title: Hồi Cốt

text:
Hãn quốc Uyghur, hay Đế quốc Uyghur; tên thời nhà Đường là Hồi Cốt () hay Hồi Hột () là một đế quốc Đột Quyết (Turk) của người Duy Ngô Nhĩ tồn tại trong khoảng một thế kỷ từ giữa thế kỷ 8 đến thế kỷ 9. Đây là một liên minh các bộ lạc dưới quyền lãnh đạo của người Duy Ngô Nhĩ, được người Hán gọi là cửu tính ("chín bộ lạc") gồm Dược La Cát (藥羅葛), Hồ Đốt Cát (胡咄葛), Quắt La Vật (啒羅勿), Mạch Ca Tức Cật (貊歌息訖), A Vật Trích (阿勿嘀), Cát Tát (葛薩), Hộc Ốt Tố (斛嗢素), Dược Vật Cát (藥勿葛), Hề Nha Vật (奚牙勿).

Người Duy Ngô Nhĩ nổi lên tại Mông Cổ
Năm 742, các bộ tộc Uyghur, Cát La Lộc (Karluk), và Bạt Tất Mật (Basmyl) đã nổi dậy chống lại quyền thống trị của Đông Đột Quyết (Göktürk). Người Bạt Tất Mật đã chiếm được kinh đô của Đột Quyết là Ötügen (Ư Đô Cân) và bắt được Özmish Khan (烏蘇米施可汗, Ô Tô Mễ Thi khả hãn) vào năm 744, và quản lý khu vực trên thực tế. Tuy nhiên, một liên minh Uyghur-Cát La Lộc nhằm chống lại Bạt Tất Mật đã hình thành cùng năm. Liên minh này đánh bại người Bạt Tất Mật và chặt đầu quân chủ của họ. Các bộ lạc Bạt Tất Mật bị tiêu diệt; dân cư bị bán làm nô lệ cho người Hán hay phân phát cho những kẻ chiến thắng. Lãnh đạo Uyghur trở thành khả hãn tại Mông Cổ và lãnh đạo Cát La Lộc trở thành diệp hộ (yabghu). Tuy nhiên, sự dàn xếp này kéo dài chưa đầy một năm, do tình trạng thù địch giữa người Uyghur và Cát La Lộc, người Cát La Lộc đã buộc phải thiên di về phía tây đến miền tây của vùng đất Turgesh (Đột Kị Thi).

Lãnh tụ của người Uyghur xuất thân từ bộ lạc Yaghlakar (tiếng Đột Quyết cổ: , Jaγlaqar, , Dược La Cát), và được các nguồn Trung Hoa ghi là Cốt Lực Bùi La (). Ông có tước hiệu Cốt Đốt Lộc Bì Già khả hãn (Qutlugh Bilge Köl Kaghan, nghĩa là khả hãn vẻ vang, sáng suốt, hùng mạnh), là người cai trị tối cao của tất cả các bộ lạc Đột Quyết-Mông Cổ và cho xây kinh đô của mình tại Ordu Baliq (Oa Lỗ Đái Bát Lý). Theo các thư tịch Trung Hoa, lãnh thổ của Hồi Cốt sau đóp đạt đến "ở cực đông đến lãnh thổ của người Thất Vi, phía tây đến dãy núi Altai, ở phía nam kiểm soát sa mạc Gobi, do vậy bao trùm toàn bộ lãnh thổ Hung Nô cổ".

Năm 747, Cốt Đốt Lộc Bì Già khả hãn mất, người con trai út kế vị và trở thành Bayanchur Khan (các nguồn Trung Hoa gọi theo tước hiệu nhà Đường ban cho là Anh Vũ khả hãn 英武可汗). Sau khi cho lập một số tiền đồn giao thương với triều Đường, Anh Vũ khả hãn dùng tài sản kiếm được để xây kinh đô Ordu Baliq ("Thành phố của triều đình"), và thành Bai Baliq ("Thành phố giàu có"), xa đến sông Selenge. Vị khả hãn mới sau đó bắt đầu tiến hành một loại chiến dịch nhằm đưa tất cả những sắc dân sống tại thảo nguyên vào quyền cai trị của mình. Vào thời kỳ này, đế quốc được mở rộng, các bộ lạc Sekiz Oghuz, Qïrghïz, Qarluqs, Türgish, Tatar Toquz, Chik và phần còn lại của người Basmyl đều tiến tới nằm dưới quyền cai trị của người Uyghur.

Cuộc nổi loạn của An Lộc Sơn trên đất Đường vào năm 755 đã buộc Hoàng đế Túc Tông quay sang đề nghị Anh Vũ khả hãn giúp đỡ vào năm 756. Khả hãn đồng ý, ra lệnh cho con trai cả đem quân hỗ trợ Hoàng đế nhà Đường, và giúp dập tắt một vài cuộc nổi loạn, cũng như đánh bại quân Thổ Phồn từ phía nam và cùng với quân Đại Đường đánh quân nổi loạn Đại Yên thu phục lại lưỡng kinh Trường An và Lạc Dương. Kết quả, Hồi Cốt đã nhận được tặng phẩm của Đường vào năm 757 với 20.000 cuộn lụa và Anh Vũ khả hãn được Hoàng đế nhà Đường gả cho một người cháu gái (Ninh Quốc công chúa).

Thời kỳ hoàng kim

Dưới thời cai trị của Tengri Bögü (biết đến trong sử sách Trung Hoa với tên Mưu Vũ khả hãn (牟羽可汗)), người Uyghur đạt tới đỉnh cao quyền lực. Năm 762, với sự trợ giúp của Mưu Vũ khả hãn, Hoàng đế Đường Đại Tông cuối cùng đã dẹp yên được cuộc nổi loạn An Lộc Sơn (dưới sự lãnh đạo của Sử Triều Nghĩa, 史朝義) và lấy lại được Đông Kinh Lạc Dương. Một hiệp ước Hòa bình và Liên minh đã được ký kết với nhà Đường, theo đó Đường phải nộp 40 cuộn lụa cho Hồi Cốt để đổi lấy một con ngựa của người Uyghur, người Uyghur sống trên đất Đường đều được coi là " khách" và không phải trả thuế và chi phí chỗ ở.

Mưu Vũ khả hãn đã gặp gỡ các linh mục của Mani giáo đến từ Ba Tư trong các chiến dịch, sau đó ông đã cải sang tôn giáo này, đưa nó trở thành tôn giáo chính thức của Hồi Cốt và năm 763. Việc này đã gia tăng ảnh hưởng của người Túc Đặc (Sogdiana) trong triều đình Hồi Cốt. Năm 779, Mưu Vũ khả hãn được các quân sư người Túc Đặc của mình xúi giục, đã lên kế hoạch xâm lược Đường nhằm lợi dụng thời cơ Đường Đức Tông mới lên ngôi. Tuy nhiên, một người bác tên là Tun Bagha Tarkhan, đã phản đối kế hoạch này:

Cuộc nổi loạn được cho là được sứ thần nhà Đường tại Hồi Cốt hỗ trợ. Tun Bagha Tarkhan lên ngôi với tước hiệu Alp Qutlugh Bilge ("Chiến thắng, Vinh quang, Sáng suốt"), trong sử sách Trung Hoa ông được biết tới là Trường Thọ Thiên Thân khả hãn (長壽天親可汗), ông cho thi hành một bộ luật mới do ông phác thảo nhằm bảo vệ tính thống nhất của hãn quốc. Ông cũng chống lại người Kyrgyz Yenisei, và cuối cùng đưa họ vào tầm kiểm soát của Hồi Cốt. Dưới thời ông cai trị đã thỉnh cầu nhà Đường cải xưng từ "Hồi Hột" thành "Hồi Cốt" và đã được chấp thuận.

Suy tàn
Sức mạnh của Hồi Cốt bị suy giảm và hãn quốc bắt đầu tan rã sau khi Trường Thọ Thiên Thân khả hãn mất vào năm 789. Người Thổ Phồn đã cướp vùng đất Beshbalik từ tay người Uyghur, và người Cát La Lộc chiếm thung lũng Phù Đồ, khiến cho người Uyghur phải sợ hãi. Năm 795, Phụng Thành khả hãn mất, và triều đại Dược La Cát (Yaghlakar) đi đến hồi kết. Một viên tướng tên là Qutlugh (骨咄禄, Cốt Đốt Lột), được phong làm khả hãn mới, dưới tước hiệu Tängridä ülüg bulmïsh alp kutlugh ulugh bilgä kaghan ("Khả hãn phi thường sinh ra ở thiên đường mặt trăng, chiến thắng, vinh quang, vĩ đại và sáng suốt"), thành lập nên một triều đại mới, Ediz (阿跌, A Điệt). Với sự cai trị được củng cố, hãn quốc đã ngăn chặn được sự sụp đổ. Cốt Đốt Lột trở nên nổi tiếng với tài lãnh đạo và trị vì hãn quốc. Mặc dù đã cố gắng củng cố hãn quốc, song ông đã thất bại trong việc khôi phục lại sức mạnh trước đây. Khi ông qua đời năm 808, hãn quốc lại một lần nữa bị tan vỡ. Kế vị là con trai của ông, người này đã cải thiện giao thương với vùng nội địa của châu Á. Không được biết về danh tính của vị khả hãn vĩ đại cuối cùng của hãn quốc, có tước hiệu Kün tengride ülüg bulmïsh alp küchlüg bilge ("Phi thường sinh ra trên thiên đường mặt trời, chiến thắng, hùng mạnh và sáng suốt") và trong các sử sách Trung Hoa gọi là Sùng Đức khả hãn (崇德可汗), đã cải thiện thương mại với khu vực Túc Đặc, và đẩy lui một cuộc xâm lược của Thổ Phồn vào năm 821. Sùng Đức khả hãn mất vào năm 824 và kế vị là em trai Qasar, song đã bị ám sát vào năm 832, bắt đầu một tình trạng vô chính phủ. Năm 839, vị khả hãn hợp pháp buộc phải tự sát, và một tể tướng tên là Kürebir đoạt ngôi với sự trợ giúp của 20.000 kị binh Sa Đà từ Ordos. Cùng năm đã xảy ra nạn đói và dịch bệnh, cùng một mùa đông khắc nghiệt đã giết chết nhiều gia súc, tức nguồn sống chính của người Uyghur.

Sụp đổ
Mùa xuân sau đó, năm 840, một sở thuộc là Kulug Bagha, đối thủ của Kurebir, đã đào thoát đến bộ lạc Kyrgyz và mời họ tấn công từ phía bắc với một lực lượng gồm khoảng 80.000 kị binh. Họ cướp phá kinh đô của Hồi Cốt tại Ordu Baliq, san bằng thành phố. Quân Kyrgyz bắt khả hãn Kürebir (Hesa) và chặt đầu ông. Người Kyrgyz đã phá hủy các thành khác của Hồi Cốt, đốt cháy chúng. Vị khả hãn hợp pháp cuối cùng, Öge, đã bị ám sát vào năm 847, ông đã dành 6 năm cai trị của mình để đánh người Kyrgyz, những người trợ giúp đối thủ của ông là Ormïzt, một người anh em trai của Kürebir, và giao tranh với quân đồn trú nhà Đường ở Ordos và Thiểm Tây trong cuộc xâm lược của ông vào năm 841. Quân Kyrgyz xâm lược và phá hủy đế chế của người Uyghur, dẫn đến việc người Uyghur phải sống lưu vong khắp Trung Á.

Hậu đế chế
Sau khi hãn quốc sụp đổ, người Uyghur chia làm ba bộ phận chính thiên di về phía tây
 Một bộ phận thiên di đến bồn địa Turfan, xưng là Cao Xương Hồi Cốt hoặc Tây Châu Hồi Cốt.
 Một bộ phận di cư đến phía tây dãy núi Pamir thuộc khu vực sông Chuy, xưng Thông Lĩnh Hồi Cốt. Dung hợp với người Cát La Lộc.
 Một bộ phận di cư đến hành lang Hà Tây, xưng Cam Châu Hồi Cốt, về sau trở thành cư dân bản địa của Hà Tây, là tổ tiên của dân tộc Yugur hiện nay.

Các bộ phận còn sống tại lãnh địa cũ hợp nhất vào người Khiết Đan, nên có thuyết Khiết Đan có một nửa là Hồi Cốt. Hoàng hậu Thuật Luật Bình của Liêu Thái Tổ Da Luật A Bảo Cơ là người Hồi Cốt. Một bộ phận di chuyển xuống phía nam, huynh đệ Ô Giới khả hãn đã đào thoát đến Đường. Bộ phận này có khả năng trở thành người Ongud.

Hãn quốc Khách Lạt (940-1212) cũng được cho là do một nhánh người Uyghur lập nên (Yagma) đã cải sang Hồi giáo vào năm 934 dưới sự lãnh đọa của Sultan Satuq Bughra Khan từ Artush gần Kashgar. Lãnh đạo Cao Xương Hồi Cốt Idiqut Barchuq tuyên bố trung thành với Thành Cát Tư Hãn vào năm 1209, và người Uyghur trở thành các bầy tôi quan trọng của đế quốc Mông Cổ sau đó, chữ Uyghur đã trở thành chữ viết chính thức của dân tộc.

Khả hãn Hồi Cốt

Tham khảo

Đọc thêm

Mackerras, Colin, The Uighur Empire: According to the T'ang Dynastic Histories, A Study in Sino-Uighur Relations, 744-840. Publisher: Australian National University Press, 1972. 226 trang, ISBN 0-7081-0457-6
Cựu Đường thư (舊唐書) Quyển 195 (tiếng Trung)
Tân Đường thư (新唐書) Quyển 217, thượng và hạ (tiếng Trung). Bản dịch tiếng Anh tại đây (hầu hết quyển thượng và phần đầu quyển hạ).

Nhà nước Turk lịch sử
Dân tộc Turk châu Á
Triều đại Turk


title: Cuộc đính hôn lâu dài

text:
Cuộc đính hôn lâu dài (, , "A long Sunday of engagement") là một bộ phim chính kịch chiến tranh lãng mạn của Pháp-Mỹ năm 2004, do Jean-Pierre Jeunet đồng sáng tác và đạo diễn với sự tham gia của Audrey Tautou, Gaspard Ulliel và Marion Cotillard. Phim kể câu chuyện hư cấu về cuộc tìm kiếm vị hôn phu trong tuyệt vọng của một phụ nữ trẻ, khi người chồng có thể đã bị giết trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Phim dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên năm 1991 của Sébastien Japrisot.

Bộ phim đã được đề cử Giải Oscar cho chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất và quay phim xuất sắc nhất tại Giải Oscar lần thứ 77. Marion Cotillard đã giành được Giải César cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất cho màn trình diễn của cô, và Gaspard Ulliel cũng giành Giải thưởng César cho Nam diễn viên triển vọng nhất.

Nội dung
Năm binh sĩ Pháp bị kết tội sau khi tự cắt xẻo bản thân để trốn nghĩa vụ quân sự trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Họ bị kết án và gần như chắc chắn phải đối mặt với cái chết giữa chiến tuyến chiến hào của Pháp và Đức. Có vẻ như tất cả bọn họ đã bị giết trong một trận chiến, nhưng Mathilde, vị hôn thê của một trong những người lính, không từ bỏ hy vọng và bắt đầu khám phá manh mối về những gì thực sự diễn ra trên chiến trường. Cô luôn bị thúc đẩy bởi lời nhắc nhở liên tục về những gì vị hôn phu đã khắc vào một trong những chiếc chuông nhà thờ gần nhà của họ, MMM cho Manech Aime Mathilde (Manech yêu Mathilde ; một cách chơi chữ của từ tiếng Pháp aime, được phát âm giống như chữ "M". Trong phiên bản tiếng Anh, từ này được đổi thành "Manech's Marrying Mathilde")...

