title: Hồ Hillier

text:
Hồ Hillier (tiếng Anh: Lake Hiller) là một hồ nước mặn trên đảo Middle, đảo lớn nhất trong các đảo nhỏ thuộc quần đảo Recherche ở vùng Goldfields-Esperance, ngoài khơi bờ biển phía nam của Tây Úc. Đây là một trong những hồ nước đặc biệt nhất trên thế giới bởi màu hồng tự nhiên của nó. Tuy có màu sắc đặc biệt như vậy nhưng hồ nước này không có nhiều khách du lịch ghé thăm. Màu hồng của nước trong hồ là tự nhiên, không thay đổi, vẫn giữ nguyên màu khi nước được đưa ra khỏi hồ. Chiều dài của hồ này khoảng 600 mét, rộng 250 mét và được bao quanh bởi một dải cát cùng cánh rừng dày đặc các loài cây tràm và bạch đàn. Hồ nước được ngăn cách với Nam Đại Dương bởi một dải cồn cát hẹp bao phủ bởi các thảm thực vật.

Miêu tả
Hồ Hiller có chiều dài khoảng  và rộng . Hồ được bao quanh bởi một dải cát hẹp bao phủ bởi thảm thực vật tách rời từ bờ biển phía bắc của đảo Middle, cùng cánh rừng dày đặc các loài cây tràm và bạch đàn. Điểm đáng chú ý nhất của hồ chính là màu hồng. Màu hồng của nước trong hồ là tự nhiên, không thay đổi, vẫn giữ nguyên màu khi nước được chuyển lên các container chứa nước. Màu hồng của hồ có thể được coi là do sự hiện diện của sinh vật Dunaliella salina. Dự án Extreme Microbiome, một phần của Hiệp hội Tài nguyên Sinh học (ABRF), Tập đoàn Metagenomics Research (MGRG) đã tiến hành một phân tích Metagenomics trên hồ để tìm Dunaliella cũng như Salinibacter ruber, Dechloromonas aromatica và một vài loài vi khuẩn cổ

Lịch sử
Hồ Hillier được phát hiện bởi thuyền trưởng Flinders trong chuyến thám hiểm năm của ông vào ngày 1802. Ông đã quan sát được hồ nước này từ vị trí cao nhất trên đảo.

 Ở vùng đông bắc là một hồ nước nhỏ màu hồng; nước trong hồ khi ông Thistle phát hiện và giới thiệu cho tôi, đã quá bão hòa vào muối khiến số lượng muối tụ lại gần bờ đủ để tải lên một con tàu. Mẫu muối ông ấy mang lên tàu có chất lượng tốt, không có quy trình nào khác thích hợp hơn sấy khô để sử dụng.

Flinders một lần nữa đến thăm đảo Middle vào tháng 5 năm 1803, ông có ý định "dừng chân một hoặc hai ngày ở Vịnh Goose-Island, nhằm tìm kiếm thịt ngỗng cho những người bệnh, bịt dầu cho đèn của chúng tôi và một vài thùng tô nô muối từ hồ trên đảo Middle". Có thông tin rằng sau đó Flinders đặt tên hồ theo William Hillier, một thủy thủ đoàn của tàu Investigator đã chết vì bệnh kiết lị trước khi khởi hành chuyến thám hiểm từ đảo Middle. Hồ được khai thác muối trong khoảng thời gian cuối thế kỉ 19. Các doanh nghiệp khai thác muối đã thất bại vì một số lý do, bao gồm "sự độc hại của muối đem đi để tiêu thụ".

Tình trạng khu vực bảo vệ
Gần nhất vào năm 2012, hồ Hiller đã nằm trong ranh giới của Khu bảo tồn Recherche Archipelago. Kể từ năm 2002, hồ Hiller được coi là một vùng đất ngập mặn "có ý nghĩa quan trọng của vùng".

Xem thêm
 Hồ Retba
 Hồ Hồng
 Hồ Salina de Torrevieja

Tham khảo

Tham khảo

 Pink Lake Hydrological Study Group (W.A.) (1986) The report on investigations into the hydrology & use of Pink Lake at Esperance by the Pink Lake Hydrological Study Group to the Minister for Lands & the Esperance Shire Council. Perth: W.A. Dept. of Conservation and Environment. Bulletin (Western Australia. Dept. of Conservation and Environment); no. 262. ISBN 0-7309-0595-0 (pbk.)

Liên kết ngoài
 More Information about Pink Lakes: 8 Fascinating Pink Lakes of the World
Foto do Lago Hillier @ Panoramio
Marine Life Society of South Australia Inc.  Setembro de 2004, (em inglês).

Hồ ở Tây Úc
Hồ nước mặn


title: Gentleman (bài hát của PSY)

text:
"Gentleman" (tạm dịch: "Quý ông") là đĩa đơn thể loại K-pop thứ 19 của nam ca nhạc sĩ Hàn Quốc PSY phát hành vào ngày 12 tháng 4 năm 2013 (KST). Đây là phần tiếp nối của bản hit quốc tế "Gangnam Style", tính đến hiện tại "Gangnam Style" đã đạt hơn 2.3 tỉ lượt xem trên Youtube. Bài hát được trình diễn cho công chúng lần đầu, với phần vũ đạo đặc trưng, tại Seoul World Cup Stadium ở Seoul vào ngày 13 tháng 4 lúc 6:30 chiều. Một áp phích và tin nhắn Twitter được phát hành tiết lộ một câu trong lời bài hát "I'm a mother fxxxxx gentleman"; từ fxxxxx về sau tiết lộ là "father".

Bài hát có nhiều tiếng Anh hơn "Gangnam Style". The Huffington Post phân loại bài hát là electro-pop, trong khi báo Time mô tả nó là K-pop.
, video ca nhạc này đã đạt hơn 202 triệu lượt xem trên YouTube và lập kỷ lục cho video clip có lượt xem nhiều nhất trong 24 giờ đầu tiên ra mắt, số lượt xem trong 1 giờ cao nhất, đạt 100 triệu và 200 triệu lượt xem nhanh nhất.. Bài hát lọt tốp của các bảng xếp hạng iTunes ở 40 nước và đạt hạng nhất tại hai bảng xếp hạng ở Hàn Quốc.

Video ca nhạc
Video ca nhạc "Gentleman" được đăng lên YouTube vào thứ bảy ngày 13/4/ 2013. Nội dung video ca nhạc nhằm phê phán những kẻ "tốt nước sơn hơn tốt gỗ". PSY đóng vai một người đàn ông tuy ăn mặc bảnh bao, xài đồ hiệu đắt tiền nhưng anh ta luôn cư xử khiếm nhã, vô học với mọi người như: phá hoại của công, bắt người khác ngửi mùi đánh rắm của mình, hất phụ nữ té bằng nhiều cách, ngăn không cho người đang đau bụng đi vệ sinh, lột bikini phụ nữ, làm trò điên trên phố, phá trận bóng của trẻ em,...

Một điệu nhảy gắn liền với bài hát giới thiệu trong video được bắt nguồn từ điệu nhảy trong bài hát "Abracadabra" của nhóm nhạc Hàn Quốc Brown Eyed Girls. Thành viên Ga-In của nhóm nhạc này cũng tham gia video ca nhạc này. PSY cho biết đã trả tiền tác quyền cho biên đạo của 'Brown Eyed Girls'.

Phát hành
Video ca nhạc "Gentleman" được đăng lên YouTube vào thứ bảy ngày 13/4/ 2013. Bài hát được phát hành vào nửa đêm ngày 12 tháng 4 trên từng múi giờ. Nhiều người tìm cách truy cập bài hát qua mạng từ sớm bị chặn bởi công ty thu âm của PSY, tuy nhiên tạp chí Time báo cáo là vẫn có đối tượng tiếp cận được với bài hát trước giờ. PSY khi được hỏi vì sao phát hành bài hát sớm một ngày so với buổi hòa nhạc "Happening", anh trả lời qua Twitter rằng "cause We Gotta Sing Along" (chúng tôi sẽ hát cùng nhau).

Ngày 18/4, video Gentleman bị Đài truyền hình nhà nước của Hàn Quốc, hệ thống phát thanh truyền hình Hàn Quốc (KBS) cấm chiếu do có cảnh PSY "phá hoại tài sản công cộng" khi anh "sút" một nón giao thông đề chữ "cấm đậu xe".

Nhận xét và tiếp nhận
Phản ứng ban đầu của giới phê bình có nhiều ý kiến trái chiều khi các nhà phê bình thừa nhận giai điệu hấp dẫn của "Gentleman" nhưng cũng hết sức hoài nghi về việc liệu nó sẽ vượt qua sự phổ biến của "Gangnam Style".

Phiên bản chỉ có tiếng của bài hát đạt hơn 1.2 triệu lượt xem trên YouTube trước khi được trình diễn trực tiếp tại buổi hòa nhạc.. Video ca nhạc "Gentleman" đạt 38,4 triệu lượt xem trên YouTube trong vòng 24 giờ phát hành; phá vỡ kỷ lục người xem trong ngày trước đó của Justin Bieber cho clip Beauty and a Beat" với 10,6 triệu lượt xem. Video ca nhạc đạt 38.4 triệu lượt xem vào ngày 14/4, phá vỡ kỷ lục trước đó cho số lượt xem trong ngày của "KONY 2012" — một phim tài liệu về một lãnh chúa Uganda thực hiện bởi nhóm từ thiện Invisible Children.

Gentleman đạt 100 triệu lượt xem vào ngày 17 tháng 4, chỉ bốn ngày sau khi phát hành. Nó trở thành video âm nhạc đạt 100 triệu lượt xem nhanh nhất, đánh bại "Bad Romance" của Lady Gaga, và hòa với video Russian Meteor trên cương vị là video tổng hợp đạt 100 triệu lượt xem nhanh nhất.

Danh sách track

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng hàng tuần

Lịch sử phát hành

Chú thích

Năm 2013
Video lan truyền nhanh
Đĩa đơn năm 2013
Bài hát năm 2013
Đĩa đơn quán quân Billboard Dance/Electronic Songs
Bài hát tiếng Triều Tiên
Đĩa đơn của Republic Records
Đĩa đơn của YG Entertainment
Đĩa đơn quán quân Gaon Digital Chart


title: Legio II Italica

text:
Legio secunda Italica (quân đoàn Ý thứ hai), là một quân đoàn La Mã được hoàng đế Marcus Aurelius thành lập vào năm 165 cùng với I Italica vào thời điểm khi mà đế quốc La Mã đang phải chiến đấu tại Germania và cả ở Parthia. Hiện nay vẫn còn có những ghi chép về II Italica đóng quân ở Noricum vào đầu thế kỷ thứ 5. Biểu tượng quân đoàn là con sói mẹ và cặp sinh đôi Romulus và Remus, điều này ám chỉ đến sự đồng cai trị của Marcus Aurelius và Lucius Verus tại thời điểm đó.

Nơi diễn ra các hoạt động chính của quân đoàn là ở tỉnh Noricum của La Mã vốn nằm ở lề phía nam của sông Donau, tại đây người Đức thường xuyên tiến hành các cuộc xâm nhập. Vào năm 180, II Italica đã đóng quân ở Lauriacum, Lorch ngày nay.

Vào năm 193, II Italica đã hành quân về thành Roma cùng với Septimius Severus và tham gia vào cuộc chiến tranh giành quyền lực của ông. Vị hoàng đế mới sau đó đã ban thưởng cho họ danh hiệu Fidelis (trung thành). Sau này Septimius Severus còn sử dụng II Italica để chống lại các cuộc nổi loạn của Pescennius Niger và Clodius Albinus, ngoài ra quân đoàn còn tham gia vào chiến dịch Parthia của ông.

Vào thế kỷ thứ 3, sự ủng hộ của các quân đoàn đóng một vai trò rất quan trọng trong việc tranh giành ngai vàng ở đế quốc La Mã. Cũng nhận thức được thực tế này, Gallienus đã ban cho II Italica danh hiệu VII Pia VII Fidelis (bảy lần trung thành, bảy lần trung nghĩa) để đảm bảo sự ủng hộ liên tục của họ.

Xem thêm
Danh sách các quân đoàn La Mã
Lê dương La Mã

Chú thích

Liên kết ngoài
livius.org account of Legio II Italica

Lê dương La Mã
Quân đội
Lịch sử Oberösterreich


title: Douglas A2D Skyshark

text:
Douglas A2D Skyshark là một loại máy bay cường kích trang bị động cơ turboprop, do hãng Douglas Aircraft Company chế tạo cho Hải quân Hoa Kỳ.

Tính năng kỹ chiến thuật (XA2D-1)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Francillon, René J. McDonnell Douglas Aircraft since 1920. London:Putnam, 1979. ISBN 0-370-00050-1.
 Heinemann, Edward, H. and Rausa, Rosario. Combat Aircraft Designer. London: Jane's Publishing Co., 1980. ISBN 0-7106-0040-2.
 Markgraf, Gerry. Douglas Skyshark, A2D Turbo-Prop Attack (Naval Fighters Number Forty-Three). Simi Valley, CA: Ginter Books, 1997. ISBN 0-942612-43-4.

Liên kết ngoài

AD2 Skyshark
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1950
Máy bay hoạt động trên tàu sân bay
Máy bay chiến đấu
Máy bay cường kích
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt
Máy bay cường kích Hoa Kỳ


title: Legio III Italica

text:
Legio tertia Italica (quân đoàn Ý thứ ba) là một quân đoàn La Mã được hoàng đế Marcus Aurelius thành lập vào khoảng năm 165, và được sử dụng cho chiến dịch chống lại các bộ lạc Marcomanni của ông. Tên riêng Italica của nó có thể đưa ra giả thuyết rằng những tân binh ban đầu đến từ Ý. Quân đoàn vẫn còn hoạt động ở Raetia và các tỉnh khác trong những năm đầu thế kỷ thứ 5 (Notitia Dignitatum, với ngày tháng vào khoảng năm 420 SCN cho các mục của đế quốc Tây La Mã).

Cùng với các quân đoàn II Italica và I Adiutrix, III Italica đã có mặt ở các tỉnh khu vực sông Danube vào thời điểm bắt đầu chống lại các cuộc xâm lược của người Marcomanni vào các tỉnh Raetia và Noricum. Trong năm 171, họ đã xây dựng doanh trại Castra Regina, ngày nay là Regensburg.

Trong cuộc nội chiến năm 193, quân đoàn này đã ủng hộ Septimius Severus và giúp ông đánh bại các đối thủ của mình, đầu tiên là Didius Julianus, sau đó là Pescennius Niger và Clodius Albinus. Họ còn trung thành với người kế vị của Severus, hoàng đế Caracalla, và họ đã chiến đấu trong chiến dịch chống lại người Alamanni của ông ta vào năm 213.

Các vexellatio (tiểu đơn vị) của quân đoàn đã tham gia vào chiến dịch chống lại Đế chế Sassanid của hoàng đế Gordianus III trong năm 243-244, và kể từ đó tên riêng III Italica Gordiana đã được ghi chép lại

Vì là một phần của đạo quân Danube hùng mạnh, III Italica đã thường xuyên tham gia vào các cuộc tranh giành quyền lực nội bộ trong suốt thế kỷ thứ 3. Quân đoàn đã chiến đấu cho Gallienus trong cuộc chiến tranh chống lại địch thủ Postumus của ông ta, vì vậy nó đã được ban cho tên riêng VI Pia VI và VII Fidelis Pia VII Fidelis (bảy lần trung thành và trung nghĩa). Doanh trại chính của III Italica vẫn ở Regensburg, nhưng họ đã tham gia vào chiến dịch chống lại nữ hoàng Zenobia dưới sự chỉ huy của hoàng đế Aurelianus trong năm 273.

Xem thêm
Danh sách các quân đoàn La Mã

Tham khảo

Liên kết ngoài
 livius.org account of Legio III Italica
 LEGIO  TERTIA  ITALICA  ANTONINIANA, German re-enactment group.
 Legio III Italica , US re-enactment group.  [Dead Link]

Lê dương La Mã


title: Phùng Diễm Quý

text:
Nhu Huy Hoàng thái hậu (chữ Hán: 柔徽皇太后; 1444 - 1489), hay Thánh Tông Phùng hoàng hậu (聖宗馮皇后), là phi tần của Lê Thánh Tông, hoàng đế thứ năm của vương triều Hậu Lê nước Đại Việt.

Bà là mẹ của Kiến vương Lê Tân, người về sau được biết đến là Đức Tông Kiến hoàng đế (德宗建皇帝), cha ruột vua Lê Tương Dực, ông nội vua Lê Chiêu Tông và Lê Cung Hoàng. Vì lẽ đó, bà được các đời Tương Dực và Chiêu Tông truy tôn thụy hiệu là Hoàng hậu, dù thực tế bà chưa sinh ra vị Hoàng đế kế nhiệm nào hay được lập làm Hoàng hậu khi còn sống.

