title: Şabanözü

text:
Şabanözü là một huyện thuộc tỉnh Çankırı, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 605 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 8763 người, mật độ 14 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Çankırı


title: Şahinbey

text:
Şahinbey là một huyện thuộc tỉnh Gaziantep, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 939 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 679053 người, mật độ 723 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Gaziantep


title: Saimbeyli

text:
Saimbeyli là một huyện thuộc tỉnh Adana, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1158 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 17775 người, mật độ 15 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài

 Ecotourism in Saimbeyli

Huyện thuộc tỉnh Adana
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Salihli

text:
Salihli là một huyện thuộc tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1273 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 155016 người, mật độ 122 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Manisa


title: Salıpazarı

text:
Salıpazarı là một huyện thuộc tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 454 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 20986 người, mật độ 46 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Samsun


title: Şalpazarı

text:
Şalpazarı là một huyện thuộc tỉnh Trabzon, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 121 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 12490 người, mật độ 103 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Trabzon
Xã thuộc tỉnh Trabzon


title: Samandağ

text:
Samandağ là một huyện thuộc tỉnh Hatay, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 446 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 124830 người, mật độ 280 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Hatay


title: Samsat

text:
Samsat là một huyện thuộc tỉnh Adıyaman, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 295 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 10356 người, mật độ 35 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Adıyaman
Khu dân cư ở tỉnh Adıyaman
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Sandıklı

text:
Sandıklı là một huyện thuộc tỉnh Afyonkarahisar, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1223 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 61843 người, mật độ 51 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Afyonkarahisar


title: Sapanca

text:
Sapanca là một huyện thuộc tỉnh Sakarya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 139 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 35551 người, mật độ 256 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sakarya
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Şaphane

text:
Şaphane là một huyện thuộc tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 238 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 7697 người, mật độ 32 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kütahya


title: Saray, Tekirdağ

text:
Saray là một huyện thuộc tỉnh Tekirdağ, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 612 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 44540 người, mật độ 73 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Tekirdağ


title: Saray, Van

text:
Saray là một huyện thuộc tỉnh Van, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 958 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 24072 người, mật độ 25 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Van


title: Saraydüzü

text:
Saraydüzü là một huyện thuộc tỉnh Sinop, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 293 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 4714 người, mật độ 16 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sinop


title: Saraykent

text:
Saraykent là một huyện thuộc tỉnh Yozgat, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 189 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 19607 người, mật độ 104 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Yozgat


title: Sarayköy

text:
Sarayköy là một huyện thuộc tỉnh Denizli, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 418 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 30028 người, mật độ 72 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Denizli


title: Sarayönü

text:
Sarayönü là một huyện thuộc tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1088 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 28813 người, mật độ 26 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Konya


title: Sarıcakaya

text:
Sarıcakaya là một huyện thuộc tỉnh Eskişehir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 375 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 5924 người, mật độ 16 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Eskişehir
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Sarıgöl

text:
Sarıgöl là một huyện thuộc tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 357 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 35893 người, mật độ 101 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Manisa


title: Sarıkamış

text:
Sarıkamış là một huyện thuộc tỉnh Kars, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1971 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 51591 người, mật độ 26 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kars
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Sarıkaya

text:
Sarıkaya là một huyện thuộc tỉnh Yozgat, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 974 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 46131 người, mật độ 47 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Yozgat
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh


title: Sarıoğlan

text:
Sarıoğlan là một huyện thuộc tỉnh Kayseri, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 616 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 17491 người, mật độ 28 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kayseri
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Sarıveliler

text:
Sarıveliler là một huyện thuộc tỉnh Karaman, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 373 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 14280 người, mật độ 38 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Karaman


title: Sarıyahşi

text:
Sarıyahşi là một huyện thuộc tỉnh Aksaray, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 280 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 7346 người, mật độ 26 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Aksaray


title: Sarıyer

text:
Sarıyer là một huyện thuộc tỉnh İstanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 162 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 273407 người, mật độ 1688 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İstanbul
Bosporus


title: Sarız

text:
Sarız là một huyện thuộc tỉnh Kayseri, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1220 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 12705 người, mật độ 10 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kayseri


title: Şarkikaraağaç

text:
Şarkikaraağaç là một huyện thuộc tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 827 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 28397 người, mật độ 34 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Isparta
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Şarkışla

text:
Şarkışla là một huyện thuộc tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2103 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 41950 người, mật độ 20 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sivas


title: Şarköy

text:
Şarköy là một huyện thuộc tỉnh Tekirdağ, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 555 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 29395 người, mật độ 53 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Tekirdağ
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Saruhanlı

text:
Saruhanlı là một huyện thuộc tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 839 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 58205 người, mật độ 69 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Manisa


title: Sason

text:
Sason là một huyện thuộc tỉnh Batman, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 732 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 31230 người, mật độ 43 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Batman


title: Savaştepe

text:
Savaştepe là một huyện thuộc tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 411 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 20868 người, mật độ 51 người/km².

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Balıkesir


title: Şavşat

text:
Şavşat là một huyện thuộc tỉnh Artvin, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1377 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 18780 người, mật độ 14 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Quận Şavşat


title: Savur

text:
Savur là một huyện thuộc tỉnh Mardin, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1032 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 36066 người, mật độ 35 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Mardin


title: Seben

text:
Seben là một huyện thuộc tỉnh Bolu, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 687 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 6973 người, mật độ 10 người/km².

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bolu


title: Şefaatli

text:
Şefaatli là một huyện thuộc tỉnh Yozgat, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 827 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 19915 người, mật độ 24 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Yozgat


title: Seferihisar

text:
Seferihisar là một huyện thuộc tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 386 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 25830 người, mật độ 67 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İzmir


title: Şehitkâmil

text:
Şehitkamil là một huyện thuộc tỉnh Gaziantep, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1199 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 558821 người, mật độ 466 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Gaziantep


title: Selçuk

text:
Selçuk là một huyện thuộc tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 280 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 34002 người, mật độ 121 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İzmir
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Selçuklu

text:
Selçuklu là một huyện thuộc tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1836 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 466233 người, mật độ 254 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Konya


title: Selendi

text:
Selendi là một huyện thuộc tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 701 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 24355 người, mật độ 35 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Manisa


title: Selim, Kars

text:
Selim là một huyện thuộc tỉnh Kars, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1009 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 25162 người, mật độ 25 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kars

en:Selim


title: Şemdinli

text:
Şemdinli là một huyện thuộc tỉnh Hakkari, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1661 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 51034 người, mật độ 31 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Hakkari


title: Senirkent

text:
Senirkent là một huyện thuộc tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 602 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 12989 người, mật độ 22 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Isparta
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Şenkaya

text:
Şenkaya là một huyện thuộc tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1536 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 22987 người, mật độ 15 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Erzurum


title: Şenpazar

text:
Şenpazar là một huyện thuộc tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 216 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 5538 người, mật độ 26 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kastamonu


title: Serik

text:
Serik là một huyện thuộc tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1334 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 105755 người, mật độ 79 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Antalya
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Serinhisar

text:
Serinhisar là một huyện thuộc tỉnh Denizli, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 226 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 15371 người, mật độ 68 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Denizli


title: Seydiler

text:
Seydiler là một huyện thuộc tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 222 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 4274 người, mật độ 19 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kastamonu


title: Seydişehir

text:
Seydişehir là một huyện thuộc tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1363 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 63798 người, mật độ 47 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Konya


title: Seyhan

text:
Seyhan là một huyện thuộc tỉnh Adana, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 502 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 1007992 người, mật độ 2008 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Adana


title: Seyitgazi

text:
Seyitgazi là một huyện thuộc tỉnh Eskişehir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1516 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 17624 người, mật độ 12 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Eskişehir
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Şile

text:
Şile là một huyện thuộc tỉnh İstanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 916 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 25169 người, mật độ 27 người/km².

Khí hậu

Thành phố kết nghĩa
Thành phố này kết nghĩa với:

  Idstein, Đức
  Barcaldin, Úc
  Cazin, Bosnia và Herzegovina

Chú thích

Tham khảo

 Hürel, Haldun. Semtleri, Mahalleri, Caddeleri ve Sokakları A'dan Z'ye İstanbul'un Alfabetik Öyküsü. İstanbul, 2008. .

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İstanbul
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Silifke

text:
Silifke là một huyện thuộc tỉnh Mersin, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2572 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 111698 người, mật độ 43 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Mersin


title: Silivri

text:
Silivri là một huyện thuộc tỉnh İstanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 894 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 125364 người, mật độ 140 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài

 Silivri's New Portal

Huyện thuộc tỉnh İstanbul
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Silopi

text:
Silopi là một huyện thuộc tỉnh Şırnak, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 730 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 96690 người, mật độ 132 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Şırnak


title: Silvan

text:
Silvan là một huyện thuộc tỉnh Diyarbakır, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1397 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 87851 người, mật độ 63 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Diyarbakır


title: Simav

text:
Simav là một huyện thuộc tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1564 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 76210 người, mật độ 49 người/km².

