title: Đế Ai

text:
Đế Ai (chữ Hán: 帝哀),  còn gọi là Đế Lý hay Đế Cư, được xem là vị vua thứ 7 của Thần Nông thị. Ông là con của Đế Ly (còn gọi là Đế Lai). Cả Tư trị thông giám và Thông giám tục biên đều chép là ông làm vua 43 năm.

Sử ký tác ẩn chép là ông sinh ra Khắc và Khắc là vị vua nối ngôi, nhưng Thông giám tục biên lại chép rằng Khắc chỉ là cháu của Đế Lý (tức Đế Ai): Lai sinh Đế Lý lại viết là Đế Cư tại vị 43 năm, Cư sinh Tiết Hành, Tiết Hành sinh Khắc và Hí, đều không làm vua, Khắc sinh Đế Du Võng.

Cả Tư trị thông giám và Thông giám tục biên cũng gọi Đế Ly (hay Đế Lai) là Đế Khắc, với chữ Khắc trong Tư trị thông giám dùng chỉ Đế Ly và trong Thông giám tục biên dùng chỉ Đế Lai và Khắc con của Tiết Hành cùng đều là chữ 克.

Xem thêm
 Đế Ly
 Âu Cơ
 Đế Du Võng

Tham khảo

Nhân vật thần thoại Trung Hoa
Nhân vật truyền thuyết Trung Hoa
Vua Thần Nông thị
Người thời Tam Hoàng Ngũ Đế


title: Silang, Cavite

text:
Silang là đô thị của tỉnh Cavite, Philippines.

Các barangay

Silang được chia ra thành 64 barangay.

Tham khảo

Đô thị của Cavite


title: Lamao

text:
Lamao là phường ở đô thị Limay, Bataan, Philippines.

Các phân khu
Lamao được chia ra thành 14 phân khu ( barrio), gồm:

 Aburido
 Arsenal
 Ayam
 BPI
 Carbon Site
 Crusher Site
 Esperanza (Mount Lamao)
 Lamao Poblacion
 Manggahan
 Pag-Asa
 Petron Village
 PEX
 Policarpio Site
 San José

Tham khảo

Xã của Philippines


title: Công viên kỷ Jura III

text:
Công viên kỷ Jura III hoặc Công viên khủng long III (tựa gốc tiếng Anh: Jurassic Park III) là một bộ phim kinh dị - viễn tưởng - phiêu lưu Mỹ do Joe Johnston làm đạo diễn. Phim phát hành năm 2001, là phần tiếp theo của hai bộ phim Công viên kỷ Jura (1993) và Thế giới bị mất: Công viên kỷ Jura (1997).

Steven Spielberg không làm đạo diễn trong phần này, ông giao lại cho Joe Johnston đạo diễn. Bộ phim cũng không còn dựa theo tác phẩm của Michael Crichton như hai phim trước, chỉ có một vài nhân vật trong cuốn tiểu thuyết được đưa vào phim.

Tại Việt Nam phim được Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn Truyền thông Purpose mua bản quyền, lồng tiếng và phát sóng trên kênh HTV3 - DreamsTV vào ngày 27/10/2018.

Nội dung

Cậu bé Eric Kirby 12 tuổi đang chơi nhảy dù ở vùng biển gần hòn đảo Isla Sorna. Một sinh vật bí ẩn tấn công con thuyền, làm Eric rơi vào hòn đảo. Erik gặp nạn cùng với ông bố dượng Ben, khi cha cậu là Paul và mẹ là Amada đã chia tay nhau. Điều này góp phần giúp đôi vợ chồng tái hợp nhau, trong khi lên kế hoạch cứu cậu nhóc.

Ở đất liền, Tiến sĩ Alan Grant đã trở nên nổi tiếng sau chuyến phiêu lưu ở Công viên kỷ Jura. Phụ tá của Grant là Billy Brennan tạo ra một ống thanh quản có thể giả tiếng kêu của Velociraptor. Tuy có danh tiếng là vậy, Alan vẫn gặp khó khăn về nguồn tài trợ cho dự án. Còn Ellie Sattler đã kết hôn và có hai đứa con, nhưng bà vẫn cùng Grant theo dõi các nghiên cứu về loài khủng long ăn thịt.

Hai vợ chồng Paul và Amanda Kirby mời Grant đi cùng họ đến hòn đảo Isla Sorna làm hướng dẫn viên du lịch. Họ cùng nhau lên máy bay đến hòn đảo Isla Sorna. Trên chuyến bay gồm có: Grant, Billy, Paul, Amanda, trợ lái Udesky, trưởng đoàn Cooper và phi công Nash. Khi họ xuống hòn đảo, con khủng long Spinosaurus đã ăn thịt Cooper và Nash. Nó làm cho chiếc máy bay đâm thẳng vào rừng. Cả nhóm bỏ chạy thì gặp con T.rex, họ để cho hai con khủng long lao vào đánh nhau. Con Spinosaurus giết chết con T.rex.

Grant biết được hai vợ chồng Kirby đang muốn tìm đứa con trai Eric của họ đang mất tích trên hòn đảo này. Cả nhóm tìm thấy một cái dù và một xác người chết. Cả nhóm lấy cái dù, và đến tổ của bọn Velociraptor. Họ vào trong trụ sở bỏ hoang của InGen, nơi mà Amanda bị một con Velociraptor tấn công. Con raptor gọi những con Veciloraptor khác đến đuổi theo họ. Cả nhóm bỏ chạy cùng với đám Corythosaurus và Parasaurolophus, tạo nên cuộc chạy tán loạn, làm Grant chạy tách ra khỏi nhóm. Những người khác đã leo lên cây kịp lúc, trong khi Udesky bị bọn raptor bắt được và bị xé xác.

Grant sắp bị bọn raptor bao vây, nhưng cậu bé Eric đã cứu anh và đưa anh về nơi ẩn náu. Sáng hôm sau, Grant và Eric gặp lại Billy và vợ chồng Kirby. Paul kể rằng anh đã đưa cái điện thoại cho Nash trước khi anh ta bị ăn thịt, trước khi cả nhóm bị con Spinosaurus tấn công. Grant phát hiện Billy đã lấy cắp hai quả trứng của bọn raptor, điều này làm bọn raptor đuổi theo họ. Cả nhóm vô tình đi vào khu vực của thằn lằn bay Pteranodon, nó tấn công họ và gắp Eric bay đi. Billy sử dụng cái dù giải cứu Eric, rồi chính anh bị con thằn lằn bay tấn công. Những người còn lại chạy thoát trên một con thuyền.

Đêm đó, cả nhóm nghe tiếng điện thoại vang lên trong đống phân của con Spinosaurus, và họ tìm thấy cái điện thoại. Mưa bắt đầu rơi, Grant cố gắng gọi điện cho Sattler, con Spinosaurus tấn công con thuyền. Grant tạo ra một ngọn lửa lớn làm con Spinosaurus phải bỏ chạy. Ngày hôm sau, cả nhóm đang ra bờ biển thì bị bọn raptor bao vây. Grant trả lại hai quả trứng cho bọn raptor, rồi dùng ống thanh quản thổi ra tiếng kêu giả để đuổi chúng đi. Lúc ra đến bờ biển, cả nhóm được quân đội Mỹ đón về. Họ phát hiện Billy vẫn còn sống và đang quân y cứu thương. Trực thăng đưa họ rời khỏi hòn đảo, họ nhìn thấy một đám thằn lằn bay, Grant cho rằng chúng "đang đi tìm tổ mới".

Diễn viên
Sam Neill vai Tiến sĩ Alan Grant
William H. Macy vai Paul Kirby
Téa Leoni vai Amanda Kirby
Trevor Morgan vai Eric Kirby
Alessandro Nivola vai Billy Brennan
Laura Dern vai Tiến sĩ Ellie Sattler
Michael Jeter vai Udesky
Bruce A. Young vai Nash
John Diehl vai Cooper
Taylor Nichols vai Mark Degler
Mark Harelik vai Ben Hildebrand
Julio Oscar Mechoso vai Enrique Cardoso
Blake Michael Bryan vai Charlie Degler
Sarah Danielle Madison vai Cheryl Logan
Linda Park vai Hannah

Tham khảo

Liên kết ngoài
Jurassic Park III tại Internet Movie Database
Jurassic Park III tại Allmovie
Jurassic Park III tại Box Office Mojo
Jurassic Park III tại Rotten Tomatoes

Phim năm 2001
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim kinh dị Mỹ
Phim phiêu lưu Mỹ
Phim giả tưởng Mỹ
Phim khủng long
Phim Công viên kỷ Jura
Phim của Amblin Entertainment
Phim của Universal Pictures
Phim sử dụng công nghệ CGI
Phim phiêu lưu khoa học viễn tưởng
Phim khoa học viễn tưởng Mỹ
Phim tiếp nối
Phim tiếp nối Mỹ
Phim kinh dị năm 2001
Phim lấy bối cảnh trên các đảo
Phim lấy bối cảnh tại Costa Rica
Phim quay tại Hawaii
Phim quay tại California
Phim quay tại Los Angeles
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2000
Phim phiêu lưu thập niên 2000
Phim kinh dị thập niên 2000
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000


title: King Kong (phim 2005)

text:
King Kong là một bộ phim kinh dị khoa học viễn tưởng năm 2005 của Mỹ do đạo diễn kiêm biên kịch và nhà sản xuất  Peter Jackson  thực hiện làm lại từ bộ phim gốc cùng tên năm 1933,kịch bản gốc dựa trên ý tưởng của Merian C. Cooper và Edgar Wallace.

King Kong có sự tham gia của Naomi Watts, Jack Black và Adrien Brody vào ba vai chính trong phim.Đồng thời trong các cảnh quay hành động kỹ xảo, Andy Serkis vào vai khỉ đột khổng lồ Kong.

Chi phí sản xuất bộ phim đã phát sinh thêm rất nhiều đến mức kỷ lục là 207 triệu đôla so với dự tính ban đầu là 150 triệu đôla. Ra mắt vào ngày 14 tháng 12 năm 2005,bộ phim đạt doanh thu phòng vé mở màn là 50,1 triệu đôla.Sau đó, doanh thu phòng vé nội địa và toàn cầu của King Kong đạt mức 550,5 triệu đôla, trở thành bộ phim có doanh thu phòng vé cao thứ tư trong lịch sử hãng Universal Pictures. Đồng thời bộ phim cũng đã thu về 100 triệu đôla tiền bán đĩa DVD. Dù bị phê bình về việc thời lượng phim quá dài (3 tiếng 7 phút),bộ phim vẫn nhận được nhiều đánh giá tích cực và đứng trong "top ten" của nhiều bảng xếp hạng năm 2005. Bộ phim được đề cử bốn giải Oscar và thắng ba trong số đó là Biên tập âm thanh xuất sắc nhất, Hòa âm hay nhất và Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất.

Nội dung
Tại một hòn đảo rộng lớn nằm đâu đó trên biển Ấn Độ Dương, được gọi là Đảo Đầu Lâu, có rất nhiều sinh vật lạ sinh sống nhưng đặc trưng nhất là con khỉ đột khổng lồ tên Kong được thổ dân bản xứ tôn thờ như là một quái vật ăn thịt linh thiêng. Hòn đảo này trước đây không ai dám đặt chân đến, nhưng một hôm có đoàn phim của ông đạo diễn Carl Denham đến đây quay phim vì họ biết nơi đây có nhiều sinh vật lạ, rất thích hợp cho những cảnh ngoạn mục trong phim.

Cô diễn viên Ann Darrow xinh đẹp trong đoàn phim bỗng bị bộ tộc bản xứ bắt và tế sống cho Kong, thế là tất cả mọi người trong đoàn phim cũng như những thủy thủ phải trang bị vũ khí để đi cứu Ann. Suốt thời gian đó, họ phải đối mặt với nhiều chuyện kinh hoàng như là côn trùng to lớn, khủng long... và hậu quả là 17 người mất mạng. Còn về phần Kong, khi nó đưa Ann về hang thì nó không ăn thịt cô mà rất yêu mến cô, nó xem cô như người tình nhỏ bé của mình. Kong còn dám giết chết ba con khủng long Tyrannosauridae (một giống nòi của T-rex) để bảo vệ Ann.

Tối hôm đó, Jack Driscoll - người yêu của Ann đã đến cứu cô chạy trốn khỏi Kong trong lúc nó đang ngủ, khi tỉnh dậy thì nó giận dữ vô cùng rồi đuổi theo cả hai, nhưng không may Carl và nhiều thủy thủ khác đã bẫy nó và đem nó về Mỹ. Về đến New York, Carl cho hàng ngàn khán giả của mình thưởng lãm Kong và ông gọi nó là "kỳ quan thứ tám của thế giới". Sau đó Kong cố gắng thoát ra khỏi xiềng xích, nó phá tan nhà hát rồi chạy khắp nơi trong thành phố tìm Ann, nó gây ra một cảnh huyên náo chưa từng thấy khiến người dân phải khiếp sợ.

Ann nghe tin Kong thoát ra liền chạy đến với nó, cô và Kong đang chơi đùa vui vẻ với nhau thì lính chính phủ xuất hiện, họ dùng súng máy và đại bác tiêu diệt Kong nhưng nó vẫn tránh được. Kong đưa Ann lên tận đỉnh của tòa nhà Empire State nhằm mục đích an toàn, một lát sau có 6 chiếc máy bay tiêm kích cơ của quân đội bay đến bắn đạn như mưa vào Kong mặc dù Ann hết sức gào hét ngăn cản. Kong ráng lắm mới phá được 3 chiếc máy bay. Do trúng quá nhiều đạn, Kong đành nhìn người đẹp Ann lần cuối rồi rơi xuống đất chết, Jack tìm thấy Ann và đưa cô về. Bộ phim kết thúc với cảnh Carl nhìn xác Kong rồi nói với mọi người xung quanh rằng: "Không phải do máy bay đâu, mà chính người đẹp đã giết chết quái thú".

Diễn viên
Naomi Watts vai Ann Darrow
Adrien Brody vai Jack Driscoll
Jack Black vai Carl Denham
Thomas Kretschmann vai Englehorn
Colin Hanks vai Preston
Jamie Bell vai Jimmy
Andy Serkis vai Lumpy / King Kong
Evan Parke vai Ben Hayes
Kyle Chandler vai Bruce Baxter
John Sumner vai Herb
Lobo Chan vai Choy
Craig Hall vai Mike
William Johnson vai Manny
Mark Hadlow vai Harry

Chú thích

Liên kết ngoài
King Kong tại Internet Movie Database
King Kong tại Allmovie
King Kong tại Box Office Mojo
King Kong tại Rotten Tomatoes
Danh sách súng trong phim.
Trailer phim.