Tiểu sử
Nhu Huy hoàng hậu tên thật là Phùng Diễm Quý (馮琰貴), lúc trước có tên là Thục Giang (淑江), người xã Mỹ Xá, huyện Ngự Thiên, trấn Sơn Nam (nay là Hưng Hà, Thái Bình ). Cha là Gián nghị đại phu thuộc Tả ty môn hạ sảnh tri Tây đạo quân dân ba tịch Phùng Văn Đạt (馮文達). Mẹ là Trần phu nhân, người xã Bất Quả, huyện La Giang, nay là huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, con gái Trần Công Diễn, một tôn thất nhà Trần. Khi Thánh Tông còn là Bình Nguyên vương (平原王), Phùng thị đã theo hầu nơi tiềm để, rất được yêu quý.

Năm Quang Thuận thứ 2 (1461), tháng 7, ngày Mậu Dần, Phùng thị được phong làm Tu viên (修媛), bậc thứ 6 trong Cửu tần của triều đình. Năm 1467, bà sinh ra Kiến vương Lê Tân, rồi cùng năm, được phong làm Chiêu nghi, đứng đầu chức Tần.

Tháng 10, năm Hồng Đức thứ 20 (1489), Phùng Chiêu nghi có bệnh. Thánh Tông ân chuẩn cho ra phủ Kiến vương nghỉ dưỡng. Ngày 24 tháng 12 (tức ngày 14 tháng 1 dương lịch) cùng năm, bà qua đời, hưởng thọ 45 tuổi.

Khi Lê Tương Dực lên ngôi (1510), ông đã truy tôn bà là Nhu Huy Tích Quang hoàng thái hậu (柔徽積光皇太后). Sau đó, ông lại dâng hiệu là Nhu Huy Tích Quang Thuần Thánh Khâm Thận Ôn Mục Gia Hòa Lương Tín Đôn Thục Trinh Hiến Chương Phúc Hoàng thái hậu (柔徽積光純聖欽慎溫穆嘉和良信敦淑貞憲彰福皇太后), thờ phụng tại Thái miếu.

Tham khảo

 Đại Việt thông sử - Lê Quý Đôn.

Sinh năm 1444
Mất năm 1489
Phi tần nhà Lê sơ
Người Thái Bình


title: Lê Đại Cương

text:
Lê Đại Cương (chữ Hán: 黎大綱, 1771 - 1847) còn gọi là Lê Đại Cang, tự Thống Thiện, hiệu Kỳ Phong. Ông là một vị quan nổi tiếng tài năng, trung chính thời Nguyễn, trải qua ba đời vua Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, từng làm đến chức Tổng đốc.

Trong 40 năm làm quan, từ năm 1802 tới năm 1842, từ chức tri huyện tới chức quyền Tổng trấn, Tổng đốc, Thượng thư, Tham tán đại thần… Lê Đại Cang đã thực thi nhiệm vụ ở khắp ba miền đất nước trên nhiều lĩnh vực: chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, giáo dục, ngoại giao và có những đóng góp rất đáng quý trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Đương thời, ông còn nổi tiếng là một bậc cự phách về văn chương với những tác phẩm được nhiều người truyền tụng.

Thân Thế
Lê Đại Cang sinh năm 1771 tại làng Luật Chánh xã Phước Hiệp huyện Tuy Phước tỉnh Bình Định.

Năm ông  lên 5 tuổi cha mẹ đưa ông ra thăm bà con tại kinh đô Phú Xuân thì gặp chiến tranh Đàng Trong – Đàng Ngoài, gia đình phải ở lại Huế. Ông được cha dạy học ở nhà tại Huế đến năm ông 16 tuổi (1787) mới theo gia đình về lại quê hương.

Về quê ở Luật Chánh, Phước Hiệp, Tuy Phước, Bình Định, được học thầy Nguyễn Tử Nghiễm, thời Tây Sơn làm quan Thị giảng, cha của Nguyễn Tử Diệu, Thượng thư bộ Hình của triều Nguyễn, rồi thầy Đặng Đức Siêu, sau làm Thượng thư bộ Lễ của triều Nguyễn.

Trong năm 1792, cha mẹ bệnh, nối nhau qua đời, ông phải dừng việc học thầy Đặng Đức Siêu, bắt đầu nghề dạy học để kiếm sống, tiếp tục tự học cả văn và võ tại quê nhà, nổi tiếng là văn võ song toàn.

Sự nghiệp
Năm Gia Long nguyên niên (1802), được Hữu quân Bình Tây tướng quân Quận công Nguyễn Huỳnh Đức và Hình bộ Thượng thư Tham tri Nguyễn Hoài Quỳnh tiến cử với triều Nguyễn Gia Long, được bổ chức Tri huyện Tuy Viễn, có thời gian bị vu là tham tang, bị mất chức, nhờ hậu quân Lê Chất minh oan mới được phục chức.

Năm 1811, năm Gia Long thứ 9, theo giới thiệu của Hậu quân Lê Chất, Tổng hiệp trấn Bắc thành, Lê Đại Cang được điều ra Bắc Thành, thăng Binh bộ thiêm sự, lo việc từ chương.

Năm 1821, năm Minh Mạng thứ 2, sung chức Biện lý bang giao sứ sự ở công quản Gia Quất lo việc đón tiếp sứ nhà Thanh. Sang năm 1822, ông thăng chức Hiệp trấn Sơn Tây.

Năm 1823, ông được điều đi làm Cai bạ Quảng Nam. Năm 1824, phụ trách huy động hơn 3000 người khơi đào sông Vĩnh Điện dài 1630 trượng, công trình thủy lợi quan trọng ở Quảng Nam. Công trình thành công, ông được vua ban thưởng.

Tháng 9/1824, Lê Đại Cang được điều vào làm Cai bạ Vĩnh Thanh ở cực Tây Nam đất nước. Tháng 5 năm 1825, sông đào Vĩnh Điện ở Quảng bị sụt lở, bị vua quở trách và cách chức nhưng cho cách lưu. Đây là lần cách lưu đầu tiên trong lịch sử. Đại Nam thực lục ghi: “Cai bạ Vĩnh Thanh là Lê Đại Cương vì trước kia trông coi đào sông Vĩnh Điện ở Quảng Nam, bờ sông vỡ lở bị xử tội đồ. Vua đặc cách gia ơn đổi làm án cách lưu. Bộ Lại tâu rằng án cách lưu trước đây chưa có làm qua, xin nên truy thu hết bằng sắc từ lúc xuất thân đến nay, rồi làm bằng cấp của đình thần phát cho giữ lấy, đợi sau được khai phục sẽ xét phẩm trật mà cấp trả lại. Vua theo. Sau lấy đó làm lệ”.

Tháng 9 năm 1826 được vua triệu về Kinh, Tổng trấn Gia Định thành, Tả quân Lê Văn Duyệt dâng sớ tâu xin giữ lại làm Tuyên phủ sứ phủ Lạc Hóa (tức Trà Vinh ngày nay). Vua không cho.

Năm 1826, năm Minh Mạng thứ 7, tháng 11, được đưa về triều bổ Thị lang bộ Hình rồi đến tháng 5/1827 thăng Tham tri bộ Hình. Năm Minh Mạng thứ 8, tháng 7 được vua cử làm khâm sai ra Bắc thành xem xét xử các vụ án hình tồn đọng. Vua dụ rằng: “Bắc Thành gần đây bị vỡ đê, bọn tào trưởng Vũ Xuân Cẩn phải đi phát chẩn, việc án để đọng, không thể chóng làm xong được. Để đọng một ngày thì dân chịu khổ một ngày, ngươi nên thanh lý cho chóng. Hết thảy các án kiện giao cho, cùng án mạng án cướp trong hạt, đến tháng 11 phải xét xử xong. Còn như tạp án tầm thường thì do thành xét xử, đến cuối năm phải xong cả, khiến tào không có án để đọng, ngục không có tù giam lâu, để đáp ý trẫm cẩn thận việc ngục thương xót việc hình”. Tháng 11, đúng thời hạn vua ra hoàn thành nhiệm vụ, trở về kinh, được vua ban khen.

Tháng 9 năm 1828, Lê Đại Cang được điều sang phụ trách quản lý Nha đê chính Bắc thành. Trước khi Lê Đại Cang lên đường ra Bắc, vua Minh Mạng dụ rằng: "Việc chống lụt quan hệ rất lớn. Ngươi là người biết lẽ, trước kia việc hình ngục ở Bắc Thành, ngươi đến nơi là làm xong ngay. Nay trách nhiệm về Đê chính càng nặng nề. Lần này đi, nên hết lòng xếp đặt để cho nước chảy thuận dòng, cho dân càng mừng êm sóng thì công ấy chẳng nhỏ đâu"..

Tháng 11/1828, ông trực tiếp chỉ đạo khởi công đắp hệ thống đê công mới ở Bắc thành với công trình lớn có 18 sở, công trình nhỏ hơn 1000 sở. Tháng 12/1828 được vua ban thưởng vì công trạng trong việc đắp đê. Tháng 4 năm 1829 vì vỡ đê ở Đa Hòa, Kim Quan, bị giáng chức xuống 3 cấp. Tháng 8/1829, công việc đắp đê ở Bắc Thành hoàn tất, các đoạn đê vỡ được gia cố vững chắc, Lê Đại Cang được phục chức. Trong thời gian này, đã biên soạn cuốn sách thống kê hết sức công phu, cụ thể về hệ thống đê công tư ở Bắc thành. Đại Nam thực lục viết: “Đê chính thần Lê Đại Cương dâng sách tổng kê các đê công tư ở Bắc Thành: Đê điều các trấn Sơn Tây, Sơn Nam, Nam Định, Bắc Ninh, Hải Dương và phủ Hoài Đức thuộc hạt thành, đoạn nào đắp tự năm nào, đời nào, đoạn nào ở địa phận xã thôn nào, cùng dạng thức cao rộng bao nhiêu, sổ sách không rõ, từ trước đến nay người lãnh chức Đê chính phàm có sửa đắp, chỉ cứ theo sở tại khai báo mà giao làm, đến khi làm xong, cũng chỉ tới chỗ đê mới mà khám biện thôi. Từ khi Lê Đại Cương chuyên coi việc đê mới đi khắp xem xét. Những chỗ đê gần sát bờ sông, thân đê sụt nứt, chiếu lệ đại công trình mà đắp đê mới, tất cả 18 sở, ngoài ra các đê mới cũ đắp từ đời trước và từ năm Gia Long thứ 2 trở lại, nhiều lần sửa đắp, phàm chỗ thế nước chảy xói nên quý làm đê công, thì theo lệ tiểu công trình mà sửa đắp, chỗ nào thế nước tầm thường nên làm đê tư thì cho dân coi giữ, chỗ nào nên bỏ thì san đi. Đến bấy giờ cứ các đê điều cho đến cống nước ở đê, họp làm sách tổng kê để phòng xem đến”. Tháng 6/1830, do vỡ đê ở Sơn, Lê Đại Cang lại bị cách chức. Tháng 8/1830, khắc phục tốt hậu quả vỡ đê, lại được phục chức và ban thưởng. Được cử kiêm Hình tào Bắc thành.

Tháng 9 năm 1831, được cử làm chủ khảo khoa thi hương ở trường thi Hà Nội. Trong số hơn 20 người đỗ cử nhân ở trường thi này có Cao Bá Quát.

Tháng 10, được quyền giữ ấn triện Tổng trấn Bắc thành và thăng làm thự Binh bộ Thượng thư, Đô sát viện Hữu đô ngự sử. Được vua giao lo phụ trách việc chia lại các hạt Bắc thành, sau khi hoàn thành nhiệm vụ lãnh chức Tổng đốc Sơn – Hưng – Tuyên (ba tỉnh Sơn Tây, Hưng Hóa, Tuyên Quang) kiêm Tuần phủ Sơn Tây, nổi tiếng là chính sự giỏi.

Tháng 11 năm 1831, do ra lệnh chém đầu một kẻ phóng hỏa đốt nhà người khác, bị vua phạt 1 năm bổng. Bị dân hạt Sơn Tây về kinh kiện tội tham nhũng, vua cho tra xét thấy ông không có tội nên triệu về kinh cho yết kiến và dụ rằng: “Người làm việc nhanh, giỏi. Trẫm đã chọn biết. Việc tiểu dân kiện, xét ra là kiện vu, thì tâm tính của ngươi đã rõ rồi. Đại thần vì nước, nên hết sức làm việc nên làm”.  Tháng 7 năm 1832, kiêm lĩnh Tổng đốc Hà Nội - Ninh Bình.

Tháng 10/1832 được triệu về kinh và tháng 11 được giao làm Tổng đốc An Giang – Hà Tiên, kiêm lĩnh ấn “Bảo hộ Chân Lạp quốc”. Trước khi đi nhậm chức, Minh Mạng vời Lê Đại Cương vào ra mắt và dụ rằng: “An Giang là tỉnh mới đặt, trong thì trấn thủ, vỗ về nước Phiên, ngoài thì khống chế nước Xiêm, sự thể rất quan trọng. Ngươi nay cai trị đất ấy, phàm những việc quân, dân, trọng đại cùng thành trì và kho tàng đều nên hết sức lo liệu để phu phỉ ý ta mong ngươi làm được thành công”.

Năm 1833, năm Minh Mạng thứ 14, Lê Đại Cang chủ trì việc xây thành mới An Giang, chấn chỉnh quân đội, huấn luyện binh sĩ tại đây. Chủ trì khai mở đường thủy từ sông Tiền Giang ở Tân Thành thẳng đến sông Hậu Giang ở Châu Đốc dài hơn 3000 trượng. Chiêu mộ được 10 đội quân Phiên (Chân Lạp) xin đặt tên được vua đặt tên là cơ An Biên.

Tháng 6/1833, họa phản loạn Lê Văn Khôi nổi lên, vua ra lệnh cho Lê Đại Cang hợp sức đánh dẹp. Lê Đại Cang được vua cấp kính thiên lý cùng Trương Minh Giảng, Lê Phúc Bảo, Phan Văn Thúy hội quân đánh giặc. Quan quân triều đình trúng kế hỏa công của Lê Văn Khôi nên thua, để Lê Văn Khôi chiếm Định Tường, An Giang, Hà Tiên. Lê Đại Cang làm sở xin chịu tội. Vua cách chức Tổng Đốc cho làm “đới lãnh binh dũng quân tiền hiệu lực”. Được cho tạm quyền quản lĩnh binh dõng dưới quyền, Lê Đại Cang đã tập hợp tàn quân, tuyển thêm binh lính người Việt và người Miên xây dựng một đội quân mạnh trên 2000 người phối hợp với viện binh triều đình phản công giặc Khôi và quân xâm lược Xiêm, tái chiếm lại An Giang và các vùng đất đã mất, kể cả Chân Lạp. Chỉ trong 4 tháng được thăng liên tục các chức Binh bộ Viên ngoại lang, kiêm Phó lãnh binh, rồi Án sát sứ, Bố chính sứ kiêm Lãnh binh và thự lý Tuần phủ An Giang.

Tháng 3/1834, quân Xiêm lại động binh uy hiếp Chân Lạp, Lê Đại Cang tâu vua xin đem quân đánh giữ. Sau khi chỉ huy cánh quân theo đường bộ Quang Hóa phối hợp các cánh quân theo đường thủy do Trương Minh Giảng chỉ huy đánh đuổi quân Xiêm ra khỏi Cao Miên. Tháng 6/1834, được thăng Tham tri bộ Binh, Tuần phủ An Giang, được Minh Mạng giao đưa vua Cao Miên từ Việt Nam về nước, lưu lại Nam Vang lo việc bảo hộ Cao Miên.

Tháng 12/1834, vua Cao Miên qua đời, vâng mệnh vua, ông lập công chúa con gái vua Cao Miên làm quận chúa.

Năm 1835, do Cao Miên không có vua, Minh Mạng lập làm Trấn Tây thành thuộc nước ta, ông được bổ làm Trấn Tây tham tán đại thần cùng Trương Minh Giảng giữ chức tướng quân sắp đặt việc kinh lý Cao Miên. Được vua nhiều lần ban khen đã làm tốt chức trách điều hành Trấn Tây Thành. Tháng 7/1835, được quyền lĩnh ấn Tổng đốc quan phòng An Giang – Hà Tiên.

Năm 1836, năm 65 tuổi, xin vua về hưu nhưng vua Minh Mạng không cho, châu phê  “Lão đương ích tráng” và dụ gắng sức ở lại làm việc. Tiếp tục làm Tuần phủ An Giang kiêm Trấn Tây tham tán đại thần.Tháng hai 1838, loạn người Cao Miên nổi lên ở Hải Đông, Khai Miên, thổ binh Cao Miên ở đây theo loạn đảng, Lê Đại Cang bị quy tội “khinh nhờn”, bị cách chức Tuần phủ An Giang kiêm Trần Tây tham tán đại thần, phải theo quân thứ Hải Đông hiệu lực. Trương Minh Giảng cũng bị quy tội bao che cho Lê Đại Cang, bị khiển trách. Tại đạo Trà Gi, quân thứ Hải Đông, Lê Đại Cang đã đứng ra huấn luyện binh đội ở đây từ yếu thành mạnh, có sức chiến đấu cao rồi đem quân kéo tới hợp với binh triều của Trương Minh Giảng, Dương Văn Phong đánh dẹp loạn đảng và giặc Xiêm. Giảng và Phong đem việc ấy tâu vua Minh Mạng mong vua cho Lê Đại Cang đoái công chuộc tội, nhưng vua không bằng lòng, còn truyền rằng: “Đại Cang bị cách hiệu, sao dám tự tôn mình là đại tướng, chẳng sợ phép nước, chẳng kiêng công luận. Vậy Đại Cang phải tội trảm giam hậu, Trương Minh Giảng giáng xuống làm Binh bộ thượng thư, còn Dương Văn Phong giáng 3 cấp”.

