dụng một hệ thống treo thanh xoắn hiện đại hoặc giảm 10 cm chiều cao bằng cách lắp lò xo hình lá hoặc lò xo ống xoắn.

Hai nguyên mẫu của M 4 đã được đặt hàng. Quân dội đã sớm chỉ ra rằng mức độ bảo vệ của lớp giáp 30 mm là không thể chấp nhận được. Vì vậy lớp giáp đã được tăng cường. Để giảm trọng lượng, nó đã được lắp đặt một tháp pháo dao động, được thiết kế bởi FAMH. Tuy nhiên, khi các mẫu thử nghiệm đầu tiên, bây giờ là AMX 50, đã được giao trong năm 1949, nặng 53,7 tấn. Mùa đông năm 1950 thay vì trang bị pháo 90 mm, pháo 100 mm đã được trang bị, được thiết kế bởi Arsenal de Tarbes. Nguyên mẫu thứ hai với một tháp pháo hơi khác, nhưng cũng được trang bị pháo 100 mm, đã sẵn sàng ngay sau đó. Nguyên mẫu này có chiều dài 10,43 mét(cả pháo), rộng 3,40 mét và cao 3,41 mét. Nó được dự định lắp một động cơ 1200 mã lực để đạt được một tốc độ vượt trội so với tất cả các loại phương tiện xe tăng hiện có thời bấy giờ. Động cơ Maybach HL 295 (động cơ chạy bằng xăng được thiết kế lại của Đức vào năm 1945 bắt được tại Friedrichshafen bởi Tổng Kỹ sư Joseph Molinié) và một động cơ chạy bằng diesel Saurer đã được thử nghiệm. Cả hai động cơ đều thất bại trong những yêu cầu đề ra và tốc độ tối đa trong thực tế không cao hơn 51 km/h. Các nguyên mẫu đã được thử nghiệm từ năm 1950 và 1952.

Song song với chiếc xe tăng này, từ năm 1946, Công ty AMX đã thiết kế AMX Chasseur de Char, pháo tự hành chống tăng dựa trên khung gầm của xe tăng M 4 có khối lượng 34 tấn, nhưng được trang bị một tháp pháo hiện đại, kiểu dáng đẹp tròn để lắp pháo 90 mm. Tuy nhiên, không có nguyên mẫu được xây dựng.

AMX 50 "120 mm"

Một dự án AMX 50 thứ ba đã được bắt đầu vào tháng 8 năm 1951. Mười chiếc đã được xây dựng bởi DEFA (Direction des Études et Fabrications d'Armement, phòng thiết kế vũ khí nhà nước), chiếc đầu tiên được giao vào năm 1953. Nó được trang bị pháo 120 mm để cạnh tranh với các xe tăng hạng nặng của Liên Xô, chẳng hạn như IS-3 và T-10. Để thích ứng với pháo lớn hơn, một tháp pháo khổng lồ đã được trang bị, kế hoạch ban đầu là thiết kế một tháp pháo thông thường, cuối cùng nó đã trang bị một tháp pháo dao động. Lớp giáp đã được tăng cường. Những thay đổi này gây ra sự gia tăng trọng lượng, 59,2 tấn. Từ 1954 đến 1955 loại tăng này đã được sản xuất thậm chí còn nặng hơn, tạo ra phiên bản surblindé ("AMX 50 Uparmoured") với một tháp pháo thấp hơn và thân nghiêng nhọn như IS-3 cao hơn, trọng lượng xe khoảng 64 tấn. Vì điều này gây ra mối lo ngại nghiêm trọng về độ tin cậy mặc dù hệ thống treo đã được được gia cố, từ 1956 đến 1958 trọng lượng được giảm xuống còn 57,8 tấn bằng cách xây dựng một thân xe thấp hơn, tạo ra surbaissé (nghĩa là thấp trong tiếng Pháp) ("AMX 50 Lowered") với một tháp pháo nhẹ hơn nhưng lại cao hơn, Tourelle D (Loại tháp pháo thứ 4). Khi vấn đề với động cơ Maybach ưa thích vẫn còn tồn tại, độn, từ năm 1955 một nhóm thiết kế đặc biệt (Gruppe M) từ Đức hợp tác với các nhà máy AMX để giải quyết vấn đề này. Lạc quan thay, đó là thời điểm dự kiến tốc độ tối đa cuối cùng có thể được tăng lên đến 65 km/h. Cuối cùng trong tổng số chỉ có năm nguyên mẫu AMX 50 sẽ được xây dựng, bao gồm thân xe cuối cùng.

