title: Osa (lớp tàu tên lửa)

text:
Tàu chiến lớp Osa là tên gọi ký hiệu của NATO cho loại tàu chiến lớp tên lửa do Liên Xô có tên gọi chính là Dự án 205 Tsunami (Project 205 Tsunami). Phát triển vào đầu thập niên 1960 bao gồm 2 dự án là 205 (Osa 1) và 205U (Osa 2) nhằm thay thế cho Tàu tên lửa lớp Korma cũ. Tổng cộng đã có hơn 400 chiếc được xuất xưởng.

Tên gọi và thông số cơ bản

Osa có nghĩa là "Ong bắp cày", nó mang tên này do đặc điểm chiến đấu của mình.

Tàu Osa được phát triển nhằm thay thế loại tàu tấn công "Komar" – Loại chiến hạm mini đầu tiên trên thế giới có trang bị hỏa tiễn đối hạm, có khả năng đánh chìm một chiến hạm to hơn nó gấp nhiều lần. Thân tàu Osa được làm bằng hợp kim nhẹ với cấu trúc đặc biệt cùng với 3 động cơ công suất 12000 mã lực và 3 chân vịt, điều này giúp Osa đạt được tốc độ 40 hải lý/giờ

Tuy có một vài thay đổi ở các biến thể, tuy nhiên về bố trí các khoang của tàu Osa vẫn giữ nguyên gồm 10 khoang bao gồm:

Khoang 1: Khoang buồng dây

Khoang 2: Khoang chiến sĩ.

Khoang 3: Buồng hành trình

Khoang 4: Khoang sỹ quan

Khoang 5 và 7: Khoang máy trước và khoang máy sau (đặt cả ba động cơ chính và 3 động cơ phụ).

Khoang 6: Trung tâm điều khiển máy.

Khoang 8: Buồng điều khiển MR102-MR104 với chức năng điều khiển bắn pháo, ngoài ra khoang 8 còn có một buồng nhỏ được thiết kế để đặt thực phẩm dự trữ.

Khoang 9: Buồng điều khiển radar MR-331 và tổ hợp Nikhrom-RRM.

Khoang 10: Buồng kết cấu đáy (chứa thiết bị hàng hải, tin hiệu, máy tàu).

Vũ khí
Vũ khí chính của nó là tên lửa P-15 Termit hay còn gọi là SS-N-2. Chính vũ khí này giúp Osa có thể tiêu diệt một khu trục hạm nặng hơn 16.000 tấn, có kích thước gấp 10 lần nó ở phạm vi cách xa gần 40 km. Với phiên bản P-15M Termit (SS-N-2B) thì tầm bắn tăng gấp đôi, lên đến 80 km. Ngoài ra, Osa còn được trang bị 4 pháo AK-230 cỡ nòng 30mm để phòng không.

Phương thức hoạt động
Chiến thuật của Osa là đánh và chuồn. Lợi dụng thế mạnh trang bị tên lửa tầm xa và sức nhỏ nhẹ nên Osa chỉ việc tấn công từ xa rồi bỏ chạy để tránh bị truy kích. Nếu gặp không quân thì sử dụng pháo 30mm.

Lịch sử hoạt động
Osa đã tham chiến nhiều trận, trong đó nó chịu nhiều tổn thất trong cuộc chiến tranh Iraq-Iran. Điểm yếu chính là hệ thống điều khiển tên lửa còn quá kém và khả năng tự vệ quá yếu. Tuy nhiên với khối lượng chỉ 200 tấn và tốc độ cao cùng với 4 tên lửa chống hạm, Osa vẫn là một vũ khí khá nguy hiểm.

Ngày nay quân đội các quốc gia trên thế giới lại thích sử dụng tàu cao tốc tên lửa Molniya mà NATO gọi là Tàu tên lửa lớp Tarantul. Đây chính là thế hệ sau của Osa.

Hiện nay, Hải quân Nhân dân Việt Nam vẫn còn 8 tàu lớp Osa còn sử dụng tốt và đang đặt tại Cảng Tiên Sa - Đà Nẵng.

Các quốc gia sử dụng

Osa I (dự án 205)

 − 2

 – 5

 - 4

 - 12

Osa II (dự án 205U)

 - 8

 - 6

 - 1

 – 3

 - 13

 - 4

 - 5

 - 4

 - 8

 - 2

 - 12

 - 8

 - 18

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://sinhvienvanlang.com/@rum/showthread.php?t=2589
 http://www.quansuvn.net/index.php?topic=14001.380;wap2
 http://phunutoday.vn/xahoiol/tieudiem/201109/Tau-chien-hien-dai-cua-Hai-quan-Viet-Nam-tren-Bao-Trung-Quoc-2096590/
 http://yeumohinh.com/forum/showthread.php?p=277

Osa
Tàu tên lửa Trung Quốc


title: Chiến dịch Tây Xuyên

text:
Chiến dịch Tây Xuyên, hay Lưu Bị chiếm Tây Xuyên hoặc Lưu Bị chiếm Ích Châu là một loạt các chiến dịch quân sự của tập đoàn quân phiệt Lưu Bị cầm đầu trong việc chiếm đoạt Tây Xuyên (phần lớn Ích châu đương thời, bao gồm Tứ Xuyên và Trùng Khánh ngày nay) đang nằm dưới tay của quân phiệt Lưu Chương. Chiến dịch diễn ra từ đầu năm 212 đến năm 214 và được xem là giai đoạn đầu của thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Chiến dịch kết thúc với chiến thắng cho Lưu Bị và tiếp quản các quận từ tay Lưu Chương. Ích Châu sau này là nền tảng cho cơ đồ nhà Thục Hán.

Bối cảnh
Sau thất bại ở trận Xích Bích, ý định thống nhất Trung Quốc của Tào Tháo bị chặn lại, cục diện Tam Quốc bắt đầu được hình thành. Thế lực của quân phiệt Tôn Quyền được dịp bành trướng và đặc biệt là quân phiệt Lưu Bị đang nguy cấp được hồi sinh mạnh mẽ, cùng nhau đánh chiếm phần lớn Kinh châu từ tay Tào Tháo.

Trong chiến lược tranh bá thiên hạ của cả Lưu Bị và Tôn Quyền đều coi Ích châu của Lưu Chương là vùng đất phải lấy. Những người vạch chiến lược như Gia Cát Lượng bên Lưu Bị và Lỗ Túc, Chu Du bên Tôn Quyền đều đề nghị chủ mình phải chiếm được Ích châu. Trong khi đó, Tào Tháo trước khi quan tâm tới vùng đất của Lưu Chương cần gấp rút giải quyết mối lo gần hơn và mạnh hơn là Mã Siêu – Hàn Toại ở Tây Lương và thực hiện chiến dịch Tây chinh. Còn lại Trương Lỗ ở Đông Xuyên là vùng đệm nằm giữa Mã Siêu với Lưu Chương, các quân phiệt Tào – Lưu – Tôn đều đặt ra mục tiêu thôn tính.

Trong nội bộ Ích châu, Lưu Chương và Trương Lỗ có thù. Ban đầu Trương Lỗ đồng mưu với cha Lưu Chương là Lưu Yên cùng ly khai triều đình nhà Hán, nhưng khi Lưu Yên chết thì Trương Lỗ không thần phục Lưu Chương nữa, Lưu Chương bèn giết gia quyến Trương Lỗ. Do Trương Lỗ muốn báo thù nên Lưu Chương luôn phải lo phòng chống.

Tại nội bộ Tây Xuyên lúc đó cũng có chia rẽ. Hàng ngũ quan lại Ích châu lúc đó vẫn chia làm 2 phe: những người đồng hương với cha con Lưu Yên, Lưu Chương từ Tràng An, Nam Dương phía đông tới gọi là "tập đoàn Đông châu" và những người Thục bản địa gọi là "tập đoàn Ích châu". Cha con Lưu Chương vốn ưu tiên địa vị cho những người thuộc tập đoàn Đông châu khiến những người Ích châu bản địa bất mãn.

Trước cuộc chiến

Lưu Bị và Tôn Quyền tranh đường
Trước khi qua đời (210), Chu Du đã hiến kế cùng Tôn Du đi đánh vào chiếm đất Thục, rồi diệt luôn Trương Lỗ, liên kết với Mã Siêu cùng chống Tào Tháo. Các sử gia cho rằng kế của Chu Du bên ngoài là đối địch với Tào Tháo, bên trong là ngầm thanh toán Lưu Bị, vì đi đánh Thục sẽ đi ngang qua địa bàn phía bắc Kinh châu của Lưu Bị.

Lưu Bị và Gia Cát Lượng phải ra sức ngăn cản Tôn Quyền thi hành kế của Chu Du. Trong lúc vẫn chưa "mượn" được Giang Lăng (Nam quận thuộc Kinh châu) của Tôn Quyền, Lưu Bị nhân danh xót thương Lưu Chương là người cùng trong tông thất, một mặt dùng lễ viết thư xin Tôn Quyền tạm thời đừng ra quân, mặt khác ông sai Quan Vũ ra đóng quân ở ngoài Giang Lăng, Trương Phi đóng quân ở Tỷ Quy, còn mình tự cầm quân ra Chiêm Lăng, có ý bảo vệ cho Lưu Chương. Tôn Quyền biết bèn lệnh cho Tôn Du tạm hoãn binh chưa cử động.

Chu Du đang trên đường về Giang Lăng chuẩn bị khởi binh thi hành kế đánh Thục được Tôn Quyền đồng tình thì lâm bệnh mất. Do tác động của người kế tục Chu Du là Lỗ Túc muốn củng cố liên minh chống Tào, Tôn Quyền thực hiện giao ước đổi Nam quận lấy Giang Hạ (tức là "cho Lưu Bị mượn Kinh châu") rồi lệnh cho Tôn Du lui binh về Giang Đông.

Ý đồ của Trương Tùng và Pháp Chính
Ở Ích châu, Lưu Chương có 3 mối lo: thù với Trương Lỗ, sự đe dọa của Tào Tháo và sự chống đối của các thế lực bản địa người Thục vẫn chưa thực sự phục tùng cha con Lưu Chương. Hai thủ hạ của Lưu Chương là Trương Tùng và Pháp Chính có cảm tình với Lưu Bị, không muốn thờ Lưu Chương kém cỏi, nên ra sức thuyết phục Lưu Chương dựa vào Lưu Bị để tự cường.

Lưu Chương từng muốn dựa vào Tào Tháo nên sai Trương Tùng đi sứ. Trương Tùng gặp Tào Tháo ở Kinh châu, khi quân Tào vừa đánh chiếm nơi đây. Vì bị Tào Tháo coi thường khi gặp mặt, Trương Tùng trở về Thục đúng lúc vừa diễn ra trận Xích Bích, quân Tào đại bại, bèn khuyên Lưu Chương đổi thái độ với Tào Tháo. Sau đó cũng theo sự tiến cử của Trương Tùng, Lưu Chương cử Pháp Chính qua lại thành Công An gặp Lưu Bị để liên hợp chống Tào, lại sai Mạnh Đạt mang vài ngàn binh mã tới cho Lưu Bị sai khiến.

Do sự ca ngợi của Pháp Chính, Lưu Chương rất tin Lưu Bị có tài và nhân đức. Năm 211, Tào Tháo sau khi đánh bại Mã Siêu và Hàn Toại đã sai Chung Do và Hạ Hầu Uyên chuẩn bị binh mã để tấn công Trương Lỗ ở Ích châu. Điều đó khiến Lưu Chương càng sợ hãi, bèn nghe theo Trương Tùng, lại sai Pháp Chính sang Kinh châu mời Lưu Bị mang quân vào Tây Xuyên.

Diễn biến

Lưu Bị tây tiến
Được lời mời của Lưu Chương qua Pháp Chính và qua sự tán đồng của 2 tham mưu Bàng Thống và Gia Cát Lượng, Lưu Bị coi đây là thời cơ tốt để tiến vào Ích châu. Mùa đông năm 211, Lưu Bị khởi binh đi Ích châu. Theo đề nghị của Gia Cát Lượng, để tránh bị Lưu Chương nghi ngờ, Lưu Bị mang theo không nhiều quân, và dùng những tướng mới gia nhập sang Xuyên.

Bộ chỉ huy tây chinh gồm có mưu sĩ mới Bàng Thống, 2 hàng tướng Hoàng Trung, Ngụy Diên và chưa tới 1 vạn quân, với sắp xếp để Hoàng Trung đi tiền quân, Lưu Bị tự đi trung quân cùng Lưu Phong và Quan Bình, Ngụy Diên đi hậu quân. Các sử gia đánh giá cao sự táo bạo của Lưu Bị trong việc mang theo một lực lượng mỏng và hầu hết là những người mới theo hàng, vì nếu Lưu Chương chủ động trở mặt trước thì Lưu Bị sẽ gặp nguy hiểm.

Lưu Bị giao cho Quan Vũ ở lại trấn thủ Kinh châu, đóng tại Giang Lăng; giúp việc là Gia Cát Lượng, Trương Phi đóng quân phòng thủ mặt sông Trường Giang, còn Triệu Vân nắm binh ở Công An trông nom gia quyến Lưu Bị.

Phía Tôn Quyền, tướng Tôn Du đã rút quân về Giang Đông chưa lâu thì nghe tin Lưu Bị mang quân lên đường tiến vào Tây Xuyên. Thấy mình bị Lưu Bị lừa gạt, Tôn Quyền bực tức chửi ầm ĩ.

Để tránh bị người Thục nghi ngờ, Lưu Bị đóng trung quân ở Điếm Giang. Mạnh Đạt theo lệnh của Lưu Chương, ra Phù Thành cách Thành Đô 360 dặm nghênh đón ông. Sau đó Lưu Chương mang 3 vạn quân hỗn hợp kỵ binh và bộ binh ra đón tiếp. Hai người hội ngộ. Pháp Chính và Bàng Thống ngầm khuyên ông nên mở "Hồng môn yến", mời Lưu Chương đến dự rồi bất ngờ bắt giết để đoạt Ích châu. Tây Xuyên mất chủ sẽ nhanh chóng quy thuận Lưu Bị, sẽ tránh được việc động binh. Nhưng Lưu Bị không đồng tình, vì mới vào cõi phải lấy lòng người, không thể làm việc bất nghĩa như vậy.

Hai họ Lưu trở mặt
Sau đó Lưu Chương cấp cho Lưu Bị quân sĩ cùng rất nhiều quân trang, vật tư, lại giao cả cánh quân của 2 tướng Cao Bái, Dương Hoài ở Bạch Thủy cho ông điều động, giục ông lên phía bắc đánh Trương Lỗ, còn bản thân Lưu Chương trở về Thành Đô.

Lưu Bị có tổng số quân lên 3 vạn, nhưng theo kế của Bàng Thống, khi tiến lên phía bắc gần địa giới Hán Trung thì dừng lại đóng quân tại Hà Manh nhằm mục đích ban bố ân đức lấy lòng người Thục bản địa, không hành động gì suốt 1 năm.

Dương Hoài và Cao Bái ở Bạch Thủy báo cho Lưu Chương việc Lưu Bị án binh không tiến lên phía bắc khiến Lưu Chương bắt đầu nghi ngờ. Đúng lúc đó, tháng 12 năm 212, Tào Tháo nam chinh đánh Tôn Quyền, Tôn Quyền cầu cứu Lưu Bị chi viện. Lưu Bị bèn viết thư cho Lưu Chương, khẩn khoản nói phải cứu đồng minh Tôn Quyền và bảo vệ Kinh châu, xin cấp 1 vạn quân nữa. Lưu Chương nghi ngờ ông, nên giảm nửa số vật tư lương thảo đề nghị, và chỉ cho 4000 quân. Lưu Bị được số quân lương của Lưu Chương, liền truyền tin chuẩn bị nhổ trại lên đường về Kinh châu trợ chiến Tôn Quyền.