Diễn viên
 Audrey Tautou - Mathilde Donnay
 Gaspard Ulliel - Manech Langonnet, Mathilde's fiancé
 Jean-Pierre Becker - Sergeant Daniel Esperanza
 Dominique Bettenfeld - Angel Bassignano
 Clovis Cornillac - Benoît Notre-Dame
 Marion Cotillard - Tina Lombardi
 Jean-Pierre Darroussin - Corporal Benjamin "Biscotte" Gordes
 Julie Depardieu - Véronique Passavant
 Jean-Claude Dreyfus - Major François Lavrouye
 André Dussollier - Pierre-Marie Rouvières
 Ticky Holgado - Germain Pire
 Tchéky Karyo - Captain Etienne Favourier
 Jérôme Kircher - Kléber "Bastoche" Bouquet
 Denis Lavant - Francis "Six-Sous" Gaignard
 Chantal Neuwirth - Bénédicte, Mathilde's aunt
 Dominique Pinon - Sylvain, Mathilde's uncle
 Jean-Paul Rouve - the postman
 Michel Vuillermoz - P'tit Louis
 Albert Dupontel - Célestin Poux
 Bouli Lanners - Corporal Urbain Chardolot
 Philippe Duquesne - Staff Sergeant Favart
 Stéphane Butet - Julien Phillipot
 François Levantal - Gaston Thouvenel
 Thierry Gibault - Lieutenant Benoît Etrangin
 Jodie Foster - Élodie Gordes

Giải thưởng

 Giải thưởng César lần thứ 30 (Pháp)
 Won: Best Supporting Actress (Marion Cotillard)
 Won: Best Cinematography (Bruno Delbonnel)
 Won: Best Costume Design (Madeline Fontaine)
 Won: Best Production Design (Aline Bonetto)
 Won: Most Promising Actor (Gaspard Ulliel)
 Nominated: Best Actress (Audrey Tautou)
 Nominated: Best Director (Jean-Pierre Jeunet)
 Nominated: Best Editing (Hervé Schneid)
 Nominated: Best Film
 Nominated: Best Music (Angelo Badalamenti)
 Nominated: Best Sound (Vincent Arnardi, Gérard Hardy and Jean Umansky)
 Nominated: Best Writing (Jean-Pierre Jeunet and Guillaume Laurant)
 London's Favourite French Film 2006 (Anh)
 Won: Phim hay nhất
 Giải Oscard lần thứ 77 (USA)
 Nominated: Best Art Direction (Aline Bonetto)
 Nominated: Best Cinematography (Bruno Delbonnel)

 BAFTA Awards (UK)
 Nominated: BAFTA Award for Best Film Not in the English Language
 10th Critics' Choice Awards (USA)
 Nominated: Best Foreign-Language Film
 Boston Society of Film Critics Awards
 Runner-up: Best Foreign Language Film
 Chicago Film Critics Association (USA)
 Won: Best Foreign Language Film
 Dallas-Fort Worth Film Critics Association (USA)
 Won: Best Foreign Language Film
 Placed 9th: Top 10 Films
 Florida Film Critics Circle (USA)
 Won: Best Foreign Film
 Kansas City Film Critics Circle Awards (USA)
 Won: Best Foreign Language Film
 Golden Globe Awards (USA)
 Nominated: Best Foreign Language Film

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2004
Phim chính kịch thập niên 2000
Phim lãng mạn của Pháp
Phim Pháp
Phim lấy bối cảnh ở Pháp
Phim quay tại Pháp
Phim về nữ giới
Phim tiếng Pháp
Phim chiến tranh Pháp
Pháp trong Thế chiến thứ nhất


title: Chích rừng họng vàng

text:
Chích rừng họng vàng (danh pháp hai phần: Phylloscopus ruficapilla) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở Kenya, Malawi, Mozambique, Nam Phi, Swaziland, Tanzania, Zambia, vàZimbabwe. Môi trường sinh sống tự nhiên là rừng đất thấp ẩm hay rừng khô ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Tham khảo

 BirdLife International 2004. Phylloscopus ruficapilla. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 10 tháng 7 năm 2007.

R
Động vật được mô tả năm 1850


title: N44 (tinh vân phát xạ)

text:
N44 là một tinh vân phát xạ với cấu trúc siêu bong bóng nằm ở Đám Mây Magellan Lớn, một trong những thiên hà vệ tinh của Ngân Hà trong chòm sao Doradus. Ban đầu nó được Karl Henize phân loại vào "Danh mục các tinh vân và sao phát xạ H-alpha trong Đám mây Magellan Lớn" năm 1956, với bề rộng xấp xỉ 1.000 năm ánh sáng và nằm cách Trái Đất 160.000-170.000 năm ánh sáng. N44 có một cấu trúc bong bóng nhỏ hơn ở bên trong gọi là N44F. Cấu trúc siêu bong bóng của N44 được tạo nên bởi áp suất bức xạ của nhóm gồm 40 ngôi sao nằm gần trung tâm; bao gồm các sao kiểu xanh-trắng, phát ra ánh sáng và năng lượng cực mạnh. Hình dáng của N44F cũng được hình thành lên theo cách tương tự; với một ngôi sao nóng khổng lồ ở trung tâm, ngôi sao này thổi ra luồng gió sao mạnh chuyển động với vận tốc 7 triệu kilômét trên 1 giờ. Điều này cũng khiến tốc độ mất mát vật chất của ngôi sao cao gấp 100 triệu lần so với Mặt Trời, hay xấp xỉ 1.000.000.000.000.000 tấn một năm. Tuy nhiên, sự biến đổi mật độ trong tinh vân N44 làm hình thành lên một vài cột bụi có thể ẩn chứa sự hình thành sao trong tương lai. Nguyên nhân của sự biến đổi mật độ có thể là do ảnh hưởng của vụ nổ siêu tân tinh trước đó trong vùng lân cận với N44; nhiều ngôi sao trong nhóm trong tương lai cũng sẽ kết thúc bằng vụ nổ siêu tân tinh. Một bằng chứng cho thấy tinh vân N44 chịu ảnh hưởng trong quá khứ của vụ nổ siêu tân tinh đó là việc các nhà thiên văn phát hiện N44 phát ra tia X.

N44 được phân loại thành tinh vân phát xạ bởi vì nó chứa những vùng lớn của hiđrô ion hóa. Tuy vậy, ba vạch phát xạ mạnh nhất trong quang phổ của tinh vân lại chỉ của các nguyên tử ôxi ion hóa, chúng phát ra bước sóng cực tím 372,7 nm, của các nguyên tử ôxi ion hóa hai lần, chúng phát ra các bước sóng lục-lam 500,7 nm, và của các nguyên tử hiđrô trung hòa, chúng phát ra vạch hiđrô-alpha ở bước sóng đỏ 656,2 nm.

Tham khảo

Chòm sao Kiếm Ngư
Đám Mây Magellan Lớn
Tinh vân phát xạ
Vùng hình thành sao


title: Chích lá Sulawesi

text:
Chích lá Sulawesi (danh pháp hai phần: Phylloscopus sarasinorum) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này chỉ phân bố ở Indonesia.

Tham khảo
 BirdLife International 2004. Phylloscopus sarasinorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 10 tháng 7 năm 2007.

S
Động vật được mô tả năm 1896
Loài ít quan tâm


title: Chích mào phương Đông

text:
Chích mào phương Đông hay chích mày vàng (danh pháp hai phần: Phylloscopus coronatus) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở Bangladesh, Campuchia, Trung Hoa, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Lào, Malaysia, Myanma, Nga, Singapore, Thái Lan, và Việt Nam. Môi trường sinh sống tự nhiên là rừng phương bắc và rừng ôn đới.

Chú thích

Tham khảo

C
Chim Ấn Độ
Chim Bangladesh


title: Moonrise Kingdom

text:
Vương quốc trăng lên (tiếng Anh: Moonrise Kingdom), phim điện ảnh Mỹ, do Wes Anderson đạo diễn, chiếu mở màn Liên hoan phim Cannes 2012 ngày 16/5, cạnh tranh giải Cành cọ vàng.

Diễn viên
Jared Gilman vai Sam Shakusky
Kara Hayward vai Suzy Bishop
 Bruce Willis vai Captain Sharp
 Edward Norton vai Scout Master Randy Ward
 Bill Murray vai Walt Bishop
 Frances McDormand vai Laura Bishop
 Tilda Swinton vai Social Services
 Jason Schwartzman vai Cousin Ben
 Harvey Keitel vai Commander Pierce
 Bob Balaban vai Narrator

Liên kết

Tham khảo

Phim năm 2012
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim do Wes Anderson đạo diễn
Phim hài-chính kịch Mỹ
Phim hài-chính kịch thập niên 2010
Phim hài lãng mạn Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1960
Phim lấy bối cảnh trên các đảo
Phim hài lãng mạn thập niên 2010
Phim về trẻ em mồ côi
Phim của Entertainment One
Phim lấy bối cảnh năm 1965
Phim của Focus Features
Phim hãng StudioCanal
Phim của Universal Pictures


title: Chích lá Timor

text:
Chích lá Timor (danh pháp hai phần: Phylloscopus presbytes) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở Indonesia và Đông Timor.

Tham khảo
 BirdLife International 2004. Phylloscopus presbytes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 10 tháng 7 năm 2007.

P
Chim Đông Timor


title: Chích lá núi

text:
Chích lá núi (danh pháp hai phần: Phylloscopus trivirgatus) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở.

Chú thích

Tham khảo

T
Loài ít quan tâm


title: Chích bụng vàng

text:
Chích bụng vàng (danh pháp hai phần: Phylloscopus griseolus) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở. Chúng bắt côn trùng từ cành nhỏ và lá cây. Chúng được tìm thấy trên đồi đá và môi trường sống trong rừng.
Loài này được tìm thấy trong các nhóm nhỏ và có xu hướng tìm kiếm thức ăn thấp trong thảm thực vật đôi khi thậm chí nhảy trên mặt đất.

Chú thích

Tham khảo

G
Chim Ấn Độ
Chim Pakistan
Chim Nepal
Loài ít quan tâm


title: Chích mào phương Tây

text:
Chích mào phương Tây (danh pháp hai phần: Phylloscopus occipitalis) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá.

Chú thích

Tham khảo

O
Chim Ấn Độ
Chim Pakistan
Chim Nepal
Chim châu Á
Loài ít quan tâm


title: Chích đít vàng

text:
Chích đít vàng (danh pháp hai phần: Phylloscopus cantator) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Nó được tìm thấy tại Bangladesh Bhutan, Trung Quốc, Ấn Độ, Lào, Myanma, Nepal, Thái Lan. Môi trường sống rừng núi ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 BirdLife International 2004. Phylloscopus cantator. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 10 tháng 7 năm 2007.

C
Chim Ấn Độ
Chim Nepal
Chim Bangladesh
Động vật được mô tả năm 1833


title: Bruhathkayosaurus

text:
Bruhathkayosaurus (; có nghĩa là "thằn lằn rất lớn") có thể là loài khủng long lớn nhất từng sống trên trái đất. Tuy nhiên, tính chính xác của tuyên bố này đã bị sa lầy trong tranh cãi. Tất cả ước tính này được dựa trên báo cáo của Yadagiri và Ayyasami năm 1989 sau khi công bố việc phát hiện ra hóa thạch của loài này.

Các tác giả ban đầu phân loại loài này vào nhóm Khủng long chân thú, một thành viên của một nhóm đi đứng bằng hai chân, chủ yếu các loài trong nhóm này đều là loài ăn thịt, bao gồm cả khủng long bạo chúa (Tyrannosaurus), nhưng một số ý kiến chưa được công bố đầu năm 1995 vẫn cho rằng loài này thực sự thuộc về nhóm Khủng long chân thằn lằn (cũng có thể là giống Titanosaurus), một thành viên của một nhóm khác nhau đi đứng bằng bốn chân, đều là loài khủng long ăn cỏ có cổ và đuôi rất dài. Trong năm 2006, tài liệu tham khảo về Bruhathkayosaurus đầu tiên công bố khi Sauropoda xuất hiện trong một cuộc khảo sát về động vật có xương sống Malagasy của David Krause cùng các đồng nghiệp.

Cho đến khi những gì còn lại được mô tả, việc loài khủng long này được gán vào chi nào hay các ước tính về kích thước của nó mới có thể được sáng tỏ.

Khám phá
Bruhathkayosaurus được tìm thấy gần mũi cực nam của Ấn Độ, ở quận Tiruchirappalli, bang Tamil Nadu, phía đông bắc của làng Kallamedu. Nó đã được phục hồi từ loại đá nằm trên hệ địa chất Kallemedu, vào giai đoạn bậc Maastrichtian thời kỳ cuối kỷ Phấn Trắng. Nó sống vào cuối đại địa chất Đại trung sinh, cách đây khoảng 70 triệu năm. Các mẫu vật hóa thạch bao gồm xương hông (xương hông và đốt háng), một phần của xương ống chân (xương đùi), một xương ống chân (xương chày), cẳng tay (xương quay) và xương đuôi (một phần của đốt xương sống). Những mẫu vật này đã được phân loại vào nhóm Carnosaur. Cái tên Bruhathkayosaurus có nguồn gốc từ bruhath (phiên âm tiếng Phạn bṛhat , 'rất lớn, nặng') và kāya (काय 'cơ thể '), cộng với sauros (thằn lằn) trong tiếng Hy Lạp.

Phân loại
Loài duy nhất được biết đến trong chi Bruhathkayosaurus là Bruhathkayosaurus matleyi. Loài này được biết đến bằng các mẫu GSI PAL/SR/20 chuẩn đầu tiên, được mô tả bởi Yadagiri và Ayyasami trong năm 1989 (không phải là năm 1987 như một số nguồn tin đã cho biết). Ban đầu nó được phân loại vào nhóm Carnosaur (như Allosaurus), từ một họ không được xếp hạng (incertae sedis). Sau đó nó được công nhận là một loài trong hóm Sauropod.

Việc công bố ban đầu được mô tả rất ít trong cách chẩn đoán các đặc tính và chỉ được hỗ trợ bởi một vài bản vẽ. Điều này đã dẫn đến suy đoán rằng mẫu vật này có thể là gỗ hóa thành đá chứ không phải là bộ xương thực sự, giống như những phát hiện ban đầu về Sauroposeidon khi những người khám phá cũng tin rằng đây chỉ là một hóa thạch của một thân cây cổ đại.

Kích thước

Theo các mô tả đã được công bố, xương ống chân (xương chày) của Bruhathkayosaurus là 2 m (6,6 ft) dài. Lớn hơn so với xương chày của Argentinosaurus tới 29%, khi xương chày loài này chỉ có 1,55 m (5,08 ft). So sánh các xương chân trước đều cho ra kết quả tương tự. Trong khi mẫu vật xương cánh tay của Bruhathkayosaurus không được đầy đủ nên rất khó phán đoán chính xác, ước tính chiều dài là 2,34 m (7,68 ft). Lớn hơn 30% so với xương cánh tay của Argentinosaurus, khi loài này chỉ dài có 1,81 m (5,94 ft).

Không có ước tính kích thước tổng thể của Bruhathkayosaurus nào được công bố, nhưng các nhà cổ sinh vật học và các nhà nghiên cứu đã gửi những dự toán lên Internet. Ước tính ban đầu của Mickey Mortimer cho rằng chiều dài của Bruhathkayosaurus có thể đã đạt đến 40–44 m (130–145 ft) và cân nặng 175-220 tấn. Tuy nhiên, Mortimer đã rút lại những ước tính của mình ngay sau đó, ông giảm chiều dài ước tính của ông về Bruhathkayosaurus xuống còn 28–34 m (90–110 ft), tuy nhiên ông đã từ chối việc phán đoán trọng lượng, vì có thể không chính xác. Trong một bài viết năm 2008, trên blog Sauropod Vertebra Picture of the Week, nhà cổ sinh vật học Matt Wedel đã tính trọng lương của Bruhathkayosaurus bằng cách so sánh với Argentinosaurus và đưa ra kết quả rằng, trọng lượng của Bruhathkayosaurus có thể lên đến 139 tấn.

Theo so sánh, chiều dài giống thằn lằn hộ Argentinosaurus có thể đến 34,6 m (114 ft), và nặng 80-100 tấn. Một loài Titanosaurus, Paralititan, chiều dài có lẽ là 31,9 m (105 ft) và cân nặng 65-80 tấn. Tất cả những con Sauropod khác chỉ được biết đến từ một phần rời rạc, vì thế ước tính kích thước không chắc chắn. Chẳng hạn như Amphicoelias, theo ước tính, đây là loài khủng long lớn nhất từ trước đến nay, chiều dài của nó từ , và có khối lượng lên đến 122 tấn, nhưng hóa thạch duy nhất của chúng đã biến mất. Chiều dài được tính bằng cách so sánh những đoạn xương hiện có với xương của những loài khủng long tương tự, thường được so sánh với những bộ xương hoàn chỉnh. Tuy nhiên, phép ngoại suy không bao giờ có thể đoán được chính xác độ dài của đuôi. Việc xác định khối lượng thậm chí còn khó khăn hơn, bởi vì ít bằng chứng về các mô mềm tồn tại trong các mẫu hóa thạch. Ngoài ra, nhân rộng kích thước thực tế được dựa trên giả định rằng tỷ lệ cơ thể đều giống nhau, mà không nhất thiết phải là trường hợp. Đặc biệt, tỷ lệ của nhóm Titanosaur ít khi được biết đến, do nhiều giới hạn của tầng mẫu vật hoàn chỉnh.