Bị đưa về triều giam ít lâu rồi bị phát đi ở đồn điền ở Nguyên Thượng.

Năm Thiệu Trị thứ nhất, 1841, tháng 7, được vua Thiệu Trị phục chức Viên ngoại lang, khâm sai Bắc kỳ biện lý bang giao sứ vụ lo việc bang giao với Trung Quốc. Tháng 10 cùng năm được giao nhiệm vụ làm khâm sai mang cờ biển đi đến các nơi hành cung, sứ quán ở Hà Nội, Bắc Ninh, Lạng Sơn xem xét công việc chuẩn bị cho việc thụ phong của vua Thiệu Trị. Hoàn thành tốt việc đó, tháng 12, được thăng thự Bố chánh sứ Hà Nội.

Sau hơn 1 năm làm Thự Bố chánh sứ Hà Nội, tháng 10/1842, năm 72 tuổi, xin về hưu, được vua Thiệu Trị chuẩn y.

Năm 1842, ông về quê khôi phục từ đường họ Lê ở làng Luật Chánh, lập ra chùa Giác Am để tu tâm dưỡng tính và lấy hiệu là Giác Am cư sĩ và lập Văn chỉ Tuy Phước làm nơi tụ họp văn nhân Tuy Phước, Quy Nhơn chăm lo khuyến tài khuyến học ở quê hương.

Ông mất tại quê nhà ngày 24 tháng 8 (âm lịch) 1847, thọ 76 tuổi.

Thành Tựu
Không những nổi tiếng là một thượng quan tài năng, liêm chính, văn võ song toàn, Lê Đại Cang còn được đương thời coi là một bậc cự phách, hiển đạt về văn chương với tập “Lê thị gia phả”, tập thơ “Tỉnh ngu thi tập” và hai tập bút ký về thời gian làm quan ở phương Nam mang tên “Nam hành” và “Tục Nam hành”. Đáng tiếc, do chiến tranh loạn lạc, hiện chỉ có tập “Lê thị gia phả” còn được gia tộc họ Lê ở quê hương lưu giữ, các tác phẩm khác đều đã thất lạc, chưa sưu tầm lại được.

Sử sách triều Nguyễn, nhất là bộ Đại Nam thực lục đã ghi chép khá tỉ mỉ về hành trạng làm quan của Lê Đại Cang với trên 200 đoạn, hàng vạn chữ.

Từ năm 2013, cuộc đời và sự nghiệp của Lê Đại Cang mới được quan tâm nghiên cứu một cách hệ thống, mở đầu là hội thảo “Lê Đại Cang – Tấm gương kẻ sĩ” tổ chức vào tháng 1 cùng năm tại TP Quy Nhơn do Viện Sử học VN, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc và UBND tỉnh Bình Định phối hợp tổ chức với sự tham gia của hàng trăm nhà sử học, văn hóa học và văn nghệ sĩ hàng đầu của đất nước và Bình Định quê hương. Sau hội thảo này, một cuốn sách lớn mang tên “Lê Đại Cang – Nhân cách bậc quốc sĩ” tập hợp hơn 50 báo cáo khoa học và tham luận tại hội thảo đã được Nhà xuất bản Hội Nhà văn xuất bản. Một bộ phim truyền hình cùng tên với cuốn sách “Lê Đại Cang – Nhân cách bậc Quốc sĩ” cũng được hoàn thành và công chiếu trên truyền hình Việt Nam và trên Youtube.

Giữa năm 2016, một cuộc hội thảo mang tên “Tổng đốc Lê Đại Cương và An Giang” cũng đã được Hội Khoa học Lịch sử An Giang, Thành ủy và UBND thành phố Châu Đốc, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, Viện Sử học Việt Nam phối hợp tổ chức. Kết quả hội thảo là tập sách mang tên “Tổng đốc Lê Đại Cương và An Giang” đã được Nhà xuất bản Sân khấu xuất bản năm 2017. Sau hội thảo này, nhà thơ Thanh Thảo, nhà thơ hàng đầu của văn học Việt Nam hiện nay, đã hoàn thành và cho công bố trường ca “Người khiêng võng” về Lê Đại Cang. Bản trường ca được đánh giá rất cao trên văn đàn Việt Nam. Trong năm 2017, hai nhà viết kịch nổi tiếng trong nước cũng đã hoàn thành hai kịch bản sân khấu về Lê Đại Cang: nhà viết kịch Nguyễn Sĩ Chức với kịch bản tuồng mang tên “Hoạn lộ” đã được Nhà hát Tuồng Việt Nam nhận dàn dựng và nhà viết kịch Văn Trọng Hùng với kịch bản tuồng mang tên “Lê Đại Cang” sẽ được Nhà hát tuồng Đào Tấn quê hương Lê Đại Cảng đưa lên sân khấu.

Tên Lê Đại Cang đã được đặt tên đường ở TP Quy Nhơn, một số thị trấn thị xã ở Bình Định và TP Châu Đốc, An Giang.

Dự kiến, tháng 9 năm 2017, sẽ có một hội thảo lớn về danh nhân Lê Đại Cảng tại thủ đô Hà Nội mang tên “Lê Đại Cang với Bắc thành và Hà Nội” do Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc phối hợp tổ chức, nhằm nghiên cứu đánh giá những đóng góp to lớn của Lê Đại Cang trong khoảng thời gian gần 20 năm Lê Đại Cang thực thi trách nhiệm tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc…

Hành trình nghiên cứu Lê Đại Cang

Sử sách triều Nguyễn, các bộ Quốc triều chính biên toát yếu, Đại Nam liệt truyện chính biên và nhất là bộ Đại Nam thực lục đã ghi chép khá tỉ mỉ về hành trạng làm quan của Lê Đại Cang với trên 200 đoạn, hàng vạn chữ. Tuy vậy, cũng như nhiều nhân vật cự phách triều Nguyễn khác, Lê Đại Cang hầu như ít được nhắc đến hoặc nhắc đến rất sơ sài trong sử sách thời ta.

Trung tâm Nghiên cứu Bào tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc là cơ quan xúc tiến việc nghiên cứu danh nhân lịch sử Lê Đại Cang một cách hệ thống mở đầu  là hội thảo “Lê Đại Cang – Tấm gương kẻ sĩ” tổ chức vào tháng 1/2013 tại TP Quy Nhơn do Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, Viện Sử học VN, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, và UBND tỉnh Bình Định phối hợp tổ chức với sự tham gia của hàng trăm nhà sử học, văn hóa học, văn nghệ sĩ hàng đầu của đất nước và Bình Định quê hương. Sau hội thảo này, một cuốn sách mang tên “Lê Đại Cang – Nhân cách bậc quốc sĩ” tập hợp hơn 50 báo cáo khoa học và tham luận tại hội thảo đã được Nhà xuất bản Hội Nhà văn xuất bản. Một bộ phim truyền hình cùng tên với cuốn sách cũng được hoàn thành và công chiếu trên truyền hình Việt Nam và trên Youtube.

Tiếp đó, đến giữa năm 2016, một cuộc hội thảo mang tên “Tổng đốc Lê Đại Cương và An Giang” cũng đã được Hội Khoa học Lịch sử An Giang, Thành ủy và UBND thành phố Châu Đốc, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, Viện Sử học Việt Nam phối hợp tổ chức tại TP Châu Đốc. Kết quả hội thảo là tập sách mang tên “Tổng đốc Lê Đại Cương và An Giang” đã được Nhà xuất bản Sân khấu xuất bản năm 2017. Sau hội thảo này, nhà thơ Thanh Thảo, nhà thơ hàng đầu của văn học Việt Nam hiện nay, đã hoàn thành và cho công bố trường ca “Người khiêng võng” về Lê Đại Cang. Bản trường ca được đánh giá cao trên văn đàn Việt Nam. Trong năm 2017, hai nhà viết kịch nổi tiếng trong nước cũng đã hoàn thành hai kịch bản sân khấu về Lê Đại Cang: nhà viết kịch Nguyễn Sĩ Chức với kịch bản tuồng mang tên “Hoạn lộ” dã được tặng giả nhì gia rkichj banrt  xuất sắc của Hội Nghệ sĩ Sân khấu VN năm 2016, đã được Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, TP Đà Nẵng, nhận dàn dựng và nhà viết kịch Văn Trọng Hùng với kịch bản tuồng mang tên “Quan khiêng võng” sẽ được Nhà hát tuồng Đào Tấn quê hương Lê Đại Cảng đưa lên sân khấu trong năm 2018.

Ngay 16 tháng 12 năm 2017, hội thảo về danh nhân Lê Đại Cang mang tên “Lê Đại Cang với Bắc thành và Hà Nội” do Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam,  Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc và tạp chí Văn hiến Việt Nam phối hợp tổ chức sẽ diễn ra tại Khách sạn Công đoàn Việt Nam, Hà Nội với sự có mặt của hơn 100 nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa và văn nghệ sĩ từ An Giang, TPHCM, Khánh Hòa, Đà Nẵng và thủ đô Hà Nội. Hội thảo sẽ tập trung nghiên cứu đánh giá những đóng góp to lớn của Lê Đại Cang trong khoảng thời gian gần 20 năm Lê Đại Cang thực thi trách nhiệm tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc. Đây là khoảng thời gian tươi đẹp nhất trong cuộc đời vị đại quan quê Bình Định nhưng là rể của Hà Nội như anh hùng dân tộc Quang Trung với những đóng góp rất to lớn, phong phú trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, hành pháp, giáo dục, ngoại giao…cũng như kiến nghị những hình thức tôn vinh xứng đáng đối với Lê Đại Cang tại thủ đô đất nước. Hội thảo cũng sẽ tổng kết đánh giá toàn bộ sự nghiệp và con người Lê Đại Cang cùng những bài học làm người làm quan sâu sắc mà ông đã để lại cho hậu thế…

“Theo chúng tôi, Lê Đại Cang là một nhân vật lịch sử thật đặc biệt trong một giai đoạn lịch sử cũng rất đặc biệt ở nước ta.

Lê Đại Cang đặc biệt trước hết là vì giữa một giai đoạn cực kỳ phức tạp của lịch sử, trắng đen chưa thực sự phân minh, chính tà còn có phần lẫn lộn, dấn thân vào chốn quan trường nhiều cám dỗ và đầy bất trắc, ông đã chọn cho mình con đường “ngày đêm chăm chỉ, một lòng báo quốc… vì nước quên nhà, vì công quên tư”  (lời dẫn Lê thị gia phả) đem trí tuệ xuất chúng và tài năng đa diện của mình cống hiến cho công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước đầy gian khó, lập nên một sự nghiệp lớn. Sự nghiệp ấy của Lê Đại Cang trải dài trong thời gian 41 năm làm quan qua 3 triều vua, trải rộng trong không gian cả ba miền đất nước, từ biên giới cực Bắc đến biên giới cực Nam, từ cố đô Thăng Long đến kinh đô Huế, qua rất nhiều lĩnh vực chính trị, kinh tế, quân sự, giáo dục, ngoại giao, khi làm quan cai trị những vùng đất hiểm yếu, lúc cầm quân đánh giặc ngoại xâm, khi tham gia quản lý trong lục bộ, lúc chỉ huy đào sông, khi phụ trách hộ đê, khi trực tiếp xử án hình, lúc làm chủ khảo trường thi, khi lo tiếp sứ nhà Thanh, lúc chịu trách nhiệm bảo hộ nước láng giềng Chân Lạp…

Nhưng Lê Đại Cang đặc biệt không chỉ vì sự nghiệp lớn ấy mà còn vì một nhân cách lớn, một bản lĩnh kẻ sĩ đáng kính nơi ông. Đó là con người trọn đời coi thường lợi danh, phú quý không thể cám dỗ, nghèo khó không làm thay đổi, uy vũ không thể khuất phục, khi gặp thời, thành công không đắc chí, lúc sa cơ, thất bại không nản lòng, biết đứng dậy từ nơi vấp ngã, luôn ung dung tự tại để thấy vinh trong nhục, thấu phúc trong họa. Trong cuộc đời làm quan liên tục thăng giáng, quá nhiều bất trắc hiểm nguy, quá nhiều thử thách sống còn, chính nhân cách ấy, bản lĩnh ấy đã giúp Lê Đại Cang vượt qua tất cả, bền lòng vững chí làm được những việc ích nước lợi dân trong bất kỳ hoàn cảnh nào, vị trí nào.

Lê Đại Cang còn đặc biệt là vì những bài học làm quan làm người từ cuộc đời ông, sự nghiệp của ông đối với chúng ta hôm nay vừa rất phong phú sâu sắc vừa rất gần gũi. Đối với các quan chức đó là bài học về sự tận tụy hết mình kết hợp với tác phong khoa học sáng tạo, luôn đi sâu đi sát thực tế, bài học về ý thức tổ chức kỷ luật cao kết hợp với sự quả cảm dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, không sợ bị hiểu lầm, không sợ bị vu oan giá họa, bài học về tiêu chí “cái gì có lợi cho dân thì gắng sức thực hiện, cái gì có hại cho dân thì tuyệt đối tránh”, bài học về tâm nguyện phải vừa là một “tôi trung” của dân của nước, phải vừa là một “con hiếu” của gia đình, dòng họ…Còn đối với mỗi con người, đó là bài học về sự trọng nghĩa khinh tài, vượt khó, khổ học, khổ luyện để thành công, bài học về sự kính trọng thờ phụng học hỏi tổ tiên, chăm lo giáo dục răn dạy, làm gương cho con cháu, bài học về sự gắn bó, khiêm hòa, thủy chung với bè bạn, với bà con làng xóm, với những người chung quanh…

(Trích đánh giá của Gs Hoàng Chương về danh nhân Lê Đại Cang)

Ngày, 16/12/2017, Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, Trung Tâm nghiên cứu bảo tồn & Phát huy Văn hóa Dân tộc, Tạp chí Văn hiến Việt Nam tổ chức Hội thảo: “Lê Đại Cang với Bắc thành và Hà Nội”.

Hơn 100 nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, văn nghệ sĩ đến từ nhiều tỉnh, thành phố trong nước tham dự hội thảo đã tập trung nghiên cứu, đánh giá những đóng góp to lớn của Lê Đại Cang trong gần 20 năm ông thực thi trách nhiệm tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc; tổng kết, đánh giá toàn bộ sự nghiệp, con người Lê Đại Cang cũng như bài học làm người, làm quan sâu sắc mà ông đã để lại cho hậu thế.

Tại hội thảo, các đại biểu đều thống nhất, cuộc đời Lê Đại Cang từ năm 31 tuổi cho tới năm 72 tuổi, là cuộc đời một người làm quan bôn ba lận đận, thăng trầm, ra Bắc vào Nam, sang cả Cao Miên, nhưng là cuộc đời một ông quan mà đời sau phải kính nể, học tập. Đó là một tấm gương của một quan chức tận tụy vì dân vì nước, trên tuân mệnh vua, dưới cốt an dân, làm điều tốt điều lợi cho dân. Lê Đại Cang đã thể hiện một nhân cách phi thường, một bản lĩnh kẻ sĩ phi thường.

Chú thích

Người Bình Định
Quan lại nhà Nguyễn
Đi sứ
Đắp đê
Quan hộ đê
Lê Đại Cang


title: Lê Bê La

text:
Lê Thị Bê La (sinh ngày 20 tháng 10 năm 1987), thường được biết đến với nghệ danh Lê Bê La là một nữ diễn viên truyền hình, diễn viên điện ảnh kiêm diễn viên kịch nói nổi tiếng của Việt Nam. Cô được xem là ngôi sao thực lực của truyền hình Việt, được biết đến sau các bộ phim như Cổng mặt trời, Ở lại thế gian, Hoa nắng, Người tình bí ẩn...

Gần 20 năm tham gia diễn xuất, Lê Bê La đã góp mặt trong hơn 40 bộ phim lớn nhỏ và gặt hái được những thành công nhất định.

Tiểu sử
Lê Bê La sinh ngày 20 tháng 10 năm 1987, ở xã Quang Tiến, huyện Cư Mgra, tỉnh Đắk Lắk. Cô là một người con của núi rừng Tây Nguyên. Lê Bê La lớn lên trong gia cảnh khó khăn, bố mẹ đều lao động chân tay. Từ bé đã tự lập nên trong tiềm thức của mình, cô phải lao động, nỗ lực chứ không có suy nghĩ sống dựa vào đồng tiền của người khác. Hiện tại, cô sinh sống và làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ nhỏ, khi theo mẹ lên rẫy, không ít lần cô bé Lê Bê La cất tiếng ca giữa núi rừng lộng gió, hay những lần cô đã bắt chước diễn y hệt người khác làm cho mọi người cười nghiêng ngả. Lê Bê La có năng khiếu diễn xuất, cô nuôi trong mình những mơ ước làm diễn viên từ rất nhỏ.