Các sử gia đánh giá rằng không kết luận được Lưu Bị tuyên bố về đông là thật hay chỉ để đánh lừa Lưu Chương, nhưng điều đó khiến Trương Tùng ở Thành Đô hốt hoảng, sợ ý định rước Lưu Bị thay Lưu Chương đổ vỡ, vội viết thư cho Lưu Bị đề nghị ông hãy ở lại. Bức thư đó bị anh Trương Tùng là Trương Túc biết được, bèn đi tố cáo với Lưu Chương. Lưu Chương bèn bắt giết Trương Tùng.

Trong khi tin Trương Tùng chết còn chưa truyền tới chỗ Lưu Bị và ải Bạch Thủy, Bàng Thống giục Lưu Bị phải hành động, vì Lưu Chương đã tỏ ra nghi ngờ nên mới cấp ít quân lương. Trong 3 kế của Bàng Thống đưa ra, ông dùng trung sách, vẫn thân thiện với Dương Hoài và Cao Bái, triệu tập 2 người đến bàn việc quân. Hai tướng trấn giữ Bạch Thủy chưa biết lệnh mới của Lưu Chương nên đến trại Lưu Bị. Ông lập tức bắt giữ hai tướng và trách cứ Lưu Chương bội ước cấp ít quân, rồi nhân lý do đó giao ải Hà Manh lại cho Hoắc Tuấn, mang quân đánh chiếm ải Bạch Thủy.

Chiếm Bồi Thành
Sau khi chiếm Bạch Thủy, Lưu Bị bắt các tướng sĩ tại đây phải để lại gia quyến làm con tin, rồi điều họ đi cùng Hoàng Trung, Trác Ưng làm tiên phong đi đánh Bồi Thành.

Lưu Chương bèn điều quân đối phó. Một mặt, ông sai Lưu Hội, Lãnh Bào, Trương Nhiệm và Đặng Hiền, dẫn năm vạn quân, đi gấp ra giữ thành huyện Lạc, phối hợp với Ngô Ý phòng thủ Miên Trúc, để cự nhau với Lưu Bị. Mặt khác, Lưu Chương sai các tướng Phù Cấm, Hướng Tồn dẫn hơn vạn người từ trên Lăng Thủy vây đánh ải Hà Manh mà Hoắc Tuấn đang trấn giữ.

Tin Trương Tùng chết truyền đến khiến Lưu Bị buộc phải công khai đẩy mạnh chiến tranh với Lưu Chương. Ông sai mang Dương Hoài và Cao Bái ra giết chết. Hoàng Trung tiến đến Miên Trúc, tướng Ích châu là Ngô Ý lập tức đầu hàng. Quân Trương Nhiệm thiếu chuẩn bị nên bị đánh tan tác. Lưu Bị chiếm được Bồi Thành, Trương Nhiệm phải rút chạy về phía nam lập trận tuyến phòng thủ.

Lưu Chương sai tướng Lý Nghiêm mang quân ra tiếp ứng cho Trương Nhiệm. Lý Nghiêm vốn là đồng hương của Pháp Chính và Mạnh Đạt nên cũng có thiện cảm với Lưu Bị. Do sự thuyết phục của Pháp Chính và sau đó là Bàng Thống, khi ra mặt trận, Lý Nghiêm và Phí Quan lập tức quy hàng Lưu Bị, khiến quân Ích châu càng sa sút tinh thần chiến đấu.

Trương Nhiệm cô thế phải rút về Lạc Thành, phòng giữ các nơi hiểm yếu. Lưu Chương nghe tin báo về, bèn phát binh bao vây Hà Manh, cắt đứt đường tiếp viện của Lưu Bị. Lưu Bị trước mặt không thể đánh hạ được Lạc Thành, lại bị vây từ phía sau, tình hình khá nguy hiểm. Mùa hè năm 213, Lưu Bị bí mật sai người theo đường thủy về Giang Lăng hạ lệnh điều động Trương Phi, Triệu Vân và Gia Cát Lượng vào Ích châu trợ chiến, hẹn hội binh ở Thành Đô; để Quan Vũ ở lại trấn thủ Kinh châu.

Viện binh từ Kinh châu
Theo lệnh của Lưu Bị, từ cuối năm 213, quân Kinh châu tiếp ứng của Trương Phi, Triệu Vân chia làm 2 đường: Trương Phi và Gia Cát Lượng đi đường phía bắc, Triệu Vân đi đường phía nam. Tham gia còn có các văn thần Tưởng Uyển, Giản Ung.
Tam Quốc diễn nghĩa kể rằng lúc đó Gia Cát Lượng thống lĩnh Trương Phi và Triệu Vân mang cánh quân vào Tây Xuyên. Các sử gia đính chính rằng: thực tế là Trương Phi và Triệu Vân theo lệnh của Lưu Bị mang theo Gia Cát Lượng cùng đi, vì lúc đó chức vụ của Trương Phi (Chinh lỗ tướng quân) cao nhất, sau đó đến Triệu Vân (Nha môn tướng quân), rồi mới đến Gia Cát Lượng (Quân sư trung lang tướng, chức "trung lang tướng" còn kém "tướng quân" một cấp).

Cánh quân của Trương Phi, Triệu Vân và Khổng Minh rầm rộ tiến bình định các quận huyện. Trương Phi đánh Ba quận, Gia Cát Lượng đánh Ba Đông, Triệu Vân đánh Giang Dương và quận Kiện Vi.

Trương Phi đụng thái thú Ba quận là Nghiêm Nhan. Nghiêm Nhan trí dũng song toàn, thành trì ở vùng núi hiểm trở nên không quy phục. Trương Phi dùng mưu kế đánh bại và bắt sống Nghiêm Nhan. Trước sự khẳng khái của Nghiêm Nhan, ông cởi trói, trọng đãi Nghiêm Nhan, dụ được Nghiêm Nhan đầu hàng.

Sau đó Trương Phi cùng Gia Cát Lượng tiếp tục đi theo đường phía bắc, theo lối Bồi Giang lên phía tây bắc qua Hợp Xuyên, Toại Ninh, Tam Đài. Trương Phi được Nghiêm Nhan hỗ trợ dụ hàng các vùng Ba Tây, Đức Dương. Lưu Chương sai lão tướng Trương Duệ mang quân ra kháng cự, bị Trương Phi đánh tan. Trương Duệ mang tàn quân chạy về Thành Đô. Trương Phi chuyển qua hướng tây để hợp binh với Lưu Bị và Triệu Vân đánh Lạc Thành rồi tấn công vào Thành Đô.

Trong khi đó, Triệu Vân cầm quân đi theo con đường phía nam. Khi đến huyện Giang Châu, Triệu Vân từ Mân Giang tiến lên Giang Dương.

Ông theo đường phía tây nam xuống chiếm Giang Dương. Từ đó, Triệu Vân tiến vào quận Kiện Vi, rồi lên phía bắc qua Nội Giang, Tư Trung, Giản Dương. Sau đó Triệu Vân hội binh với Trương Phi và Gia Cát Lượng cùng giúp Lưu Bị đánh Lạc Thành.

Tại chiến trường Hà Manh, Hoắc Tuấn trong thành chỉ có mấy trăm quân sĩ nhưng vẫn kiên cường phòng thủ, quân Lưu Chương đánh hơn một năm vẫn không thể hạ được. Hoắc Tuấn chờ lúc sơ hở, lựa quân tinh nhuệ xuất kích, đại phá địch, chém đầu tướng của Lưu Chương là Hướng Tồn.

Chiếm Lạc Thành
Mùa hè năm 214, các cánh quân Kinh châu đều thắng trận. Lưu Bị nghe tin, bèn cùng Bàng Thống chia đường tấn công Lạc Thành. Bàng Thống dẫn một cánh quân dụ được tướng giữ thành là Trương Nhiệm ra khỏi Lạc Thành.

Trương Nhiệm kéo ra phía nam, đóng quân ở Nhạn Kiều. Lưu Bị bèn chặt đứt đường về của Trương Nhiệm, còn Bàng Thống dẫn quân quay lại đánh Trương Nhiệm ở Nhạn Kiều. Bàng Thống bị trúng tên và tử trận. Lưu Bị đánh bại và bắt sống Trương Nhiệm. Vì Trương Nhiệm không hàng nên Lưu Bị sai mang chém.
Tam Quốc diễn nghĩa kể rằng trận Lạc Thành diễn ra trước khi Trương Phi, Triệu Vân và Gia Cát Lượng mang quân vào Tây Xuyên. Trước khi Bàng Thống tiến quân, Khổng Minh đã đưa thư cảnh báo nên thận trọng nhưng Bàng Thống nghĩ Khổng Minh ghen tị với mình nên không nghe lời can của Khổng Minh. Trước khi ra quân, Lưu Bị còn đổi cho ông con ngựa bạch của mình, ông rất cảm kích. Bàng Thống vì chủ quan khinh địch nên lọt vào trận mai phục của Trương Nhiệm. Vì cưỡi ngựa bạch nên ông bị tưởng lầm là Lưu Bị, loạn tiễn đều nhằm vào ông mà bắn, cuối cùng cả người lẫn ngựa chết dưới chân gò Lạc Phượng (tên gò cũng là điềm gở vì ông có danh xưng là Phượng Sồ). Sau khi Bàng Thống mất, Gia Cát Lượng mới được huy động vào Ích châu, dùng kế bắt Trương Nhiệm trả thù cho ông.

Trên thực tế, cánh quân Gia Cát Lượng và Trương Phi đã cùng phối hợp với Lưu Bị và Bàng Thống tại Ích châu từ hơn nửa năm trước khi ông mất. Lưu Bị và Bàng Thống cầm quân tác chiến độc lập, đánh bại bắt Trương Nhiệm ở Lạc Thành. Bàng Thống không may bị tên bắn phải giữa trận tiền mà qua đời chứ không phải vì bị trúng kế đối phương.

Chiếm Thành Đô
Ba cánh quân Kinh châu đã bao vây sáp Thành Đô. Cùng lúc đó, Mã Siêu ở Lương châu đã bị Tào Tháo đánh bại 2 lần, phải đến Hán Trung đầu hàng Trương Lỗ. Lưu Bị biết được chuyện Mã Siêu đang bất mãn vì không được trọng dụng liền cử tướng đầu hàng của Lưu Chương là Lý Khôi thuyết phục Mã Siêu theo về với Lưu Bị. Mã Siêu bí mật viết thư xin đầu quân cho Lưu Bị, giết viên giám quân của Trương Lỗ là Dương Bách (杨柏), bỏ vợ con chạy theo lối Vũ Đô, qua nơi ở của rợ Đê để vào đất Thục, đến ngoại thành Thành Đô nơi Lưu Bị đang đóng quân.

Khi Mã Siêu đến nơi, Lưu Bị sai người nghênh đón Mã Siêu trọng thể, đồng thời ông cũng sai người lên kế hoạch phối hợp, hỗ trợ cho Mã Siêu tiến đánh Thành Đô, giành lấy công đầu. Theo kế hoạch này, Mã Siêu không vội tiến binh đến thẳng Thành Đô mà đóng đối diện để phô trương thanh thế và uy hiếp trực tiếp Thành Đô, đồng thời Lưu Bị cũng bí mật điều binh mã của mình giao cho Mã Siêu thống lĩnh để tăng cường lực lượng, cho quân đổi áo theo trang phục người Hồ ở Lương châu, khiến người Thành Đô tưởng là đội quân Tây Lương thiện chiến của Mã Siêu đông đảo.

Ban đầu, Pháp Chính viết thư cho Lưu Chương khuyên nên đầu hàng, nhưng Lưu Chương không chịu. Tuy nhiên, Mã Siêu sau khi được tăng cường lực lượng lập tức thống lĩnh quân đội thần tốc tiến thẳng đến Thành Đô đóng quân ở phía Bắc trực tiếp uy hiếp thủ phủ của Ích châu. Nhìn thấy quân đội của Mã Siêu, dân chúng trong thành sợ hãi, hoảng loạn, nhưng vẫn khăng khăng chống cự trong một cuộc chiến tuyệt vọng. Mặc dù vậy, Lưu Chương sau khi nghe tin quân Mã Siêu mạnh mẽ lợi hại, bèn thôi ý định chống cự, mở cửa thành ra hàng, dù rằng trong thành vẫn còn 3 vạn quân và lương thực đủ dùng trong 01 năm.

Chiến dịch tiến đánh Thành Đô diễn ra một cánh chóng vánh. Trong vòng chưa đầy 10 ngày từ khi Mã Siêu tới, Thành Đô đã thuộc về Lưu Bị. Sử sách ghi chép lại: Siêu đến nơi, hạ lệnh đóng quân ở phía bắc Thành Đô, Siêu đến chưa đầy một tuần mà lòng người ở Thành Đô tan lở cả... Siêu tiến binh thẳng đến dưới chân thành. Người trong thành hoang mang sợ hãi, Chương lập tức ra hàng. Ông nói:

Lưu Chương mở cửa thành ra hàng, quần thần chẳng ai không sa nước mắt. Lưu Bị tiếp nhận sự đầu hàng của Lưu Chương, đưa về an trí cùng gia quyến tại thành Công An (quận Vũ Lăng, Kinh châu), cho Lưu Chương giữ nguyên ấn Chấn uy tướng quân mà Tào Tháo từng nhân danh Hán Hiến Đế phong cho Lưu Chương.

Lưu Bị tự xưng làm Châu mục Ích châu, phong cho Trương Phi làm thái thú Ba Tây, Lý Nghiêm làm thái thú Kiện Vi, Phí Quan làm thái thú Ba quận, Đổng Hòa làm thái thú quận Ích Châu (quận tại Vân Nam hiện nay). Lưu Bị sau đó kết hôn với chị của Ngô Ý và cố gắng để áp đặt quyền kiểm soát trên lãnh thổ Ích châu. Quan lại các châu quận đều ngả theo Lưu Bị, chỉ có Hoàng Quyền đóng cửa thành cố thủ. Mãi đến khi Lưu Chương đầu hàng, Hoàng Quyền mới ra quy thuận.

Hậu quả và ý nghĩa
Lưu Bị đã làm chủ được đất Thục, phần lớn Ích châu, thực hiện thành công bước 2 trong Long Trung đối sách mà Gia Cát Lượng vạch ra: tạo dựng địa bàn để gây cơ nghiệp và dùng hai con đường tây (Tần Xuyên), nam (Kinh châu) để tiến vào trung nguyên, tranh giành thiên hạ.

Kết quả chiến dịch này khẳng định thêm một bước xu hướng chia ba thiên hạ của 3 nhà Tào Tháo, Tôn Quyền và Lưu Bị. Trong các quân phiệt đương thời chỉ còn lại Trương Lỗ với địa bàn Hán Trung, trở thành nhỏ yếu nhất trong các quân phiệt. Kết quả chiến dịch khiến thế lực của Lưu Bị mở rộng sang phía tây, hối thúc Tào Tháo phải hành động để ngăn chặn sự phát triển ở Ích châu của Lưu Bị.

Địa bàn mà Lưu Bị chiếm được sau chiến dịch này chính là phần cơ bản của lãnh thổ nước Thục Hán về sau của cha con ông.

Đánh giá
Việc đánh chiếm Ích châu nằm trong chiến lược của không chỉ Lưu Bị, mà còn của cả Tôn Quyền. Nhưng Lưu Bị có lợi thế địa bàn liền kề, và có cơ hội là lời mời của Lưu Chương. Mặc dù trong hàng ngũ quan lại, tướng sĩ Tây Xuyên có không ít người nghi ngờ Lưu Bị và can ngăn Lưu Chương (như Hoàng Quyền, Lưu Ba, Vương Lũy), nhưng có ý kiến cho rằng: Lưu Chương không ngốc tới mức dâng Ích châu cho Lưu Bị, mà bản thân ông đã có toan tính khác. Vì nhân sự phức tạp ở Ích châu, một nửa là tập đoàn Đông châu do Lưu Yên mang ở Nam Dương vào và nửa kia là người bản địa Ích châu không hòa hợp, Lưu Chương lo sợ người bản địa chống đối ngay bên cạnh là lớn hơn cả, nên muốn mượn tay Lưu Bị là người cùng họ vào đóng quân để trấn áp quan lại bản địa; mặt khác để Lưu Bị đánh Trương Lỗ sẽ chiếm Hán Trung sẽ làm lá chắn phía bắc chống Tào Tháo cho Tây Xuyên. Tuy nhiên, Lưu Chương không ngờ được rằng Lưu Bị không để mình chỉ huy, và hai thuộc hạ cốt cán Pháp Chính, Trương Tùng lại ngầm phản mình, vì thế trong diễn biến sự việc, Lưu Chương luôn ở thế bị động.