Dựa trên khung gầm của M 4, vào năm 1950 một nguyên mẫu pháo tự hành chống tăng hạng nặng đã được hoàn thành và có thể trang bị pháo 120mm, Canon Automoteur AMX 50 Foch, được đặt theo tên của nguyên soái Ferdinand Foch. Nó được dự định để hỗ trợ từ xa cho AMX hạng trung 50 "100 mm", sau khi được lên kế hoạch để được trang bị một khẩu súng 120 mm, các dự án Foch đã bị hủy bỏ.

Char Lorraine
Đầu những năm 1950, rõ ràng AMX 50 quá nặng, trọng lượng 53,7 tấn quả là một cú sốc - một dự án xe tăng hạng trung đã được khởi xướng vào năm 1952. Nguyên mẫu được xây dựng bởi các nhà máy Lorraine. Nó cũng có một tháp pháo dao động, với pháo 100 mm SA 47, nhưng khối lượng đã được giảm bớt bằng cách lắp hệ thống treo trọng lượng nhẹ bằng cách sử dụng năm bánh xe chạy trên đường với những chiếc lốp cao su được bơm lên. Tổng trọng lượng sau đó đã giảm xuống còn 39,7 tấn. Chiều dài là 10,80 mét, chiều rộng 3,30 mét và chiều cao 2,85 mét. Tốc độ tối đa là 60 km/h. Kíp chiến đấu gồm bốn người.

Năm 1950, một khẩu pháo tự hành được dựa dự án chiếc xe tăng này được thiết kế bởi Công ty Lorraine, ban đầu dự định được trang bị một pháo 90 mm, Canon d'Assaut Lorraine. Nguyên mẫu của pháo tự hành chống tăng này đã được hoàn thành vào năm 1952, được lắp pháo 100 mm và nặng 25 tấn. Dự án đã được ngưng vào năm 1953.

Tham khảo

Jeudy, Jean-Gabriel. (1997). Chars de France, ETAI. ISBN 978-2-7268-8369-3

Liên kết ngoài

AMX-50 tank photos @ 5 Star General site
 Fiche sur chars-francais.net

Xe tăng hạng nặng giai đoạn Chiến tranh Lạnh
Xe tăng hạng nặng Pháp
Xe tăng thử nghiệm


title: Đảo kinh hoàng (phim 2010)

text:
Đảo kinh hoàng (tên gốc tiếng Anh: Shutter Island) là bộ phim tâm lý bí ẩn giật gân Mỹ sản xuất năm 2010 của đạo diễn Martin Scorsese, với Leonardo DiCaprio thủ vai chính, dựa trên cuốn tiểu thuyết của Dennis Lehane.

Chi phí cho bộ phim là đô la Mỹ $80,000,000. Trên toàn thế giới, tổng doanh thu của bộ phim là $ 294.803.014 đô la .

Nội dung

Bộ phim lấy bối cảnh năm 1954, viên cảnh sát thuộc cơ quan Cảnh sát Tư pháp Hoa Kỳ (USMS) là Edward "Teddy" Daniels (Leonardo DiCaprio thủ vai) đang điều tra sự biến mất của một nữ sát nhân trốn thoát khỏi bệnh viện tâm thần Boston's Shutter Island Ashecliffe và được cho là ẩn náu gần đó.

Teddy đã tìm đến hòn đảo nơi bệnh viện tọa lạc vì những lý do cá nhân, nhưng chẳng bao lâu, anh tự hỏi liệu anh đã ra đảo như một phần của một âm mưu tinh vi của các bác sĩ bệnh viện có phương pháp điều trị triệt để phi đạo đức và bất hợp pháp hết sức nham hiểm.