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kütahya


title: Sincan

text:
Sincan là một huyện thuộc tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 344 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 413030 người, mật độ 1201 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Ankara


title: Sinanpaşa

text:
Sinanpaşa, trước có tên là Sincanlı, là một huyện thuộc tỉnh Afyonkarahisar, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 853 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 42651 người, mật độ 50 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Huyện thuộc tỉnh Afyonkarahisar


title: Sincik

text:
Sincik là một huyện thuộc tỉnh Adıyaman, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 461 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 21335 người, mật độ 46 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Adıyaman
Khu dân cư ở tỉnh Adıyaman


title: Sındırgı

text:
Sındırgı là một huyện thuộc tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1395 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 42088 người, mật độ 30 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Balıkesir


title: Şiran

text:
Şiran là một huyện thuộc tỉnh Gümüşhane, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 928 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 18595 người, mật độ 20 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Gümüşhane


title: Şirvan

text:
Şirvan là một huyện thuộc tỉnh Siirt, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 960 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 24054 người, mật độ 25 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Siirt


title: Şişli

text:
Şişli là một huyện thuộc tỉnh İstanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 35 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 314684 người, mật độ 8991 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İstanbul


title: Sivaslı

text:
Sivaslı là một huyện thuộc tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 506 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 21827 người, mật độ 43 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Uşak


title: Siverek

text:
Siverek là một huyện thuộc tỉnh Şanlıurfa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 4367 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 201768 người, mật độ 46 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Şanlıurfa


title: Sivrice

text:
Sivrice là một huyện thuộc tỉnh Elazığ, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 648 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 9484 người, mật độ 15 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Elazığ


title: Sivrihisar

text:
Sivrihisar là một huyện thuộc tỉnh Eskişehir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2547 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 25406 người, mật độ 10 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Eskişehir
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Söğüt

text:
Söğüt là một huyện thuộc tỉnh Bilecik, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 530 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 23186 người, mật độ 44 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bilecik
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Söğütlü

text:
Söğütlü là một huyện thuộc tỉnh Sakarya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 94 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 14115 người, mật độ 150 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sakarya
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh


title: Söke

text:
Söke là một huyện thuộc tỉnh Aydın, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 987 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 115939 người, mật độ 117 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Aydın


title: Solhan

text:
Solhan là một huyện thuộc tỉnh Bingöl, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1220 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 32945 người, mật độ 27 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bingöl


title: Soma, Manisa

text:
Soma là một huyện thuộc tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 839 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 97739 người, mật độ 116 người/km. Đây là 1 khu vực thường xảy ra nhiều vụ cướp tàu bậc nhất trên thế giới.

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Manisa


title: Atrophaneura oreon

text:
Pachliopta oreon là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm phượng.
Sải cánh dài 100–110 mm. Cánh màu nâu tối. Có các đốm đỏ và các mác trắng trên cánh.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Atrophaneura
Bướm tại Ấn Độ


title: Sorgun

text:
Sorgun là một huyện thuộc tỉnh Yozgat, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1782 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 83931 người, mật độ 47 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Yozgat


title: Şuhut

text:
Şuhut là một huyện thuộc tỉnh Afyonkarahisar, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1175 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 40800 người, mật độ 35 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Afyonkarahisar


title: Sulakyurt

text:
Sulakyurt là một huyện thuộc tỉnh Kırıkkale, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 754 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 9427 người, mật độ 13 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kırıkkale


title: Süleoğlu

text:
Süleoğlu là một huyện thuộc tỉnh Edirne, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 352 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 9474 người, mật độ 27 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Edirne


title: Şebinkarahisar

text:
Şultan Karahisar là một huyện thuộc tỉnh Giresun, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1382 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 23731 người, mật độ 17 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Giresun
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Pursaklar

text:
Pursaklar là một huyện thuộc tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ., mật độ 16 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Ankara


title: Sultandağı

text:
Sultandağı là một huyện thuộc tỉnh Afyonkarahisar, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 898 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 19847 người, mật độ 22 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Afyonkarahisar


title: Sultanhisar

text:
Sultanhisar là một huyện thuộc tỉnh Aydın, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 236 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 21446 người, mật độ 91 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Aydın


title: Suluova

text:
Suluova là một huyện thuộc tỉnh Amasya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 516 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 47428 người, mật độ 92 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Amasya
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Sulusaray

text:
Sulusaray là một huyện thuộc tỉnh Tokat, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 277 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 9595 người, mật độ 35 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Tokat
Pontus


title: Sumbas

text:
Sumbas là một huyện thuộc tỉnh Osmaniye, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 406 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 15837 người, mật độ 39 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Osmaniye
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Sungurlu

text:
Sungurlu là một huyện thuộc tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1957 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 64631 người, mật độ 33 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Çorum


title: Sürmene

text:
Sürmene là một huyện thuộc tỉnh Trabzon, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 227 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 28115 người, mật độ 124 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Trabzon
Xã thuộc tỉnh Trabzon


title: Suruç

text:
Suruç là một huyện thuộc tỉnh Şanlıurfa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 735 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 102667 người, mật độ 140 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Şanlıurfa


title: Suşehri

text:
Suşehri là một huyện thuộc tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 832 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 27415 người, mật độ 33 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sivas


title: Susurluk

text:
Susurluk là một huyện thuộc tỉnh Balıkesir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 645 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 42726 người, mật độ 66 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Balıkesir
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Susuz

text:
Susuz là một huyện thuộc tỉnh Kars, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 701 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 13114 người, mật độ 19 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kars
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Sütçüler

text:
Sütçüler là một huyện thuộc tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1138 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 13672 người, mật độ 12 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Isparta
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Talas

text:
Talas là một huyện thuộc tỉnh Kayseri, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 329 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 75675 người, mật độ 230 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài

 Kayseri Governorship Site

Huyện thuộc tỉnh Kayseri
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Taraklı

text:
Taraklı là một huyện thuộc tỉnh Sakarya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 332 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 7503 người, mật độ 23 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sakarya
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh


title: Tarsus

text:
Tarsus là một huyện thuộc tỉnh Mersin, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2019 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 318553 người, mật độ 158 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Mersin


title: Taşkent

text:
Taşkent là một huyện thuộc tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 595 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 8497 người, mật độ 14 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Konya


title: Taşköprü

text:
Taşköprü là một huyện thuộc tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1811 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 41424 người, mật độ 23 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kastamonu


title: Taşlıçay

text:
Taşlıçay là một huyện thuộc tỉnh Ağri, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 834 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 22714 người, mật độ 27 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Ağrı


title: Taşova

text:
Taşova là một huyện thuộc tỉnh Amasya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1052 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 35186 người, mật độ 33 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Amasya
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Tatvan

text:
Tatvan là một huyện thuộc tỉnh Bitlis, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1606 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 72873 người, mật độ 45 người/km².

Chú thích

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bitlis


title: Tavas

text:
Tavas là một huyện thuộc tỉnh Denizli, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1585 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 53475 người, mật độ 34 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

https://www.kandemir.av.tr/denizli-avukat
https://peratinyhouse.com/tiny-house-koyu/

Huyện thuộc tỉnh Denizli


title: Tavşanlı

text:
Tavşanlı là một huyện thuộc tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1918 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 99433 người, mật độ 52 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kütahya


title: Tefenni

text:
Tefenni là một huyện thuộc tỉnh Burdur, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 623 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 10587 người, mật độ 17 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Burdur
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Tekkeköy

text:
Tekkeköy là một huyện thuộc tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 316 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 49046 người, mật độ 155 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Samsun
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh


title: Tekman

text:
Tekman là một huyện thuộc tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2237 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 32090 người, mật độ 14 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Erzurum


title: Tercan

text:
Tercan là một huyện thuộc tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1546 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 18842 người, mật độ 12 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Erzincan


title: Termal

text:
Termal là một huyện thuộc tỉnh Yalova, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 45 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 4630 người, mật độ 103 người/km².