Về phía Lưu Bị, cũng có ý kiến cho rằng ông không nên đánh chiếm Tây Xuyên theo cách đã làm. Về mặt đạo lý, nếu không thể công khai mượn binh lực Lưu Chương để đông tiến đánh Tào Tháo với danh nghĩa "giúp nhà Hán" thì nên thẳng thừng coi Lưu Chương là kẻ địch, không cần tận dụng những tay trong như Trương Tùng, Pháp Chính mà mang quân đối đầu với quân Ích châu ngay từ đầu. Cái cách Lưu Bị làm là ban đầu kết thân với Lưu Chương, bằng lòng đánh Trương Lỗ, rồi đột nhiên trở mặt, lấy oán trả ơn, câu kết với thuộc hạ của Lưu Chương, là cách được xem là "không bằng hạ sách".

Tướng lĩnh tham chiến

Quân Lưu Bị
Lưu Bị
Bàng Thống
Lưu Phong
Giản Ung
Pháp Chính
Hoàng Trung
Ngụy Diên
Hoắc Tuấn
Mạnh Đạt
Trương Phi
Gia Cát Lượng
Triệu Vân
Mã Siêu, rời bỏ Trương Lỗ và dẫn quân trợ chiến Lưu Bị.
Mã Tắc
Y Tịch
Lý Khôi
Tông Dự
Phùng Tập
Trương Nam
Lưu Ung
Bành Dạng
Tiết Vĩnh

Quân Lưu Chương
Lưu Chương
Trương Nhiệm
Trác Ưng
Ngô Lan
Lôi Đồng
Lưu Tuần
Dương Hoài
Cao Bái
Lưu Hội
Lãnh Bào
Đặng Hiền
Ngô Ý
Lý Nghiêm
Phí Quan
Trương Dực
Nghiêm Nhan
Trương Duệ
Hứa Tĩnh
Hoàng Quyền
Lưu Ba
Trương Túc
Trương Dực
Chu Thúc Hiền
Vương Liên

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa, nhà văn La Quán Trung đã hư cấu khá nhiều tình tiết về chiến dịch Tây Xuyên.
 Việc Tôn Quyền muốn tranh đường vào Tây Xuyên với Lưu Bị được hư cấu thành Khổng Minh chọc tức Chu Du lần thứ 3: Lưu Bị đồng ý cho Chu Du mượn lối qua Kinh châu vào đánh Thục, nhưng khi quân Giang Đông đến, Khổng Minh lại tung phục binh ra đánh úp khiến Chu Du tức trào máu, vỡ vết thương ra và qua đời
 Ý định giết Lưu Chương của Bàng Thống trong buổi gặp mặt với Lưu Bị (nhưng Lưu Bị phản đối) được La Quán Trung cụ thể hóa thành việc Bàng Thống sai các tướng múa gươm trên tiệc
 Hoàng Trung và Ngụy Diên tranh công khi tiến quân
 Khổng Minh xem thiên văn và đoán biến Bàng Thống sắp gặp nguy hiểm nên cảnh báo, nhưng Bàng Thống chủ quan không nghe và bị tử trận ở gò Lạc Phượng. Vì Bàng Thống mất, không còn người tham mưu, Lưu Bị phải triệu Gia Cát Lượng cùng các tướng Trương Phi, Triệu Vân vào Xuyên. Gia Cát Lượng dùng kế bắt Trương Nhiệm trả thù cho Bàng Thống
 Mã Siêu không lập tức đến hàng Lưu Bị, mang quân đánh Thành Đô mà còn phục vụ dưới quyền Trương Lỗ. Trương Lỗ nhận lời cầu cứu của Lưu Chương, sai Mã Siêu cầm quân đi. Mã Siêu kịch chiến với Trương Phi bất phân thắng bại tại Hà Manh quan. Vì Trương Lỗ tin dùng gian thần Dương Tùng, đẩy Mã Siêu vào thế bí, Lưu Bị mới sai Lý Khôi đến làm thuyết khách khuyên Mã Siêu hàng. Mã Siêu nhận lệnh của Lưu Bị, cầm quân đi đánh Thành Đô. Lưu Chương không biết Mã Siêu theo Lưu Bị, bèn chuẩn bị nghênh đón. Nghe Mã Siêu tuyên bố đã theo Lưu Bị, Lưu Chương tuyệt vọng mở cửa thành đầu hàng.

Tham khảo
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên.
 Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, tập 1-2, Nhà xuất bản Công an nhân dân.
 Trần Văn Đức (2008), Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện, Nhà xuất bản Văn học
 Thương Thánh (2011), Chính sử Trung Quốc qua các triều đại, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Tiêu Lê (2000), Những ông vua nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trần Thọ, Tam quốc chí, Bùi Tùng Chi chú
 Quyển 32 - Lưu Tiên chủ truyện
 Quyển 36 - Quan Trương Mã Hoàng Triệu truyện.
 Quyển 41 - Hoắc Vương Hướng Trương Dương Phí truyện

Chú thích

Trận chiến thời Tam Quốc


title: Phùng Hưng (xã)

text:
Phùng Hưng là một xã thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phùng Hưng nằm ở phía nam huyện Khoái Châu, cách trung tâm huyện 3 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Dân Tiến và xã Việt Hòa
Phía tây giáp xã Bình Kiều và xã Liên Khê
Phía nam giáp xã Chí Tân và xã Đại Hưng
Phía bắc giáp thị trấn Khoái Châu.

Xã Phùng Hưng có diện tích 9,28 km², dân số năm 2019 là 10.873 người, mật độ dân số đạt 1.171 người/km².

Hành chính
Xã Phùng Hưng được chia thành 4 thôn: Tiểu Quan, Kim Quan, Ngọc Nha Thượng, Ngọc Nha Hạ.

Lịch sử
Trước đây, Phùng Hưng là một xã thuộc huyện Châu Giang cũ.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định số 60/1999/NĐ-CP về việc chuyển xã Phùng Hưng thuộc huyện Châu Giang cũ chuyển về huyện Khoái Châu mới tái lập quản lý.

Chú thích

Tham khảo

Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người


title: 1 (album của The Beatles)

text:
1 là album tuyển tập của The Beatles, phát hành vào ngày 13 tháng 11 năm 2000. Album bao gồm các ca khúc quán quân trong các bảng xếp hạng tại Mỹ và Anh trong giai đoạn 1962-1970. Ra mắt vào dịp kỷ niệm 30 năm sau ngày ban nhạc chính thức tan rã, đây là ấn phẩm đầu tiên của The Beatles được ghi, kể từ thế kỷ 21, dưới dạng CD. 1 là một album vô cùng thành công trên toàn thế giới: đây là album bán chạy nhất tính từ đầu thế kỷ 21, với khoảng 31 triệu đĩa đã bán. Thêm nữa, đây là album bán chạy nhất thế giới kể từ năm 1992 (kể từ album nhạc phim The Bodyguard: Original Soundtrack Album) và cũng album bán chạy nhất ở Mỹ trong giai đoạn 2002-2009. Tính riêng lẻ, đây là CD đơn bán chạy nhất lịch sử âm nhạc. Tháng 9 năm 2011, 1 một lần nữa được chỉnh âm để hoàn thiện.

Danh sách ca khúc
Tất cả các ca khúc được viết bởi Lennon-McCartney, các sáng tác khác được ghi chú thích bên. Các ca khúc được thu dưới định âm stereo, trừ 1-3 là mono.

Bản CD
"Love Me Do" – 2:20
"From Me to You" – 1:56
"She Loves You" – 2:21
"I Want to Hold Your Hand" – 2:24
"Can't Buy Me Love" – 2:11
"A Hard Day's Night" – 2:33
"I Feel Fine" – 2:19
"Eight Days a Week" – 2:44
"Ticket to Ride" – 3:10
"Help!" – 2:18
"Yesterday" – 2:05
"Day Tripper" – 2:48
"We Can Work It Out" – 2:15
"Paperback Writer" – 2:18
"Yellow Submarine" – 2:38
"Eleanor Rigby" – 2:06
"Penny Lane" – 2:59
"All You Need Is Love" – 3:47
"Hello, Goodbye" – 3:27
"Lady Madonna" – 2:16
"Hey Jude" – 7:04
"Get Back" – 3:12
"The Ballad of John and Yoko" – 2:59
"Something" (Harrison) – 3:01
"Come Together" – 4:18
"Let It Be" – 3:50
"The Long and Winding Road" – 3:37

Đĩa than
Mỗi mặt của vinyl ứng với một thời kỳ khác nhau của The Beatles: theo thứ tự đó là Beatlemania, folk rock/pre-psychedelic, psychedelic, back-to-basics/rock. Việc sắp xếp chúng đơn giản với các mốc thời gian của ban nhạc.

Mặt 1 (1962–64)
 "Love Me Do"
 "From Me to You"
 "She Loves You"
 "I Want to Hold Your Hand"
 "Can't Buy Me Love"
 "A Hard Day's Night"
 "I Feel Fine"
 "Eight Days a Week"

Mặt 3 (1967–68)
 "Penny Lane"
 "All You Need Is Love"
 "Hello, Goodbye"
 "Lady Madonna"
 "Hey Jude"

Mặt 2 (1965–66)
 "Ticket to Ride"
 "Help!"
 "Yesterday"
 "Day Tripper"
 "We Can Work It Out"
 "Paperback Writer"
 "Yellow Submarine"
 "Eleanor Rigby"

Mặt 4 (1969–70)
 "Get Back"
 "The Ballad of John and Yoko"
 "Something" (Harrison)
 "Come Together"
 "Let It Be"
 "The Long and Winding Road"

Thành phần tham gia sản xuất
 The Beatles
 John Lennon – hát, guitar, keyboard và harmonica.
 Paul McCartney – hát, bass, piano, acoustic guitar và trống trong "The Ballad of John and Yoko".
 George Harrison – guitar, hát nền, hát chính trong "Something".
 Ringo Starr – trống và bộ gõ, hát nền, hát chính trong "Yellow Submarine".

 Các nghệ sĩ khác
 Andy White – trống trong "Love Me Do".
 George Martin – piano trong "A Hard Day's Night" và "Penny Lane".
 Billy Preston – organ trong "Get Back" và "Let It Be".

Chỉnh âm
 2011, CD. Mã Apple 50999 083070 2 6

Đánh giá

Album nhận được rất nhiều phản ứng tích cực từ các nhà phê bình, các trang báo nổi tiếng, các nhà chuyên môn và người hâm mộ. Stephen Thomas Erlewine của Allmusic dành cho album 5 sao tối đa. Ông bắt đầu bài viết với câu "Không còn gì để nói ngoài thứ âm nhạc tuyệt đỉnh", cùng với đó là lời nhận xét "chẳng có lý do gì để một người lại không muốn album này ngay kể cả khi đã từng có tất cả các bản thu trước kia."

Tuy nhiên, vì chỉ là các ca khúc đứng đầu bảng xếp hạng, tức là đánh giá của nhiều khán giả và nhà báo hơn là các nhà chuyên môn, cũng như là những ca khúc mang tính tức thời, album không bao gồm những tác phẩm kinh điển khác của The Beatles, ví dụ như "Norwegian Wood", "While My Guitar Gently Weeps", "Lucy in the Sky with Diamonds", "Here Comes the Sun", "A Day in the Life" và nhất là Abbey Road medley.

Xếp hạng

Ở Mỹ, 1 là album duy nhất của The Beatles trở thành "Album của năm" (2001) của tạp chí Billboard.

Xem thêm
 Danh sách album bán chạy nhất tại Mỹ
 Danh sách album bán chạy nhất thế giới
 20 Greatest Hits

Tham khảo

Album của The Beatles
Album năm 2000
Album quán quân Billboard 200
Album sản xuất bởi George Martin
Album thu âm tại Abbey Road Studios


title: Bắc Tề Hậu Chủ

text:
Bắc Tề Hậu Chủ (北齊後主, 557–577), tên húy là Cao Vĩ (高緯), tên tự Nhân Cương (仁綱), đôi khi được đề cập đến với tước hiệu do Bắc Chu phong là Ôn công (溫公), là hoàng đế thứ 5 của triều đại Bắc Tề trong lịch sử Trung Quốc. Trong thời gian ông trị vì, triều đình Bắc Tề đã trở nên hủ bại và hoang phí nghiêm trọng, tình hình quân sự cũng trở nên tồi tệ sau khi Hậu Chủ giết chết đại tướng Hộc Luật Quang năm 572. Sang năm 576, Bắc Chu Vũ Đế đã phát động một cuộc tấn công lớn vào Bắc Tề, quân đội Bắc Tề sụp đổ. Sau khi chính thức truyền ngôi cho con trai là Cao Hằng, ông đã bị bắt trong khi đang cố gắng chạy trốn đến Trần, và bị hành quyết cùng toàn bộ các thành viên khác trong hoàng tộc Bắc Tề vào cùng năm.

Bối cảnh
Cao Vĩ sinh năm 557, khi đó cha Cao Đam của ông đang có tước hiệu Trường Quảng vương, phụng sự cho hoàng huynh là Văn Tuyên Đế. Mẹ của Cao Vĩ là Hồ vương phi- chính thất của Cao Đam. Cao Vĩ là con trai đầu tiên của Hồ vương phi, song con trai cả của Cao Đam là Cao Xước (高綽) với Lý phu nhân. Tuy nhiên, do có mâu thân là chính thất, ông được Cao Đam tuyên bố là vương thế tử kế vị.

Năm 561, một hoàng huynh khác của Cao Đam là Hiếu Chiêu Đế qua đời, truyền lại ngôi vị cho Cao Đam, tức Vũ Thành Đế. Năm 562, Vũ Thành Đế phong Hồ vương phi làm hoàng hậu và phong Cao Vĩ làm hoàng thái tử. Trong khi đang làm hoàng thái tử, Cao Vĩ đã kết hôn với con gái của đại tướng Hộc Luật Quang làm thái tử phi.

Năm 565, do có các dấu hiệu chiêm tinh cho thấy rằng ngôi vị hoàng đế cần phải thay đổi, và cũng do muốn lấy lòng Hồ hoàng hậu và Cao Vĩ, các sủng thần của Vũ Thành Đế là Hòa Sĩ Khai (和士開) và Tổ Thỉnh (祖珽) đã đề xuất Vũ Thành Đế nên tránh điềm xấu này bằng cách truyền ngôi cho Cao Vĩ. Vũ Thành Đế chấp thuận, và Cao Vĩ đã trở thành hoàng đế khi mới được tám tuổi. Tuy nhiên, Vũ Thành Đế trở thành Thái thượng hoàng và vẫn nắm quyền lực thực tế. Vũ Thành Đế phong Hộc Luật thái tử phi làm hoàng hậu.

Thời kỳ đầu trị vì (Thái thượng hoàng nhiếp chính)
Vào mùa xuân năm 567, Cao Vĩ tổ chức lễ thành niên của ông.

Cao Vĩ được đánh giá là một người trẻ tuổi có tính cách nhu nhược, và trong khi làm hoàng đế, Thái thượng hoàng và Thái thượng hoàng hậu đều rất yêu mến em trai Cao Vĩ là Đông Bình vương Cao Nghiễm, ban cho Cao Nghiễm nhiều chức vụ cao cấp và cung cấp cho Cao Nghiễm những thứ tương đương với Cao Vĩ. Cao Nghiễm được đánh giá là thông minh và cương quyết, và ông ta từng hỏi Vũ Thành Đế: "Hoàng huynh có tính nhu nhược, huynh ấy làm sao có thể lãnh đạo đất nước?". Cả Thái thượng hoàng và Thái thượng hoàng hậu đều từng tính đến việc phế truất Cao Vĩ và lập Cao Nghiễm làm hoàng đế, song cuối cùng đã không làm như vậy.