Phim năm 2005
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim kinh dị Mỹ
Phim phiêu lưu Mỹ
Phim giả tưởng Mỹ
Phim khủng long
Phim làm lại
Phim phiêu lưu thập niên 2000
Phim hãng Wingnut Films
Phim của Universal Pictures
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1930
Phim lấy bối cảnh năm 1933
Phim lấy bối cảnh ở thành phố New York
Phim giành giải Oscar cho hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất
Phim giành giải Oscar cho hòa âm hay nhất
Phim giành giải Oscar cho biên tập âm thanh xuất sắc nhất
Phim giành giải Empire cho phim hay nhất
Phim lấy bối cảnh trên các đảo
Phim sử thi
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim về quá trình làm phim
Phim sử thi của Mỹ
Phim phiêu lưu kỳ ảo
Phim phiêu lưu Đức
Phim kỳ ảo Đức
Phim Đức
Phim New Zealand
Nhạc nền phim của James Newton Howard
Kịch bản phim của Peter Jackson
Kaiju


title: Đan Chu

text:
Đan Chu (chữ Hán: 丹朱) là tên một nhân vật truyền thuyết sống vào thời Ngũ Đế trong lịch sử Trung Quốc, theo nhiều tư liệu ghi chép thì Đan Chu là con trai trưởng của đế Nghiêu.

Theo nhận xét của đế Nghiêu thì Đan Chu là người thông minh nhưng tính cách không khoan hòa lại hay cãi cọ với người khác, nghĩa là ông rất bảo thủ khăng khăng cho mình là đúng và không chịu nhận khuyết điểm với ai bao giờ. Bấy giờ vua Nghiêu trị vì thiên hạ đã 100 năm, lúc này ông cảm thấy mình đã già yếu cần phải tìm người thay thế. Tuy rằng tổ tiên đã có tục lệ cha truyền con nối, nhưng ông cảm thấy Đan Chu là kẻ bất tiếu nên quyết định không truyền ngôi, sau này đế Nghiêu đã tìm được người ưng ý là Diêu Trọng Hoa rồi thiện nhượng ngôi vị cho.

Nhà vua giải thích với quần thần rằng: "Ta đem giang sơn trao cho Diêu Trọng Hoa thì toàn dân sẽ được lợi riêng chỉ mỗi mình Đan Chu là không có lợi, do đó ta không thể nào lấy sự đau khổ của mọi người để làm nên cái lợi cho một mình Đan Chu được".

Tuy nhiên từ lúc vua cha lên ngôi thì Đan Chu đã và đang tiếp quản làm thủ lĩnh nước Đường rồi, ông có bất mãn đôi chút nhưng sau khi được cha phân tích hợp lý nên cũng vỡ lẽ mà yên tâm với vị trí quân chủ một nước chư hầu.

Theo ghi chép của một thư tịch quan trọng khác là Trúc thư kỷ niên thì Ngu Thuấn lợi dụng Đường Nghiêu già yếu đã lừa bắt rồi giam vào trong ngục và cướp ngôi, Đan Chu không gặp được cha bất bình khởi binh tạo phản bị Thuấn đánh bại giết chết.

Xem thêm
 Đế Nghiêu
 Thiện nhượng
 Nước Đường

Tham khảo

 Sử Ký Tư Mã Thiên - Ngũ đế bản kỷ
 Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ
 sách Thượng Hạ Ngũ Thiên Niên - mục Nghiêu Thuấn nhường ngôi
 kinh Thượng Thư
 Trúc thư kỷ niên

Nhân vật truyền thuyết Trung Hoa
Người thời Tam Hoàng Ngũ Đế
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu
Thần thoại Trung Hoa
Năm mất không rõ
Năm sinh không rõ


title: Sogana

text:
là chữ viết biểu âm cổ của tiếng Nhật, hiện chỉ được dùng cho mục đích thẩm mỹ. Nó là trung gian giữa chữ viết cổ man'yōgana và chữ hiragana hiện đại.

Sogana xuất hiện chủ yếu trong các văn bản thời kỳ Heian, đáng chú ý là  và . Bắt nguồn từ nét chữ phác thảo của man'yogana, sogana được tiếp tục điều chỉnh vào đầu thế kỷ 11 và đã phát triển thành các ký tự Hiragana hiện đại.

Sogana bây giờ chỉ còn dùng trong nghệ thuật. Nó thường được sử dụng trong thơ ca, như trong tác phẩm Fujiwara Kozei, có phong cách được xem là hình mẫu của sogona.

Tham khảo

Hệ thống chữ viết tiếng Nhật


title: Tây Chu Văn công

text:
Tây Chu Văn công (chữ Hán: 西周文公, trị vì: ? - 256 TCN) là vị quân chủ cuối cùng của nước Tây Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc, tên húy của ông là Cơ Cữu (姬咎) và ông là con trai thứ của Tây Chu Vũ công Cơ Cộng Chi.

Thân thế
Nguyên Tây Chu Vũ công có hai người con trai là Cơ Cộng và Cơ Cữu, Cơ Cộng được lập làm thái tử còn Cơ Cữu thời gian đó được đưa sang làm con tin nước Sở để đổi lấy một số viện trợ về kinh tế và quân giới. Cơ Cữu ở nước Sở được vài năm thì hay tin anh trai là Cơ Cộng qua đời, ông được vua Sở phát binh đưa về nước để nhận ngôi thái tử thế tập.

Nỗ lực phục hưng Chu thất
Thời gian Cơ Cữu tại vị cũng là lúc vương thất nhà Chu đã đến hồi mạt vận, Chu Noãn Vương tuy vẫn ở nhờ cung điện của ông nhưng lại nợ tiền dân chúng không trả nổi phải chạy trốn vào sau ghế ẩn núp. Cơ Cữu chứng kiến cảnh quân nước Tần thắng thế đang có ý đồ thâu tóm các nước khác mà chẳng chịu cam tâm, ông quyết định thay mặt thiên tử đứng ra hợp tung với các nước chư hầu tấn công Tần nhằm ngăn chặn bước tiến mở rộng tiềm lực của nước này.

Năm 256 TCN, Tây Chu Văn công đứng đầu liên minh thảo phạt nước Tần, không ngờ liên quân chỉ là một đám ô hợp kẻ dùng dằng chưa dám tiến kẻ không đánh đã rút lui người thì chờ thủ thế nên thất bại nhanh chóng. Quân Tần đánh thẳng tới kinh đô nước Tây Chu khiến Cơ Cữu thua, phải bỏ chạy sang đất Đan (nay thuộc thành phố Nhữ Châu tỉnh Hà Nam), Chu Noãn Vương bị cắt mất nguồn lương thực buộc lòng phải đầu hàng quân Tần khiến nhà Chu đến đây kết liễu. Tiếp theo quân Tần lại tổ chức hành quân càn quét sang đất Đan vây bắt bằng được Tây Chu quân, Cơ Cữu cùng đường bí lối đành phải cúi đầu xưng thần và dâng cho Tần 36 ấp cùng với 30.000 dân đất Đan và nước Tây Chu cũng cáo chung sau 184 năm tồn tại với 5 đời chúa.

Xem thêm
 Tây Chu Vũ công
 Chu Noãn Vương
 Tần Chiêu Tương Vương

Tham khảo

 Sử Ký Tư Mã Thiên - Chu bản kỷ
 Tư trị thông giám
 Trương Tự Văn, vương triều và Hoàng Đế Trung Quốc. Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2001
 Chiến Quốc sách
 Trung Quốc toàn sử
 Trung Quốc thông sử

Vua nước Tây Chu
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Science Channel

text:
Science Channel là kênh truyền hình cáp, vệ tinh và truyền hình tương tác ở Hoa Kỳ do hãng truyền thông Discovery Inc. sở hữu. Các chương trình chính của kênh Science bao gồm thiên văn học, công nghệ, thời tiền sử và thế giới động vật.

Lịch sử
Kênh Discovery Science Network bắt đầu phát sóng từ tháng 10 năm 1996, là một trong bốn kênh kỹ thuật số của Discovery được khởi động đồng thời với nhau. Kế hoạch cho những kênh này đã được chuẩn bị từ tháng 11 năm 1994. Ban đầu kênh có tên gọi là "Quark!", nhưng đã bị thay đổi trước khi phát sóng.

Từ đó đến nay kênh truyền hình này đã nhiều lần đổi tên như Discovery Science Channel (1998), và The Science Channel (2002), tuy vậy phiên bản quốc tế vẫn giữ nguyên tên gọi 'Discovery Science'. Sau đó nó có thêm tên ngắn gọn là Science Channel vào năm 2007 với một logo mới tựa bảng tuần hoàn, và tên gọi Science đổi từ năm 2011 cũng như logo mới do hãng Imaginary Forces thiết kế.

Phiên bản HD 1080i có từ 1 tháng 9 năm 2007, cùng với các kênh khác bao gồm Discovery Channel HD, TLC HD và Animal Planet HD.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Discovery Science Europe
Discovery Science Asia

Kênh truyền hình Mỹ
Mạng lưới Warner Bros. Discovery


title: Kiểm ngư Việt Nam

text:
Kiểm ngư Việt Nam (KNVN), gọi tắt là Kiểm ngư (KN), là lực lượng chuyên trách thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, được thành lập ngày 25 tháng 01 năm 2013 theo Nghị định số 102/2012/NĐ-CP của Chính phủ Việt Nam ban hành ngày 29/11/2012. Lực lượng này thực hiện chức năng tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật và thanh tra chuyên ngành thủy sản trên các vùng biển Việt Nam. Tuy là lực lượng dân sự nhưng kiểm ngư có thể phối hợp với hải quân, biên phòng và cảnh sát biển.

Tổ chức
Lực lượng Kiểm ngư VN được tổ chức từ Trung ương đến các Vùng. Cục Kiểm ngư có trụ sở chính tại Hà Nội; năm Chi cục Kiểm ngư Vùng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật trên các vùng biển Việt Nam.

Trang bị

Sáng 10/7/2013 Quốc hội đã khai mạc phiên họp thứ 19, trong đó Chính phủ đã có tờ trình đề xuất trang bị vũ khí cho lực lượng kiểm ngư. Theo đề xuất này, kiểm ngư là lực lượng hoạt động độc lập, có nhiệm vụ trực tiếp tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về thủy sản trên các vùng biển Việt Nam... Đây là lực lượng thường xuyên phải đối mặt với các hành vi vi phạm pháp luật, nhưng hiện nay mới chỉ được trang bị công cụ hỗ trợ. Vì thế, Chính phủ đề nghị trang bị vũ khí quân dụng cho kiểm ngư khi thi hành nhiệm vụ. Sáng ngày 12/7/2013 UBTVQH chính thức chấp thuận đề nghị này.28/3/2014
Ngày 15/4/2014, Bộ NN&PTNT tổ chức lễ ra mắt lực lượng Kiểm ngư VN. Kiểm ngư Việt Nam được trang bị gồm tàu cỡ lớn nhất là tàu KN-781. Đây là biến thể của thiết kế tàu tuần tra DN-2000 đóng cho lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam với một số khác biệt nhỏ.
Ngoài ra còn có hàng loạt tàu cỡ lớn và cỡ trung, trong đó có tàu KN-762 cùng hàng loạt tàu Kiểm ngư cỡ nhỏ tại các tỉnh. Về vũ khí ngoài súng bắn đạn nhựa, hơi cay, dùi cui điện, lực lượng Kiểm ngư sẽ được trang bị thêm một số loại vũ khí quân dụng như súng ngắn, súng trường, súng liên thanh…
.

Cục Kiểm ngư

Lãnh đạo Cục

 Cục trưởng: Nguyễn Quang Hùng
 Phó Cục trưởng:
 Dương Văn Cường

Các tổ chức tham mưu

 Văn phòng Cục
 Phòng Kế hoạch, Tài chính
 Phòng Tổ chức và Xây dựng lực lượng
 Phòng Nghiệp vụ Kiểm ngư
 Phòng Pháp chế, Thanh tra
 Phòng Bảo vệ và Phát triển nguồn lợi thủy sản
 Phòng Khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế

Các Chi cục trực thuộc

 Chi cục Kiểm ngư Vùng I
 Chi cục Kiểm ngư Vùng II
 Chi cục Kiểm ngư Vùng III
 Chi cục Kiểm ngư Vùng IV
 Chi cục Kiểm ngư Vùng V

Đơn vị sự nghiệp công lập

 Trung tâm Thông tin Kiểm ngư

Các nhiệm vụ chấp pháp, đấu tranh và đụng độ nổi bật trên biển

Trung Quốc

Vụ HD-981
Mới chính thức thành lập được nửa tháng thì vào ngày 01/05/2014, Kiểm ngư Việt Nam đã phát hiện giàn khoan dầu Hải Dương 981 và lực lượng bảo vệ của Trung Quốc tiến hành khoan thăm dò tại một vị trí cách đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa 17 hải lý về phía nam, nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Theo thông tin do báo "die Welt" của Đức lấy từ Phó tư lệnh tham mưu trưởng Cảnh sát biển Việt Nam Ngô Ngọc Thu tại buổi họp báo quốc tế chiều 7/5, Việt Nam đã gửi tổng cộng 29 tàu, gồm tàu của lực lượng Cảnh sát biển và tàu của Kiểm ngư Việt Nam, đấu tranh buộc giàn khoan của Trung Quốc phải rời khỏi vùng biển Việt Nam.
Phía Trung quốc từ ngày 2 cho tới 5/5 đã dùng tàu đâm húc nhiều lần và phun nước áp lực cao làm hư hại 8 tàu Kiểm ngư Việt Nam. Có sáu kiểm ngư viên Việt Nam bị mảnh kính văng vào gây thương tích phần mềm.

Các sự kiện đối đầu Việt - Trung sau năm 2014

Sau sự kiện HD-981, Việt Nam và Trung Quốc liên tục có các pha đụng độ ở khu vực Vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam nhưng may mắn là đã chưa có va chạm xảy ra. Trong đó có sự kiện ngày 26 tháng 3 năm 2023 khi tàu KN-278 đã di chuyển ở hướng đối đầu với tàu Hải cảnh Trung Quốc với khoảng cách chỉ 10m nhưng chưa va chạm, đánh dấu sự kiện căng thẳng và nguy hiểm hiếm hoi giữa 2 bên 2 bên

Indonesia

Nhằm ngăn chặn phía Indonesia bắt giữ tàu và ngư dân Việt Nam ở vùng chồng lẫn giữa Indonesia và Việt Nam, vào ngày 28 tháng 4 năm 2019, tàu KN-213 của Kiểm ngư Việt Nam đã chủ động đâm vào mạn trái của tàu hộ vệ săn ngầm KRI Tjiptadi của Hải quân Indonesia, thành công trong việc giải thoát 2 trong số 14 ngư dân của phía Việt Nam; trong khi một tàu KN khác chủ động tìm cách đâm chìm chính tàu cá của phía Việt Nam để phía Indonesia không thể thu giữ.

Đây không phải là vụ việc duy nhất mà lực lượng KNVN can thiệp để giải cứu ngư dân khỏi các hoạt động bắt giữ gây bất đồng từ phía Indonesia.

Malaysia

Kiểm ngư Việt Nam đã có ít nhất 2 lần đối đầu với Tuần duyên Malaysia để giải cứu các tàu cá và ngư dân Việt Nam bị bắt trong vùng chồng lấn.

Nhận xét

Trung Quốc
Trả lời phỏng vấn Thời báo Hoàn Cầu, Đái Húc - một Đại tá không quân Trung Quốc - bình luận: "Việt Nam thành lập lực lượng Kiểm ngư là nhằm đối phó với Hải giám và Ngư chính Trung Quốc. Trên thực tế, Kiểm ngư Việt Nam là lực lượng bán quân sự được thành lập một mặt nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro xảy ra xung đột quân sự với Trung Quốc, một mặt gia tăng tần suất phát sinh va chạm với Trung Quốc. Có thể dự đoán, những vụ va chạm trên Biển Đông trong tương lai sẽ gia tăng nhưng sẽ không dẫn đến xung đột quân sự."