Nếu kích thước dự đoán của Bruhathkayosaurus chính xác, loài động vật khác gần kích thước của nó sẽ là cá voi xanh. Chiều dài một con cá voi xanh trưởng thành có thể đạt đến 30 m (98 ft), ngắn hơn hơn Bruhathkayosaurus một chút, nhưng kỷ lục của Cá voi xanh là cân nặng đạt tới 176 tấn,, con lớn nhất nặng tới 195 tấn, mà có lẽ chúng nặng hơn Bruhathkayosaurus nhiều.

Trong số các loài khủng long, chỉ có một mẫu vật ít được biết đến có thể bằng hoặc vượt quá kích thước Bruhathkayosaurus. Loài Amphicoelias fragillimus của Edward Drinker Cope, chiều dài đạt 56–62 m (185–200 ft), nhưng nó là một Diplodocid mảnh khảnh, trọng lượng chỉ có 122 tấn. Tuy nhiên, những mẫu xương được phát hiện (một đốt xương sống lớn) hiện đang mất tích, và chỉ có duy nhất một bản mô tả và bản vẽ của mẫu vật còn tồn tại.

Chú thích

Tham khảo
 Report on the initial description  from the Dinosaur Mailing List.

Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long Ấn Độ và Madagascar
Titanosauria
Khủng long Creta muộn
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Chích lá Cam Túc

text:
Chích lá Cam Túc (danh pháp hai phần: Phylloscopus kansuensis) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

K
Chim Trung Quốc
Loài ít quan tâm


title: Chích xanh lục

text:
Chích xanh lục (danh pháp hai phần: Phylloscopus trochiloides ) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở khắp phạm vi sinh sản trong vùng đông Bắc Âu và ôn đới đến lục địa châu Á cận nhiệt đới. Đây là loài di cư mạnh mẽ và qua mùa đông tại Ấn Độ. Nó không phải là không phổ biến như là một lang thang trong mùa xuân hoặc đầu mùa thu Tây Âu và được nhìn thấy ở hàng năm Anh. Tại Trung Âu số lượng lớn các loài chim lang thang gặp trong một số năm, một số có thể ở lại và sinh sản, như một số cặp đã sinh sản ở Đức.
Như các loài chim chích khác, trước đây nó được đặt trong nhóm chim chích Cựu Thế giới nhưng này thuộc họ Chích lá.

Phân loài
Chích xanh lục có các phân loài sau:
Chích lục xỉn, Phylloscopus (trochiloides) obscuratus
Chích hai sọc, Phylloscopus (trochiloides) plumbeitarsus
Chích ánh lục phương Tây, Phylloscopus (trochiloides) viridanus
Chích lục hay chích lục sáng, Phylloscopus (trochiloides) nitidus

Chú thích

Tham khảo

T
Chim Đại lục Á Âu
Chim Nga
Chim Nam Á
Chim Đông Nam Á
Động vật được mô tả năm 1837


title: Hành lang Hà Tây

text:
Hành lang Hà Tây hay hành lang Cam Túc (, âm Hán Việt:Hà Tây tẩu lang) đề cập tới tuyến đường lịch sử tại tỉnh Cam Túc ở Trung Quốc. Hành lang là một phần của con đường tơ lụa phương Bắc đi về phía tây bắc từ bờ Hoàng Hà, đây là tuyến đường quan trọng nhất nối từ Trung Nguyên đến lòng chảo Tarim và Trung Á đối với các thương nhân và đội quân. Hành lang về cơ bản là một chuỗi các ốc đảo nằm dọc theo rìa phía bắc của cao nguyên Thanh-Tạng. Phía nam là cao nguyên Thanh-Tạng cao vút và hoang vắng, phía bắc là sa mạc Gobi và vùng đồng cỏ Ngoại Mông. Ở cực tây, tuyến đường phân làm ba, hoặc đi về phía bắc hoặc phía nam của Thiên Sơn ở hai bên lòng chảo Tarim. Ở cực đông là các dãy núi bao quanh Lan Châu trước khi đến thung lũng Vị Hà và Trung Quốc bản thổ.

Lịch sử
Ngay từ thiên niên kỷ thứ 1 TCN, hàng tơ lụa đã bắt đầu xuất hiện tại Siberia, thông quan nhánh phía bắc của Con đường tơ lụa, bao gồm phân đoạn hành lang Hà Tây.

Vào cuối thời nhà Tần (221-206 TCN), bộ lạc Nguyệt Chi đã đánh bại những bộ lạc người Ô Tôn và người Khương đã định cư từ trước đó, chiếm giữ phần phía tây của hàng lang Hà Tây. Về sau, quân của bộ lạc Hung Nô đã đánh thắng người Nguyệt Chi và thiết lập quyền thống trị của họ tại đây vào đầu thời nhà Hán.

Nhà Hán
Năm 121 TCN, quân Hán đã đẩy lui người Hung Nô ra khỏi hành lang Hà Tây và thậm chí ra xa đến Lop Nur, khi thiền vu Hung Nô là Y Trĩ Tà đầu hàng Hoắc Khứ Bệnh vào năm 121 TCN. Nhà Hán đã giành được một lãnh thổ trải dài từ hành lang Hà Tây đến Lop Nur, lại một lần nữa chia tách Hung Nô với đồng minh người Khương của họ. Tiếp theo, quân Hán lại đẩy lùi một cuộc xâm lược của Hung Nô-Khương tại vùng lãnh thổ tây bắc vào năm 111 TCN. Sau năm 111 TCN, các tiền đồn mới được thành lập, bốn trong số đó nằm tại hành lang Hà Tây, được gọi là Tửu Tuyền (cổ xưng Túc Châu), Trương Dịch (Cam Châu), Đôn Hoàng (Sa Châu), và Vũ Uy (Lương Châu).

Từ khoảng năm 115–60 TCN, quân Hán đã chiến đấu với Hung Nô để giành quyền kiểm soát các thành bang ốc đảo tại lòng chảo Tarim. Cuối cùng, quân Hán đã chiến thắng và lập nên Tây Vực đô hộ phủ vào năm 60 TCN, xử lý việc binh của khu vực và các vấn đề đối ngoại.

Trong suốt những năm hỗn loạn khi Vương Mãng trị vì, nhà Hán đã mất quyền kiểm soát đối với lòng chảo Tarim, khu vực này đã bị Hung Nô chinh phục vào năm 63, và đã sử dụng nơi này làm căn cứ cho các cuộc xâm nhập vào hàng lang Hà Tây. Đậu Cố (竇固) đã đánh thắng Hung Nô trong trận Y Ngô Lư vào năm 73, đuổi họ ra khỏi Turpan cho đến tận hồ Barkol trước khi lập một đơn vị đồn trú tại Hami.

Sau khi Tây Vực đô hộ mới là Trần Mục (陳睦) bị các đồng minh Hung Nô tại Karasahr (Yên Kỳ) và Kucha (Khố Xa) giết vào năm 75 CE, quân đồn trú tại Hami đã rút lui. Trong trận Ikh Bayan vào năm 89, Đậu Hiến (竇憲) đã đánh bại thiền vu Hung Nô, thiền vu sau đó phải rút quân đến dãy núi Altai.

Nhà Đường

Nhà Đường đã giao chiến với Thổ Phồn để kiểm soát các khu vực Nội và Trung Á. Đường có một chuỗi dài các cuộc xung đột với Thổ Phồn trên các vùng lãnh thổ tại lòng chảo Tarim giữa các năm 670–692.

Năm 763, người Tạng thậm chí đã chiếm được kinh đô Trường An của nhà Đường, và chiếm giữ trong vòng 15 ngày trong thời Loạn An Sử. Trong thực tế, nó diễn ra khi quân Đường rút các đơn vị đồn trú ở phía tây, tại các khu vực nay là Cam Túc và Thanh Hải, người Tạng sau đó đã chiếm đóng các khu vực này cùng với lãnh thổ mà nay là Tân Cương. Chiến sự giữa Đường và Thổ Phồn tiếp tục cho đến khi hai bên đạt được một hiệp ước hòa bình chính thức vào năm 821. Các điều khoản của hiệp ước này, bao gồm cả cố định biên giới giữa hai nước được ghi lại trong một bản khắc song ngữ trên một cột trụ đá bên ngoài Chùa Đại Chiêu (Jokhang) tại Lhasa.

Tây Hạ
Vương triều Tây Hạ do người Đảng Hạng lập nên vào thế kỷ 11. Tây Hạ kiểm soát các khu vực mà nay là các tỉnh tây bắc Trung Quốc gồm Cam Túc, Thiểm Tây và Ninh Hạ từ năm 1038 đến 1227.

Nhà Nguyên
Đế quốc Mông Cổ mở rộng lãnh thổ xuống phía nam, gây nên chiến tranh Mông Cổ-Kim, bắt đầu vào khoảng năm 1207 bởi Thành Cát Tư Hãn và tiếp tục sau khi ông mất vào năm 1227 bởi con trai Oa Khoát Đài. Nhà Kim sụp đổ vào năm 1234, trong đó quân Mông Cổ có sự trợ giúp từ Nam Tống.

Ngoài chiến tranh Mông Cổ-Kim, Oa Khoát Đài cũng tiêu diệt Tây Hạ vào năm 1227, bình định khu vực hành lang Hà Tây, về sau nhà Nguyên do Hốt Tất Liệt thành lập quản lý, kéo dài từ 1271 đến 1368.

Địa lý và khí hậu
Hành lang Hà Tây là một lối đi dài và hẹp, kéo dài  từ sườn đồi của Ô Sao Lĩnh gần Lan Châu hiện nay tới Ngọc Môn quan tại ranh giới giữa Cam Túc và Tân Cương. Có rất nhiều ốc đảo màu mỡ dọc theo con đường, có các con sông chảy từ Kỳ Liên Sơn, như Thạch Dương, Kim Xuyên, Ngạch Tể Nạp và Sơ Lặc.

Một môi trường đầy khắc nghiệt bao quanh chuỗi ốc đảo: Kỳ Liên Sơn (Nam Sơn) phủ tuyết trắng ở phía nam; khu vực Bắc Sơn, cao nguyên A Lạp Thiện, và sa mạc Gobi rộng lớn ở phía bắc. Về mặt địa chất, hành lang Hà Tây thuộc về một hệ thống bồn địa mũi đất Đại Tân sinh ở rìa đông bắc của cao nguyên Thanh-Tạng.

Tuyến đường cổ đại đi qua Hải Đông, Tây Ninh và vùng ven Cư Diên Hải, trên một diện tích khoảng . Khu vực này có địa hình đồi núi và sa mạc nên gây hạn chế với các đoàn lữ hành trong việc đi lại qua một tuyến đường hẹp, tại đây các công sự tương đối nhỏ cũng có thể kiểm soát thông hành.

Có một số thành phố chính dọc theo hành lang Hà Tây. Ở phía tây tỉnh Cam Túc là Đôn Hoàng, sau đó là Tửu Tuyền (Túc Châu), sau đó là Trương Dịch tại trung tâm, rồi Vũ uy và cuối cùng là Lan Châu ở đông nam. Trong quá khứ, Đôn Hoàng là một phần của Tây Vực. Phía nam tỉnh Cam Túc, ở gần điểm giữa ranh giới tỉnh này, là thành phố Tây Ninh, tỉnh lị của Thanh Hải. Tây Ninh là trung tâm thương mại chính của hành lang Hà Tây.

Công sự Gia Dục quan bảo vệ lối vào phía tây của Trung Nguyên. Chúng nằm tại điểm hẹp nhất của hành lang Hà Tây, cách khoảng  về phía tây nam của thành phố Gia Dục Quan. Công sự Gia Dục quan là công sự cực tây của Vạn Lý Trường Thành.

Xem thêm
 Con đường tơ lụa

Chú thích

Tham khảo
Yap, Joseph P. (2009). "Wars With The Xiongnu - A Translation From Zizhi tongjian". AuthorHouse. ISBN 978-1-4490-0605-1

Lịch sử Cam Túc
Địa lý Cam Túc
Địa điểm dọc Con đường tơ lụa
Vùng lịch sử
Địa điểm trên Con đường tơ lụa


title: Chích rừng chỏm đen

text:
Chích rừng chỏm đen (danh pháp hai phần: Phylloscopus herberti) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở.

Chú thích

Tham khảo

H
Chim châu Phi Hạ Sahara
Loài ít quan tâm


title: Chích rừng nâu

text:
Chích rừng nâu (danh pháp hai phần: Phylloscopus umbrovirens) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở Cộng hòa Dân chủ Congo, Djibouti, Eritrea, Ethiopia, Kenya, Rwanda, Ả Rập Xê Út, Somalia, Sudan, Tanzania, Uganda, và Yemen. Môi trường sinh sống tự nhiên của nó là rừng phương bắc, rừng núi ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới hoặc rừng cây bụi khô.

Tham khảo

 BirdLife International 2004. Phylloscopus umbrovirens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 10 tháng 7 năm 2007.

U
U


title: Chích lá Trung Hoa

text:
Chích lá Trung Hoa (danh pháp hai phần: Phylloscopus yunnanensis, P. sichuanensis là từ đồng nghĩa) là một loài chích lá thuộc chi Chích lá, họ Chích lá. Loài này phân bố ở Trung Quốc, Myanma và Thái Lan. Môi trường sinh sống tự nhiên của nó là rừng khô cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới hoặc rừng cây bụi trên cao cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới.

Tham khảo

BirdLife International 2009. Phylloscopus yunnanensis trong 2008 IUCN Red List of Threatened Species. Tra cứu 18-5-2012.

Y
Loài ít quan tâm


title: God Bless America (phim)

text:
Chúa ban ơn nước Mỹ (tiếng Anh: God bless America), phim châm biếm chính trị và hài của đạo diễn Bobcat Goldthwait, và các ngôi sao Joel Murray, Tara Lynne Barr và Mackenzie Brooke Smith, công chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Toronto năm 2011, và tại các rạp dự kiến tháng 5.2012.

Nội dung

Diễn viên
Joel Murray... Frank
Tara Lynne Barr... Roxy
Mackenzie Brooke Smith... Ava
Melinda Page Hamilton... Alison
Rich McDonald... Brad
Guerrin Gardner... Tapon-Throwing Tuff Gurl
Kellie Ramdhanie... Melissa Tuff Gurl
Andrea Harper... Roxy's Mother
David Mendenhall... Roxy's Father
Juliana Acosta... Press Conference Reporter
Steve Agee... Crew Member
Iris Almario... Reporter
Aris Alvarado... Steve Clark
Carson Aune... Boy Who Gets Shot in Movie Theater #2
Ellen Baker... PR Rep for Pop Stars

Liên kết

 God Bless America Trailer  on Hulu
 God Bless America "Red Band" Trailer Sticks Its Middle Finger Up at Pop Culture
 God Bless America and the Unlikely Directing Career of Bobcat Goldthwait

Tham khảo

Phim năm 2011
Phim hài Mỹ
Phim hài thập niên 2010
Phim tiếng Anh
Phim độc lập
Phim Mỹ
Phim độc lập của Mỹ
Phim hài đen Mỹ


title: Thương mại Việt Nam thời Nguyễn

text:
Thương mại Việt Nam thời Nguyễn phản ánh hoạt động ngoại thương và nội thương của Việt Nam dưới triều nhà Nguyễn thời kỳ độc lập, từ năm 1802 đến 1884.

Điều kiện phát triển
Việc thống nhất đất nước vào đầu thế kỷ 19 là một điều kiện thuận lợi cho thương nghiệp phục hồi và tái phát triển sau một thời gian dài suy thoái. Ngoài ra, Gia Long và các vua nhà Nguyễn cũng cho sửa sang đường sá, xoi đào các sông ngòi, đắp các đê điều, để cho việc làm ăn của người dân được tiện lợi. Gia Long định lệ sai quan ở các doanh, các trấn phải sửa sang đường quan lộ, bắt dân sở tại phải đắp đường làm cầu, lệ cứ 15.000 trượng đường thì phát cho dân 10.000 phương gạo.

Từ ải Nam Quan (thuộc Lạng Sơn) vào tận Bình Thuận, cứ 4.000 trượng phải làm một nhà trạm ở cạnh đường quan lộ, để cho quan khách đi lại nghỉ ngơi, tất cả có 98 trạm. Còn từ Bình Thuận trở vào phía nam đến Hà Tiên thì đi đường thủy.

Những cải cách tiền tệ cho thấy là thương nghiệp phát triển hơn so với thế kỷ trước. Cho tới hết thời Nam Bắc triều thì chỉ tệ duy nhất được đúc là tiền đồng, cứ 500 đồng thành 1 quan. Giá trị thứ tiền này rất kém, sử dụng khó khăn chỉ hợp với 1 xã hội mà hoạt động kinh tế không quá thôn xã và sự mậu dịch không quan trọng. Vua Gia Long và Minh Mạng đã cho đúc những nén vàng, nén bạc cho thấy kinh tế thương mại đã có bước tiến lên trước. Tuy nhiên, chúng ít được đầu tư và được dân chúng đem cất trữ bởi tâm lý dân chúng còn mang nặng tính nông nghiệp.