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Yalova


title: Terme

text:
Terme là một huyện thuộc tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 456 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 74833 người, mật độ 164 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Samsun


title: Tire

text:
Tire là một huyện thuộc tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 891 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 76327 người, mật độ 86 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İzmir


title: Tirebolu

text:
Tirebolu là một huyện thuộc tỉnh Giresun, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 210 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 28835 người, mật độ 137 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Giresun
Thập niên 650 TCN
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Tomarza

text:
Tomarza là một huyện thuộc tỉnh Kayseri, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1485 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 28697 người, mật độ 19 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kayseri
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Tonya

text:
Tonya là một huyện thuộc tỉnh Trabzon, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 254 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 17052 người, mật độ 67 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Trabzon
Xã thuộc tỉnh Trabzon


title: Toprakkale

text:
Toprakkale là một huyện thuộc tỉnh Osmaniye, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 125 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 13049 người, mật độ 104 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Osmaniye
Lịch sử Armenia
Tỉnh Van


title: Torbalı

text:
Torbalı là một huyện thuộc tỉnh İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 565 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 119506 người, mật độ 212 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İzmir
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh


title: Tortum

text:
Tortum là một huyện thuộc tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1467 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 22372 người, mật độ 15 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Erzurum


title: Torul

text:
Torul là một huyện thuộc tỉnh Gümüşhane, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1079 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 13118 người, mật độ 12 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Gümüşhane


title: Tosya

text:
Tosya là một huyện thuộc tỉnh Kastamonu, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1186 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 41046 người, mật độ 35 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kastamonu
Khu dân cư ở tỉnh Kastamonu


title: Tufanbeyli

text:
Tufanbeyli là một huyện thuộc tỉnh Adana, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 987 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 18279 người, mật độ 19 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện thuộc tỉnh Adana
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ

 Short introduction to the area
 Website about the Avşar culture


title: Turgutlu

text:
Turgutlu là một huyện thuộc tỉnh Manisa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 473 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 135830 người, mật độ 287 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Manisa


title: Turhal

text:
Turhal là một huyện thuộc tỉnh Tokat, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1021 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 87553 người, mật độ 86 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Tokat


title: Türkeli

text:
Türkeli là một huyện thuộc tỉnh Sinop, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 236 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 14263 người, mật độ 60 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sinop
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Türkoğlu

text:
Türkoğlu là một huyện thuộc tỉnh Kahramanmaraş, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 600 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 62154 người, mật độ 104 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kahramanmaraş
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Tut

text:
Tut là một huyện thuộc tỉnh Adıyaman, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 487 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 11798 người, mật độ 24 người/km².

Xem thêm

Chú thích

Tham khảo

Huyện thuộc tỉnh Adıyaman
Khu dân cư ở tỉnh Adıyaman


title: Tutak, Ağrı

text:
Tutak là một huyện thuộc tỉnh Ağri, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1544 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 33220 người, mật độ 22 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Ağrı


title: Tuzluca

text:
Tuzluca là một huyện thuộc tỉnh Iğdir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1254 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 25682 người, mật độ 20 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Iğdır


title: Tuzlukçu

text:
Tuzlukçu là một huyện thuộc tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 743 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 8167 người, mật độ 11 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Konya


title: Uğurludağ

text:
Uğurludağ là một huyện thuộc tỉnh Çorum, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 549 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 9163 người, mật độ 17 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Çorum


title: Ula

text:
Ula là một huyện thuộc tỉnh Muğla, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 425 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 23455 người, mật độ 55 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Muğla


title: Ulaş

text:
Ulaş là một huyện thuộc tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 754 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 11237 người, mật độ 15 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sivas
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh
Khu dân cư ở tỉnh Sivas


title: Ulubey, Ordu

text:
Ulubey là một huyện thuộc tỉnh Ordu, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 304 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 20235 người, mật độ 67 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Ordu


title: Ulubey, Uşak

text:
Ulubey là một huyện thuộc tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 817 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 15315 người, mật độ 19 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Uşak


title: Uluborlu

text:
Uluborlu là một huyện thuộc tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 284 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 6878 người, mật độ 24 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Isparta
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Uludere

text:
Uludere là một huyện thuộc tỉnh Şırnak, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 731 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 37894 người, mật độ 52 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Şırnak


title: Ulukışla

text:
Ulukışla là một huyện thuộc tỉnh Niğde, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1513 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 21754 người, mật độ 14 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Niğde
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Ulus

text:
Ulus là một huyện thuộc tỉnh Bartın, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 707 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 24288 người, mật độ 34 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bartın


title: Ümraniye

text:
Ümraniye là một huyện thuộc tỉnh İstanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 110 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 897260 người, mật độ 8157 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İstanbul


title: Ünye

text:
Ünye là một huyện thuộc tỉnh Ordu, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 487 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 112298 người, mật độ 231 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Ordu


title: Ürgüp

text:
Ürgüp là một huyện thuộc tỉnh Nevşehir, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 563 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 33400 người, mật độ 59 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Nevşehir
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Üsküdar

text:
Üsküdar là một huyện thuộc tỉnh İstanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 46 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 582666 người, mật độ 12667 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İstanbul
Bosporus


title: Üzümlü

text:
Üzümlü là một huyện thuộc tỉnh Erzincan, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 578 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 13313 người, mật độ 23 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Erzincan
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Uzundere

text:
Uzundere là một huyện thuộc tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 416 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 9338 người, mật độ 22 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Erzurum
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Uzunköprü

text:
Uzunköprü là một huyện thuộc tỉnh Edirne, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1213 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 70977 người, mật độ 59 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài

 Uzunköprü website

Huyện thuộc tỉnh Edirne
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Bhutanitis lidderdalii

text:
Bhutanitis lidderdalii là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm phượng, được tìm thấy ở Bhutan, một số khu vực của vùng đông bắc Ấn Độ và Đông Nam Á..
Sải cánh dài mm.

Phân loài
Có 4 phân loài Bhutanitis lidderdalii.
 nominate form - B. lidderdalii lidderdalii Atkinson 1873 - Buxa, Bhutan
 B. lidderdalii spinosa Stichel, 1907 - Tứ Xuyên, Trung Quốc
 B. lidderdalii ocellatomaculata Igarashi, 1979 - Chiang Mai, bắc Thái Lan.
and
 B. lidderdalii nobucoae Morita, 1997 - North Kachin, Myanma.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Bướm tại Ấn Độ


title: Vakfıkebir

text:
Vakfıkebir là một huyện thuộc tỉnh Trabzon, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 143 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 26551 người, mật độ 186 người/km².

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Trabzon
Xã thuộc tỉnh Trabzon


title: Varto

text:
Varto là một huyện thuộc tỉnh Muş, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1365 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 33587 người, mật độ 25 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Muş
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Vezirköprü

text:
Vezirköprü là một huyện thuộc tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1800 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 107868 người, mật độ 60 người/km².

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Samsun


title: Viranşehir

text:
Viranşehir () là một huyện thuộc tỉnh Şanlıurfa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2272 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 152469 người, mật độ 67 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện thuộc tỉnh Şanlıurfa
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Vize

text:
Vize là một huyện thuộc tỉnh Kırklareli, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1091 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 30348 người, mật độ 28 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kırklareli
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yağlıdere

text:
Yağlıdere là một huyện thuộc tỉnh Giresun, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 322 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 19118 người, mật độ 59 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Giresun
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yahşihan

text:
Yahşihan là một huyện thuộc tỉnh Kırıkkale, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 198 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 12963 người, mật độ 65 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kırıkkale


title: Yahyalı

text:
Yahyalı là một huyện thuộc tỉnh Kayseri, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1554 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 37834 người, mật độ 24 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kayseri
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yakakent

text:
Yakakent là một huyện thuộc tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 38 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 9521 người, mật độ 251 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Samsun


title: Yalıhüyük

text:
Yalıhüyük là một huyện thuộc tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 93 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 1778 người, mật độ 19 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Konya


title: Yalvaç

text:
Yalvaç là một huyện thuộc tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1415 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 57004 người, mật độ 40 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Isparta
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yapraklı

text:
Yapraklı là một huyện thuộc tỉnh Çankırı, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 719 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 10813 người, mật độ 15 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Çankırı


title: Yatağan, Muğla

text:
Yatağan là một huyện thuộc tỉnh Muğla, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 896 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 46275 người, mật độ 52 người/km².
Nằm ở trung tâm của Caria cổ đại, và trong thời gian 13 - thế kỷ 14 là lãnh thổ các beylik Anatolian của Menteşe,, huyện có một số địa phương quan tâm phong phú trong lịch sử và vẻ đẹp tự nhiên. Khu vực này được bao phủ một phần lớn bởi các khu rừng thông Địa Trung Hải.
Ở khoảng cách 10 km (6 dặm) về phía tây của trung tâm huyện, theo hướng Milas, là địa điểm cổ Stratonikeia, trong ngôi làng ngày nay Eskihisar, và gần đó là khu bảo tồn Lagina, gần thị trấn Turgut ngày nay.