Có năng khiếu diễn xuất, gương mặt hiền lành Bê La đã nhiệt tình năng nổ tham gia các phong trào văn nghệ văn hóa của trường. Năm 2005, sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, Lê Bê La đã quyết định khăn gói từ quê hương Dak Lak xuống đất Sài Thành để quyết tâm thi vào trường Cao đẳng Sân khấu Nghệ thuật để thực hiện ước mơ của mình.

Một tháng sau, cô nhận được thông báo trúng tuyển. Cảm xúc lúc ấy dường như vỡ òa, không thể diễn tả bằng lời. Cô hò hét và cầm tờ giấy báo chạy khắp nơi khiến cả xóm náo loạn. Với cô, đó là một kỷ niệm đẹp và nhớ mãi.

Trong làng phim ảnh, nữ diễn viên này vốn là người khép mình. Thời còn ngồi trên ghế giảng đường, Lê Bê La rất siêng đi casting với hy vọng được thực hành những gì mình đã học. Cô tự nhận mình là người không biết chăm chút bề ngoài, chỉ biết đưa “chất mộc và sự chân thật” của mình ra và nghĩ rằng điều đó sẽ chinh phục được mọi người. Nhưng may mắn vẫn chưa mỉm cười với cô.

Em gái Lê Bê La là Lê Chi Na - nữ diễn viên trẻ đang đảm nhận vai chính Ngọc Anh trong phim "Một văn phòng luật sư" (phát sóng trên HTV7).

Sự nghiệp
Sau cơn mưa trời lại sáng, sau khi tốt nghiệp trường Cao đẳng Sân khấu Nghệ thuật, Lê Bê La may mắn có được những vai diễn đầu tiên của mình vào năm 2007 nhưng đến tận năm 2008, khi cô bén duyên với vai diễn "Giấc mơ cổ tích". Sau thành công của bộ phim, cái tên Lê Bê La được biết đến nhiều hơn trong công chúng.

Năm 2009, Lê Bê La được chọn đảm nhận vai Tùng - một trong những cô sinh viên của bộ phim truyền hình Cổng mặt trời. Có thể nói đây là vai diễn hoàn toàn phù hợp với nữ diễn viên này, nên cô không cần diễn nhiều chỉ cần đưa “chất mộc” và tâm huyết của mình vào vai diễn. Và lẽ dĩ nhiên, cô sinh viên cá tính, học giỏi Tùng của Lê Bê La đã chinh phục được khán giả, là một trong những bộ phim thành công nhất trong sự nghiệp của cô, giúp cô được khán giả yêu quý.

Giờ đây, cô gái nhỏ nhắn với ước mơ trở thành diễn viên ngày nào đã ghi được dấu ấn rất lớn trong lòng khán giả qua các bộ phim:  Đời cần có nhau, Cuộc phiêu lưu của Hai Lúa, Taxi, Con đường sáng, Cổng mặt trời, Giấc mơ cổ tích, Ở lại thế gian, Cuộc goi lúc 0 giờ...

Năm 2005, Lê Thị Bê La thi đậu vào Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2008, cô bén duyên với truyền hình bằng vai diễn đầu tay trong phim Giấc mơ cổ tích.

Năm 2011, cô lọt vào top 5 giải Mai Vàng với vai Tùng trong Cổng mặt trời và top 3 giải HTV Awards với vai Hạ Vy trong Ở lại thế gian.

Năm 2013, cô nhận được giải thưởng HTV Awards với vai Nguyệt trong phim Thời gian để yêu và vai Trà trong phim Cá cược cuộc đời.

Không chỉ gân ấn tượng bởi sở hữu một cái tên cực lạ và độc mà cô diễn viên sinh năm 1987 còn chinh phục người yêu điện ảnh nhờ những vai diễn cực kỳ cá tính và rất riêng của mình. Mãi cho đến bây giờ, khi Lê Bê La đã trở thành một diễn viên được rất nhiều người biết đến, cô vẫn giữ riêng để cho mình một chất “mộc” Cao Nguyên đặc trưng. Giản dị trong các bộ quần áo gọn gàng, đơn giản; mộc mạc ở trong lời ăn tiếng nói và thẳng thắn, và chân tình trong cư xử. Tình yêu nghệ thuật của Lê Bê La đã bắt nguồn từ tình yêu quê hương đắm say cùng với mảnh đất nắng cháy đất đỏ bazan, các con đường đất đỏ, ánh mặt trời nắng đỏ cùng với những rẫy cao su, và cà phê bạt ngàn.

Từ đó đến nay, cô tham gia vào nhiều bộ phim truyền hình ấn tượng. Có năm cô tham gia từ 3 – 4 bộ phim khã nhau. Ngoài lĩnh vực phim truyền hình, Bê La còn tham gia đóng phim điện ảnh và các chương trình vở kịch. Mới đây nhất, Lê Bê La góp mặt trong phim Bão Ngầm và phim điện ảnh Bóng đè.

Là gương mặt đã quá quen thuộc với khán giả truyền hình, Lê Bê La còn tham gia diễn xuất trên sân khấu kịch Trịnh Kim Chi, sân khấu kịch 5B,Sân khấu kịch Hồng Hạc...Cô từng chia sẻ “Thật ra, tôi cực kỳ yêu sân khấu bởi nơi đây được xem như là “thánh đường của người diễn viên. Khác biệt giữa sân khấu và phim ảnh là cảm xúc được liền mạch và khó hơn. Khi đóng phim, người diễn viên có đóng không tốt có thể diễn lại nhưng sân khấu thì phải diễn một mạch, nếu lỡ có diễn sai sẽ không biết cứu chữa như thế nào”, nữ diễn viên này chia sẻ.

Từng trải qua giai đoạn khó khăn, thất vọng trong sự nghiệp, Lê Bê La giờ đây khiến nhiều ngưỡng mộ khi có được một vị trí vững chắc trong lòng khán giả. Ngoài ra, cô còn có một gia đình nhỏ êm ấm với sự ủng hộ, chia sẻ từ người chồng cùng cậu con trai kháu khỉnh. Đó là một cái kết viên mãn dành cho những cố gắng và nỗ lực của nữ diễn viên có cái tên đặc biệt: Lê Bê La. Sau bộ phim Cổng mặt trời, nữ diễn viên này tiếp tục để lại dấu ấn qua các bộ phim như: Giấc mơ cổ tích, Ở lại thế gian, Người tình bí ẩn, Dốc sinh tồn... Bằng lối diễn mộc mạc, tự nhiên Lê Bê La liên tục lọt vào đề cử của hàng loạt giải thưởng uy tín như: Giải thưởng Truyền hình HTV (HTV Award), Mai Vàng... Vai Nguyệt - cô gái đầy tham vọng, thủ đoạn trong phim Thời gian để yêu đã giúp Lê Bê La đã giành chiến thắng ở hạng mục Nữ diễn viên chính được yêu thích nhất tại giải thưởng HTV Award 2013.

Ở thời điểm hiện tại, nữ diễn viên vẫn tham gia đóng phim nhưng với tần suất ít hơn. Thay vào đó, cô dành nhiều thời gian cho gia đình, chăm sóc cũng như chơi cùng con trai cưng. Trên trang cá nhân, Lê Bê La đăng tải rất nhiều hình ảnh đi chơi, đi du lịch của hai mẹ con. Thời điểm dịch bệnh, cô cũng về quê nhà Đắk Lắk để nghỉ dưỡng và không quên chia sẻ sự lạc quan, hoà mình vào thiên nhiên, núi rừng. Bên cạnh đó, nữ diễn viên sinh năm 1986 cũng tích cực trong công tác thiện nguyện giúp đỡ những người khó khăn.

Đời tư
Ngày 31 tháng 5 năm 2012, Lê Bê La đã kết hôn cùng Lê Hoài Thanh (Hải Thanh). Hai người quen nhau khi cùng tham gia bộ phim Cổng mặt trời. Hai người có với nhau một con trai tên là Khai Tâm (Monkey), sinh năm 2015.

Đến năm 2016 thì hai người đã chính thức ly hôn. Năm 2019, Lê Bê La tái hôn với một người đàn ông ở Thành phố Hồ Chí Minh. Đến cuối năm 2021, cô hạ sinh con gái.

Nghệ danh
Lê Bê La không còn là gương mặt xa lạ với khán giả màn ảnh nhỏ bởi những vai diễn đầy ấn tượng trong các bộ phim truyền hình. Nhưng ắt hẳn nhiều người sẽ thắc mắc về cái tên Lê Bê La khá đặc biệt của cô diễn viên này.

Chia sẻ về sự ra đời của cái tên, Lê Bê La nói: “Ngày trước, bố tôi mê đọc truyện lắm, đặc biệt ông rất thích nàng công chúa Arabella nên đã lấy hai từ Bê La trong cái tên này để đặt cho tôi. Sau này khi tôi theo nghề, nhờ cái tên đó mà tôi không cần phải suy nghĩ để đặt nghệ danh nữa!”.

Danh sách phim

Phim truyền hình

Phim điện ảnh

Đóng MV

Danh sách kịch
 Mẹ
 Siêu tỷ phú
 Cảm ơn honey
 Cuộc sống là thế đấy
 Trớ trêu
 Vợ thằng Đậu
 Tấm và Hoàng hậu
 Tiếng hát gọi linh hồn
 Độ ta, độ nàng, độ khắp thế gian
 Cánh thiệp đầu xuân
 Và nhiều vở kịch khác

Chương trình truyền hình

 Đàn ông phải thế
 Giải mã tri kỷ
 Khẩu vị ngôi sao
 Phụ nữ quyền năng
 Alo! Bác sĩ nghe
Truy tìm cao thủ
Phim trên THVL
Giải mã nhan sắc
Cả nhà thương nhau
Nhanh như chớp
Vì bạn xứng đáng
Người kết nối
Người Việt xa xứ
Bản lĩnh nhóc tỳ
Chuyện đó chuyện đây
Hành trình Bình Phước
Cùng nhau hái lộc
Phụ nữ ngày nay
Giải mã nhan sắc
Tôi là ai?
Và nhiều chương trình khác

Giải thưởng

 Top 5 Giải Mai vàng (vai Tùng phim Cổng mặt trời)
 Top 3 HTV Awards (vai Hạ Vy phim Ở lại thế gian)
 Giải thưởng HTV Awards (vai Nguyệt phim Thời gian để yêu và vai Trà phim Cá cược cuộc đời)

Tranh cãi
Sau khi tham gia bộ phim Cổng mặt trời, Lê Bê La và diễn viên Ngọc Lan xảy ra mâu thuẫn, cãi vã và thậm chí là cạch mặt nhau. Đỉnh điểm là Lê Bê La từ chối đóng phim Thuyền giấy khi biết có Ngọc Lan tham gia. Cô chia sẻ mình là Ngọc Lan rạn nứt do không tìm được tiếng nói chung khi hợp tác. Hiếm hoi có ngôi sao nào lại có thể nói về chuyện của bản thân và đồng nghiệp.

Ngọc Lan từng đăng đàn đá xéo Lê Bê La nhưng cô không thừa nhận. Hiện tại, mâu thuẫn của cả hai cũng nguôi ngoai nhưng họ không có cơ hội để ngồi lại cùng nhau.

Có một ngày Lê Bê La đăng bài với nội dung thương xót chim yến và tiết lộ bản thân cũng không dùng yến để làm món ăn. Tuy nhiên, diễn viên Nhật Kim Anh thì đang nuôi yến và kinh doanh yến. Điều này đã xảy ra một trận khẩu chiến trên mạng xã hội.

Nhật Kim Anh rất bức xúc khi cô cho rằng Lê Bê La bình luận tương tác với khán giả là đá xéo cô. Thậm chí, Nhật Kim Anh cũng muốn giải thích cho cô hiểu nhưng đối phương cho rằng “có động chạm gì đâu mà lại căng thẳng đến như vậy”.

Trong thời điểm dịch bệnh Covid 19, Lê Bê La đã đưa đến thông tin Địa Long có thể phòng ngừa bệnh. Điều này là hoàn toàn sai sự thật nên khán giả đã tràn vào fb của cô để comment gay gắt. Nhưng cô hầu như là không quan tâm.

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1987
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên điện ảnh Việt Nam
Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam
Nữ diễn viên sân khấu Việt Nam
Người Đắk Lắk
Phật tử Việt Nam


title: Nguyệt Ánh (định hướng)

text:
Nguyệt Ánh có thể là một trong những người dưới đây:
Sương Nguyệt Anh (1864 – 1921), nữ thi sĩ Việt Nam, hay bị viết lầm thành Sương Nguyệt Ánh.
Dương Nguyệt Ánh (1960 –) là một phụ nữ người Mỹ gốc Việt với vai trò lớn trong Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ.
Vũ Thị Nguyệt Ánh (sinh năm 1984 tại Hải Phòng) là nữ vận động viên karatedo hàng đầu Việt Nam trong nhiều năm qua.
Nguyệt Ánh (diễn viên kịch nói), Nghệ sĩ Ưu tú Vũ Nguyệt Ánh (1943-2004)
Nguyệt Ánh (diễn viên điện ảnh) (sinh ngày 12 tháng 8 năm 1984) là diễn viên điện ảnh Việt Nam.


title: Võ Phiến

text:
Võ Phiến tên thật Đoàn Thế Nhơn (sinh 20 tháng 10 năm 1925 tại huyện Phù Mỹ, Bình Định; mất 28 tháng 9 năm 2015 tại Santa Ana, California, Hoa Kỳ) là một nhà văn Việt Nam. Ông là tác giả của 4 tiểu thuyết, 9 tập tuỳ bút, nhiều tập truyện ngắn, một tập thơ và nhiều tác phẩm phê bình tiểu luận. Ông còn có bút danh là Tràng Thiên.

Tiểu sử
Võ Phiến là con của ông giáo Đoàn Thế Cần và bà Ngô Thị Cương. Ông có người em ruột là Đoàn Thế Hối (sinh 1932) cũng là nhà văn với bút hiệu Lê Vĩnh Hoà.

Khoảng 1933, bố mẹ cùng em ông xuống Rạch Giá còn ông vẫn ở lại Bình Định với bà nội. Ông theo học trường làng và trung học ở Quy Nhơn.

Năm 1942, ông ra Huế học trường Thuận Hóa và bắt đầu viết văn. Bài tùy bút đầu tiên Những đêm đông được ông viết năm 1943 và đăng trên báo Trung Bắc Chủ Nhật.

Năm 1945, Võ Phiến đi bộ đội cho đến năm 1946 thì ông ra Hà Nội học trường Văn Lang. Năm 1948, ông kết hôn với bà Võ Thị Viễn Phố và dạy học ở trường trung học bình dân Liên Khu V.

Cuối năm 1954, Võ Phiến ra Huế làm việc tại Nha Thông tin một thời gian rồi chuyển vào lại Quy Nhơn, tại đây ông tự xuất bản hai tác phẩm đầu là Chữ tình (1956) và Người tù (1957), gửi bài đăng trên hai tạp chí Sáng Tạo và Bách Khoa.

Sau tác phẩm Mưa đêm cuối năm (1958, Sài Gòn), Võ Phiến bắt đầu được biết đến. Ông vào làm việc tại Sài Gòn và cộng tác với các báo Sáng Tạo, Thế Kỷ 20, Văn, Khởi Hành, Mai, Tân Văn, Bách Khoa...

Năm 1962, Võ Phiến lập nhà xuất bản Thời Mới.

Sau 30 tháng 4 năm 1975, ông định cư tại Los Angeles, Hoa Kỳ.

Võ Phiến tiếp tục xây dựng nền văn học Việt Nam tại hải ngoại, xuất bản tập san Văn Học Nghệ thuật từ 1978 đến 1979, và từ 1985 đến 1986.

Ông sống tại Quận Cam, California, Hoa Kỳ.

Ông qua đời lúc 7 giờ tối ngày 28/09/2015 tại Santa Ana, California, Hoa Kỳ, hưởng thọ 90 tuổi

Nhận xét
 Giáo sư Trần Đình Sử, nhà phê bình, đánh giá rất cao các bài tùy bút của Võ Phiến: “Trước đây ta cho rằng Nguyễn Tuân viết tùy bút số một, nhưng còn Võ Phiến. Nhiều khi tôi trộm nghĩ tùy bút Võ Phiến không hề thua kém, thậm chí có khi hơn.”