Xem thêm
 Vụ giàn khoan HD-981

Chú thích

Tổ chức thủy sản


title: Vô Cương

text:
Vô Cương (, trị vì: 342 TCN - 306 TCN) là vị vua cuối cùng của nước Việt trong lịch sử Trung Quốc, ông là con trai của Việt vương Vô Chuyên.

Bấy giờ, ngoài nước Thục xưng đế ở ngoài Trung Nguyên, chỉ có nước Sở và nước Việt xưng vương ngang hàng với thiên tử nhà Chu, Tề Uy Vương cho rằng nước Việt là nước nhỏ mà dám xưng vương, còn mình là nước lớn chả lẽ lại chịu lép vế nên cũng tự xưng vương. Việt vương Vô Cương thấy vậy định hưng binh hỏi tội Tề vì dám tiếm hiệu nhà Chu, Tề Uy Vương sai sứ sang thuyết phục vua Việt nên đánh Sở trước vì nước Sở còn xưng vương từ trước. Không rõ sứ giả nói gì mà Vô Cương lại nghe lời quyết định chuyển hướng tấn công Sở, không ngờ quân Sở chiến đấu cũng rất ngoan cường nên không dễ gì quân Việt đánh bại ngay được.

Năm 334 TCN, nước Sở mở đợt phản công chớp nhoáng khiến quân Việt đại bại phải tháo chạy về nước, Vô Cương dẫn quân về kinh chấn chỉnh lực lượng chờ ngày tái chiến. Sở Uy Vương không cho Vô Cương có thời gian kịp phục hồi mà xua quân tiến sâu vào đất Việt, cuộc chiến lại tiếp tục giằng co dai dẳng mãi cho đến đời Sở Hoài Vương mới chính thức đánh bại được nước Việt. Kết quả đến năm 306 TCN, Việt vương Vô Cương thất trận bị giết chết, con trai thứ hai của ông là Minh Di đầu hàng được vua Sở cho cai quản vùng đất Ngô Thành nằm ở phía nam Âu Dương Đình hiệu là Âu Dương Đình Hầu, là thủy tổ của họ Âu Dương.

Nước Việt chính thức chấm dứt trở thành vùng phụ thuộc của Sở sau hơn 1500 năm tồn tại, một số tôn thất khác chạy đi những nơi xa hơn lập nghiệp khai khẩn những vùng đất hoang vu mới ở phía nam sông Mân, đó là nước Mân Việt. Hậu duệ của họ về sau đầu hàng tướng Tần là Vương Tiễn, sau khi nhà Tần diệt vong, vì có công chống Tần nên được Hán Cao Tổ cho phép tái lập nước, đến đời Hán Vũ Đế mới bị tiêu diệt hoàn toàn.

Xem thêm
 Vô Chuyên
 Minh Di
 Tề Uy Vương
 Sở Uy Vương
 Sở Hoài Vương

Tham khảo

 Sử Ký Tư Mã Thiên - Việt vương Câu Tiễn thế gia
 Ngô Việt xuân thu
 Tư trị thông giám
 Trúc thư kỷ niên
 Trung Quốc toàn sử
 Trung Quốc thông sử

Vua nước Việt
Năm sinh thiếu
Mất năm 306 TCN
Vua Trung Quốc bị giết


title: Lea Michele

text:
Lea Michele Sarfati ( sinh ngày 29 tháng 8 năm 1986), được biết đến với nghệ danh Lea Michele, là một diễn viên và ca sĩ người Mỹ, nổi tiếng nhất với vai diễn Rachel Berry trong sê ri phim truyền hình Glee của FOX, với vai diễn này cô đã nhận được hai đề cử cho giải quả cầu vàng và một đề cử cho giải Emmy. Lea bắt đầu hoạt động chuyên nghiệp với tư cách là một diễn viên nhí ở Broadway trong các vở kịch như Những người khốn khổ, Ragtime và Fiddler on the Roof. Năm 2006, cô bắt đầu đảm nhận vai Wendla trong vở kịch Broadway Spring Awakening.

Tiểu sử
Lea được sinh ra ở Bronx, thành phố New York. Cô là con một của Edith, y tá, và Marc Sarfati, chủ nhà hàng. Mẹ cô là người Mỹ gốc Ý và theo công giáo La Mã, còn bố cô lại là dân Do Thái người Tây Ban Nha. Lea theo đạo Thiên chúa, cô đã từng nói rằng bố cô đi nhà thờ với hai mẹ con "một cách vui vẻ". Cô lớn lên ở Tenafly, New Jersey. Cô học cấp một tại Rockland Country Day School ở New York và trung học tại Tenafly High School. Lea học tại nhà một năm khi đang biểu diễn ở Toronto, Orianto cho vở Ragtime. Cô theo học tại Stagedoor Manor ở Catskills, một trung tâm đào tạo biểu diễn nghệ thuật. Sau đó cô được nhận vào Tisch School of the Arts tại trường đại học New York, nhưng thay vào đó cô đã tiếp tục biểu diễn chuyên nghiệp trên sân khấu nhạc kịch.

Lea lấy nghệ danh Lea Michele khi còn nhỏ tuổi trong buổi thử vai đầu tiên. Cô nói rằng sự thay đổi đó là vì cô từng bị trêu chọc do cách phát âm tên họ của mình.

Sự nghiệp

Sân khấu nhạc kịch
Cô ra mắt trên sân khấu Broadway vào năm 1995 khi thay thế cho vai Cosette lúc nhỏ trong vở Những người khốn khổ và tiếp đó là vai con gái Tateh trong vở Ragtime năm 1998. Năm 2004 (năm cuối trung học), Lea đảm nhận vai Shprintze trong vở Fiddler on the Roof.

Cô thể hiện vai Wendla trong vở Spring Awakening phiên bản của Steven Sater và Duncan Sheik năm 2006 ở tuổi 20. Trong cùng khoảng thời gian đó cô được mời tham gia vào vở Những người khốn khổ với vai Eponine. Cô đã tiếp tục tham gia Spring Awakening, vở kịch ra mắt trên sân khấu Broadway vào năm 2006. Cô nhận được một đề cử giải Drama Desk Award với vai diễn của mình trong Spring Awakening cho hạng mục nữ diễn viên nhạc kịch xuất sắc.

Tháng 5 năm 2008, Lea ngừng tham gia Spring Awakening cùng với bạn diễn Jonathan Groff, họ được thay thế bởi Alexandra Socha và Kyle Riabko. Cô biểu diễn trong vở nhạc kịch mới của Sheik và Sater, Nero vào tháng 7 năm 2008 ở Vassar College. Cô cũng đảm nhận vai Eponine tại buổi biểu diễn ở Hollywood Bowl của vở Những người khốn khổ vào tháng 8 năm 2008.

Điện ảnh, truyền hình, album đầu tay và các hoạt động khác
Lea thủ vai chính trong sê ri phim truyền hình Glee của FOX với vai Rachel Berry. Cô đã nhận được một giải Screen Actors Guild Award cho màn biểu diễn nhóm xuất sắc và giải nữ diễn viên xuất sắc nhất của Satellite Award năm 2009. Michele nhận được giải nữ diễn viên hài xuất sắc nhất của People's Choice Award cho cả hai năm 2012 và 2013. Cô cũng được đề cử cho một giải Emmy, hai giải quả cầu vàng và một giải Teen Choice Award với vai diễn này. Tháng 12 năm 2010, Lea Michele trở thành người đầu tiên nhận được giải Triple Threat Award của Billboard. Một vài bản cover solo của cô đã lọt vào top 40 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 ở Mỹ, trong đó có Gives You Hell của The All-American Rejects, The Only Exception của Paramore, Firework của Katy Perry, Without You của David Guetta và Usher, cũng như ca khúc Get It Right. Lea đóng vai trò là giọng ca chính trong 14 trên 25 ca khúc thành công nhất của Glee cho đến tháng 2 năm 2012. Bên cạnh đó, hơn 70 ca khúc với sự góp mặt của Lea đã lọt vào các bảng xếp hạng Billboard, hơn bất kỳ một bạn diễn nào.

Lea lọt vào danh sách 100 nhân vật có tầm ảnh hướng lớn nhất thế giới năm 2010 của tạp chí TIME. FHM bình chọn cô vào vị trí thứ 7 trong danh sách những người phụ nữ gợi cảm nhất năm 2010. Lea trở thành "gương mặt mới" trong danh sách ăn mặc đẹp nhất năm 2010 của tạp chí People và được bầu chọn là "ngôi sao thời trang nhất năm 2010" bởi E! Online. Cô xếp thứ 28 trên bảng xếp hạng Hot 100 năm 2011 của Maxim. Cô xếp thứ 10 trong danh sách hot 100 năm 2011 của AfterEllen. Lea xếp thứ 14 trên bảng xếp hạng Hot 100 năm 2012 của Maxim. Tạp chí Women's Health xếp cô ở vị trí thứ 3 trong bảng xếp hạng những cơ thể đẹp nhất mùa hè năm 2012.

Năm 2010, Lea tham gia vào bộ phim hoạt hình Dorothy of Oz, lồng tiếng cho nhân vật Dorothy Gale. Cô đảm nhận một vai diễn trong bộ phim hài lãng mạn New Year's Eve của Garry Marshall vào năm 2011.

Trước khi Super Bowl XLV diễn ra, vào ngày 6 tháng 2 năm 2011, cô biểu diễn "America the Beautiful" cùng với Air Force Tops In Blue.

Candie's thông báo vào năm 2012 rằng Lea sẽ trở thành gương mặt đại diện mới cho hãng quần áo/giày dép của họ.

Ngày 18 tháng 9 năm 2012, Lea được cho biết là đang thực hiện album solo đầu tay của mình. Cô bắt đầu thu âm cho album này không lâu sau ngày 1 tháng 10 năm 2012. Cô nói rằng đây là một 'quá trình lâu dài' nhưng cô muốn album này 'thiên về pop/rock' thay vì chịu ảnh hưởng của Broadway.

Tại giải quả cầu vàng năm 2013, Lea đã trao giải nữ diễn viên phim truyền hình xuất sắc nhất cho Nathan Fillion.

Hoạt động từ thiện
Lea tham gia vào các hoạt động từ thiện cho quyền của người đồng tính và quyền động vật. Năm 2008, Lea góp mặt trong chiến dịch quảng cáo "Buck Cruelty! Say No to Horse-Drawn Carriage Rides" của PETA. Tháng 4 năm 2010, Lea xuất hiện trong thông báo của PETA để phản đối sử dụng lông thú trong quần áo. Tháng 9 năm 2010, Michele được tôn vinh bởi PETA vì những hoạt động vì động vật.

Để ủng hộ quyền của người đồng tính, Lea biểu diễn ở bữa tiệc của chiến dịch quyền con người tháng 11 năm 2009. Trong cùng tháng, Lea và Jonathan Groff biểu diễn cho True Colors Cabaret, một buổi gây quỹ để ủng hộ sự bình đẳng đối với người đồng tính.

Năm 2008, Lea biểu diễn tại buổi hòa nhạc từ thiện "Alive in the World", để hỗ trợ quỹ trẻ em Twin Tower. Michele cũng có những hoạt động với Broadway Cares/Equity Fights AIDS. Lea đã tham gia vào Broadway Barks, Broadway Bares, The Easter Bonnet Competition và The Flea Market and Grand Auction.

Tháng 10 năm 2010, Lea biểu diễn tại buổi hòa nhạc từ thiện của The Painted Turtle. Buổi diễn chúc mừng sinh nhật thứ 35 của The Rocky Horror Picture Show, trong đó Lea đảm nhận vai chính Janet Weiss. Tháng 2 năm 2011, cô biểu diễn tại MusiCares Benefit của giải Grammy ở Los Angeles CA. Tháng 4 năm 2012, Lea biểu diễn cho The Jonsson Cancer Center Foundation (JCCF) ở UCLA, buổi gây quỹ thường niên lần thứ 17, Taste for a Cure, cùng với bạn diễn Glee Darren Criss.

Tháng 7 năm 2012, Lea đã quyên góp một dấu ấn tay với chữ ký cho Valspar Hands for Habitat để sau đó được bán đấu giá tại một buổi đấu giá từ thiện. Số tiền thu được phục vụ các chương trình khắc phục thiên tai của Habitat for Humanity để cung cấp những giải pháp trước mắt cũng như lâu dài cho thiên tai chẳng hạn như những cơn bão gần đây đã tàn phá hàng nghìn ngôi nhà. Cô nói:

"Tôi rất vinh dự khi được đồng hành cùng Valspar Paint và Habitat for Humanity trong việc giúp đỡ những người cần sự hỗ trợ để phục hồi sau thiên tai," Lea chia sẻ. "Tất cả mọi người đều xứng đáng có một chỗ ở an toàn và tôi cảm thấy rất tuyệt vời khi biết rằng thông qua Valspar Hands for Habitat, chúng ta đang mang đến niềm hy vọng cho những gia đình cần sự giúp đỡ."

Đời tư
Lea đã hẹn hò với bạn diễn Glee Cory Monteith trước khi anh qua đời vào ngày 13 tháng 7 năm 2013.