Teddy với kỹ năng khôn ngoan sớm điều tra một manh mối hứa hẹn, nhưng bệnh viện từ chối cho anh truy cập vào hồ sơ mà anh nghi ngờ sẽ làm sáng tỏ vấn đề. Khi một cơn bão cắt đứt liên lạc với đất liền, nhiều tên tội phạm nguy hiểm hơn "thoát hiểm" trong sự tình cờ và các đầu mối càng ngày càng khó hiểu, Teddy bắt đầu nghi ngờ tất cả mọi thứ - trí nhớ của mình, đối tác của mình, ngay cả sự tỉnh táo của chính mình.

Teddy và Chuck thấy các nhân viên có vẻ bất hợp tác. Bác sĩ John Cawley từ chối lật lại hồ sơ, và họ biết được Bác sĩ Lester Sheehan của Rachel Solando đã rời khỏi hòn đảo để đi nghỉ ngay sau khi Solando biến mất, khiến họ không thể thẩm vấn anh ta. Họ được bảo rằng Khu C, một trong ba khu giam bệnh nhân, là nơi dành cho những bệnh nhân nguy hiểm nhất, cùng với ngọn hải đăng đều đã được tìm kiếm. Trong lúc phỏng vấn, một bệnh nhân viết "Chạy đi" (RUN) vào sổ ghi chú của Teddy. Teddy bỗng dưng bị đau nửa đầu do bầu không khí của bệnh viện và anh thấy viễn cảnh mình từng là lính Mỹ trong quá trình giải phóng trại tập trung Dachau, có cả việc nhóm của anh xử bắn nhóm lính Đức. Anh có giấc mơ về vợ mình là Dolores Chanal, người đã bị chết trong đám cháy do Andrew Laeddis đốt. Cô nói với Teddy rằng Solando và Laeddis đều vẫn còn trên đảo. Teddy giải thích với Chuck rằng việc truy tìm Laeddis là động cơ thầm kín của anh khi nhận vụ án này.

Teddy và Chuck thấy Solando đã trở lại mà không có lời giải thích. Teddy gặp George Noyce, một bệnh nhân bị biệt giam, người tuyên bố rằng các bác sĩ đang làm thí nghiệm trên bệnh nhân, một số người đã bị đưa đến ngọn hải đăng để làm phẫu thuật thùy não. Noyce cảnh báo rằng mọi người trên đảo, bao gồm Chuck, đang chơi một trò chơi công phu được dàn dựng cho Teddy. Teddy và Chuck leo lên những vách đá tiến về phía ngọn hải đăng. Họ tách ra và Teddy thấy xác của ai đó trông giống Chuck bên dưới. Khi anh leo xuống, cái xác đã biến mất nhưng anh tìm thấy một hang động có một người phụ nữ ẩn náu, cô ta tự xưng là Rachel Solando thật sự. Cô nói rằng cô là bác sĩ cũ tại bệnh viện, người đã phát hiện ra những cuộc thí nghiệm với chất hướng thần và phẫu thuật thùy não nhằm phát triển kỹ thuật kiểm soát tâm trí. Trước khi cô có thể báo cho chính quyền, cô đã bị bắt vào Ashecliffe như một bệnh nhân. Sau đó Teddy quay lại bệnh viện nhưng không thấy bằng chứng về việc Chuck từng ở đó.

Nghĩ rằng Chuck đã bị đưa đến ngọn hải đăng, Teddy đột nhập vào đó và phát hiện ra Cawley đang đợi anh. Cawley giải thích rằng Teddy thực sự là Andrew Laeddis, bệnh nhân nguy hiểm nhất của họ, bị giam ở Khu C vì tội giết người vợ trầm cảm Dolores sau khi cô nhấn nước giết chết con của họ. Hai cái tên Edward Daniels và Rachel Solando là phép đảo chữ của Andrew Laeddis và Dolores Chanal, và cô bé trong giấc mơ của Andrew chính là con gái anh, Rachel. Cawley khẳng định Andrew đã tấn công Noyce hai tuần trước vì gã đã gọi anh là Laeddis. Các sự kiện trong những ngày vừa qua được dựng lên để chữa trị chứng bệnh điên cuồng của Andrew bằng cách cho anh đóng vai Edward "Teddy" Daniels. Các nhân viên bệnh viện là một phần của cuộc thử nghiệm, bao gồm Lester Sheehan đóng vai Chuck Aule và một y tá đóng vai Rachel Solando. Bị choáng ngợp bởi những ký ức đau thương, Andrew đã ngất xỉu.