Khoảng năm 569, Vũ Thành Đế lâm bệnh nặng và qua đời đột ngột, sau khi đã ủy thác các công việc quan trọng cho Hòa Sĩ Khai. Hòa Sĩ Khai không tuyên bố ngay về cái chết của Vũ Thành Đế, mà chỉ làm điều này vài ngày sau đó. Hồ thái thượng hoàng hậu nay có tước hiệu hoàng thái hậu.

Thời kỳ trị vì giữa
Sau khi cha qua đời, Cao Vĩ về mặt chính thức tự mình tiếp nhận quyền cai quản đế quốc, song triều đình thực tế nằm trong tay một nhóm gồm tám đại thần cao cấp —Hòa Sĩ Khai, Lâu Định Viễn (婁定遠), Triệu Ngạn Thâm (趙彥深), Cao Văn Dao (高文遙), Đường Ung (唐邕), Kì Liên Mãnh (綦連猛), Cao A Na Quăng (高阿那肱), họ hàng của Hồ thái hậu là Hồ Trường Xán (胡長粲). Tuy nhiên, tranh chấp nội bộ đã sớm xảy ra, vào mùa xuân năm 569, em họ của Vũ Thành Đế là Triệu quận vương Cao Duệ (高叡), em trai của Vũ Thành Đế là Phùng Dực vương Cao Nhuận (高潤), cháu trai của Vũ Thành Đế là An Đức vương Cao Diên Tông, Lâu Định Viễn, và Cao Văn Dao, đều đề nghị phải giáng Hòa Sĩ Khai (người có nhiều quyền lực nhất trong nhóm tám người) làm thứ sử tại một châu. Đặc biệt, Cao Duệ chỉ trích mạnh mẽ Hòa Sĩ Khai về tội hủ bại và vô đạo, với một bí mật "công khai" rằng Hòa Sĩ Khai có một mối tình với Hồ thái hậu. Trước áp lực của các quan lại, Hòa Sĩ Khai chấp thuận đi làm quan ở các châu (cùng với Cao Văn Dao) sau tang lễ của Thái thượng hoàng. Sau tang lễ, Hòa Sĩ Khai đã hối lộ Lâu Định Viễn và được phép gặp Hồ thái hậu và Cao Vĩ một lần nữa, ông ta đã thuyết phục hai người rằng các đại thần kia có ý định gây tổn hại cho họ và rằng họ chỉ có thể tin tưởng ông ta. Do đó, Cao Vĩ đã ban một thánh chỉ khiển trách Cao Duệ. Khi Cao Duệ vào cung để cố thuyết phục Hồ thái hậu và Cao Vĩ loại bỏ Hòa Sĩ Khai, Hồ thái hậu đã cho bắt giữ Cao Duệ và lệnh cho Lưu Đào Chi (劉桃枝) siết cổ giết chết Cao Duệ. Sau đó, quyền lực của Hòa Sĩ Khai không còn bị kìm hãm nữa. Các sủng thần khác của Cao Vĩ bao gồm dưỡng mẫu Lục Lệnh Huyên (陸令萱) của ông và người con trai Mục Đề Bà (穆提婆) của bà ta, cũng như Tổ Thỉnh.

Vào mùa hè năm 570, một người thiếp là Mục Hoàng Hoa phu nhân đã hạ sinh người con trai đầu lòng cho Cao Vĩ- được đặt tên là Cao Hằng, Cao Vĩ vì thế đã tuyên bố đại xá. Lục Lệnh Huyên đồng thời cũng là nhũ mẫu của Mục phu nhân, bà ta muốn Cao Hằng cuối cùng sẽ trở thành hoàng thái tử và hoàng đế, song lo sợ rằng Hộc Luật hoàng hậu sẽ phản đối việc này, vì thế bà ta đã đưa Cao Hằng cho Học Luật hoàng hậu nuôi dưỡng. Vào mùa đông năm 570, Cao Vĩ lập Cao Hằng làm hoàng thái tử.

Trong phần lớn thời gian trị vì của Vũ Thành Đế và từ khi Cao Vĩ trị vì, kình địch Bắc Chu đã tiến hành lấn chiếm dần dần lãnh thổ của Bắc Tề. Vào mùa đông năm 570, Hộc Luật Quang đã tiến hành một cuộc phản công và chiếm được các vùng lãnh thổ đáng kể ở phía bắc của Phần thủy. Hộc Luật Quang sau đó cũng đánh bại quân Bắc Chu tại Nghi Dương (宜陽, nay thuộc Lạc Dương, Hà Nam). Khi Hộc Luật Quang trên đường quay trở về kinh đô Nghiệp thành, Cao Vĩ đã lệnh cho quân của Hộc Luật Quang phục viên trong khi nhiều binh lính vẫn chưa được thưởng công. Hộc Luật Quang đã trình một thỉnh nguyện thư bí mật cho Cao Vĩ, xin hoàng đế cử quan viên triều đình đến để ca ngợi công lao của binh lính. Tuy nhiên, Cao Vĩ đã không hành động ngay lập tức, và đội quân tiến về Nghiệp thành trong khi không nhận được bất kỳ điều gì từ hoàng đế. Cao Vĩ không hài lòng trước việc Hộc Luật Quang đem quân tiến sát kinh thành, và ông cho triệu Hộc Luật Quang vào cung trước khi cử quan viên đến vinh danh binh lính và cho họ phục viên.

Vào năm 571, Cao Nghiễm, khi này có tước Lang Da vương, tức giận trước việc Hòa Sĩ Khai nắm giữ quyền lực nên đã giết chết người này, và thậm chí còn huy động quân của mình để nhằm đoạt lấy quyền lực và giết chết Lục Lệnh Huyên và Mục Đề Bà. Mặc dù tán thành việc Cao Nghiễm giết chết Hòa Sĩ Khai, song Hộc Luật Quang vẫn trung thành với hoàng đế và lệnh cho quân của Cao Nghiễm giải tán. Hộc Luật Quang đã bắt giữ Cao Nghiễm và đưa ông ta vào cung. Theo đề xuất của Hộc Luật Quang, ban đầu Cao Vĩ đã tha cho hoàng đệ, song đến mùa đông năm 571 ông đã phái Lưu Đào Chi đi giết Cao Nghiễm, bốn người con trai của Cao Nghiễm được sinh ra sau đó cũng bị giết. Cũng trong mùa đông năm 571, sau khi khám phá ra việc Hồ thái hậu có quan hệ tình ái với hòa thượng Đàm Hiến (曇獻), Cao Vĩ đã cho giết Đàm Hiến và bắt Hồ Thái hậu chuyển vào Bắc cung quản thúc, không cho phép các quý tộc đến thăm bà. Tuy nhiên, vào mùa xuân năm 572, để an ủi mẹ, ông đã truy thụy cho Cao Nghiễm là "Sở Cung Ai Đế" và tôn phong Lý vương phi là "Sở Đế hoàng hậu". Tổ Thỉnh và Lục Lệnh Huyên đã cố gắng để Lục thị có thể trở thành hoàng thái hậu, song Cao Vĩ đã không chấp thuận. Để làm vừa lòng hoàng nhi, Hồ thái hậu đã triệu con gái của anh trai ruột là Hồ Trường Nhân (胡長仁) vào cung và cho người này vận những loại y phục thượng đẳng. Cao Vĩ khi trông thấy Hồ thị đã say đắm và cưới bà làm thiếp.

Năm 572, Hộc Luật hoàng hậu hạ sinh một công chúa, Cao Vĩ do muốn làm vui lòng Hộc Luật Quang nên ban đầu đã tuyên bố rằng hoàng hậu sinh hạ hoàng tử, song cuối cùng đã phải thừa nhận đứa bé là một công chúa. Vào thời điểm này, Hộc Luật Quang đang trong thế xung đột nghiêm trọng với Tổ Thỉnh và Mục Đề Bà. Tổ Thỉnh và Mục Đề Bà gieo rắc vào tâm trí Cao Vĩ sự nghi ngờ đối với Hộc Luật Quang, sự nghi ngờ càng trở nên trầm trọng do Cao Vĩ giờ đây không còn sủng ái Hộc Luật hoàng hậu nữa. Trong khi đó, tướng Bắc Chu là Vi Hiếu Khoan (韋孝寬), do muốn lợi dụng sự nghi ngờ của Cao Vĩ nên đã cố gắng tạo ra cảm giác rằng Hộc Luật Quang sẽ làm phản. Ông ta viết hai câu ca dao: một trong đó là: "bách thăng phi thượng, thiên minh nguyệt chiếu Trường An", theo đơn vị đo lường thời đó thì 100 "thăng" bằng một "hộc", còn minh nguyệt là tự của Hộc Luật Quang, Trường An là đô thành của Bắc Chu; bài còn lại là "cao sơn bất thôi tự băng, hộc thụ bất phù tự thụ", với Cao ám chỉ hoàng tộc Bắc Tề. Ông ta gián tiếp truyền các câu ca dao đến gần Nghiệp thành, và chúng nhanh chóng trở nên phổ biến. Tổ Thỉnh muốn khai thác tình hình nen đã thêm vào: "manh nhãn lão công bối thượng hạ đại phủ, nhiêu thiệt lão mẫu bất đắc ngữ" (ông lão mù sẽ mang một cái rìu lớn, bà lão lắm mồm sẽ không thể nói).

Cả Tổ Thỉnh và Lục Lệnh Huyên sau đó đã trình bài ca dao cho Cao Vĩ để tiếp tục thúc đẩy sự của ông với Hộc Luật Quang. Cao Vĩ tham khảo ý của một sủng thần khác là Hàn Trường Loan (韓長鸞), người này tin rằng ông không nên nghi ngờ Hộc Luật Quang, vì thế Cao Vĩ ban đầu đã không có hành động. Tuy nhiên, Tổ Thỉnh vẫn không dừng lại, và ông đã bảo thuộc cấp của Hộc Luật Quang là Phong Sĩ Nhượng (封士讓) dâng một tấu trình bí mật để biểu thị rằng khi Hộc Luật Quang đưa quân tiến sát Nghiệp thành vào năm 571, ông ta đang âm mưu chính biến. Cao Vĩ tin vào điều này, và theo đề xuất của Tổ Thỉnh, ông ban cho Hộc Luật Quang một con ngựa, và khi Hộc Luật Quang vào cung để cảm tạ hoàng đế, ông đã lệnh cho Đào Chi bắt giữ và giết chết nhạc phụ, gia tộc Hộc Luật hầu như đều bị thảm sát. Hộc Luật hoàng hậu bị phế làm thứ nhân, sau bị bắt làm ni cô.

Thời kỳ trị vì cuối
Sau khi Hộc Luật hoàng hậu bị phế truất, Lục Lệnh Huyên muốn Mục thị trở thành hoàng hậu, song Hồ thái hậu lại muốn cháu gái bà là Hồ thị trở thành hoàng hậu. Tuy nhiên, Hồ thái hậu cho rằng mình không đủ khả năng thuyết phục kì tử, nên bà đã đem quà tặng cho Lục Lệnh Huyên. Lục Lệnh Huyên cũng nhận thấy Cao Vĩ sủng ái Hồ thị, vì thế đã cùng đề xuất với Tổ Thỉnh về việc lập Hồ thị làm hoàng hậu, Cao Vĩ đã chấp thuận điều này. Cao Vĩ hết sức sủng ái Hồ hoàng hậu, đến nỗi ông cho gắn ngọc trai bên ngoài y phục của bà, song những y phục này sau đó đã bị phá hủy trong một vụ hỏa hoạn. Tuy nhiên, Lục Lệnh Huyên vẫn không chấm dứt hy vọng đưa Mục thị làm hoàng hậu, bà ta nói với Cao Vĩ: "Làm sao mà một người con trai làm hoàng thái tử còn mẫu thân là một người hầu, một người thiếp?". Tuy nhiên, vì Cao Vĩ sủng ái Hồ hoàng hậu, Lục Lệnh Huyên đã không thực hiện được mong muốn của mình, và quay sang nhờ phù thủy dùng yêu thuật ám hại Hồ hoàng hậu. Sử sách ghi rằng trong vòng một tháng, Hồ hoàng hậu bắt đầu thể hiện các triệu chứng rối loạn tâm thần, thường lẩm bẩm một mình hoặc cười mà không có nguyên nhân. Cao Vĩ bắt đầu lo sợ và không còn sủng ái bà nữa. Vào mùa đông năm 572, Lục Lệnh Huyên cho Mục thị mặc y phục hoàng hậu và đưa vào một cái lều, vây quanh là các đồ trang sức lộng lẫy, và sau đó kể với Cao Vĩ "Hãy để ta chỉ cho hoàng thượng một thánh nữ" Khi Cao Vĩ trông thấy Mục thị, Lục Lệnh Huyên nói rằng "Nếu một người phụ nữ xinh đẹp như thế này không trở thành hoàng hậu, thì ai sẽ đủ tiêu chuẩn trở thành hoàng hậu?". Cao Vĩ đồng ý với nhũ mẫu, và lập Mục thị làm "hữu hoàng hậu", còn Hồ hoàng hậu có tước hiệu là "tả hoàng hậu".

Khoảng tết năm 573, Lục Lệnh Huyên đã vu cáo với Hồ thái hậu rằng Hồ hoàng hậu đã phỉ báng phẩm hạnh của Hồ thái hậu, Hồ thái hậu tức giận nên đã không thẩm tra lại thông tin và lệnh trục xuất Hồ hoàng hậu ra khỏi cung, và sau đó bảo Cao Vĩ phế truất Hồ hoàng hậu. Sau đó, Lục Lệnh Huyên và Mục Đề Bà có nhiều quyền lực và hủ bại đến độ họ công khai nhận hối lộ và mua quan bán tước, và tất cả những gì họ muốn đều sẽ thực hiện được. Vào mùa xuân năm 573, Mục Đề Bà, Cao A Na Quăng và Hàn Trường Loan được gọi là "Tam Quý", và họ kiểm soát triều đình Bắc Tề. Vấn đề tham nhũng trở nên nghiêm trọng, cùng với việc bản thân Cao vĩ sống xa hoa và phung phí, liên tục cho xây dựng các cung điện và thậm chí là kéo đổ chúng rồi cho trùng tu, quốc khố Bắc Tề lâm vào tình trạng kiệt quệ.

Vào mùa xuân năm 573, Cao Vĩ phong Mục hữu hoàng hậu làm hoàng hậu duy nhất.

Cũng trong mùa xuân năm 573, do biết rằng Cao Vĩ yêu thích văn chương, và với sự tán thành của Cao Vĩ, Tổ Thỉnh đã thiết lập Văn lâm quán (文林館) do Lý Đức Lâm và Nhan Chi Suy đứng đầu. Họ duy trì một nhóm gồm những người có tài văn chương và đã tạo ra một trong các khái lược vĩ đại nhất trong giai đoạn đó, là Tu văn điện ngự lãm (修文殿御覽).

Vào mùa hè năm 573, Trần Tuyên Đế phái tướng Ngô Minh Triệt (吳明徹) tiến hành một cuộc tấn công lớn vượt qua Trường Giang vào lãnh thổ Bắc Tề. Cao Vĩ đã không nghe theo ý giảm thuế để động viên dân chúng hay liên kết với Vương Lâm của các đại thần, thay vào đó, ông cử các đội quân cứu viện nhỏ cho các châu bị tấn công, song không đủ để kháng cự quân Trần. Sau đó, toàn bộ lãnh thổ Bắc Tề nằm giữa Hoài Hà và Trường Giang đã mất về tay Trần. Tuy nhiên, bất chấp các mất mát này, Mục Đề Bà và Hàn Trường Loan vẫn tán thành lối sống hưởng lạc của Cao Vĩ, nổi tiếng với câu nói: "Thậm chí nếu Tề quốc để mất toàn bộ lãnh thổ ở bờ nam Hoàng Hà, vẫn có thể giống như Quy Từ. Song còn thảm thương hơn khi nhân sinh lại giống như gửi thân ở tạm, và chúng ta cần dùng nó để hành lạc chứ sao phải sầu?". Cao Vĩ đồng ý và tiếp tục giành thời giờ cho yến tiệc.