Nội thương
Trong vùng làng xã nông thôn, hoạt động thương mại cũng chỉ nhằm trao đổi nông sản và hàng tiểu thủ công ở các chợ. Ở đó, ngoài những cửa hàng tạp hóa quy mô nhỏ hay các cửa tiệm bán thuốc Bắc, còn có những nông dân bán thổ sản và nông sản của mình và một số thương nhân nhỏ bán vải vóc, hàng xén, cau thuốc, đi rong từ chợ này sang chợ khác.

Việc mua bán giữa các tỉnh được đẩy mạnh: gạo được chở bán từ Gia Định ra miền Trung, hàng thủ công miền Bắc được chở vào bán trong Nam.

Ở Kẻ Chợ trong thế kỷ 19 các thương khu (phường hội) đã thay đổi bản chất. Giữa thế kỷ 19 thì các thương khu đã thoát ly khỏi trạng thái chợ phiên có kỳ hạn và đã có thương gia cùng thợ thuyền cư trú thường xuyên. Thị trấn Thanh Hoá được bắt đầu xây dựng đầu thời Gia Long và tới năm 1885 đã là một trung tâm thương mại.

Ở kinh đô Huế, thời Gia Long cư dân ở chen chúc thường hay có hoả hoạn nên năm 1837, triều đình đã cho chỉnh trang lại đồng thời lập chợ Gia Hội có tất cả 399 gian, dài suốt hơn 319 trượng, tất cả đều có cột bằng gạch, xây bằng vôi. Ở Huế, Michel Đức Chaigneau cho biết "người Tàu và người Việt buôn bán rất lớn. Thuyền buôn Trung Quốc chở đến vải vóc, đồ sứ, trà, thuốc Bắc, đồ chơi... và chở về thổ sản như cau khô, tơ sống, gỗ, sơn, sừng tê và ngà voi."

Những trung tâm thương mại từ cuối thế kỷ 18 cũng vẫn tiếp tục hoạt động trong thế kỷ 19. Hội An theo thuyền trưởng Rey "tương tự 1 Bazar lớn của Ấn Độ" với khoảng 60.000 dân mà 1/3 là Hoa kiều. Hàng năm có những thuyền buồm Trung Hoa lường đến 600 tấn tới buôn bán.

Việc buôn bán bị hạn chế bởi hệ thống thuế khá nặng: gạo chở từ Nam Định vào Nghệ An chịu 9 lần thuế; các thuyền buôn còn bị triều đình trưng dụng, cứ chở việc công 1 năm mới lại được đi buôn 1 năm.

Ngoại thương
Khác với các triều đại trước, nhà Nguyễn nắm độc quyền ngoại thương và kiểm soát chặt chẽ.

Cho tới thời Thiệu Trị, chính sách ngoại giao của nhà Nguyễn với phương Tây khá cẩn trọng nhưng thương mại với các nước này vẫn được khuyến khích. Sau năm 1818, các thương gia phương Tây khỏi phải trả thuế nhập cảng quá cao, chỉ vài loại hàng mới phải chịu thuế xuất cảng còn phần lớn được miễn. Hoạt động thương mại của Việt Nam với các nước láng giềng không thể phát triển tự do khi các quan chức đánh thuế nặng lên thương mại, còn thủ tục thì rất phiền phức. Ngoài ra, triều đình còn cấm đoán một số mặt hàng, muốn bán phải có giấy phép riêng.

Guồng máy hành chính của nhà Nguyễn cản trở rất nhiều các hoạt động của thương nhân trong thế kỷ 19 mà cũng không có một tầng lớp trung lưu làm giàu bằng thương mại để thúc đẩy triều đình mở rộng giao dịch quốc tế.

Về các thành thị công thương, Hội An, Phố Hiến, Thanh Hà do nhiều nguyên nhân trở nên suy tàn và không thể phục hồi như xưa; còn Thăng Long, Bến Nghé, Đà Nẵng vẫn tiếp tục cuộc sống công thương như bình thường; Gia Định vẫn phát triển đều đặn. Xuất hiện thêm vài hiệu buôn người Hoa, một số phường thủ công cũng ổn định mặt hàng nhưng không thay đổi nhiều.

Triều đình đã tổ chức nhiều chuyến đi công cán đến các nước trong khu vực để thực hiện giao dịch buôn bán. Ngay từ năm 1824, Minh Mạng đã sai người đi công cán ở Hạ Châu (Singapore) và Giang Lưu Ba (Indonesia). Từ năm 1825, vua Minh Mạng phái người sang Hạ Châu mua vải và đồ thủy tinh. Và sau đó, mỗi năm đều có quan viên được phái đi tới các trung tâm mậu dịch của người Âu ở khắp Đông Nam Á.

Từ 1831-1832 trở đi, các chuyến công cán càng lúc càng nhiều, điểm đến cũng khá đa dạng: Hạ Châu, Lữ Tống (Luzon - Philippines), đảo Borneo, Quảng Đông, Giang Lưu Ba,... Trong khoảng 1835-1840 đã có 21 chiếc được cử đi. Hàng bán ra chủ yếu là gạo, đường, lâm thổ sản quý, hàng mua về là len dạ và vũ khí, đạn dược. Các hoạt động này gần như là độc quyền của triều đình dù tư nhân không bị cấm. Nguyên do ở chỗ thuyền buôn tư nhân không được mang vũ khí nên không chống được hải tặc Trung Hoa đang hoành hành trên biển từ vịnh Thái Lan cho tới đông bán đảo Mã Lai. Dù vậy, nhiều thương nhân cũng lợi dụng các chuyến buôn bán này để buôn lậu gạo và thổ sản sang Hạ Châu hay Quảng Châu.

Hàng mang bán ra nước ngoài là thổ sản như gạo, lúa, ngô, đường, hạt tiêu... và hàng nhập về là trà, thuốc Bắc, vải, đồ đồng, giấy...

Hàng năm, thuyền buôn Trung Hoa thường đi lại giữa Việt Nam và Singapore. Thương nhân người Hoa thường lén chở gạo đi và đem thuốc phiện về. Trong những năm 1820-1830, giao dịch với Singapore rất hạn chế. Năm 1824, giá trị mậu dịch chỉ cỡ 93.781 USD, năm 1826-1827 là 124.698 USD. Nguyên nhân do hàng hóa của Việt Nam phù hợp với thị trường Trung Hoa hơn. Nhờ Hoa kiều mà mậu dịch quốc tế hoạt động khá mạnh. Khi người Pháp sắp chiếm hết Nam Kỳ, các bản lược kê tài chính cho thấy quan thuế hàng năm tương đương 3.000.000 franc vàng trên tổng ngân sách 40.000.000 mà các quan viên đã giữ lại gấp đôi số tiền thuế kia, như vậy số tiền thu được vượt quá số tiền chuyển về triều đình rất nhiều.

Thời vua Thiệu Trị, tháng 3/1845, chiến hạm Constitution của Hoa Kỳ cập bến Đà Nẵng yêu cầu nhà cầm quyền thả 1 nhà truyền giáo người Pháp và để gây áp lực đã bắt các quan làm con tin. Năm 1847, 2 chiến hạm Pháp tới Đà Nẵng đòi triều đình cho phép Công giáo hoạt động tự do và phóng thích các nhà truyền giáo Pháp. Do hiểu lầm mà người Pháp bắn chìm các chiến thuyền Việt Nam trong cảng. Từ sau những sự kiện đó, quan hệ buôn bán với phương Tây bị tổn hại.

Từ thời Tự Đức, hoạt động ngoại thương bị ngăn cản. Tự Đức không còn phái thuyền đi buôn ở Hạ Châu nữa. Năm 1850, có tàu Mỹ Lợi Liên vào cửa Đà Nẵng, đem thư sang xin thông thương, nhưng Tự Đức không tiếp thư. Năm 1855 đến năm 1877 tàu Anh ra vào mấy lần ở cửa Đà Nẵng, cửa Thị Nại (Bình Định) và ở Quảng Yên, để xin buôn bán, Tự Đức cũng không cho. Người Tây Ban Nha và người Pháp Lan Tây xin thông thương cũng không được.

Sau đó người Pháp vào đánh chiếm đất Gia Định, việc ngoại giao một ngày một khó khăn, Tự Đức mới đặt Bình Chuẩn Ti để coi việc buôn bán, và Thương Bạc Viện để coi việc giao thiệp với người nước ngoài. Tuy vậy, trong triều không có người hiểu việc buôn bán và biết cách giao thiệp.

Do triều đình tìm cách cản trở dân thường buôn bán với người phương Tây nên trong hoạt động ngoại thương, thương gia ngoại quốc chủ yếu là Hoa kiều, Xiêm và Mã Lai, trong đó người Hoa chiếm tỷ lệ lớn nhất.

Vai trò của thương nhân Hoa kiều
Thương nhân Hoa kiều đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống thương mại thời Nguyễn.

Việc buôn bán ở các chợ quy mô lớn do thương nhân Hoa kiều kiểm soát, dù những người này chỉ là thiểu số. Một người Pháp là Dutreuil de Rhins đã viết năm 1876 rằng nhân số Hoa kiều tuy ít nhưng đã chiếm được phần lớn hoạt động thương nghiệp.

Ngoài các tổ chức buôn bán đại quy mô ra, Hoa kiều trong các đô thị lớn còn kinh doanh sòng bạc, đánh đề hay đút lót cho các quan để được đúc tiền, trưng thầu thuế đò, thuế chợ hay độc quyền rượu. Có những Hoa thương có thế lực còn chiếm độc quyền cung cấp hàng cho triều đình.

Nhận định
Thương mại của Việt Nam còn hạn chế, các thương nhân người Việt buôn lẻ hàng hóa của người Hoa để bán lại kiếm lời. Việc tổ chức thương mại của người Việt sơ sài, trong phạm vi gia đình. Nếu có những hội buôn lớn thì cũng chỉ là những phường họp vài thương gia hùn vốn với nhau để kinh doanh rồi chia tiền ngay. Họ không liên kết lại thành những hội buôn làm ăn lâu dài. Nhiều người Việt Nam cho vay lãi trở nên phát tài nhưng họ dùng tiền của để mua ruộng đất chứ không đầu tư kinh doanh, khuếch trương thương mại hay công nghệ. Do đó thương nghiệp không mạnh được, một phần lớn cũng bởi tâm lý của người dân.

Sử gia Trần Trọng Kim cho rằng:
"Thương là hạng người làm nghề buôn-bán. Song việc buôn-bán của ta ngày xưa kém-cỏi lắm. Người thiên hạ đi buôn nước này, bán nước nọ, xuất cảng, nhập cảng, kinh doanh những công cuộc to lớn kể hàng ức hàng triệu. Người mình cả đời không đi đến đâu, chỉ quanh quẩn ở trong nước, buôn bán những hàng hóa lặt vặt, thành ra bao nhiêu mối lợi lớn về tay người ngoài mất. Thỉnh thoảng có một ít người có mươi lăm chiếc thuyền mành chở hàng từ xứ nọ đến xứ kia, nhưng vốn độ năm bảy vạn quan tiền, thì đã cho là hạng cự phú".

Các sử gia hiện đại cho rằng sự phát triển thương mại hạn chế thời Nguyễn đã không tạo nên được những điều kiện cần thiết cho sự chuyển biến xã hội.

Xem thêm
 Nhà Nguyễn
 Kinh tế Việt Nam thời Nguyễn
 Thương mại Đàng Trong thời Lê trung hưng
 Kinh tế Đại Việt thời Tây Sơn

Tham khảo
 Trần Trọng Kim (2010), Việt Nam sử lược, Nhà xuất bản Thời đại
 Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn (2008), Đại cương lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục
 Nguyễn Thế Anh (2008), Kinh tế & xã hội Việt Nam dưới các triều vua nhà Nguyễn, Nhà xuất bản Văn Học.
 Nguyễn Khắc Thuần (2005), Đại cương lịch sử cổ trung đại Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục.
 Nhiều tác giả (2007), Những vấn đề lịch sử triều Nguyễn, Nhà xuất bản Văn hoá Sài Gòn.
 Lê Nguyễn (2009), Nhà Nguyễn và những vấn đề lịch sử, Nhà xuất bản Công an nhân dân

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Nguyễn
Lịch sử kinh tế Việt Nam


title: MIRC

text:
mIRC là một ứng dụng máy lẻ (client) cho hệ điều hành Windows thuộc nhóm ứng dụng Internet Relay Chat được dùng để tán gẫu, giao lưu, chia sẻ hoặc giao tiếp công việc với những người khác trên mạng IRC trên khắp thế giới, hoặc sử dụng tạo các hội nghị trực tuyến nhóm nhiều người sử dụng hoặc trong một cuộc thảo luận riêng.

Phần mềm có giao diện sáng sủa, trực quan với các tính năng hỗ trợ và cho phép tùy biến (config) nâng cao như danh sách bạn bè, truyền tệp tin (file), kết nối đa máy chủ, hỗ trợ giao thức IPv6, mã hóa SSL, hỗ trợ proxy, hiển thị UTF-8 (phông chữ), tính năng UPnP, tùy chỉnh âm thanh, tin nhắn thoại, hỗ trợ "thông báo nhanh",...

mIRC sử dụng ngôn ngữ "kịch bản" (scripting) mạnh có thể được sử dụng để "tự động hóa" mIRC và tạo các ứng dụng thực hiện một loạt các chức năng chơi trò chơi từ mạng internet.

Ứng dụng mIRC đã được phát triển trong hơn một thập kỷ và liên tục được cải thiện và cập nhật với công nghệ mới. mIRC là phần mềm thương mại, có trả phí để sử dụng.

Xem thêm
 IRC
 IM

Tham khảo

Phần mềm
Phần mềm ứng dụng
Phần mềm thương mại


title: Mallorca

text:
Mallorca hay Majorca (, ) là một đảo thuộc quần đảo Baleares nằm trên Địa Trung Hải.

Thủ phủ của đảo là Palma cũng là thủ phủ của cộng đồng tự trị quần đảo Baleares.

Cũng giống như các đảo Minorca, Ibiza và Formentera trong quần đảo Baleares, Mallorca là điểm đến du lịch cực kỳ thu hút, đặc biệt là du khách từ Đức, Ireland, Ba Lan, Hà Lan, các quốc gia vùng Scandinavia và Anh Quốc. Tên gọi của đảo khởi nguồn từ tiếng Latinh "insula maior", nghĩa là "đảo lớn".

Địa lý
Mallorca có hai vùng núi non dài khoảng 70 km, chiếm 2/3 diện tích đảo ở phía tây bắc và phía đông. Đỉnh cao nhất là Puig Major cao 1.445 m, tuy nhiên vì đỉnh này nằm trong khu quân sự nên đỉnh núi cao nhất mà du khách có thể tiếp cận là đỉnh Puig de Massanella cao 1.364 m gần đó. Bờ biển đông bắc đảo gồm hai vịnh là Badia de Pollença và Badia d'Alcúdia, trong đó Badia d'Alcúdia lớn hơn. Vùng bờ này gồ ghề và có nhiều vách đá. Vùng trung tâm từ Palma trở đi là đồng bằng tương đối bằng phẳng và màu mỡ, gọi là Es Pla. Đảo Mallorca có nhiều hang đá cả trên và dưới mặt biển. Hai trong số các hang trên mặt biển có hồ ngầm dưới đất và mở cửa đón khách tới thăm, đó là Coves dels Hams và Coves del Drach. Cả hai hang này đều nằm gần thị trấn Porto Cristo ở bờ đông. Mallorca là đảo lớn nhất về diện tích và đông dân cư thứ hai ở Tây Ban Nha (sau đảo Tenerife ở quần đảo Canaria). Khí hậu đảo mang đặc điểm miền Địa Trung Hải, lượng mưa cao đáng chú ý ở vùng núi Serra de Tramuntana. Về mùa hè, vùng đồng bằng nóng nhưng chuyển sang ôn hòa đến mát mẻ vào mùa đông, duy có dãy Tramuntana thì chuyển lạnh, có khi có tuyết rơi.

Ngoài khơi Mallorca là hai đảo nhỏ: Cabrera ở đông nam Palma và Dragonera ở tây Palma.

Hành chính

Về mặt hành chính, đảo được chia thành các đô thi tự trị sau:

Tham khảo

Đô thị ở Mallorca
Quần đảo Baleares


title: Videcom

text:
Videocom hay còn gọi là công ty Videcom International Limited (công ty TNHH quốc tế Videcom) là một công ty công nghệ du lịch tại Anh có trụ sở tại Henley-on-Thames. Công ty thiết kế, phát triển và cung cấp các hệ thống đặt chỗ hiện đại cho ngành công nghiệp hàng không và du lịch, đặc biệt là lưu trữ và vận chuyển hàng không.