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Muğla


title: Yavuzeli

text:
Yavuzeli là một huyện thuộc tỉnh Gaziantep, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 486 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 21058 người, mật độ 43 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Gaziantep


title: Yayladağı

text:
Yayladağı là một huyện thuộc tỉnh Hatay, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 341 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 22989 người, mật độ 67 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Hatay
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yayladere

text:
Yayladere là một huyện thuộc tỉnh Bingöl, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 430 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 2087 người, mật độ 5 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bingöl


title: Yazıhan

text:
Yazıhan là một huyện thuộc tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 505 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 15993 người, mật độ 32 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Malatya


title: Yedisu

text:
Yedisu là một huyện thuộc tỉnh Bingöl, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 522 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 3415 người, mật độ 7 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bingöl


title: Yeniçağa

text:
Yeniçağa là một huyện thuộc tỉnh Bolu, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 130 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 8528 người, mật độ 66 người/km².

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bolu


title: Yenice, Çanakkale

text:
Yenice là một huyện thuộc tỉnh Çanakkale, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1417 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 37827 người, mật độ 27 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Çanakkale


title: Yenifakılı

text:
Yenifakılı là một huyện thuộc tỉnh Yozgat, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 505 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 6955 người, mật độ 14 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Yozgat


title: Yenimahalle

text:
Yenimahalle là một huyện thuộc tỉnh Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 274 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 614778 người, mật độ 2244 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Ankara


title: Yenipazar, Aydın

text:
Yenipazar là một huyện thuộc tỉnh Aydın, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 193 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 13715 người, mật độ 71 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Aydın


title: Yenipazar, Bilecik

text:
Yenipazar là một huyện thuộc tỉnh Bilecik, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 313 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 3952 người, mật độ 13 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bilecik
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yenişarbademli

text:
Yenişarbademli là một huyện thuộc tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 385 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 2699 người, mật độ 7 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Isparta
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yenişehir, Bursa

text:
Yenişehir là một huyện thuộc tỉnh Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 785 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 51227 người, mật độ 65 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bursa
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yerköy

text:
Yerköy là một huyện thuộc tỉnh Yozgat, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1263 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 42219 người, mật độ 33 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Yozgat


title: Yeşilhisar

text:
Yeşilhisar là một huyện thuộc tỉnh Kayseri, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1008 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 17658 người, mật độ 18 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Kayseri
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yeşilli

text:
Yeşilli là một huyện thuộc tỉnh Mardin, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 48 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 17892 người, mật độ 373 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Mardin


title: Yeşilova

text:
Yeşilova là một huyện thuộc tỉnh Burdur, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1224 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 18611 người, mật độ 15 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Burdur
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yeşilyurt

text:
Yeşilyurt là một huyện thuộc tỉnh Malatya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 504 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 33206 người, mật độ 66 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Malatya


title: Yığılca

text:
Yığılca là một huyện thuộc tỉnh Düzce, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 640 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 18816 người, mật độ 29 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Düzce
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Yıldırım

text:
Yıldırım là một huyện thuộc tỉnh Bursa, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 64 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 575450 người, mật độ 8991 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Bursa


title: Yıldızeli

text:
Yıldızeli là một huyện thuộc tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 3044 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 52710 người, mật độ 17 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sivas


title: Yomra

text:
Yomra là một huyện thuộc tỉnh Trabzon, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 223 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 29083 người, mật độ 130 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Trabzon
Xã thuộc tỉnh Trabzon


title: Yüksekova

text:
Yüksekova là một huyện thuộc tỉnh Hakkari, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2372 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 105157 người, mật độ 44 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Hakkari


title: Yumurtalık, Adana

text:
Yumurtalık là một huyện thuộc tỉnh Adana, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 554 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 19155 người, mật độ 35 người/km².

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện thuộc tỉnh Adana
Địa lý Hy Lạp cổ đại
Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ
Lịch sử Armenia
Quận Yumurtalık, Adana

 Gigacatholic with titular see incumbent biography links
 Adana Yumurtalık Free Zone
 Yumurtalık Photographs
 Extensive photographic survey and plans of the fortifications at Ayas / Yumurtalık


title: Yunak

text:
Yunak là một huyện thuộc tỉnh Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2998 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 29490 người, mật độ 10 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Konya


title: Yüreğir

text:
Yüreğir là một huyện thuộc tỉnh Adana, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1443 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 522265 người, mật độ 362 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Adana


title: Yusufeli

text:
Yusufeli là một huyện thuộc tỉnh Artvin, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2270 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 22945 người, mật độ 10 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện Yusufeli


title: Zara, Sivas

text:
Zara là một huyện thuộc tỉnh Sivas, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 2578 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 22217 người, mật độ 9 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Sivas


title: Zeytinburnu

text:
Zeytinburnu là một huyện thuộc tỉnh İstanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 12 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 288743 người, mật độ 24062 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh İstanbul


title: Zile

text:
Zile là một huyện thuộc tỉnh Tokat, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 1561 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 68937 người, mật độ 44 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Tokat
Pontus


title: Phó tế

text:
Phó tế hay thầy sáu trong tiếng Việt cổ, cũng gọi là trợ tế hay chấp sự, là một chức vụ giáo sĩ trong các giáo hội Kitô giáo nhưng có sự khác biệt giữa về thần học và trách nhiệm trong từng giáo hội đó.

Trong Giáo hội Công giáo Rôma, phó tế được xem là một chức thánh, được nhận chức trước linh mục và giám mục; các giáo hội Kháng Cách gọi là chấp sự. Cả hai cách gọi đều có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp là diakonos (διάκονος) mang nghĩa là "người đang chờ đợi một chức vụ" nhằm ám chỉ họ sẽ được nâng lên chức vụ cao hơn về sau.

Truyền thống Kitô giáo tin rằng, chức phó tế bắt nguồn từ việc giáo hội sơ khai tuyển chọn ra bảy người đàn ông, trong đó có phó tế Têphanô, để trợ giúp, quản lý các công việc từ thiện của giáo hội (Sách Công vụ Tông đồ, chương 6).

Tham khảo

Thuật ngữ Kitô giáo
Chức vụ trong Giáo hội Công giáo Rôma
Phong trào Giám Lý
Anh giáo
Chức danh giáo hội


title: Cừu Bharal

text:
Cừu Bharal (danh pháp hai phần: Pseudois nayaur) là một loài động vật có vú trong họ Bovidae, bộ Artiodactyla. Loài này được Hodgson mô tả năm 1833. Chúng được tìm thấy ở dãy Himalaya cao của Nepal, Tây Tạng, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, và Bhutan. Tên gốc của nó bao gồm bharal, barhal, bharar và bharut bằng tiếng Hindi, na hoặc sna ở Ladakh, Nabo trong tiếng Spitian, Naur ở Nepal và na hoặc gnao ở Bhutan.

Bharal có sừng mọc dương lên, đường cong và sau đó hướng về phía sau, phần nào giống như ria mép ngược.

Bharal là trọng tâm của các đoàn thám hiểm George Schaller và đoàn thám hiểm của Peter Matthiessen tại Nepal năm 1973. Kinh nghiệm cá nhân của họ cũng là tài liệu Matthiessen trong cuốn sách của ông, The Snow Leopard. Bharal là một thực phẩm chính của báo tuyết.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật có vú Ấn Độ
Động vật có vú Nepal
Động vật có vú Pakistan
Động vật được mô tả năm 1833
Động vật có vú châu Á


title: Nhạn bụng trắng

text:
Nhạn bụng trắng hay nhạn nhà (danh pháp hai phần: Hirundo rustica) là một loài chim, là loài chim nhạn phân bố rộng rãi nhất thế giới. Loài này được tìm thấy ở châu Âu, châu Á, châu Phi và châu Mỹ. Có 6 phân loài nhạn trắng được công nhận, sinh sản trên Bắc bán cầu. Bốn phân loài là những phân loài di cư, và những nơi trú ẩn của chúng trong mùa đông bao phủ của Nam bán cầu phía nam cũng như trung bộ Argentina, tỉnh Cape của Nam Phi, và miền bắc Australia.

Phạm vi rộng lớn của nó có nghĩa là loài nhạn bụng trắng không bị đe dọa, mặc dù có thể là số lượng quần thể địa phương giảm sút do các mối đe dọa cụ thể, chẳng hạn như xây dựng một sân bay quốc tế gần Durban. Nhạn bụng trắng là loài chim sống ở xứ mở mở mà thường sử dụng cấu trúc nhân tạo để sinh sản và do đó đã lan truyền với sự mở rộng của con người. Nó xây dựng một tổ hình chiếc tách từ bột viên bùn trong nhà kho hoặc cấu trúc tương tự và ăn côn trùng bị bắt trong khi bay.

Loài nhạn này sống gắn liền với con người, và thói quen ăn côn trùng của nó có nghĩa là nó được dung nạp người đàn ông này chấp nhận là tăng cường trong quá khứ bởi mê tín dị đoan về loài chim này và tổ của nó. Có các đề tài thường xuyên về nhạn bụng trắng trong tác phẩm văn học và tôn giáo do nó sinh sống cả ở gần với con người và tính di cư hàng năm của nó. Nhạn bụng trắng là chim biểu tượng quốc gia (Quốc điểu) của Áo và Estonia.

