title: Cổng CNOT

text:
Trong ngành Khoa học máy tính, cổng CNOT(hay C-NOT) là một cổng lượng tử -  thành phần thiết yếu để xây dựng máy tính lượng tử. Nó có thể được dùng để gỡ rối lượng tử hoặc tạo ra vướng víu lượng tử.

Cách thức hoạt động
Đầu vào của cổng CNOT gồm 2 Qubit: Qubit thứ nhất là Qubit Điều khiển (control), Qubit thứ hai là Qubit mục tiêu (target). Qubit Điều khiển sẽ không bị thay đổi sau khi qua cổng CNOT. Qubit Mục tiêu sẽ bị đảo ngược khi và chỉ khi Qubit Điều khiển là 1. Giá trị của Qubit Mục tiêu chính là kết quả của phép XOR giữa hai Qubit đầu vào.

CNOT:

,

,

,

,

Cổng CNOT có thể được miêu tả bằng bảng:

Cổng CNOT có thể được biểu diễn bằng Ma trận như sau:

Cách dùng ma trận để tính cổng CNOT
Xét qubit:

.

Ta sẽ dùng ma trận để tính kết quả của CNOT .

Ta có:

.

.    Với .

Vậy  sau khi đi qua cổng CNOT sẽ thành .

Khả năng gỡ rối lượng tử
Sự khác biệt chính giữa cổng lượng tử và cổng cổ điển là khả năng chấp nhận đầu vào là qubit, trong khi cổng cổ điển chỉ chấp nhận bit. Do đó các cổng lượng tử có khả năng xử lý tốt hơn.

Như cổng CNOT có thể gỡ rối lượng tử.

Xét hệ vướng víu:

.

Cho hệ đi qua cổng CNOT:

.

.

Như vậy hệ  đã được gỡ rối.

Khả năng tạo ra vướng víu lượng tử
Tương tự như khả năng gỡ rối lượng tử, cổng CNOT cũng có khả năng tạo ra vướng víu lượng tử.

Xét hệ:

.

Cho hệ đi qua cổng CNOT:

.

.

Như vậy hệ  đã bị vướng víu lượng tử sau khi đi qua cổng CNOT.

Chú thích

Xem thêm

Tham khảo

Kỹ thuật máy tính
Cổng lượng tử
Khoa học thông tin lượng tử


title: Phương pháp làm lạnh Doppler

text:
Phương pháp làm lạnh Doppler là một cơ chế được dùng để bẫy và làm lạnh nguyên tử hoặc ion. Phương pháp làm lạnh Doppler là một trong các phương pháp làm lạnh phổ biến bằng laser.

Phương pháp làm lạnh này đã được đưa ra bởi Theodor W. Hänsch và Arthur Leonard Schawlow ở Đại học Stanford năm 1975 và được thí nghiệm thành công bởi Steven Chu ở Phòng thí nghiệm AT&T Bell vào năm 1985.

Phương pháp
Khi các nguyên tử hoặc ion đã được bẫy trong bẫy ion thì ta dùng các laser để chiếu photon theo nhiều chiều. Khi nguyên tử chuyển động ngược chiều với chiều chiếu photon, nguyên tử sẽ chuyển động chậm đi, vì thế nhiệt độ nguyên tử cũng giảm.

Giải thích

Khi chiếu chùm photon có bước sóng nhất định về phía một nguyên tử đang chuyển động ngược chiều, do hiệu ứng Doppler nguyên tử sẽ thấy photon có bước sóng dịch chuyển xanh. Nếu bước sóng này phù hợp, nguyên tử có thể hấp thụ photon và chuyển sang trạng thái kích thích trong một khoảng thời gian ngắn. Khi hấp thụ photon, nguyên tử nhận cả momen động lượng của photon đó nên sẽ chuyển động chậm lại, vì chiều chuyển động của photon và nguyên tử ngược chiều nhau.

Do trạng thái kích thích không bền, nguyên tử sẽ giải phóng photon theo một hướng bất kỳ, đồng thời chuyển về mức năng lượng thấp hơn. Nếu photon phát ra theo hướng photon ban đầu thì nguyên tử càng mất momen động lượng. Còn nếu photon phát ra theo hướng ngược lại thì momen động lượng của nguyên tử tăng. Nhưng thường thì photon sẽ được phát ra theo nhiều hướng khác nên momen động lượng của nguyên tử vẫn giảm.

Sự thay đổi tốc độ của nguyên tử khi hấp thụ photon có thể tính theo công thức :

do đó

Nếu nguyên tử chuyển động cùng chiều với chiều chiếu photon, theo hiệu ứng Doppler, nguyên tử sẽ thấy photon bị dịch chuyển đỏ, lệch khỏi bước sóng thích hợp và nguyên tử sẽ không thể hấp thụ photon.

Khi các nguyên tử được bẫy trong bẫy ion và được chiếu laser theo nhiều chiều với tần số thích hợp, các nguyên tử sẽ liên tục hấp thụ và giải phóng photon, vì thế momen động lượng của nguyên tử sẽ giảm dần gần về 0. Khi đó các nguyên tử đã được làm lạnh.

William D. Phillips đã đưa ra chứng minh và thí nghiệm việc sử dụng phương pháp làm lạnh Doppler để làm lạnh nguyên tử Na.

Hạn chế
Nhiệt độ thấp nhất có thể đạt được bằng phương pháp làm lạnh Doppler được gọi là Nhiệt độ Doppler:

với  là Hằng số Boltzmann

Ứng dụng
Phương pháp làm lạnh Doppler được rộng rãi trong phương pháp làm lạnh bằng laser, đặc biệt kết hợp với những phương pháp làm lạnh khác để tạo được hiệu suất làm lạnh tối ưu, làm lạnh vật thể lớn gần nhiệt độ 0 tuyệt đối.

Phương pháp làm lạnh Doppler được sử dụng để làm giảm nhiệt độ của các chất bán dẫn, làm tiền đề cho việc chế tạo những con chip có khả năng tự làm lạnh, kích thước nhỏ hơn hoặc thiết bị tiết kiệm năng lượng.

Phương pháp làm lạnh Doppler còn được sử dụng trong máy tính lượng tử

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nobel Lecture by William D. Phillips, ngày 8 tháng 12 năm 1997: p.201. Laser cooling of automic beam

Cơ học lượng tử
Hiệu ứng Doppler
Công nghệ làm lạnh
Vật lý nguyên tử
Ứng dụng laser


title: Chthoniidae

text:
Chthoniidae là một họ Bọ cạp giả thuộc siêu họ Chthonioidea. Họ chứa hơn 600 loài với khoảng 30 chi. Ba mẫu hóa thạch được biết từ Baltic và Dominican amber.

Các chi

Đây là danh sách mô tả các loài Chthoniidae.

 Afrochthonius Beier, 1930 — Châu Phi, Sri Lanka
 Allochthonius J. C. Chamberlin, 1929 — Nhật Bản, Triều Tiên
 Aphrastochthonius J. C. Chamberlin, 1962 — México, phía nam Hoa Kỳ, Guatemala, Cuba
 Apochthonius J. C. Chamberlin, 1929 — Bắc Mỹ
 Austrochthonius J. C. Chamberlin, 1929 — Nam Mỹ, Úc, New Zealand
 Caribchthonius Muchmore, 1976 — Vùng Caribe
 Centrochthonius Beier, 1931 — Nga, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Tây Tạng, Ấn Độ, Nepal
 Chiliochthonius Vitali-di Castri, 1975 — Chile
 Chthonius C. L. Koch, 1843 — Châu Âu tới Iran, Bắc Phi, Quần đảo Baleares, USA; loài phân bố toàn cầu
 Congochthonius Beier, 1959 — Zaire
 Drepanochthonius Beier, 1964 — Chile
 Francochthonius Vitali-di Castri, 1975 — Chile
 Kleptochthonius J. C. Chamberlin, 1949 — Mỹ
 Lagynochthonius Beier, 1951 — miền Australasia, châu Phi
 Malcolmochthonius Benedict, 1978 — Hoa Kỳ
 Maorichthonius J. C. Chamberlin, 1925 — New Zealand
 Mexichthonius Muchmore, 1975 — Mexico, Texas
 Mundochthonius J. C. Chamberlin, 1929 — Lục địa Á-Âu, Cộng hòa Dominica, Nam Mỹ
 Neochthonius J. C. Chamberlin, 1929 — California, România (?)
 Paraliochthonius Beier, 1956 — châu Âu, châu Phi, Florida, một vài đảo
 Pseudochthonius Balzan, 1892 — Nam, Trung Mỹ, châu Phi
 Pseudotyrannochthonius Beier, 1930 — Úc, Nhật Bản, Triều Tiên, Hoa Kỳ, Chile
 Sathrochthoniella Beier, 1967 — New Zealand
 Sathrochthonius J. C. Chamberlin, 1962 — Australia tới Nouvelle-Calédonie, Nam Mỹ
 Selachochthonius J. C. Chamberlin, 1929 — Nam Phi
 Spelyngochthonius Beier, 1955 — Sardegna, Tây Ban Nha, Pháp
 Stygiochthonius Carabajal Marquez, Garcia Carrillo & Rodriguez Fernandez, 2001 — Tây Ban Nha
 Troglochthonius Beier, 1939 — Ý, Nam Tư
 Tyrannochthoniella Beier, 1966 — New Zealand
 Tyrannochthonius J. C. Chamberlin, 1929 — Brazil tới phía nam Hoa Kỳ, miền Australasia, châu Phi, Hawaii
 Vulcanochthonius Muchmore, 2000 — Hawai'i

Chú thích

Tham khảo

 Joel Hallan's Biology Catalog: Chthoniidae

Bộ Bọ cạp giả


title: Neobisioidea

text:
Neobisioidea là siêu họ Bọ cạp giả. Siêu họ chứa 7 họ:

Bochicidae
Gymnobisiidae
Hyidae
Ideoroncidae
Neobisiidae
Parahyidae
Syariniidae
Vachoniidae

Chú thích

Tham khảo

Bộ Bọ cạp giả


title: Constantin von Alvensleben

text:
Reimar Constantin von Alvensleben (26 tháng 8 năm 1809 – 28 tháng 3 năm 1892) là một tướng lĩnh trong quân đội Phổ (và quân đội Đế quốc Đức sau này). Ông đã tham gia chỉ huy quân đội trong ba cuộc chiến tranh thống nhất nước Đức từ năm 1864 cho đến năm 1871, và trong các cuộc chiến này đó ông đã thể hiện tài năng quân sự của mình. Ông được biết đến vì sự năng động và quyết đoán đã loại bỏ nguy cơ thất bại và mang lại chiến thắng cho các lực lượng bị áp đảo nặng nề về mặt quân số của Phổ trong trận đánh khốc liệt tại Mars-la-Tour với Pháp vào tháng 8 năm 1870, mặc dù đây là một trận tấn công do chính ông phát động mà không hề có sự chỉ thị của Tổng tham mưu trưởng Helmuth von Moltke và mang lại thiệt hại không nhỏ cho các lực lượng của Phổ.

Anh trai của ông, Gustav von Alvensleben cũng là một tướng Phổ, nắm quyền chỉ huy Quân đoàn VI trong Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866 và Chiến tranh Pháp-Phổ năm 1870.

Tiểu sử
Alvensleben xuất thân trong gia đình quý tộc lâu đời. Ông chào đời vào ngày 26 tháng 8 năm 1809 tại Eichenbarleben ở tỉnh Sachsen của Vương quốc Phổ, và cũng giống như nhiều con em quý tộc khác của Phổ, Alvensleben đã được giáo dục tại học viện của đội Thiếu sinh quân tại kinh thành Berlin. Ông đã gia nhập Quân đoàn Vệ binh Phổ vào năm 1827, khi ông 18 tuổi, với quân hàm thiếu úy. Ông được thăng cấp trung úy vào năm 1842, đến năm 1849 ông trở thành đại úy, và vào năm 1853, ông trở thành một thiếu tá trong Bộ Tổng tham mưu Phổ. Bảy năm sau, ông tham gia trong Bộ Chiến tranh Phổ. Cho đến năm 1864, khi cuộc Chiến tranh Schleswig lần thứ hai chống Đan Mạch bùng nổ, ông giữ quân hàm đại tá, và chỉ huy một trung đoàn bộ binh Cận vệ. Trong cuộc chiến tranh này, ông được ghi nhận là đã thể hiện lòng dũng cảm và tài nghệ thao lược của mình trong việc chỉ huy trung đoàn dưới quyền ông ở một vài cuộc giao tranh với quân Đan Mạch. Sau khi cuộc chiến kết thúc, ông đã được thăng cấp Thiếu tướng, và nắm quyền chỉ đạo một lữ đoàn Cận vệ.

Khi cuộc Chiến tranh Áo-Phổ bùng nổ vào năm 1866, ông đã dẫn dắt lữ đoàn của mình tham gia chiến đấu trong chiến dịch tấn công lãnh thổ Böhmen của Vương triều Habsburg. Ông được ghi nhận là đã thể hiện khả năng chiến đấu rất lớn trong trận chiến tại Soor. Song, tài năng của ông được biểu hiện rõ ràng hơn cả trong chiến dịch 1866 ở trận Königgrätz. Vốn là người chỉ huy đội tiền vệ của lực lượng Vệ binh Phổ trong trận chiến này, ông đã được trao quyền chỉ huy Sư đoàn số 1 của Quân đoàn Vệ binh sau khi tướng tư lệnh của sư đoàn này là Hiller V. Gärtringen. Nhờ những cống hiến của mình cho quân đội Phổ trong cuộc chiến, ông được Quốc vương Wilhelm I phong hàm Trung tướng, và giao luôn quyền chỉ huy Sư đoàn số 1 mà ông đã thạm thời nắm giữ tại Königgrätz. Ngoài ra, ông cũng được tặng thưởng Huân chương Quân công (Pour le Mérite) của Phổ. Khi cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ bùng nổ năm 1870, do Hoàng thân Friedrich Karl được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh Tập đoàn quân số 2 của Phổ - Đức, Alvensleben đã trở thành tư lệnh của Quân đoàn III thay thế cho vị thân vương. Đây chính là một phần của Tập đoàn quân số 2 dưới quyền của Friedrich Karl. Dưới sự chỉ đạo của Friedrich Karl và Alvensleben, các trung đoàn Brandenburg trong Quân đoàn III đã trở thành các lực lượng chiến đấu tốt nhất trong toàn bộ quân đội Đức, có lẽ chỉ ngoại trừ Quân đoàn Vệ binh Phổ; trong khi Friedrich Karl được nhìn nhận là người có công rèn luyện cho Quân đoàn III, Alvensleben đã đóng góp ở mức độ gần như là tương đương đến sự hiệu quả của lực lượng bộ binh Cận vệ. Các trận đánh vào các năm 1870 và 1871 đã thể hiện bản lĩnh của ông trên cương vị là một tư lệnh cấp cao.