Các màn biểu diễn và một số hoạt động khác

Broadway
 Những người khốn khổ trong vai Cosette lúc nhỏ (1995–96)
 Ragtime trong vai Cô bé (1998–99)
 Fiddler on the Roof trong vai Shprintze và Chava (2004–05)
 Spring Awakening trong vai Wendla (2006–08)

Đọc kịch bản và hội thảo
 Cộng tác với Burt Bacharach và Steven Sater (Tháng 11 năm 2009)
 Nero trong vai Octavia (Tháng 7 năm 2008)
 Samson and Delilah trong vai Delilah
 King trong vai Anisette
 Wuthering Heights trong vai Lucy
 Hot and Sweet trong vai Naleen (September 2006)
 Spring Awakening trong vai Wendla – Roundabout Theatre Company (năm 2000 và tháng 6 năm 2001)

Các buổi hòa nhạc và sự kiện
 Buổi diễn gây quỹ vở "Broadway Eastern Bonnet" năm 2004 trong vai Sphrintze (cùng với các diễn viên của Avenue Q và Fiddler on the Roof)
 Spring Awakening trong vai Wendla – Lincoln Center (Tháng 2 năm 2005)
 Unsung 2007: 'Tis The Season To Be Naughty – Nhà hát Lucille Lortel, New York (Tháng 12 năm 2007)
 Buổi hòa nhạc gây quỹ Alive in the World – trong vai Phoebe (Tháng 1 năm 2008)
 Buổi diễn gây quỹ vở "Broadway Eastern Bonnet" năm 2008 trong vai Wendla (cùng với các diễn viên của Spring Awakening)
 Feinstein's (Tháng 2, 4 và 6 năm 2008)
 Flopz n' cutz Concert cùng với Landon Beard, Joe's Pub (Tháng 4 năm 2008)
 Les Misérables Concert trong vai Eponine tại Hollywood Bowl (Tháng 8 năm 2008)
 Upright Cabaret (Tháng 8 năm 2008)
 Broadway Chance Style: Up Close & Personal (Tháng 9 năm 2008)
 Spring Awakening Holiday Benefit Concert – Joe's Pub (Tháng 12 năm 2008)
 Biểu diễn tại bữa tiệc của Human Rights Campaign (Tháng 11 năm 2009).
 True Colors Benefit cùng với Jonathan Groff (Tháng 11 năm 2009)
 Glee Live! In Concert! trong vai Rachel Berry tại Phoenix, Los Angeles, Chicago và thành phố New York (Tháng 5 năm 2010)
 Glee TV Academy Event tại Music Box, Los Angeles (Ngày 27 tháng 7 năm 2010)
 Lễ kỷ niệm 35 năm vở Rocky Horror Picture Show để gây quỹ ủng hộ The Painted Turtle, trong vai Janet Weiss tại Los Angeles (Tháng 10 năm 2010)
 Biểu diễn ("America the Beautiful") tại Super Bowl XLV ở Dallas, Texas (Tháng 2 năm 2011)
 Biểu diễn tại MusiCares Person of the Year để tôn vinh Barbra Streisand ở Los Angeles (Tháng 2 năm 2011)
 Glee Live! In Concert! trong vai Rachel Berry; 22 thành phố, 40 buổi diễn, 4 quốc gia: Mỹ, Canada, Anh và Ireland (Từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2011)
 Buổi gây quỹ thường niên Taste for a Cure lần thứ 14 của The Jonsson Cancer Center Foundation (JCCF) tại UCLA (Tháng 4 năm 2012)
 Big Brothers Big Sisters Of Greater Los Angeles 2012 Rising Stars Gala (Tháng 10 năm 2012)

Các dự án khác
 Ragtime trong vai Cô bé, Toronto Centre for the Arts, Toronto, Ontario (1997)
 The Diary of Anne Frank trong vai Anne Frank, Washington, D.C. (2005)
 Spring Awakening trong vai Wendla, Atlantic Theatre Company (Từ tháng 5 đến tháng 8 năm 2006)
 Người phát ngôn của Dove (2010)
 Phim quảng cáo của Chevrolet trong vai Rachel Berry (Tháng 2 năm 2011)
 Ứng dụng tập thể dục của Nike (2011)
 Phim quảng cáo của HP TouchPad (2011)
 Người phát ngôn của Candies (2012)
 Người phát ngôn của L'Oreal Paris (2012)

Các phim đã đóng

Điện ảnh

Truyền hình

Danh sách đĩa nhạc

 Ragtime: Original Cast Recording (1998)
 Fiddler on the Roof: Revival Cast Recording (2004)
 Spring Awakening: Original Cast Recording (2006)

Tham khảo

Nữ diễn viên đến từ thành phố New York
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Sinh năm 1986
Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Người đoạt giải Grammy
Nhân vật còn sống
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 20
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Ca sĩ thiếu nhi Mỹ
Nữ ca sĩ nhạc pop Mỹ
Nữ ca sĩ-người viết bài hát Mỹ
Người Mỹ gốc Ý
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Người hoạt động xã hội vì quyền động vật
Nghệ sĩ của Columbia Records
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ
Nhà hoạt động xã hội HIV/AIDS
Ca sĩ Thành phố New York
Nữ diễn viên New Jersey
Ca sĩ New Jersey
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Ca sĩ nhạc pop Mỹ


title: Minh Lý Đạo

text:
Minh Lý Đạo hay Đạo Minh Lý, nói tắt là Minh Lý, là một Chi trong Ngũ chi Minh đạo, có liên quan tới cả Minh Sư Đạo và Đạo Cao Đài. Đạo ra đời lấy Tam giáo làm tôn chỉ, dung hòa các tín ngưỡng, thực hiện cơ tận độ trong buổi hạ nguơn, tiếp tục và hoàn thành sứ mạng cho Chánh pháp để hướng dẫn nhơn sanh tự tu, tự độ tránh khỏi sanh tử khổ đau, thực hiện lòng từ bi, bác ái, bình đẳng xây dựng xã hội hoà bình, an lạc.

Tên gọi
Minh Lý Đạo, trong đó, Minh có nghĩa là thông hiểu nhận biết rõ ràng. Lý là lẽ phải tuyệt đối. Minh Lý là thông hiểu đến sự tuyệt đối đạt tới lẽ phải mà thành đạo.

Quá trình phát triển
Đầu những năm 1920, một nhóm người ở Sài Gòn đã tập trung và cùng nghiên cứu, tìm hiểu về giáo lý của tam giáo: Thích – Lão – Nho. Trong đó, Âu Kiệt Lâm, pháp danh Minh Chánh cùng một số thân hữu mua sách từ Pháp nghiên cứu về nhân điện. Đến năm 1924, những người đó đã giác ngộ chơn lý của đạo và sáng lập tôn giáo lấy tên là Minh Lý đạo.

Sáu vị chức sắc khai đạo Minh lý gồm có ông Âu Kiệt Lâm, pháp danh Minh Chánh; ông Nguyễn Văn Xưng, pháp danh Minh Giáo; ông Nguyễn Văn Đề, pháp danh Minh Đạo; ông Lê Văn Ngọc, pháp danh Minh Truyền; ông Nguyễn Văn Miết, pháp danh Minh Thiện; ông Võ Văn Thạnh, pháp danh Minh Trực…

Quá trình khai đạo, Minh Lý đạo đã được các vị chức sắc xây dựng và hoàn thiện hệ thống tổ chức, có chức sắc, tín đồ, có giáo lý, giáo luật, kinh sách phục vụ cho tín đồ, môn sanh tu hành. Giai đoạn từ tháng 9 năm 1925 đến tháng 2 năm 1927, chùa Linh Sơn ở đường Cô Giang được Minh Lý đạo tạm mượn để làm nơi tụng kinh Sám hối vào các ngày 14 vào 30 âm lịch. Đồng thời, Để có nơi thờ các đấng thiêng liêng, các vị chức sắc Minh Lý đạo tiến hành xây dựng chùa.

Ngày 3 tháng 1 năm 1926, Đức Diêu Trì Kim Mẫu ban cho chữ hiệu của chùa là "Tam Tông miếu". Chùa được xây dựng trên phần đất do Ông Trần Kim Ký đã hiến và được bà Ba Ngỡi, bà Huỳnh Thị Ngôn cùng một số vị khác ủng hộ về tài chính.

Ngày 9 tháng 9 năm 1926, làm lễ khởi công chùa, đến ngày 2 tháng 2 năm 1927, Tam Tông miếu hoàn thành. Chùa đã qua hai đợt sửa chữa, trùng tu vào các năm 1941 và năm 1957.

Giai đoạn năm 1941 đến năm 1965, Minh Lý đạo trong cơ khảo đạo. Chư môn sanh phải tự tu học, cơ đạo chinh nghiêng, một số đạo hữu nản lòng tu hành. Từ năm 1965 đến năm 1975, đây là thời kỳ khai cơ giáo pháp. Minh Lý đạo đã hoàn thiện về tổ chức, hình thành Hội thánh và hoàn chỉnh bộ kinh "Minh Lý chơn giải" để bổ túc cho cuốn "Minh Lý học thuyết".

Từ sau hoà bình đến nay, Minh Lý đạo tiếp tục lập trường thuần tuý tu hành, đem đạo độ đời theo tôn chỉ dung hoà tín ngưỡng, mở rộng tình thương nhằm hoằng dương chánh pháp, phục vụ nhơn sanh đến giác ngộ, giải thoát. Hiện nay Tổng Lý Minh Lý Đạo là đạo trưởng Tường Định Lê Chơn Huệ. Trụ trì chùa Tam Tông Miếu là đạo trưởng Đại Bác.

Chú thích

Tham khảo
 Minh Lý giải yếu của soạn giả Nguyễn Minh Thiện năm 1947.
 Giới luật và hình phạt của Minh Lý đạo - Tam Tông Miếu năm 2003.
 Tam qui và ngũ giới của Minh Lý đạo năm 1950.
 Lịch sử đạo Cao đài quyển 1 của Cơ quan Phổ thông Giáo lý Đại đạo, Nhà xuất bản TG năm 2005.
 Kinh Bố cáo, Sấm hối, Tịnh nghiệp vãn, Nhựt tụng, Giác thế của Minh Lý đạo.
 Dự thảo đạo qui, Báo cáo kết quả hành đạo và phương hướng hành đạo của Minh Lý đạo năm 2008.

Tôn giáo tại Việt Nam


title: Cory Monteith

text:
Cory Allan Michael Monteith (11 tháng 5 năm 1982 – 13 tháng 7 năm 2013) là một diễn viên, nhạc sĩ người Canada, được biết đến nhiều nhất với vai diễn Finn Hudson trong sê ri phim truyền hình Glee của Fox. Ngày 13 tháng 7 năm 2013, anh được phát hiện đã chết trong một khách sạn ở Vancouver, British Columbia, Canada.

Tiểu sử
Cory Monteith sinh ra ở Calgary, Alberta, là con trai út của Ann McGregor, nhà thiết kế nội thất, và Joe Monteith, quân nhân trong lực lượng Princess Patricia's Canada Light Infantry. Bố mẹ Cory ly hôn khi anh mới 7 tuổi, anh và anh trai lớn lên cùng mẹ ở Victoria, British Columbia. Trước sự vắng mặt của người cha, cũng như cảm giác mình là người ngoài cuộc đối với bạn bè, anh bắt đầu thể hiện những dấu hiệu bị rối loạn; Cory - từ một học sinh đầy triển vọng, biết đọc từ năm 5 tuổi - dần sa vào nghiện ngập, từ đó ảnh hưởng đến việc học.

Sau khi đã theo học ở 12 ngôi trường khác nhau, anh bỏ học ở tuổi 16. Trong thời gian này, tình trạng nghiện ngập của anh đã tồi tệ đến mức anh bắt đầu phạm tội chẳng hạn như trộm cắp tiền của bạn bè và người thân để phục vụ cho việc nghiện ngập. Bước ngoặt trong cuộc đời Cory xảy ra khi mẹ anh và một nhóm bạn can thiệp và gửi anh đến một trại cai nghiện ở tuổi 19. Anh nhận bằng tốt nghiệp trung học vào năm 2011 từ một ngôi trường mà anh đã từng theo học ở Victoria, British Columbia.

Trước khi bước vào ngành công nghiệp giải trí, Cory đã từng làm nhiều công việc khác nhau, trong đó có tài xế taxi, tài xế xe buýt trường học và thợ sửa mái nhà.

Sự nghiệp
Cory bắt đầu sự nghiệp diễn xuất ở Vancouver, British Columbia. Anh đảm nhận vai phụ trong Final Destinations 3, Whisper, và Deck the Halls cũng như một vai trong Kyle XY. Anh cũng góp mặt với tư cách khách mời trong một vài sê ri phim truyền hình Canada như Smallville, Supernatural, Flash Gordon, Stargate Atlantis and

Năm 2005 anh xuất hiện trong Killer Bash. Năm tiếp theo anh xuất hiện trong Urban Legend: a Bloody Mary. Năm 2007, anh thủ vai chính trong sê ri MTV Kaya.

Tháng 4 năm 2010 anh tham gia bộ phim hài lãng mạn Monte Carlo.

Ngày 8 tháng 8 năm 2010, anh trở thành người dẫn chương trình cho lễ trao giải Teen Choice Awards. Cory cũng là người dẫn chương trình cho lễ trao giải Gemini Awards tại Toronto vào ngày 13 tháng 11 năm 2010.

Tháng 12 năm 2010, Cory được công bố là sẽ thủ vai chính và đồng sản xuất trong một bộ phim hài cho Fox 2000. Tháng 1 năm 2011, anh xuất hiện trong bộ phim Sisters&Brothers cùng với Dustin Milligan, công chiếu tại liên hoan phim quốc tế Toronto vào ngày 11 tháng 9 năm 2011.

Năm 2012, anh là người dẫn chương trình cho lễ trao giải 23rd GLAAD Media Awards tại thành phố New York cùng bạn diễn Naya Rivera.

Glee

Năm 2009, Cory được trao vai Finn Hudson trong sê ri phim truyền hình Glee của Fox. Khi Glee đang tuyển diễn viên, người đại diện của anh ở Vancouver, Elena Kirschner, đã gửi đến một đoạn video anh đang chơi trống với hai chiếc bút chì và nhiều vật dụng của Tupperware. Tác giả của sê ri Ryan Murphy đã chú ý đến đoạn video này nhưng cũng chỉ ra rằng anh phải hát, bởi những diễn viên thử vai cho Glee mà không có kinh nghiệm về sân khấu được yêu cầu phải chứng tỏ họ có khả năng hát và nhảy cũng như diễn xuất. Cory gửi đến một đoạn băng thứ hai, trong đó anh hát một phiên bản khác của "Can't Fight This Feeling" bởi REO Speedwagon. Sau đó anh tham dự một buổi thử vai tại Los Angeles; kỹ năng thanh nhạc của anh bị đáng giá là kém, nhưng anh đã biểu diễn rất tốt trước một trong những đạo diễn tuyển vai của Glee, người nói rằng anh đã thâu tóm được những phẩm chất khó nắm bắt nhất của nhân vật Finn, "sự ngọt ngào ngây thơ mà không ngu ngốc". Khi nói về quá trình thử vai của mình, Cory cho biết, "Tôi cũng giống như rất nhiều đứa trẻ khác, kiếm tìm điều gì đó để quan tâm thích thú. Điều gì đó để đam mê. Tất cả những gì bạn cần là sự cho phép. Không chỉ ở Glee, mà còn ở bất kỳ điều gì trong cuộc sống."

Finn là đội trưởng của đội bóng bầu dục ở trường trung học, và chấp nhận nguy cơ bị bạn bè xa lánh khi tham gia nhóm hát của trường. Cậu là một học sinh nổi tiếng, đứng đầu trong các cấp bậc ở trường, nhưng khi bị buộc phải tham gia nhóm hát, cậu nhận thấy mình rất thích nó. Cốt truyện của nhân vật này đã cho thấy những đấu tranh của cậu khi vừa phải ở lại trong nhóm, dưới đáy của xã hội, vừa phải giữ được danh tiếng của mình cũng như sự tôn trọng từ phía bạn bè. Nhân vật phải lựa chọn giữa sự thu hút của cả đội trưởng đội cổ vũ Quinn Fabray (Dianna Agron) lẫn ca sĩ ngôi sao của nhóm hát Rachel Berry (Lea Michele), và cốt truyệt của nhân vật ngày càng tập trung vào mội quan hệ giữa cậu với hai nhân vật này.

Cory cảm thấy rằng Finn đã trưởng thành lên rất nhiều trong phim. Anh nói, "Ban đầu Finn là một tên đầu gầu ngớ ngẩn, nhưng theo diễn tiến của phim, Finn không còn ngớ ngẩn nữa, thật đấy, cậu ta chỉ hơi ngây thơ một chút." Ban đầu Finn nhận được những lời nhận xét trái chiều từ giới phê bình. Với vai diễn này Cory đã nhận được giải dành cho nam diễn viên hài của giải thưởng Teen Choice Award năm 2011. Mặc dù không phải là ca sĩ trước khi đảm nhận vai Finn, Cory đã hát chính trong rất nhiều ca khúc trên phim.