Tham khảo

R
Biểu tượng quốc gia Estonia
Động vật được mô tả năm 1758
Chim toàn cầu
Biểu tượng quốc gia Áo
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Johann Heinrich von Thünen

text:
Johann Heinrich von Thünen (24 tháng 6 năm 1783 – 22 tháng 9 năm 1850) là một địa chủ người Phổ, một nhà kinh tế học lỗi lạc đầu thế kỷ 19. Trước tác nổi bật của ông là Der isolierte Staat in Beziehung auf Landwirtschaft und Nationalökonomie: Untersuchungen über den Einfluß, den die Getreidepreise der Reichtum, des Bodens und die Abgaben auf den Ackerbau ausüben, thường gọi tắt là Der isolierte Staat (Nhà nước đơn độc).

Đánh giá về Thünen, Paul A. Samuelson (giải Nobel kinh tế năm 1969) viết rằng mô hình kinh tế của học giả người Phổ đầu thế kỷ 19 này đã có những yếu tố của:
 Lý thuyết lợi thế cạnh tranh của Ricardo-Torrens.
 Thuyết địa tô của Malthus-West-Ricardo.
 Thuyết định giá yếu tố sản xuất và hàng hóa của Hecksher-Ohlin và Stolper-Samuelson.
 Mô hình đầu vào-đầu ra của Marx-Dmitriev-Leontief-Sraffa.

Fujita Masahisa, một học giả tiên phong trong lĩnh vực địa lý kinh tế còn thấy trong những lý luận đi trước thời đại của Thünen đã có những yếu tố của:
 Lý luận hội tụ ngành của Marshall-Weber
 Thuyết hệ thống vị trí trung tâm của Christaller-Lösch
 Lý thuyết Địa lý Kinh tế Mới

Tham khảo

 Fujita, Masahisa (2011), "Thünen and the New Economic Geography," DPRIETI Discussion Paper Series 11-E-074, RIETI.
 Samuelson, Paul A. (1983), "Thünen at two hundred," Journal of Economic Literature, no. 21, pp. 1468–88.

Nhà kinh tế học Đức


title: Vệ Lập Hoàng

text:
Vệ Lập Hoàng (giản thể: 卫立煌; phồn thể: 衛立煌; bính âm: Wèi Lìhuáng) (16 tháng 2 năm 1897 - 17 tháng 1 năm 1960) là một vị tướng Trung Hoa Dân Quốc trong Nội chiến Trung Hoa và Chiến tranh Trung-Nhật với tư cách một trong những tư lệnh Trung Hoa tài năng nhất.

Gia nhập Quốc dân đảng đầu thập niên 1920, Vệ vươn lên trở thành một vị tướng sau khi Chiến tranh Bắc phạt thống nhất Trung Hoa kết thúc. Những thành công trong các chiến dịch tiễu phỉ (cộng sản) dưới thời Tưởng Giới Thạch từ năm 1930 - 1934 đem lại cho ông biệt danh "Vệ Bách Thắng".

Chiến tranh chống Nhật

Đầu Chiến tranh Trung-Nhật, Vệ chỉ huy Quân khu 1. Với sự tham chiến của Đế quốc Anh và sau đó là Hoa Kỳ, ông được chuyển về Hoa Nam giữ chức Tư lệnh Tập đoàn quân 11 Quân đội Cách mạng Quốc dân. Sau đó ông thay Tướng Trần Thành giữ chức Tư lệnh Lực lượng Viễn chinh Trung Hoa, gọi là Lực lượng Y. Lực lượng Y bao gồm hơn 100,000 quân Quốc dân, tham gia các chiến dịch trên bộ quan trọng để hỗ trợ chiến dịch tại Bắc Miến của tướng Hoa Kỳ Joseph W. Stilwell. Không như các tướng lĩnh đồng cấp khác, Vệ hợp tác rất tốt với người Mỹ.

Bắt đầu chiến dịch tại Nam Vân Nam vào ngày 11 tháng 5 năm 1944, quân của Vệ chiếm được Đằng Xung ngày 15 tháng 9 sau 2 tháng ác chiến. Tiếp tục tiến về phía nam bất kể sự kháng cự mãnh liệt của đối phương, quân của ông cuối cùng cũng bắt liên lạc được với các sư đoàn Trung Hoa tại Wanting, Miến Điện ngày 27 tháng 1 năm 1945. Thành công của chiến dịch này cho phép Đồng minh mở lại tuyến đường Miến Điện cung cấp vật tư chiến tranh cho Trung Hoa qua ngả Ledo, Miến Điện, nay mang tên đường Ledo. Kết hợp với các chiến dịch không vận vượt qua the Hump, tuyến Ledo cho phép vận chuyển quân nhu vật tư từ Ấn Độ sang các căn cứ Quốc dân tại Trung Hoa.

Hậu chiến

Được gọi về Hoa Bắc để thay thế Trần Thành sau chiến tranh, Vệ được bổ nhiệm chỉ huy các lực lượng Quốc dân đảng tại đây vào tháng 10 năm 1947. Sau khi bị cắt đứt liên lạc đường bộ với Trung ương Quốc dân đảng do quân Cộng sản chiếm được Cẩm Châu (锦州, Liêu Ninh), ông dự định tổ chức phản công tái chiếm thành phố này, nhưng bị Tưởng Giới Thạch ra lệnh rút lui. Không lâu trước khi thất thủ Thẩm Dương, Vệ trở về phương Nam sau khi bị thay thế bởi Đỗ Duật Minh vào tháng 10 năm 1948.

Dù rất thành công trước đây, ông đã thất bại tại Đông Bắc. Ông từ chối lệnh rút quân trong hơn 1 năm, mất 300,000 lính. Taylor (2009) viết rằng "Trong số đó, "246,000 bị bắt, và phần lớn nhanh chóng được tái tổ chức vào hàng ngũ Quân giải phóng Nhân dân" (tr. 389).

Tưởng ra lệnh giam lỏng Vệ tại nhà. Vệ trốn sang Hồng Kông năm 1949, rồi về Bắc Kinh vào năm 1955, tại đó ông "tham gia vào nhiều tổ chức khác nhau của nước Cộng hòa Nhân dân" (Taylor, 2009, tr. 389). Ông mất năm 1960 tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Tham khảo

Dupuy, Trevor N. The Harper Encyclopedia of Military Biography, New York, 1992
 http://www.generals.dk/general/Qiu_Qing-quan/_/China.html
Ministry of National Defense R.O.C
US Naval War College
 Taylor, Jay. The Generalissimo: Chiang Kai-Shek and the Struggle for Modern China, New York, 2009
 http://cgsc.leavenworth.army.mil/carl/download/csipubs/bjorge_huai.pdf

Sinh năm 1897
Mất năm 1960
Người An Huy
Nhân vật trong Thế chiến II
Thượng tướng Trung Hoa Dân Quốc


title: Aksu

text:
Aksu có thể đề cập tới:

Địa danh
Armenia
Akhsu, Armenia
Azerbaijan
Agsu Rayon, một quận của Azerbaijan
Agsu (thành phố), một thành phố trong quận
Trung Quốc
 Aksu, một địa khu tại Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương
 Aksu, thành phố thủ phủ của địa khu Aksu
Iran
 Aqsu, Ardabil, một làng ở tỉnh Arbadil
Kazakhstan
 Aksu, Kazakhstan, một thành phố ở tỉnh Pavlodar
 Aksu, Almaty, một làng ở tỉnh Almaty
 quận Aksu, một quận ở tỉnh Almaty
 Hẻm núi Aksu, một hẻm núi thuộc Thiên Sơn
Kyrgyzstan
 Ak-Suu, Leilek, một làng ở quận Leilek, tỉnh Batken
 Ak-Suu, một cộng đồng nông thôn (aiyl okmotu) tại quận Moskovsky, tỉnh Chuy
 Ak-Suu, một quận thuộc tỉnh Issyk Kul
Thổ Nhĩ Kỳ
 Aksu, Antalya, một thị trấn ở đông nam tại quận Antalya
 Aksu, Çelikhan, một làng tại quận Çelikhan, tỉnh Adıyaman
 Aksu, Giresun, một làng tại quận Dereli, tỉnh Giresun
 Aksu, Isparta, một thị trấn tại Isparta
 Aksu, Sincik, một làng tại quận Sincik, tỉnh Adıyaman

Đường thủy
Afghanistan và nd Tajikistan
Aksu, tên gọi đoạn thượng du sông Bartang
Trung Quốc
 Sông Aksu, gần Aksu ở Tân Cương
Thổ Nhĩ Kỳ
 Aksu Deresi, một trong các dòng nước chính của tỉnh Giresun
 sông Aksu, tại tỉnh Antalya