Trong cuộc tấn công của Trần, do xung đột với Lục Lệnh Huyên, Mục Đề Bà và Hàn Trường Loan; Tổ Thịnh đã bị đuổi ra khỏi triều đình sau khi tiến hành một nỗ lực nhằm hợp lý hóa tổ chức của triều đình và giảm bớt chi tiêu. Sau khi Tổ Thỉnh đi, triều đình càng trở nên kém hiệu quả hơn trước. Hơn nữa, cũng trong chiến dịch, Cao Vĩ đã trở nên nghi ngờ người anh họ của ông là Lan Lăng vương Cao Trường Cung- một tướng có tài, và đã hạ độc giết chết Cao Trường Cung.

Cũng trong cuộc tấn công của Trần, Cao Vĩ đã hạ lệnh tiến hành một vụ thảm sát lớn khi ông có ý định đến bồi đô Tấn Dương (晉陽, nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây). Các lão tướng Thôi Quý Thư (崔季舒) và Trương Điêu (張雕) cho rằng chuyến thăm sẽ khiến dân chúng nghĩ sai là hoàng đế "chạy trốn" đến Lạc Dương, và dẫn đến hoảng loạn, vì thế họ đã cùng với các đại thần khác cùng trình tấu thỉnh cầu Cao Vĩ ở lại Nghiệp thành. Hàn Trường Loan đưa ra ý kiến là những người này này thực ra có ý muốn nổi loạn, Cao Vĩ đống ý và cho thảm sát những người này. Ông còn cho lưu đày các thành viên trong gia tộc của họ, tịch thu nữ giới và hoạn các trẻ nam trong gia tộc của họ.

Vào mùa xuân năm 574, do nô bộc của Cao Vĩ là Chước Cốt Quang Biện (斫骨光弁) có hành vi vô lễ với Nam An vương Cao Tư Hảo (高思好) và đồng thời là thứ sử của Sóc châu (朔州, nay gần tương ứng với Sóc Châu, Sơn Tây), Cao Tư Hảo đã nổi dậy. Cao Vĩ đã cử Đường Ung đi chống lại Cao Tư Hảo trong khi đích thân dẫn hậu quân tiến về phía bắc, song Cao Tư Hảo đã bị đánh bại trước khi ông đến nơi.

Trong khi đó, khoảng thời gian này, Cao Vĩ không còn sủng ái Mục hoàng hậu như trước, thay vào đó ông ngày càng say mê thị nữ của Mục hoàng hậu là Phùng Tiểu Liên, lập bà làm phi tần. Họ đi đến mọi nơi cùng nhau, thề sống chết có nhau.

Sử gia Tư Mã Quang, trong Tư trị thông giám, quyển 172, đã nói về thời gian trị vì của Cao Vĩ:

Tề Chủ nói năng ấp úng và không trơn tru, không thích gặp triều sĩ. Ông không nói gì với bất cứ ai ngoại trừ những tên hề và nô bộc của mình. Ông có tính cách nhu nhược và lo sợ người nhìn chằm chằm vào mình. Thậm chí các đại thần cao cấp khi tấu sự cũng tuyệt đối không được phép ngẩng lên nhìn, và do đó các quan lại chỉ có thể trình tấu và rút lui. Ông thừa kế lối sống tính xa xỉ và hoang phí của Thế Tổ và cho rằng đó là điều đương nhiện của bậc đế vương. Toàn bộ người trong hậu cung đều mặc y phục trân quý và ăn cao lương mỹ vị, một chiếc váy phải mất vạn thất vải. Họ cạnh tranh với nhau để giành những thứ mới và tốt nhất, và triều phục mặc ban ngày được đánh giá là cũ và lỗi mốt hơn so với triều phục mặc ban đêm. Ông giành nhiều công sức vào việc xây dựng các cung điện và hoa viên tráng lệ nhất, song tình cảm của ông với chúng không kéo dài, vì thế tất cả các công trình đều đã bị phả bỏ rồi xây lại và rồi lại phá bỏ. Các hoạt động xây dựng này được tiến hành không ngừng nghỉ, các ngọn đuốc lớn sẽ chiếu sáng công trường vào ban đêm, và nước được đun sôi dùng để hòa lẫn bụi bẩn vào mùa đông. Để tạc tượng Phật lên Tây Sơn ở Tấn Dương, cả vạn bó đuốc đã được dùng cho một đêm, đủ sáng để chiếu cung Tấn Dương trông sáng như ban ngày. Bất cứ khi nào có thảm họa thiên nhiên, điềm báo đau ốm, hoặc các cuộc khởi nghĩa nông dân, ông không bao giờ tự phê bình mình, mà chỉ tổ chức đại tiệc chay để thiết đãi các tu sĩ Phật giáo và Đạo giáo, tin rằng điều này sẽ khiến thần linh đem phúc lành đến giúp mình vượt qua khó khăn. Ông thích tự đánh tì bà và cá xướng, và ông đã viết một ca khúc có tựa đề Vô sầu khúc (無愁曲), với hàng trăm người hầu ca cùng với ông, khiến dân gian gọi ông là "vô sầu Thiên tử." Ông thiết lập "Bần nhi thôn" trong Hoa lâm viên (華林園), tại đây ông sẽ mặc áp quần rách nát và hành khất trong "thôn", cho đó là một niềm vui lớn. Ông cũng cho xây các mô hình của các thành biên giới phía tây và cho người mặc trang phục màu đen giống quân Bắc Chu và tấn công, hoàng đế cùng các hoạn quan sẽ chống lại các cuộc tấn công."Ông sủng nhiệm Lục Lệnh Huyên, Mục Đề Bà, Cao A Na Quăng, và Hàn Trường Loan đứng đầu cai quản triều chính. Các hoạn quan Đặng Trường Ngung (鄧長顒) và Trần Đức Tín (陳德信), và người Hồ Hà Hồng Trân (何洪珍) cũng tham dự vào việc quyết định các vấn đề quan trọng. Mỗi người trong số họ lại đưa thân đảng vào triều đình và nâng chức cho những người này vượt quá giới hạn thích hợp. Việc thăng tiến của các quan lại đều dựa vào số tiền hối lộ mà họ đưa; những người chịu hối lộ sẽ được thăng chức và những người khôn chịu sẽ bị giáng chức. Các quan phân xử cũng dựa theo số tiền hối lộ, người giàu có thì được phép sống còn người nghèo bị kết án tử. Các quan lại đua tranh bằng hối lộ và xu ninh, gây họa cho dân. Những nô bộc, như Lưu Đào Chi, đã được thăng lên các chức quan lớn và được phong vương. Gần một vạn người như hoạn quan, người Hồ (Hung Nô), ca vũ nhân, kiến quỷ nhân và nô tì đã nhận được phú quý vượt quá khả năng của họ. Hàng trăm người không phải thành viên hoàng tộc họ Cao đã được phong vương. Chức khai phủ (開府) cao quý được trao cho trên 1000 người, và vô số người có chức nghi đồng (儀同). Có trên 20 người lãnh quân bảo vệ hoàng vung. Có 10 thị trung, trung thường thị. Thậm chí chó, ngựa, chim ưng cũng có chức nghi đồng, hiệu quận quân, có chọi gà và những con gà này có hiệu khai phủ, ăn lộc là thức ăn. Các nô bộc phục vụ hoàng đế mọi lúc và chỉ nghĩ cách lấy lòng hoàng đế. Một vở diễn có thể được thưởng đến nhiều vạn đồng. Sau đó, khi quốc khố cạn kiệt, ông lại sử dụng các quận huyện làm phần thưởng, trao hai đến ba quận hoặc sáu đến bảy huyện mỗi lần, cho phép các nô bộc bán chức quan lấy tiền. Do đó, các chức quận thái thú và huyện lệnh phần lớn là các phú thương, họ tìm cách bòn rút và tống tiền dân chúng, dân không thể sống nổi.Bắc Chu Vũ Đế từ lâu đã có dã tâm thôn tính Bắc Tề và rồi ông ta cho tiến hành một chiến dịch tấn công lớn vào mùa thu năm 575 song sau đó đã triệt thoái. Tuy nhiên, trong lúc này, quân Trần dưới sự chỉ huy của Ngô Minh Triệt lại bắt đầu cuộc tấn công mới, bao vây Bành Thành (彭城, nay thuộc Từ Châu, Giang Tô). Vào mùa đông năm 576, Vũ Đế lại tiến hành một chiến dịch khác chống Bắc Tề, bao vây Bình Dương (平陽, nay thuộc Lâm Phần, Sơn Tây) và sau đó chiếm thành. Khi tin tức về cuộc tấn công của Bắc Chu tại Bình Dương truyền đến, Cao Vĩ đang đi săn tại Kì Liên trì (祁連池, nay thuộc Hãn Châu, Sơn Tây) với Phùng thục phi, và Cao A Na Quăng do nghĩ việc này không quan trọng nên chỉ sau khi Bình Dương thất thủ thì Cao A Na Quăng mới báo tin cho Cao Vĩ.

Cao Vĩ đã tập hợp quân đội và tiến về Bình Dương, Vũ Đế cho rằng quân của Cao Vĩ vẫn còn mạnh nên đã triệt thoái song để tướng Lương Sĩ Ngạn (梁士彥) trấn thủ Bình Dương nhằm chống lại cuộc phản công của Bắc Tề. Quân Bắc Tề đã bao vây Bình Dương bằng tất cả sức lực, và đã có thể chọc thủng tường thành sau vài ngày, song vào lúc này, Cao Vĩ đã cho dừng tấn công và triệu Phùng thục phi đến để bà có thể chứng kiến cảnh tượng thành Bình Dương thất thủ. Tuy nhiên, khi Phùng thục phi đến, quân Bắc Chu đã lấp kín các lỗ thủng của tường thành, và do đó đã giữ được thành. Trong khi Bình Dương bị bao vây, Bắc Chu Vũ Đế đã phát động một cuộc tấn công khác để giải vây cho Bình Dương. Cao A Na Quăng đã khuyên Cao Vĩ không đối đầu trực tiếp với quân của Bắc Chu Vũ Đế, song Cao Vĩ lại nghe lời các hoạn quan và giao chiến trực tiếp với Vũ Đế, hai bên giao chiến tại một trận vào khoảng gần năm 577. Phùng quý phi và Mục Đề Bà do yếu bóng vía nên đã đề nghị rút quân ngay lập tức, Cao Vĩ đã bỏ lại quân lính và chạy đến Tấn Dương, khiến đội quân Bắc Tề sụp đổ.

Khi đã ở Tấn Dương, thay vì chuẩn bị kháng chiến, Cao Vĩ lại lên kế hoạch để An Đức vương Cao Diên Tông và Quảng Ninh vương Cao Hiếu Hành (高孝珩) bảo vệ Tấn Dương, còn bản thân sẽ chạy lên Sóc châu ở phía bắc, bất chấp lời khuyên bảo của Cao Diên Tông. Đầu tiên, Cao Vĩ đưa Hồ thái hậu và Cao Hằng đến Sóc châu. Đến khi quân Bắc Chu đến Tấn Dương, Cao Vĩ để Tấn Dương lại cho Cao Diên Tông và chạy trốn, ban đầu có ý muốn đến Sóc châu hay Đột Quyết, song sau khi được tướng Mai Thăng Lang (梅勝郎) thuyết phục, Cao Vĩ đã trở về Nghiệp thành, được Cao A Na Quăng hộ tống. Trong khi đó, Mục Đề Bà đã bỏ Cao Vĩ và đầu hàng Bắc Chu, khiến Lục Lệnh Huyên tự sát và toàn bộ các thành viên trong gia đình Mục Đề Bà đề bị hành quyết hoặc bị đi đày. Trong khi đó, Đường Ung vẫn ở Tấn Dương và cùng với các tướng khác đã thuyết phục được Cao Diên Tông lên ngôi hoàng đế. Khi Cao Vĩ nghe được tin này, ông đã nói: "Ta muốn Tịnh châu [bao gồm Tấn Dương] rơi vào tay Chu hơn là rơi vào tay An Đức", thành Tấn Dương sau đó đã rơi vào tay Bắc Chu

Khi Cao Vĩ đến Nghiệp thành, ông ra lệnh treo thưởng cao cho những người nào gia nhập quân đội, song bản thân ông lại không muốn đóng góp của cải trong hoàng cung. Hơn nữa, khi ông thực hiện một bài phát biểu nhằm nâng cao tinh thần chiến đấu, thái độ bất kính của ông lại khiến các tướng lĩnh tức điên. Các tướng lĩnh và quan lại đều mất ý chí chiến đấu. Cao Mại (高勱) là người đã hộ tống Hồ thái hậu và Hoàng thái tử Cao Hằng trở về từ Sóc châu, ông ta đề nghị biến Nghiệp thành thành cứ điểm tối hâu, song Cao Vĩ đã từ chối. Khi các nhà chiêm tinh học chỉ ra rằng đế vị phải được thay đổi, ông đã quyết định trao lại ngai vàng cho Cao Hằng vào mùa xuân năm 577, song khi đó Cao Hằng mới được 7 tuổi. Cao Vĩ trở thành Thái thượng hoàng.

Làm Thái thượng hoàng
Cao Vĩ tiếp tục nắm quyền kiểm soát đế quốc, ngay cả khi đã truyền ngôi cho Cao Hằng. Ông tôn phong Hồ thái hậu là Hồ thái hoàng thái hậu, trong khi Mục hoàng hậu trở thành thái thượng hoàng hậu. Trong khi đó, quan Mạc Đa Lâu Kính Hiển (莫多婁敬顯) và tướng Úy Tương Nguyện (尉相願) đã lập mưu để cố giết chết Cao A Na Quăng, và sau đó tuyên bố Cao Hiếu Hành là hoàng đế, song âm mưu đã bị hủy bỏ khi cuộc phục kích mà họ sắp đặt trong cung nhằm vào Cao A Na Quăng đã không thể thực hiện được. Trong khi đó, Cao Hiếu Hành đã thỉnh cầu được cấp cho một đội quân để có thể kháng cự Bắc Chu, song Cao A Na Quăng và Hàn Trường Loan lại nghi ngờ ông ta có âm mưu chính biến nên đã cử đi làm thứ sử của Thương châu (滄州, nay gần tương ứng với Thương Châu, Hà Bắc).

Trong khi đó, Cao Vĩ nhận được tin rằng quân Bắc Chu đang trên đường tiến đến Nghiệp thành, ông quyết định từ bỏ kinh thành và tiến về các châu ở bờ nam Hoàng Hà để tổ chức kháng chiến, và định nếu kháng chiến thất bại thì sẽ chạy sang Trần. Cao Vĩ để tướng Mộ Dung Tam Tàng (慕容三藏) trấn thủ Nghiệp thành và chạy hướng về Tế châu (濟州, nay gần tương ứng với Liêu Thành, Sơn Đông), nơi Hồ Thái hoàng thái hậu, Mục hoàng hậu và hoàng đế Cao Hằng đã đến từ trước. Khi Cao Vĩ rời đi, Mộ Dung Tam Tàng đã không thể giữ được kinh thành.