Tác phẩm

Chữ tình (Quy Nhơn, 1956)
Người tù (Quy Nhơn, 1957)
Mưa đêm cuối năm (Sài Gòn, 1958)
Đêm xuân trăng sáng (Sài Gòn, 1961)
Về một xóm quê (Sài Gòn, 1961)
Giã từ (Sài Gòn, 1962)
Thương hoài ngàn năm (Sài Gòn, 1962)
Thư nhà (Sài Gòn, 1963)
Tiểu thuyết hiện đại (1963)
Hăm bốn giờ trong đời một người đàn bà (dịch Stefan Zweig)
Các trào lưu lớn của tư tưởng hiện đại (dịch Andre Mourois)
Truyện hay các nước 1 (dịch với Nguyễn Minh Hoàng)
Truyện hay các nước 2 (dịch với Nguyễn Minh Hoàng)
Một mình (Sài Gòn, 1965)
Tạp bút 1 (Sài Gòn, 1965)
Tạp bút 2 (Sài Gòn, 1965)
Tạp bút 3 (Sài Gòn, 1966)
Đàn ông (Sài Gòn, 1966)
Ảo ảnh (Sài Gòn, 1967)
Phù thế (Sài Gòn, 1969)
Tạp luận (Sài Gòn, 1973)

Chúng ta qua cách viết (Sài Gòn, 1973)
Đất nước Quê Hương (Sài Gòn, 1973)
Ông chồng muôn thuở (dịch Dostoievski)
Thư gửi bạn (Hoa Kỳ, 1976)
Ly hương (viết với Lê Tất Điều, Hoa Kỳ, 1977)
Nguyên vẹn (Hoa Kỳ, 1978)
Lại thư gửi bạn (Hoa Kỳ, 1979)
Văn học Miền Nam, tổng quan (Hoa Kỳ, 1987)
Truyện thật ngắn (Hoa Kỳ, 1991)
Quê (Hoa Kỳ, 1992)
Đối thoại (Hoa Kỳ, 1993)
Viết (Hoa Kỳ, 1993)
Sông và Viết (Hoa Kỳ, 1996)
Thơ thẩn (Hoa Kỳ, 1997)
Văn học Miền Nam, truyện 1 (Hoa Kỳ, 1999)
Văn học Miền Nam, truyện 2 (Hoa Kỳ, 1999)
Văn học Miền Nam, truyện 3 (Hoa Kỳ, 1999)
Văn học Miền Nam, ký (Hoa Kỳ, 1999)
Văn học Miền Nam, tùy bút và kịch (Hoa Kỳ, 1999)
Văn học Miền Nam, thơ (Hoa Kỳ, 1999)
Cảm nhận (Hoa Kỳ, 1999)

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhà văn Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Nhà văn Việt Nam thời kỳ từ 1976
Nhà văn Việt Nam Cộng hòa
Nhà thơ Việt Nam Cộng hòa
Sinh năm 1925
Người Bình Định


title: Hà Tây Tiên Ti

text:
Hà Tây Tiên Ti (河西鮮卑) là một bộ lạc người Tiên Ti.

Ông tổ của bộ lạc là Thất Cô đã suất bộ lạc di cư về phía bắc đến vùng Hà Tây. Lãnh thổ của Hà Tây Tiên Ti đông đến Mạch Điền và Khiên Đồn, tây đến Thấp La, nam đến Kiêu Hà, phía bắc tiếp giáp Đại Mạc.

Thọ Điền, con của Thất Cô bắt đầu sử dụng họ Thốc Phát. Cháu của Thốc Phát Thọ Điền là Thốc Phát Thụ Cơ Năng, vào những năm 265-274 đã xâm nhập cướp bóc Tần châu của Tây Tấn, giết chết lần lượt các thứ sử Hồ Liệt, Khiên Hoằng, Tô Du, Dương Hân, còn đánh bại cả quân đội của Lương châu. Tấn Vũ Đế đã phái Mã Long đi đánh Thốc Phát Thụ Cơ Năng, kết quả giành được chiến thắng, bản thân Thụ Cơ Năng bị bộ hạ sát hại.

Sau thời Thụ Cơ Năng, ngôi vị thủ lĩnh lần lượt được truyền cho Vụ Hoàn, Thôi Cân, Tư Phục Kiện. Con của Tư Phục Kiện là Ô Cô đã lập ra nước Nam Lương.

Thủ lĩnh

Tham khảo

Ngũ Hồ thập lục quốc
Tiên Ti


Ủy ban Khuyến khích Đạo đức và Ngăn ngừa Đồi bại (tiếng Ả Rập: هيئة الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر; tên tiếng Anh: Committee for the Promotion of Virtue and the Prevention of Vice, viết tắt CPVPV hay còn gọi tên tiếng Anh khác là Committee for the Propagation of Virtue and the Elimination of Sin, viết tắt: CAVES hay HAIA ) hay còn gọi tên tiếng Việt ngắn gọn là Ủy ban Ngăn ngừa Đồi bại là một Ủy ban thuộc Chính phủ Ả Rập Xê Út được biết đến như là một lực lượng Cảnh sát tôn giáo hay mutaween (tiếng Ả Rập: مطوعين) có chức năng thực thi Luật Hồi giáo Sharia tại Quốc gia Hồi giáo này. Ủy ban này có khoảng 3.500 thành viên và nhiều tình nguyện viên, tuần tra viên trên các đường phố để thực thi quy định nghiêm ngặt của quốc gia về trang phục và phân biệt giữa nam và nữ, kiểm tra việc cầu nguyện của người Hồi giáo và những hành vi khác mà họ tin rằng được điều chỉnh bởi Hồi giáo.

Những tổ chức tương tự
Ngoài nước Ả Rập Xê Út, chính phủ Taliban ở Afghanistan, cũng đã có một bộ "Khuyến khích Đạo đức và Ngăn ngừa Đồi bại" với nhiệm vụ bảo vệ đạo đức tôn giáo tương tự. Taliban được cho là đã áp dụng chính sách của chính phủ Ả Rập Xê Út không chỉ vì họ có một luật Hồi giáo nghiêm khắc, mà bị cho là được tài trợ về tài chánh cũng như về ngoại giao bởi chính quyền Ả Rập Xê Út.

Chú thích

Hồi giáo


title: Reginald Aldworth Daly

text:
Reginald Aldworth Daly (18 tháng 3 năm 1871 – 19 tháng 9 năm 1957) là một nhà địa chất học người Canada. Ông là giáo sư Đại học Harvard từ năm 1912 cho đến năm 1942 sau thời gian làm việc với tư cách nhà địa chất thực địa cho Uỷ ban Biên giới Quốc tế Canada (tiếng Anh: Canadian International Boundary Commission).

Công việc nghiên cứu đất đá dọc theo chiều dài 400 dặm tại vĩ tuyến 49 Bắc dẫn dắt Daly hình thành nên một lý thuyết trình bày về nguồn gốc đá mácma. Năm 1914, công trình khoa học có ảnh hưởng sâu xa của ông được công bố dưới nhan đề Igneous Rocks and Their Origin ("Đá hoả thành và nguồn gốc của chúng"). Theo cuốn A Short History of Nearly Everything của Bill Bryson thì Daly là người sớm đề xuất ý tưởng về thuyết trôi dạt lục địa và thuyết vụ va chạm lớn. Giả thuyết trôi dạt lục địa được hỗ trợ bởi các chứng cứ từ cuốn sách Our Mobile Earth xuất bản năm 1926 của Daly. Trong tác phẩm Strength and Structure of the Earth (1940), Daly đã tiên liệu được các vấn đề của kiến tạo mảng và đặt ra thuật ngữ "lớp phủ giữa".

Daly được trao tặng Huy chương Penrose vào năm 1935, Huy chương Wollaston vào năm 1942 và Huy chương William Bowie vào năm 1946. Người ta lấy họ của Daly để đặt tên cho khoáng chất dalyite (công thức hóa học: ) cũng như cho những hố va chạm trên Sao Hỏa và Mặt Trăng. Tư gia của ông ở Cambridge hiện là Danh lam Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ.

Tham khảo

Công trình

Đọc thêm

 James H. Natland (2006) Reginald Aldworth Daly (1871–1957): Eclectic Theoretician of the Earth., GSA Today, 16(2). Xem nội dung

Sinh năm 1871
Mất năm 1957
Người nhận huy chương Penrose
Người nhận Huy chương Wollaston
Giảng viên Đại học Harvard
Nhà địa chất học Canada
Cựu sinh viên Đại học Harvard


title: Horacio Cartes

text:
Horacio Manuel Cartes Jara (sinh ngày 5 tháng 7 năm 1956) là một thương gia người Paraguay và là tổng thống Paraguay được bầu trong cuộc Bầu cử tháng 4 năm 2013. Ông là thành viên của Đảng Colorado và được dự kiến nhậm chức vào ngày 15 tháng 8 năm 2013.

Cartes sở hữu khoảng hai chục doanh nghiệp trong tập đoàn Grupo Cartes bao gồm thuốc lá, nước giải khát, sản xuất thịt, và ngân hàng. Ông là chủ tịch của câu lạc bộ bóng đá Club Libertad từ năm 2001 đến năm 2012, và là chủ tịch của đội tuyển quốc gia của Hiệp hội bóng đá Paraguay trong thời gian FIFA World Cup 2010.

Tham khảo

Đảng Colorado (Paraguay)
Người Asunción


title: Mộ Dung Tường

text:
Mộ Dung Tường (, ? - 397) là một thành viên tông thất Hậu Yên.

Năm Vĩnh Khang thứ 2 (397), Hậu Yên không địch nổi cuộc tấn công của nước Bắc Ngụy, hoàng đế Mộ Dung Bảo chạy khỏi đô thành Trung Sơn (中山, nay thuộc Định Châu, Hà Bắc), trong thành đại loạn. Trong khi đó, Khai Phong công Mộ Dung Tường không theo hoàng đế rút chạy, do đó được mọi người bầu làm minh chủ để kháng cự lại cuộc tấn công của Bắc Ngụy.

Tuy nhiên, Mộ Dung Tường đã củng cố địa vị của mình, liên tục diệt trừ các thế lực khác trong thành. Không lâu sau đó, Mộ Dung Tường lên ngôi hoàng đế, cải nguyên niên hiệu là Kiến Thủy.

Mộ Dung Tường là người ham uống rượu và thích giết chóc, không quan tâm đến quân sĩ và nhân dân. Đến khi quân Bắc Ngụy không còn bao vây Trung Sơn và chỉ kiểm soát các vùng lân cận, ông vẫn từ chối cho cư dân ra ngoài thành để tìm lương thực và việc này đã dẫn đến nạn đói nghiêm trọng.

Cuối cùng, nhân dân Trung Sơn thành đã nghênh đón Mộ Dung Lân vào thành, sau đó, Mộ Dung Tường bị bắt giữ rồi bị xử tử.

Tham khảo

 Tấn thư, quyển 124

Vua Hậu Yên
Mất năm 397


title: Thốc Phát Thụ Cơ Năng

text:
Thốc-Phát Thụ-Cơ-Năng ( ? - 280) là một người Hà Tây Tiên Ti, là thủ lĩnh Thốc Phát Tiên Ti vào thời kỳ Tây Tấn.

Sau khi tổ phụ Thốc Phát Thọ Điền qua đời, Thốc Phát Thụ Cơ Năng tiếp nhiệm chức thủ lĩnh. Thốc Phát Thụ Cơ Năng được đánh giá là người nhiều mưu lược, hơn nữa còn cường tráng và quả cảm.

Năm 270 thời Tấn Vũ Đế, Thốc Phát Thụ Cơ Năng khởi binh phản lại triều đình Tấn. Đến tháng 6, khi giao chiến với quân Tấn tại gò Vạn Hộc (nay thuộc Cao Lan, Cam Túc), quân của Thốc Phát Thụ Cơ Năng đã giết được Thứ sử Tần châu Hồ Liệt. Đến năm 271, Thốc Phát Thụ Cơ Năng liên hợp với các bộ lạc người Hồ khác vây khốn Thứ sử Lương Châu Khiên Hoằng (牽弘) tại Thanh Sơn (nay thuộc phía tây Hoàn, Cam Túc), quân Khiên Hoằng thua trận, bản thân Khiên Hoằng tử trận. Sau đó, Thốc Phát Thụ Cơ Năng lại đánh bại Thứ sử Lương Châu Tô Du (蘇愉) tại Kim Sơn (nay thuộc Sơn Đan, Cam Túc).

Năm 275, Thốc Phát Thụ Cơ Năng chiến bại trước quân thảo phạt do Trấn Tây đại tướng quân Tư Mã Tuấn phái đi, hơn 3000 lính chết trận, Thốc Phát Thụ Cơ Năng phải cho đưa con tin đến triều Tấn thỉnh hàng.

Năm 277, do Thốc Phát Thụ Cơ Năng có ý đồ cướp đoạt điền binh, triều đình Tấn phái Văn Ương suất quân thảo phạt. Thốc Phát Thụ Cơ Năng chiến bại, tổng cộng có 20 vạn người Hồ quy hàng quân Tấn.

Tháng 1 năm 279, Thốc Phát Thụ Cơ Năng công hãm Lương Châu. Tháng 11, Thốc Phát Thụ Cơ Năng giao chiến với tướng Tấn Mã Long (馬隆). Tuy nhiên, Mã Long đã dựa vào "thiên tương xa" để đánh bại Thốc Phát Thụ Cơ Năng, thu phục trị sở Vũ Uy của Lương Châu. Các tù trưởng Tiên Ti Thốt Bạt Hàn (猝跋韓), Thư Vạn Năng (且萬能) dẫn vạn người đến quy hàng quân Tấn. Đến tháng 12, Thụ Cơ Năng lại chiến bại trước Mã Long và bị giết., cuộc nổi dậy cũng chấm dứt. Sau đó, em họ của ông là Thốc Phát Vụ Hoàn kế tiếp làm thủ lĩnh Thốc Phát Tiên Ti.

Tham khảo

Tiên Ti
Nhân vật quân sự Tam Quốc
Nhân vật quân sự nhà Tấn
Mất năm 280


title: Thốc Phát Tư Phục Kiện

text:
Thốc Phát Tư Phục Kiện () là một thủ lĩnh Thốc Phát Tiên Ti vào thời Ngũ Hồ thập lục quốc.

Tư Phục Kiện là nhi tử của Thôi Cân, phụ thân cũng là thủ lĩnh tiền nhiệm của ông. Năm 365, Thôi Cân qua đời, Tư Phục Kiện kế thừa chức vị của Thôi Cân.

Trong thời gian Tư Phục Kiện tại vị, bộ chúng của Thốc Phát Tiên Ti trở nên hưng vượng, chiếm khu vực Lương châu (ước đoán tương được với nam bộ Cam Túc ngày nay).

Sau khi Tư Phục Kiện qua đời, nhi tử là Ô Cô kế vị làm thủ lĩnh, về sau lập ra nước Nam Lương.

Nhi tử
 Thốc Phát Ô Cô (禿髮烏孤), Nam Lương Vũ Vương,
 Thốc Phát Lợi Lộc Cô (禿髮利鹿孤), Nam Lương Khang Vương.
 Thốc Phát Nục Đàn (禿髮傉檀), Nam Lương Cảnh Vương.
 Thốc Phát Thổ Lôi (禿髮吐雷)
 Thốc Phát Câu Diên (禿髮俱延), Trương Tùng hầu
 Thốc Phát Văn Chi (禿髮文支), Hưng Thành hầu, sau làm quan Bắc Lương
 Thốc Phát Văn Chân (禿髮文真)

Tham khảo

Tấn thư
Tư trị thông giám
Thập lục quốc Xuân Thu

Thủ lĩnh Thốc Phát Tiên Ti
Nhân vật chính trị Ngũ Hồ thập lục quốc
Tiên Ti
Nam Lương


title: Mộ Dung bộ

text:
Mộ Dung bộ () là một bộ lạc lớn của tộc Tiên Ti thời kỳ Ngụy-Tấn. Những năm đầu Tào Ngụy, thủ lĩnh Mạc Hộ Bạt đã suất bộ chúng thiên cư đến Liêu Tây, có công theo Tư Mã Ý đánh Công Tôn Uyên, được triều đình phong tước "Suất Nghĩa vương", bắt đầu xây thành ở phía bắc Cức Thành (棘城, nay thuộc Triều Dương, Liêu Ninh). Mạc Hộ Bật sau đổi tên thành Mộ Dung Yên.

Tôn tử của Mộ Dung Yên là Mộ Dung Thiệp Quy được triều đình Trung Nguyên phong là Tiên Ti thiền vu, thiên cư đến Liêu Đông, bắt đầu Hán hóa. Mộ Dung Thiệp Quy có trưởng tử là Mộ Dung Thổ Dục Hồn dẫn bộ chúng thiên di về phía tây đến Hà Hoàng.

Năm Thái Khang thứ 10 (289) thời Tây Tấn, Mộ Dung bộ thiên cư đến Thanh Sơn thuộc Đồ Hà. Năm Nguyên Khang thứ 4 (294), Mộ Dung bộ di cư đến Đại Cức Thành, học cách làm nghề nông, đặt pháp chế như của người Hán. Những năm đầu Vĩnh Gia, Mộ Dung Hối tự xưng là Tiên Ti đại thiền vu.