Andrew tỉnh dậy trong bệnh viện dưới sự theo dõi của Cawley, Sheehan, viên cai ngục và nữ y tá. Khi được thẩm vấn, anh kể lại sự thật một cách mạch lạc, làm hài lòng các bác sĩ. Cawley cho biết họ đã lưu trữ tình trạng này từ chín tháng trước nhưng Andrew lại bị tái phát. Ông cảnh báo đây sẽ là cơ hội cuối cùng của Andrew, nếu anh còn bị tái phát thì họ đành phải phẫu thuật thùy não của anh.

Một thời gian sau, Andrew ngồi trong khuôn viên bệnh viện với Sheehan nhưng lại gọi anh ta là "Chuck", nói rằng họ phải rời khỏi hòn đảo. Sheehan lắc đầu với Cawley. Viên cai ngục ra hiệu cho lính gác đưa Andrew đi làm phẫu thuật. Trước khi đi, Andrew hỏi Sheehan rằng liệu điều đó có tệ hơn việc "sống như một con quái vật hoặc chết như một người tốt". Sheehan sửng sốt gọi Andrew là "Teddy" nhưng anh ta không trả lời, điều đó chứng tỏ anh ta vẫn là Andrew nhưng mong muốn mình bị phẫu thuật. Cảnh cuối phim cho thấy ngọn hải đăng trong khi Andrew chuẩn bị làm phẫu thuật.

Diễn viên
 Leonardo DiCaprio vai Edward "Teddy" Daniels
 Mark Ruffalo vai Chuck Aule
 Ben Kingsley vai Tiến sĩ John Cawley
 Max von Sydow vai Tiến sĩ Jeremiah Naehring
 Michelle Williams vai Dolores Chanal
 Emily Mortimer vai Rachel Solando 1
 Patricia Clarkson vai  Rachel Solando 2
 Jackie Earle Haley vai George Noyce
 Ted Levine vai Warden
 John Carroll Lynch vai Warden McPherson
 Elias Koteas vai Andrew Laeddis
 Ruby Jerins vai Bé gái
 Robin Bartlett vai Bridget Kearns
 Christopher Denham vai Peter Breene

Tham khảo

Liên kết ngoài

ParamountMovies.com

Năm 2010
Phim kinh dị
Chuyển thể
Phim về tự sát
Phim năm 2010
Phim DreamWorks
Phim Mỹ
Phim do Martin Scorsese đạo diễn
Phim lấy bối cảnh trên các đảo
Phim tâm lý kinh dị
Phim tiếng Anh
Phim giật gân Mỹ
Phim lấy bối cảnh năm 1954
Phim của Paramount Pictures


title: Giêsu trong hội đường Caphácnaum

text:
Trong Tân Ước, sự kiện Giêsu đến hội đường Caphácnaum đánh dấu sự khởi đầu sứ vụ giảng đạo của ông. Tại đây, ông đã thực hiện việc trừ quỷ được trình thuật lại trong Phúc âm Mark 1:21-28 và Phúc âm Luca 4:31-37.

Theo các sách Phúc Âm này, trong ngày Sabbath, Giêsu và các môn đệ của ông đã đến Caphácnaum để bắt đầu giảng dạy. Mọi người ngạc nhiên trước lời dạy của ông, bởi vì ông đã giảng dạy như một trong những người có thẩm quyền, chứ không phải là một giảng viên luật pháp. Lúc đó, có một người đàn ông bị thần ô uế trong hội đường kêu lên: "Ông Giêsu Nazareth, chuyện chúng tôi can gì đến ông, mà ông đến tiêu diệt chúng tôi? Tôi biết ông là ai rồi: ông là Đấng Thánh của Thiên Chúa!".

Nhưng Giêsu nghiêm khắc nói với người này: "Câm đi, hãy xuất khỏi người này!". Quỷ vật vã người đàn ông dữ dội và thét lên xuất khỏi ông ta.

Mọi người chứng kiến đều ngạc nhiên và tự hỏi nhau "Lời ấy là thế nào? Ông ấy lấy uy quyền và thế lực mà ra lệnh cho các thần ô uế, và chúng phải xuất!". Tin tức về Giêsu nhanh chóng lan đi khắp trên toàn xứ Galilê.