Tháng 5 năm 2010, dàn diễn viên của Glee đã tham gia vào một tour diễn kéo dài 2 tuần ở Los Angeles, Phoenix, Chicago và thành phố New York. Họ biểu diễn những ca khúc hit của phim vài tiểu phẩm xen giữa. Tháng 5 năm 2011, họ tham gia vào tour diễn thứ hai dài hơn với hầu hết các ca khúc mới và các tiểu phẩm hoàn toàn mới, kéo dài 4 tuần ở Mỹ và Canada, và 11 ngày ở Anh và Ireland.

Đời tư
Cho đến trước khi qua đời thì Cory đang có mối quan hệ tình cảm với bạn diễn phim Glee là nữ diễn viên người Mỹ Lea Michele. Ngày 31 tháng 3 năm 2013, truyền thông đưa tin Cory đã tham gia cai nghiện tại một cơ sở điều trị. Việc này kết thúc ngày 26 tháng 4 năm 2013.

Qua đời
Theo Sở cảnh sát Vancouver thì vào giữa trưa ngày 13 tháng 7 năm 2013, nhân viên khách sạn Fairmont Pacific Rim ở trung tâm thành phố Vancouver, tỉnh bang British Columbia, Canada phát hiện Cory Monteith đã chết trong phòng khi không thấy anh trả phòng đúng giờ. Công tác khám nghiệm tử thi hoàn tất vào ngày 15 tháng 7 năm 2013. Phía Cơ quan Pháp y tỉnh bang British Columbia (British Columbia Coroners Service) cho biết Cory tử vong do "độc tính hỗn hợp ma túy" gồm heroin kết hợp với chất cồn. Họ cũng cho biết cái chết của anh có thể là một tai nạn.

Ngày 17 tháng 7 năm 2013, thi hài của anh được hỏa táng ở Vancouver.

Các phim đã đóng

Điện ảnh

Truyền hình

Giải thưởng và đề cử

Tham khảo

Nam diễn viên Canada thế kỷ 21
Nam diễn viên điện ảnh Canada
Ca sĩ Canada thế kỷ 20
Ca sĩ Canada thế kỷ 21
Nam diễn viên lồng tiếng Canada
Nam diễn viên từ Calgary, Alberta
Nam ca sĩ thế kỷ 20
Nam diễn viên Canada thế kỷ 20


title: Trận Gazala

text:
Trận Gazala là một trận chiến quan trọng thuộc Chiến dịch Sa mạc Tây trên Mặt trận Bắc Phi trong Chiến tranh thế giới thứ hai, diễn ra xung quanh thành phố cảng Tobruk tại Libya từ ngày 26 tháng 5 đến 21 tháng 6 năm 1942. Lực lượng tham chiến bên phía phe Trục có Tập đoàn Thiết giáp châu Phi, bao gồm các đơn vị Đức và Ý nằm dưới quyền chỉ huy của đại tướng Erwin Rommel; còn bên phe Đồng Minh là Tập đoàn quân số 8 Anh do trung tướng Neil Ritchie chỉ huy dưới sự giám sát chặt chẽ của đại tướng tổng tư lệnh Trung Đông Claude Auchinleck. Tập đoàn quân số 8 được hợp thành từ các đơn vị quân Anh, Nam Phi, Ấn Độ và Pháp Tự do.

Chiều ngày 26 tháng 5 năm 1942, Tập đoàn Thiết giáp châu Phi mở một mũi nghi binh nhằm thu hút quân Anh về hướng bắc. Đêm hôm đó, Rommel đem đội hình thiết giáp chủ lực sang hướng đông, đi vòng qua sườn phía nam Gazala để tấn công quân thiết giáp Anh nằm phía sau hệ thống phòng thủ của Đồng Minh. Quân thiết giáp Trục liên tục đánh bại các đơn vị thiết giáp Anh, nhưng đến ngày 27 tháng 5 họ đã rơi vào tình trạng bấp bênh. Các sư đoàn thiết giáp Đức-Ý đã hao tổn 1/3 binh lực và bị trải mỏng trên một diện rất rộng, lại bị kẹt phải các bãi mìn của Anh ở sau lưng. Các đoàn tiếp vận của Đức-Ý không thể tới được.

Không bỏ cuộc, Rommel chuyển sang phòng ngự, ông cho đóng quân trong một khu vực mà người ta gọi là "cái vạc", bị kìm kẹp bởi tuyến phòng ngự của Anh trên hướng bắc và đông và bãi mìn của Anh ở hướng nam. Quân Trục triển khai pháo chống tăng hạng nặng để ngăn quân thiết giáp Anh và đồng thời mở đường thông qua bãi mìn sang hướng đông để khai thông đường tiếp tế. Đến ngày 30 tháng 5, Rommel phát hiện đường đi về hướng tây của ông bị Lữ đoàn 150 Anh. Rommel dồn quân từ hướng tây và bắc liên tục đánh lữ đoàn này, đến chiều ngày 1 tháng 6 thì hạ được. Trong lúc đó các lữ đoàn thiết giáp Anh cũng nhiều lần xung phong nhưng bị pháo chống tăng Đức cản phá và không giải nguy được cho Lữ đoàn 150. Củng cố được đường tiếp tế, Rommel điều 2 sư đoàn đánh phòng tuyến quân Pháp ở Bir Hakeim, nhằm mở đường tiến ra Tobruk và hợp vây quân Anh. Quân Pháp chống trả rất anh dũng, nhưng tướng Anh Ritchie đánh giá tình hình rất chậm, không chớp thời cơ đem hết quân Anh tiêu diệt quân Trục trong "cái vạc".

Phải đến ngày 5 tháng 6, Tập đoàn quân số 8 mới mở chiến dịch phản công, mật danh "Aberdeen". Chiến dịch bị đánh bại thê thảm. Ngày 10 tháng 6, quân Pháp rút khỏi Bir Hakeim. Rommel giữ được sườn phía nam rồi, mới tiếp tục khoét mũi dùi tấn công lên phía bắc. Trong các ngày 12 và 13 tháng 6, quân thiếp giáp Đức từ 3 hướng hợp vậy hộp phòng ngự "Knightsbridge" của Anh. Các lữ đoàn thiết giáp Anh thiệt hại hết sức nặng nề. Tập đoàn quân số 8 tháo chạy về biên giới Ai Cập, để lại Sư đoàn 2 Nam Phi giữ Tobruk. Ngày 20 tháng 6, quân Đức-Ý chia đường đánh Tobruk, chỉ sau 2 ngày Sư đoàn 2 Nam Phi đầu hàng. Trận đánh kết thúc với thắng lợi vang dội của phe Trục mặc dù cái giá số xe tăng phải trả là khá cao. Mất đi những lực lượng thiết giáp hiệu quả trong các trận đánh sau đó, Rommel đã không thể đánh bại triệt để Tập đoàn quân số 8 khi họ rút về Ai Cập và cuộc truy kích của ông đã bị chặn đứng lại trong Trận El Alamein lần thứ nhất.

Bối cảnh

Rommel lại tiến quân từ El Agheila

Vào cuối năm 1941, Chiến dịch Crusader kết thúc với thắng lợi của quân Đồng Minh, phe Trục buộc phải lui quân trở lại điểm xuất phát ở El Agheila. Tuy nhiên, do cho rằng các lực lượng của Rommel đã kiệt sức, Auchinleck vội vàng ra lệnh tiến công thần tốc từ Cyrenaica đến El Agheila với ý định tiêu diệt các toán quân Đức và Ý đang phân tán trên nhiều tuyến phòng thủ dọc bờ biển Libya, việc ra lệnh tiến quân này làm cho tuyến tiếp tế của Tập đoàn quân số 8 (Anh) bị căng quá mức. Trong khi đó, giữa tháng 12 năm 1941, Thống chế Albert Kesselring - Tổng Tư lệnh Mặt trận phía Nam kiêm Tư lệnh Tập đoàn Không quân số 2 (Đức) - đem Quân đoàn Không quân II tới Sicilia đặng chế áp Malta, một bàn đạp quan trọng cho không quân và tàu ngầm Anh đánh phá các tàu tiếp vận Đức-Ý. Từ tháng 12 năm 1941 đến tháng 4 năm sau, Kesselring tổ chức hàng loạt cuộc không kích quy mô lớn vào Malta, giảm thiểu bất an cho những chuyến tàu vận tải tiếp vận từ châu Âu tới Bắc Phi. Nhờ đó đó mà sau 1-2 tháng trì hoãn, quân khối Trục ở Libya bắt đầu được tăng viện thêm binh lính, xe tăng, súng đạn, máy bay và lương thảo, và cứ tiếp tục đến cuối tháng 5 năm 1942, khi Quân đoàn Không quân II được rút về mặt trận Xô-Đức.

Trong khi ngày càng nhận thức được tầm quan trọng của việc tiếp tế cho Tập đoàn quân số 8 đang đóng tại El Agheila, Bộ chỉ huy Tối cao Anh ở Cairo đã đánh giá thấp sức chiến đấu của phe Trục, có rất nhiều phóng đại về thương vong của các bên trong chiến dịch Crusader, tướng Auchinleck cho rằng quân số Đức và Ý hiện tại chỉ có 35.000 người, tuy nhiên con số thực có thể lên 80.000, vượt xa ước tính ban đầu của Anh. Tập đoàn quân số 8 dự kiến sẽ sẵn sàng tấn công vào tháng 2 và Bộ Tư lệnh Anh tin rằng quân đội phe Trục quá yếu ớt và thiếu chuẩn bị cho một cuộc phản công. Ngày 21 tháng 1, Rommel sử dụng ba đơn vị cơ động mạnh từ hai Sư đoàn Thiết giáp số 15 và 21 làm nhiệm vụ trinh sát chiến thuật. Lực lượng này tìm ra được khu vực mỏng nhất của tuyến phòng ngự. Rommel lập tức ra lệnh tấn công, chiếm lại Benghazi vào ngày 28/1 và Timimi vào ngày 3/2. Đến ngày 6/2, quân Anh bị đánh bại và bị đẩy lùi về tuyến Gazala-Bir Hakeim, vài dặm về phía Tây Tobruk, cũng từ đó quân Đức và Ý bắt đầu kiệt sức, quân Anh có 1.309 thương vong từ ngày 21, 41 xe tăng bị phá hủy, 30 chiếc khác bị mất do tai nạn và hư hỏng cùng 40 khẩu pháo.

Tập đoàn quân số 8 đóng trên tuyến Gazala
Ở giữa Gazala và Timimi, Tập đoàn quân số 8 có thể tập trung lực lượng để củng cố và chiến đấu. Đến ngày 4 tháng 2, tình hình trước mắt là phe Trục đã dừng bước và mặt trận đi vào ổn định, từ phòng tuyến Gazala trên 1 bãi biển rộng 30 dặm về phía Tây Tobruk đến 1 pháo đài cổ thời nhà Ottoman tại Bir Hakeim, 50 dặm về phía Nam. Tuyến Gazala được hình thành từ một loạt các ''hộp'' phòng ngự, bên trong mỗi hộp quân Anh bố trí 1 lữ đoàn bộ binh bao bọc dây kẽm gai và mìn xung quanh. Các lữ đoàn này được cung cấp lương thực, thực phẩm và đạn dược đủ để cầm cự trong 1 tuần lễ. Quân Pháp Tự do án ngữ trong "hộp" Bir Hakeim ở phía nam, lần lượt cách các "hộp" chứa Lữ đoàn Bộ binh 150 và 69 (Anh) 21 km và 30,7 km về hướng nam. Lực lượng phòng thủ tuyến Gazala được phân bố không đồng đều, dày đặc trên con đường ven biển nhưng khá thưa thớt ở phía nam. Cách bố trí này đã tạo thuận lợi cho phía Trục đập ngang hông quân Đồng Minh từ mạn nam. Đằng sau phòng tuyến Gazala, phía Đồng Minh xây các cụm chốt phòng thủ tại Commonwealth Keep, Acroma, Knightsbridge, El Adem, Retma, Cứ điểm 171 và Bir el Gubi đặng khống chế các tuyến đường và giao lộ quan trọng. Mặc dù quân Anh đã lập kịp cụm chốt Retma không lâu trước thời điểm quân Trục nổ súng tấn công, cụm chốt Bir el Gubi và Cao điểm 171 chỉ bắt đầu được thi công vào ngày 25 tháng 5. Chiến lược phòng thủ cứng nhắc của Tập đoàn quân số 8 đã trở nên tai hại do khoảng cách đáng kể giữa các "hộp" phòng ngự cản trở chúng tương hỗ lẫn nhau và tập trung tối đa hỏa lực của mình. Thêm vào đó, do không được trang bị đầy đủ phương tiện vận tải cần thiết, quân phòng thủ tuyến Gazala khó thể rút lui khi lâm vào những tình huống khốn cùng.

Chuẩn bị của hai bên

Quân Đồng Minh
Ngày 8 tháng 5 năm 1942, Thủ tướng Winston Churchill gửi thư giục Auchinleck phản kích đánh bật quân Trục khỏi Cyrenaica và giải vây Malta, bởi "sự thất thủ của nó [Malta] sẽ là một một tai họa hết sức trầm trọng cho Đế quốc Anh, và có thể gây hậu họa lâu dài cho việc trấn giữ đồng bằng châu thổ sông Nile". Trong thời điểm này, các đơn vị Đồng Minh trấn thủ tuyến Gazala bao gồm Sư đoàn Nam Phi số 1 gần sát bờ biển, Sư đoàn Bộ binh số 50 (Northumbria) trên hướng nam và Lữ đoàn Pháp tự do số 1 ở Bir Hakeim trên hướng cực nam. các Sư đoàn Thiết giáp số 1 và 7 được bố trí đằng sau chiến tuyến, làm lực lượng phản công cơ động, trong khi Sư đoàn Nam Phi số 2 trấn đóng Tobruk còn Sư đoàn Bộ binh Ấn Độ số 5 (đến Bắc Phi vào tháng 4 để thế chỗ Sư đoàn Bộ binh Ấn Độ số 4) làm dự bị. Tổng cộng, quân Anh và đồng minh có 110.000 lính, 843 xe tăng (trong đó có 149 xe tăng hạng nhẹ M3 Stuart, 167 xe tăng hạng trung M3 Grant do Mỹ viện trợ, 270 xe tăng bộ binh, và 257 xe tăng hành trình Anh) cùng 604 phi cơ.