Hệ thống quản lý đặt chỗ được nhân rộng bởi Videcom ở các khu vực khu vực khác trên thế giới bao gồm Trung Đông (DMARS), New Zealand, Kuwait (KMARS), Ireland, Ca ri bê, Mỹ và Hong Kong. Hệ thống đa truy cập Travicom cuối cùng bị thay thế bởi Galileo ở Anh và năm 1988,công ty Dịch vụ Tự động Du lịch Ltd (Travicom) chuyển đổi thương hiệu sang Galileo UK và Travicom được sáp nhập vào Galileo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Videcom.com homepage

Công ty phần mềm ở Anh
Công ty công nghệ thông tin
Công ty thành lập năm 1972
Công nghệ du lịch


title: Quốc kỳ Bolivia

text:
Quốc kỳ Bolivia (; ) được sử dụng chính thức từ năm 1851. Cờ chính phủ và cờ hiệu (cũng như cờ chiến tranh) là một lá cờ ba màu ngang gồm đỏ, vàng và xanh lá cây với quốc huy ở chính giữa. Theo một nguồn thì màu đỏ tượng trưng cho những chiến sĩ dũng cảm của Bolivia, trong khi đó màu xanh là biểu tượng của đất đai màu mỡ và màu vàng tượng trưng cho nguồn tài nguyên khoáng sản của đất nước .

Theo Hiến pháp Bolivia được sửa đổi năm 2009, Wiphala cũng được xem như là một biểu tượng quốc gia của Bolivia (cùng với quốc kỳ, quốc ca, quốc huy, phù hiệu trên mũ, hoa kantuta và hoa patujú) .

Mặc dù đất nước không có biển, Bolivia vẫn có cờ hiệu hải quân do các tàu hải quân trên sông hồ sử dụng. Nó có nền xanh với quốc kỳ ở góc trên bên trái, với 9 ngôi sao vàng bao quanh và một ngôi sao vàng lớn hơn nằm góc dưới bên phải. Chín ngôi sao nhỏ tượng trưng cho chín khu ở Bolivia, còn ngôi sao lớn tượng trưng cho quyền sở hữu biển của quốc gia này (quốc gia này đã mất vùng đất ven biển vào tay Chile sau cuộc chiến Thái Bình Dương năm  1884).

Miêu tả

Thiết kế và kích thước
Quốc kỳ là một hình chữ nhật gồm ba dải ngang ba màu đỏ, vàng và xanh lá cây từ trên xuống, với tỉ lệ 1:1:1 .

Kích thước của lá cờ không được đề cập khi nó ra đời năm 1851. Sắc lệnh Tối cao năm 2004 mới quy định tỉ lệ của lá cờ là 7,5 ô vuông chiều ngang và 11 ô vuông chiều dọc với kích thước ô vuông bất kì. Như vậy tỉ lệ quốc kỳ là 15:22.

Màu sắc và biểu tượng
Miêu tả và ý nghĩa của quốc kỳ Bolivia được chính phủ của tổng thống Gregorio Pacheco đưa ra lần đầu tiên trong Sắc lệnh Tối cao năm 1888.

    Đỏ: tượng trưng cho máu của những anh hùng đã đổ cho sự ra đời và duy trì của nước Cộng hoà
    Vàng: tượng trưng cho sự thịnh vượng và tài nguyên của đất nước
    Xanh lá: tượng trưng cho thiên nhiên phong phú và hy vọng, nguồn gốc của xã hội Bolivia

Màu sắc chính xác của quốc kỳ Bolivia được quy định trong Sắc lệnh Tối cao 2004:

Ba màu này cũng xuất hiện trong Wiphala. Wiphala cũng có trong lực lượng Không quân Bolivia như trên phi cơ Dassault Falcon 900 EX . Wiphala cũng xuất hiện ở các trụ sở chính phủ như dinh Tổng thống và toà nhà Quốc hội cùng với quốc kỳ kể từ sau khi ban hành Hiến pháp 2009 .

Các lá cờ trong lịch sử

Sự tương tự với các quốc kỳ khác
Với một vài khác biệt nhỏ về kích thước và màu sắc, quốc kỳ Bolivia tương tự như quốc kỳ Ghana nếu bỏ đi ngôi sao đen. Quốc kỳ Bolivia cũng tương tự như quốc kỳ Ethiopia với cùng sọc ngang và màu sắc, chỉ khác thứ tự dải màu.

Chú thích

Liên kết ngoài

Bolivia
Bolivia


title: Galileo CRS

text:
Galileo là hệ thống máy tính đặt chỗ (CRS) sở hữu bởi Travelport. Năm 2002, hệ thống có 26.4% vé đặt chỗ hàng không toàn cầu. Galileo UK nguồn gốc được xây dựng bởi Travicom là hệ thống đặt chỗ đa truy cập được phát triển bởi Videcom.
Galileo là thành viên của IATA, OTA và SITA.

Xem thêm
Sabre

Tham khảo

Liên kết ngoài
Travelport.com , "Galileo"
Travelport ViewTrip.com, public site for viewing reservations made through Galileo CRS
Galileo.co.in , Galileo in India
ITQ.in

Vé máy bay
Phần mềm doanh nghiệp
Công nghệ du lịch


title: Xa lộ Liên tiểu bang 30

text:
Xa lộ Liên tiểu bang 30 (tiếng Anh: Interstate 30 hay viết tắt là I-30) là một xa lộ liên tiểu bang tại Nam Hoa Kỳ. I-30 chạy từ Xa lộ Liên tiểu bang 20 ở phía tây thành phố Fort Worth, Texas lên hướng đông bắc qua thành phố Dallas, Texas và Texarkana, Texas rồi gặp Xa lộ Liên tiểu bang 40 tại North Little Rock, Arkansas. Xa lộ này chạy trùng với Quốc lộ Hoa Kỳ 67 trừ đoạn nằm ở phía tây phố chính của Dallas. I-30 chỉ giao cắt với 2 trong số 10 xa lộ liên tiểu bang nam-bắc then chốt: I-35W, I-35E (là hai nhánh của Xa lộ Liên tiểu bang 35) và I-45. Nó cũng giao cắt với các xa lộ liên tiểu bang đông-tây then chốt là I-20 và I-40.

Mô tả xa lộ

Xa lộ Liên tiểu bang 30 là xa lộ liên tiểu bang 2-số và có chữ số cuối bằng không ngắn nhất trong hệ thống xa lộ liên tiểu bang. Các xa lộ liên tiểu bang có chữ số cuối bằng 0 thường là các xa lộ liên tiểu bang đường dài chạy theo hướng đông-tây. Nó cũng là xa lộ liên tiểu bang then chốt ngắn thứ hai (chữ số cuối bằng 0 hay 5), đứng sau Xa lộ Liên tiểu bang 45.

Texas
Đoạn xa lộ giữa Dallas và Fort Worth được đặt tên là Xa lộ Tom Landry để vinh danh huấn luyện viên bóng bầu dục lâu năm của đội Dallas Cowboys. Mặc dù I-30 đi qua phía nam Sân vận động Texas, từng là sân nhà của đội bóng bầu dục Cowboys, nhưng sân mới của họ tại Arlington lại nằm gần I-30.  Đoạn này trước đây từng được biết với cái tên là "Xa lộ thu phí Dallas-Fort Worth" mà có trước Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang. Dù không còn thu phí trong nhiều năm nhưng nó vẫn còn được người địa phương gọi là Xa lộ thu phí Dallas-Fort Worth cho đến khi nó có cái tên hiện tại.  Đoạn đường từ phố chính Dallas đến Arlington đã được mở rộng trên 16 làn xe ở một số khúc đường tính đến năm 2010. Từ ngày 15 tháng 6 năm 2010 đến ngày 6 tháng 2 năm 2011, đoạn đường dài 30 dặm của I-30 tạm thời được ghi biển dấu là "Xa lộ Tom Landry Super Bowl" để chào mừng Super Bowl XLV được chơi trên Sân vận động Cowboys.

Tại Dallas, I-30 được biết với tên gọi Xa lộ cao tốc East R.L. Thornton giữa phố chính Dallas và khu ngoại ô phía đông của Mesquite.  I-30 lấy tên này từ xa lộ nhánh I-35E Nam tại nút giao thông lập thể Mixmaster.  Nút giao thông Mixmaster được dự tính xây dựng lại là một phần của Dự án Pegasus. Đoạn từ khu phố chính Dallas đến Xa lộ vòng 12 là 8 làn xe cộng 1 làn xe dành riêng cho xe chở nhiều người.  Đoạn này sẽ được xây dựng lại theo dự án Eastern Gateway lên đến 12 làn xe vào năm 2020.  I-30 từ I-635 đến Rockwall đã được mở rộng từ 6 đến 10 làn xe trong thập niên 1990. Từ Rockwall đến một điểm qua khỏi Sulphur Springs, I-30 chạy trùng với Quốc lộ Hoa Kỳ 67. Xa lộ Liên tiểu bang 30 tiếp tục theo hướng bắc qua Đông Texas cho đến cách ranh giới Texas-Oklahoma vài dặm. Khi đó nó quay hướng đông và đi về phía tiểu bang Arkansas.

Arkansas

I-30 vào tây nam tiểu bang Arkansas tại Texarkana, đây là thành phố sinh đôi của thành phố Texarkana, Texas. Tại đây, I-30 sẽ giao cắt với I-40 nếu như I-40 được mở rộng lên phía bắc vào trong tiểu bang Arkansas hay đi lên thành phố Kansas City. Như tại Texas, I-30 chạy theo đường xuyên hướng đông bắc qua tiểu bang. I-30 sau đó đi qua Hope là nơi cựu tổng thống Bill Clinton được sinh ra. Tiếp đến I-30 phục vụ các thành phố Prescott, Gurdon, Arkadelphia, và Malvern. Tại Malvern, người lái xe có thể dùng Quốc lộ Hoa Kỳ 70 hay Quốc lộ Hoa Kỳ 270 để đi vào thành phố Hot Springs lịch sử hay xa hơn vào Rừng Quốc gia Ouachita. Khoảng vị trí này, Quốc lộ Hoa Kỳ 70 và Quốc lộ Hoa Kỳ 67 nhập với I-30 và vẫn giữ như thế vào trong phạm vi giới hạn của thành phố Little Rock, Arkansas. Ở đông bắc Malvern, I-30 đi qua Benton trước khi đến phạm vi giới hạn của Little Rock, Arkansas. Từ Benton đến điểm cuối phía đông tại I-40, xa lộ I-30 là xa lộ có 6 làn xe đảm nhận lưu lượng xe khoảng 85.000 chiếc mỗi ngày. Khi I-30 vào thành phố Little Rock, Xa lộ Liên tiểu bang 430 tách khỏi xa lộ mẹ của nó tạo thành một đường đi vòng phía tây Little Rock. Ngay phía nam phố trung tâm, I-30 gặp điểm đầu phía tây của Xa lộ Liên tiểu bang 440 và điểm đầu phía bắc của xa lộ phụ khác là Xa lộ Liên tiểu bang 530. I-530 đi khoảng 46 dặm về phía nam Pine Bluff. Tại điểm giao cắt của 3 xa lộ liên tiểu bang, I-30 quay về hướng bắc trên chặn đường cuối của nó dài khoảng vài dặm. Tại đây I-30 đi qua khu vực có tòa quốc hội tiểu bang tại Little Rock. I-30 cũng tạo ra một xa lộ phụ cuối cùng là Xa lộ Liên tiểu bang 630 hay còn gọi là Xa lộ cao tốc Wilbur D. Mills mà chia khu phố chính Little Rock theo hướng đông-tây trước khi đến điểm cuối tại I-430 ngay phía tây khu phố chính. Sau khi qua I-630, I-30 băng ngang sông Arkansas vào North Little Rock và đến điểm cuối của mình ở phía đông tuy rằng nó hướng về phía bắc tại Xa lộ Liên tiểu bang 40. Tại điểm cuối, I-30 nhập vào Quốc lộ Hoa Kỳ 65, Quốc lộ Hoa Kỳ 67, và Quốc lộ Hoa Kỳ 167. Quốc lộ 65 nhập với I-40 đi hướng tây trong khi Quốc lộ 67 và Quốc lộ 167 nhập I-40 đi hướng đông từ điểm cuối phía đông của I-30.

Lịch sử
Xa lộ thu phí Dallas-Fort Worth là một xa lộ dài  trong Vùng đô thị phức hợp Dallas-Fort Worth.  Nó hoạt động giữa năm 1957 và 1977, sau trở thành một phần không đánh dấu của Xa lộ Liên tiểu bang 30.  Con đường này, 3 làn xe mỗi chiều nhưng sau đó được mở rộng, là đường giao thông trực tiếp duy nhất giữa khu phố chính Fort Worth và khu phố chính Dallas nằm trong tiểu bang Texas.  Tháng 10 năm 2001, cựu xa lộ thu phí được biết với cái tên là Xa lộ Tom Landry để vinh danh cố huấn luyện viên Tom Landry của đội bóng bầu dục Dallas Cowboys.

Xa lộ cao tốc này được nghiên cứu xây dựng vào đầu năm 1944, nhưng bị kỹ sư tiểu bang bác bỏ vì chi phí.  Tuy nhiên năm 1953, lập pháp tiểu bang thành lập cơ quan thẩm quyền đặc trách xa lộ thu phí Texas và cơ quan này đã vận động tài chính vào năm 1955 được $58,5 triệu đô la Mỹ ($427 triệu tính theo trị giá đô la năm 2005) để thực hiện dự án. Việc xây dựng được khởi sự vào cuối năm đó. Ngày 27 tháng 8 năm 1957, xa lộ được thông xe nhưng lễ khánh thành được tổ chức một tuần sau đó vào ngày 5 tháng 9. Sự hiện diện của xa lộ thu phí này đã khích thích sự phát triển tại thành phố Arlington và Grand Prairie và tạo cơ sở cho việc xây dựng công viên giải trí có tên là Six Flags Over Texas.  Ngày 31 tháng 12 năm 1977, tiền công trái được trả hết và xa lộ cao tốc này được bàn giao cho Bộ Giao thông Texas. Việc thu phí chấm dứt và các cửa thu phí được dẹp bỏ trong tuần sau đó.

Xa lộ này phục vụ trong vai trò Xa lộ Liên tiểu bang 20 giữa Dallas và Fort Worth cho đến khi Xa lộ Liên tiểu bang 20 hiện tại nằm về phía nam được khánh thành năm 1971.  Sau đó, I-30 được mở rộng từ điểm cuối của nó ở Nút giao thông lập thể "Dallas Mixmaster" với Xa lộ Liên tiểu bang 35E (cũng là điểm cuối phía đông của xa lộ thu phí) chạy theo xa lộ thu phí và cựu Xa lộ Liên tiểu bang 20 tại khu phố chính Fort Worth, phía tây của Xa lộ Liên tiểu bang 20 ngày nay.

Con đường hiện có của Quốc lộ Hoa Kỳ 67 được sử dụng nhiều trong đầu thập niên 1950 đến nổi nó được tách hai từ ngay phía đông của thành phố Dallas đến Rockwall và cũng như vậy gầ Greenville.  Xa lộ thu phí Dallas-Fort Worth nối hai thành phố Fort Worth và Dallas được hoàn thành năm 1957, trở thành đoạn đường đầu tiên của Xa lộ Liên tiểu bang 30.  Xa lộ song sinh là Quốc lộ Hoa Kỳ 67 được nâng cấp lên tiêu chuẩn xa lộ liên tiểu bang bắt đầu vào năm 1961, hình thành nên Xa lộ cao tốc R.L. Thornton.  Vào giữa thập niên 1960, phần lớn Xa lộ Liên tiểu bang 30 đang được xây dựng.  Đa phần của nó được hoàn thành vào năm 1965, nhưng có một đoạn dài  qua vùng đầm lầy giữa Mount Pleasant, Texas và New Boston, Texas vẫn chưa xong. Khi đoạn cuối cùng này được xây và thông xe năm 1971, toàn Xa lộ Liên tiểu bang 30 coi như hoàn thành.