Ông đã tham gia tích cực trong trận Spicheren vào ngày 6 tháng 8 năm 1870, và sau chiến thắng này, trong khi tình hình trở nên hỗn loạn mà các chỉ huy cấp trên chưa có phương án giải quyết, Alvensleben đã chủ động tiếp tục bước tiến của quân lực dưới quyền ông. Quyết định này dẫn đến những trận đánh khốc liệt vào các ngày 14, 16 và 18 tháng 8 xung quanh Metz. Ngày 16 tháng 8, trong bối cảnh quân đội Phổ đang tiến về phía tây để cắt đường rút của quân Pháp, Quân đoàn III của ông sau khi đã đi ngang qua Metz về phía nam, hành binh về hướng bắc để cắt đứt các đoạn đường đến hướng tây từ Metz. Dọc theo các đoạn đường từ Vionville tới Mars-la-Tour, quân Phổ đã đối đầu với các lực lượng lớn của Pháp. Ban đầu, Alvensleben nghi ngờ rằng đây là lực lượng hậu vệ của quân đội Pháp, nhưng các diễn biến sau đó đã khiến cho vị trung tướng nhanh chóng kết luận rằng ông đã vô tình đặt quân sĩ vào đường rút của Tập đoàn quân Rhine của Pháp dưới quyền Thống chế Bazaine. Alvensleben biết rằng 3 vạn quân Đức dưới quyền ông sẽ bị áp đảo nghiêm trọng về mặt quân số. Quả thực, diễn biến của ngày hôm đó sẽ cho thấy là người Pháp huy động 10 vạn quân tấn công quân đoàn bị cô lập của Phổ. Mặc dù vậy, trước tình hình đó, Alvensleben đã trực tiếp điều hành quân lực của mình cố thủ, giam chân đối phương trước khi viện binh đến, trong khi người tham mưu trưởng của ông sẽ cố gắng đốc thúc các lực lượng khác của Đức vào trận tuyến. Và, đây chính là trận Mars-la-Tour, một trong những trận chiến đẫm máu nhất diễn ra thời Chiến tranh Pháp - Đức.

Mặc dù trong ngày hôm đó Quân đoàn III không nhận được nhiều sự hỗ trợ, Alvensleben đã bám trụ vị trí của mình trong hàng tiếng đồng hồ, trước các quân đoàn Pháp của Canrobert, Decaen, Frossard, Ladmirault và lực lượng Cận vệ Đế chế. Hiểu rõ ưu thế vượt trội của súng trường Chassepot do lính Pháp sử dụng, ông cố gắng hạn chế huy động bộ binh ở một mức độ có thể và dựa vào các khẩu pháo nạp hậu hiệu Krupp bằng thép của Phổ có tầm bắn nhanh. Cuối ngày hôm đó, Canrobert đã gần chọc thủng được chiến tuyến của quân Phổ vốn đã cầm cự dữ dội trong cả ngày, nhưng đúng lúc ông này định tung 2 quân đoàn ở trung quân của mình tấn công vào Vionville, Alvensleben đã phát động một cuộc tấn công do hai trung đoàn của một sư đoàn kỵ binh nặng của Phổ thực hiện gần Mars-la-Tour. Mặc dù cuộc tấn công dữ dội của lực lượng kỵ binh Phổ đã mang lại cho họ thiệt hại đến 50% binh lực, đòn chiến thuật của Alvensleben đập tan chiến tuyến của quân Pháp và góp phần hỗ trợ cho người Phổ giữ được thị trấn. Mặc dù cả hai bên đều tổn thất 16.000 người, nhưng sau giao tranh ác liệt, Alvensleben cuối cùng đã giữ vững vị trí của mình và con đường rút lui của Pháp vẫn bị chặn đứng. Trong trận Gravelotte, Quân đoàn III dưới quyền ông cùng với Quân đoàn III là lực lượng trừ bị của Phổ, song một phần của bộ binh trong Quân đoàn III thực sự đã tích cực chiến đấu trong trận đánh.

Sau chiến thắng Gravelotte của Đức, Quân đoàn III đã tham gia trong cuộc vây hãm Metz, và góp phần đánh bật cuộc phá vây cuối cùng của Bazaine trong trận Bellevue vào ngày 7 tháng 10 năm 1870. Sau khi Bazaine và đội quân của ông này đầu hàng, Friedrich Karl đã chuyển quân về hướng tây nam để phối hợp với Đại Công tước xứ Mecklenburg-Schwerin trên sông Loire. Cùng với Quân đoàn X, những người bạn chiến đấu cũng của họ tại Vionville, Quân đoàn III của Alvensleben đã tham gia tích cực trong trận Beaune-la-Rolande. Ngoài ra, binh lính của ông cũng chiến đấu hiệu quả trong các trận giao chiến ở Chilleurs-aux-Bois, Orléans, Vendôme và cuối cùng là thắng lợi quyết định của quân đội Đức tại Le Mans. Khi chiến tranh kết thúc, Alvensleben đã được ban tặng lá sồi của Huân chương Quân công Pour le Mérite, Huân chương Thập tự Sắt hạng nhất và trợ cấp 10 vạn thaler. Vào năm 1873, ông được thăng cấp Thượng tướng Bộ binh và nghỉ hưu không lâu sau đó. Vào năm 1892, trong dịp kỷ niệm trận Le Mans, vị lão tướng đã được phong tặng Huân chương Đại bàng Đen. Ông qua đời ngày 28 tháng 3 năm 1892 tại thủ đô Berlin.

Vào năm 1889, theo huấn lệnh của Đức hoàng (Kaiser) Wilhelm II, Trung đoàn Bộ binh số 52 của Phổ – một trong những trung đoàn đã chiến đấu hiệu quả tại Vionville, giờ đây đóng quân tại Cottbus, đã đặt tên là von Alvensleben nhằm vinh danh ông.

Xem thêm
 Dòng họ Alvensleben

Tham khảo

Đọc thêm
 familie-von-alvensleben.de

Sinh năm 1809
Mất năm 1892
Người Börde
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Người tỉnh Sachsen
Tướng Phổ
Người nhận Huân chương Đại bàng Đen
Người nhận Pour le Mérite
Dòng họ Alvensleben


title: Vườn quốc gia Iguaçu

text:
Vườn quốc gia Iguaçu () là một vườn quốc gia thuộc bang Paraná, Brasil. Nó có tổng diện tích là  với chiều dài khoảng , trong đó có  là biên giới tự nhiên giữa Brasil và Argentina bao gồm khoảng . Vườn quốc gia được thành lập theo nghị định liên bang số 1035 ngày 10 tháng 1 năm 1939 và được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1986. Nó được quản lý bởi Viện Bảo tồn Đa dạng sinh học Chico Mendes (ICMBio).

Cùng với Vườn quốc gia Iguazú của Argentina, nó bảo vệ một trong những thác nước lớn nhất thế giới trải dài trên . Đó cũng là quê hương của nhiều loài động thực vật quý hiếm bị đe dọa trong đó có thú ăn kiến khổng lồ và rái cá lớn. Những đám sương hơi nước do thác nước tạo ra có lợi cho sự phát triển của thảm thực vật xung quanh.

Lịch sử
Vườn quốc gia Iguaçu bao gồm một khu vực quan trọng của sông Iguaçu với khoảng  chiều dài của dòng sông tạo ra thác Iguazu nổi tiếng.
Đây là vườn quốc gia quan trọng nhất ở lưu vực sông Prata, bởi cảnh quan tuyệt đẹp và cũng bởi vì nó là một nơi trú ẩn của các loài động thực vật quan trọng. Đây cũng là vườn quốc gia đầu tiên ở Brasil nhận được một kế hoạch quản lý cụ thể. Như dự kiến bởi Rebouças, mục tiêu cơ bản của vườn quốc gia này là việc bảo tồn các hệ sinh thái tự nhiên và danh lam thắng cảnh, vì thế cho phép nghiên cứu khoa học, thúc đẩy hoạt động giáo dục môi trường, giải trí trong khung cảnh thiên nhiên và du lịch sinh thái.

Vườn quốc gia Iguaçu có phong cảnh ngoạn mục và là một trong những khu bảo tồn rừng lớn nhất ở Nam Mỹ, vì thế nó là vườn quốc gia đầu tiên của Brasil được đề xuất thành lập nhằm giữ gìn môi trường và cảnh quan tự nhiên cho "thế hệ tương lai". Andre Rebouças, một kỹ sư đã viết trong cuốn sách "tỉnh Paraná, đường sắt Mato Grosso và Bolivia", cuốn sách được viết nhằm bắt đầu chiến dịch bảo tồn thác nước Iguazu vào năm 1876 đã mô tả: "nó đã được tạo ra bởi Đức Chúa Trời" và "đẹp tuyệt vời, đẹp như tranh vẽ", " một hệ thực vật chưa từng có tại khu vực thác nước Iguaçu tuyệt vời"...

Địa lý
Vườn quốc gia gần với các thành phố của Brasil là Foz do Iguaçu, Medianeira, Matelândia, CEU Azul, São Miguel do Iguaçu, Santa Terezinha de Itaipu, Santa Tereza Oeste, Capitão Leonidas Marque, Capanema và Serranópolis.

Nó nằm ở khu vực phía tây của tiểu bang Paraná, ở lưu vực sông Iguaçu, cách trung tâm thành phố Foz do Iguacu khoảng 17 km. Bên kia biên giới, vườn quốc gia này giáp với vườn quốc gia Iguazu, được hành lập vào năm 1934. Biên giới giữa hai nước và hai vườn quốc gia được chia tách bởi sông Iguacu, bắt nguồn từ dãy núi Serra do Mar gần Curitiba, đoạn chảy qua bang Paraná có chiều dài 18 km. Cửa sông của nó chảy vào sông Paraná, nằm cách thác Iguazu 18 km. Tại vị trí tụ họp của các con sông tạo thành ngã ba, biên giới tự nhiên giữa Brasil, Argentina và Paraguay.

Xem thêm
 Danh sách các vườn quốc gia tại Brasil
 Vườn quốc gia Iguazú
 Thác Iguazu

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official web site
 Official UNESCO website
 UNEP-WCMC
 [www.ibama.gov.br/parna_iguacu Ibama]

Di sản thế giới tại Brasil
Vườn quốc gia Brasil


title: Lê Hữu Kiều (nhà Hậu Lê)

text:
Lê Hữu Kiều (黎有喬, 1691-1760) là đại thần nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế
Lê Hữu Kiều người làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, nay là xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên.

Cha Lê Hữu Kiều là Lê Hữu Danh (1642 - ?), đỗ đệ nhị giáp tiến sĩ xuất thân (Hoàng giáp) năm 1670, làm tới chức Hiến sát Sơn Tây. Lê Hữu Danh tính tình nhân từ rộng rãi không cạnh tranh với ai nên được mọi người gọi là Phật sống. Lê Hữu Kiều là con út (thứ 10) của Lê Hữu Danh.

Sự nghiệp
Năm 18 tuổi (1708), Lê Hữu Kiều cùng anh là Lê Hữu Mưu cùng đỗ Hương giải. Năm 1715 ông đỗ khoa Hoành từ, được bổ làm quan văn ở kinh thành Thăng Long. Năm 1718, ông đỗ đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân khoa Mậu Tuất, được thăng làm Giám sát ở Thanh Hoa, quyền Hiến sát Kinh Bắc, tham dự việc trấn Thái Nguyên, Cao Bằng và Phó đô ngự sử.

Năm 1737, ông được thăng làm thừa chỉ, rồi Hữu thị lang bộ Công. Cùng năm ông làm phó sứ trong đoàn đi sứ Trung Quốc cống nhà Thanh. Khi về, Lê Hữu Kiều được phong làm Tả thị lang bộ Công, tước Liêu Đình bá.

Năm 1740, ông vào phủ chúa Trịnh làm Bồi tụng, thăng chức Đô đài, rồi sau đó được phong tước Liêu Đình hầu.

Năm 1742 ông được thăng làm Thượng thư bộ Công. Năm đó ông lại ra làm Lưu thủ Thanh Hóa, rồi cùng Hà Tông Huân đi thị sát các quan lại và dân tình, xem xét việc phòng thủ của các đạo trước những cuộc nổi dậy của nông dân Đàng Ngoài.

Năm 1743, Lê Hữu Kiều lại trở về kinh làm Tham tụng. Ông kiến nghị với chúa Trịnh Doanh rằng kỷ luật quân lính sơ sài, xin cấp thêm quân và quan cho mặt trận và đặt chức võ quan tuần phủ. Trịnh Doanh làm theo đề nghị của ông.

Năm 1744, ông đi làm Đốc trấn Thái Nguyên. Năm 1746, Lê Hữu Kiều làm Tham tri Nghệ An. Năm 1747, ông lại được triệu về kinh lo việc giải quyết đơn từ kiện tụng.

Năm 1748, ông được thăng làm Thượng thư bộ Lễ. Năm 1749, ông lại làm Tham tụng, quyền hành như Tể tướng trong triều.

Năm 1752, ông được thăng làm Thượng thư bộ Binh. Năm 1754, ông vào giảng bài trong điện Kinh diên.

Năm 1755, ông nghỉ hưu khi đã 65 tuổi. Lê Hữu Kiều được vua Lê Hiển Tông ban cho câu đối vào lá cờ thêu:
Tại triều tại quận kiêm văn vũ
Vu quốc vu gia hiếu tố trung
Nghĩa là:
Khi ở triều, khi tại quận, tài kiêm văn võ
Với nước với nhà lấy hiếu làm trung

Ốc ưu quốc sủng cung tam mệnh
Thanh bạch gia phong mỹ tứ tri
Nghĩa là:
Ơn nước dồi dào được làm Tể tướng 3 lần
Nếp nhà thanh bạch như Dương Chấn.

Lê Hữu Kiều làm quan cho nhà Lê trung hưng hơn 50 năm, dưới 5 đời vua (Lê Dụ Tông, Lê Duy Phường, Lê Thuần Tông, Lê Ý Tông và Lê Hiển Tông) và 4 đời chúa (Trịnh Căn, Trịnh Cương, Trịnh Giang và Trịnh Doanh). Ông mất năm 1760, thọ 70 tuổi, được truy tặng làm Thiếu phó, tước Liêu quận công.

Gia đình
Các anh em của Lê Hữu Kiều cũng có những người đỗ đạt cao. Người anh thứ 6 là Lê Hữu Hỷ (1674 - ?) năm 27 tuổi thi một lần trúng ngay đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân năm 1700, người anh thứ 9 là Lê Hữu Mưu (1675 - ?) năm 36 tuổi cũng thi một lần đỗ ngay đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân năm 1710.

Người con thứ 6 của Lê Hữu Kiều là Lê Hữu Dung (1745 - ?) đỗ đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân năm 1775 khi 31 tuổi; người cháu họ là Lê Trọng Tín (1722 - ?, con Lê Hữu Mưu) đỗ đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân năm 1748 khi 27 tuổi.

Danh y Lê Hữu Trác (1720 - 1791, con Lê Hữu Mưu) là cháu gọi ông bằng chú.