Với sự xuất hiện của xe tăng hiện đại M3 Grant trong biên chế Tập đoàn quân số 8, quân Đồng Minh đã xác lập ưu thế rõ rệt về kỹ thuật trên chiến trường Bắc Phi. Loại xe tăng này nặng 30 tấn (hơn tất cả mọi mẫu xe tăng Đức), được trang bị 1 đại bác 75 ly ở ổ quay bên phải thân và 1 đại bác 37 ly trên tháp pháo. Pháo 50 ly là mẫu pháo tăng duy nhất của Đức có thể bì kịp khẩu 75 ly, song chỉ được lắp trên 19 xe tăng Panzer III (đặc biệt) của Tập đoàn Thiết giáp Phi châu. M3 Grant cũng vượt xa hầu hết các loại tăng-thiết giáp của Ý, vốn chỉ sánh được với xe tăng hạng nhẹ M3 Stuart của Mỹ và xe tăng Anh. Ngoài ra, quân Đồng Minh còn được chi viện một khối lượng lớn pháo chống tăng 6 pao mới sản xuất. Để nâng cao hiệu suất chiến đấu của Tập đoàn quân số 8, bộ tư lệnh Đồng Minh cũng tiến hành chỉnh đốn lực lượng và cải thiện sự hiệp động tác chiến giữa bộ binh với pháo binh. Đồng thời, Thiếu tướng Arthur Tedder - Tổng tư lệnh Bộ Tư lệnh Không quân Anh tại Trung Đông - đã tăng cường phát triển khả năng yểm trợ lực lượng mặt đất của Không lực Sa mạc, và yêu cầu tướng tá lục quân phải nhượng cho các đồng cấp không quân của mình quyền chỉ huy, chỉ đạo các hoạt động đường không. Không quân Anh cũng xây dựng một học thuyết mới về máy bay ném bom-chiến đấu và Thiếu tướng Tư lệnh Không lực Sa mạc Arthur Coningham dời sở chỉ huy tới Tổng hành dinh Tập đoàn quân số 8 để dễ dàng theo sát, phối hợp với lục quân.

Bên cạnh đó, các khó khăn về tiếp vận đã thu hẹp triển vọng tấn công của quân Anh và đồng minh. Hồi tháng 5 năm 1941, Churchill cho Đoàn tàu vận tải Tiger mang khí giới, đạn dược từ Anh tới quân cảng trọng yếu Alexandria (Ai Cập) theo đường Địa Trung Hải (thay vì con đường vòng Mũi Hảo Vọng vốn an toàn hơn). Dù 1 chiếc tàu bị chìm do trúng mìn giữa Địa Trung Hải, quyết định của Churchill đã giúp Đoàn tàu Tiger tiết kiệm 40 ngày đường, và tiếp tế kịp thời cho Tập đoàn quân số 8 mở Chiến dịch Battleaxe theo kế hoạch định trước. Sau lần đó, do không quân và tàu ngầm Đức-Ý tăng cường khống chế Địa Trung Hải, các đoàn tàu tiếp vận kế tiếp của Anh phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng trên một lộ trình dài 23.000 km.

Quân Trục

Như thường lệ, Rommel lên kế hoạch mở cuộc tấn công Gazala (mang mật danh là Chiến dịch Venezia) trước khi đối phương sẵn sàng tác chiến. Lực lượng thực thi chiến dịch này bao gồm 90.000 lính, 560 xe tăng (gồm 50 Panzer II, 242 Panzer III, 40 Panzer IV và 228 xe tăng hạng trung Ý) cùng 542 phi cơ. "Cáo Sa mạc" chia quân làm 2 cánh:

 Cánh phía Bắc và Trung tâm, tức Đoàn Crüwell do Thượng tướng Thiết giáp Ludwig Crüwell chỉ huy, bao gồm các Quân đoàn X, XXI (Ý_ cùng Lữ đoàn Súng trường số 15 (Đức)
 Cánh chủ công trên hướng Nam do Rommel trực tiếp chỉ huy, bao gồm Quân đoàn Phi châu (Đức) và Quân đoàn Mô tô XX (Ý).

Nhận thấy sườn nam quân Đồng Minh được phân bố trên địa hình trống trải, Rommel dự định tung Đoàn Crüwell đánh nghi binh vào chính diện tuyến Gazala, tạo điều kiện cho cánh quân chủ công vòng qua sườn địch. Sau đó, bên phải lực lượng chủ công, Sư đoàn Thiết giáp số 132 Ariete (Ý) tấn công và đánh chiếm hộp Bir Hakeim. Ở bên trái, các Sư đoàn Thiết giáp số 15 và 21 (Đức) quay lên mạn bắc đặng bọc hậu phòng tuyến Gazala, xóa sổ lực lượng thiết giáp Anh và cô lập bộ binh địch. Bên cực phải mũi chủ công, Sư đoàn Khinh chiến số 90 (Đức) được lệnh hành quân đánh El Adem (phía nam Tobruk), chặt đứt đường tiếp vận từ hải cảng tới tuyến Gazala. Kế hoạch cũng yêu cầu Sư Khinh chiến số 90 triển khai một lực lượng thiết giáp giả (gồm hàng chục xe vận tải gắn động cơ phun khói và cánh quạt máy bay) đặng làm tinh thần địch hoang mang.

Trong lúc đó, Sư đoàn Mô tô số 101 Trieste (Ý) được phân công mở hành lang tiếp tế qua bãi mìn phía bắc Bir Hakeim, gần hộp Sidi Muftah. Rommel tiên liệu rằng, sau khi đánh bại quân thiết giáp Anh, cánh quân của ông sẽ chiếm được El Adem, Ed Duda, Sidi Rezegh và hộp Knightsbridge (cách Bir Hakeim tầm 40 km theo hướng đông bắc) trong đêm đầu của chiến dịch. Từ các bàn đạp này, xe tăng Đức-Ý sẽ thọc sâu sang hướng tây, thanh toán các chốt phòng thủ của Đồng Minh giữa Gazala và Alem Hamza, và hội quân với Đoàn Cruwell vào hôm sau. Kế hoạch của Rommel ẩn chứa nhiều rủi ro do quân đội Đức-Ý bị áp đảo về hỏa lực và quân số; hơn thế nữa, "Cáo Sa mạc" tưởng trận địa mìn của địch chỉ kéo dài đến hướng bắc Bir Hakeim, và không hay biết về "đầm lầy mìn" bao quanh hộp Bir Hakeim.

Tương quan lực lượng

Trận chiến

Đòn bọc sườn của Rommel
Ngày 26 tháng 5, Chiến dịch Venezia mở màn khi pháo của Đoàn Crüwell đồng loạt trút đạn xuống các cứ điểm Đồng Minh. Đến 14h, bộ binh Ý thuộc các Quân đoàn X và XXI xông lên đánh trực diện vào trung tâm phòng tuyến Gazala. Một số đơn vị thuộc Quân đoàn Phi châu và Quân đoàn Cơ động XX đã được phối thuộc vào đội hình xung kích này, đặng làm cho quân Đồng Minh tưởng toàn bộ lực lượng khối Trục đang tấn công vỗ mặt họ. Không chỉ vậy, khi màn đêm xuống, chủ lực Quân đoàn Phi châu hành tiến về hướng tấn công của 2 quân đoàn Ý và trở lại điểm xuất phát sau khi thu hút được sự chú ý của không quân trinh sát Anh. Sau đó, lúc 22h30, Rommel kéo 2 sư đoàn thiết giáp của Quân đoàn Phi châu, Sư đoàn Khinh chiến Phi châu số 90 (Đức) cùng Quân đoàn Mô tô XX (Ý) tiến vòng qua sườn phía nam của phòng tuyến Gazala. Họ tận dụng các bãi mìn của quân Đồng Minh để bảo vệ mạn sườn và hậu quân của mình.

Đến rạng sáng ngày 27 tháng 5, đại quân của Rommel đã hiện diện sau lưng tuyến Gazala. Khi đoàn quân Đức-Ý quành lên mạn bắc, Sư đoàn Ariete Quân đoàn Mô tô XX (Ý) bắt gặp Lữ đoàn Mô tô Ấn Độ số 3 Sư đoàn Thiết giáp số 7 (Anh) trên một địa bàn cách Bir Hakeim 6 km về hướng đông nam. Sau 1 tiếng đồng hồ chiến đấu, quân Ý nghiền nát các đơn vị Anh-Ấn và loại 1540 quân đối phương ra khỏi vòng chiến (gồm 440 bị sát thương, 1100 bị bắt sống - trong đó có Đô đốc Walter Cowan), đồng thời thu giữ và phá hủy hầu hết trang thiết bị của họ. Đổi lại, tổn thất của quân Ý chỉ lên đến 23 xe tăng (trong đó nhiều chiếc được sửa chữa lại ngay trên chiến địa), 30 lính tử trận cùng 50 bị thương. Báo cáo của Lữ trưởng Lữ Mô tô Ấn Độ số 3 đề cập đến "một sư đoàn thiết xa Đức vấy máu", nhưng trên thực tế, Sư đoàn Thiết giáp số 21 (Đức) khi đó đang hành tiến ở hướng nam chiến địa và không tham gia tiêu diệt Lữ Mô tô Ấn Độ số 3.

Cùng lúc ấy, giao chiến cũng bùng phát ở phía đông mặt trận – nơi Sư đoàn Thiết giáp số 15 (Đức) bất ngờ tấn công Lữ đoàn Thiết giáp số 4 Sư đoàn Thiết giáp số 7 (Anh) sau khi lữ này được điều đến hỗ trợ các Lữ Mô tô Ấn Độ số 3 và 7. Trong một cuộc chiến đấu nảy lửa, tầm bắn và sức công phá của pháo 75 ly trên các xe tăng mới M3 (Grant) đã gây cho quân Đức choáng ngợp. Bất chấp khó khăn, Rommel cùng Trung tướng Tư lệnh Quân đoàn Phi châu Walther Nehring và Thiếu tướng Sư đoàn trưởng Sư đoàn Thiết giáp số 21 Gustav von Vaerst xông vào những điểm nóng hổi trên trận tuyến đặng động viên tinh thần của cán-binh. Mặc dù lực lượng thiết giáp Đức chịu nhiều thương vong, họ gần như diệt gọn 2 trung đoàn và đánh thiệt nặng các đơn vị khác của Anh. Lữ đoàn Thiết giáp số 4 đành tháo chạy về El Adem và nghỉ đêm gần căn cứ tiếp tế Belhamed hướng đông El Adem. Đến cuối buổi sáng, các đơn vị thiết giáp khối Trục đã thọc được hơn 40 km lên mạn bắc, nhưng sau đó bị Sư đoàn Thiết giáp số 1 (Anh) buộc phải dừng bước trong những trận đụng độ khốc liệt vào giữa ngày.

Bên cánh phải của quân đội Đức-Ý, Sư đoàn Khinh chiến "Phi châu" số 90 hành tiến về El Adem và buộc Lữ đoàn Mô tô số 7 hải rút sang Bir el Gubi sau một trận đọ sức ở Retma (phía tây Bir el Gubi). Tiếp theo đó, các thiết vận xa của Sư Khinh chiến số 90 đã đánh chiếm sở chỉ huy tiền phương của Sư đoàn Thiết giáp số 7 gần Bir Beuid và bắt sống một số sĩ quan Anh - trong đó có tư lệnh sư đoàn Frank Messervy, người đã giả vờ làm một "hạ sĩ quan phục dịch" và trốn thoát về Tổng hành dinh Sư đoàn. Dù vậy, sự thất thủ của cơ quan chỉ huy tiền phương đã khiến Sư Thiết giáp số 7 chìm vào hỗn loạn trong hai ngày tới. Vào giữa buổi trưa, Sư đoàn Khinh chiến số 90 đã đến khu vực El Adem theo kế hoạch và chiếm giữ nhiều căn cứ tiếp tế. Nhưng sang hôm sau, Lữ Thiết giáp số 4 (Anh) kéo về El Adem và đánh bật Sư đoàn Khinh chiến số 90 xuống mạn tây-nam.

Cuộc chạm trán giữa xe tăng Đức-Ý với Liên hiệp Anh kéo dài suốt 3 ngày liến, làm quân Đức thiệt hại đến 1/3 lực lượng thiết giáp của mình. Lực lượng thiết giáp Đức bị phân tán trên một địa bàn lớn và bị kẹt phải các bãi mìn Anh ở sau lưng. Trong khi ấy, quân Pháp ở Bir Hacheim vẫn kháng cự bền bỉ. Các đoàn tiếp viện quân Trục từ hướng tây không thể sang đông giúp Rommel. Ông đành rút Quân đoàn Phi châu vào một hệ thống phòng thủ được gọi là "Chiếc vạc". Ông cho triển khai trận địa pháo chống tăng dày đặc và lợi dụng các vành đai mìn của Đồng Minh trên tiền tuyến ban đầu hòng ngăn chặn địch phản kích từ hướng tây. Quân thiết giáp Đồng Minh liên tục tấn công "Chiếc vạc" từ mạn bắc và đông, nhưng bị đẩy lùi trước hỏa lực mạnh mẽ và chính xác của địch. Sư đoàn Kỵ binh Thiết giáp Ariete (Ý), làm nhiệm vụ hậu vệ cho quân Đức, đã bẻ gãy hàng loạt đợt tấn kích của các lữ đoàn thiết giáp Anh trong ngày 29 tháng 5 và thượng tuần tháng 6. Bên cạnh đó, tình hình tiếp tế của Rommel càng lúc càng trở nên tồi tệ.

Cuộc chiến đấu ở Bir Hakeim
"Hộp" Bir Hakeim được trấn giữ bởi 3.600 quân thuộc Lữ đoàn Pháp Tự do số 1 do tướng Marie-Pierre Koenig chỉ huy. Ngày 27 tháng 5, trận Bir Hakeim mở màn khi Sư đoàn Ariete tấn công "hộp" này nhưng bị đại bác 75 ly và mìn của Pháp đẩy lui với thương vong ghê gớm. Đêm ngày 1 - 2 tháng 5, các sư đoàn Khinh chiến số 90 và Trieste kéo xuống phía nam đặng tiếp tục đánh phá Bir Hakeim và trận chiến tiếp diễn trong 10 ngày tới.

Được tăng viện thêm một chiến đoàn, quân Trục lại tấn kích Bir Hakeim ngày 9 tháng 9 và tràn ngập tuyến phòng thủ của Pháp trong ngày hôm sau. Ritchie hạ lệnh cho tàn binh Pháp tháo lui trong sự che chắn của màn đêm. Dưới hỏa lực dồn dập trong suốt đêm, nhiều lính Pháp đã mở được cửa thoát khỏi phòng tuyến rồi rút 8 km sang hướng tây và được các xe vận tải của Lữ đoàn Mô tô số 7 đưa đón. Mặc dù Sư đoàn Khinh chiến số 9 bắt được khoảng 500 quân Pháp – bao gồm cả nhiều thương binh – khi tiếp quản Bir Hakeim vào ngày 11 tháng 6, chừng 2.700 binh sĩ Pháp (trong đó có 200 thương binh) đã rút chạy an toàn khỏi đây.

Cái "vạc" chứa Tập đoàn Thiết giáp Phi châu
Cuối tháng 5 năm 1942, Tập đoàn Thiết giáp Phi châu lâm vào nguy khốn do bị kẹt giữa các bãi mìn với quân Anh và bị cô lập về mặt tiếp tế. Đầu ngày 29 tháng 5, xe tiếp vận của hai sư đoàn "Trieste" và "Ariete" (Ý) luồn qua những cánh "rừng mìn" phía bắc Bir Hakeim và đem lương thực cùng quân nhu đến cho lực lượng tiền phương của Binh đoàn Phi châu. Cùng thời gian đó, binh đoàn bắt tay vào mở đường qua các bãi mìn ở hướng đông đặng nối lại liên lạc với các đơn vị bạn trong Tập đoàn Thiết giáp Phi châu. Bên ngoài "vạc", Binh đoàn X (Ý) cũng được lệnh mở hai con đường tiếp tế từ phía tây. Đến ngày 30 tháng 5, Rommel nhận ra rằng "hộp" Sidi Mufta của Lữ đoàn số 150 (Anh) - được yểm trợ bởi 30 xe tăng thuộc Lữ đoàn Tăng Lục quân số 1 - đang khóa chặt con đường tây tiến của ông. Ngay lập tức, "Cáo Sa mạc" dốc quân từ 2 hướng bắc, hướng đông sang quây đánh Lữ 150 và chiếm gọn hộp Sidi Mufta vào hôm sau.