Nhân vật
Aksu Hanttu (sinh năm 1979), nhạc sĩ, nhà ghi đĩa và kỹ sư âm thanh người Phần Lan
 Abdülkadir Aksu (sinh 1944), chính trị gia Thổ Nhĩ Kỳ
 Bora Aksu, nhà thiết kế thời trang người Thổ Nhĩ Kỳ tại Luân Đôn
 Cafercan Aksu (sinh 1987), cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ
 Sezen Aksu (sinh 1954), nhạc sĩ nhạc Pop ngơ]ì Thổ Nhĩ Kỳ

Khác
 Vụ đánh bom Aksu 2010, xảy ra tại Aksu, Tân Cương, Trung Quốc
 Sân bay Aksu, phục vực thành phố Aksu, Tân Cương, Trung Quốc
 Khu bảo tồn thiên nhiên Aksu-Djabagly, tại Kazakhstan
 AK-74SU, một loại súng của Nga
 Trận Aksu (1933), một trận đánh nhỏ tại Aksu, Tân Cương, Trung Quốc
 Đường cao tốc G3014 Kuytun–Aksu, một dự án đường cao tốc tại Trung Á


title: Aksu, Isparta

text:
Aksu là một huyện thuộc tỉnh Isparta, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 463 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 5360 người, mật độ 12 người/km².

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm

Huyện thuộc tỉnh Isparta
Thị trấn ở Thổ Nhĩ Kỳ


title: Montessori dei San Lorenzo

text:
Montessori dei San Lorenzo (hoặc MDSL) là trường tư thục nằm ở M.B Villar St., South 1, Springville, Molino, Bacoor, Cavite.Trường thành lập bởi bà Loreli T. Martinez năm 2001.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Các trường Montessori
Giáo dục thành phố Cavite
Các trường ở Philippines


title: Điền Tụng Nghiêu

text:
Điền Tụng Nghiêu, 田颂尧 (1888 – 1975) là quân phiệt Tứ Xuyên và sau là tướng lĩnh Quốc dân đảng.

Điền Tụng Nghiêu sinh năm 1888 tại Giản Dương, Tứ Xuyên. Điền gia nhập quân đội Tứ Xuyên và vươn lên vị trí chỉ huy trung đoàn kỵ binh của Sư đoàn 2, Quân đoàn 1. Ông cũng là tư lệnh đồn trú Thành Đô từ năm 1916 - 1918. Năm 1918, Điền được thăng chức Tư lệnh Lữ đoàn 41, Sư đoàn 21 của Chính phủ Bắc Dương. Cùng năm Điền lên chức Tư lệnh Sư đoàn 21 và giữ vị trí này đến năm 1925.

Năm 1925, Điền giữ chức Phó chủ nhiệm Cục Quân vụ Tứ Xuyên, và đến năm 1926 trở thành Tư lệnh đồn trú Tây Bắc Tứ Xuyên, chỉ huy Quân đoàn 29. Từ năm 1927 – 1928, ông là ủy viên Ủy ban Quân sự Quốc dân. Từ năm 1928 - 1933 ông là Chủ nhiệm Cục Dân vụ và ủy viên Chính phủ tỉnh Tứ Xuyên.

Năm 1933, ông quay lại nắm giữ quân vụ, nhậm chức Tư lệnh tiểu phỉ vùng biên giới Tứ Xuyên-Sơn Tây, rồi từ năm 1933 - 1935 là Tư lệnh Biệt đội 2, Tổng hành dinh tiểu phỉ Tứ Xuyên, đóng vai trò không đáng kể trong việc ngăn chặn Hồng quân trên đường Vạn lý Trường chinh qua Tứ Xuyên. Năm 1936 ông là ủy viên Ủy ban Quân sự Quốc dân nhưng không có quyền lực gì. Đây có thể là lý do khiến ông nổi dậy chống lại Chính phủ Quốc dân vào năm 1949. Về sau ông là ủy viên Hội nghị Chính trị Hiệp thương nhân dân Trung Hoa tỉnh Tứ Xuyên. Ông mất tại Thành Đô ngày 25 tháng 10 năm 1975.

Nguồn
 田頌堯 baidu.com, Tian Songyao biography (in Chinese) with photo
 Generals of WWII; Generals of China; Tian Songyao

Tham khảo

Thiếu tướng Trung Hoa Dân Quốc
Quân phiệt Trung Hoa Dân Quốc


title: Nhạn ngực đỏ

text:
Nhạn ngực đỏ (danh pháp hai phần: Hirundo lucida) là một loài chim không di cư thuộc họ Nhạn phân bố rộng rãi nhất thế giới. Nó được tìm thấy trong Châu Phi ở Tây Phi, lưu vực sông Congo và Ethiopia.

Mô tả
Loài này có đuôi chẽ và cong, cánh nhọn.

Trước đây được coi là một phân loài của nhạn bụng trắng, nó gần giống loài này. Nhạn ngực đỏ khác ở chỗ hơi nhỏ hơn của nó loài nhạn bụng trắng có liên quan nhưng di cư. Nó cũng có một dải ngực màu xanh da trời hẹp hơn, và con trưởng thành có đuôi nheo đuôi ngắn hơn. Trong khi bay, có vẻ nhạt màu bên dưới hơn nhạn bụng trắng. Mặc dù con trưởng thành nhạn ngực đỏ khá khác biệt, con chưa trưởng thành có thể bị nhầm lẫn với nhạn bụng trắng, cũng có đuôi nheo ngắn. Tuy nhiên, nhạn ngực đỏ chưa trưởng thành có một dải ngực hẹp hơn và trắng hơn ở đuôi.

Phân loài
 Hirundo lucida lucida
 Hirundo lucida rothschildi
 ''Hirundo lucida subalaris

Chú thích

Tham khảo

L
Chim Grenada
Động vật được mô tả năm 1858


title: Nhạn lam họng trắng

text:
Nhạn lam họng trắng (danh pháp hai phần: Hirundo nigrita) là một loài chim thuộc họ Nhạn phân bố rộng rãi nhất thế giới. Nó được tìm thấy ở Angola, Bénin, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Guinea Xích Đạo, Gabon, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Liberia, Nigeria, Sierra Leone, và Uganda.

Chú thích

Tham khảo

 BirdLife International 2004. Hirundo nigrita. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 26 tháng 7 năm 2007.

N
Động vật được mô tả năm 1845
Chim châu Phi Hạ Sahara


title: Nhạn họng trắng

text:
Nhạn họng trắng (danh pháp hai phần: Hirundo albigularis) là một loài chim thuộc họ Nhạn. Loài này sinh sản ở miền nam châu Phi Angola và Zambia phía nam đến mũi Hảo Vọng Nam Phi Nó là chủ yếu là loài di cư, trú đông ở Angola, Zambia và miền nam Zaire. Đây là một loài chim của xứ mở và đồng cỏ, ưa thích vùng cao nguyên và các nước lân cận. Nó thường được tìm thấy xung quanh các công trình cấu trúc nhân tạo.

Chú thích

Tham khảo

A
Chim Nam châu Phi
Động vật được mô tả năm 1849


title: Yến đuôi nhọn tía

text:
Yến đuôi nhọn tía (danh pháp hai phần: Hirundapus celebensis) là một loài chim thuộc họ Yến (Apodidae).. Loài này phân bố từ vùng đông bắc Sulawesi thông qua quần đảo Philipin Luzon, Mindoro, Marinduque, Catanduanes, Calayan, Panay, Negros, Cebu, Leyte, Biliran, Mindanao và Basilan.
Loài chim này sống trong các khu rừng khác nhau và xứ mở. Chúng có thể tìm thấy ở vùng đất thấp hoặc trong những ngọn đồi, độ cao từ 150–2000 m. Yên đuôi nhọn tía cân nặng 184 g (6,5 oz) và dài 25 cm (10 inch).

Chú thích

Tham khảo

C


title: Yến đuôi nhọn họng trắng

text:
Yến đuôi nhọn họng trắng (danh pháp hai phần: Hirundapus caudacutus) là một loài chim thuộc họ Yến (Apodidae). Yến đuôi nhọn họng trắng sinh sản ở ngọn đồi đá ở trung bộ châu Á và miền nam Xibia. Loài này là chim di cư, trú đông ở phía nam tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á và Úc. Nó là một loài lang thang hiếm gặp ở Tây Âu, nhưng đã được ghi nhận như xa đến phía tây tận Na Uy, Thụy Điển và Anh. Yến đuôi nhọn họng trắng là loài chim bay nhanh nhất kiểu bay vỗ cánh, có khả năng tốc độ 170 km/h.