Xem thêm
 Lê Hữu Danh
 Lê Hữu Hỷ
 Lê Hữu Mưu
 Lê Hữu Trác
 Lê Trọng Tín
 Lê Hữu Dung

Tham khảo
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Quan lại nhà Lê trung hưng
Người Hưng Yên
Nhà ngoại giao Việt Nam thời Lê trung hưng
Sinh năm 1691
Mất năm 1760
Tiến sĩ nhà Hậu Lê


title: Công nghệ pico

text:
Khái niêm công nghệ pico là một thuật ngữ mới được đặt ra cùng với công nghệ nano. Nó là một mức kỹ thuật giả định

Trong tương lai, khi công nghệ có thể thao tác vật chất ở kích thước phần ngàn tỉ mét, kích thước pico (10−12). Mức này nhỏ ba bậc (ngàn lần) so với nano, và hai bậc so với các biến đổi và thước đo hóa học. Công nghệ pico sẽ liên quan tới các thao tác vật chất mức nguyên tử. Ở một mức phát triển xa hơn, công nghệ femto thao tác vật chất ở mức hạ nguyên tử.

Khoa học pico là khái niệm được các nhà tương lai học dùng để chỉ việc cấu trúc vật chất mức picômét. Đầu tiên, các xu hướng của công nghệ pico được suy đoán tương tự như liệu pháp vi lượng đồng căn, sử dụng thước đo mức pico và giá trị của việc cấu trúc các phân tử sinh học. Theo đó, công nghệ pico được mô tả như việc thay đổi cấu trúc và tính chất hóa học của các phân tử đơn lẻ, thường là thông qua thao tác trạng thái năng lượng của nguyên tử để tạo ra trạng thái siêu bền (hoặc không ổn định) với các tính chất đặc biệt, tạo ra một số dạng nguyên tử nạ dòng. Biến đổi tương tự đã được biết đến là quá trình oxy hóa-khử, quá trình oxy hóa có thể thao tác bằng cách chiếu tia laser, kích thích các electron chuyển từ trạng thái bền sang trạng thái kích thích; thao tác trạng thái của các electron kích thích trong nguyên tử Rydberg để mã hóa thông tin. However, none of these processes produces the types of exotic atoms described by futurists.

Ray Kurzweil, một nhà tương lai học nổi tiếng, đã tiên đoán loài người có thể đạt tới mức công nghệ này trong thế kỷ 22.

Ngoài ra, khái niệm công nghệ pico cũng được một số nhà nghiên cứu công nghệ nano dùng để chỉ các cấu trúc nguyên tử và thiết bị có độ chính xác dưới nano. Điều này thực sự quan trọng khi tương tác với một nguyên tử hay phân tử đơn lẻ, do lực hút giữa hai nguyên tử ở khoảng cách cực ngắn tăng lên rất nhanh. Ví dụ, lực hút giữa một nguyên tử trong đầu dò của kính hiển vi lực nguyên tử và một nguyên tử trong mẫu nghiên cứu thay đổi theo hàm mũ của khoảng cách, đặc biệt nhạy cảm với khoảng cách từ 50 tới 100 picômét (do ảnh hưởng của nguyên lý loại trừ Pauli trong khoảng cách ngắn và Lực Van der Waals ở khoảng cách dài)

Đọc thêm

Kỳ dị công nghệ

Chú thích

Liên kết ngoài
 Picotechnology  at the Nanosciences group  at CEMES , Pháp.
 Emerging Trends of Nanotechnology towards Picotechnology: Energy and molecules
 Weinacht, T.C., Ahn, J., and Bucksbaum, P.H. (ngày 22 tháng 6 năm 1998) Measurement of the Amplitude and Phase of a Sculpted Rydberg Wave Packet. Physical Review Letters pp. 5508–5511 v. 80 no. 25

Công nghệ nano
Công nghệ mới nổi


title: Comfortably Numb

text:
"Comfortably Numb" là ca khúc của ban nhạc progressive rock người Anh Pink Floyd, lần đầu được xuất hiện trong album-kép năm 1979 của họ, The Wall. Sau đó, ca khúc được phát hành dưới dạng đĩa đơn cùng với ca khúc "Hey You" ở mặt B. Đây là một trong số 3 bài hát duy nhất của album mà phần tác giả được ghi chung cho cả David Gilmour và Roger Waters. Giai điệu và hầu hết phần âm nhạc được viết bởi Gilmour, trong khi Waters phụ trách phần lời và hoàn thiện một vài chi tiết. Ban đầu, ca khúc có tên là "The Doctor". Một bản không chính thức của ca khúc này từng được phát hành dưới tên "Immersion Box Set" trong bản tái bản của The Wall vào năm 2012.

Đây là ca khúc nổi tiếng nhất và điển hình nhất của sự nghiệp ban nhạc Pink Floyd, đặc biệt được nhắc tới với phần guitar solo vô cùng đặc trưng. Năm 2004, ca khúc được xếp ở vị trí 314 trong danh sách "500 bài hát vĩ đại nhất" của tạp chí Rolling Stone. Năm 2005, đây cũng chính là ca khúc cuối cùng mà cả bốn thành viên cũ của ban nhạc là Waters, Gilmour, Wright, và Mason cùng hát chung. Thính giả của chương trình Desert Island Discs của đài BBC Radio 4 từng bình chọn "Comfortably Numb" ở vị trí số 5 trong số những ca khúc hay nhất vào năm 2011<ref>{{chú thích web|url=http://www.bbc.co.uk/radio4/features/desert-island-discs/about/your-desert-island-discs |title=Listeners Desert Island Discs |work=BBC|access-date =ngày 13 tháng 6 năm 2011}}</ref>.

 Hoàn cảnh ra đời
Trong khi hầu hết các ca khúc của The Wall đều được một mình Waters viết thì "Comfortably Numb" lại là một sáng tác của David Gilmour. Gilmour đã thu âm bản demo không lời của ca khúc này, nhằm chuẩn bị cho album solo đầu tay sau này với hi vọng có thể sử dụng được nó một cách hữu ích. Rốt cuộc Gilmour lại đem bản demo tới buổi thu của The Wall. Trong bản demo không lời đó, phần Gilmour hát có nhiều nét khác so với ấn bản cuối cùng được phát hành. Đoạn vào được viết ở giọng Mi thứ (theo thứ tự lần lượt Mi thứ, Rê trưởng, Đô trưởng, La thứ, rồi trở lại Mi thứ), chứ không phải là Si thứ như ấn bản được ngày nay biết tới. Tương tự, câu hát cuối cùng của đoạn điệp khúc – "I have become comfortably numb" – cũng không tồn tại trong bản demo. Vậy nên, nếu như công nhận ca khúc này là một sáng tác chủ yếu của Gilmour thì cũng phải đề cập rằng Waters thực tế đã đóng góp rất nhiều cho phần bè cũng như việc chuyển từ hợp âm Mi thứ sang Si thứ như ấn bản cuối cùng được phát hành.

Cũng giống như các ca khúc khác của The Wall, "Comfortably Numb" cũng được xây dựng theo câu chuyện của nhân vật chính, biểu trưng của album: Pink. Ca khúc này tạo liên tưởng tới cuộc chiến của Pink nhằm cứu giữ thế giới. Phần ca từ được viết bao gồm những lời nói chuyện của nhân vật với bác sĩ (phần đọc hát của Waters), đi kèm với những lời tự thoại nội tâm của Pink (phần điệp khúc hát bởi Gilmour).

Bộ phim theo kèm

 Sáng tác
Đoạn vào được viết ở giọng Si thứ, trong khi phần điệp khúc được viết ở giọng bè chuẩn, Rê trưởng. Ca khúc là một trong số 2 ca khúc của The Wall mà được cấu trúc một cách trọn vẹn chứ không có một đoạn fade-in hay fade-out với bất kể một ca khúc nào sau đó (ca khúc còn lại là "Mother"). Lý do rất đơn giản khi bản LP cần một ca khúc kết thúc cho mặt C. Đây cũng là ca khúc dài nhất của album với thời lượng 6:21.

Theo tạp chí Rolling Stone, phần ca từ được viết bởi Roger Waters lấy cảm hứng từ quá trình anh điều trị bệnh đau dạ dày nhằm tham gia chuyến lưu diễn năm 1977 của Pink Floyd có tên In the Flesh. Waters nói: "Đó là 2 giờ dài nhất cuộc đời tôi. Tôi phải cố trình diễn trên sân khấu trong khi còn không nhấc nổi cánh tay mình." Trải nghiệm đó đã đem đến ý tưởng mà sau đó trở thành phần lời của "Comfortably Numb".

Waters và Gilmour đã có nhiều tranh cãi về việc thu âm ca khúc này vì Gilmour thích nó được thể hiện một cách grungy. Cuối cùng, bản thu với Waters hát phần mở đầu, còn Gilmour thể hiện phần sau với các đoạn guitar solo đã được cho vào album. Gilmour sau này nói: "Chúng tôi đã tranh cãi về "Comfortably Numb" như những gã điên. Thực sự rất nảy lửa, như kiểu có thể kéo dài hàng năm vậy." Ở phần nền của đoạn mà Gilmour hát, anh cùng tay guitar Lee Ritenour đã sử dụng chiếc acoustic guitar được chỉnh cao độ theo kiểu "Nashville" với việc dây E (Mi) thứ nhất (thấp nhất) được thay bởi dây E cuối cùng (thứ sáu – cao nhất). Điều đó giúp cho quãng tám trở nên đặc biệt cao với riêng cặp dây này. Cách chỉnh dây này cũng được áp dụng sau đó với ca khúc "Hey You".

Guitar solo
David Gilmour là người thể hiện trọn vẹn 2 đoạn guitar solo có trong ca khúc. Đoạn đầu ngắn hơn được chơi sau đoạn điệp khúc thứ nhất. Đoạn thứ hai được chơi để kết thúc ca khúc. Năm 1989, độc giả của tạp chí những người hâm mộ Pink Floyd – The Amazing Pudding – đã bình chọn đây là đoạn solo hay nhất trong số tất cả các ca khúc của Pink Floyd. Độc giả của tờ Guitar World cũng bình chọn đây là đoạn solo hay thứ tư của mọi thời đại. Guitar World đã nhấn mạnh rằng đoạn guitar solo này (chủ yếu là đoạn thứ hai) đã được Gilmour tạo nên từ rất nhiều đoạn solo khác mà anh đã từng nghe vào thời điểm đó; và anh đã thể hiện rất nhiều đoạn solo khác nhau trước khi chọn ra đoạn được thu trong ấn bản cuối cùng. Tháng 8 năm 2006, đây được bình chọn là đoạn solo hay nhất mọi thời đại từ thính giả của đài Planet Rock. Hơn nữa, nó cũng được chọn là đoạn guitar mẫu hay nhất bởi tạp chí Guitarist vào tháng 11 năm 2010.

Phil Taylor – kỹ thuật viên của Pink Floyd – bình luận: "[David Gilmour] đã sử dụng hiệu ứng âm thanh kép trong đoạn thu đó, bao gồm Big Muff và các đoạn ngắt. Nhưng thực sự những ngón tay, khả năng tạo rung và việc chọn những nốt quan trọng của anh ấy đã tạo nên hiệu ứng cho đoạn solo này. Tôi cảm thấy khá buồn cười khi có nhiều người cho rằng họ có thể thể hiện lại đoạn này với việc bắt chước Gilmour. Thực tế thì cho dù bạn có thể bắt chước tốt cho tới đâu đi nữa, bạn cũng không bao giờ có thể bắt chước được tính cách và con người Gilmour." Trình diễn trực tiếp
 Pink Floyd
Trong tour diễn The Wall 1980-1981, một bức tường lớn được dựng lên ngay chính giữa sân khấu, ca khúc này đã được trình bày với Roger Waters mặc chiếc áo bác sĩ ở góc bức tường, còn David Gilmour hát và chơi guitar ở phía trên của bức tường này với phần ánh sáng nền tập trung vào anh. Theo Gilmour, phần solo này là đoạn hiếm hoi mà anh có thể gây bất ngờ mỗi khi tham gia trình diễn trực tiếp: "Tôi phải nói đó là một cảm giác tuyệt vời, khi đứng ở trên cao đó, còn Roger thì hát đoạn của anh ấy, tôi thì đứng đó và chờ đợi. Tôi đứng trong bóng tối nên không một ai biết rằng tôi đang ở đó. Và Roger nhẹ giọng và kết thúc đoạn của mình, tôi bắt đầu phần của tôi với tất cả mọi thứ. Cả khán phòng hẳn đã ngó từ trên xuống dưới, trái qua phải, và đột nhiên ánh sáng bật lên và tất cả họ đều hướng đầu lên phía trên rồi ở đó có tất cả mọi thứ họ tìm. Buổi tối nào cũng có một tiếng "[gasp!]" của khoảng 15.000 người."Sau khi Waters rời nhóm, Gilmour đã chỉnh sửa lại đoạn vào theo phong cách grungy hơn mà anh mong muốn. Phần vào này được cấu trúc bởi tận 3 đoạn bè chứ không cố gắng bắt chước cách thể hiện của Waters. Trong những năm 1987-1988 và 1944, đoạn này được hát bởi Richard Wright, Guy Pratt và Jon Carin.

Tháng 12 năm 1988, bản video của ca khúc này trong liveshow Delicate Sound of Thunder đạt vị trí số 11 tại Top 20 Video Countdown của MTV. Video ngắn hơn 2' so với bản trong album và lựa chọn một góc quay khá đặc biệt.

Một bản 10-phút của ca khúc này đã được trình diễn tại Earls Court, London vào ngày 20 tháng 10 năm 1994 trong tour diễn The Division Bell. Bộ phim Pulse sau này đã cắt một đoạn kết solo dài 1'14" và chỉ có những người xem pay-per-view mới có thể được xem đầy đủ bản gốc.

Pink Floyd, với cả Waters, đã tái hợp trong buổi trình diễn Live 8 tại Hyde Park, London vào tháng 6 năm 2005. "Comfortably Numb" là ca khúc cuối cùng trong số 4 ca khúc mà họ trình diễn.

 David Gilmour
Gilmour luôn trình diễn ca khúc này trong mọi chuyến lưu diễn của mình.

Năm 1984 trong tour diễn quảng bá album About Face của mình, Gilmour đã hát ca khúc dưới tên "Come On Big Bum". Phần đọc hát ở đoạn vào được phụ trách bởi Gregg Dechart và Mickey Feat.

Trong những năm 2001 và 2002, phần hát này được đảm trách bởi rất nhiều ca sĩ khác nhau, như Robert Wyatt, Kate Bush hay Durga McBroom, đặc biệt là Bob Geldof – người thủ vai Pink trong bộ phim The Wall.

Năm 2006, David Gilmour đã hát lại ca khúc này trong buổi hòa nhạc với Dàn nhạc Giao hưởng Baltic trong đó phần của dàn nhạc đã được chỉnh sửa nhiều bởi băng thâu và máy chỉnh âm. Phần trình diễn sau này được cho vào trong album Live in Gdańsk.

Ngày 29 tháng 5 năm 2007 tại Royal Albert Hall, David Bowie trong vai trò khách mời đã thể hiện phần hát của Waters. Ngày hôm sau, Richard Wright là người hát phần này. Cả hai phần hát này đều nằm trong video nổi tiếng sau này của Gilmour, Remember That Night.