Tham khảo

2005 Rand McNally "The Road Atlas 2005" – newest feature- interstate mileage by state

Liên kết ngoài

Interstate Guide: I-30
IH-30, downtown Fort Worth and west of downtown  – from dfwfreeways.info
IH-30, former DFW Turnpike segment  – from dfwfreeways.info
IH-30, downtown Dallas and east of downtown  – from dfwfreeways.info

30


title: Quốc kỳ Saint Vincent và Grenadines

text:
Quốc kỳ Saint Vincent và Grenadines () được sử dụng chính thức từ ngày 21 tháng 10 năm 1985. Nó là lá cờ ba màu sọc dọc màu xanh lam, vàng, xanh lá và ba hình kim cương (hình thoi) màu xanh lá tạo thành hình chữ V ở giữa. Kích thước ba sọc màu theo tỉ lệ của quốc kỳ Canada (sọc vàng ở giữa có kích thước gấp đôi hai sọc còn lại). Chữ V tượng trưng cho Vincet. Những viên kim cương gợi nhớ Saint Vincent là "những viên ngọc của vùng Antilles". Màu xanh lam tượng trưng cho
bầu trời nhiệt đới và nước tinh khiết, màu vàng tượng trưng cho cát Grenadine và màu xanh lá cây biểu thị thảm thực vật xanh tốt của các đảo.

Các lá cờ trước ở giữa có hình lá cọ, trên đó là quốc huy Saint Vincent và Grenadines.

Các lá cờ trong lịch sử

Tham khảo

Liên kết ngoài

Saint Vincent và Grenadines
Saint Vincent và Grenadines


title: Người Vandal

text:
Người Vandal là một bộ tộc Đông German, dưới sự lãnh đạo của vua Genseric năm 429, đã xâm chiếm châu Phi và tới năm 439 thành lập một vương quốc bao gồm cả tỉnh châu Phi của người La Mã, bên cạnh các hòn đảo Sicilia, Corse, Sardegna, Malta và Balearics. Năm 455, người Vandal cướp phá thành Roma. Vương quốc của họ bị sụp đổ trong cuộc chiến tranh Vandal năm 533-534, trong cuộc chiến này, Justinian I đã tái chiếm tỉnh châu Phi cho Đế quốc Đông La Mã.

Các tác giả thời kỳ Phục Hưng và cận đại đã mô tả người Vandal là những kẻ man rợ, "cướp và đốt phá thành Roma". Chính điều này đã dẫn đến thuật ngữ "vandalism" (tính phá hoại, man rợ), để mô tả sự phá hủy không suy nghĩ, đặc biệt là việc làm xấu đi đầy "man rợ" đối với các công trình nghệ thuật. Tuy nhiên, những sử gia hiện đại lại thường coi người Vandal là dân tộc đã kéo dài sự tồn tại của nền văn hóa La Mã chứ không phải là "tội đồ" phá hủy nó.

Tên gọi
Tên gọi Vandal đã thường được liên hệ với tên gọi của Vendel, tên của một tỉnh ở Uppland, Thụy Điển, mà cũng được lấy làm tên gọi cho thời tiền sử của Thụy Điển, thời kỳ Vendel. Mối liên hệ này cũng sẽ chỉ ra rằng Vendel là quê hương gốc của người Vandal trước khi đến thời đại di dân.

Lịch sử

Nguồn gốc

Một số nhà khảo cổ học và sử học đồng nhất người Vandal với văn hoá Przeworsk, và tranh cãi xung quanh mối quan hệ tiềm năng giữa người Vandal và một dân tộc khác, có thể là một sự pha trộn giữa các bộ tộc Slav và Đức, người Lugii (Lygier, Lugier hoặc người Lygi), được cho là sống ở khu vực này bởi các học giả La Mã. Một số học giả tin rằng tên gọi Lugii có thể là một trong những tên gọi trước đó của người Vandal, hoặc người Vandal là một phần của Liên minh người Lugii, mà bao gồm các bộ tộc người Đức và Slav.

Những cư dân của văn hóa Przeworsk (có thể là người Lugii) có tục lệ hỏa táng. Hỏa táng là một đặc trưng của các bộ lạc Phổ vùng Baltic. Ở Phổ cả hai hình thức hỏa táng và chôn cất đều đã được phát hiện, và đều được các bộ lạc Đức sử dụng.

Tương tự như những tên gọi mà đã dẫn đến việc quy định quê hương của người Vandal tại Na Uy (Hallingdal), Thụy Điển (Vendel), Đan Mạch (Vendsyssel). Người Vandal đã được cho là đã vượt qua biển Baltic để đến vùng đất ngày nay là Ba Lan vào một thời điểm nào đó trong thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên, và họ đã định cư ở Silesia từ khoảng năm 120 trước Công nguyên. Giả thuyết truyền thống này đã được hỗ trợ dựa trên sự đồng nhất người Vandals với văn hóa Przeworsk, kể từ khi nền văn hóa Wielbark của người Goth dường như đã thay thế một chi nhánh của nền văn hoá đó.

Tiến vào đế quốc La Mã

Người Vandal đã bị phân chia thành hai nhóm bộ lạc, người Silingi và Hasdingi. Vào thời điểm của các cuộc chiến tranh Marcomanni (166-180), người Silingi sống trong một khu vực được ghi lại bởi Tacitus là "Đại Germania" (Magna Germania). Trong thế kỷ thứ 2, người Hasdingi, dưới sự lãnh đạo các vị vua Raus và Rapt (hoặc Rhaus và Raptus) đã di chuyển về phía nam, và lần đầu tiên họ tấn công những người La Mã ở khu vực hạ lưu sông Donau. Vào khoảng năm 271, Hoàng đế La Mã Aurelian đã bắt buộc phải chống lại họ để bảo vệ cho khu vực trung lưu của sông Donau. Họ đã lập lại hòa bình sau đó và định cư ở miền tây Dacia và Pannonia.

Theo tác phẩm Getica của Jordanes, người Hasdingi đã tham gia vào cuộc chiến tranh với người Goth vào khoảng thời điểm mà Constantine Đại đế cai trị. Vào thời điểm đó, người Vandal sống ở vùng đất mà sau này dân Gepid sinh sống. Ở nơi đó, họ bị vây quanh "ở phía đông là người Goth, về phía tây là người Marcomanni, về phía bắc là người Hermanduri và về phía nam là sông Hister (Donau)". người Vandal đã bị tấn công bởi vua Geberic của người Goth, và vua Visimar của họ đã bị giết chết. Người Vandal sau đó di cư đến Pannonia, sau khi Constantine Đại Đế (khoảng năm 330) ban cho họ vùng đất bên bờ phải của sông Donau, họ đã sống ở đó trong sáu mươi năm tiếp theo.

Vào khoảng thời gian này, người Hasdingi đã được cải sang đạo Cơ Đốc. Dưới triều đại của Hoàng đế Valens (năm 364-378) người Vandal giống như người Goth trước đó, đã chấp nhận giáo phái Arian, một đức tin mà đối lập với chính thống giáo Nicene của Đế chế La Mã. Tuy nhiên, cũng có một số ít người Vandal chấp nhận chính thống giáo, trong số đó nổi tiếng nhất là Tổng chỉ huy (Magister militum) Stilicho dưới thời hoàng đế Honorius.

Vào năm 400 hoặc 401, có thể vì những cuộc tấn công của người Hung, người Vandal, dưới thời vua Godigisel, cùng với các đồng minh của họ (người Alan Sarmatia và người Suebi Đức) đã di chuyển về phía Tây vào lãnh thổ La Mã. Một số người Silingi cũng đã gia nhập họ sau này. Người Vandal đã đột kích vào tỉnh Raetia của La Mã trong mùa đông năm 401/402.

Gaul
Năm 406 người Vandal đã tiến quân từ Pannonia, đi về phía Tây dọc theo sông Donau mà không gặp nhiều khó khăn, nhưng khi họ tới được sông Rhine, họ đã gặp sự kháng cự từ người Frank, những người cư trú và kiểm soát những khu vực đã Latinh hóa ở miền bắc Gaul. Hai mươi ngàn người Vandal, bao gồm cả bản thân Godigisel, đã tử trận trong cuộc chiến này. Nhưng sau đó, với sự giúp đỡ của người Alan, họ đã cố gắng để đánh bại người Frank vào ngày 31 tháng 12, năm 406, người Vandal đã vượt qua sông Rhine, có lẽ trong khi nó bị đóng băng và xâm lược Gaul và họ đã tàn phá nơi đó một cách khủng khiếp. Dưới quyền Gunderic, con trai của Godigisel, người Vandal đã cướp phá dọc theo đường tiến quân của họ về phía tây và phía nam xuyên qua Aquitaine.

Ở Hispania
Ngày 13 tháng 10, năm 409, họ đã vượt qua dãy núi Pyrenee và tiến vào bán đảo Iberia. Người Hasdingi sau đó nhận được đất đai từ những người La Mã để trở thành foederati ở Gallaecia(Tây Bắc) và người Silingi ở Hispania Baetica (miền Nam), trong khi người Alan nhận được những vùng đất ở Lusitania (phía Tây) và khu vực xung quanh Carthago Nova. Người Suebi cũng kiểm soát một phần của Gallaecia. Người Visigoth, những người xâm chiếm Iberia trước khi nhận được đất đai ở Septimania (miền Nam nước Pháp) đã đánh tan tác người Alan vào năm 418, giết chết vị vua Tây Alan Attaces . Những thần dân còn lại của ông ta sau đó đã kêu gọi vua Vandal Gunderic làm vua của người Alan. Sau này các vị vua Vandal ở Bắc Phi đều tự phong cho mình là Rex Wandalorum: et Alanorum ("Vua của người Vandal và Alan").

Vương quốc ở Bắc Phi

Thành lập
Người Vandal đã theo vị vua mới của họ, Genseric (cũng được biết đến là Geiseric) vượt biển đến châu Phi vào năm 429. Mặc dù số lượng của họ là không rõ và đang nằm trong vòng tranh luận của một số nhà sử học, nhưng dựa trên sự khẳng định của Procopius, thì người Vandal và Alan có khoảng 80000 khi họ di chuyển tới Bắc Phi, Peter Heather ước tính rằng họ có thể đưa ra chiến trường một đội quân khoảng 15.000-20.000 người. Theo Procopius, người Vandal đến châu Phi theo yêu cầu của Bonifacius, người nắm quyền chỉ huy quân sự ở khu vực này. Tuy nhiên, đã được đề xuất rằng người Vandal di cư sang châu Phi để tìm kiếm nơi định cư an toàn; họ đã bị tấn công bởi một đội quân La Mã vào năm 422 và đã không thành công trong việc ký kết một hiệp ước với họ. Tiếp tục tiến quân về phía đông dọc theo bờ biển, người Vandal đã bao vây thành phố Hippo Regius vào năm 430. Ở bên trong, thánh Augustine và những linh mục của ông lại đang cầu nguyện một sự giải vây cho thành phố để thoát khỏi những kẻ xâm lược, vì họ hoàn toàn biết rõ rằng sự thất thủ của thành phố sẽ báo hiệu sự cải đạo hoặc cái chết cho nhiều tín đồ Kitô giáo La Mã. Ngày 28 tháng 8 năm 430, ba tháng sau khi bắt đầu cuộc bao vây, Thánh Augustine (lúc này đã 75 tuổi)qua đời, có lẽ vì đói hoặc căng thẳng, và vì các cánh đồng lúa mì bên ngoài thành phố đang trong tình trạng bị bỏ hoang và không được thu hoạch. Sau 14 tháng vây hãm, thành phố cuối cùng cũng thất thủ.

Hòa bình đã được lập lại giữa những người La Mã và người Vandal trong năm 435 thông qua một hiệp ước cho phép người Vandal kiểm soát khu vực ven biển của Numidia. Geiseric sau đó đã phá vỡ hiệp ước trong năm 439 khi ông xâm chiếm tỉnh châu Phi của La Mã và tiến hành vây hãm Carthage  Thành phố này đã bị chiếm mà không cần có giao tranh, người Vandal tiến vào thành phố trong khi hầu hết người dân đang theo dõi những cuộc đua tại trường đua ngựa. Genseric biến nó thành kinh đô của ông, và tự phong mình là vua của người Vandal và Alan. Tiếp tục chinh phục Sicilia, Sardegna, Corse và quần đảo Balearic, ông đã xây dựng vương quốc của mình thành một quốc gia hùng mạnh.

Khi người Vandal đột kích Sicilia trong năm 440, đế quốc Tây La Mã lúc này đang phải bận tâm với cuộc chiến tranh ở Gaul và không thể phản công lại. Theodosius II, hoàng đế của Đế quốc Đông La Mã, sau đó cử một đội quân viễn chỉnh để đối phó với người Vandals vào năm 441, tuy nhiên nó chỉ tiến xa đến tận Sicilia. Đế quốc Tây La Mã dưới thời Valentinian III đã ký kết một hiệp ước hòa bình với người Vandal trong năm 442 Theo hiệp ước này, người Vandals nhận được Byzacena, Tripolitania, một phần của Numidia, và xác nhận sự kiểm soát của họ đối với hành tỉnh châu Phi.

Cướp phá thành Roma
Trong 35 năm sau tới, với một hạm đội hùng hậu, Genseric đã cướp phá bờ biển của Đế quốc Tây và Đông La Mã. Tuy nhiên, sau khi vua người Hung là Attila chết, người La Mã đã có thể quay sang đối phó với người Vandals, khi họ đang nắm giữ một số vùng đất giàu có nhất của Đế quốc La Mã xưa.

Để buộc người Vandals phải thần phục đế quốc, Valentinianus III đã hứa hôn con gái của ông với con trai của Genseric. Tuy nhiên, trước khi hiệp ước này có thể được thực hiện, chính trị một lần nữa lại đóng một phần quan trọng trong các sai lầm ngớ ngẩn của La Mã. Petronius Maximus, một kẻ cướp ngôi, đã giết chết Valentinianus III, trong một nỗ lực để kiểm soát đế chế. Những nỗ lực ngoại giao giữa hai phe đã bị phá vỡ, vào năm 455 với một lá thư của Hoàng hậu Licinia Eudoxia, cầu xin con trai của Genseric tới giải cứu bà, người Vandal đã đánh chiếm thành Roma, cùng với Hoàng hậu Licinia Eudoxia và hai người con gái Eudocia và Placidia.

Nhà chép biên niên sử Prosper xứ Aquitaine có ghi nhận duy nhất trong thế kỷ 5 rằng vào ngày 2 tháng 6 năm 455, Giáo hoàng Lêô I đã tiếp đón Genseric và thỉnh cầu ông ta không đốt phá thành phố và gây chết chóc cho nhân dân, và hãy thỏa mãn với của mình cướp được. Người ta đặt nghi vấn về việc ảnh hưởng của Giáo hoàng cứu vãn cả thành Roma. Người Vandals rời thành với vô số chiến lợi phẩm. Eudoxia và con gái bà là Eudocia được đưa đến Bắc Phi.

Sự củng cố
Như là một kết quả của hành động cướp phá thành Rome và tiến hành các hoạt động hải tặc ở Địa Trung Hải, đế chế La Mã đã tập trung vào việc tiêu diệt vương quốc Vandal. Cả hai nửa phía Tây (năm 460) và Đông (468) của đế chế đều đã phái hạm đội tiến đánh người Vandal. Người Vandal đã đánh chiếm được hạm đội Tây La mã, và phá hủy toàn bộ hạm đội Đông La Mã thông qua việc sử dụng thuyền lửa Tiếp sau cuộc tấn công này, Vandals đã cố gắng xâm lược vào Peloponnese, nhưng họ đã bị đánh bật trở lại bởi người Maniot tại Kenipolis với tổn thất nặng nề. Để trả thù, người Vandal bắt 500 con tin ở Zakynthos,chặt họ ra thành từng mảnh và ném các mảnh đó xuống biển trên đường quay về Carthage  Trong những năm 470, người La Mã đã từ bỏ chính sách tiến hành cuộc chiến chống lại người Vandal của họ. Vị tướng phía Tây là Ricimer đã đạt được một hiệp ước với người Vandal, và trong năm 476 Genseric đã có thể đã ký kết một nền "hòa bình vĩnh viễn" với Constantinopolis. Từ năm 477 trở đi, người Vandal đã ban hành tiền đúc riêng của họ.

Mặc dù người Vandal đã đánh lui được các cuộc tấn công từ những người La Mã và thiết lập quyền bá chủ trên các hòn đảo ở phía tây Địa Trung Hải, họ đã không thành công lắm trong các cuộc xung đột với người Berber. Nằm về phía nam của vương quốc Vandal, người Berber đã hai lần giành được những chiến thắng quan trọng trước người Vandals trong giai đoạn những năm 496-530.