Chú thích

Câu chuyện trong Tân Ước
Trừ tà
Phép lạ của Chúa Giêsu


title: Caphácnaum

text:
Caphácnaum (tiếng Do Thái: כְּפַר נַחוּם, Kfar Nahum) là một ngôi làng chài nằm trên bờ bắc của Biển hồ Galilee thời vương quốc Hasmoneus với dân số khoảng 1.500 người. Mặc dù từ nguyên Kfar Nahum trong tiếng Do Thái có nghĩa là "làng của Nahum" nhưng không có mối liên hệ nào với vị tiên tri tên là Nahum của Do Thái giáo. Ngôi làng này được nhắc đến nhiều trong các sách Phúc Âm với các câu chuyện liên quan đến Chúa Giêsu. Các cuộc khai quật khảo cổ cho biết từng có hai hội đường Do Thái cổ đại được xây dựng tại đây. Một nhà thờ gần Caphácnaum đang tồn tại, xây bên trên khu nền nhà cổ được cho là nhà của Thánh Phêrô khi xưa.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Strong's G2584
 Capharnaum – The town of Jesus – Franciscan Cyberspot
 Capernaum – information from the Israeli government
 Capernaum – Sacred Destinations (includes 38 photos)

Địa danh được đề cập trong Kinh Thánh
Địa lý Israel
Lịch sử Israel
Địa điểm hành hương Công giáo
Làng ngư nghiệp


title: Hóa bánh ra nhiều

text:
Hóa bánh ra nhiều là tên của hai câu chuyện trong Tân Ước kể về việc Chúa Giêsu làm phép lạ cho nhiều người được ăn no nê.

Hóa bánh ra nhiều lần thứ nhất dành cho 5000 người ăn là phép lạ duy nhất được trình thuật trong cả bốn quyển Phúc Âm quy điển (Mátthêu 14:13-21, Máccô 6:31-44, Luca 9:10-17 và Gioan 6:5-15. Đây còn gọi là Phép lạ năm chiếc bánh và hai con cá.
Hóa bánh ra nhiều lần thứ hai dành cho 4000 người ăn chỉ được chép trong Phúc âm Máccô 8:1-9 và Mátthêu 15:32-39. Phép lạ này còn được gọi là Phép lạ bảy cái bánh và con cá.

Hóa bánh ra nhiều lần thứ nhất
Phúc âm Gioan kể rằng, một đứa bé đã mang đến năm chiếc bánh mì hai con cá nhỏ để Chúa Giêsu biến hóa thành vô số cung cấp cho hàng ngàn người ăn.

Bối cảnh khi ấy là Chúa Giêsu nghe tin Gioan Tẩy Giả đã bị trảm quyết,Người tạm lánh bằng thuyền đến một nơi vắng vẻ gần Bethsaida nhưng đám đông vẫn đi bộ theo sau Người. Khi Giêsu vào bờ thì thấy cả một đám đông lớn đang chờ sẵn, Ngài chạnh lòng thương họ và chữa lành bệnh cho họ. Trời chuẩn bị tối, các môn đệ đến với Ngài rằng: "Nơi đây hoang vắng, và đã muộn rồi, vậy xin Thầy cho dân chúng về, để họ vào các làng mạc mua lấy thức ăn".

Ông trả lời: "Họ không cần phải đi đâu cả, chính anh em hãy cho họ ăn". Các môn đệ đáp: "Ở đây, chúng con chỉ có vỏn vẹn năm cái bánh và hai con cá!". Ông bảo: "Đem lại đây cho Thầy!"

Sau đó, ông truyền cho dân chúng ngồi xuống cỏ rồi ông cầm lấy năm cái bánh và hai con cá, ngước mắt lên trời, dâng lời chúc tụng, và bẻ ra, trao cho môn đệ. Và môn đệ trao cho dân chúng. Ai nấy đều ăn và được no nê. Những mẩu bánh còn thừa, người ta thu lại được mười hai giỏ đầy. Số người ăn có tới năm ngàn đàn ông, không kể đàn bà và trẻ con.