 Roger Waters
Sau khi chia tay Pink Floyd, Waters đã hát lại "Comfortably Numb" trong tour diễn năm 1990 của mình The Wall – Live in Berlin vào ngày 21 tháng 7. Chương trình được thực hiện nhằm chào mừng sự sụp đổ của Bức tường Berlin. Waters vẫn hát đoạn vào của mình, còn Van Morrison phụ trách phần của Gilmour, phần hát nền do Rick Danko và Levon Helm của The Band thể hiện, còn các đoạn guitar solo được chơi bởi Rick Di Fonzo và Snowy White, phần giai điệu nền được chơi bởi dàn nhạc và hợp xướng Rundfunk. Phần trình bày này được đưa vào làm nhạc phim cho tác phẩm đoạt giải Oscar năm 2006, The Departed, của đạo diễn Martin Scorsese. Nó cũng xuất hiện trong một tập của serie The Sopranos dưới tên "Kennedy and Heidi", khi Christopher Moltisanti bật nghe nhạc phim của The Departed trong xe hơi trước khi bị tai nạn. Phần hát này cũng nằm trong album biên tập năm 2007 của Morrison – Van Morrison at the Movies – Soundtrack Hits.

Waters cũng trình bày ca khúc này trong nhạc hội Guitar Legends ở Tây Ban Nha vào năm 1991 (với phần hát được thể hiện bởi Bruce Hornsby), sau đó là chương trình từ thiện Walden Woods ở Los Angeles năm 1992 (với phần hát của Don Henley).

Trong suốt những năm 90, Doyle Bramhall II và Snowy White là những nghệ sĩ phụ trách phần hát và guitar solo của Gilmour, sau đó Chester Kamen đã thay thế Bramhall vào năm 2002. Trong những năm 2006-2007, phần hát của Gilmour được thể hiện bởi Jon Carin và Andy Fairweather-Low, trong khi phần guitar được dành cho Dave Kilminster và White.

Trong tour diễn The Wall Live, Robbie Wyckoff phụ trách phần hát còn Dave Kilminster phụ trách phần guitar solo; và cả hai cùng đứng phía trên cùng của bức tường như phần thể hiện gốc của ca khúc. Ngày 12 tháng 5 năm 2011 tại London O2 Arena, David Gilmour đã bất ngờ xuất hiện để hát vầ chơi guitar ở vị trí đó như lần trình diễn ở Earls Court năm 1994. Đây là một trong những phần trình diễn đáng nhớ nhất của cả hai khi ở cuối ca khúc, Waters đã tìm tới màn chiếu bức tường, đấm thật mạnh khiến bức tường vỡ tung để hiện lên những tia sáng vô vàn màu sắc khi tới đoạn kết thúc.

Ở buổi diễn 12-12-12: The Concert for Sandy Relief, Eddie Vedder là người hát đoạn của Gilmour cùng với Waters.

 Các bản hát lại
Một bản hòa tấu cổ điển của "Comfortably Numb", hòa âm bởi Jaz Coleman, và được trình bày bởi Dàn nhạc Giao hưởng London, chỉ huy bởi Peter Scholes, đã xuất hiện trong album nhạc hòa tấu Us and Them: Symphonic Pink Floyd.

Rất nhiều album tri ân Pink Floyd đã hát lại ca khúc này, trong đó có Rebuild The Wall (2001) của Luther Wright and the Wrongs, A Fair Forgery of Pink Floyd (2003) của Graham Parker, Back Against the Wall (2005) của Billy Sherwood cùng với 2 thành viên của Yes là Chris Squire và Alan White, Pink Floyd Redux (2006) của Sarah Slean, Mostly Autumn và Heather Findlay.

Nhóm The Sisters of Mercy cũng hát ca khúc này trong rất nhiều buổi diễn của mình, chẳng hạn như buổi diễn ở Brixton Academy. London ngày 10 tháng 7 năm 1997.

Ban nhạc Gregorian cũng đã thu ca khúc này trong album Masters of Chant Chapter V (2006). Staind cũng đã hát bản acoustic của ca khúc này trong album tuyển tập The Singles 1996→2006. Bruce Hornsby trình diễn "Comfortably Numb" như một phần cho liên khúc cùng ca khúc "Fortunate Son" trong DVD năm 2005 của mình Three Nights on the Town. Dar Williams cũng từng hát ca khúc này trong album 2005 My Better Self.

Scissor Sisters đã từng bè lại ca khúc này theo phong cách disco và phát hành vào tháng 1 năm 2004. Ấn bản đạt vị trí số 10 ở UK Singles Chart, và trở thành bản hát lại thành công nhất của "Comfortably Numb" tại Anh. David Gilmour và Nick Mason đều thích ấn bản này, Roger Waters thì chúc mừng thành công của Scissor Sisters cho dù phần lời đã có vài thay đổi ("a distant ship's smoke on the horizon" được sửa thành "a distant ship floats on the horizon"). Trưởng nhóm Jake Shears đã từng định mời Gilmour tới hát cùng ban nhạc vào năm 2006 song cuối cùng ý tưởng lại thất bại. Bản thu này giành được đề cử cho Giải Grammy cho Thu âm nhạc dance xuất sắc nhất, tuy nhiên lại thua trước "Toxic" của Britney Spears.

Dream Theater cũng từng hát trực tiếp ca khúc này cùng Queensryche và phát hành nó trong bootleg Dark Side of the Moon vào năm 2006.

Từ năm 2008, Van Morrison bắt đầu đưa ca khúc này vào một vài buổi trình diễn trực tiếp của mình, với việc song ca với bản thu mà ông từng hát cùng với Waters trong tour diễn The Wall ở Berlin năm 1990. Sau khi trình diễn ở Massey Hall, Toronto, Canada, Morrison nói: "Tôi mong rằng các bạn thích nó. Tôi không bị chết lặng ("numb"), và tôi cũng không cảm thấy hài lòng ("comfortable")."Nhóm Collide cũng từng thu ca khúc này trong album These Eyes Before (2009).

 Thành phần tham gia sản xuất
Pink Floyd
 Roger Waters – hát chính, bass.
 David Gilmour – hát chính, pedal guitar, guitar acoustic và guitar điện, máy chỉnh âm Prophet-5.
 Nick Mason – trống.
 Richard Wright – organ.

Các nghệ sĩ khác
 Michael Kamen – chỉ huy dàn nhạc.
 Lee Ritenour – guitar acoustic.

 Tham khảo

Ghi chú

 Thư mục
 Fitch, Vernon. The Pink Floyd Encyclopedia'' (3rd edition), 2005. ISBN 1-894959-24-8

Liên kết ngoài
Rolling Stone article 2004-12-09

Bài hát của Pink Floyd
Bài hát năm 1979
Đĩa đơn năm 1980
Rock ballad
Đĩa đơn năm 1979
Ballad thập niên 1970
Đĩa đơn của Columbia Records


Trường Trung học phổ thông Công nghiệp Việt Trì là một trường Trung học phổ thông công lập của tỉnh Phú Thọ, ngày nay tọa lạc tại Khu đô thị Nam Đồng Mạ, phường Thanh Miếu, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.

Lược sử
Ngày 29 tháng 3 năm 1973, theo Quyết định của UBND tỉnh Vĩnh Phú, Trường THPT Công nghiệp Việt Trì được thành lập với tiền thân là Trường Bổ túc văn hóa vừa học, vừa làm. Ngày mới thành lập, trường tọa lạc tại đồi Gầu thuộc xã Dữu Lâu, thành phố Việt Trì với 4 lớp, 217 học sinh và 8 cán bộ, giáo viên. Năm học đầu tiên 1973 - 1974, trường tuyển sinh 113 học sinh vào lớp 8 (lớp 10 hiện nay).

Trong những năm đầu mới thành lập, cơ sở vật chất của nhà trường còn rất khó khăn, thiếu thốn, lớp học là nhà tranh vách nứa. Trải qua hơn nửa thế kỷ, do yêu cầu phát triển giáo dục của tỉnh và thành phố, trường đã ba lần chuyển địa điểm:

Năm 1976, trường chuyển về đồi Kê thuộc phường Thanh Miếu (nay là Trường Trung học cơ sở Lý Tự Trọng).

Đến năm 1990, trường chuyển về phố Việt Thắng, phường Thanh Miếu, thành phố Việt Trì. (ngày nay là Trường THPT Trần Phú)

Ngày 15 tháng 10 năm 2012, trước thềm kỷ niệm 40 năm thành lập, trường chính thức chuyển về cơ sở mới tại Khu đô thị Nam Đồng Mạ, phường Thanh Miếu, thành phố Việt Trì.

Từ quy mô nhỏ lẻ với ban đầu là những lớp bổ túc văn hóa, đến nay quy mô nhà trường luôn phát triển ổn định. Năm học 2022-2023, trường có 22 lớp, 871 học sinh. Đội ngũ cán bộ, giáo viên 100% có trình độ đào tạo đạt chuẩn, 18 giáo viên (26,9%) có trình độ thạc sĩ; 62,1% giáo viên được công nhận là giáo viên dạy giỏi các cấp, 63,6% giáo viên là chiến sĩ thi đua các cấp. Cơ sở vật chất của nhà trường khang trang, sạch đẹp với những phòng học cao tầng, nhà lớp học bộ môn, thư viện được trang bị đầy đủ, hiện đại, đáp ứng tốt cho việc học tập, giảng dạy, nghiên cứu khoa học của giáo viên và học sinh. Đảng bộ nhà trường với 4 chi bộ trực thuộc, 58 đảng viên (chiếm 86,6% biên chế). Nhiều năm liền Đảng bộ được công nhận hoàn thành tốt và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Các tổ chức đoàn thể trong trường đều được công nhận là đơn vị vững mạnh.

Từ mái trường này, đã có trên 21.170 học sinh được đào tạo với trên 7.000 học sinh tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng trở thành những công nhân, kỹ sư, bác sĩ, giáo viên, nghệ sĩ, nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nhân,… Trong số đó có nhiều học sinh đã trở thành cán bộ lãnh đạo của Đảng, Nhà nước với các cương vị quan trọng ở các lĩnh vực: Kinh tế, chính trị, văn hóa, quân sự, khoa học, giáo dục, nghệ thuật,…

Hiệu trưởng Nhà trường (từ tháng 8/2023 - nay) là Tiến sỹ Nguyễn Xuân Quỳnh, nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Việt Trì.

Khen thưởng
 Huân chương Lao động hạng Nhất (2008).
 Huân chương Lao động hạng Nhì (2002).
 Huân chương Lao động hạng Ba (1998).

Cựu học sinh nổi bật

 Bùi Minh Châu, Uỷ viên BCHTW Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Phú Thọ, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ
 Nguyễn Hữu Đông, Ủy viên BCHTW Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HDND tỉnh Sơn La, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La
 NSƯT Xuân Bắc - Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam
 Diễn viên Đinh Thị Thúy Hà (Thúy Hà)
 Ca sĩ Phương Thúy - Top 3 Sao Mai 2013
 Nguyễn Thị Tuyết Chinh - Giám đốc Đài Phát thanh & Truyền hình tỉnh Phú Thọ
 Nguyễn Thị Thu Chung - Cục trưởng Cục Thi hành án Dân sự tỉnh Phú Thọ
 Trần Thị Nhung - Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Phú Thọ

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Huân chương Lao động hạng Nhất
Trường trung học tại Phú Thọ


title: Vườn quốc gia Iguazú

text:
Vườn quốc gia Iguazú là một vườn quốc gia của Argentina, nằm trong bộ Iguazú, ở phía bắc của tỉnh Misiones, vùng Argentina Mesopotamia. Nó có diện tích là 550 km2 (212 sq mi).

Lịch sử
Vườn quốc gia được thành lập vào năm 1934 và nơi đây chứa đựng một trong những vẻ đẹp tự nhiên lớn nhất của Argentina, thác Iguazu, bao quanh bởi các khu rừng cận nhiệt đới. Qua sông Iguazu là phần lãnh thổ của Brazil (thuộc vườn quốc gia Iguaçu). Cả hai vườn quốc gia đã được tuyên bố là di sản thế giới của UNESCO vào năm 1984 và 1986.

Khu vực vườn quốc gia là nơi sinh sống 10.000 năm trước của những người thu lượm săn bắn thuộc nền văn hóa Eldoradense. Tiếp theo đó là những người Guarani, người đã đưa công nghệ nông nghiệp mới, và đã bị di dời bởi những người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha vào thế kỷ 16, mặc dù di sản của họ vẫn còn sống trong khu vực này (tên của công viên và sông là Guarani y guasu, "nước lớn"). Người đầu tiên khám phá ra khu vực này là Alvar Núñez Cabeza de Vaca, vào năm 1542, sau đó là những người dòng Tên vào năm 1609.

Động thực vật
Vườn quốc gia nằm trong vùng sinh thái rừng Đại Tây Dương Alto Paraná [1].
Hệ động vật của nơi đây bao gồm một số loài có nguy cơ tuyệt chủng như: báo đốm, mèo cây châu Mỹ, heo vòi Nam Mỹ, mèo gấm Ocelot, vẹt xanh, thú ăn kiến, Cracidae, đại bàng Harpy và cá sấu Caiman. Một số loài cũng có thể tìm thấy ở đây như các loài chim: yến và chim Toucan, động vật có vú như Nasua nasua, và sự đa dạng của các loài bướm.

Sông Iguazú kết thúc đổ vào sông Paraná, cách thác Iguazu 23 km, sau một quá trình chảy dài 1320 km. Bên trong vườn quốc gia, thác nước tạo thành một hình chữ U lớn. Các đảo nhỏ trên thác có mật độ cao của các loài thực vật bao gồm cả Vông mồng gà, là quốc hoa của Argentina. Hệ thực vật cũng bao gồm cả tabebuia heptaphylla và tabebuia pulcherrima (họ Bignoniaceae), cũng như cọ và Aspidosperma polyneuron cao tới 40 mét (họ Apocynaceae).

Xem thêm
 Danh sách các vườn quốc gia tại Argentina
 Vườn quốc gia Iguaçu
 Thác Iguazu

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official web site
Administración de Parques Nacionales  - National Parks Administration of Argentina (in Spanish and English)
World Heritage Site
Parks location and Information

Di sản thế giới tại Argentina
Iguazu
IUCN Loại II


title: John Duns Scotus

text:
John (Johannes, Ioannes) Duns Scotus (khoảng 1266-8 tháng 11 năm 1308) là một trong những triết gia - nhà thần học quan trọng nhất của thời Trung kỳ Trung Cổ.

Người ta biết rất ít về gia đình và tuổi trẻ của Scotus. Ông sinh ra ở Scotland, học ở một trường dòng Francis Oxford khi trường này đang trong quá trình hình thành, sau đó giảng dạy ở Đại học Paris. Ông mất ở Köln, Đức.

Scotus có ảnh hưởng đáng kể cả đối với tư tưởng Công giáo lẫn thế tục. Các giáo điều của ông được biết đến nhiều nhất là tính "đồng vọng của sinh thể" (univocity of being), hẳn là một trong những khái niệm trừu tượng nhất mà chúng ta từng có, áp dụng cho mọi vật hiện hữu, tính khác biệt hình thức, cách thức phân biệt giữa những khía cạnh của cùng sự vật; và ý tưởng về "thứ hiện chỉ" (thisness hay haeccity), thuộc tính mà mỗi cá thể sự vật được cho là có để khiến nó là cá thể. Scotus cũng phát triển một lập luận rất phức tạp về sự tồn tại của chúa, và biện luận ủng hộ giáo lý về thụ thai tinh khiết của Maria. Lối suy nghĩ xuyên suốt và tinh tế của ông khiến ông được gọi bằng danh hiệu Doctor Subtilis. Tuy nhiên, các triết gia ở thế kỷ 16 chê bai các tác phẩm của ông, cho ông là ngụy biện. Do đó tên của ông trở thành nguồn gốc của từ dunce trong tiếng Anh chỉ người đần độn không thể học hành.