Loài chim này có đôi chân rất ngắn mà chúng chỉ sử dụng để bám vào bề mặt thẳng đứng. Chúng xây những chiếc tổ của họ ở các khe đá ở các vách đá hoặc cây rỗng. Chúng không bao giờ chủ động đậu trên mặt đất và dành phần lớn cuộc sống của chúng trong không trung, ăn các loài côn trùng mà chúng bắt được.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1802
Chim Pakistan
Chim Nepal
Chim Tasmania
Chim Tây Úc


title: Château de Maisons-Laffitte

text:
Château de Maisons (nay là Château de Maisons-Laffitte), được thiết kế bởi François Mansart và được thi công từ năm 1630 đến năm 1651, là một lâu đài, đây một ví dụ điển hình của kiến trúc Baroque Pháp và là một điểm tham chiếu trong lịch sử của kiến trúc Pháp. Lâu đài này nằm tọa lạc ở Maisons-Laffitte, một vùng ngoại ô phía Tây Bắc của Paris, trong tỉnh Yvelines, Île-de-France.
Lâu đài Maisons-Laffitte tọa lạc cạnh dòng sông Seine và rừng Saint-Germain-en-Laye, gồm khu vườn, một công viên nhỏ 33 hecta và một công viên bên ngoài lớn hơn rộng 300 hecta.

Ảnh hưởng
Một đại gia bất động sản của Trung Quốc, Zhang Yuchen, người sở hữu tài sản hàng trăm triệu USD, đã xây một tòa nhà sao chép toàn bộ tòa lâu đài này và xây ở ngoại ô Bắc Kinh với tên Zhang-Laffitte, chi phí 50 triệu USD.().
 Nhà ga tàu lửa Plaza Constitución ở (Buenos Aires, Argentina) mở cửa vào ngày 01 tháng 1 năm 1887 và xây dựng lại vào năm 1900, cũng là một ví dụ về ảnh hưởng của Maisons.

Tham khảo

Lâu đài Pháp
Maisons-Laffitte


title: Berat (hạt)

text:
Berat () là một trong 12 hạt của Albania. Hạt này có các quận Berat, Kuçovë, và Skrapar; thủ phủ là Berat.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Berat County Travel Guide
Official Website of Berat County

Berat


title: Tấn Mục Đế

text:
Tấn Mục Đế () (343 – 10 tháng 7 năm 361), tên thật là Tư Mã Đam (司馬聃), tên tự Bành Tử (彭子), là vị Hoàng đế thứ 5 của nhà Đông Tấn, và là Hoàng đế thứ 10 của Nhà Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Mặc dù ông trị vì trong 17 năm, song trong hầu hết thời gian này ông còn nhỏ tuổi, quyền lực trên thực tế do vậy nằm trong tay mẹ là Thái hậu Chử Toán Tử, Hà Sung (何充), thúc tổ Hội Kê vương Tư Mã Dục, Ân Hạo, và Hoàn Ôn. Dưới thời ông trị vì, lãnh thổ nhà Tấn được tạm thời mở rộng đến một mức lớn nhất kể từ khi mất miền bắc Trung Quốc về tay Hán Triệu, khi đó, Hoàn Ôn đã diệt Thành Hán và sáp nhập lãnh thổ của nước này vào Đông Tấn, việc Hậu Triệu sụp đổ cũng đã cho phép Đông Tấn lấy lại phần lớn lãnh thổ ở phía nam Hoàng Hà.

Trước khi lên ngôi
Tư Mã Đam sinh năm 343, trong thời gian cai trị của cha Tấn Khang Đế, mẹ là Hoàng hậu Chử Toán Tử. Ông là người con trai duy nhất của vua cha. Năm 344, khi ông mới được một tuổi, Khang Đế bị bệnh nặng. Các thúc tổ bên phía bà ngoại của Tư Mã Đam và cũng là các đại thần chủ chốt Dữu Băng (庾冰) và Dữu Dực (庾翼), ủng hộ một người con trai của tằng tổ phụ của ông là Tấn Nguyên Đế, Hội Kê vương Tư Mã Dục lên ngôi song Khang Đế đã nghe theo lời vị đại thần khác là Hà Sung (何充), quyết định truyền ngôi cho Tư Mã Đam bất chấp việc ông còn quá nhỏ. Do vậy ông lập Tư Mã Đàm làm thái tử. Ông qua đời chưa đầy một tháng sau đó, Đam Thái tử kế vị ngai vàng và trở thành Mục Đế.

Chử Thái hậu nhiếp chính
Do Mục Đế còn nhỏ tuổi, Chử Thái hậu trở thành người điều hành triều đình và đóng vai trò nhiếp chính, tuy vậy bà phần lớn nghe theo lời khuyên của Hà Sung và Hội Kê vương Tư Mã Dục, hai người đều là thừa tướng. Sau khi Hà Sung mất vào năm 346, vị trí đồng thừa tướng được trao cho Sái Mô (蔡謨).

Năm 345, sau khi Dữu Dực, người giữ vai trò chỉ huy quân sự tại các châu phía tây (tương ứng với các tỉnh Hồ Bắc, Hồ Nam, Quý Châu, và Vân Nam hiện nay) mất, vị tướng có nhiều tham vọng là Hoàn Ôn (kết hôn với dì của Mục Đế là Tư Mã Hưng Nam (司馬興男)) được giao gánh vác trọng trách ở các châu này. Vào cuối năm 346, Hoàn Ôn mặc dù không có sự chấp thuận của triều đình, đã bắt đầu một chiến dịch nhằm chinh phục Thành Hán, một nước kình địch cai quản vùng đất nay là Tứ Xuyên và Trùng Khánh. Năm 347, Thành Hán rơi vào tay Hoàn Ôn, điều này đã khiến cho Đông Tấn kiểm soát được toàn bộ miền nam Trung Quốc. Tuy nhiên từ thời điểm này, Hoàn Ôn bắt đầu độc lập thực tế trong việc ra các quyết định ở các châu phía tây. Tư Mã Dục sợ rằng Hoàn Ôn có ý định tiếp quản toàn bộ đế quốc, vì vậy cho mời vị quan nổi tiếng là Ân Hạo (殷浩) đến chỗ mình, có ý định dùng Ân Hạo để đối phó với Hoàn Ôn.

Năm 349, khi Hậu Triệu lâm vào tình trạng hỗn loạn sau cái chết của Hoàng đế Thạch Hổ, và tiếp đến sau đó là chiến tranh liên tiếp nhằm triệt hạ nhau giữa các con trai của Thạch Hổ và người cháu nội nuôi Thạch Mẫn, nhiều châu phía nam của Hậu Triệu đã quay sang thần phục Đông Tấn, Hoàn Ôn chuẩn bị một cuộc Bắc chinh. Thay vào đó, triều đình dưới quyền cai quản của Tư Mã Dục và Ân Hạo lại cử ngoại tổ phụ của Mục Đế là Trữ Bầu (褚裒) đi chinh chiến. Tuy nhiên, Trữ Bầu đã rút lui sau một số thất bại ban đầu, và chiến dịch đã khiến cho nhiều dân thường có ý định đào thoát đến đất Tấn mất mạng. Các chiến dịch nhỏ cũng được tiến hành dưới quyền tướng Tư Mã Huân (司馬勳) song phần lớn cũng không thành công.

Năm 350, Ân Hạo đích thân chuẩn bị một cuộc Bắc chinh, song đã không thực hiện chiến dịch ngay lập tức; thay vào đó, ông nắm được nhiều quyền lực hơn sau khi buộc tội Sái Mô liên tục từ chối danh vọng ban cho mình, như vậy phạm phải tội bất kính với hoàng đế, Sái Mô bị giáng thành dân thường. Trong khi đó, Hoàn Ôn trở nên thiếu kiên nhẫn sau khi Tư Mã Dục và Ân Hạo từ chối yêu cầu của ông, khoảng năm mới 352, Hoàn Ôn huy động quân của mình và ra hiệu như thể ông sắp tấn công kinh thành. Ân Hạo rất bất ngờ và ban đầu đã xem xét đến việc từ chức hoặc gửi sô ngu phiên (騶虞幡, nghĩa là cờ hòa của triều đình) đến lệnh cho Hoàn Ôn dừng lại. Tuy nhiên, sau khi nghe lời khuyên của Vương Bưu Chi (王彪之), ông đã bảo Tư Mã Dục viết một lá thư cho Hoàn Ôn, thuyết phục Hoàn Ôn dừng lại.

Sau đó đến năm 352, Ân Hạo đã phát động chiến dịch riêng của mình, nhưng khi bắt đầu, các tướng của Hậu Triệu trước đây đang kiểm soát Hứa Xương và Lạc Dương đã nổi loạn, kế hoạch của ông phải dừng lại để đối phó với quân nổi loạn. Sau đó, khi các tướng của ông là Tạ Thượng (謝尚) và Diêu Tương (姚襄) có gắng tấn công Trương Ngộ (張遇), là tướng kiểm soát Hứa Xương, quân Tiền Tần đã đến trợ giúp Trương Ngộ và đánh bại quân của Tạ Thượng. Ân Hạo sau đó hoàn toàn từ bỏ chiến dịch.