Hóa bánh ra nhiều lần thứ hai
Biến cố này được trình thuật trong hai sách Phúc Âm Mácccô và Mátthêu, còn được gọi là "phép lạ bảy cái bánh và con cá". Theo các sách Phúc Âm này, một đám đông lớn đã tụ tập và đi theo Chúa Giêsu. Chúa Giêsu gọi các môn đệ của mình lại và nói: "Thầy chạnh lòng thương đám đông, vì họ ở luôn với Thầy đã ba ngày rồi và họ không có gì ăn. Thầy không muốn giải tán họ, để họ nhịn đói mà về, sợ rằng họ bị xỉu dọc đường."

Môn đệ của ông trả lời: "Trong nơi hoang vắng này, chúng con lấy đâu ra đủ bánh cho đám đông như vậy ăn no?". Ông hỏi lại: "Anh em có mấy chiếc bánh?". Họ thưa: "Thưa có bảy chiếc bánh và một ít cá nhỏ".

Chúa Giêsu bảo đám đông ngồi xuống đất. Sau đó, ông lấy bảy cái bánh và con cá dâng lời tạ ơn, bẻ ra và trao cho các môn đệ, và họ lần lượt phân phát cho mọi người. Tất cả đều ăn và no nê. Sau đó, các môn đệ thu được bảy thúng bánh vụn còn sót lại. Số lượng người ăn là 4000 đàn ông, chưa kể phụ nữ và trẻ em. Sau đó, Chúa Giêsu từ giã đám đông và lên thuyền và đi đến vùng lân cận Magadan.

Luận giải
Mỗi khi tường thuật những phép lạ của Chú Giêsu, các phúc âm thường đặt vào một tình huống là ông đi lên núi (không chỉ rõ là núi nào) nhưng có vẻ để hợp với khung cảnh của một sự mạc khải vốn đã xuất hiện nhiều lần đối với Môisê từ thời Cựu Ước. So với nhóm Phúc âm Nhất Lãm, Phúc âm Gioan thường mang mục tiêu biểu tỏ lòng thương xót của Chúa Giêsu đối với dân chúng nhiều hơn là biểu tỏ căn tính đích thực của ông. Vì vậy, trong câu chuyện này, Phúc âm Gioan đã đặt các môn đệ ra sau hậu trường, ngoại trừ có nhắc đến tên một vài người, để tập trung toàn bộ nhân cách của Giêsu khi ra tay làm phép lạ cho dân chúng ăn khi đói. Các nhà chú giải Kinh Thánh đã tìm ra hai ẩn ý tương quan giữa sự kiện này với Cựu Ước: một là Elisê (Sách Các Vua quyển 2, 4:42-44) đã hoá bánh lúa mạch ra nhiều đến nỗi "ăn xong hãy còn dư như lời Chúa phán", hai là manna do chính Thiên Chúa cho từ trời rơi xuống nuôi dân Do Thái; và đặc biệt là tiên báo cho việc bẻ bánh của Giêsu trong Bữa ăn tối cuối cùng.

Ghi chú

Câu chuyện trong Tân Ước
Chúa Giê-su
H


title: ZIM (định dạng file)

text:
ZIM là định dạng tập tin mở lưu nội dung wiki cho sử dụng không trực tuyến. Chý trọng chính của nó Wikipedia các dự án Wikimedia khác. Định dạng cho phép nén 900,000 bài viết (đầy đủ trên Wikipedia German được bắt đầu từ 2009) thành chỉ có 1.3 GB, tính năng chỉ mục tìm kiếm toàn văn bản, và thể loại bản địa và hình ảnh xử lý tương tự như MediaWiki. Ngoài các định dạng tập tin mở, dự án openZIM cung cp hỗ trợ cho một chương trình đọc ZIM mã nguồn mở.

Định dạng tập tin ZIM thay cho định dạng tập tin Zeno trước đó. ZIM là viết tắt của "Zeno IMproved".

Dự án openZIM được bảo trợ bởi Wikimedia CH và được hỗ trợ bởi Wikimedia Foundation.