Cả tin theo các báo cáo phóng đại về tổn thất xe tăng của Đức, Auchinleck hối thúc Ritchie chớp lấy thời cơ, tổ chức phản kích dọc theo ven biển đặng mở đột phá khẩu vào Timimi và Mechili. Thay vì đó, do bận tâm hơn với sự an nguy của Tobruk, Ritchie tập trung tăng cường lực lượng phòng bị hộp El Adem và thiết lập các cụm chốt mới đối diện với các lỗ hổng trong hệ thống mìn bẫy. Phải đến tờ mờ sáng hôm 5 tháng 6, Ritchie mới mở Cuộc hành quân Aberdeen đánh vào Quân đoàn Phi châu, nhưng bị thảm bại trước hỏa lực chính xác từ xe tăng và pháo phòng tăng của Đức. Sau khi xuất hành lúc 2h50, các Sư đoàn Thiết giáp số 7 và Ấn Độ số 5 đã tiến sâu vào phía đông chiếc "vạc" mà không thấy một bóng dáng nào của địch. Trong lúc đó, các mũi tấn công của Quân đoàn XIII bị bẻ gãy hoàn toàn trên mạn bắc. Mặc dù kế hoạch của Ritchie đòi hỏi phải thủ tiêu trận địa pháo chống tăng Đức bằng một cuộc pháo kích lớn, phía Đồng Minh đã xác định sai vị trí trận địa này, và đại bác Đồng Minh bắn trúng một khu vực cách đó rất xa về hướng đông. Khi Lữ đoàn Thiết giáp số 22 xông lên xung trận, họ bị hỏa lực tập trung của pháo phòng không địch chặn đứng với thương vong lớn. Từ hướng bắc, Lữ đoàn Tăng Lục quân số 32 vào nhập trận lúc rạng sáng nhưng cũng chùn lại trước hỏa lực chống tăng dày đặng của Đức, và bị tổn hại mất 50 trong 70 xe tăng.

Đầu giờ chiều ngày 5 tháng 6, Rommel quyết định chia quân làm 2 đạo, 1 đạo gồm các Sư đoàn Thiết giáp số 21 và Ariete đông tiến đánh Bir el Hatmat, đạo kia gồm một bộ phận của Sư Thiết giáp số 15 đánh lên mạn bắc đặng uy hiếp cụm cứ điểm Knightsbridge. Mũi tấn công của các Sư đoàn Thiết giáp số 21 và Ariete đã đánh chiếm sở chỉ huy tiền phương của 2 sư đoàn Anh, cũng như sở chỉ huy của các Lữ đoàn Bộ binh Ấn Độ số 9, 10 cùng nhiều đơn vị nhỏ hơn khác, làm gián đoạn hệ thống chỉ huy và kiểm soát của Anh. Đồng thời, Sư đoàn Thiết giáp số 15 tiêu diệt 60 trong tổng số 156 xe tăng của Lữ đoàn Thiết giáp số 22 và buộc lữ đoàn này phải lùi về hậu cứ. Không có sự yểm trợ của xe tăng, các đơn vị Đồng Minh lọt sâu vào chiếc vạc trong buổi sáng - gồm tiểu đoàn bộ binh Ấn Độ, 1 tiểu đoàn trinh sát và 3 tiểu đoàn pháo binh - đã bị đánh cho nhừ tử.

Sau khi Chiến dịch Aberdeen bị phá sản, Rommel tiếp tục kết hợp tấn công với phòng ngự, vừa củng cố binh lực trong "vạc" mà vừa đánh tiêu hao quân thiết giáp Anh. Ông mở hàng loạt trận thăm dò và thử sức địch ở các chốt điểm đối diện với mình, đồng thời tổ chức nhiều đợt tấn công vào Bir Hakeim trong các ngày 6 – 8 tháng 9. Các cuộc công kích này đều bị quân trú phòng Pháp đẩy lui. Giữa lúc đó, Lữ đoàn Mô tô số 7 và Lữ đoàn Bộ binh Ấn Độ số 29 tiếp tục quấy phá đường tiếp vận của Đức-Ý.

"Ngày thứ bảy đen tối" của quân thiết giáp Anh

Ngày 11 tháng 6, Rommel tung Sư đoàn Thiết giáp số 15 và Sư đoàn Khinh chiến số 90 mở cuộc hành quân về hướng El Adem. Mặc dù Lữ Bộ binh Ấn Độ số 29 bẻ gãy một cuộc tấn công vào El Adem trong ngày 12 tháng 6, các Lữ Thiết giáp số 2 và 4 bên trái họ đã bị Sư đoàn Thiết giáp số 15 đánh bật trên một diện rộng 5 km, và phải bỏ rơi các xe tăng bị hư của mình ngoài trận địa. Để hợp lực để cùng 2 sư đoàn bạn tiêu diệt xe tăng địch, Sư Thiết giáp số 21 (Đức) tiến sang hướng tây, đánh tạt hông Lữ Thiết giáp số 4 và nghênh chiến với Lữ Thiết giáp số 22 (Anh) gần "hộp" Knightsbridge (trấn thủ bởi Lữ đoàn Cận vệ số 201) vào hôm 13 tháng 6. Việc hợp đồng chặt chẽ giữa pháo tăng với pháo phòng không đã giúp cho Quân đoàn Phi châu giành được ưu thế chiến thuật lớn trong những trận đánh ngày 13. Không những vậy, trái với sự xử trí lúng túng của các chỉ huy Đồng Minh, Rommel luôn đưa ra quyết định nhanh chóng dựa trên thông tin tình báo thu được do đánh chặn radio địch. Lực lượng thiết giáp Anh thảm bại, bị mất 70 trong tổng số 300 xe tăng của mình, và Binh đoàn Phi châu đe doạ chia cắt các đơn vị thuộc Quân đoàn XIII (Anh) trên tuyến Gazala. Cuối ngày hôm ấy, quân khối Trục vây khốn "hộp" Knightsbridge, buộc Lữ Cận vệ số 201 phải trốn chạy về vòng ngoài Tobruck trong màn đêm. Những thất bại này là lý do khiến ngày 13 tháng 6 được coi là "Thứ bảy đen tối" của Tập đoàn quân số 8.

Tập đoàn quân số 8 rút khỏi tuyến Gazala

Ngày 14 tháng 6, Auchinleck phát lệnh cho Ritchie triệt binh khỏi phòng tuyến Gazala. "Hộp" El Adem, cùng với hai hộp lân cận, đã đứng vững trước các đợt tấn công của địch và quân chủ lực Sư đoàn Nam Phi số 1 đã rút lui an toàn dọc theo con đường ven biển. Quy mô của tuyến đường này không cho phép nó chứa 2 sư đoàn, nhưng 2 lữ đoàn của Sư đoàn số 50 (Northumbria) lại không thể chạy về phía đông do hướng đó có xe tăng Đức-Ý. Bởi vậy, họ bèn tấn công theo hướng tây nam, chọc thủng chiến tuyến của các sư đoàn Brescia và Pavia thuộc Quân đoàn X (Ý) và chạy thẳng xuống sa mạc rồi quẹo sang hướng đông để rút lui. Trong khi đó, chính phủ Luân Đôn không cho Auchinleck thu quân về các vị trí dễ phòng thủ hơn quanh biên giới Ai Cập-Libya. Ngày 14 tháng 6, Auchinleck xuống lệnh cho Ritchie cầm cự trên một chiến tuyến trải dài theo hướng nam-đông từ Acroma (phía tây Tobruk) qua El Adem tới Bir El Gubi. Đến đêm ngày 15 tháng 6, quân khối Trục đã tràn ngập được Cứ điểm 650. Sang hôm sau, quân Anh phải rút khỏi Cứ điểm 187 do cạn kiệt lương thảo và đạn dược. Trong suốt cả ngày hôm ấy, Quân đoàn Phi châu cũng đánh mạnh vào các chốt phòng thủ của địch tại El Adem và Sidi Rezegh. Ngày 17 tháng 6, cả hai cứ điểm này đều thất thủ và quân Đồng Minh mất sạch cơ hội ngăn chặn địch hợp vây Tobruk. Ritchie lệnh cho Tập đoàn quân số 8 chạy vào tây bắc Ai Cập đến tận Mersa Matruh - cách biên cương 160 km về phía đông, để lại Tobruck tự lực cầm cự và uy hiếp đường tiếp tế của địch, gần giống như hồi năm 1941.

Tobruk thất thủ

Thủ trưởng Quân đoàn XIII Gott bổ nhiệm Thiếu tướng Tư lệnh Sư đoàn Bắc Phi số 2 Klopper làm chỉ huy quân đồn trú Tobruk. Bên cạnh 2 lữ đoàn lính Nam Phi, trong tay Klopper nắm giữ Lữ đoàn Cận vệ (Mô tô) số 201, Lữ đoàn Bộ binh Ấn Độ số 1, Lữ đoàn Tăng Lục quân số 32 và Lữ đoàn Phòng không số 4. Từng bị quân Trục bao vây năm 1941, Tobruk đã trụ vững suốt 9 tháng và được giải vây trong Chiến dịch Crusader vào tháng 11 năm ấy. Giờ đây, khi thế trận đang nghiêng hẳn về binh đoàn của Rommel, các chỉ huy Đồng Minh tiên liệu rằng đồn binh Tobruck có thể cầm cự 2 tháng mà chỉ cần dựa vào tiếp tế trong pháo đài. Tuy nhiên, Auchinleck coi việc cố thủ Tobruk là không quá cần thiết và ông từng nói với Neil Ritchie rằng ông không có dự định giữ pháo đài bằng mọi giá.

Lúc 5h20 ngày 20 tháng 6, trận Tobruk lần thứ hai mở màn bằng cuộc pháo kích cấp tập của Quân đoàn Phi châu vào đội hình quân Anh. Sau khi pháo dứt, không quân Đức-Ý ào ạt đánh phá trận địa, chặt nát các hàng dây kẽm ngai và tiêu hủy các bãi mìn của quân đội Đồng Minh. Đến 7h00, bộ binh phe Trục xông lên xung phong vào trận địa. Được sự trợ giúp của các đơn vị lính Ý, Rommel sử dụng 90 xe tăng thuộc 2 sư đoàn Thiết giáp số 15 và 21 khoét một lỗ thủng vào phòng tuyến đối phương. Trong khi Sư Thiết giáp số 15 tiến ra cảng biển Địa Trung Hải, Sư Thiết giáp số 21 tràn lên hướng tây bắc và tấn công Sở chỉ huy quân Đồng Minh, chẻ thành phố Tobruck ra làm đôi. Lực lượng khối Trục đã kiểm soát được 2/3 thành phố (trong đó có hải cảng) vào thời điểm kết thúc ngày đầu tiên của trận đánh. 9h40 sáng hôm sau, Klopper trình diện Rommel và giao nộp Tobruck cho ông. Với thắng lợi này, phía Trục đã thu gom được 33.000 tù binh cùng 30 xe tăng, 2000 xe quân sự, 5000 tấn lương thực và 2000 tấn lương thảo cần thiết.

Hậu quả

Được xem là thắng lợi lớn nhất trong sự nghiệp cầm quân của Rommel, trận đánh cuối tháng 5 – cuối tháng 6 năm 1942 (mà đỉnh điểm là cuộc thất thủ của Tobruk) đã mang lại cho khối Trục một hải cảng gần con đường Aegean–Crete cùng một lượng lớn tiếp tế của quân Anh. Từ đây, cơ hội mở ra cho các binh đoàn Đức-Ý tràn vào Ai Cập, đánh chiếm kênh đào Suez (buộc Anh phải sử dụng những tuyến đường tiếp tế dài gấp đối và thường hay bị U-boat quấy rối) và thậm chí có thể làm chủ các mỏ dầu của Trung Đông. Ngày 22 tháng 6 năm 1942, Rommel được Hitler thăng cấp Thống chế và trở thành cán bộ trẻ nhất của Lục quân Đức được thụ phong quân hàm này. Trong một bức thư gửi cho vợ mình, Rommel bày tỏ rằng ông cần Hitler trao cho ông thêm một sư đoàn thiết giáp nữa hơn là danh hiệu Thống chế.

Trong hồi ký của mình, Churchill hồi tưởng:

Thương vong
Cuộc thất trận ở Gazala đã đem lại thiệt hại rất lớn cho Tập đoàn quân số 8, với 50.000 quân nhân tử trận, bị thương và bị bắt (tính cả 35.000 quân đầu hàng tại Tobruk) Không những vậy, khối Đồng Minh chịu tổn hao hàng nghìn tấn tiếp tế, gần 800.000 quả đạn pháo, gần 13 triệu viên đạn súng tay, 6.000 xe vận tải và hàng nghìn xe tăng. Theo sử gia Niel Barr, người ta ước tính có 1.188 xe tăng Anh bị loại khỏi vòng chiến trong 17 ngày thất bại liên tiếp của các lữ đoàn thiết giáp Anh. Ngoài ra, do Binh đoàn Quân khí Hoàng gia Anh đã dời 2 xưởng sửa chữa xe tăng vào Tobruk lúc Rommel đánh bọc hậu tuyến Gazala, quân Đức-Ý đã chiếm được 2 xưởng này và bắt gọn nhiều đơn vị Binh đoàn Quân khí khi Tobruk thất thủ. Bên kia chiến tuyến, thiệt hại về nhân lực của phe Trục bao gồm 3.360 quân Đức và dưới 3.360 quân Ý. Theo báo cáo của Binh đoàn Phi châu vào ngày 30 tháng 6, 400 xe tăng quân Trục đã bị hư hại hoặc phá hủy và các Sư đoàn Thiết giáp số 15, 21 (Đức) chỉ có chừng 44–55 chiếc hoạt động được. Trong khi đó, tổng số xe tăng của Quân đoàn XX (Ý) giảm xuống còn 15 chiếc và Sư đoàn Khinh chiến Phi châu số 90 chỉ còn 1.679 quân nhân. Tuy khối lượng lương thảo, khí tài và trang thiết bị khổng lồ mà Rommel thu được ở trận Gazala đã giúp ông duy trì thế chủ động sau khi chiếm Tobruk, tổn thất nặng nề về xe tăng tại Gazala đã tác động tiêu cực đến năng lực tác chiến của Tập đoàn Thiết giáp Phi châu trong giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến. Trái lại, 137 xe tăng Anh đã hiện diện trong đội hình Tập đoàn quân số 8 ở El Alamein vào ngày 1 tháng 7 (chưa kể 42 chiếc đang trên đường từ các xưởng sửa chữa ra tiền tuyến). Đây một phần là nhờ các phương pháp kỹ thuật hiệu quả của Binh đoàn Quân khí trong việc phục hồi xe tăng.