Cuộc đời
Duns Scotus được sinh ra tại Duns, Scotland. Sau khi khi thụ phong chức linh mục của Northampton của nước Anh, ông đi vào nghiên cứu và giảng dạy ở Oxford, Paris và có lẽ là cả ở Cambridge nữa. Cuối đời, ông đến Cologne, một thành phố của Đức để sinh sống. Ông mất ở đó, được chôn cất trong giáo đường Minorite. Trên quan tài của ông có khắc dòng chữ như sau:

Câu này có nghĩa là:

Sự nghiệp

Tóm tắt chung
Nói chung Duns Scotus là một nhà triết học và thần học xuất sắc. Ông được coi là một trong những nhà thần học quan trọng nhất của dòng Phanxicô. Ông cũng nhận được nhiều lời khen cũng như những lời chê bai. Blaise Pascal đã ca ngợi ông một trí óc tế nhị vì khả năng hòa hợp hòa hợp những cái khác biệt một cách tinh tế. Qua lời khen tặng đó của Pascal, ta không ngạc nhiên khi ông được gọi là "tiến sĩ sâu sắc, tế nhị". Tuy nhiên, những người sau Pascal lại đánh giá ông hoàn toàn khác. Họ có phần khắt khe đối với nhà triết học Scotland. Và có không ít người đã dùng tên ông để tạo ra từ dunce. Từ này có nghĩa trong tiếng Anh là người ngu đần. Nó được tạo ra để chế giễu những học trò của ông.

Những nét chính

Triết học

Tri thức luận
Duns Scotus đã thừa nhận một vài điều có trong triết học của Aristotle, đồng thời chấp nhận việc phải có những nguyên lý tiên thiên cho khái niệm, những nguyên lý mà ông gắn cho đó là của Augustine xứ Hippo. Tuy nhiên, không ai trong số hai nhà triết học này có thể làm vừa lòng Scotus, bởi vì một lẽ: Scotus cho rằng họ đã không đem đến một sự chắc chắn về tri thức của con người. Để giải quyết điều đó, ông đã chia sự chắc chắn thành 4 cấp độ khác nhau:
 Thứ nhất là những sự vật khả tri và những mệnh đề tiên thiên. Ông cho rằng, những chân lý này phải đúng khi trùng hợp với cái làm cho chúng đúng. Nếu theo ý đó thì chân lý và phủ định chân lý là không đồng nhất ngay, kể cả khi ta nhìn vào chân lý mà không nhìn thấy một mâu thuẫn.
 Thứ hai là những mệnh đề bao gồm những sự vật khả tri thông qua kinh nghiệm. Kinh nghiệm nên hiểu theo nghĩa của Aristotle, tức là cái gì đó bắt gặp nhiều lần. Tri thức được cung cấp bởi kinh nghiệm dựa trên nguyên lý tiên thiên có nội dung là "bất kỳ cái gì xảy ra nhiều lần bởi một nguyên nhân không khác thì nó là kết quả tự nhiên của nguyên nhân đó".
 Thứ ba là những mệnh đề bao gồm những sự vật khả tri liên quan đến hành động. Theo lý luận của Scotus, con người biết khi nào họ thớc ngay lập tức mà không phải suy luận. Ngay cả một kinh nghiệm cảm giác được tạo nên bởi cơ quan cảm giác có khiếm khuyết, con người vẫn biết được nội dung ở trong kinh nghiệm đó thế nên kinh nghiệm đó là đúng.
 Thứ tư là những mệnh đề bao gồm những sự vật khả tri thông qua giác quan. Scotus cho rằng, con người biết nhiều điều. Những mệnh đề rời vào cấp độ này sẽ được thừa nhận nhanh chóng mà không phải qua sự nhòm ngó của chủ nghĩa hoài nghi.
Nhìn vào sự diễn giải này, ta có thể thấy Scotus đang cố gắng làm điều gì đó để không cho chủ nghĩa hoài nghi làm xa rời niềm tin và chủ thể của nó. Tri thức trực giác là tri thức bất khả nghi vì nó là một cái gì đó hiện hữu, cụ thể hơn là "chính xác về một đối tượng đang hiện diện (được nhận biết) như đang hiện diện và về một đối tượng hiện hữu (được nhận biết) như hiện hữu". Hơn nữa, đối tượng của tri thức là nguyên nhân của tri thức. Giả sử nếu bạn nhìn thấy Sokrates là người đàn ông da trắng thì, theo Scotus, tri thức trực giác của bạn gồm Sokrates và nước da trắng của ông.

Duns Scotus cũng nói về một đặc điểm nữa của một số tri thức trực giác. Đó là bất toàn về quá khứ , có thể hơn tri thức trừu tượng nhưng lại không bằng tri thức trực giác hiện tại. Vấn đề này có vẻ không đáng tin.

Scotus còn nêu lên quan điểm phản đối các nhà triết học thuộc chủ nghĩa duy lý. Những người này cho rằng, bản thân triết học là đầy đủ, thỏa mãn khao khát hiểu biết của con người. Scotus đã lập luận rằng thứ triết học kiểu Aristotle không thể nào hiểu hoàn toàn thân phận của con người vì nó đã không đề cập đến sự sa ngã và ân sủng. Theo ông, sự hạn chế lớn của triết học Aristotle đó là không thể chối cãi được việc Thượng đế xuất hiện như nguyên nhân số một của việc hình thành vũ trụ. Và để giải quyết điều này, Scotus đã đưa ra cách chứng minh mang tính chất siêu hình, ông có thêm lập luận của Anselm xứ Canterbury để nó thêm phần xác đáng. Scotus suy nghĩ rằng ý niệm hoàn hảo nhất về Thương đế không phải là nguyên nhân đệ nhất hay hữu thể tự thân mà là hữu thể vô cùng.

Scotus đã đi ngược lại những người Hy Lạp thời cổ đại và những người Ả Rập trước và cùng thời ông khi cho rằng vũ trụ là bất tất, phải phụ thuộc vào ý chí của Thượng đế, chứ không phải những nguyên nhân tất yếu mới làm nên vấn đề.

Các phổ biến niệm theo suy nghĩ của ông là những thứ trừu tượng, nhưng có những bản tính chung. Những bản tính chung là có thực và có quy luật riêng. Cá thể tính được sinh ra do thực tại tích cực gia tăng, khiến bản tính chung thuộc quyền sở hữu của một cá thể. Đó là cái mà Scotus gọi là "sự khác biệt cá thể" hay "cái này".

Ưu thế của ý chí
Đây là tư tưởng nổi bật nhất trong triết học của Scotus. Ông tỏ ra không hài lòng với triết học của Thomas Aquinas. Scotus cho rằng thuyết duy trí của Thomas là một thuyết tất định, tức là nếu lý trí là quan năng cao siêu nhất thì duy trí đã hạn chế tính cá nhân của con người. Nó chỉ có vẻ ngoài, chứ không có nội dung, của một triết lý công giáo đích thực. Tiếp theo, ông lại lập luận rằng tự do ý chí không chỉ là hệ quả của lý trí, mà là tác động duy nhất thuộc bản tính con người.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Site of the International Scotistic Commission (Rome, Italy)
 Stanford Encyclopedia of Philosophy: "John Duns Scotus"
 Internet Encyclopedia of Philosophy: "John Duns Scotus"
 Catholic Encyclopedia article on John Duns Scotus
 Site about Duns Scotus of the Research Group John Duns Scotus (Utrecht, NL)
 Thomas Williams' pages on Scotus
 The Realist Ontology of John Duns Scotus with an annotated bibliography
 Article by Parthenius Minges on Scotists and Scotism at the Jacques Maritain Center
 Local history site of Blessed John Duns Scotus' birthplace, Duns, Berwickshire, Scotland
 Online Galleries, History of Science Collections, University of Oklahoma Libraries  High resolution images of works by Duns Scotus in.jpg and.tiff format.
 Duns Scotus at IMDB, 90-minute feature film by TVCO (2011), starring Adriano Braidotti and directed by Fernando Muraca
 Rome Reports, 2 minute video clip, behind the scenes during filming

Mất năm 1308
Sinh thập niên 1260
Nhà logic học
Chủ nghĩa kinh viện
Nhà triết học Scotland
Nhà triết học ngôn ngữ
Nhà phê bình chủ nghĩa vô thần
Chôn sống


title: Huy chương Sylvester

text:
Huy chương Sylvester là một huy chương đồng do Hội Hoàng gia Luân Đôn trao tặng để khuyến khích nghiên cứu khoa học, đi kèm với giải thưởng 1000 bảng Anh. Nó được đặt theo tên James Joseph Sylvester, Giáo sư Savilian về Hình học ở Đại học Oxford những năm 1880. Giải thưởng được đề xuất bởi Raphael Meldola và những người bạn khác của Sylvester tại Hội Hoàng gia sau cái chết của ông này vào năm 1897. Nó được trao 3 năm một lần, bắt đầu từ năm 1897 Hội Hoàng gia thông báo từ năm 2009 giải sẽ được trao hai năm một lần và dành cho những nhà khoa học ở chặng đầu hoặc giữa sự nghiệp thay vì những nhà toán học nổi tiếng. Cho tới năm 2008, có 36 huy chương đã được trao, trong đó có 27 người nhận giải là công dân Anh, và có một phụ nữ duy nhất (Mary Cartwright).

Danh sách người được giải

Dưới đây là danh sách đầy đủ những người được Huy chương Sylvester:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Royal Society: Sylvester Medal

Giải thưởng


title: Chim Toucan

text:
Toucan là thành viên của họ Ramphastidae bao gồm các loài chim gần gũi với sẻ từ Neotropics. Ramphastidae liên quan chặt chẽ nhất với họ Capitonidae. Chúng bao gồm các loài chim có màu sáng, đốm lớn, đầy màu sắc. Họ này bao gồm 5 chi với khoảng 40 loài khác nhau. Tên của nhóm chim này có nguồn gốc từ tiếng Tupi là tukana, thông qua tiếng Bồ Đào Nha . Họ này bao gồm chim Toucan và chim Aracari, họ hàng xa hơn bao gồm các họ khác nhau của chim gõ kiến.

Hình ảnh

Văn hóa
Eva (Phim Rio) (Keel-billed toucan)
Fernando (Video game Hugo)
Hal (Phim The Angry Birds Movie và loạt video game Angry Birds) (Emerald toucanet)
Rafael (Phim Rio và Rio 2) (Toco toucan)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Toucan videos on the Internet Bird Collection

Danh sách các họ chim


title: Charles Sanders Peirce

text:
Charles Sanders Peirce (; sinh ngày 10 tháng 9 năm 1839 – mất ngày 19 tháng 4 năm 1914) là một nhà triết học, nhà toán học, nhà logic học người Mỹ, thường được coi là "cha đẻ của chủ nghĩa thực dụng".

Peirce vốn theo học chuyên ngành hóa và gắn bó với công tác khoa học suốt 30 năm. Trong thời gian đó, Peirce đã có những đóng góp lớn lao cho ngành lôgic học, lĩnh vực mà đối với ông, bao gồm phần lớn các vấn đề nghiên cứu ngày nay được quy cho hai ngành nhận thức luận và triết học khoa học. Ông coi lôgic học như là chi nhánh chính thức của lý thuyết ký hiệu học do ông một phần sáng lập, chủ đề mà về sau sẽ mở ra cuộc tranh luận gay gắt giữa phái thực chứng luận lôgic và phái ủng hộ triết học ngôn ngữ thống trị trong cộng đồng triết học phương Tây thế kỷ 20. Ngoài ra, ông còn có công đề xướng khái niệm suy luận hồi nghiệm (abductive reasoning), cũng như là người đầu tiên xây dựng công thức chặt chẽ cho quy nạp toán học và suy diễn logic. Sớm từ khoảng năm 1886, ông đã phát hiện rằng mạch điện chuyển có khả năng thực hiện các phép toán logic, song phải nhiều thập kỷ sau ý tưởng này mới được áp dụng vào thực tiễn để sản xuất máy tính kỹ thuật số.

Năm 1934, triết gia Paul Weiss khen ngợi Peirce là "[người] sáng tạo và đa tài nhất trong số các triết gia Mỹ và là nhà lôgic học vĩ đại nhất của nước Mỹ".

Tiểu sử

Peirce chào đời vào ngày 10 tháng 12 năm 1839 tại căn nhà số 3 Phillips Place, Cambridge, Massachusetts. Mẹ ông là Sarah Hunt Mills và cha ông là Benjamin Peirce, một giáo sư thiên văn học kiêm toán học tại Đại học Harvard. Năm 12 tuổi, Peirce đọc tác phẩm lôgic học thời thượng nhất lúc bấy giờ ở các nước nói tiếng Anh, cuốn Elements of Logic (Các nguyên lý của Logic) của Richard Whately, ông mượn được từ người anh trai. Kể từ đó trở đi, Peirce đã ấp ủ niềm đam mê chảy bỏng với logic học và lý luận. Ông nhận được bằng Cử nhân Văn chương và Thạc sĩ Văn học (1862) sau khi hoàn thiện khóa học tập tại Đại học Harvard. Năm 1863, Trường Khoa học Lawrence trao tặng Peirce bằng Cử nhân Khoa học, và đồng thời ông cũng trở thành sinh viên ngành hóa đầu tiên của Harvard nhận tấm bằng summa cum laude. Ngoài  ra thì thành tích học tập của ông cũng không có gì quá nổi bật. Tại Harvard, ông làm quen được ba người bạn tri kỉ Francis Ellingwood, Chauncey Wright và William James. Một trong những giảng viên Harvard của ông, Charles William Eliot, rất không ưa Peirce. Điều này khiến cho Peirce suốt sự nghiệp bị lâm vào thế bất lợi, bởi lẽ Eliot hồi ấy giữ chức Chủ tịch Harvard (giai đoạn 1869–1909 - gần như toàn bộ sự nghiệp làm khoa học của Peirce), và ông ta đã rất nhiều lần phủ quyết việc làm của Peirce tại ngôi trường.

Peirce thời niên thiếu từng mắc chứng "đau dây thần kinh mặt", thứ bệnh mà nay được gọi là đau dây thần kinh sinh ba. Nhà nghiên cứu tiểu sử Joseph Brent miêu tả cảm giác của Peirce khi cơn đau bộc phát như sau: "ban đầu, ông như ngẩn người ra, và rồi xa cách, lạnh cóng, chán nản, cực kỳ ngờ vực, thậm chí thiếu kiên nhẫn với một hành động nhỏ nhất, và có khi nổi nóng bất thình lình." Điều này có lẽ là nguyên nhân khiến ông cách ly khỏi xã hội về sau.