Tham khảo

Xem thêm
 Kiwix ZIM reader

Liên kết ngoài
 Open Zim Wiki
 Kiwix ZIM reader

Wikipedia
Định dạng lưu trữ
Định dạng tập tin
Bách khoa toàn thư trực tuyến


title: Sita

text:
Sita (còn viết là Seeta hoặc Seetha /Sītā/,  có nghĩa là "luống cày") là một nhân vật nữ trong sử thi Ramayana.. Nàng là vợ của thần Rama (hiện thân của Vishnu) và là hiện thân của Lakshmi, nữ thân của sự giàu sang và là vợ của Vishnu.. Nàng cũng được tôn vinh như là một chuẩn mực về đức hạnh cho tất cả phụ nữ Hindu noi theo. Nàng còn nổi tiếng về đức hi sinh, sự cống hiến, lòng dũng cảm và sự thuần khiết của mình.

Sita là con gái của nữ thần đất Bhūmi và cũng là con nuôi vua Janaka của Mithila. Lúc trẻ, nàng đã lấy Rama, hoàng tử của Ayodhya. Không lâu sau khi kết hôn, nàng đã bị buộc phải lưu đày với chồng và em chồng là Lakshmana. Trong thời gian bị lưu đày, ba người đã sống ở rừng Dandaka. Tại đây, nàng đã bị Ravana, vua La Sát của Lanka bắt cóc. Ravana đã giam giữ nàng ở Ashok Vatika, Lanka. Sita đã được cứu thoát sau khi Rama tiêu diệt Ravana trong một cuộc chiến thời tiết.

Ghi chú

Tham khảo

Ramayana
Nữ thần Ấn Độ giáo


title: Xa lộ Liên tiểu bang 86 (Idaho)

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 86 (tiếng Anh: Interstate 86 hay viết tắt là I-86) là một xa lộ liên tiểu bang nội tiểu bang, nằm hoàn toàn bên trong tiểu bang Idaho. Nó chạy 63 đặm (101.4 km) từ một nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 84 nằm cách Declo khoảng 7 dặm (11,3 km) về phía đông trong Quận Cassia miền quê đến một nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 15 tại Pocatello. Xa lộ Liên tiểu bang 86 kết nối các thành phố lớn phía đông của Idaho là Pocatello và Idaho Falls với vùng Twin Falls và các thành phố khác nằm trong vùng Thung lũng Magic của tiểu bang. Nó là xa lộ chính đông-tây ngắn nhất trong Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang.

Ngoài việc nó là xa lộ chính ngắn nhất trong hệ thống liên tiểu bang, vùng mà Xa lộ Liên tiểu bang 86 đi qua thì rất hẻo lánh. Pocatello, Chubbuck và American Falls là các khu định cư hợp nhất duy nhất nằm trên xa lộ. Giữa American Falls và Pocatello, I-86 đi qua một phần Khu dành riêng cho người bản thổ Mỹ Fort Hall.

Mô tả xa lộ

Quận Cassia, Idaho
Đi về hướng đông, I-86 bắt đầu tại một nút giao thông lập thể với Xa lộ Liên tiểu bang 84 và Quốc lộ Hoa Kỳ 30 trong Quận Cassia nông thôn; tại đây nó chạy trùng với Quốc lộ Hoa Kỳ 30 và giữ như thế phần lớn đoạn đường của nó. Xa lộ theo hướng đông qua vùng đất phần lớn là nông thôn và chưa được phát triển thuộc Quận Cassia; nó không có lối ra trong đoạn đường 14 dặm đầu tiên. Sau đoạn này, I-86 qua Sông Raft và đến một lối ra với Lộ Yale nằm trong cộng đồng Raft River.

Quận Power, Idaho
Xa lộ tiếp tục hướng đông vào Quận Power, chạy đến phía nam Sông Snake. Nó đến lối ra kế tiếp của nó tại Lộ Barkdull Road tại Coldwater ở mốc dặm 21. I-86 chạy hướng đông bắc dọc theo con sông này đến một lối ra tại Công viên Tiểu bang Massacre Rocks. Xa lộ tiếp tục hướng đông bắc và gặp Lộ Rock Creek tại Neeley. Qua Neeley, I-86 đến một nút giao thông lập thể với Xa lộ Tiểu bang Idaho 37 là con lộ chạy về phía nam đến Rockland, và Xa lộ Thương mại Liên tiểu bang 86, một xa lộ vòng thương mại phục vụ thành phố American Falls.