Chính sách tôn giáo
Sự khác biệt giữa những người Vandal theo giáo phái Arian và những thần dân tin thuyết Ba Ngôi của họ (bao gồm cả người Công giáo và những người ly giáo) là nguyên nhân gây ra tình trạng căng thẳng ở quốc gia châu Phi của họ. Các giám mục Công giáo đã bị lưu đày hoặc bị giết bởi Genseric và giáo dân đã bị ngăn cấm thờ phụng và thường xuyên bị tịch thu tài sản của họ Ông ta đã che chở cho những thần dân Công giáo của mình khi mối quan hệ của ông ta với La Mã và Constantinopolis trở nên thân thiện, như trong giai đoạn năm 454-57, khi cộng đồng Công giáo tại Carthage, lúc này đang trong tình trạng không có người đứng đầu, đã bầu Deogratias làm giám mục. Huneric, người kế vị Genseric, đã ban hành sắc lệnh chống lại người Công giáo vào năm 483 và 484 trong một nỗ lực để ngăn chặn họ và biến giáo phái Arian thành tôn giáo chính ở Bắc Phi  Nói chung hầu hết các vị vua Vandal, trừ Hilderic, đều bức hại các tín đồ Kitô giáo tin thuyết Ba Ngôi ở một mức độ nhiều hay ít, ngăn cấm sự cải đạo cho người Vandal, lưu đày các giám mục và nói chung gây khó khăn cho cuộc sống của các tín đồ Ba Ngôi.

Suy tàn
Theo như "Từ điển Công giáo" (Catholic Encyclopedia) năm 1913: "Genseric, một trong những nhân vật quyền lực nhất của "thời đại di trú", chết ngày 25 tháng 1 năm 477, ở tuổi thượng thọ chừng 88. Theo luật kế vị mà ông ta ban hành, thành viên nam giới lớn nhất trong Hoàng gia sẽ kế ngôi. Do đó, ông ta được kế tục bởi con là Huneric (477–484), người ban đầu khoan dung Công giáo, do sợ uy Constantinopolis, nhưng sau năm 482 thì bắt đầu bách hại Mani giáo và Công giáo."

Gunthamund (484–496), em họ và là người kế tục của Hunneric, chủ trương giảng hòa với người Công giáo trong nước và một lần nữa chấm dứt bách hại. Bên ngoài, sức mạnh của Vandal đã suy yếu sau khi Genseric mất, và Gunthamund mất nhiều phần đất lớn ở Sicilia về tay người Ostrogoth và phải chống cự với áp lực ngày một gia tăng từ người Moor bản địa.

"Từ điển Công giáo" năm 1913 ghi nhận: "Trong khi Thrasamund (496–523), do sự cuồng tín của mình, căm ghét người Công giáo, ông hài lòng với những vụ bách hại không đổ máu".

Sụp đổ

Hilderic (523-530) là vị vua Vandal khoan dung nhất đối với Giáo hội Công giáo. Ông cho phép tự do tôn giáo; và do đó những hội nghị tôn giáo của đạo Thiên chúa một lần nữa lại được tổ chức tại Bắc Phi. Tuy nhiên, ông lại ít quan tâm đến chiến tranh, và giao nó cho một thành viên trong gia đình, Hoamer. Khi Hoamer nhận một thất bại trước người Moor, phe Arian trong hoàng gia đã tiến hành một cuộc nổi loạn, và Gelimer, người anh em họ của ông (530-533) đã trở thành vua. Hilderic, Hoamer và người thân của họ đã bị ném vào tù. Hilderic bị lật đổ và bị giết chết vào năm 533.

Hoàng đế Đông La Mã là Justinian I ngay lập tức tuyên bố chiến tranh, với trên danh nghĩa là tuyên bố khôi phục lại ngôi vua Vandal cho Hilderic. Trong khi một đội quân viễn chinh đang trên đường tới, một phần lớn của quân đội Vandal và hải quân của họ được chỉ huy bởi Tzazo, em của Gelimer, tới Sardegna để đối phó với cuộc nổi loạn. Kết quả là, quân đội của Đế quốc Đông La Mã dưới sự chỉ huy bởi Belisarius đã có thể đổ bộ lên bờ mà không gặp phải sự kháng cự nào và cách thành Carthage khoảng 10 dặm (16 km). Gelimer nhanh chóng tập hợp một đội quân, và đã giao chiến với Belisarius trong trận Ad Decimum; Người Vandal gần như đã giành chiến thắng trận chiến này cho đến khi người em trai của Gelimer, Ammatas và cháu trai của ông Gibamund bị chết trận. Gelimer sau đó hoảng loạn và bỏ trốn. Belisarius nhanh chóng chiếm lấy Carthage trong khi những người Vandal sống sót tiếp tục chiến đấu.

Ngày 15 tháng 12, năm 533, Gelimer và Belisarius đụng độ một lần nữa tại trận Tricamarum, cách Carthage khoảng 20 dặm (32 km). Một lần nữa, người Vandal đã chiến đấu mãnh liệt nhưng bị tan vỡ, lần này là khi người em trai Tzazo của Gelimer tử trận. Belisarius nhanh chóng tiến đến Hippo, thành phố thứ hai của Vương quốc Vandal, và trong năm 534, Gelimer đầu hàng đoàn quân chiến thắng Đông La Mã, đánh dấu sự kết thúc của Vương quốc Vandal.

Bắc Phi (bao gồm miền bắc Tunisia và phía đông Algeria trong thời kỳ của người Vandal) đã trở thành một tỉnh La Mã thêm một lần nữa, và từ đó người Vandals đã bị trục xuất. Hầu hết người Vandal đã đến Saldae (mà ngày nay được gọi là Béjaïa ở vùng đất Kabyl,phía bắc Algeria), nơi họ hợp nhất với người Berber. Một số khác đã bị xung vào quân đội phục vụ triều đình hoặc bỏ trốn đến hai vương quốc Goth (vương quốc Ostrogoth và vương quốc Visigoth), một số phụ nữ Vandal kết hôn với lính Byzantine định cư ở phía bắc Algeria và Tunisia. Các chiến binh Vandal ưu tú nhất được tổ chức thành năm trung đoàn kỵ binh, được gọi là Vandali Iustiniani, và đóng quân trên biên giới với Ba Tư.

Các vị vua Vandal
 Wisimar (m. năm 335)
 Godigisel (năm 359–406)
 Gunderic (năm 407–428)
 Genseric (năm 428–477)
 Huneric (477–484)
 Gunthamund (484–496)
 Thrasamund (496–523)
 Hilderic (523–530)
 Gelimer (530–534)

Ngôn ngữ

Rất ít thông tin được biết về ngôn ngữ của người Vandal, chỉ biết rằng nó là một nhánh của ngôn ngữ Đông German. Người Goth chỉ để lại phía sau duy nhất một nguồn ngữ liệu về loại ngôn ngữ Đông Đức này: một bản dịch thế kỷ thứ tư của các sách Phúc Âm Tất cả những người Vandal mà các nhà sử học hiện đại biết đến đã có thể nói tiếng Latin, mà cũng vẫn là ngôn ngữ chính thức của chính quyền Vandal (hầu hết các quan chức dường như là cư dân bản địa châu Phi / la Mã). Mức độ biết đọc biết viết trong thế giới cổ đại thì hầu như không chắc chắn lắm.

Di sản

Từ khoảng năm 1540, vua Thụy Điển xưng làm Suecorum, Gothorum et Vandalorum Rex ("Vua của Suecii (Swede), Goth (Geat) và Vandal (Wend)"). Vào năm 1973, Carl XVI Gustaf đã từ bỏ danh hiệu này và giờ đây ông chỉ xưng mình là Quốc vương Thụy Điển.

Thuật ngữ hiện đại vandalism (dịch là "tính hay phá hoại những công trình văn hóa") xuất phát từ "danh tiếng" của người Vandal như là một rợ tộc đã tấn công và cướp phá thành Roma vào năm 455. Có lẽ tính hủy diệt của người Vandal không hề cao hơn các kẻ xâm phạm khác trong thời cổ đại, nhưng các tác giả có tư tưởng mến mộ Roma thường quy cho họ cái tội phá hủy Roma. Tỷ dụ, nhà thơ Anh Quốc theo trào lưu Khai sáng là John Dryden đã viết: Till Goths, and Vandals, a rude Northern race, / Did all the matchless Monuments deface, ý nói dân Goth và dân Vandal là những rợ tộc phương Bắc với sức phá hủy cái công trình lớn mà không gì sánh bằng.<ref>Dryden, John, "To Sir Godfrey Kneller", 1694. Dryden also wrote of Renaissance Italy "reviving from the trance/Of Vandal, Goth and Monkish ignorance. ("To the Earl of Roscommon", 1680).</ref> Thuật ngữ vandalisme'' được Giám mục Henri Grégoire thành Blois đặt ra vào năm 1794 để miêu tả vụ phá hoại các công trình văn hóa sau cuộc Cách mạng Pháp. Thuật ngữ này nhanh chóng được áp dụng trên khắp châu Âu. Sự hình thành thuật ngữ mới này đóng vai trò quan trọng trong việc tô hồng cho nhìn nhận về người Vandal từ thời Hậu Cổ đại, phổ biến hóa ý tưởng trước đây rằng họ là một nhóm người man rợ ham thích tàn phá. Người Vandal và những "man tộc" khác từ lâu đã bị các tác giả và sử gia quy cho cái tội gây ra sự sụp đổ của Đế quốc La Mã.

Chú thích
Notes

Liên kết

 Kingdom of the Vandals - location map

Người German cổ đại

Numidia
Libya La Mã
Hispania
Mauretania
Carthago
Pháp thế kỷ 5


title: Người Alemanni

text:
Alemanni (Alamanni, Alamani) là một liên minh các bộ tộc Suebi người German bắt nguồn từ khu vực thượng sông Rhine. Lần đầu tiên được đề cập bởi những người La Mã là vào năm 213, người Alamanni chiếm Agri Decumates năm 260, và sau đó mở rộng cho đến vùng đất ngày nay là Alsace, và phía bắc Thụy Sĩ, tạo lập nên ngôn ngữ tiếng Đức ở những khu vực này. Năm 496, người Alamanni bị vị thủ lĩnh người Frank là Clovis chinh phục và sáp nhập vào lãnh địa của mình. Di sản của người Alamanni tồn tại cho đến ngày nay là tên của nước Đức trong một số ngôn ngữ khác nhau.

Tên gọi
Theo ghi chép của Asinius Quadratus (được trích dẫn vào giữa thế kỷ 6 bởi sử gia Byzantine Agathias) tên của họ có nghĩa là "tất cả mọi người". Nó chỉ ra rằng họ là một dân tộc được tạo thành từ nhiều các bộ lạc Đức khác nhau. Đây là nguồn gốc của từ Alemanni được sử dụng bởi Edward Gibbon, trong tác phẩm sự suy tàn và sụp đổ của Đế quốc La Mã của ông và đóng góp vô danh của các ghi chú được tập hợp từ các giấy tờ của Nicolas Fréret, xuất bản năm 1753, lưu ý rằng đó là tên được sử dụng bởi những người ngoài cuộc cho những người tự gọi mình là người Suevi

Walafrid Strabo, một tu sĩ của Tu viện Thánh Gall, viết vào thế kỷ thứ 9, lưu ý rằng, trong những cuộc thảo luận về người Thụy Sĩ và những khu vực xung quanh, chỉ có người ngoại quốc gọi họ là dân Alemanni, nhưng chỉ có bản thân họ coi mình là người Suevi.

Tên của nước Đức và tiếng Đức, trong tiếng Pháp là Allemagne, allemand, trong tiếng Bồ Đào Nha, Alemanha, alemão, trong tiếng Tây Ban Nha, Alemania, Aleman, và trong tiếng Wales (Yr) Almaen, almaeneg. Được bắt nguồn từ tên của liên minh bộ lạc Đức này lúc đầu. Tiếng Ba Tư và tiếng Ả Rập cũng gọi người Đức là Almaani, và nước Đức là Almaan trong tiếng Ba Tư và Almaania trong tiếng Ả Rập. Trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ,người Đức là Alman và nước Đức là Almanya.

Lịch sử

Những đề cập đầu tiên
Người Alemanni lần đầu tiên được đề cập bởi Cassius Dio khi ông mô tả chiến dịch của Caracalla vào năm 213. Vào thời điểm đó họ dường như sống trong lưu vực lòng chảo của sông Main, về phía nam của người Chatti.

Cassius Dio (78.13.4) đã miêu tả người Alemanni như là nạn nhân của hoàng đế nguy hiểm này. Họ đã yêu cầu sự giúp đỡ của ông ta, theo như Dio nói, nhưng thay vào đó ông ta thuộc địa hóa vùng đất của họ, thay đổi tên vùng đất của họ và hành quyết các chiến binh của họ dưới một lý do đến trợ giúp cho họ. Khi ông ta ngã bệnh, người Alemanni tuyên bố đã yểm bùa vào ông ta (78.15.2). Nhưng Caracalla, theo những gì ông ta tuyên bố, là đã cố gắng để chống lại lời nguyền này bằng cách cầu xin linh hồn tổ tiên mình.

Để trừng phạt họ, Caracalla sau đó dẫn quân đoàn Legio II Traiana Fortis tiến đánh người Alemanni, họ đã bị thua trận và bị bình định trong một thời gian. Quân đoàn này sau đó được vinh danh với tên Germanica cho chiến thắng này. Trong tác phẩm Historia Augusta, Cuộc đời của Antoninus Caracalla, thuật lại rằng (10.5) Caracalla sau đó lấy tên Alemannicus.

Mối quan hệ đối kháng giữa hai phe này có lẽ là lý do tại sao các nhà văn La Mã tiếp tục gọi người Alemanni là barbari, "man rợ". Tuy nhiên, những bằng chứng khảo cổ học cho thấy rằng phần lớn họ đã La Mã hóa, sống trong những ngôi nhà theo phong cách La Mã và sử dụng các vật dụng La Mã, những người phụ nữ Alemanni đã chấp nhận trang phục áo dài của La Mã thậm chí sớm hơn so với những người đàn ông.

Hầu hết người Alemanni có lẽ vào thời gian này thường trú trong hoặc gần biên giới của Thượng Germania. Mặc dù Dio là nhà văn đầu tiên đề cập đến họ, Ammianus Marcellinus sử dụng tên gọi này để chỉ người Đức ở khu vực Limes Germanicus trong thời kì Traianus làm thống đốc của tỉnh này ngay sau khi nó được hình thành, vào khoảng năm 98/99. Vào thời điểm đó toàn bộ biên giới đã được bảo vệ bởi đồn lũy ngay từ lúc đầu. Những cây gỗ từ công sự đầu tiên được tìm thấy tại Hạ Germania có niên đại vào khoảng năm 99/100. Ngay sau đó Traianus đã được lựa chọn bởi Nerva là người kế vị ông ta. Vào năm 100, Traianus đã trở lại tại Roma với tư cách là Hoàng đế thay vì chỉ đơn thuần là một chấp chính quan.

Ammianus đã thuật lại rằng (xvii.1.11) sau này Hoàng đế Julianus Bội giáo đã tiến hành một cuộc chinh phạt đối với người Alemanni, những người lúc đó đang ở Alsace, và vượt qua sông Main(Tiếng Latinh là Menus) tiếng vào các khu rừng, nơi những con đường mòn bị chặn bởi cây đốn. Ngay khi mùa đông đến, họ đã tái chiếm lại một "pháo đài được thiết lập trên đất đai của người Alemanni mà Trajan đã mong rằng nó mang tên của ông ta".

Trong bối cảnh này, việc sử dụng tên gọi Alemanni có thể là lỗi thời nhưng nó cho thấy rằng Ammianus tin họ là đều là cùng một dân tộc, mà vốn phù hợp với vị trí của người Alemanni trong chiến dịch của Caracalla.

Alemanni và Hermunduri
Nguồn sử liệu chi tiết đầu tiên, tác phẩm Germania của Tacitus, ghi lại trong chương 42 rằng người Hermunduri, một bộ tộc chắc chắn đã từng sinh sống trong khu vực mà sau này là Thuringia. Tacitus nói rằng họ đã buôn bán với Rhaetia, mà theo Ptolemy là nằm đối diện với Thượng Germania ở phía bên kia sông Danube. Một kết luận hợp lý được rút ra ở đây đó là người Hermunduri đã bành trướng tới vùng đất sau này là Swabia và do đó người Alemanni ban đầu có nguồn gốc từ người Hermunduri.

Tuy nhiên, người Hermunduri lại không hề xuất hiện trong tác phẩm của Ptolemy, mặc dù sau thời Ptolemy, người Hermunduri đã cùng với người Marcomanni tham gia vào cuộc chiến tranh kéo dài từ năm 166-180 để chống lại đế chế La Mã. Và theo như Tacitus thì sông Elbe bắt nguồn từ vùng đất của người Hermunduri, tại một nơi nào đó nằm về phía đông của thượng nguồn sông Main. Không những vậy, ông cũng xác định rằng họ sinh sống ở khu vực nằm giữa người Naristi (Varisti), vùng đất của họ được xác định là ở khu vực ngoài rìa của khu Rừng Đen cổ đại, người Marcomanni và Quadi. Hơn nữa, người Hermunduri đã bị suy yếu sau các cuộc chiến tranh Marcomanni và đã kí kết một hiệp ước hòa bình riêng rẽ với Rome. Vì vậy người Alemanni có lẽ không phải chủ yếu là người Hermunduri, mặc dù có mang một số đặc trưng của họ, người Alemani có thể là kết quả của sự pha trộn giữa các tộc người với nhau vào thời điểm đó.