Sau Bát vương chi loạn, Mộ Dung bộ cát cứ Liêu Đông, sau lại đánh bại Đoàn bộ Tiên Ti và Vũ Văn bộ Tiên Ti, trở thành thế lực hùng mạnh nhất vùng Đông Bắc Trung Quốc. Mộ Dung bộ tuy vậy vẫn triều cống cho triều Tấn, đến thời Mộ Dung Hoảng thì tự xưng là Yên vương, lập ra nước Tiền Yên. Sau đó, Mộ Dung Tuấn tiêu diệt Nhiễm Ngụy, chiếm lĩnh Trung Nguyên. Trong số các nước thời thập lục quốc, các nước Tiền Yên, Hậu Yên, Tây Yên và Nam Yên đều do các thành viên Mộ Dung bộ kiến lập.

Tham khảo

Nhà Tấn
Ngũ Hồ thập lục quốc
Lịch sử Liêu Ninh


title: Warcraft III: Frozen Throne

text:
Warcraft III: The Frozen Throne  Là một tựa game 3D, theo phong cách chiến thuật thời gian thực do Blizzard Entertainment phát triển trên các hệ điều hành Microsoft Windows, Mac OS. Đây là gói mở rộng chính thức của Warcraft III: Reign of Chaos,. Game chính thức bán khắp thế giới với nhiều gói ngôn ngữ bắt đầu từ 1/7/2003. Phần mở rộng được cải tiến thêm nhiều đơn vị mới cho mỗi chủng tộc, thêm hai chủng tộc mới, bốn chiến dịch, và năm anh hùng trung lập (một anh hùng trung lập thêm được thêm vào tháng 4 năm 2004 và hai người khác thêm trong tháng 8 năm 2004),

Bản mở rộng bổ sung thêm các đơn vị, tòa nhà và anh hùng mới cho mỗi phe, hai chủng tộc phụ trợ mới, năm anh hùng trung lập (với ba bản bổ sung sau được thêm vào) cũng như một số điều chỉnh về lối chơi và cân bằng. Các đơn vị biển được giới thiệu lại mà không có trong Reign of Chaos. Phần chơi mạng do Battle.net hỗ trợ đã được mở rộng bằng cách bổ sung các gia tộc, giải đấu tự động và bản đồ mới và các kịch bản tùy chỉnh.

Việc phát triển trò chơi bắt đầu vào tháng 10 năm 2002, ngay sau khi phát hành trò chơi chính và bản mở rộng được công bố vào ngày 22 tháng 1 năm 2003. Các thử nghiệm beta công khai cho phép 20.000 người chơi trong hai đợt thử các tính năng mới. Hỗ trợ tiếp tục ngay cả sau khi phát hành, với Blizzard thêm nội dung mới và cân bằng các thay đổi cũng như hỗ trợ cho phần cứng mới hơn.

Frozen Throne nhận được đánh giá chung tích cực từ các nhà phê bình. Hầu hết các nhà phê bình đều ca ngợi thiết kế nhiệm vụ của chiến dịch chơi đơn vì đã đi chệch hướng tích cực so với công thức trò chơi chiến lược thời gian thực tiêu chuẩn. Thiết kế và âm thanh của các đơn vị mới thường được coi là phù hợp, mặc dù một số nhà phê bình phàn nàn về đồ họa và một số diễn xuất bằng giọng nói. Đến ngày 15 tháng 8 năm 2003, nó đã bán được hơn một triệu bản.

Nội dung
Warcraft III: The Frozen Throne xoay quanh những trận chiến giữa 4 chủng tộc chiến binh: chủng tộc Loài người (Human); chủng tộc tiên (Night elf/elves); chủng tộc Người quái (Orc); chủng tộc Xác sống (Undead).

Giống như trong Warcraft III: Reign of Chaos, màn chơi đơn của The Frozen Throne đi theo mỗi chủng tộc chính trong một hành trình dài. Trong game này, những chủng tộc đó là: Night elves (Maiev Shadowsong truy đuổi theo Illidan Stormrage đã được giải thoát), Human (Blood Elves tham gia chiến đấu ở Lordaeron sau khi nơi này bị phá hủy bởi quân Scourge và Burning Legion) và Undead (theo hành trình của Arthas trở về Lordaeron từ Kalimdor rồi tiếp tục đi đến Northrend do sự triệu hồi của Lich King). Chiến dịch của loài Orc thì tách riêng so với của 3 chủng tộc còn lại và trở thành câu chuyện độc lập, đóng nhiều vai trò hơn trong cơ cấu của game chiến thuật thời gian thực. Chiến dịch được ghi chép vào những ngày đầu New Horde được thành lập ở Kalimdor.

Ở chiến dịch đầu đi theo Night Elf, Maiev Shadowsong (nữ cai ngục của Illidan Stormrage) trong lúc lần theo dấu vết của Illidan đã phát hiện chủng tộc Naga (có thân hình nửa người nửa rắn), đang muốn chiếm lại thế giới mặt đất từ tay chủng tộc Night Elf. Maiev và lực lượng của mình đuổi theo Illidan đến Broken Isles (được Gul'dan nâng lên từ dưới đáy biển trong Warcraft II: Tides of Darkness), khi đến nơi Maiev xây dựng một căn cứ trên Broken Isles sau đó cô và các lính canh tiếp tục đuổi theo Illidan vào trong Tomb of Sargeras (hầm mộ của Sargeras). Illidan được sự trợ giúp của loài Naga (được Lady Vashj tiết lộ với Maiev rằng họ vốn là những người Highborne của chủng tộc Night Elf bị biến đổi sau khi Well Eternity phát nổ) đã lấy được một thứ gọi là Eye of Sargeras (con mắt của Sargeras) và hắn thực hiện một phép thuật làm sụp đổ hầm mộ nhằm chôn sống Maiev và lính canh của cô. Nhờ khả năng của mình Maiev thoát ra được khỏi hầm mộ nhưng những người đi cùng cô thì không may mắn như thế, Illidan điều quân truy đuổi Maiev đến cùng và ngay lập tức cô gửi người đến cầu viện với Malfurion Stormrage và Tyrande Whisperwind để bắt Illidan, Malfurion và Tyrande dẫn quân đến trợ giúp Maiev và tiêu diệt được căn cứ Naga của Illidan nhưng hắn đã kịp trốn thoát đến Lordaeron cùng với bảo vật Eye of Sargeras. Theo dấu Illidan đến Lordaeron, Maiev và Tyrande gặp một nhóm Blood Elves do hoàng tử Kael'thas Sunstrider chỉ huy đang dẫn một đoàn xe trở về Dalaran, họ giúp nhóm Blood Elves bảo vệ đoàn xe khỏi bọn Undead, Tyrande bị rơi xuống một con sông và bị cuốn đi khi giúp nhóm Blood Elves bọc hậu cản đường lũ Undead. Maiev nói với Malfurion rằng mình nhìn thấy Tyrande đã bị "xé xác" bởi bọn Undead khiến Malfurion tức giận và quyết tâm tiêu diệt Illidan. Cuối cùng khi họ bắt được và chuẩn bị hành hình Illidan, hắn giải thích rằng hắn đang có kế hoạch sử dụng Eye of Sargeras để tiêu diệt Lich King (thủ lĩnh của bọn Undead), Malfurion nói rằng vì việc đuổi theo hắn mà Tyrande đã chết tuy nhiên Kael'thas nói rằng anh nhìn thấy Tyrande rơi xuống sông, Malfurion nhận ra Maiev đã nói dối vì thế đã dùng phép thuật giữ chân Maiev lại rồi cùng Illidan đi tìm Tyrande. Lính do thám Naga của Illidan phát hiện Tyrande vẫn còn sống và đang ở trên một cù lao bị bao vây bởi bọn Undead, chỉ có Illidan và đám Naga mới tiếp cận được (bằng đường nước). Vì cứu được Tyrande nên Malfurion tha thứ cho Illidan vì những hành động nguy hiểm mà hắn đã làm với thế giới bằng Eye of Sargeras, nhưng cũng nhắc rằng hắn còn đang bị lưu đày. Illidan mở cổng dịch chuyển và chạy trốn đến Outland (điều này chỉ biết được sau phân cảnh Blood Elves gặp Illidan tại Outland nơi mà hắn nói làm thể nào mà đến thế giới này). Maiev và một số chiến binh đuổi theo sau hắn qua cánh cổng.

Chiến dịch thứ hai đi theo Human (Blood Elves) (nhóm sống sót của loài High Elves sau khi xứ Quel'Thalas sụp đổ, do món nợ máu với Arthas và quân Undead nên đổi tên thành Blood Elves), được lãnh đạo bởi hoàng tử Kael'thas Sunstrider. Họ được giao nhiệm vụ sửa những đài quan sát và bảo vệ chúng theo lệnh của một chỉ huy loài người tên là Othmar Garithos (vốn hay phân biệt đối xử với những chủng tộc không phải là con người). Sau đó hắn phát hiện Kael'thas đã giao thiệp và được giúp đỡ bởi loài Naga nên đã bỏ tù Kael'thas và nhóm Blood Elves vì điều này. Lady Vashj, thủ lĩnh của loài Naga, đột nhập nhà tù cứu Kael'thas và những người Blood Elves rồi dẫn tất cả đến Outland. Khi đến nơi Lady Vashj và Kael'thas cứu thoát Illidan khỏi tay Maiev Shadowsong (Maiev dẫn theo một số chiến binh đuổi theo Illidan ở cảnh cuối chiến dịch Night elves), tại căn cứ mới của mình, Illidan hé lộ với Vashj và Kael'thas lý do hắn chạy trốn đến Outland này là do hắn thất bại trong nhiệm vụ tiêu diệt Lich King mà Kil'jaeden The Deceiver (Kẻ Lừa Gạt) giao cho hắn, Illidan dự định quét sạch lũ quái vật do 1 pit lord tên là Magtheridon cầm đầu ở đây (vốn là tay chân của Legion) và xây dựng nơi này thành một căn cứ vững chắc để chống lại Kil'jaeden, Kael'thas và những người Blood Elves tham gia vào lực lượng của Illidan chinh phục Outland vì được hắn hứa sẽ ban cho họ nhiều ma thuật để thỏa mãn cơn nghiện ma thuật của mình, trong quá trình chinh phục Outland họ gặp được một chủng tộc mới là Draenei và lãnh đạo họ là Akama, vì có chung kẻ thù nên Akama đồng ý gia nhập lực lượng của Illidan. Khi Outland được chinh phục, Magtheridon bị đánh bại, Kil'jaeden kẻ giao nhiệm vụ cho Illidan, tìm đến để chuẩn bị trừng phạt hắn vì tiêu diệt Lich King không thành. Tuy nhiên, Illidan thuyết phục Kil'jaeden cho hắn thêm một cơ hội và tuyên bố rằng đang thu thập thêm lực lượng để tấn công Ngai Vàng Băng Giá của Lich King. Kil'jaeden cho phép Illidan tiếp tục, nhưng cảnh cáo Illidan hoặc là giết Lich King hoặc là đối mặt với "Cơn Thịnh nộ Vĩnh Hằng" của hắn. Chiến dịch của Blood Elves là chiến dịch ngắn nhất trong Warcraft III, với chỉ 6 chương (7 nếu tính luôn cả nhiệm vụ bí mật).

Chiến dịch thứ ba đi theo Undead, vốn đã phân nhánh ra ba phe. Phe thứ nhất là lực lượng necromancer (thầy gọi hồn) do Arthas và tên lich Kel'thuzad đi cùng với Arthas cầm đầu trung thành với Lich King. Phe thứ hai là lực lượng banshee (nữ thần báo tử) do Sylvanas Windrunner cầm đầu. Phe thứ ba do 3 tên dreadlords đứng đầu và trung thành với Burning Legion (Quân đoàn Rực Lửa). Người chơi điều khiển phe phái của Arthas và Sylvanas trong những chương khác nhau, và đối đầu với phe của 3 tên dreadlords. Mở đầu chiến dịch với cuộc trò chuyện của 3 tên dreadlords, chúng than phiền rằng không nghe thấy tin tức gì từ Archimonde The Defiler (Kẻ dơ bẩn) và Legion (vốn đã bị giết chết ở núi Hyjal nhiều tháng trước). Cuộc nói chuyện bị gián đoạn khi Arthas đập tan cánh cổng xuất hiện và thông báo về thất bại của Archimonde, sự sụp đổ của Legion và tuyên bố tiêu diệt bọn chúng để lấy lại vương quốc, 3 tên dreadlords kịp dịch chuyển đi nơi khác. Arthas tự phong mình làm vua và bắt đầu thanh trừng những tàn dư của phe Alliance (Liên Minh). Sau khi quét sạch những tàn dư còn lại của phe Alliance, Arthas được Lich King triệu hồi về Northrend và nhận thấy sức mạnh của mình đã suy giảm. Hơn nữa, Sylvanas đã lấy lại ý chí tự do và lập kế hoạch trả thù. Sau khi thoát khỏi một nỗ lực bắt sống của bọn dreadlords, Arthas bị rơi vào bẫy của Sylvanas. May mắn thay, Kel'Thuzad xuất hiện và đánh đuổi Sylvanas đi. Arthas giao vương quốc lại cho Kel'Thuzad trông chừng và lên đường đến Northrend, khi Arthas và lực lượng của mình đến nơi, hắn bị tấn công bởi một nhóm Blood Elves do Kael'thas chỉ huy và thông qua Kael'thas, Arthas biết được rằng mình cần bảo vệ Lich King khỏi cuộc tấn công của liên quân Naga và Blood Elves do Illidan lãnh đạo. Arthas nhận được sự giúp đỡ từ Anub'arak, vốn là vua của loài Nerubian từ vương quốc cổ Azjol-Nerub đã bị quân của Lich King xóa sổ và biến đổi thành xác sống cùng nhiều đồng loại. Tên cryptlord nói với Arthas rằng đi xuống vương quốc Azjol-Nerub dưới lòng đất là con đường tắt có thể giúp Arthas đến pháo đài Icecrown của Lich King.

Trở lại vương quốc Lordaeron, trong thời gian này Sylvanas đang u sầu, mặc dù cô và lực lượng của mình đã lấy lại được ý chí bị kiểm soát từ Lich King nhưng cô không thể hài lòng với cơ thể mình bị biến thành hình dạng xác sống này. Một cánh cổng dịch chuyển xuất hiện, Varimathras bước ra từ cánh cổng hắn đề nghị Sylvanas gia nhập cùng với hắn và những tên dreadlords còn lại, cùng nhau cai trị toàn bộ xứ bệnh dịch và vương quốc Lordaeron. Nhưng cô từ chối, cô nói rằng cô không quan tâm đến việc gia nhập với hắn, mối quan tâm duy nhất của cô là nhìn thấy Arthas phải chết. Varimathras tức giận rời đi và sau đó ra lệnh cho quân lính của mình tấn công căn cứ của cô. Sylvanas và nhóm banshee của mình ám vào thủ lĩnh của 2 nhóm bandit và orge gần đó và biến quân của chúng thành lực lượng của mình, với quân số áp đảo cô đã phản công và tiêu diệt căn cứ của Varimathras, đẩy hắn vào đường cùng và sắp sửa giết hắn. Hắn cầu xin Sylvanas tha mạng, hứa phụng sự cô và giúp Sylvanas tiêu diệt các tên dreadlords còn lại nên được cô đồng ý. Sau đó họ tập hợp quân số kéo đến pháo đài của Detheroc. Detheroc sử dụng thuật ngoại cảm để điều khiển Garithos, biến Garithos và quân đội của hắn thành lực lượng phòng thủ đông đảo cho pháo đài của mình, Sylvanas sai các banshee của mình nhập vào quân lính của Garithos, đột nhập vào pháo đài bao vây và giết được Detheroc, giải thoát Garithos khỏi thuật ngoại cảm. Sau đó đề nghị với Garithos cùng hợp tác tiêu diệt Balnazzar lấy lại Lordaeron, Garithos nói với Sylvanas rằng tại sao hắn phải tin cô trong khi cô vốn là một thành phần của quân Scourge nhưng cô nói rằng mình đã từ bỏ nó. Sau khi kéo đến thành trì của Balnazzar, Varimathras và Garithos tranh cãi về khó khăn khi tấn công vào thành trì cho đến khi Sylvanas can thiệp, cô ra lệnh cho Garithos tấn công vào bên hông thành trì trong khi cô thì dẫn quân tấn công trực diện. Chiến thuật của họ thành công - quân lực của Balnazzar bị tiêu diệt và hắn bị dồn vào đường cùng. Sylvanas ra lệnh cho Varimathras giết hắn, lúc đầu hắn từ chối do loài Nathrezim có luật là không được giết đồng loại, nhưng vẫn đành ra tay. Garithos, với bản tính phân biệt chủng tộc, đã ra lệnh cho Sylvanas và Varimathras rời khỏi thành phố nên Sylvanas ra lệnh cho Varimathras giết cả hắn, lần này thì Varimathras không ngần ngại. Lordaeron bây giờ là nhà của những Undead tự do, được Sylvanas lãnh đạo.