Các diễn biến kế tiếp
Thấy Ritchie kém năng lực chỉ huy, Auchinleck huyền chức Ritchie và xuống kiêm nhiệm Tư lệnh Tập đoàn quân số 8 vào ngày 25 tháng 6. Auchinleck vạch kế hoạch rút quân thêm 160 km về gần El Alamein - cách Alexandria 100 km theo hướng tây. Đây được xem là "khu vực phòng thủ mạnh nhất trên sa mạc Tây", vì có những dốc đứng trong vùng Đất trũng Qattara chỉ cách El Alamein 64 km theo hướng nam, giúp ngăn ngừa nguy cơ xe tăng Đức-Ý tiến vòng qua sườn phía nam hệ thống phòng thủ và giới hạn chiều rộng trận tuyến phải bảo vệ. Song song với việc củng cố phòng tuyến Alamein, Auchinleck đã cho tiến hành chặn đánh, cầm chân địch tại Mersa Matruh. Rommel thần tốc tiến quân vào Ai Cập hòng chiếm nhanh El Alamein trước khi quân Đồng Minh hoàn chỉnh tuyến phòng ngự ở đó. Ngày 25 tháng 6, ông huy động Binh đoàn Phi châu tấn công Mersa Matruh. Trong khi Sư đoàn Khinh chiến số 90 đánh chiếm tuyến đường ven biển phía đông Matruh và chặt đứt đường rút của Quân đoàn X (gồm Sư đoàn Ấn Độ số 5 và Sư đoàn số 10) giữa đêm hôm 27 tháng 6, Sư đoàn Thiết giáp số 21 thực hiện hợp vây Sư đoàn New Zealand số 2 (Quân đoàn XIII) trên hướng nam. Đến hôm 29 tháng 6, các đơn vị Liên hiệp Anh đã chạy thoát khỏi vòng vây ở Mersa Matruh, nhưng bị thương vong khá nhiều và phải bỏ lại 6.000 tù binh trong tay quân Đức.

Trên đà chiến thắng, quân Trục truy kích mạnh về hướng đông và áp sát El Alamein ngày 30 tháng 6. Mặc dù thiếu thông tin chính xác về trận hình quân Đồng Minh, Tập đoàn Thiết giáp Phi châu mở màn trận El Alamein lần thứ nhất vào hôm sau. Hai bên đánh nhau suốt một tháng trời và đều chịu thiệt hại nặng nề. Kết thúc trận chiến, quân Đồng Minh không trục được quân Đức-Ý khỏi khu vực El Alamein, nhưng đã cản được đà tiến quân của Rommel. Tranh thủ lúc Rommel đang chuẩn bị binh lực cho đợt đánh kế tiếp vào kênh Suez, Churchill thúc giục Auchinleck chuyển sang chủ động tiến công nhưng vị tướng vẫn duy trì thế phòng ngự bị động. Bất đồng này dẫn đến việc Churchill bãi chức Auchinleck rồi phân công Trung tướng Tư lệnh Quân đoàn XIII William Gott làm Tư lệnh Tập đoàn quân số 8 và Đại tướng Sir Harold Alexander làm Tổng tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung Đông vào tháng 8. Nhưng trên đường đi nhận nhiệm vụ, phi cơ chở Gott bị Không quân Đức bắn rơi và Gott trúng đạn xuyên tim chết. Trung tướng Bernard Montgomery được bổ nhiệm thay ông dẫn dắt Tập đoàn quân số 8. Dưới sự chỉ huy của Montgomery, quân Anh và Đồng minh đã đánh bại các cuộc tấn công kế tiếp của Rommel vào tháng 8-9 và quét sạch quân Trục khỏi Ai Cập, Lybia trong hai tháng cuối năm 1942.

Xem thêm
Trận Bir Hakeim
 Trận Alam el Halfa
 Trận El Alamein lần thứ hai

Chú thích

Ghi chú

Thư mục

Liên kết ngoài

German Experiences during The Battle of Gazala
BBC - WW2 People's War - Battle of Gazala
Battle of Gazala
Parliamentary Debates, House of Commons Official Report ngày 2 tháng 7 năm 1942
Animated Map of Battle of Gazala

Mặt trận Bắc Phi
Chiến dịch Sa mạc Tây
Xung đột năm 1942


title: Miễu Bà Chúa Xứ Bàu Mướp

text:
Miễu Bà Chúa Xứ Bàu Mướp  tọa lạc tại phường Nhà Bàng, thuộc thị xã Tịnh Biên, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Giới thiệu
Ngôi miễu do Phật Thầy Tây An (Đoàn Minh Huyên, 1807 - 1856) và các tín đồ dựng lên giữa thế kỷ 19 , để cho người dân đi khai hoang có nơi thờ cúng, thỏa mãn nhu cầu tính ngưỡng tâm linh.

Phía trước ngôi miễu có một bàu lớn. Đây là một loại đầm nhỏ (hay ao lớn) chứa nước ngọt thiên nhiên. Nhiều người cho rằng vì mặt bàu có nhiều dây mướp rừng chằng chịt, nên gọi là "bàu Mướp". Tuy nhiên, có một ý kiến khác cho rằng chữ "mướp" ở đây không phải là dây mướp mà là loại cây mốp, một loại cây có cộng rễ cứng, ruột mềm chứa nhiều nước, và có thể uống được .

Ngôi chính điện thờ Thánh Mẫu Tiên Nương (tiền thân là ngôi miễu ngày xưa) hiện tọa lạc trong khuôn viên rộng nhiều m² (gồm nhiều hạng mục, trong đó quan trọng nhất là ngôi điện thờ vừa kể). Thánh Mẫu này (mà người dân quen gọi là Bà Chúa Xứ Bàu Mướp) là một nữ thần có quyền năng cai quản xứ sở, theo tục thờ cúng của người dân Nam Bộ .

Ngày 16 tháng 10 năm 2012, UBND tỉnh An Giang đã ra Quyết định số 1814/QĐ-UBND công nhận Miễu Bà Chúa Xứ Bàu Mướp là di tích "lịch sử và danh lam thắng cảnh" cấp tỉnh, và lễ đón nhận được tổ chức vào sáng ngày 28 tháng 11 năm 2012 .

Xem thêm
Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam
Đoàn Minh Huyên
Đình Thới Sơn

Chú thích

Bà Chúa Xứ
Di tích tại An Giang
Tôn giáo tại Việt Nam


title: Nguyễn Văn Hưởng (thượng tướng)

text:
Nguyễn Văn Hưởng (sinh năm 1946 ở phường Xuân Sơn, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh) là Thượng tướng Công an nhân dân Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh trước khi chuyển sang làm Phái viên Tư vấn cho Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng về an ninh và tôn giáo.

Sự nghiệp
Ông Hưởng trước khi là Thứ trưởng từng là Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, Bộ Công an.

Ông Hưởng từng là thành viên Ban Chỉ đạo tái cơ cấu Vinashin.

Ông Hưởng từng là Ủy viên Trung ương Đảng khóa 9 (2001-2006) và khóa 10 (2006-2010), đóng vai trò quan trọng trong việc ra quyết định xử một số nhân vật đấu tranh dân chủ hoặc vận động nhân quyền. Ông Hưởng đã bác bỏ những lo ngại của Hoa Kỳ về nhân quyền, ông Hưởng cũng đề nghị chính phủ Mỹ "có hành động đối với các nhóm "thù địch" ở Hoa Kỳ gồm có các ông Kok Ksor, Võ Văn Ái, Nguyễn Hữu Chánh và đảng Việt Tân.

Ông Hưởng nhận Huân chương Quân công hạng nhất cho chuyên án C509 (Bộ Công an), chuyên án đấu tranh với tổ chức bị Chính phủ coi là phản động do Lê Công Định, Trần Huỳnh Duy Thức, Lê Thăng Long và Nguyễn Tiến Trung đứng đầu.

Ông Hưởng trong một thời gian dài cũng đại diện ngành an ninh trong các tiếp xúc cấp cao với quan chức ngoại giao nước ngoài, nhất là Hoa Kỳ. Năm 2011, ông còn nhận lời làm cố vấn an ninh cho công ty tổ chức giải bóng đá Ngoại hạng ở Việt Nam.

Tài liệu do Wikileaks công bố cho thấy ông Hưởng khi còn tại chức đã tỏ ý trách cứ Hoa Kỳ không đứng về phía Việt Nam ở Biển Đông.

Điện tín rò rỉ từ Đại sứ quán Mỹ ở Hà Nội đánh giá thấp hiểu biết của Thượng tướng Công an Nguyễn Văn Hưởng về Hoa Kỳ khi còn tại chức: "Sự phân tích của ông Hưởng về các chính khách Hoa Kỳ và "các thế lực chống Việt Nam" cho thấy sự thiếu hiểu biết về hệ thống của Hoa Kỳ và phân tích rất kém cỏi".

Ông Hưởng nghỉ hưu từ 1/3/2013 theo Quyết định số 360/QĐ - TTg của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng. Quyết định này là tuân theo Quyết định số 690-QĐNS/TW của Bộ Chính trị đã ra ngày 31/1/2013 về việc ông Hưởng nghỉ hưu.

Gia đình
Con trai ông Hưởng là đại tá Nguyễn Duy Linh, cựu phó tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo, bị truy tố về tội nhận hối lộ từ Vũ nhôm.

Xem thêm
 Nhân quyền tại Việt Nam

Chú thích

Thượng tướng Công an nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu
Thứ trưởng Bộ Công an (Việt Nam)
Người Quảng Ninh
Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, Bộ Công an (Việt Nam)
Thượng tướng Công an nhân dân Việt Nam thụ phong năm 2005


title: Hải chiến

text:
Hải chiến là cuộc chiến diễn ra trên sông lớn, hồ, biển, đại dương và các hải đảo. Vũ khí chính tham gia là các loại tàu chiến, pháo hạm, súng trường, cung nỏ, lửa... cũng như sĩ quan chỉ huy, lính thủy... Ngoài ra còn có sự tham gia của các đơn vị như không quân, lính mặt đất...

Đọc thêm
 Howarth, David Armine. British Sea Power: How Britain Became Sovereign of the Seas (2003), 32pp; from 1066 to present
 Potter, E.B. Sea Power: A Naval History (1982), world history
 Starr, Chester. The Influence of Sea Power on Ancient History (1989)
 Willmott, H. P.  The Last Century of Sea Power, Volume 1: From Port Arthur to Chanak, 1894—1922(2009), 568p
 Willmott, H. P. The Last Century of Sea Power, vol. 2: From Washington to Tokyo, 1922–1945. (Đại học Indiana Press, 2010). xxii, 679 pp. ISBN 978-0-253-35359-7

Xem thêm

Trận đánh
Chiến thuật quân sự
Chiến lược quân sự
Chiến tranh

Tham khảo

Trận đánh


title: Vườn quốc gia Ubajara

text:
Vườn quốc gia Ubajara () nằm trong tiểu bang Ceará, Brasil. Với diện tích 5,63 km ², đây là vườn quốc gia nhỏ thứ hai ở Brasil, và là nơi có hang động Ubajara bao gồm rất nhiều các thạch nhũ và măng đá ấn tượng, kết quả của việc tích tụ đá vôi hàng ngàn năm.

Vườn quốc gia còn có rất nhiều các thác nước và những cánh rừng và những con đường xuyên rừng. Hiện nay, nó thuộc sự quản lý của IBAMA, cơ quan quốc gia về bảo vệ môi trường.

Xem thêm
 Danh sách các vườn quốc gia tại Brasil

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ceará Tourist webpage of Ubajara NP
Photos of Ubajara by Alex Uchoa

Vườn quốc gia Brasil


title: Trận La Habana (1870)

text:
Trận La Habana là trận hải chiến duy nhất trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ, đã diễn ra vào ngày 9 tháng 11 năm 1870, ở ngoài khơi La Habana, Cuba (khi ấy là thuộc địa của Tây Ban Nha). Đây là một cuộc giao chiến bất phân thắng bại giữa pháo hạm Meteor của Hải quân Liên bang Bắc Đức dưới quyền chỉ huy của thuyền trưởng Edouard von Knorr với thông báo hạm Bouvet của Hải quân Pháp, trong đó ưu thế vượt trội về pháo của tàu chiến Phổ đã buộc chiếc tàu chiến lớn hơn của Pháp phải triệt thoái.

Vào lúc 8 giờ sáng vào ngày 7 tháng 11 năm 1870, tàu chiến Meteor đã cập bến tại La Habana, sau khi rời bỏ Nassau vài ngày trước đó. Một tiếng đồng hồ sau đó, thông báo hạm Bouvet của Pháp, từ Martinique, cũng chạy đến theo hướng đối diện với pháo hạm của Phổ. Ngày hôm sau, chiếc tàu thư Nouveau Monde của Pháp cũng rời hải cảng La Habana đến Veracruz, nhưng bị buộc phải trở về vài tiếng đồng hồ sau đó do lo sợ bị pháo hạm của Phổ. Sau đó, cũng trong ngày 8 tháng 11, thuyền trưởng của tàu Meteor đã chính thức khiêu chiến với thuyền trưởng của tàu Bouvet, để đánh một trận vào ngày hôm sau. Thông báo hạm Bouvet đã chấp thuận và chạy khỏi hải cảng để chờ Meteor. Trong khi đó, pháo hạm Meteor phải chờ đợi trong vòng 24 tiếng đồng hồ trước khi có thể đụng độ với thuyền chiến của Pháp dựa theo luật trung lập, bởi do Tây Ban Nha là một nước trung lập trong cuộc chiến tranh.

Sau khi thời gian chờ đợi kết thúc, pháo hạm Meteor đã khởi hành để giao đấu với tàu Bouvet – vốn đang chờ đối phương ngoài ranh giới của hải phận Cuba 10 dặm Anh. Ngay sau khi tàu Meteor vượt qua ranh giới, Bouvet đã nhả đạn vào pháo hạm của Đức. Sau hai tiếng đồng hồ giao tranh quyết liệt, trận chiến cuối cùng đã chấm dứt khi tàu Bouvet, vốn đã tiếp cận gần Meteor để tấn công tàu chiến này, chịu hư hại ở một ống dẫn nước làm cho động cơ đẩy của tàu bị hỏng và buộc người Pháp phải căng buồm rút vào vùng hải phận trung lập, nơi họ một lần nữa được phía Tây Ban Nha bảo vệ. Cả hai con tàu đều không bị phá hỏng hoàn toàn, chủ yếu bị thiệt hại ở các cột buồm và dây buộc (các nồi hơi và đầu máy của Bouvet vẫn còn nguyên và hoạt động), và rất ít người chết và bị thương ở cả hai bên. Các nhà bình luận đương thời không xem trận đánh là một sự kiện quan trọng.

Chú thích

Tham khảo
"The Atlantic Duel", The New York Times.
"The Naval Duel Near Havana", Otago Witness, Issue 996, ngày 31 tháng 12 năm 1870.

Xung đột năm 1870
Hải chiến liên quan tới Đức
La Habana, Trận
Hải chiến liên quan tới Pháp
Cuba thuộc Tây Ban Nha