Tác phẩm Địa Lý của Ptolemy

Chú thích

Người German cổ đại
Sơ kỳ Trung Cổ
Châu Âu thời đại đồ sắt


title: Người Lombard

text:
Người Lombard hay Langobard (tiếng La Tinh: Langobardī) là một bộ tộc German đã thống trị một vương quốc ở Ý từ năm 568 đến 774.

Sử gia người Lombard là Paul người trợ tế đã viết trong Historia Langobardorum rằng người Lombard bắt nguồn từ một bộ tộc nhỏ gọi là Winnili, cư ngụ ở nam Scandinavia (Scadanan), bộ tộc này đã di cư xuống phía nam để tìm kiếm những vùng đất mới. Vào thế kỷ thứ nhất sau CN, họ thành lập nên một phần Suebi, ở phía tây bắc nước Đức ngày nay. Vào thế kỷ thứ 5, họ chuyển tới khu vực mà ngày nay gần trùng khớp với Áo, nằm ở phía bắc sông Danube, tại đây họ đã khuất phục người Herul và sau đó tiến hành các cuộc chiến với người Gepid. Vua của Lombard là Audoin đã đánh bại thủ lĩnh Thurisind của người Gepid năm 551 hoặc 552; người kế tục ông là Alboin cuối cùng đã hủy diệt người Gepid trong trận Asfeld năm 567.

Sau chiến thắng, Alboin quyết định cho dân di cư tới Ý, nơi đã trở nên rất thưa thớt dân cư sau cuộc chiến tranh Gothic (535–554) kéo dài giữa Đế quốc Byzantine và Vương quốc Ostrogoth. Rất nhiều người Saxon, Herul, Gepid, Bulgar, Thuringian, và Ostrogoth đã gia nhập với người Lombard và cuộc chiếm đóng Ý của người Lombard gần như không có đối thủ. Cuối năm 569, họ đã chiếm được hầu hết các thành phố chủ chốt phía bắc sông Po ngoại trừ Pavia, thành phố thất thủ vào năm 572. Cùng lúc đó, họ cũng chiếm đóng những khu vực ở miền Trung và Nam Ý. Họ thành lập nên Vương quốc Lombard và sau đổi tên thành Regnum Italicum ("Vương quốc Ý"), vương quốc này đạt tới đỉnh cao vào thế kỷ 8 dưới sự trị vì của nhà lãnh đạo Liutprand. Năm 774, vương quốc bị vua người Frank là Charlemagne chinh phục và bị sáp nhập vào đế chế của người Frank. Tuy nhiên, các quý tộc Lombard tiếp tục cai trị nhiều khu vực của Bán đảo Ý cho tới thế kỷ 11, khi họ bị người Norman khuất phục và sáp nhập vào Vương quốc Sicilia. Di sản của họ cho tới ngày nay chính là cái tên của vùng Lombardia.

Lịch sử

Nguồn gốc và tên gọi
Tác phẩm đầy đủ nhất về nguồn gốc, lịch sử, và phong tục tập quán của người Lombard là Historia Langobardorum (Lịch sử của người Lombard) của Paul người trợ tế, được viết vào thế kỷ thứ 8. Tuy nhiên, nguồn sử liệu chính cho Paul về nguồn gốc người Lombard, lại đến từ tác phẩm được viết vào thế kỷ thứ 7 Origo Gentis Langobardorum (Nguồn gốc của người Lombard).

Origo Gentis Langobardorum kể về câu chuyện của một bộ lạc nhỏ được gọi là Winnili ở miền nam Scandinavia ] (Scadanan) (tác phẩm Codex Gothanus viết rằng đầu tiên người Winnili cư ngụ gần một con sông được gọi là Vindilicus trên ranh giới tận cùng Gaul.)  người Winnili được chia thành ba nhóm và một phần rời bỏ quê hương của họ để tìm kiếm vùng đất mới. Lý do cho cuộc di cư có thể là do gia tăng dân số. Những người ra đi được dẫn đầu bởi anh em Ybor và Aio cùng mẹ của họ Gambara và họ đã đặt chân đến vùng đất Scoringa, có lẽ là bờ biển Baltic hoặc Bardengau bên bờ sông Elbe. Scoringa được cai trị bởi người Vandal, và các vị tù trưởng của họ, anh em Ambri và Assi, những người bắt người Winnili phải lựa chọn giữa cống nạp hoặc chiến tranh.

Người Winnili đều là chàng tri trẻ và dũng cảm, họ từ chối cống nạp và nói " tốt hơn hết là hãy bảo vệ tự do bằng đôi tay còn hơn là làm vấy bẩn nó bằng cách nộp cống". Người Vandal đã chuẩn bị cho chiến tranh và đã thỉnh cầu thần Godan (thần Odin), người đã trả lời rằng ông sẽ ban chiến thắng cho những người mà ông nhìn thấy đầu tiên vào lúc bình minh. Người Winnili có ít người hơn  và Gambara đã cầu xin sự giúp đỡ từ Frea (nữ thần Frigg), người đã khuyên rằng tất cả phụ nữ Winnili nên buộc tóc của họ ở phía trước của khuôn mặt của họ khiến nó giống như râu và hành quân với những người chồng của họ. Vì vậy, khi mà Godan phát hiện người Winnili đến đầu tiên, và hỏi, "những kẻ râu dài này là ai?" và Frea trả lời, "chúa tể của ta, người hãy ban cho họ tên, và bây giờ người cũng hãy ban cho họ chiến thắng". Từ thời điểm đó trở đi, người Winnili đã được biết đến như là người Langobards (Tiếng Latinh và Ý hóa là Lombard).

Khi Paul người trợ tế viết tác phẩm Historia giữa năm 787 và 796, ông là một tu sĩ Công giáo. Ông nghĩ rằng những câu chuyện đa thần giáo về người dân của mình thật "ngớ ngẩn" và "nực cười". Paul giải thích rằng tên "Langobard" đến từ chiều dài bộ râu của họ. Một giả thuyết hiện đại cho rằng cái tên "Langobard "xuất phát từ Langbarðr, một cái tên gọi khác của Odin .

Bằng chứng khảo cổ học và những cuộc di cư
Kết hợp từ những ghi chép của Strabo (20 CN) và Tacitus (117 CN), ta biết được người Lombard cư ngụ ở gần cửa sông Elbe ngay sau khi bắt đầu kỷ nguyên Kitô giáo, bên cạnh người Chauci Strabo cho rằng người Lombard cư ngụ cả hai bên bở của sông Elbe Nhà khảo cổ học người Đức Willi Wegewitz đã xác định được một số vị trí mai táng thời kì đồ sắt ở hạ lưu Elbe như Langobardic. Những bằng chứng khảo cổ học cho thấy rằng người Lombard là những cư dân canh tác nông nghiệp.

Những ghi chép đề cập đến người Lombard đầu tiên là vào giữa năm 9CN và năm 16 CN, khi mà sử quan La Mã Velleius Paterculus, người đã tham gia một cuộc viễn chinh của người La Mã với chức vụ thái thú kỵ binh. Paterculus mô tả người Lombard là "hung tợn hơn những người Đức man rợ bình thường"

Chú thích

Lịch sử Ý
Người German cổ đại


title: Bonamana (bài hát)

text:
"Bonamana" (Tên tiếng Hàn: 미인아 Mi-in-ah; có nghĩa là Người đẹp à hay Người đẹp ơi) là một ca khúc của nhóm nhạc nam Hàn Quốc Super Junior. Tên được dùng ở quốc tế là "Bonamana" cũng là một từ tiếng Hàn (보나마나) có nghĩa là "Không còn nghi ngờ gì nữa", hay "Chắc chắn là như vậy". Đây là ca khúc chủ đề cho album phòng thu thứ tư của nhóm, Bonamana. Phiên bản nhạc số của bài hát được phát hành ngày 10 tháng 5 năm 2010 và 3 ngày sau đó thì album được chính thức phát hành tại Hàn Quốc. Bài hát được sáng tác bởi Yoo Young-jin, bao gồm cả phần nhạc, lời, và phối âm.

Giới thiệu
Nối tiếp phong cách SJ Funky mà Super Junior đã bắt đầu theo đuổi kể từ album trước đó là Sorry, Sorry, "Bonamana" chịu ảnh hưởng từ nhạc electronica funk và hip hop, kết hợp chặt chẽ với nhịp điệu châu Phi và giai điệu club house để cấu thành giai điệu cho cả bài hát, cũng tương tự như những ca khúc ngay trước đó của nhạc sĩ Yoo Young-jin là "Ring Ding Dong" của Shinee và "Super Girl" của Super Junior-M. Trong bài hát có sử dụng âm thanh một loại nhạc cụ thuộc bộ gõ của châu Phi gọi là Afro tom, và những câu chữ lặp đi lặp lại. Giai điệu bài hát có sử dụng autotune. Nội dung bài hát là nói về trái tim táo bạo của một chàng trai và những chiến lược chiến thuật để anh ấy đạt được tình yêu của cô gái với lời lẽ vui vẻ và hóm hỉnh. Có cả những câu hát như "Nếu chiếm được trái tim em, anh sẽ là kẻ chiến thắng cả cuộc đời này. Thế gian có một quy tắc là đi theo những kẻ can đảm giống như anh" - thể hiện sự tự tin của chàng trai; hay viện dẫn cả những câu nói của người xưa như "Chặt mười lần cây sẽ đổ" để khẳng định ý chí và quyết tâm của anh ấy trong việc chinh phục trái tim cô gái.

Quảng bá và thành tích
Vào ngày 7 tháng 5 năm 2010, teaser cho "Bonamana" được đăng tải trên kênh YouTube chính thức của SM Entertainment, xác nhận đây là ca khúc chủ đề cho album thứ tư của Super Junior. Phiên bản nhạc số xuất hiện trên các trang nghe và tải nhạc trực tuyến Hàn Quốc từ ngày 10 tháng 5 năm 2010. Nhóm đã biểu diễn ca khúc này lần đầu tiên trên chương trình âm nhạc Music Bank của kênh KBS2TV vào ngày 14 tháng 5, và màn diễn trở lại của nhóm đã ngay lập tức vươn lên vị trí thứ 3 trên top những từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất tại trang Nate. Nhóm cũng trình diễn "Bonamana" trên chương trình Show! Music Core của đài MBC ngày 15 tháng 5 và trên Inkigayo của SBS vào ngày 16.

Chỉ sau 1 tuần quảng bá, "Bonamana" đã đạt vị trí số 1 trên K-Chart Music Bank, tạo nên chiến thắng nhanh nhất của Super Junior trên các bảng xếp hạng âm nhạc qua các ca khúc chủ đề album kể từ khi nhóm ra mắt.

Music video

Một đoạn teaser dài 1 phút cho Bonamana đã được tung ra ngày 7 tháng 5, thông qua trang YouTube chính thức (cũ) của SM Entertainment là sment, và MV đầy đủ xuất hiện vào ngày 12 tháng 5 trên trang chia sẻ video GOMTV của Hàn Quốc cũng như trên trang Youtube của SM Entertainment, thu hút hơn 600,000 lượt view trong ngày đầu tiên phát hành. Hiện nay MV này đã đạt đến 38 triệu lượt view trên kênh youtube cũ của SM là sment và khoảng 355,000 lượt trên kênh Youtube mới SMTOWN.

Music video được đạo diễn bởi Jang Jae-hyuk và được ghi hình tại trường quay ở Namyangju, Gyeonggi vào cuối tháng 4 năm 2010. Video được thực hiện trong khung cảnh tối, với hiệu ứng đổ bóng và ánh đèn chao qua lại phía trên đầu các thành viên. Video được bắt đầu bằng một phần của teaser đã tung ra trước đó, trong đó quay các thành viên từ nhiều góc độ khác nhau, có thể chỉ đơn giản là đứng đó hoặc chậm rãi xoay tròn trong khung cảnh tối tăm bí hiểm với ánh sáng liên tục chao qua lại ở phía sau lưng. Toàn bộ khung hình trở nên sáng sủa hơn khi bài hát bắt đầu. Phần lớn MV cho ta thấy vũ đạo và kĩ thuật nhảy Hip hop của nhóm. Vũ đạo của bài hát có bao gồm cả "Điệu nhảy trượt băng", được lấy cảm hứng từ nữ vận động viên trượt băng của Hàn Quốc Kim Yuna. Ngoài ra thì trong vũ đạo cũng có một đoạn Break dance được thực hiện bởi 4 thành viên: Eunhyuk, Shindong, Donghae, và Kyuhyun. Trong đó, Kyuhyun được coi là thay thế vị trí của Han Geng sau khi thành viên người Trung Quốc này rời công ty và trở về quê hương hoạt động solo.

Phiên bản tiếng Nhật
Vào ngày 25 tháng 4 năm 2011, SM Entertainment đã thông báo rằng sẽ có một phiên bản tiếng Nhật cho Bonamana, có tên "Bonamana (美人)" ("Bijin" - cũng có nghĩa là "Người đẹp") và nó sẽ được sử dụng để quảng bá cho chuỗi cửa hàng tiện dụng của Nhật là Circle K Sunkus. Ca khúc được phát hành dưới dạng nhạc số và ngày 18 tháng 5 năm 2011, còn đĩa đơn được lên kệ vào ngày 8 tháng 6 năm 2011, và đây cũng chính là đĩa đơn tiếng Nhật chính thức đầu tiên cả nhóm. Một đoạn phim quảng cáo cho sự hợp tác giữa Super Junior và Circle K Sunkus đã được tung ra từ tháng 2 năm 2011, còn bản thu âm phiên bản tiếng Nhật cũng được thực hiện từ tháng 3 năm 2011. Đĩa đơn đã đạt vị trí thứ 2 trên Oricon ngay ngày phát hành đầu tiên. Theo Oricon Chart, Bonamana (美人) đã bán được 27,168 bản trong ngày đầu phát hành. Music video cho Bonamana (美人) được tạo nên từ những cảnh quay trong "Super Junior 3rd Asia Tour - Super Show 3" tổ chức tại Yokohama Arena, Nhật Bản tháng 2 năm 2011 đã thu hút đến hơn 300,000 lượt view trên trang web UCC ‘Nikoniko’ của Nhật chỉ trong vòng 1 ngày.

Âm nhạc
 Giọng ca chính - Super Junior
 Hát nền - Super Junior, Yoo Young-jin
 Sản xuất chính - Lee Soo Man
 Sản xuất nhạc - Yoo Young-jin
 Viết lời - Yoo Young-jin

Trên các bảng xếp hạng

Phiên bản tiếng Hàn

Phiên bản tiếng Nhật

Chú thích

Bài hát của Super Junior
Bài hát năm 2010
Bài hát Hàn Quốc
Đĩa đơn năm 2010
Bài hát tiếng Triều Tiên
Đĩa đơn của SM Entertainment


title: Băng tần D

text:
Băng tần D IEEE là dải tần số vô tuyến từ 110 GHz tới 170 GHz trong phổ điện từ. Băng tần này có bước sóng từ 1,8 mm tới 2,7 mm. Băng D nằm trong dải EHF trong phổ vô tuyến.

Băng tần D quân sự của NATO giao với băng tần L (0,5—1,55 GHz) trong hệ thống phân loại của IEEE.

Các băng tần sóng cực ngắn khác
Phổ sóng cực ngắn thường được định nghĩa là phổ điện từ trong dải tần số 1.0 GHz đến 30 GHz, nhưng một số định nghĩa cũ hơn tính cả các tần số thấp hơn. Hầu hết các ứng dụng phổ biến trong dải tần 1,0 đến 30 GHz. Các băng tần số sóng cực ngắn, được định nghĩa bởi Hiệp hội Vô tuyến Anh (RSGB), được thể hiện trong bảng dưới đây.

Chú thích: "Băng tần P " đôi khi được dùng không chính xác cho băng tần Ku. "P" có nghĩa là "previous" (trước) là băng tần radar dùng ở Anh có dải tần 250 đến 500 MHz, hiện nay băng tần hoàn toàn lỗi thời theo tiêu chuẩn 521 của IEEE, xem  và  . Đối với các định nghĩa khác, xem Letter Designations of Microwave Bands

Xem thêm

Phổ vô tuyến