Khi Cao Vĩ đến Tế châu, ông ban hành một thánh chỉ nhân danh Cao Hằng để nhường ngôi cho Nhậm Thành Vương Cao Giai (高湝), cho người đưa thánh chỉ và quốc ấn cho Cao Giai tại nơi ông ta làm thứ sử là Doanh châu (瀛州, nay gần tương ứng với đông bộ Bảo Định, Hà Bắc). Tuy nhiên, thay vì trao thánh chỉ và quốc ấn lại cho Cao Giai, Hộc Luật Hiếu Khanh (斛律孝卿) đã đầu hàng Bắc Chu. Trong khi đó, Cao Vĩ để Hồ thái hoàng thái hậu và Cao A Na Quăng lại Tế châu; và cùng với Mục hoàng hậu, Phùng thục phi, Cao Hằng, Hàn Trường Loan chạy tiếp về phía đông đến Thanh châu (青州, nay gần tương ứng với Thanh Châu, Sơn Đông). Cao Vĩ định sẽ chạy tiếp đến Trần, song Cao A Na Quăng do đã liên hệ với quân Bắc Chu và muốn dâng Cao Vĩ làm quà tặng cho Bắc Chu nên đã báo cho ông thông tin sai để trì hoãn việc chạy trốn này. Khi quân Bắc Tề đến Tế châu, Cao A Na Quăng đã đầu hàng, vì thế quân Bắc Chu có thể nhanh chóng tiến đến Thanh châu. Cao Vĩ nhanh chóng chạy trốn, song đã bị tướng Uất Trì Cần (尉遲勤) của Bắc Chu bắt được và giải về Nghiệp thành để trình Vũ Đế.

Qua đời
Ban đầu, Bắc Chu Vũ Đế đối đãi một cách tôn trọng với Cao Vĩ, đích thân đến chào hỏi và xem là khách quý. Trong khi đó, Cao Giai và Cao Hiếu Hành đã tiến hành một nỗ lực kháng cự Bắc Chu ở Thương châu, và khi Bắc Chu Vũ Đế lệnh cho Cao Vĩ viết một thánh chỉ để lệnh cho Cao Giai đầu hàng, Cao Giai đã từ chối.

Vào mùa hè năm 577, Bắc Chu Vũ Đế trở về Trường An cùng với Cao Vĩ, cũng như các thân vương và quan lại của Bắc Tề, để Cao Vĩ ở phía trước của đám diễu hành chiến thắng, song chưa làm hại họ. Cao Vĩ được phong làm Ôn công.

Vào mùa đông năm 577, do e sợ gia tộc họ Cao, Bắc Chu Vũ Đế đã vu cáo Cao Vĩ âm mưu phản loạn cùng Mục Đề Bà, và sau đó hạ lệnh buộc Cao Vĩ và các thành viên khác trong hoàng tộc Bắc Tề phải tự sát. Chỉ có người em trai bị chứng phát triển chướng ngại là Cao Nhân Anh (高仁英) và người em trai bị câm Cao Nhân Nhã (高仁雅) của Cao Vĩ là được tha, song bị đày đến Thục. Chỉ đến khi Dương Kiên nhiếp chính dưới thời Bắc Chu Tĩnh Đế, các thành viên gia tộc họ Cao, bao gồm Cao Vĩ, mới được an táng hợp thức ở phía bắc Trường An.

Gia đình
 Thê thiếp

 Hộc Luật hoàng hậu (lập năm 565, phế năm 572), nữ nhi của Hộc Luật Quang, sinh một công chúa

 Hồ hoàng hậu (lập và cải thành "Tả Hoàng hậu" năm 572, bị phế năm 573)
 Mục hoàng hậu (lập làm "Hữu Hoàng hậu" năm 572, trở thành chính thất Hoàng hậu năm 573), mẹ của Cao Hằng
 Phùng Tiểu Liên (sơ phong Thục phi, lập làm "Tả Hoàng hậu" năm 576《资治通鉴·卷一百七十二》：齐主与冯淑妃并骑观战。东偏少却，淑妃怖曰：“军败矣！”录尚书事城阳王穆提婆曰：“大家去！大家去！”齐主即以淑妃奔高梁桥。开府仪同三司奚长谏曰：“半进半退，战之常体。今兵众全整，未有亏伤，陛下舍此安之！马足一动，人情骇乱，不可复振。愿速还安慰之！”武卫张常山自后至，亦曰：“军寻收讫，甚完整。围城兵亦不动。至尊宜回。不信臣言，乞将内参往视。”齐主将从之。穆提婆引齐主肘曰：“此言难信。”齐主遂以淑妃北走。), sủng phi bậc nhất.
 Tả nga anh Lý thị, nữ nhi của Lý Tổ Khâm (李祖欽)
 Hữu nga anh Bùi thị
 Tào chiêu nghi, nữ nhi của Tào Tăng Nô (曹僧奴) , từng rất được sủng ái. Mục hậu ghen tức, bày mưu vu cáo Tào thị dùng tà thuật mê hoặc vua. Vốn tính hay lo sợ, Cao Vĩ vội tin lời, ban Tào thị dải lụa để treo cổ tự vẫn.
 Tào chiêu nghi (người chị em) , cư ngụ Long Cơ đường (隆基堂)
 Đổng chiêu nghi, nữ nhi của Đổng Hiền Nghĩa (董賢義) , được sủng ái từ sau khi Tào Chiêu nghi chết.
 Mao phu nhân, muội của Mao Tư An (毛思安)
 Bành phu nhân
 Vương phu nhân
 tiểu Vương phu nhân, sinh hạ Cao Khác
 Lý phu nhân
 Lý phu nhân, nữ nhi của Lý Hiếu Trinh (李孝貞)

 Hậu duệ
 Cao Hằng (高恆), lập làm thái tử năm 570, sau trở thành hoàng đế
 Cao Khác (高恪), ban đầu được phong làm Đông Bình vương, sau được phong làm Lang Da vương (created and d. 572?)
 Cao Thiện Đức (高善德)
 Cao Mãi Đức (高買德)
 Cao Chất Đức (高質錢)
 Công chúa không rõ tên

 Tham khảo

 Bắc sử, quyển 8.
 Bắc Tề thư, quyển 8.
 Tư trị thông giám'', các quyển 168, 169, 170, 171, 172, 173.

Thái thượng hoàng Trung Quốc
Người họ Cao tại Trung Quốc
Vua nhà Bắc Tề
Người Bắc Chu


title: Cát Bi plaza

text:
Cát Bi plaza là một Trung tâm thương mại mới được xây dựng tại số 1 đường Lê Hồng Phong (đầu Ngã Năm - cũ), quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng.() CatBi Plaza nằm cách Sân bay Cát Bi và đường cao tốc Hà Nội-Hải Phòng khoảng vài cây số. Công trình có vị trí thuận lợi cho các hoạt động kinh tế, giao dịch thương mại... của một thành phố công nghiệp, cảng biển như Hải Phòng. Cát Bi Plaza hứa hẹn mở ra rất nhiều dịch vụ, thỏa mãn nhu cầu khách hàng trong và ngoài nước khi công trình đi vào hoạt động. Cát Bi plaza còn theo chính sách môi trường xanh, tôn trọng và bảo vệ môi trường trong xanh và sạch đẹp.

Ngày 29 tháng 6 năm 2012, một phần trung tâm thương mại đã được đưa vào sử dụng, các phần còn lại đang được gấp rút hoàn thành và chuẩn bị được khai thác.

Mô hình kiến trúc

Cát Bi plaza là một tổ hợp cao 21 tầng trong đó có Trung tâm thương mại, văn phòng, căn hộ cao cấp cho thuê và các tiện ích phục vụ khác. Tổng diện tích sàn khai thác kinh doanh là 24.015 m² trong đó khu trung tâm thương mại có tổng diện tích 9.000 m² trải dài từ tầng 1 đến tầng 3. Từ tầng 4 đến tầng 21, diện tích khoảng 15.000 m². Đây sẽ là khu mua sắm hiện đại được đầu tư bởi các doanh nghiệp bán lẻ lớn trong nước, hình thành khu thương mại tập trung của người Việt theo phương châm kinh doanh "người Việt dùng hàng Việt".

Trong số các doanh nghiệp Việt đã khai thác kinh doanh tại đây có những thương hiệu nổi tiếng như siêu thị Co.op mart, nhà sách Fahasa, thời trang exchange blue,... Ngoài ra còn có một số thương hiệu ngoài như gà rán Jollibee, Lotteria,...

Nguồn gốc tên gọi
Tên gọi "Cát Bi" xuất xứ từ tên của một ngôi làng cổ của trang An Biên, nơi nữ tướng Lê Chân khai phá xây dựng từ những năm 40 của thế kỷ I, gắn liền với lịch sử hình thành phát triển của thành phố Hải Phòng.

Trong những năm thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, "Cát Bi" cũng là tên gọi khu căn cứ không quân, từng được coi là "pháo đài bất khả xâm phạm" của quân đội viễn chinh Pháp; gắn liền với lịch sử trận tập kích sân bay Cát Bi ngày 07/03/1954. Hiện tại Sân bay Cát Bi là cảng hàng không nội địa, phục vụ mục đích thương mại; và đang được nâng cấp thành sân bay quốc tế để tương xứng với sự phát triển của thành phố Hải Phòng.

Chủ đầu tư
Cát Bi plaza được công ty TNHH một thành viên Thương mại đầu tư phát triển đô thị, là chủ công ty khai thác dự án nhóm A lớn nhất của thành phố Hải Phòng về sự phát triển cơ sở hạ tầng và các khu đô thị mới, với số vốn đầu tư tính đến tháng 5 năm 2011 là 270,536 tỉ đồng.

Trong quá trình xây dựng, công ty đã nhận được một số khen thưởng nhất định như Huân chương lao động hạng III, bằng khen của Chính phủ, nhiều bằng khen của Tổng LĐLĐVN, LĐLĐ Thành phố, Ủy ban nhân dân Thành phố Hải Phòng.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Giới thiệu Catbi Plaza
Nhận diện thương hiệu Cát Bi Plaza
 Tư liệu hình ảnh về Cát Bi plaza

Xem thêm
 Khu đô thị mới Ngã năm-Sân bay Cát Bi

Chú thích

Trung tâm thương mại tại Việt Nam
Trung tâm thương mại tại Hải Phòng
Công trình xây dựng ở Hải Phòng
Du lịch Hải Phòng


title: PKP Pecheneg

text:
{{Infobox Weapon
| name = PKP Pecheneg
| image =
| origin =  Súng máy ĐN7L Do Việt Nam chế tạo dựa trên mẫu súng Đại liên PKM của Nga.
| type = súng máy đa chức năng

| is_ranged = yes

| service = 1999
| used_by =Súng máy ĐN7L Do Việt Nam chế tạo dựa trên mẫu súng Đại liên PKM của Nga.
| wars =Chiến tranh Chechnya lần thứ haiChiến tranh Nam Ossetia 2008
| designer = Mikhail Kalashnikov
| weight =8,7 kg với chân chống chữ V12,7 kg với bệ chống ba chân
| length =1155 mm
| part_length = 658 mm
| cartridge =7.62×54mmR
| action = Nạp đạn bằng khí nén
| rate = 650 viên/phút
| velocity = 825 m/s
| max_range = 1500 m
| feed =Dây đạn 100, 200 hay 250 viên
| sights=Điểm ruồi hay các hệ thống nhắm khác nhau.
}}
PKP Pecheneg (viết tắt của Pulemyot Kalashnikova Pekhotny; mã GRAU là 6P41) là loại súng máy đa chức năng sử dụng loại đạn 7.62×54mmR của Nga. Tên gọi Pecheneg (tiếng Nga: Печенег) là tên của một bộ tộc thiện chiến từng sống ở nơi mà nay là vùng biên giới giữa Nga và Ukraine. Đây là phiên bản hiện đại hóa của khẩu PK được nghiên cứu và chế tạo từ các kinh nghiệm thu được với các khẩu PK trong cuộc chiến tranh Afghanistan cùng những cuộc xung đột khác diễn ra sau đó. Về cơ bản, Pecheneg là khẩu PKM với nòng súng không thể tháo ráp một cách nhanh chóng nhưng bù lại súng có nòng nặng với thiết kế đặc biệt với các khe tản nhiệt bằng không khí bên ngoài khiến nòng súng trông giống như một mũi khoan với các vòng tròn đồng tâm xếp nối tiếp nhau. Thiết kế của nòng súng khiến cho súng tản nhiệt nhanh hơn nhiều so với loại nòng trước đó giúp tăng độ tin cậy cũng như trọng lượng của nòng khiến cho súng trở nên chính xác hơn. Cấu trúc của súng được cải thiện giúp tăng độ chống thẩm thấu của nước hay sự xâm nhập của bụi bẩn cũng như giữ cấu trúc nhẹ và cơ động. Pecheneg hiện chỉ mới được trang bị cho các lực lượng đặc nhiệm Spetsnaz của quân đội và các đơn vị đặc biệt trong bộ nội vụ Nga cũng như một số lượng nhỏ đơn vị quân sự.

Thiết kế
Pecheneg về cơ bản là mẫu nâng cấp của PK nhưng được sử dụng chỉ cho mục đích chiến thuật. Được thiết kế để thích hợp cho việc hỗ trợ nhóm hiệu quả như những đơn vị cơ động như các lực lượng Spetsnaz. Nòng súng của Pecheneg được thiết kế đặc biệt để tản nhiệt tốt với các khe bên ngoài cũng như nặng hơn nòng của các khẩu PKM chỉ có điều là nó không thể tháo ráp nhanh khi đang chiến đấu. Vì nòng súng trông giống như một mũi khoan với nhiều rãnh nên nó sẽ khá dễ bám bụi nếu để nguyên như thế nên nòng súng được bọc ngoài bằng một ống thép dài đến tận đầu nòng và luồng khí di chuyển giữa nòng súng và ống bọc ngoài sẽ giúp tăng khả năng tản nhiệt. Luồng khí làm mát sẽ vào bằng các khe phía trên ống bọc ngoài nằm trong hệ thống quai xách và sẽ thoát ra ở đầu nòng súng. Mẫu đầu của Pecheneg sử dụng hệ bộ phận chống chớp sáng của khẩu PKM với kết quả là đầu nòng súng bị nổ tung khi súng bắt đầu nóng lên, các mẫu sau đó được thay thế bằng bộ phận chống chớp sáng được thiết kế chuyên cho loại súng này để khắc phục nhược điểm đó. Quai xách của súng được gắn cố định trên ống bọc ngoài nòng súng. Quai xách được thiết kế kéo dài ra phía trước để che khe thông khí tránh việc một phần luồng khí nóng từ nòng súng thoát ra qua khe sẽ tạo ra ảo ảnh gây khó khăn cho việc nhắm bắn điểm ruồi. Nhà sản xuất tuyên bố rằng Pecheneg có thể bắn liên thanh liên tiếp 600 viên mà nòng súng vẫn không bị quá tải nhiệt hay có dấu hiệu ảnh hưởng đến độ chính xác.

Súng được tích hợp chân chống chữ V không thể tháo rời gắn ở gần đầu nòng súng nhưng có thể gấp chân chống lại khi không cần thiết. Chi tiết này được cho là để tăng độ ổn định và độ chính xác khi bắn tầm xa với chân chống. Nhưng thiết kế này hạn chế góc bắn khi bắn trên chân chống và chân chống được thiết kế quá xa để đóng vai trò là tay cầm nòng súng để nhắm bắn khi súng tì vào vai lúc đứng hoặc ngồi mà không dùng chân chống, để có thể nhắm bắn trong tư thế đó thì xạ thủ sẽ phải dùng tay đỡ hộp đạn của súng.

Pecheneg có thể gắn trên các hệ thống chân chống trên các phương tiện cơ giới hoặc bệ chống ba chân của các khẩu PKM. Hệ thống nhắm cơ bản của loại súng này là điểm ruồi nhưng có thể gắn nhiều hệ thống nhắm khác nhau để hỗ trợ cho việc tác chiến.