Trở lại vùng Northrend. Arthas, Anub'arak và lực lượng Undead đến cửa ngõ vào vương quốc cổ Azjol-Nerub. Tuy nhiên, họ chạm trán với một nhóm người lùn trước cửa. Khi đi xuống, họ tình cờ gặp Baelgun (lãnh đạo của nhóm người lùn sau khi Muradin Bronzebeard được cho là đã chết) và được nghe kể về những điều rùng rợn nằm sâu trong vương quốc. Khi họ đi vào những chỗ sâu nhất của vương quốc, Anub'arak nhận ra rằng những câu chuyện của Baelgun là có thật. Họ đã chạm trán nhiều Faceless One (sinh vật vô diện) và giết kẻ đứng đầu của chúng, một Forgotten One khổng lồ. Nhiều Faceless One khác xuất hiện và đuổi theo bọn họ. Vào chặng đường cuối cùng của hành trình, một trận động đất khiến đường hầm sụp đổ chia cắt Arthas và Anub'arak, Arthas cố gắng tránh những cái bẫy cổ xưa và bọn Faceless One tiến về phía đường hầm bằng lối khác trong khi đó Anub'arak cũng tiến về phía đường hầm bằng cách đào xuyên qua đống đá sụp trong đường hầm. Họ cuối cùng cũng gặp được nhau và tìm ra lối thoát, họ nhanh chóng chạy đến lối thoát trước khi đường hầm sụp đổ hoàn toàn. Quân Undead của Arthas và liên quân Naga-Blood Elves của Illidan giao tranh dữ dội nhằm chiếm giữ 4 thánh tích là chìa khóa mở cổng nhà tù dẫn đến Ngai Vàng Băng Giá của Lich King. Trong một nỗ lực cuối cùng, Arthas và Illidan đọ tay đôi, kết quả là Arthas thắng. Ngay tại đó, Arthas phá vỡ nhà tù băng đá đang giữ những phần còn lại của Lich King và giải thoát cho hắn. Arthas đội chiếc mũ của Lich King, rồi gửi linh hồn của mình sáp nhập với linh hồn của Lich King: trở thành một Lich King mới.

Chiến dịch riêng mang phong cách RPG đi theo Horde (Liên quân của các thị tộc) đang bảo vệ vùng đất và việc xây dựng một vương quốc mới của họ, được gọi là chiến dịch Durotar do Thrall lãnh đạo. Durotar được đặt theo tên cha của Thrall. Nhân vật chính của chiến dịch là Rexxar the Beastmaster (Bậc thầy huấn luyện thú) chiến binh lai giữa 2 dòng máu Orc và Ogre, Rokhan the Shadow hunter (Thợ săn bóng tối) chiến binh của loài Troll, Cairne Bloodhoof (Tauren Chieftain) tộc trưởng của loài Tauren và Chen Stormstout (Brewmaster Monk) chiến binh Panda đến từ xứ Pandaria. Sau khi bảo vệ miền đất Durotar khỏi một chuỗi các mối đe dọa nhỏ, Rexxar phát hiện ra có một hạm đội hải quân khổng lồ của loài người đã tới bờ biển Kalimdor. Thủ lĩnh của họ là cha của Jaina, Đại Đô Đốc Daelin Proudmoore. Hạm đội ngay lập tức tấn công các căn cứ của loài orc và troll ở gần đó. Đô Đốc Proudmoore đã từng tham chiến trong Đệ Nhị Chiến Tranh, và ông thậm chí đã mất một người con trai vì the Horde. Ông không hề có ý định để những sinh vật đã gần như phá hủy các vương quốc con người này lấy lại được sức mạnh. Mục tiêu của ông không gì khác ngoài hủy diệt.

Thrall mong có được hòa bình với con người và thuyết phục họ rằng the Horde mới này không hề giống với đội quân xưa kia đã tàn sát Các Vương Quốc Miền Đông. Nhưng anh chưa từng có cơ hội nói lên lời biện hộ này.

Đô Đốc Proudmoore cử sát thủ giả làm các “phái viên” từ Theramore để lừa Thrall vào bẫy giết anh. Nhưng Rexxar xin mình đi thay, phát hiện và giết chết nhóm sát thủ. Trước cuộc chiến tranh không thể tránh khỏi. Thrall tập hợp loài orc, troll Giáo Đen, ngưu nhân, và kể cả những ogre bộ tộc Búa Đá gần đó để tham chiến.

Thời gian không ủng hộ họ. Mặc dù với sự thuyết phục mạnh mẽ của con gái ông là Jaina, Đô Đốc Proudmoore đã chiếm lấy Theramore và giờ đã có toàn quyền kiểm soát cả trên biển lẫn một thành phố được phòng thủ tốt. Nếu cho ông thời gian để củng cố vị trí, ông sẽ có thể tiến công toàn Kalimdor mà không mất nhiều thiệt hại.

Đội quân của the Horde đi tới Theramore và bí mật liên lạc với Jaina. Thrall đề nghị cô làm một điều không tưởng: để cho quân Horde vào Theramore để họ có thể giết cha cô. Nếu không, Daelin Proudmoore sẽ phá hủy the Horde vĩnh viễn.

Không giống cha mình, Jaina biết rằng the Horde của Thrall rất khác so với những người đi trước họ. Cô đã trực tiếp thấy được những minh chứng cho điều đó. Cô đã kề vai sát cánh cùng the Horde để chống lại Quân Đoàn Rực Lửa và chứng kiến sự dũng cảm và danh dự của những binh sĩ đó. Họ cũng muốn thứ mà cô và nhiều người đi theo cô cũng muốn: chấm dứt vòng xoáy thù hận giữa Horde và Alliance.

Cô xem sự đổ máu giữa hai bên là một điều điên rồ. Quân the Scource và những mối đe dọa khác vẫn đang lăm le Azeroth. Những chủng tộc cao quý khắp thế giới cần phải kết hợp sức mạnh lại để tập trung vào kẻ thù đích thực của họ. Cô đã cố thuyết phục cha mình về điều đó, nhưng ông từ chối lắng nghe.

Đau đớn trước lựa chọn dường như không tưởng nổi, Jaina tránh ra xa, chỉ đề nghị Thrall tha mạng cho những thần dân của mình nếu có thể. Quân the Horde tấn công Theramore và mở đường xuyên qua thành phố.

Chính Rexxar đã ra đòn kết liễu Đại Đô Đốc Daelin Proudmoore. Ông chẳng lạ lùng gì với những định kiến và sự thù hận mù quáng đã làm tăm tối đi con tim của những binh sĩ tốt bụng. Ông đã nhìn thấy vận mệnh đó giáng xuống đầu nhiều thành viên của the Horde cũ. Ông thôi thúc Jaina Proudmoore hãy tưởng nhớ cha mình vì ông là từng một chiến binh đáng tự hào, chứ không phải vì ông đã trở thành một người như thế nào.

Phe Horde để lại thành phố cho Jaina sau khi xong việc. Hầu hết những người sống sót của hạm đội của Daelin đã dong buồm về Các Vương Quốc Miền Đông.

Sau trận chiến, Rexxar quyết định không ở lại cùng the Horde nữa. Ông đã quen với việc đi săn một mình, và ông trở về với thiên nhiên nơi ông cảm thấy thanh thản. Tuy nhiên ông cũng tỏ rõ rằng ông sẽ chiến đấu để bảo vệ the Horde bất cứ khi nào họ cần.

Nói thêm
Trong mỗi chủng tộc, The Frozen Throne đều có một vài đơn vị và công trình mới, kể cả cửa hàng chơi đơn, và một anh hùng mới cho mỗi chủng tộc. Hai chủng tộc phụ, Naga và Draenei, cũng được thêm vào. Naga là nét nổi bật trong bốn chiến dịch, và là những đơn vị, đồng minh, quân địch có thể chơi được; trong khi đó Draenei, là những thứ rùng mình công phu, chỉ được thấy trong các chiến dịch của Huyết Tiên. Cả hai có thể được đặt trong bản đồ tùy chỉnh nếu những đơn vị công nhân của chúng (nô lệ Naga Mur'gul hoặc kẻ lao động Draenei) được thêm thông qua Công Cụ Thiết Kế Thế giới (World Editor). Những kĩ sư bao vây cũ của Con người, Orcs, Dạ Tiên (Night Elves) được đặt lại tên và sửa đổi, nhận thêm sự nâng cấp mới trong quá trình. Giới hạn lương thực được tăng lên từ 90 đến 100, và những đòi hỏi bảo dưỡng được làm dễ chịu hóa bởi 10 đơn vị thực phẩm mỗi loại, dẫn đến khả năng có thể huy động những lực lượng khá lớn và hùng mạnh hơn.

Hệ thống các loại vũ khí và giáp hoàn toàn được cách tân và rất nhiều đơn vị đã thay đổi vũ khí và giáp của họ, và so sánh với trong Reign of Chaos, các loại vũ khí đó có loại hiệu quả và có loại không hiệu quả khi chống lại các loại giáp. Vì điều này, các trận chiến và chiến lược hơi khác tí so với trong The Reign of Chaos.

Sự mở rộng và bổ sung theo sau của phiên bản đã tạo ra thêm các Hero (anh hùng) trung lập, mà xuất hiện trong các chiến dịch chơi đơn. Các hero trung lập có thể được sử dụng trong những bản đồ hỗn hợp thông qua Tavern (quán rượu), một công trình xây dựng trung lập được dùng để thuê họ. Các quán rượu cũng có thể hồi sinh bất cứ hero nào đã bại vong, nhưng hao tổn thêm tài nguyên, giảm máu và ma thuật của chính hero đó. Cần có một đơn vị gần đó tiếp cận quán rượu.

Ngoài ra, The Frozen Throne đã thêm lại các trận thủy chiến mà hầu như không có trong Warcraft 3. Mặc dù nói chung chỉ có trong chiến dịch, các đơn vị thủy quân có thể được thay thế bằng World Editor (công cụ thiết kế thế giới) và có thể được mua từ các công trình nào đó trong các bản đồ hỗn hợp như Goblin Shipyard (xưởng đóng tàu của yêu tinh).

Chương trình thiết kế bản đồ của Warcraft III giờ đây đã cho phép người dùng làm nhiều việc tùy chọn hơn liên quan đến các kĩ năng thiết kế, cung cấp thêm các chức năng trang trí, đơn vị mới, các cài đặt về bản đồ toàn cầu, và thiết lập sự sắp xếp mới để làm việc cùng.

Reforged
Vào ngày 2 tháng 11 năm 2018 tại sự kiện thường niên Blizzcon 2018, hãng game Blizzard Entertainment đã công bố bản làm lại từ Warcraft ORC và Warcraft TFT với tên gọi Warcraft: Reforged.

Warcraft III: Reforged sẽ được ra mắt chính thức vào 2019 với thay đổi chủ yếu là về giao diện người dùng và đồ họa của game được làm mới hoàn toàn thể hiện sắc nét các lớp nhân vật. Và như để chiều lòng game thủ, nhà sản xuất đã thông báo phiên bản này cũng sẽ bao gồm World Editor, bộ công cụ giúp tạo ra các custom map để đời trong game như DotA, D-day

Yêu cầu hệ thống

Yêu cầu hệ thống tối thiểu
CPU 400 MHz Pentium II hoặc tương đương, hoặc một bộ xử lý 400 MHz G3 hoặc tốt hơn.
Windows 98, Windows ME, Windows 2000, Windows XP, Windows Vista, hoặc Windows 7. Warcraft III yêu cầu Mac OS 9.0 hoặc cao hơn, hoặc Mac OS X 10.1.3 hoặc cao hơn. OS X 10.1.3-10.6.8 để cài đặt và cập nhật.
Warcraft III đòi hỏi phải có 128 MB bộ nhớ RAM. Bộ nhớ ảo phải được kích hoạt trên máy tính chạy hệ điều hành cũ hơn Mac OS X.
Một bàn phím và thiết bị trỏ được yêu cầu.
Một ổ đĩa cứng với ít nhất 550 MB không gian trống
8 MB 3D video card (TNT, i810, Voodoo 3, Rage 128 tương đương hoặc tốt hơn) với sự hỗ trợ DirectX 8.1. Cho Mac OS, một card màn hình bao
gồm ATI Technologies hoặc chipset nVidia với ít nhất 16 MB bộ nhớ được khuyến nghị.

Một card âm thanh 16-bit DirectX tương thích được khuyến khích. Warcraft III sẽ làm việc với các tính năng tích hợp âm thanh của hệ điều
hành Mac.

Phiên bản Mac OS X của Warcraft III ban đầu được viết cho bộ vi xử lý PowerPC. Bản thân trò chơi này sau đó được biên dịch lại như một nhị phân phổ quát, nhưng trình trình cài đặt và cập nhật thì không. Kể từ khi Rosetta hỗ trợ để thực thi PowerPC nhị phân đã được gỡ bỏ trong Mac OS X 10.7 Lion, các trò chơi được hỗ trợ, nhưng phải được sao chép vào hệ thống mới sau khi được cài đặt và cập nhật trên máy Mac chạy OS X 10.6 Snow Leopard hoặc các phiên bản trước.

Yêu cầu hệ thống để chơi nhiều người
Truy cập được vào dịch vụ chơi game trực tuyến của Blizzard Entertainment, Battle.net, đòi hỏi phải có độ trễ thấp, kết nối Internet đang hoạt động ở 28,8 kbit / s hoặc nhanh hơn.
Game có thể chơi một mình với AI (đối với các map đã hỗ trợ AI - trí thông minh nhân tạo) hoặc có thể nhiều người chơi được thông qua mạng LAN đòi hỏi phải có kết nối hoạt động với mạng TCP / IP.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức

Warcraft
Trò chơi trên macOS
Trò chơi trên Windows
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Trò chơi điện tử năm 2003


title: Mạc Hộ Bạt

text:
Mạc Hộ Bạt () là một tù trưởng Mộ Dung bộ Tiên Ti.

Sau khi trở thành tù trưởng, Mạc Hộ Bạt đã đưa bộ chúng từ tái ngoại tiến vào khu vực Liêu Tây (nay là tây bộ tỉnh Liêu Ninh), sinh sống tại vùng Cức Thành.

Năm 238, thời Tào Ngụy, Mạc Hộ Bạt có công theo Tư Mã Ý đánh Công Tôn Uyên, được triều đình phong tước Suất Nghĩa vương (率義王), bắt đầu xây thành ở phía bắc Cức Thành.

Mạc Hộ Bạt do thấy "diêu quan" (một loại mũ có gắn trang sức) đẹp, bèn thu tóc mà đội, chư bộ vì thế gọi là "bộ diêu", sau diễn biến thành "Mộ Dung Yên" (慕容部落).

Chức vụ thủ lĩnh của Mạc Hộ Bạt do con trai là Mộ Dung Mộc Diên kế vị.

Tham khảo

Tiền Yên
Người Tào Ngụy
Tiên Ti


title: Mộ Dung Thiệp Quy

text:
Mộ Dung Thiệp Quy (, ?- 12/283) là một tù trưởng Mộ Dung bộ Tiên Ti. Ông là cháu nội của tù trưởng Mạc Hộ Bạt, và là con trai của tù trưởng Mộ Dung Mộc Diên.

Không lâu sau khi kế nhiệm chức tù trưởng, Mộ Dung Thiệp Quy đã chuyển căn cứ từ Cức Thành (棘城, nay thuộc Nghĩa, Liêu Ninh) đến phía bắc Liêu Đông quận (nay là Liêu Dương, Liêu Ninh). Các thế hệ tù trưởng Mộ Dung bộ quy phụ triều đình Trung Nguyên, nhiều lần có công hiệp trợ triều đình Trung Nguyên xuất chinh, được thụ phong là "đại thiền vu". Trong thời gian ông tại vị, Mộ Dung bộ và Vũ Văn bộ có quan hệ thù địch.

Mộ Dung Thiệp Quy có trưởng tử là Mộ Dung Thổ Dục Hồn được phân 1700 hộ làm bộ chúng thiên di về phía tây đến Hà Hoàng; thứ tử là Mộ Dung Hối, cùng một nhi tử nữa là Mộ Dung Vận (慕容運).

Tháng thứ 10 năm Thái Khang thứ 2 (281), Mộ Dung Thiệp Quy bắt đầu suất quân tiến đánh Xương Lê quận (nay thuộc Nghĩa, Liêu Ninh) của triều Tấn.

Tháng thứ 2 năm Thái Khang thứ 3 (282), quân Mộ Dung bộ bị quân của An Bắc tướng quân Nghiêm Tuân (嚴詢) đánh bại, có gần vạn lính tử trận, bị xử trảm hay bị bắt.

Tháng thứ 12 năm Tháng Khang thứ 4 (283), Mộ Dung Thiệp Quy qua đời, Mộ Dung Nại kế vị làm tù trưởng.

Tham khảo

Tiền Yên
Mất năm 283
Người nhà Tấn


title: Mộ Dung Nại

text:
Mộ Dung Nại (慕容耐) hay Mộ Dung San (慕容删) (? - 12/285) là một tù trưởng của Mộ Dung bộ Tiên Ti.