Tham khảo

Nhà toán học Mỹ
Nhà triết học Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Sinh năm 1839
Mất năm 1914
Nhà logic học
Triết gia thế kỷ 19
Triết gia thế kỷ 20
Nhà triết học Kitô giáo
Nhà triết học ngôn ngữ


title: Joseph Liouville

text:
Joseph Liouville (24 tháng 3 năm 1809 – 8 tháng 9 năm 1882) là một nhà toán học người Pháp, tốt nghiệp trường École Polytechnique, là giảng viên trường này và sau nhận ghế Giáo sư Cơ học tại Collège de France. Ông có những đóng góp quan trọng cho lý thuyết số, giải tích phức, tôpô, hình học đạo hàm riêng, và cả vật lý toán và thiên văn học. Ông được nhớ đến nhiều nhất với Định lý Liouville trong giải tích số phức. Tên ông được đặt cho một hố thiên thạch trên Mặt Trăng.

Tham khảo

 Lutzen J., "Liouville's differential calculus of arbitrary order and its electrodynamical origin",in {\it Proc. 19th Nordic Congress Mathematicians}. 1985. Icelandic Mathematical Society, Reykjavik, pp. 149–160.

Sinh viên trường Bách khoa Paris

Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp


title: Carl Orff

text:
Carl Orff ( – ) là nhà soạn nhạc, nhà sư phạm, nhạc trưởng, nhà lý luận âm nhạc người Đức. Ông là nhà soạn nhạc nổi tiếng với opera Carmina Burana năm 1937.

Cuộc đời và sự nghiệp
Carl Orff sinh vào năm 1895 tại München, Đức. Orff theo học âm nhạc tại Viện Hàn lâm âm nhạc Munich và có làm việc tại các nhà hát opera. Những năm 1921-1922, ông theo học Kaminsky. Năm 1924, Orff thành lập trường âm nhạc tại quê mình, xây dựng hệ thống giáo dục âm nhạc cho trẻ em bằng cách tổng hợp chuyển động gồm thể dục, múa với âm nhạc. Cũng trong khoảng thời gian này, ông đứng ra xuất bản nhiều bản opera của Monteverdi, sáng tác cantata, vào năm 1937, vở opera Carmina Burana được trình diễn. Thế là các tác phẩm trước đều bị từ bỏ bởi chính Orff. Tuy nhiên, một số trong đó được phục hồi lại. Từ thời gian này trở đi, ông tập trung sáng tác sân khấu. Ông qua đời vào năm 1982 tại Munich.

Phong cách sáng tác
Carl Orff là nhà soạn nhạc đậm chất nhân văn. Lĩnh vực sáng tác của ông chủ yếu là sân khấu thuộc nhiều thể loại khác nhau, trong các tác phẩm sân khấu của ông luôn có những hình thức kết hợp độc đáo giữa lối ngâm ngợi, hát, kịch câm, múa và âm nhạc, cả trong những cảnh sân khấu và trong buổi hòa nhạc.

Danh sách các tác phẩm

 Lamenti
 Orpheus (1924, chỉnh sửa thêm năm 1939)
 Klage der Ariadne (1925, chỉnh sửa thêm năm 1940)
 Tanz der Spröden (1925, chỉnh sửa thêm năm 1940)
 Entrata cho vở kịch, sau "The Bells" sau William Byrd (1539–1623) (1928, chỉnh sửa thêm năm 1941)
Orff Schulwerk
 Musik für Kinder (with Gunild Keetmann) (1930–35, chỉnh sửa thêm năm 1950–54)
 Tanzstück (1933)
 Trionfi
 Carmina Burana (1937)
 Catulli Carmina (1943)
 Trionfo di Afrodite (1953)
 Märchenstücke (Fairy tales)
 Der Mond (1939)
 Die Kluge (1943)
 Ein Sommernachtstraum (1952, chỉnh sửa thêm năm 1962)
 Bairisches Welttheater (Nhà hát thế giới Bavaria)
 Die Bernauerin (1947)
 Astutuli (1953)
 Comoedia de Christi Resurrectione (1956) – Easter Play
 Ludus de Nato Infante Mirificus (1961) – Nativity play
 Theatrum Mundi
 Antigonae (1949)
 Oedipus der Tyrann (1959)
 Prometheus (1968)
 De Temporum Fine Comoedia (1973, chỉnh sửa thêm năm 1977)

Chú thích

Liên kết ngoài

 Tác phẩm Carmina Burana của Carl Orff
 Carl Orff Foundation
 Orff Center, Munich
 Discography
Profile, works, discography , Schott Music

 Interview with conductor Ferdinand Leitner by Bruce Duffie. Leitner was a close friend of Orff and conducted many of his works, including several premieres.

Người München
Nhà soạn nhạc opera
Nhà soạn nhạc Đức
Sinh năm 1895
Mất năm 1982
Chết vì ung thư
Quân nhân Đức trong Thế chiến thứ nhất


title: Paul Valéry

text:
Ambroise-Paul-Toussaint-Jules Valéry (30 tháng 10 năm 1871 – 20 tháng 7 năm 1945) là một nhà thơ, triết gia, nhà văn Pháp, giáo sư Thi ca học tại Collège de France. Ông cũng quan tâm và viết nhiều tiểu luận về nghệ thuật, lịch sử, âm nhạc và thời sự. Ông là đại diện lớn cuối cùng của chủ nghĩa tượng trưng Pháp. Sau khi được bầu vào Viện Hàn lâm Pháp năm 1925, ông trở nên nổi bật và thường xuyên phát biểu trước công chúng các nước châu Âu, từng có thời làm đại diện về văn hóa của Pháp tại Hội Quốc Liên.

Danh sách tác phẩm chọn lọc
 Introduction à la méthode de Léonard de Vinci (1895)
 La soirée avec monsieur Teste (1896)
 La Jeune Parque (1917)
 Album des vers anciens (1920)
 Charmes (1922)
 Variétés I (1924)
 Variétés II (1930)
 Regards sur le monde actuel. (1931)
 Variétés III (1936)
 Variétes IV (1938)
 Mauvaises pensées et autres (1942)
 Tel quel (1943)
 Variétes V (1944)
 Vues (1948)
 Œuvres I (1957), édition établie et annotée par Jean Hytier, Bibliothèque de la Pléiade / nrf Gallimard
 Œuvres II (1960), édition établie et annotée par Jean Hytier, Bibliothèque de la Pléiade / nrf Gallimard
 Prose et Vers (1968)
 Cahiers I (1973), édition établie, présentée et annotée par Judith Robinson-Valéry, Bibliothèque de la Pléiade / nrf Gallimard
 Cahiers II (1974), édition établie, présentée et annotée par Judith Robinson-Valéry, Bibliothèque de la Pléiade / nrf Gallimard
 Cahiers (1894–1914) (1987), édition publiée sous la direction de Nicole Celeyrette-Pietri et Judith Robinson-Valéry avec la collaboration de Jean Celeyrette, Maria Teresa Giaveri, Paul Gifford, Jeannine Jallat, Bernard Lacorre, Huguette Laurenti, Florence de Lussy, Robert Pickering, Régine Pietra et Jürgen Schmidt-Radefeldt, tomes I-IX, Collection blanche, Gallimard

Tham khảo

 Sylvie Ballestra-Puech, Lecture de la Jeune Parque, Klincksieck, 1993
 Philippe Baudry, Valéry trouveur: métaphysique et littérature, Kindle, 2010; CreateSpace, 2011
 Philippe Baudry, Valéry Finder: Metaphysics and Literature, Kindle, 2011; CreateSpace, 2011
 Denis Bertholet, Paul Valéry, 1871-1945, Plon, 1995 (biography)
 Serge Bourjea, Paul Valéry, le sujet de l'écriture, L'Harmattan, 2000
 Emile Michel Cioran, Valéry face à ses idoles, L'Herne, Essais et Philosophie, 2007
 Michel Jarrety, Paul Valéry, Fayard, 2008 (biography)
 Octave Nadal, La Jeune Parque, manuscrit, présentation, étude critique, Le Club du Meilleur Livre, 1957.
 Suzanne Nash, Paul Valéry's Album de Vers Anciens - A Past Transfigured, Princeton University Press, 1983
 Michel Philippon, Paul Valéry, une Poétique en poèmes, Presses Universitaires de Bordeaux, 1993
 Michel Philippon, Un Souvenir d'enfance de Paul Valéry, Éditions InterUniversitaires, 1996
 Fabien Vasseur commente La Jeune Parque, Poésies, Foliothèque, Gallimard, 2006

Chú thích

Liên kết ngoài

 Centre for Valéry Studies at Newcastle University.
 Ressources sur Paul Valéry.
 The Graveyard By The Sea  poem
 The Footsteps poem
 Les Harpes Secretes  Paul Valery's book
 Crisis of the Mind essay
 Works by Paul Valéry (public domain in Canada)
 Essay on Paul Valery's Aesthetics

Sinh năm 1871
Mất năm 1945
Nhà thơ Pháp
Nhà triết học Pháp
Người Pháp gốc Ý
Nhà thơ theo trường phái Tượng trưng


title: Sài Gòn Yo!

text:
Sài Gòn Yo! (tựa tiếng Anh: Saigon Electric) là một bộ phim hiphop - tình cảm - tâm lý Việt Nam của đạo diễn Stephane Gauger thực hiện, được khởi chiếu vào ngày 22 tháng 4 năm 2011. Dàn diễn viên trong phim gồm có Vân Trang, Quỳnh Hoa, Hà Hiền, Khương Ngọc, Elly Trần và Việt Max. Câu khẩu hiệu chính thức của phim là Hãy tin vào ước mơ.

Nội dung

Mai là một cô gái từ Bạc Liêu lên Sài Gòn để thi vào trường múa, cô đam mê múa lụa và ước mơ trở thành người múa lụa chuyên nghiệp. Khi lên Sài Gòn, Mai thuê căn nhà nhỏ ở tạm, chủ nhà là ông giáo sư trước đây từng làm nhạc trưởng của dàn nhạc giao hưởng. Lúc đi thi múa, sự hồi hộp khiến Mai bị phân tâm rồi có rắc rối xảy ra nên cô thi trượt. Sau đó Mai đi ngang qua nhà thờ Đức Bà, cô nhìn thấy một nhóm nhảy hiphop có tên Saigon Fresh đang biểu diễn cho mọi người xem.

Mai xin vào làm việc trong một quán ăn, tình cờ gặp được Kim - cô gái mồ côi có cá tính mạnh mẽ và cũng là thành viên của nhóm Saigon Fresh cũng đang làm việc trong quán ăn này. Mai và Kim kết bạn với nhau, cả hai luôn đối xử tốt với nhau, Kim còn dẫn Mai đến khu trung tâm văn hóa để gặp gỡ nhóm Saigon Fresh. Cả nhóm Saigon Fresh đều quý mến Mai, đáng chú ý nhất là anh chàng trưởng nhóm Do-Boy. Kim cho Mai biết rằng cả nhóm đang cố gắng tập luyện nhằm mục đích thi đấu với nhóm nhảy North Killaz ở giải Samsung, nhóm nhảy nào chiến thắng ở giải Samsung sẽ được qua Hàn Quốc biểu diễn. Có lần Mai và Kim đem cơm trong quán cho nhóm Saigon Fresh ăn nên bị chủ quán đuổi việc, cả hai phải chuyển qua làm việc phát tờ rơi trước cửa siêu thị điện máy.

Trong lúc đang làm việc, một anh chàng công tử tên Hải đến tán tỉnh Kim và mời Kim đi ăn tối tại nhà hàng sang trọng. Thấy Hải có tính tình hài hước nên Kim đồng ý làm người yêu Hải. Sau khi nghe trưởng nhóm Do-Boy đánh giá mình còn quá non nớt, Kim nổi giận rồi bỏ nhóm. Hằng ngày Hải thường chở Kim đi chơi, anh còn đưa Kim về gặp ba anh. Bỗng dưng Hải cứ tránh mặt Kim và đi cặp kè với cô nàng tiểu thư tên Hoa. Kim đau khổ vào vũ trường nhảy nhót đến nỗi bị sốc thuốc rồi ngất đi, được Mai và Do-Boy đưa về nhà. Sáng hôm sau, Kim được ông giáo sư cho ăn sáng, sau đó Mai đưa Kim về lại khu trung tâm để tiếp tục tập luyện với nhóm Saigon Fresh.

Khu trung tâm văn hóa sắp bị thu hồi vì quy hoạch, đặc biệt người có ý định thu hồi chính là ông Lê - ba của Hải. Nhóm Saigon Fresh muốn giữ khu trung tâm thì chỉ còn một cách duy nhất là phải thắng giải Samsung. Hải đến gặp Kim rồi tâm sự với Kim, anh bảo rằng trước giờ anh chỉ biết sống theo sự sắp đặt của ba anh, anh phải chia tay Kim để cưới Hoa làm vợ do ba anh bắt buộc, Kim thông cảm và tha lỗi cho Hải. Cuối cùng ngày thi đấu cũng đến, nhóm Saigon Fresh và nhóm North Killaz đối đầu nhau ở giải Samsung. Nhờ có ý tưởng nhảy hiphop theo nhịp trống đánh mà nhóm Saigon Fresh giành chiến thắng. Ông giáo sư chủ nhà của Mai gọi điện cho trường múa để xin cho Mai được thi lại, ông còn gọi má của Mai lên thành phố để xem Mai thi. Mai đi thi lại và lần này cô thi đậu, trở thành người múa lụa chuyên nghiệp đúng như ước mơ của cô. Sau này nhóm Saigon Fresh được qua Hàn Quốc biểu diễn. Cuối cùng Mai, Kim và nhóm Saigon Fresh đều đã đạt được ước mơ của họ.

Diễn viên
Vân Trang vai Mai
Nguyễn Thị Quỳnh Hoa vai Kim
Hà Hiền vai Do-Boy
Khương Ngọc vai Hải
Elly Trần vai Hoa
Việt Max vai Việt Max
Tấn Thi vai Ông giáo sư
Hữu Luân vai Ông Lê, ba của Hải
Nguyễn Hậu vai Ủy viên thành phố (†)
NSND Kim Xuân vai Má của Mai
Nguyễn Văn Phúc vai Giám khảo trường múa
Trần Trung Lĩnh vai DJ trong vũ trường
Quân Rapsoul vai MC trong giải Samsung
Hồ Bích Trâm vai Con gái ông giáo sư
Tronie Ngô vai Thành viên nhóm Saigon Fresh
Mai Ngô vai Thành viên nhóm Saigon Fresh

Nhạc phim
Saigon Electric - Chosen
Rock your body (Chad Hugo, Pharrell Williams, Justin Timberlake) - Thai & Jimmy Boi
Walk (Suboi) - Suboi
Away (Suboi) - Suboi
Trên xe (Quân Rapsoul) - Quân Rapsoul
Friends (Suboi) - Suboi
Người tôi yêu nhất (Quân Rapsoul) - Quân Rapsoul
Vui lên nào (Quân Rapsoul) - Quân Rapsoul
Mangetsu (Cal Rajin Taiko) - Cal Rajin Taiko
Bad girl - Trúc Duy & Icee
Baby don't cry (Addy Trần) - 365
Kids at the bar - Southpaw
Bassline time - AC Slater
WTF (Jesse Tittworth) - Tittsworth, Kid Sister, Pase Rock
A Yo the bossman - Antoneus Maximus
Thuyền trăng (Nhật Bằng & Thanh Nam) - Thanh Lan & Quỳnh Giao

Giải thưởng
Tại lễ trao giải Cánh Diều Vàng 2011, Sài Gòn Yo! đã đoạt giải "Cánh Diều Bạc" và còn mang về cho nữ diễn viên Quỳnh Hoa giải "Nữ diễn viên chính xuất sắc".