Biến thể
6P41N: Mẫu gắn bộ phận nhìn đêm.
6P41S: Mẫu chuyên dùng để gắn trên bệ chống và phương tiện cơ giới.
6P41SN: Mẫu chuyên dùng để gắn trên bệ chống và phương tiện cơ giới với bộ phận nhìn đêm.
Pecheneg-2: Mẫu đang được phát triển từ năm 2000, cải tiến mạnh tay khẩu Pecheneg để khắc phục các nhược điểm mà loại súng này bộ lộ khi được trang bị thử nghiệm cũng như thiết kế lại để thích hợp hơn cho việc gắn trên các phương tiện cơ giới. Nòng được làm bằng loại vật liệu mới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 7.62-mm "Petcheneg" Machine Gun  - Design Bureau Website
 Modern Firearms
 warfare.ru - 7.62 Pecheneg Machine Gun
 Bắn thử PKP Pecheneg

Súng máy
Súng Nga
Súng sử dụng đạn 7.62×54mmR


title: Nokia X6

text:
Nokia X6 (hay Nokia X6-00) là một định hướng âm nhạc điện thoại thông minh màn hình cảm ứng điện dung và thiết bị giải trí cầm tay của Nokia đã được công bố vào đầu tháng 9 năm 2009 trong Nokia World 2009 ở Đức.

X6 thay thế Nokia 5800 như là mô hình âm nhạc hàng đầu của Nokia. Cả hai khe cắm vẫn còn thấp hơn một số mô hình màn hình cảm ứng hi-end như Nokia N97.

X6 và Nokia X3-00 là thiết bị đầu tiên trong Nokia Xseries mới được cài đặt. Trước khi Xseries, thiết bị được thương hiệu trung tâm âm nhạc của Nokia XpressMusic.

X6 ban đầu bao gồm Ứng Với chương trình Âm nhạc và giấy phép cho tải miễn phí không giới hạn từ Nokia Music Store.Đi kèm với phiên bản Âm nhạc xuất xưởng vào cuối năm 2009 với giá bán lẻ ước tính 529,99 hoặc € 605 bảng Anh.

Phần Cứng Sửa Đổi
Một phiên bản mà không có Comes With hỗ trợ âm nhạc tại 200 € ít được phát hành vào ngày 23 tháng 2 năm 2010. Phiên bản này có 16 GB lưu trữ on-board. Một biến thể khác rẻ hơn của X6 cũng không có Comes With hỗ trợ âm nhạc được phát hành bởi Nokia vào giữa năm 2010. Phiên bản này có 8 GB lưu trữ on-board và được phát hành ở châu Á và Bắc Mỹ. Phiên bản 32GB không được phát hành ở Ấn Độ thay vì 8GB và 16GB phiên bản được cung cấp với Ovi cung cấp nhạc không giới hạn.

Xuất Hiện
X6 là đáng chú ý cho cơ thể mỏng hơn của nó so với 5800 (13,8 mm) và 35 giờ nghe nhạc liên tục. Đối với mạng xã hội, hỗ trợ dễ dàng truy cập Facebook, MySpace, Ovi, Yahoo IM, YouTube, VK, Windows Live và nhiều hơn nữa.

Các tính năng
WCDMA, GPRS / EDGE, HSDPA lên đến 3,6 Mbit / s
Kích thước: 111 × 51 × 13,8 mm
Màn hình: 3.2-inch (8,1 cm) 16: màn hình rộng nHD, 231 ppi, cảm ứng điện dung.
Màn hình chống xước
Tích hợp và sự hỗ trợ GPS
Camera 5 megapixel với tiêu cự tự động và ống kính Carl Zeiss, đèn flash LED kép
Tốc độ cao kết nối Micro-USB (ổ cắm Micro-B)
Mạng LAN không dây (WLAN)

Các dịch vụ khác, các tính năng hoặc ứng dụng
Hình ảnh và video biên tập viên, trung tâm video, Chia sẻ trực tuyến, Download (Ovi Store không được hỗ trợ), Email Cài đặt wizard, Switch, Playlist DJ, Nokia Maps 3.0, trò chơi Spore nhúng phí bảo hiểm, Online Tìm kiếm, Email khách hàng
OVI dịch vụ Nokia Music Store, Ovi Store, Nokia Messaging, Ovi Maps, Ovi Share, Ovi Contacts, Ovi tập tin, Ovi Suite 1.1 cho máy tính
Tải về Symbian (sis), ứng dụng Java, và các vật dụng
3 trò chơi bao gồm: Spore của EA, Asphalt4 và DJ Mix Tour của Gameloft

Hoạt động
Thời gian đàm thoại: Lên đến 9 giờ
Thời gian chờ: Lên đến 406 giờ
Nghe nhạc: đến 35 giờ
Xem lại video: lên đến 4 giờ

Firmware updates
Cập nhật phần mềm mới đã được phát hành cho Nokia X6-00, phiên bản 40.0.002, [5] có mang lại một phiên bản mới của Ovi Maps, Ovi Store, cải thiện trình duyệt và trò chuyện được cải thiện trong Danh bạ Ovi.
New web trình duyệt phiên bản 7.3.1.33
Cập nhật thư cho Exchange
cập nhật Shazam
khả năng sử dụng cải tiến
Smileys trong Nhắn tin
Swipe để mở khóa màn hình và các phím
Tuy nhiên, các bản cập nhật không thể thông qua điện thoại và yêu cầu một máy tính Windows để thực hiện. Đây sợi Linux người dùng không thể cập nhật firmware.

Xem Thêm
 Nokia Maps
 Nokia PC Suite
 Nokia Software Updater

Nguồn
 Official Nokia UK page
 Nokia forum page with more details
 https://web.archive.org/web/20110927221218/http://www.infosyncworld.com/reviews/cell-phones/nokia-x6/10482.html
 http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2352501,00.asp
 http://www.mirror.co.uk/news/technology/2009/09/09/techie-breakie-nokia-x6-gran-turismo-5-115875-21659774/
 http://www.guardian.co.uk/technology/blog/2009/sep/02/nokia-x6-n97-launch

Liên Kế Ngoài

Tham khảo

7610
Điện thoại thông minh
Thiết bị định vị GPS


title: Sói Ethiopia

text:
Sói Ethiopia (Canis simensis) là một loài động vật có vú trong họ Chó, bộ Ăn thịt. Loài này được Rüppell mô tả năm 1840. Đây được coi là loài sói hiếm nhất trên thế giới hiện nay với chỉ khoảng từ 300 đến 500 cá thể sống chủ yếu ở các vùng núi ở Ethiopia. Trong suốt nửa thế kỉ qua, chính vì những bất ổn chính trị xã hội tại quốc gia này, cùng với nông thôn hóa và bệnh dịch đã khiến loài sói Ethiopia giảm đáng kể, đẩy chúng đến bên bờ vực tuyệt chủng. Gần đây, chính phủ của quốc gia Đông Phi này đã tiến hành Chương trình bảo tồn Sói Ethiopia nhằm gia tăng số lượng và bảo vệ loài sói này trước nguy cơ tuyệt chủng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

S
Động vật có vú Ethiopia
Động vật được mô tả năm 1840
Động vật có vú châu Phi
Động vật đặc hữu Ethiopia
Chó sói


title: Nước mắt

text:
Nước mắt hay giọt nước mắt, lệ, giọt lệ, giọt sầu, giọt lệ sầu là một dung dịch dạng lỏng (nước) được tiết ra từ bộ phận mắt trên cơ thể thông qua tuyến lệ. Về mặt sinh học, nước mắt là dung dịch dùng để làm lau sạch những bụi bẩn bám ở con ngươi, khi tuyến lệ tiết ra nước mắt để làm ướt và trôi đi các bụi bẩn ở mặt do bụi bay vào mắt, nước bẩn tiếp xúc với mắt, hơi cay làm khô mắt nên tuyến lệ tiết nước mắt để làm ướt mắt. Ngoài ra khi con người hoặc động vật ngáp thì tuyến lệ cũng tiết nước mắt. Nước mắt cũng có thể tiết ra do kích thích mắt liên tục như chớp mắt, dụi mắt, chạm vào mắt...

Về mặt tâm lý, nước mắt của con người là những biểu hiện sinh sộng cho trạng thái tâm lý đặc biệt là khi người ta khóc (có thể khóc do buồn, đau khổ, mất mát hoặc có thể khóc do hạnh phúc, vỡ òa trong sung sướng, cười nheo mắt...). Những giọt nước mắt được gọi là giọt lệ, được tiết ra và thông thường được tiết ra rất nhiều. Ngoài ra trong nhiều trường hợp khi người ta cười cũng tiết ra nước mắt.

Nước mắt hay giọt lệ là đề tài trữ tình và thơ mộng của văn chương, thơ ca, hội họa, phim ảnh, âm nhạc, ca kịch.... đặc biệt nhiều phim ảnh theo thể loại tâm lý, tình cảm, xã hội thường có nhiều cảnh đặc tả cảm xúc của các nhân vật khi học khóc, rơi lệ...tạo sự đồng cảm và lôi cuốn người xem. Thuật ngữ "nước mắt cá sấu" dùng để chỉ về những kẻ giả nhân, giả nghĩa.

Tham khảo

 eye, human."Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2006 Ultimate Reference Suite DVD 2009
 Skorucak A. "The Science of Tears." ScienceIQ.com. Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2006.
 Szczesna DH, Jaroński J, Kasprzak HT, Stenevi U (2006). "Interferometric measurements of dynamic changes of tear film". J Biomed Opt 11 (3): 34028. doi:10.1117/1.2209881. PMID 16822077.
 Morais Pérez D, Dalmau Galofre J, Bernat Gili A, Ayerbe Torrero V (1990). "[Crocodile tears syndrome]" (in Spanish; Castilian). Acta Otorrinolaringol Esp 41 (3): 175–7. PMID 2261223.
 Morais Pérez D, Dalmau Galofre J, Bernat Gili A, Ayerbe Torrero V (1990). "[Crocodile tears syndrome]" (in Spanish; Castilian). Acta Otorrinolaringol Esp 41 (3): 175–7. PMID 2261223.
 Dell'Amore, Christine. " Women's Tears Reduce Sex Drive in Men, Study Hints", "National Geographic, ngày 6 tháng 1 năm 2011, accessed ngày 6 tháng 6 năm 2011.

Tâm lý
Sinh lý học con người
Mắt


title: Thung Nai

text:
Thung Nai là một xã miền núi thuộc huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Xã Thung Nai có diện tích 36,38 km², dân số năm 1999 là 1617 người, mật độ dân số đạt 45 người/km².

Cái tên Thung Nai bắt nguồn từ việc trước đây, khu vực này là một thung lũng rộng lớn có rất nhiều hươu, nai sinh sống, cũng từ đó người dân địa phương gọi đây là Thung Nai.

Vị trí địa lý
Xã Thung Nai giáp với các xã Bình Thanh, Bắc Phong của huyện Cao Phong, xã Ngòi Hoa và Trung Hòa của huyện Tân Lạc, xã Vầy Nưa của huyện Đà Bắc, dân cư chủ yếu là người Mường. Đây là một địa danh du lịch cách thành phố Hòa Bình 25 km và cách Hà Nội hơn 100 km.

Du lịch

Với vẻ đẹp kỳ thú, Thung Nai được nhiều du khách trong và ngoài nước yêu mến gọi là “Vịnh Hạ Long trên núi". Nhờ hệ thống núi đá vôi rất đặc trưng của Hòa Bình, khi ngập nước, Thung Nai chẳng khác nào một Hạ Long thu nhỏ.

Ở Thung Nai có rất nhiều địa danh để tham quan, khám phá như bản Mu, lòng hồ thủy điện Hòa Bình, đền Bà Chúa Thác Bờ, chợ nổi, hang Trạch, động Thác Bờ... Cảnh quan tại Thung Nai đẹp và hoang sơ với những đảo đá trên hồ hay những khu rừng rậm rạp. Ngoài tìm hiểu các nét văn hóa đặc sắc của người dân địa phương, du khách còn có dịp thưởng thức những món ăn ngon như cá thiểu hồ sông Đà hun khói, lợn Mường,...

Động Thác Bờ

Động Thác Bờ thuộc xóm Bưng, xã Ngòi Hoa, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình. Động sâu hơn 100m, lòng động gập ghềnh, nhấp nhô chỗ rộng, chỗ hẹp, nơi rộng nhất tới 20m. Động được chia làm 3 cung phòng lớn. Qua tìm hiểu và nghiên cứu thực tế, về mặt địa chất, địa mạo động Thác Bờ thuộc loại hình hang động karst có giá trị về mặt địa chất địa mạo và du lịch.

Đền bà chúa Thác Bờ

Theo sử cũ, vào đầu thế kỷ 15, có bà Đinh Thị Vân, một người dân địa phương đã nhiều lần giúp vua Lê đánh giặc. Một lần, khi vận chuyển lương thực cho nhà vua đánh giặc, thuyền của bà gặp nạn. Xác bà trôi về đây và hiển linh. Để tưởng nhớ công lao của bà, người dân đã lập đền thờ và vinh danh bà là Đức thánh Thác Bờ, là người cai quản cả một dọc Tây Bắc, các xứ Mường Hòa Bình, xứ Thái Sơn La, Lai Châu... Chính vì vậy, du khách khi du ngoạn nơi này luôn ghé thăm, thưởng ngoạn vẻ đẹp cổ kính của ngôi đền.

Vào năm 1979 nhà nước quyết định đắp đập ngăn sông làm nhà máy thủy điện Hòa Bình, đền Thác Bờ xưa không còn nữa, một gia đình họ Quách đã phát tâm và nhờ sự đóng góp của thập phương qua 5 lần xây dựng và di chuyển đã xây dựng được đền Bờ ngày nay.

Tham khảo


title: Tôm hùm

text:
Tôm hùm trong tiếng Việt có thể là:

Các loài trong họ Họ Tôm hùm càng (Nephropidae).
Các loài trong họ Họ Tôm hùm không càng hay họ Tôm rồng hoặc họ Tôm hùm gai (Palinuridae). Các loài tôm hùm có ở vùng biển Việt Nam thuộc họ này.


title: Nokia E72

text:
Nokia E72 là chiếc điện thoại dành cho doanh nhân được sản xuất bởi hãng điện thoại Phần Lan Nokia. Chiếc Nokia E72 được cải tiến từ phiên bản đàn anh E71 sau khi được bổ sung, nâng cấp một số chức năng.

Ra mắt tháng 10 năm 2009, hiện tại tới năm 2023 thì dòng điện thoại nokia E72 tồn tại trên thị trường chỉ là dòng điện thoại cũ đã qua sử dụng hoặc những hàng trưng bày tồn kho còn sót lại và đồng nghĩa với đó là hàng trăm cửa hàng cùng sưu tầm và bán sản phẩm này.

Thông tin chung

Mạng 2g GSM 850/900/1800/1900

Mạng 3g HSDPA 900/1900/2100

Kích thước

114x58x10 mm, 65 cc

Trọng lượng 128g

Hiển thị

Màn hình TFT 16 triệu màu

Độ phân giải 320x240 pixels, rộng 2.36 inches

Bàn phím Full QWERTY

Phím cuộn 5 chiều

Phím điều khiển Trackpad

Âm thanh

Có báo rung, nhạc chuông đa âm sắc, mp3

Loa ngoài với jack cắm 3.5 mm

Bộ nhớ

Có khả năng lưu không giới hạn các thư mục và danh bạ

Lưu không giới hạn các số đã gọi trong thời gian 30 ngày

Bộ nhớ trong 250MB, 128MB RAM

Khe cắm thẻ nhớ microSD, hỗ trợ lên đến 16GB

Truyền dữ liệu

GPRS class 32, 100 kbps

EDGE class 32, 296 kbps

3G HSDPA, 10,2 Mbps; HSUPA 2 MBPS

Hỗ trợ Wifi 802.11 b/g, bluetooth v2.0

Media

Camera chính 5 megapixel, tự động lấy nét, hỗ trợ đèn LED

Quay phim chất lượng VGA 15 khung hình trên giây

Có camera phụ cho videocall

Đặc điểm

Hệ điều hành Symbian 9.3, series 60v3.2 UI

Bộ xử lý ARM 11 tốc độ 600MHZ

Trình duyệt WAP 2.0/xHTLM, HTLM

Hỗ trợ công nghệ GPS và Nokia Map 3.0. Jave MIDP 2.0

Pin
Pin chuẩn Li-po 1500 mAh thời gian chờ 480 tiếng(2g), 576 tiếng (3g). thời gian đàm thoại tối đa 12 giờ

Tham khảo

Điện thoại di động Nokia
Thiết bị định vị GPS
Điện thoại thông minh


title: Émile Boutmy

text:
Émile Boutmy (sinh ngày 13 tháng 4 năm 1835 - mất ngày 25 tháng 1 năm 1906) là nhà văn, nhà chính trị học và xã hội học người Pháp.