Ông là em trai của tù trưởng Mộ Dung Thiệp Quy. Tháng 12 năm Thái Khang thứ 4 (298), huynh trưởng Thiệp Quy qua đời, ông đã thành công trong việc đoạt lấy chính quyền, song không thành công khi truy sát Mộ Dung Hối- con trai của huynh trưởng.

Tháng thứ 12 năm Thái Khang thứ 5 (285), Mộ Dung Nại bị thuộc hạ diệt trừ.

Tham khảo

Tiền Yên


title: EADS CASA C-295

text:
EADS CASA C-295 là một loại máy bay vận tải quân sự chiến thuật hai động cơ tua bin cánh quạt,do hãng Airbus Military chế tạo ở Tây Ban Nha.

Biến thể
C-295MPhiên bản máy bay vận tải quân sự chuyên dụng. Nó có thể chở 71 binh sĩ, 48 lính dù, 27 cáng cứu thương, năm giường kích thước 2,24 x 2,74 m hoặc 3 xe quân sự hạng nhẹ.
C-295MPA/PersuaderPhiên bản máy bay tuần tra, săn ngầm. Nó có 6 giá treo dự phòng dưới thân và các cánh để sẵn sàng bổ sung các thiết bị săn ngầm trong trường hợp cần thiết.
AEW&CPhiên bản máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không.
NC-295Phiên bản máy bay do công ty hàng không Indonesia chế tạo riêng cho quân đội nước này.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Algeria 6 C-295. Mất 1 chiếc trong tai nạn.

 Không quân Brazil 12 C-295, định danh C-105A Amazonas, thay thế cho loại DHC-5/C-115 Buffalo.

 Hải quân Chile 3 C-295 MPA, thay thế P-3ACH Orions.

 Không quân Colombia 4 C-295.

 Không quân Cộng hòa Séc 4 C-295.

 Không quân Ai Cập 3 C-295. Lần chuyển giao đầu vào on ngày 24 tháng 9 năm 2011.. Tháng 1 năm 2013, Ai Cập đã ký tiếp đơn hàng tiếp theo cho 6 chiếc nữa.

 Không quân Phần Lan 3 C-295  (được lựa chọn thêm 4 chiếc)

 Không quân Ghana 2 C-295. Máy bay đầu tiên được giao vào ngày 18 tháng 11 năm 2011.

 Không quân Indonesia 9 C-295. Hai máy bay được giao vào tháng 9 năm 2012 và phần còn lại được giao vào mùa hè 2014.

 Không quân Hoàng gia Jordan 2 C-295.

 Không quân Kazahk 2 C-295. Kazakhstan được chuyển giao vào ngày 16 tháng 1 năm 2013.

 Không quân Mexico 6 C-295.
 Hải quân Mexico 4 C-295.

 Không quân Hoàng gia Oman 5 C-295 và 3 C-295 MPA năm 2012.

 Không quân Ba Lan 15 C-295.. The total number of C-295s operating in the Không quân Ba Lan will be 16 when all of them are delivered

 Không quân Bồ Đào Nha 12 C-295.

 Không quân Tây Ban Nha 13 C-295 (định danh T.21).

 Không quân Nhân dân Việt Nam 3 C-295M dùng động cơ PW 127GV.

Tính năng kỹ chiến thuật (C-295M)

{{Thông số kỹ thuật máy bay

|plane or copter?=plane
|jet or prop?=prop

|ref=Airbus Military, c295.ca

|crew=2
|capacity=71 lính
|payload main=9.250 kg
|payload alt=20.392 lbs
|length main=24,50 m
|length alt=80 ft 3 in
|span main=25,81 m
|span alt=84 ft 8 in
|height main=8,60 m
|height alt=28 ft 3 in
|area main=59 m²
|area alt= 634,8 ft²
|empty weight main=
|empty weight alt=
|loaded weight main=
|loaded weight alt=
|max takeoff weight main=23.200 kg
|max takeoff weight alt=51.146 lbs
|engine (prop)=Pratt & Whitney Canada PW127G
|type of prop=Hamilton Standard 586-F (6 lá)
|number of props=2
|power main=1.972 kW
|power alt=2.645 hp
|power original=

|max speed main= 576 km/h
|max speed alt= 311 knot, 358 mph
|trên mực nước biển=
|at 4000 metres=
|at 8000 metres=
|max speed more=
|cruise speed main=480 km/h
|cruise speed alt= 260 knot, 300 mph
|cruise speed more=
|range main=4.600 km (với 3000 kg tải trọng)
|range alt=2.600 mi
|range more=2.300 nmi; (với  tải trọng)
Tầm bay đầy tải: 1.300 km (828 mi; 720 nmi)
Tầm bay chuyển sân: 5.400 km (3.240 mi; 2.820 nmi)
|ceiling main = 9.100 m
|ceiling alt = 25.000 ft
|climb rate main=
|climb rate alt=
|loading main=
|loading alt=
|power/mass main=
|power/mass alt=
|Gunsight=
|more performance=Cất cánh: Hạ cánh:
|Radio=
|armament=
|avionics=
}}

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu
 Jackson, Paul. Jane's All The World's Aircraft 2003–2004. Coulsdon, UK: Jane's Information Group, 2003. ISBN 0-7106-2537-5.
Munson, Kenneth. "Andalusian Airlifter - CASA C-295". Air International, Vol 75, No. 5, November 2008. pp. 32–37.

Liên kết ngoài

 C295 Maritime Patrol Aircraft (Naval Technology)
 Maritime Patrol Aircraft400005/0/52/434520.pdf EADS product sheet (PDF)
 C-295M Twin Turboprop Transport Aircraft, Spain
 Không quân Tây Ban Nha P-3B Modernisation (PDF)
 Team JCA's C-295/CN-235 Transport Aircraft Fleet Completes 1 Million Flights
 Team JCA's C-295 Advances to Phase II Evaluation for Joint Cargo Aircraft Program.
 Military Services Competing For Future Airlift Missions
 Photo gallery of Polish CASA C-295M

CASA C-295
CASA C-295
Máy bay tuần tra Tây Ban Nha 2000–2009
Máy bay chống tàu ngầm Tây Ban Nha 2000–2009
Máy bay vận tải quân sự Tây Ban Nha 2000–2009
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tuần tra
Máy bay chống tàu ngầm
Máy bay vận tải
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: English Electric Canberra

text:
English Electric Canberra là một loại máy bay ném bom hạng nhẹ động cơ phản lực, được sản xuất số lượng lớn trong thập niên 1950.

Biến thể

Xem bài Martin B-57 Canberra với biến thể do Hoa Kỳ chế tạo.

English Electric A.1
Canberra B Mk.1
Canberra B Mk.2
Canberra PR Mk.3
Canberra T Mk.4
Canberra B Mk.5
Canberra B Mk.6
Canberra B6(RC)
Canberra B(I) Mk.6
Canberra PR Mk.7
Canberra B(I) Mk.8

Canberra PR Mk.9
Canberra U10 (sau định danh là D10)
Canberra T11
Canberra B(I) Mk.12
Canberra T Mk.13
Canberra U Mk.14 (later designated D14)
Canberra B Mk.15
Canberra B Mk.16
Canberra T Mk.17

Canberra T Mk.17A
Canberra TT Mk.18
Canberra T Mk.19
Canberra B Mk.20
Canberra T Mk.21
Canberra T Mk.22
Canberra B Mk.52
Canberra Mk.56
Canberra PR Mk.57
Canberra B(I) Mk.58
Canberra B Mk.62
Canberra T Mk.64
Canberra B(I) Mk.66
Canberra PR Mk.67
Canberra Mk.68
Canberra B Mk.92
Canberra T Mk.94
Short SC.9
Short SD.1

Quốc gia sử dụng

 Không quân Argentina.

 Không quân Hoàng gia Australia (58)

 Không quân Chile (3)

 Không quân Ecuador (6).

Không quân Ethiopia (4)

 Không quân Pháp (6)
 Centre d'Essais en Vol
 Centre du Tir et de Bombardement

 Luftwaffe (3)

 Không quân Ấn Độ (107)

 Không quân Hoàng gia New Zealand (31)

 Không quân Peru (60)

 Không quân Hoàng gia Rhdesia (20)

 Không quân Nam Phi (9)

 Không quân Thụy Điển (2)

 Không quân Hoàng gia (782)
 Hải quân Hoàng gia (69)
 Viện nghiên cứu khoa học không quân/DERA (2), RAE Bedford & DERA Llanbder

 Không quân Hoa Kỳ

 Không quân Venezuela (46)

Không quân Zimbabwe

Tính năng kỹ chiến thuật (Canberra B6)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Anderton, David A. "Martin B-57 Night Intruders & General Dynamics RB-57F". Aircraft in Profile, Volume 14. Windsor, Berkshire, UK: Profile Publications Ltd., 1974, pp. 1–25. ISBN 0-85383-023-1.
 Barnes C.H. and D.N. James. Shorts Aircraft since 1900. London: Putnam, 1989. ISBN 0-85177-819-4.
 Bell, T E. B-57 Canberra Units of the Vietnam War. (2011, Osprey Combat Aircraft #85), Great Britain. ISBN 978-1-84603-971-3.
 Brzoska, Michael and Frederic S. Pearson. Arms and Warfare: Escalation, De-escalation, and Negotiation. Columbia, South Carolina: University of South Carolina Press, 1994. ISBN 0-87249-982-0.
 Buttler, Tony. British Secret Projects Fighters and Bombers 1935–1950. Earl Shilton, Leicester, UK: Midland Publishing, 2004. ISBN 1-85780-179-2.
 "Canberra: Design Analysis of Britain's First Jet Bomber". Flight, ngày 15 tháng 12 năm 1949, pp. 766–772.
 Chant, Christopher. A Compendium of Armaments and Military Hardware. London: Routledge, 1987. ISBN 0-7102-0720-4.
 Cohen, Michael Joseph. Fighting World War Three from the Middle East: Allied Contingency Plans, 1945–1954. London: Routledge, 1997. ISBN 0-7146-4720-9.
 Delve, Ken. "Canberra... forty years and thriving still". Air International, Vol. 36, No. 6, June 1989, pp. 296–306. Bromley, UK: Fine Scroll. ISSN 0306-5634.
 Donald, David. The Pocket Guide to Military Aircraft. London: Temple Press, 1986. ISBN 0-600-55002-8.
 Fensch, Thomas. The C.I.A. and the U-2 Program: 1954–1974. London: New Century Books, 2001. ISBN 0-930751-09-4.
 Freedman, Lawrence. The Official History of the Falklands Campaign: Volume II, War and Diplomacy. London: Routledge, 2005. ISBN 978-0-7146-5207-8.
 Geiger, Till. Britain and the Economic Problem of the Cold War: the Political Economy and the Economic Impact of the British Defence Effort, 1945–1955. Burlington, Vermont: Ashgate Publishing, 2004. ISBN 0-7546-0287-7.
 Gunston, Bill. Bombers of the West. London: Ian Allan Ltd., 1973, pp. 13–30. ISBN 0-7110-0456-0.
 Hack, Karl. Defence and Decolonisation in Southeast Asia: Britain, Malaya and Singapore, 1941–1968. London: Routledge, 2001. ISBN 0-7007-1303-4.
 Halley, James J. The Squadrons of the Không quân Hoàng gia. Tonbridge, Kent, UK: Air Britain (Historians), 1980. ISBN 0-85130-083-9.
 Halpenny, Bruce Barrymore. English Electric Canberra: The History and Development of a Classic Jet. London: Leo Cooper Ltd., 2005. ISBN 1-84415-242-1.
 Halvorson, Lance. "Sixty Years of the Canberra Bomber". Wings, Vol. 61, No. 4, December 2009, pp. 10–19. RAAF Association. Coogee, Australia: Flight Publishing. ISSN 0043-5880.
 Heurtas, Salvadore Mafé. "Canberras Over the Falklands: Wartime Exploits of a Venerable Jet Bomber". Air Enthusiast, No. 66, November/December 1996, pp. 61–65. Stamford, UK: Key Publishing. ISSN 0143-565.
 Jefford, C.G.(Ed.) The RAF and Nuclear Weapons, 1960–1998.  London: Không quân Hoàng gia Historical Society, 2001.
 Jones, Barry. "Bomber Command Goes Propless". Aeroplane, Volume 34, Issue 10, October 2006, pp. 83–88.
 Jones, Barry. "A Nice Little Earner." Aeroplane, Volume 34, Issue 10, October 2006, pp. 93–97.
 Kavic, Lorne J. India's Quest for Security: Defence Policies, 1947–1965. Berkeley, California: University of California Press, 1967.
 Kinzey, Bert. F-111 Aardvark in Detail and Scale (Vol. IV). Fallbrook, California: Aero Publishers, 1982. ISBN 978-0-85368-512-8.
 Law, John. Aircraft Stories: Decentering the Object in Technoscience. Durham, North Carolina: Duke University Press, 2002. ISBN 0-8223-2824-0.
 Lake, Jon. "Canberra PR.9: Supreme Reconnaissance Platform". Air International, Vol. 62, No. 3, March 2002, pp. 156–163. Stamford, UK: Key Publishing. ISSN 0306-5634.
 Lake, Jon. "EE Canberra in RAF Service: Part One: The Bomber Years". Air International, Vol. 71, No 2, August 2006, pp. 38–43. Stamford, UK: Key Publishing. ISSN 0306-5634.
 Lake, Jon. "EE Canberra in RAF Service: Part Two". Air International, Vol. 71, No 3, September 2006, pp. 30–39. Stamford, UK: Key Publishing. ISSN 0306-5634.
 Lake, Jon. "Wyton's Cold War Spyplanes: No. 51 Squadron Canberras". International Air Power Review, Volume 1, 2001, pp. 130–137. Norwalk, Connecticut: AirTime Publishing. ISBN 1-880588-33-1. ISSN 1473-9917.
 Lewis, Peter. British Racing and Record Breaking Aircraft. London: Putnam, 1970. ISBN 0-370-00067-6.
 Mason, Francis K. The British Bomber since 1914. London: Putnam, 1994. ISBN 0-85177-861-5.
 Nuñez Padín, Jorge. Fuerzas Aeronavales Canberra BMK.62 & TMK.64 – Serie Fuerza Aerea Nº11. Bahía Blanca, Argentina:, 2006. ISBN n/a.
 Oliver, David. British Combat Aircraft in Action Since 1945. London: Ian Allen, 1987. ISBN 978-0-7110-1678-1.
 Paterson, Robert H. Britain's Strategic Nuclear Deterrent: From Before the V-bomber to Beyond Trident. London: Routledge, 1997. ISBN 0-7146-4740-3.
 Peden, G. C. Arms, Economics and British Strategy: from Dreadnoughts to Hyrdrogen Bombs. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2007. ISBN 0-521-86748-7.
 Petter-Bowyer, Peter J. H. Winds of Destruction: The Autobiography of a Rhodesian Combat Pilot. Johannesburg, South Africa: 30° South Publishers, 2005. ISBN 0-9584890-3-3.
 Polmar, Norman. "Spyplane: The U-2 History Declassified". London: Zenith Imprint, 2001. ISBN 0-7603-0957-4.
 Ransom, Stephen and Robert Fairclough. English Electric Aircraft and Their Predecessors. London: Putnam, 1987. ISBN 0-85177-806-2.
 Stephens, Alan. Power Plus Attitude: Ideas, Strategy and Doctrine in the Royal Australian Air Force, 1921–1991. Canberra, Australia: AGPS Press, 1992. ISBN 0-644-24388-0.
 van der Aart, Dick. Aerial Espionage. Shrewsbury, UK: Airlife Publishing ltd., 1985. ISBN 0-906393-52-3.
 Varble, Derek. The Suez Crisis 1956.  Oxford, UK: Osprey Publishing, 2003. ISBN 1-84176-418-3.
 Wagner, Paul J. Air Force Tac Recce Aircraft: NATO and Non-aligned Western European Air Force Tactical Reconnaissance Aircraft of the Cold War. Pittsburgh, Pennsylvania: Dorrance Publishing, 2009. ISBN 1-4349-9458-9.
 Walker, R. A. "The Canberra is 20." Flight International, ngày 8 tháng 5 năm 1969, pp. 758–764.

Liên kết ngoài

 Manual: (1953) A.P. 4326B-P.N. Pilots Notes Canberra B2
 A Tribute to the English Electric Canberra
 NASA Feature on B-57 at 59
 Argentine Canberras in Spanish
 PR.3 – WF922
 English Electric Canberra TT.18, exhibit at Temora Aviation Museum
 The English Electric Canberra Records
 WE188 English Electric Canberra T4
 Holder of 13 world records – a 1954 advertisement for the Canberra
 "The Canberra Story – Design and Development of a Very Famous Aeroplane" a 1957 Flight article on the origins of the Canberra

Canberra
Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Máy bay tác chiến điện tử Anh 1940–1949
Máy bay trong chiến tranh Việt Nam
Tình báo tín hiệu
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay trinh sát
Máy bay huấn luyện
Máy bay tác chiến điện tử
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh giữa