I-86 đi tránh qua thành phố American Falls về phía đông nam, gặp xa lộ vòng thương mại của nó và Xa lộ Tiểu bang Idaho 39 ở phía đông thành phố gần Sân bay American Falls. Xa lộ chạy từ phía nam Hồ trử nước American Falls đến lối ra kế tiếp của nó tại Lộ Ramsey gần Seagull Bay. Qua lối ra này, xa lộ vào Khu dành riêng cho người bản thổ Mỹ Fort Hall. Sau khi qua một lối ra khác tại Lộ Rainbow gần rìa phía đông của hồ trử nước, I-86 đi về hướng đông đến Pocatello. Nó có các lối ra tại Arbon Valley và Sân bay Vùng Pocatello trước khi rồi khu dành riêng cho người bản thổ Mỹ. Quốc lộ Hoa Kỳ 30 rời I-86 tại lối ra kế để đi về hướng đông nam trong khi đó 1-86 tiếp tục hướng đông đi ngang qua Sông Portneuf.

Quận Bannock, Idaho
Xa lộ đi vào Quận Bannock và vào thành phố Chubbuck và tại đây nó giao cắt Quốc lộ Hoa Kỳ 91. I-86 đi qua Pocatello ngắn ngũi mà không có một nút giao thông lập thể nào bên trong thành phố và kết thúc tại Xa lộ Liên tiểu bang 15 nằm bên ngoài địa giới của thành phố Pocatello.

Lịch sử
Con đường của Xa lộ Liên tiểu bang 86 phần lớn được lấy từ một phần đường của Quốc lộ Hoa Kỳ 30N mà được xây dựng vào thập niên 1920. Con đường này ban đầu chạy từ Burley đến một điểm nằm trên ranh giới tiểu bang Wyoming gần Montpelier. Xa lộ Liên tiểu bang 86 ngày nay được đưa vào Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang vào năm 1960 với tên gọi là Xa lộ Liên tiểu bang 15W. Quốc lộ Hoa Kỳ 30N được điều chỉnh lại thành một phần của Quốc lộ Hoa Kỳ 30 vào năm 1972. Xa lộ Liên tiểu bang 86 tiếp tục chạy trùng với Quốc lộ Hoa Kỳ 30 gần như toàn chiều dài của nó.

Vào cuối thập niên 1970, Hiệp hội Quan chức Giao thông và Xa lộ Tiểu bang Mỹ quyết định rằng tốt hơn hết có các mã số xa lộ trùng lặp tại các phần khác nhau của đất nước thay vì có các mã số có đuôi mẫu tự. Vào thời điểm đó, tại tiểu bang California cũng có một Xa lộ Liên tiểu bang 15E. Xa lộ Liên tiểu bang 15W được đổi mã số lại thành Xa lộ Liên tiểu bang 86 vào năm 1980.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Idaho Highway Index Page (photos of I-86)

86W


title: Thần Châu 9

text:
Thần Châu 9 (Trung văn giản thể: 神舟九号) là một tàu vũ trụ có người được phóng lúc 18h37 (giờ địa phương) ngày 16 tháng 6 năm 2012 tại trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền, Cam Túc, Trung Quốc. Tàu được đẩy bởi tên lửa Trường Chinh 2Fc.
Thần Châu 9 mang theo nữ phi hành gia đầu tiên của Trung Quốc Lưu Dương, 33 tuổi, thiếu tá phi công thuộc Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, và hai phi hành gia khác là Jing Haipeng (chỉ huy trưởng) và Liu Wang.

Cả ba sẽ thực hiện sứ mệnh lịch sử là lần đầu tiên một tàu vũ trụ có người lái lắp ghép với modul Thiên Cung 1, hợp phần đầu tiên mà Trung Quốc phóng vào quỹ đạo tháng 9 năm 2011 nhằm xây dựng trạm vũ trụ cho riêng mình.

Sau hai ngày bay xuyên không gian, ngày 18 tháng 6 năm 2012, tàu Thần Châu 9 bay đến kết nối theo cơ chế tự động với Thiên Cung 1 ở quỹ đạo có độ cao 343 km. Sau đó, các phi hành gia sẽ bước vào modul Thiên Cung 1 để thực hiện các cuộc thí nghiệm khoa học.

Tham khảo

Tàu vũ trụ Trung Quốc
Trung Quốc năm 2012
Chương trình Thần Châu