Ông học luật ở Paris và từ năm 1867 đến năm 1870 ông giảng các bài giảng về lịch sử và văn hóa của nền văn minh kiến trúc tại École Spéciale d'Architecture. Bị sốc bởi sự thiếu hiểu biết và không quan tâm tới các vấn đề chính trị của dân chúng trong thời công xã Paris, ông cùng một số nhà công nghiệp tiêu biểu thời đó và các học giả như Hippolyte Taine, Ernest Renan, Albert Sorel và Pierre Paul Leroy-Beaulieu thành lập École Libre des Sciences Politiques vào năm 1872, ngày nay là đại học Sciences Po Paris.

Từ năm 1873 đến năm 1890, Boutmy mở các lớp học về lịch sử hiến pháp của Anh, Pháp và Hoa Kỳ. Năm 1879, ông được bổ nhiệm vào Académie des Sciences Morales et Politiques. Ngày nay, tên của ông được đặt cho khán phòng chính của Institut d'Études Politiques de Paris (Sciences Po) để vinh danh những cống hiến của ông.

Các tác phẩm

Philosophie de l'kiến trúc en Grèce (Triết học Kiến trúc Hy Lạp), năm 1870
Quelques quan sát sur la réforme de l'enseignement Superieur (Một số quan sát về Cải cách Giáo dục Đại học), 1876
Etudes de droit constitutionnel (Nghiên cứu về Luật Hiến pháp), năm 1888
Le recrutement des administrateurs coloniaux (Tuyển dụng quản trị viên thuộc địa), năm 1895
Essai d'une psychologie politique du peuple Anglais au XIXe siècle (tiểu luận về Tâm lý học chính trị của nhân dân vào thế kỷ 19 ở Anh), năm 1901
Le Parthenon et le Genie grec (Parthenon và Kỹ thuật Hy Lạp), năm 1901
Etudes politiques: La souveraineté du peuple, la Tuyên bố des droits de l'homme (Nghiên cứu Chính trị: Chủ quyền của nhân dân, Tuyên bố về Quyền con người), năm 1907
Eléments d'une psychologie politique du peuple américain (Các yếu tố của Tâm lý học chính trị của nhân dân Mỹ), năm 1911

Tham khảo

Liên kết ngoài
 This article is based on a translation of an equivalent article at the French Wikipedia.
 Societes savantes de France (list of published works).
 Pierre Favre, La Naissance de la science politique en France (1870–1914), Fayard, Paris, 1989 (en francés)
 Hervé Guettard, Un réformiste libéral. Émile Boutmy (1835–1906), thèse de doctorat en histoire du XXe siècle sous la direction de Raoul Girardet, Institut d'études politiques de Paris, 1991 (en francés)

Nhà khoa học Pháp
Người Paris
Nhà xã hội học Pháp
Nhà chính trị học
Sinh năm 1835
Mất năm 1906


title: C-198

text:
Tàu 198 là một tàu vận tải quân sự thuộc đoàn tàu không số - Lữ đoàn 125, Quân chủng Hải quân, Quân đội nhân dân Việt Nam.

Xuất xưởng
Tàu 198 thuộc vào lớp tàu vận tải vỏ sắt đóng tại Xưởng đóng tàu III Hải Phòng (sau là Nhà máy đóng tàu Tam Bạc ).

Hoạt động
Đầu năm 1967, tàu 198 đã thực hiện được một chuyến vẩn tải thành công.

Ngày 6 tháng 7 năm 1967, tàu 198 do thuyền trưởng Vũ Tấn Ích và Chính trị viên Huỳnh Ngọc Trạch chỉ huy xuất phát từ bến Bính (K20) chở 100 tấn vũ khí vào bến Phổ Hiệp, Quảng Ngãi. Khi đến quần đảo Hoàng Sa, ngày 11 tháng 7, máy bay của Mỹ trong Chiến dịch Market Time phát hiện ra tàu. Chỉ huy chiến dịch Market Time của Mỹ là Charles Stephan ngay lập tức hạ lệnh cho tàu USS Wilhoite (DE-397) đuổi theo tàu. Dù đã thực hiện mọi nỗ lực cải trang, cắt dấu nhưng tàu 198 vào bị theo dõi bằng radar.

Ngày 13 tháng 7, tàu thả neo tạ vùng biển cách Hoàng Sa 50 hải lý tì bắt đầu tiến hành đổ bộ vào bến. Khi đó, lực lượng quân Mỹ ở Đà Nẵng lập tức vạch ra kế hoạch tấn công tàu 198 ở biển Sa Kỳ. 13 giờ 9 phút ngày 14 tháng 7, Mỹ quyết định cử 5 tàu gồm USS Wilhoite (DE-397), USS Gallup (PG-85), USS Walker (DD-517), PCF-79 và USCGC Point Orient (WPB-82319) tham gia cuộc rượt đuổi và vây bắt tàu. Trong đó, chỉ huy tàu USS Wilhoite (DE-397), Charles Stephen, chỉ huy trực tiếp tại hiện trường.

Đêm ngày 14 tháng 7, khi tàu 198 còn cách bến 1 hải lý thì tàu Mỹ bắt đầu tấn công, dùng loa dọa hàng. Con tàu đó mang số hiệu PFC-79. Thủy thủ đoàn vừa chống trả vừa đưa tàu vào bến. Thời điểm đó quân Hàn Quốc cũng bắt đầu đến tấn công. Đến sáng ngày 15 tháng 7, tàu bị mắc cạn.

Trước tình hình trên, thuyền trưởng Vũ Huy Ích quyết định cho thủy thủ rời tàu và hẹn kíp nổ bộc phá để hủy tàu. Tuy nhiên sau đó thuyền phó Phạm Chuyên nghiệp khi đang chuẩn bị kích hỏa thì bị tàu Mỹ bắn trúng hy sinh tại chỗ, còn chính trị viên Huỳnh Ngọc Trạch bị thương nặng khi rời tàu và mất sau đó. Sau một thời gian liên tục bắn phá con tàu bỏ trống, quân Mỹ cử chuyên gia thuốc nổ Eddie Knaup lên tàu cá để vô hiệu hóa hệ thống thuốc nổ trên tàu. 4 giờ 10 phút chiều, tàu cá được kéo về Chu Lai và tới nơi lúc 8 giờ tối. Trên đường kéo về Chu Lai, gió biển khiến khoang dưới tàu bén lửa bốc cháy và Mỹ phải cử người dập lửa.

Số phận
Sau khi bị kéo về Chu Lai, con tàu được đem về Đà Nẵng. Để giữ bí mật, đặc công quân Giải phóng tại Đà Nẵng đã tấn công phá hủy con tàu.

Tuy con tàu đã bị phá hủy, nhưng một phần vũ khí đã được lấy ra đem về Sài Gòn. Nguyễn Văn Thiệu đã đem một con tàu giả ra trưng bày ở bến Bạch Đằng, Sài Gòn. Còn tàu PCF-79 và bộ phận tham gia vụ vây bắt sau đó được chính quyền Sài Gòn trao thưởng Huân chương tại Đà Nẵng.

Chú thích
 Việt Cường, Ký ức về ba lần tham gia tàu không số
 Ngọc Hưng, Nguyên Minh, Đi tìm con tàu bị địch bắt - Kỳ 1: Cuộc rượt đuổi ở cửa sông Sa Kỳ
 Nguyên Minh, Đi tìm con tàu bị địch bắt - Kỳ 2: Sự thật, nỗi đau và niềm tin
 Ngọc Hưng, Nguyên Minh, Rèn "ngựa Thánh Gióng" của Biển Đông (Bài 1)
 Minh Ngọc, Chúng tôi sẽ được minh oan

198


title: Mường Bú

text:
Mường Bú là một xã thuộc huyện Mường La, tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Xã Mường Bú có diện tích 88,73 km², dân số năm 1999 là 7.060 người, mật độ dân số đạt 79 người/km².

Chú thích


title: Phanh xe

text:
Thắng (phương ngữ miền Nam) hay phanh ( từ tiếng Pháp frein) là một thiết bị cơ học làm giảm chuyển động. Cách gọi khác là Hãm hay bộ giảm tốc. Bộ phận có tác dụng ngược với thắng là bộ ly hợp.

Hầu hết những loại thắng dùng ma sát để chuyển động năng thành nhiệt năng mặc dù có những phương pháp chuyển đổi năng lượng khác cũng được dùng. Chẳng hạn thắng hoàn nhiệt chuyển đổi năng lượng sang điện năng được tích trữ để dùng sau này. Những phương pháp khác chuyển đổi động năng thành thế năng dưới dạng khí ép hoặc dầu ép. Bộ hãm dùng dòng Foucault dùng từ trường để chuyển động năng thành dòng điện trong đĩa thắng rổi chuyển thành nhiệt. Cũng có những phương pháp thắng khác như chuyển động năng thành nhiều dạng năng lượng khác như dùng năng lượng này để làm quay bánh trớn.

Bộ thắng hoạt động bằng cách tạo ma sát với trục quay hoặc bánh nhưng cũng có thể bằng cách khác như dùng tác dụng chuyển động của chất lỏng. Nhiều phương tiện sử dụng sự kết hợp giữa nhiều nguyên lý thắng chẳng hạn như giảm tốc xe đua hoặc máy bay bằng cả thắng bánh và dù cản gió để lợi dụng sức cản của không khí khi hạ cánh.

Vì động năng tỉ lệ thuận với bình phương vận tốc (), một vật chuyển động ở vận tốc 10 m/s có động năng 100 lần so với một vật có cùng khối lượng với vận tốc 1 m/s và do đó đường thắng có đồ dài gấp 100 lần. Thực tế, những phương tiện cao tốc thường có lực cản không khí đáng kể và năng lượng tan vào không khí tăng nhanh khi vận tốc tăng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cơ học
Xe


title: Agrotis apicalis

text:
Agrotis apicalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Florida, Cộng hòa Dominica, Jamaica, Puerto Rico và Cuba. Sải cánh loài bướm này dài 36 mm.

Chú thích

A
Động vật được mô tả năm 1868
Bướm đêm Bắc Mỹ


title: Bàn Carrel

text:
Bàn Carrel là một bàn nhỏ dùng để đọc sách (thông thường tại thư viện các trường đại học, cao đẳng) với ba mặt có tầm nhìn ngăn cách với xung quanh. Bàn Carrel là tổ tiên của bàn cubicle.

Mô tả
Bàn Carrel được sử dụng trong thư viện trường cao đẳng hoặc cao đẳng.
Hầu hết bàn carrel có dạng hình chữ nhật. Ở khu vực chính của bàn thường là kệ sách. Đôi khi ghế ngồi được gắn kèm theo bàn. Không giống như bàn cubicle, bàn carrel thường không có ngăn kéo và các tiện ích khác. Từ nửa sau thập niên 90, một số bàn carrel cung cấp nguồn điện AC và Ethernet dành cho sinh viên dùng laptop. Bàn có nguồn gốc từ các tu viện để giúp ngăn tạp âm từ trong phòng nhiều các tu sĩ đang đọc kinh thánh.

Xem thêm
Danh sách các loại bàn

Tham khảo

Bàn ghế
Thư viện
Sơ khai thiết kế


title: Thoát hơi nước

text:
Thoát hơi nước là một quá trình tương tự bay hơi. Nó là một phần của chu trình nước trong cơ thể thực vật, và là sự mất hơi nước từ các bộ phận của cây (tương tự như đổ mồ hôi), đặc biệt xảy ra trong lá nhưng cũng có trong thân cây, hoa và rễ. Bề mặt lá có các khí khổng (lỗ khí), và ở hầu hết các loài, nó có nhiều hơn ở mặt dưới của lá. Lỗ khí được bao bọc bởi các tế bào bảo vệ mở và đóng các lỗ. Thoát hơi nước qua lá xảy ra qua các lỗ khí, và có thể coi là một "phí tổn" cần thiết liên quan đến việc mở các lỗ khí cho phép sự khuếch tán của khí cacbon dioxide từ không khí để quang hợp. Quá trình này cũng làm mát cây, làm áp suất thẩm thấu thay đổi, và cho phép lưu thông các chất dinh dưỡng, chất khoáng và nước từ rễ đến chồi.

Dòng chất của nước lỏng từ rễ đến lá được thúc đẩy một phần bởi hoạt động mao dẫn. Tuy nhiên, trong các cây cao, lực hấp dẫn chỉ có thể bị vượt qua bằng cách giảm áp lực thủy tĩnh (nước) trong các bộ phận phía trên của cây do sự khuếch tán của nước ra khỏi các lỗ khí vào khí quyển. Nước được hấp thụ tại rễ bằng thẩm thấu dẫn các chất dinh dưỡng khoáng chất hòa tan cùng theo, qua xylem (chất gỗ).

Thực vật điều chỉnh tốc độ thoát hơi nước thông qua mức độ mở lỗ khí. Tốc độ thoát hơi nước cũng bị ảnh hưởng bởi nhu cầu bay hơi của không khí xung quanh lá như độ ẩm, gió, nhiệt độ và ánh sáng mặt trời. Sự cung cấp nước của đất và nhiệt độ đất có thể ảnh hưởng đến sự mở lỗ khí, và bằng cách ấy là tốc độ thoát hơi nước. Lượng nước bị mất của cây cũng phụ thuộc vào kích thước của nó và số lượng nước hấp thụ vào rễ. Thoát hơi nước qua khí khổng chiếm phần lớn sự mất nước của cây, nhưng một số sự bốc hơi trực tiếp cũng diễn ra, thông qua lớp biểu bì của lá và cành non. Thoát hơi nước làm mát cây do hơi nước thoát ra mang theo nhiệt năng.

Bảng sau đây tóm tắt các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ thoát hơi nước của thực vật.

Một cây phát triển đầy đủ có thể mất vài trăm lít nước thông qua lá của nó vào một ngày nóng, khô. Khoảng 90% lượng nước hút vào rễ của cây được sử dụng cho quá trình này. Độ thoát hơi nước là tỷ lệ giữa khối lượng nước thoát hơi ra với khối lượng chất khô được sản xuất, độ thoát hơi nước của các loại cây trồng có xu hướng nằm trong khoảng từ 200 đến 1.000 (ví dụ, cây trồng thoát 200 đến 1.000 kg nước cho mỗi kg chất khô nó sản xuất ra).
Tốc độ thoát hơi nước của thực vật có thể được đo lường bằng một số kỹ thuật, bao gồm cả potometers, thẩm kế, porometers,...

Cây trên sa mạc và các loài cây lá kim có các cấu trúc thích nghi đặc biệt, chẳng hạn như các lớp biểu bì dày, diện tích lá giảm xuống, khí khổng chìm và những sợi lông để giảm thoát hơi nước và bảo tồn nước. Nhiều loài xương rồng tiến hành quang hợp trong thân cây mọng nước, chứ không phải là lá, nên diện tích bề mặt của chồi rất thấp. Nhiều cây sa mạc có một loại quang hợp đặc biệt, gọi là trao đổi chất axít crassulacean hay quang hợp CAM, trong đó các lỗ khí đóng trong thời gian ban ngày và mở vào thời gian ban đêm khi sự thoát hơi nước là thấp hơn.

Xem thêm
 Thủy văn học (nông nghiệp)
 Thông lượng ẩn nhiệt
 Chất chống thoát hơi nước - một chất ngăn chặn quá trình thoát hơi nước

Chú thích

Liên kết ngoài
 Transpiration by Trees
 USGS The Water Cycle: Evapotranspiration

Thủy văn học
Sinh lý học thực vật