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sài Gòn Yo! tại Internet Movie Database
Trailer phim.

Phim năm 2011
Phim Việt Nam
Phim tiếng Việt
Phim lãng mạn Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim của Chánh Phương
Phim giành giải Cánh diều bạc
Phim lấy bối cảnh ở Việt Nam
Phim lấy bối cảnh ở Sài Gòn
Phim quay tại Việt Nam
Phim Việt Nam thập niên 2010
Phim lãng mạn thập niên 2010
Phim chính kịch thập niên 2010
Phim chính kịch lãng mạn thập niên 2010
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2010


title: Tượng (cờ vua)

text:
Xem thêm: Tượng (quân cờ)
Tượng (,) còn gọi là Tịnh là quân cờ chủ lực trong cờ vua. Mỗi người chơi bắt đầu ván đấu với hai quân Tượng. Vị trí xuất phát ban đầu của một quân là nằm giữa Vua và Mã cánh Vua, còn quân còn lại nằm giữa Hậu và Mã cánh Hậu. Về mặt ký hiệu đại số, vị trí ban đầu của Tượng là ô c1, f1 đối với Trắng và c8, f8 đối với Đen.

Di chuyển
Tượng di chuyển theo đường chéo và không bị hạn chế về khoảng cách, tức là có thể di chuyển một, hai, hoặc bao nhiêu ô theo đường chéo cũng được. Tuy nhiên, yếu tố cản trở đó là sự có mặt của một quân khác trên đường đi và độ dài đường chéo. Sau khi ăn quân đối phương Tượng sẽ được đặt tại vị trí của quân đó.

Các quân Tượng có thể phân biệt theo cánh xuất phát ban đầu của chúng, như là Tượng cánh Vua và Tượng cánh Hậu. Như một hệ quả của đặc điểm di chuyển theo đường chéo, mỗi quân Tượng luôn luôn chỉ có thể duy trì trên một loại ô màu, trắng hoặc đen. Bởi vậy, chúng cũng thường được gọi là Tượng ô trắng và Tượng ô đen.

So sánh với các quân khác

Xe
Xe luôn được đánh giá cao hơn Tượng. Một quân Xe nhìn chung có giá trị bằng một quân Tượng cộng thêm hai Tốt. Tượng chỉ có thể đi đến một nửa số ô vuông trên bàn cờ, còn Xe thì có thể đi đến tất cả mọi ô. Trên một bàn cờ trống, một quân Xe luôn luôn tấn công (hay kiểm soát) được 14 ô, còn Tượng thì là từ 7 đến 13 phụ thuộc vị trí đứng (7 nếu đứng ở góc và 13 ở trung tâm). Bên cạnh đó, một Vua và một Xe có thể ép chiếu mat một Vua đơn độc của đối phương, còn một Tượng và Vua thì không.

Mã
Tổng quan thì Tượng và Mã có sức mạnh tương đương nhau, tuy nhiên điều này có thể thay đổi tùy vào thế trận.

Những kỳ thủ ít kinh nghiệm có xu hướng đánh giá thấp Tượng so với Mã bởi Mã có thể "nhảy" qua đầu quân khác, di chuyển được tới tất cả mọi ô và là một quân chĩa lợi hại (tấn công hai hay nhiều quân cùng lúc). Còn những kỳ thủ giàu kinh nghiệm thì nhận thức được năng lực của Tượng .

Tượng thường trở nên hiệu quả hơn trong tàn cuộc, khi mà số lượng quân trên bàn cờ đã giảm giúp tăng tầm hoạt động và kiểm soát cho Tượng. Một quân Tượng có thể dễ dàng tạo sự ảnh hưởng lên cả hai cánh, năng lực này của Mã là kém hơn. Trong một tàn cuộc mở, một cặp Tượng chắc chắn là mạnh hơn so với một Tượng và một Mã, hoặc hai Mã. Bởi vậy, các kỳ thủ sở hữu một cặp Tượng có một vũ khí chiến lược, kế hoạch dài hạn là đổi quân để chuyển về một tàn cuộc thuận lợi.

Hai Tượng lệch (một kiểm soát ô trắng và một kiểm soát ô đen) kết hợp với Vua có thể ép chiếu mat, còn hai Mã thì không thể. Một Tượng và một Mã cũng làm được điều tượng tự, nhưng khó hơn nhiều so với hai Tượng lệch.

Trong một số tình thế nhất định một quân Tượng có thể tự làm phí mất một nước (xem triangulation và temp), Mã khó có thể làm được như vậy. Tượng có năng lực xiên hoặc giẳng (ghim), còn Mã thì không. Trong một vài tình huống Tượng có thể cản trở việc di chuyển của Mã, trường hợp như vậy gọi là Tượng "thống trị" Mã (hay Tượng chi phối Mã).

Mặt khác, trong khai cuộc và trung cuộc, một quân Tượng có thể bị phong tỏa bởi các quân Tốt của cả hai bên, do đó nó sẽ yếu hơn Mã, quân không bị cản trở bởi quân khác. Còn nữa, trên một bàn cờ đông đúc Mã có rất nhiều cơ hội chiến thuật để chĩa đôi hai quân của đối phương. Tượng cũng có thể chĩa đôi, nhưng cơ hội là rất hiếm. Một ví dụ diễn ra trong thế cờ hình bên phải dưới đây, phát sinh từ khai cuộc Ruy Lopez: 1.e4 e5 2.Mf3 Mc6 3.Tb5 a6 4.Ta4 Mf6 5.0-0 b5 6.Tb3 Te7?! 7.d4 d6 8.c3 Tg4 9.h3!? Txf3 10.Hxf3 exd4 11.Hg3 g6 12.Th6!

Nhìn chung, Mã hiệu quả hơn trong một thế trận đông quân, thường là khai cuộc và trung cuộc; còn trong cờ tàn hoặc những thế cờ mở, thông thoáng, Tượng được đánh giá cao hơn Mã.

Các quân còn lại
Giữa Tượng và các quân còn lại có sự chênh lệch. Hậu thì quá mạnh so với Tượng khi sở hữu chính năng lực của Tượng cộng thêm với năng lực của Xe. Tốt là quân yếu nhất trên bàn cờ và không thể so với Tượng. Còn Vua là quân cờ đặc biệt vì lý do không thể để mất, tuy nhiên xét về năng lực chiến đấu, Vua có giá trị là 3 bằng với Tượng, dù vậy tầm hoạt động của Vua hạn chế hơn nhiều khi chỉ di chuyển được với khoảng cách một ô cho mỗi nước đi.

Trong ván đấu

Tượng tốt và Tượng xấu

Trong trung cuộc, một người chơi có trong tay chỉ một quân Tượng thường nên đặt các quân Tốt ở những ô khác màu với quân Tượng đó. Điều này sẽ cho phép người chơi kiểm soát được nhiều ô hơn, giúp Tượng có thể di chuyển thoải mái giữa đám Tốt, đồng thời hạn chế việc Tốt đối phương nằm ở những ô khác màu với Tượng, qua đó Tượng có thể tấn công chúng. Quân Tượng như vậy được gọi là quân Tượng "tốt", hay Tượng tích cực, Tượng mạnh.

Ngược lại, một quân Tượng mà bị cản trở bởi những quân Tốt "đồng đội" thường sẽ được gọi là quân "Tượng xấu". Một ví dụ đó là quân Tượng ô trắng của Đen trong khai cuộc Phòng thủ Pháp. Tuy vậy, một quân Tượng "xấu" không phải lúc nào cũng là điểm yếu, đặc biệt khi nó nằm ngoài dãy xích Tốt. Bên cạnh đó, sở hữu một quân Tượng "xấu" có thể là lợi thế trong cờ tàn Tượng khác màu. Mà kể cả khi Tượng xấu nằm ở một vị trí bị động, kém tích cực, nó vẫn có thể là một quân phòng thủ hữu dụng; như câu nói châm biếm nổi tiếng của Đại kiện tướng Mihai Suba: "Tượng xấu bảo vệ Tốt mạnh."

Trong thế cờ trích từ ván Krasenkow - Zvjaginsev (hình bên), Tượng Đen ở c8 đang bị phong tỏa bởi một số lượng Tốt dày đặc, nên thực tế là Đen đang chơi với một quân kém hơn. Mặc dù Tốt của Đen cũng gây trở ngại cho Tượng Trắng ở e2, nhưng quân Tượng này có năng lực tấn công đối phương vượt trội, do đó nó là một quân Tượng tốt, trái ngược với Tượng Đen là một quân Tượng xấu. Bên Đen chịu thua sau 10 nước tiếp theo.

Fianchetto

Một quân Tượng có thể fianchetto, tức là di chuyển lên các ô b2, g2 đối với Trắng và b7, g7 đối với Đen. Ví dụ, bên Trắng sau khi chơi nước g2-g3 thì tiếp theo có thể chơi Tf1-Tg2, và ta có Tượng ở g2 được gọi là quân Tượng fianchetto. Chơi như ví dụ trên có thể tạo nên một sự phòng thủ mạnh cho Vua sau khi nhập thành ngắn (khi đó Vua ở g1), và Tượng thường có khả năng gây áp lực mạnh lên đường chéo dài (ở đây là đường chéo h1-a8). Nhìn chung không nên từ bỏ quân Tượng fianchetto một cách hời hợt (đổi lấy quân khác), bởi như vậy sẽ tạo ra những lỗ hổng và đó có thể là yếu điểm nghiêm trọng, đặc biệt khi Vua nhập thành cùng cánh với quân Tượng đó.

Dù vậy thì trong một số diễn biến khai cuộc hiện đại Tượng fianchetto có thể đổi lấy Mã để gây nên tình trạng Tốt chồng cho đối phương, ví dụ như diễn biến sắc nét bắt nguồn từ Roman Dzindzichashvili: 1.d4 g6 2.c4 Tg7 3.Mc3 c5 4.d5 Txc3+!? 5.bxc3 f5. Đổi quân Tượng fianchetto cánh Hậu lấy Mã thường ít có vấn đề hơn. Ví dụ, trong ván Karpov–Browne diễn ra tại San Antonio năm 1972, sau khi 1.c4 c5 2.b3 Mf6 3.Tb2 g6?!, Karpov đổi quân Tượng fianchetto lấy Mã với 4.Txf6! exf6 5.Mc3, gây nên tình trạng Tốt chồng cho Đen và lổ hổng ở d5.

Tàn cuộc
Một dạng cờ tàn mà trong đó mỗi người chơi chỉ có một Tượng và hai quân Tượng đó không nằm cùng ô màu với nhau thường dẫn tới kết quả hòa kể cả khi một bên có hơn một hoặc đôi khi là hai Tốt. Hai bên có xu hướng kiểm soát những ô khác màu, và kết quả là một thế trận bế tắc. Tuy nhiên nếu hai quân Tượng ở các ô cùng màu thì chỉ cần lợi thế thế trận cũng có thể là đủ để thắng .

Tượng khác màu

Thế cờ hình bên trích từ ván Wolf – Leonhardt cho ta thấy một sự thiết lập phòng thủ quan trọng. Đen không thể tiến triển thêm được gì nữa, bởi Tượng Trắng đang buộc Vua Đen phải bảo vệ Tốt g4 đồng thời ngăn chặn nước tiến Tốt f3+ vì quân Tượng ăn vào f3, sau đó Đen lấy Tốt g ăn Tượng thì Vua Trắng sẽ ăn lại Tốt và hòa ngay lập tức, hoặc Đen tiến Tốt (g4-g3) cũng dẫn tới một thế cờ hòa đơn giản. Còn nếu Đen chọn nước khác thay vì f4-f3, Trắng sẽ liên tục di chuyển Tượng qua lại các ô d1 và e2 .

Nếu hai Tốt liên kết với nhau và chúng tiến được tới hàng ngang thứ sáu của mình thì bên sở hữu hai Tốt thường sẽ giành chiến thắng, còn không thì ván đấu có thể kết thúc hòa (như ví dụ trên). Nếu hai Tốt bị ngăn cách bởi một cột, kết quả cũng thường là hòa. Nhưng nếu khoảng cách giữa chúng càng xa thì cơ hội chiến thắng cho bên mạnh (bên có hai Tốt) sẽ càng lớn hơn.

Trong một số trường hợp có nhiều Tốt trên bàn cờ, một bên có những quân Tốt yếu sẽ bất lợi hơn. Trong ván đấu năm 1925 giữa Efim Bogoljubov và Max Blümich, (hình bên) Đen có những quân Tốt yếu, đó là hai quân Tốt cô lập bên cánh Hậu và hai Tốt chồng bên cánh Vua . Diễn biến tiếp theo như sau:

29. Vd2 Ve7
30. Vc3 f6
31. Vd4 Te6
32. Vc5 Vd7
33. Vb6 g5
34. Vxa6 Vc7
35. Tb6+ Vc8
36. Tc5 Vc7
37. Tf8 f5
38. Txg7 f4
39. Tf6 f3
40. gxf3 exf3
41. Txg5 Txh3
42. Tf4+ 1-0

Tượng sai

Giả sử với một tàn cuộc mà có một quân Tượng, thì trong một vài trường hợp quân Tượng đó có thể là "Tượng sai" (hay Tượng không phù hợp, không đúng; wrong bishop), nói lên rằng quân Tượng nằm ở ô màu không đúng, không thể phục vụ cho một mục đích nào đó (thường là phong cấp một quân Tốt). Ví dụ, với chỉ hai quân: một Tốt biên và một Tượng, nếu quân Tượng không thể kiểm soát được ô phong cấp của Tốt thì nó sẽ được gọi là "Tượng sai" hoặc quân Tốt đó sẽ được gọi là Tốt biên sai (wrong rook pawn). Điều này là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới kết quả hòa trong một số tình huống. (trong khi nếu Tượng ở ô màu kia thì bên sở hữu nó đã có được thắng lợi)

Mã Unicode

Unicode định ra hai codepoint cho Tượng:

♗ U+2657 Tượng Trắng (HTML ♗)

♝ U+265D Tượng Đen (HTML ♝)

Xem thêm

Chú thích

Tham khảo

Tham khảo

Quân cờ vua


title: Chiến tranh Punic lần thứ ba

text:
Chiến tranh Punic lần thứ ba (tiếng Latin: Tertium Bellum Punicum) (năm 149-146 TCN) là cuộc chiến thứ ba và cũng là cuối cùng trong số các cuộc chiến tranh Punic xảy ra giữa thuộc địa cũ của người Phoenicia là Carthage với Cộng hòa La Mã. Tên gọi của cuộc chiến tranh Punic được đặt theo tên mà người La Mã gọi người Carthage: Punici, hoặc Poenici.

Cuộc chiến tranh này có quy mô nhỏ hơn nhiều so với hai cuộc chiến tranh Punic lần trước và nó diễn ra tập trung ở Tunisia, chủ yếu là vào cuộc vây hãm Carthage, dẫn đến sự phá hủy hoàn toàn thành phố này, và Roma sáp nhập của tất cả các lãnh thổ còn lại của Carthage vào lãnh thổ của nó, trong khi toàn bộ cư dân của Carthage bị giết hoặc bị bán làm nô lệ. Chiến tranh Punic lần thứ ba đã kết thúc sự tồn tại một cách độc lập của Carthage.

Bối cảnh
Trong khoảng thời gian giữa cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai và thứ ba, Roma đã tham gia vào các cuộc chinh phục của các đế quốc Hy Lạp ở phía đông (xem Các cuộc chiến tranh Macedonia, chiến tranh Illyria, và cuộc chiến tranh La Mã-Syria) và tàn nhẫn đàn áp các tộc người Hispania ở phía tây, mặc dù họ đã đóng vai trò chủ chốt cho sự thành công của La Mã trong cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai. Còn Carthago thì lại bị mất hết các đồng minh và lãnh thổ (Sicilia, Sardinia, Hispania), còn phải một bồi thường một khoản chiến phí rất lớn, nó phải trả 200 talent bạc mỗi năm cho La Mã trong vòng 50 năm.

Theo Appianus, nguyên lão Cato Già thường kết thúc những bài phát biểu của mình về bất kỳ chủ đề nào tại Viện nguyên lão với câu ceterum censeo Carthaginem esse delendam, có nghĩa là "Hơn nữa, theo quan điểm của tôi thì Carthage phải bị tiêu diệt". Cicero cũng nêu một tuyên bố tương tự những lời từ miệng của Cato trong tác phẩm đối thoại De Senectute của ông ta. Cato đã bị phản đối bởi nguyên lão Publius Cornelius Scipio Nasica Corculum, người vốn ủng hộ một cách giải quyết khác, mà sẽ không phá hủy Carthage, và là người thường chiếm ưu thế trong các cuộc tranh luận ở Viện nguyên lão.

Hiệp ước hòa bình vào cuối cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai quy định rằng tất cả các tranh chấp biên giới liên quan đến Carthage sẽ được phân xử bởi Viện nguyên lão La Mã và yêu cầu Carthage phải nhận được sự phê chuẩn rõ ràng của người La Mã trước khi đi đến chiến tranh. Kết quả là, trong 50 năm tiếp theo giữa hai cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai và thứ ba, Carthage đã phải chấp nhận tất cả các phán quyết có lợi cho đồng minh Numidia của La Mã trong các cuộc tranh chấp biên giới giữa hai bên.

Nguyên nhân của cuộc chiến tranh

Năm 151 trước Công nguyên, Numidia đã tiến hành một cuộc tấn công biên giới vào lãnh thổ của Carthage, vây hãm thị trấn Oroscopa của người Carthage, và Carthage đã phát động một cuộc viễn chinh lớn (25.000 lính) để đẩy lùi những kẻ xâm lược người Numidia. Kết quả là Carthage đã phải chịu một thất bại quân sự. Tuy nhiên, ngay sau đó Roma đã cho thấy sự không hài lòng với quyết định tiến hành chiến tranh chống lại nước láng giềng của Carthage mà không cần sự cho phép của người La Mã.

Trong 149 trước Công nguyên, Roma tuyên chiến với Carthage. Người Carthage đã tiến hành một loạt các nỗ lực nhằm để xoa dịu Roma, và nhận được một lời hứa rằng nếu ba trăm trẻ em Carthage sinh ra trong những gia đình cao quý được gửi đến Roma làm con tin thì người Carthage sẽ có quyền giữ lại đất đai và chính quyền tự trị của họ. Bất kể điều này đã được thực hiện đi nữa, thành phố đồng minh của người Carthge là Utica đã đào ngũ về phía Roma, và một đội quân La Mã gồm 80.000 người đã được tập trung ở đó. Các chấp chính quan sau đó yêu cầu Carthage phải giao nộp tất cả các loại vũ khí và áo giáp. Sau khi những thứ đó đã được giao nộp, Roma lại thêm yêu cầu rằng người Carthage phải di chuyển thành phố củahọ vào sâu nội địa ít nhất mười dặm, trong khi chính bản thân thành phố phải bị thiêu hủy. Khi người Carthage biết được việc này họ liền từ bỏ cuộc đàm phán và thành phố đã ngay lập tức bị bao vây, chính thức bắt đầu cuộc chiến tranh Punic lần thứ ba.

Sau khi đạo quân viễn chinh chủ lực của người La Mã đặt chân tới Utica, hai viên chấp chính quan Manius Manilius và Lucius Marcius Censorius liền tung ra một cuộc tấn công theo hai hướng nhằm vào Carthage, nhưng cuối cùng nó đã bị đẩy lui bởi quân đội của các tướng Carthage là Hasdrubal người Boeotarch và Himilco Phameas. Manilius cũng mất hơn 500 lính khi họ bị kỵ binh Carthage đánh úp trong khi đang thu lượm gỗ xung quanh hồ Tunis. Một thảm họa tồi tệ nữa xảy ra với người La Mã là khi hạm đội của họ bị thiêu trụi bằng những hỏa thuyền mà người Carthage đã lợi dụng hướng gió để lao thẳng vào. Manilius đã bị thay thế bởi chấp chính quan Calpurnius Piso trong năm 149 TCN sau một thất bại nghiêm trọng của quân đội La Mã tại Nepheris, một thành trì phía nam của thành phố Carthage. Cũng nhờ có Scipio Aemilianus mà bốn cohort đã được cứu thoát khỏi nguy khốn trong một khe núi. Nepheris cuối cùng cũng rơi vào tay Scipio trong mùa đông năm 147-146 TCN. Mùa thu năm 148TCN, Piso đã bị đánh bại trong khi cố gắng xông vào thành phố Aspis, gần Mũi Bon. Không nản lòng, ông đã bao vây thị trấn Hippagreta ở phía bắc, nhưng quân đội của ông đã không thể đánh bại người Carthage trước khi mùa đông đến và đã phải rút lui. Khi tin tức về những thất bại tới được Roma, ông ta đã bị thay thế bởi chấp chính quan Scipio Aemilianus.

Người Carthage đã phải chịu đựng cuộc bao vây bắt đầu từ năm 149 trước Công nguyên cho đến mùa xuân năm 146 trước Công nguyên, khi Scipio Aemilianus thành công trong việc tấn công thành phố. Mặc dù các công dân Carthage đã chiến đấu dũng cảm, họ đã dần dần bị quân La Mã đẩy lùi và cuối cùng hoàn toàn thất bại.

Kết quả

Nhiều người Carthage đã chết đói trong giai đoạn cuối của cuộc bao vây, trong khi nhiều người khác đã chết trong sáu ngày cuối cùng của cuộc chiến. Khi chiến tranh kết thúc, 50.000 cư dân Carthage còn lại, một phần nhỏ của cư dân trong thành phố trước chiến tranh đã bị bán làm nô lệ bởi những kẻ chiến thắng, một điều phổ biến vào thời cổ đại đối với cư dân ở những thành phố bị cướp phá  Carthage đã bị thiêu trụi một cách có hệ thống trong suốt 17 ngày, các bức tường thành phố và các tòa nhà của nó đã bị phá hủy hoàn toàn.

Các vùng lãnh thổ còn lại của Carthage đã được sáp nhập vào Roma và tái tổ chức lại thành tỉnh châu Phi của La Mã. Một thế kỷ sau, một thành phố La Mã đã được Julius Ceasar cho xây dựng trên vị trí thành Carthage trước kia, và sau này trở thành một trong những thành phố quan trọng ở tỉnh châu Phi của La Mã vào thời kì đế quốc.

Nhiều thành phố đáng kể khác của người Punic, chẳng hạn như ở Mauretania, đã được tiếp quản và xây dựng lại bởi những người La Mã. Ví dụ về các thành phố được xây dựng lại đó là Volubilis, Chellah và Mogador. Volubilis là một thị trấn La Mã quan trọng nằm gần biên giới phía tây của các cuộc chinh phục La Mã. Nó được xây dựng trên vị trí của những khu định cư trước đó của người Punic Utica, thành phố của người Punic vốn đã thay đổi lòng trung thành của nó vào thời điểm bắt đầu cuộc vây hãm, đã trở thành thủ phủ của tỉnh châu Phi của La Mã.

Chú thích

Liên kết ngoài
Delenda est Carthago
Appian of Alexandria, The Punic Wars , "The Third Punic War"

Punic
Punic
Cộng hòa La Mã thế kỷ 2 TCN
Vụ diệt chủng


title: 2010 Summer Tour EP

text:
Summer Tour EP là một EP của ban nhạc rock người Mỹ Paramore được phát hành trong chuyến lưu diễn năm 2010 Honda Civic Tour và chuyến lưu diễn quảng bá cho album trước đó của ban nhạc, Brand New Eyes.

Danh sách bài hát

Tham gia thực hiện
 Hayley Williams – hát chính
 Josh Farro – guitar trưởng
 Jeremy Davis – guitar bass
 Zac Farro – trống
 Taylor York – guitar nhạc điệu

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cửa hàng trực tuyến của Paramore

EP năm 2010
Album biên tập của Paramore
Album biên tập năm 2010
EP của Paramore
EP của Fueled by Ramen
Album biên tập của Fueled by Ramen


title: Triệt giáo

text:
Triệt giáo (hay Tiệt giáo, còn gọi là đạo Địa Tiên) là một tôn giáo trong tác phẩm Phong Thần Diễn Nghĩa. Đứng đầu Triệt giáo là Thông Thiên giáo chủ. Ông là một trong 3 đồ đệ của Hồng Quân. Hai vị sư huynh của ông là Đạo Đức Thiên Tôn - người sáng lập ra Nhân giáo và Nguyên Thủy Thiên Tôn - người sáng lập Xiển giáo. Nội dung của tiểu thuyết chủ yếu nói về sự tranh đấu giữa Xiển giáo và Triệt giáo.

Giáo phái này chủ trương "hữu giáo vô loại", theo Thông Thiên giáo chủ bất kỳ ai một lòng cầu đạo đều có thể thành tiên. Vì vậy nên Tiệt giáo thu nhận tất cả các chủng tộc. Đồ đệ của Thông Thiên giáo chủ đa phần là các loài vật biến hóa thành như: Quy Linh Thánh Mẫu (do rùa hóa thành), Ô Vân Tiên (do cá ngao hóa thành), Cầu Thủ Tiên (do sư tử lông xanh hóa thành)...

Đệ tử của ông có tới hơn vạn người, từng được xưng là "vạn tiên triều bái". Đứng đầu trong đó là bốn đệ tử thân truyền: Đa Bảo Đạo Nhân, Kim Linh Thánh Mẫu, Vô Đương Thánh Mẫu, Quy Linh Thánh Mẫu; cùng một vài đệ tử có pháp lực cao siêu khác như: Tam Tiêu Tiên (Vân Tiêu, Bích Tiêu, Quỳnh Tiêu), Triệu Công Minh, Thập Thiên Quân, Thể Vân Tiên, Hạm Chi Tiên, Ô Vân Tiên, Cầu Thủ Tiên, Linh Nha Tiên, Kim Quang Tiên, Trường Nhĩ Định Quang Tiên, Bì Lô Tiên, Hỏa Linh Thánh Mẫu...

Trong tác phẩm Phong Thần Diễn Nghĩa, đệ tử Triệt giáo phần lớn đều trợ giúp Trụ Vương, điều này làm trái ý trời nên cuối cùng Triệt giáo thua trận, cùng với việc một người đệ tử phản bội đã khiến giáo phái này rơi vào tình trạng thảm bại nhất.

Về phần năng lực, các đồ đệ của Thông Thiên giáo chủ có tài phép không kém gì các đệ tử Xiển giáo. Khi ở bên trong "Cửu Khúc Hoàng Hà Trận", Vân Tiêu và Quỳnh Tiêu - 2 trong 3 vị Tam Tiêu Tiên đã bắt được tất cả 12 vị môn đồ Xiển giáo, trong đó có nhiều người pháp lực cao cường như Quảng Thành Tử, Thái Ất Chân Nhân, Ngọc Đỉnh Chân Nhân... Phải đến sau đó Nguyên Thủy Thiên Tôn đích thân ra tay mới phá giải được trận pháp và cứu các đệ tử. Trong trận quyết chiến tại "Vạn Tiên Trận", Kim Linh Thánh Mẫu một mình đại chiến với ba đệ tử Xiển giáo là: Văn Thù Quảng Pháp Thiên Tôn, Phổ Hiền Chân Nhân, Từ Hàng Đạo Nhân, mà vẫn không hề thua thiệt, phe Xiển giáo nhờ có Nam Cực Tiên Ông đánh lén mới thắng được bà. Những đệ tử khác như Quy Linh Thánh Mẫu, Ô Vân Tiên... cũng thể hiện tài phép cao cường đánh hạ các đệ tử Xiển giáo, nhưng sau cùng thì được Tiếp Dẫn và Chuẩn Đề thu phục độ hóa đi nơi Tây Phương Cực Lạc.

Ở cuối tác phẩm, các đệ tử Triệt giáo bại trận phần lớn được lên Phong Thần Bảng, buộc phải nhận chức quan tại Thiên Đình, mất đi tự do; một phần thì được hai vị giáo chủ Tây Phương giáo độ hóa đưa về phương Tây; một phần bị đánh chết thì xuống Địa Phủ đầu thai chuyển thế hoặc hồn tiêu phách tán. Triệt giáo chỉ còn lại một số đệ tử có pháp lực cao thâm vượt qua kiếp nạn như: Đa Bảo Đạo Nhân, Vô Đương Thánh Mẫu, Thập Thiên Quân, Hãm Tiên Cô... Thông Thiên giáo chủ cùng hai vị sư huynh kết thù, sau nhờ Hồng Quân đứng ra hòa giải mới bỏ đi mối hiềm khích giữa các phái.

Tham khảo

Thần tiên Trung Hoa


title: Văn Tuyên Đế

text:
Văn Tuyên Đế (chữ Hán: 文宣帝) là thụy hiệu của một số nhân vật lịch sử rất quan trọng ở phương Đông.

Danh sách
Văn Tuyên Đế là thụy hiệu của đức Khổng Tử do Tây Hạ Nhân Tông truy tôn, trước có từng được Đường Huyền Tông truy tôn là Văn Tuyên Vương)
Bắc Ngụy Văn Tuyên Đế Nguyên Duyệt (vốn là Nhữ Nam Văn Tuyên Vương, xưng đế được ít bữa rồi lại thôi)
Bắc Tề Văn Tuyên Đế Cao Dương (có thụy hiệu khác là Bắc Tề Cảnh Liệt Đế, trước khi đăng cơ thì gọi Tề Văn Tuyên Vương hay Tề Cảnh Liệt Vương)

Xem thêm
Văn Đế
Tuyên Đế
Văn Tuyên Vương
Văn Tuyên công
Văn Tuyên hầu
Hiếu Tuyên Đế

Thụy hiệu