Vào mùa thu năm 352, Ân Hạo chuẩn bị cho một chiến dịch thứ hai. Ban đầu, chiến dịch đã có một số thành công, lấy lại được Hứa Xương từ Tiền Tần. Tuy Nhiên, Ân Hạo trở nên nghi ngờ về khả năng quân sự và tính độc lập của Diêu Tương và do đó đã cố gắng ám sát Diêu Tương. Diêu Tương phát hiện ra điều này, và khi Ân Hạo dẫn quân về phía bắc, Diêu đã phục kích và gây thiệt hại nặng cho Ân. Diêu Tương sau đó chiếm vùng Thọ Xuân. Người ta xem thường Ân Hạo do các thất bại quân sự của ông, Hoàn Ôn đã đệ trình một thỉnh cầu phế bỏ Ân Hạo. Triều đình buộc phải giáng Ân Hạo thành thường dân và đưa đi lưu đày. Từ thời điểm này, triều đình chỉ còn nằm trong tay Tư Mã Dục, mặc dù vậy, Hoàn Ôn cũng có được nhiều quyền lực trong việc ra các quyết định.

Năm 354, Hoàn Ôn phát động một chiến dịch lớn chống lại Tiền Tần, song sau khi tiến bằng tất cả các đường đến vùng phụ cận kinh đô Trường An của Tiền Tần, ông đã do dự trong việc tiếp tục tiến quân, và ông cuối cùng đã quyết định rút quân do cạn nguồn lương thảo.

Năm 356, Hoàn Ôn đề xuất dời đô đến Lạc Dương, nơi từng là kinh đô cho đến khi rơi vào tay Hán Triệu năm 311, song đề xuất này đã bị từ chối. Ông sau đó thực hiện một chiến dịch chống lại Diêu Tương. Ông gây cho Diêu Tương một số thiệt hại nghiêm trọng, và Diêu Tương cuối cùng đã cố gắng tiến về phía tây để rồi bị quân Tiền Tân đánh bại và giết chết. Một lần nữa lại kiểm soát được Lạc Dương, Hoàn Ôn tái đề xuất ý tướng dời đô về Lạc Dương, song triều đình lạc từ chối một lần nữa. Cuối năm đó, chư hầu của Tần là Đoạn Kham (段龕), người kiểm soát vùng Sơn Đông ngày nay với tước hiệu Tề công, đã bị tướng Tiền Tần là Mộ Dung Khác (慕容恪), lãnh địa của Tề công cũng rơi vào tay Tiền Tần.

Vào mùa xuân năm 357, do Mục Đế đã làm nghi lễ thông qua (ở tuổi 13), Chử Thái hậu chấm dứt việc nhiếp chính của mình, và từ thời điểm đó, Mục Đế chính thức trở thành người ra quyết định, mặc dù trên thực tế, Tư Mã Dục và Hoàn Ôn vẫn là những người giữ vai trò này.

Hoàng đế trưởng thành
Vào cuối năm 357, Mục Đế kết hôn với Hà Pháp Nghê và phong làm Hoàng hậu.

Năm 358, Tư Mã Dục đề nghị được từ bỏ tất cả quyền hạn của mình song Mục Đế đã từ chối. Cuối năm đó, một chiến dịch Bắc chinh của tướng Tuân Tiện (荀羨) nhằm chiếm lại bán đảo Sơn Đông đã thất bại.

Năm 359, Tiền Yên gây sức ép lên vùng đất của Tấn ở phía nam Hoàng Hà, các tướng Tạ Vạn (謝萬), Gia Cát Du (諸葛攸), và Si Đàm (郗曇) đã dẫn quân lên phía bắc đánh Tiền Yên, song quân Tấn bị sụp đổ sau khi Tạ Vạn nhận định sai rằng quân Tiền Yên ở gần và ra lệnh rút lui. Không có cứu viện, các vùng đất của Tấn ở phía nam Hoàng Hà bắt đầu rơi vào tay Tiền Yên.

Năm 361, Mục Đế qua đời trong khi chưa có con trai. Chử Thái hậu do đó đã ra lệnh người anh họ của hoàng đế, Lang Da vương Tư Mã Phi trở thành hoàng đế. Tư Mã Phi sau khi lên ngôi trở thành Ai Đế.

Tham khảo

 Tấn thư, quyển 8-Mục Đế, Ai Đế, Hải Tây công

Minh
Sinh năm 343
Mất năm 361


title: Tấn Khang Đế

text:
Tấn Khang Đế () (322 – 17 tháng 11 năm 344), tên thật là Tư Mã Nhạc (司馬岳), tên tự Thế Đồng (世同), là vị Hoàng đế thứ 4 của nhà Đông Tấn, và là Hoàng đế thứ 9 của Nhà Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Ông là một người con trai của Tấn Minh Đế và là em trai cùng mẹ của Tấn Thành Đế. Thời gian ông trị vì chỉ kéo dài hai năm.

Trước khi lên ngôi
Tư Mã Nhạc sinh vào năm 322 và là con trai thứ hai của Tấn Minh Đế và Hoàng hậu Dữu Văn Quân. Sau khi phụ thân qua đời năm 325 và anh trai Tư Mã Diễn lên kế vị, ông được phong làm Ngô vương vào năm 326. Năm 327, do thúc phục là Lang Tà vương Tư Mã Dục muốn nhường cho tước hiệu được cho là vinh dự hơn, Tư Mã Dục trở thành Hội Kê vương và Tư Mã Nhạc được lập làm Lang Tà vương. Người ta không rõ Tư Mã Nhạc đã ở đâu khi diễn ra Loạn Tô Tuấn vào năm 326–328, ông có bị bắt giữ và trở thành con tim giống hoàng huynh hay không, ở đất Ngô hay nơi nào khác. Dưới thời hoàng huynh trị vì, ông không xuất hiện để thực sự tham gia vào quá trình ra các quyết định trọng yếu.

Vào mùa hè năm 342, Thành Đế lâm bệnh nặng. Ông có hai người con trai là Tư Mã Phi và Tư Mã Dịch, khi ấy vẫn còn nằm trong nôi, với người thiếp Chu quý nhân.  (quan nhiếp chính và cậu ruột) sợ rằng nhà họ Dữu sẽ mất đi quyền lực nếu một vị hoàng đế trẻ được định nên đã thuyết phục Thành Đế rằng trong lúc Đông Tấn đang phải đối mặt với một Hậu Triệu có thế lực mạnh mẽ thì nền chỉ định một vị hoàng đế lớn tuổi hơn. Thành Đế đồng ý và chỉ định em trai mình, Tư Mã Nhạc làm người kế vị, bất chấp phản đối từ Hà Sung (蔡謨), một quan nhiếp chính khác. Thành Đế đã qua đời ngay sau đó và Tư Mã Nhạc lên kế vị.

Trị vì
Đầu năm 343, Khang Đế lập vợ mình, Chử Toán Tử, làm hoàng hậu.

Sau đó vào năm 343, một người cậu khác là , đều xuất một chiến dịch quân sự lớn chống lại Hậu Triệu, phối hợp với người cai trị Tiền Yên là Mộ Dung Hoảng và người cai trị Hậu Lương là Trương Tuấn, cả hai nước trên danh nghĩa là chư hầu của Tấn. Hầu hết các đại thần lo ngại điều này, nhưng với sự hỗ trợ của Dữu Băng, Hoàn Ôn (em rể của Khang Đế, kết hôn với công chúa ), và , Khang Đế đã ân chuẩn kế hoạch và huy động quân lính. Dữu Băng trở thành thống lĩnh phối hợp cùng với Dữu Dực, và Hà Sung được triệu hồi để thay thế ông, phụng sự cùng với nhạc phụ của Khang Đế là . Tuy nhiên, Dữu Dực, không biết vì lý do gì, đã không thực hiện chiến dịch mặc dù đã tiến hành một số cuộc tấn công ở biên giới.

Vào mùa thu năm 344, Khang Đế lâm bệnh. Dữu Băng và Dữu Duệ muốn ủng hộ Hội Kê vương Tư Mã Dục kế vị, song Hà Sung cho rằng Khang Đế nên truyền ngôi cho con trai của ông là Tư Mã Đam. Khang Đế đồng ý là lập Tư Mã Đam làm thái tử. Ông mất hai ngày sau đó, Đam Thái tử, khi ấy mới một tuổi, lên kế vị.

Tham khảo
 Tấn thư, quyển 7, Đế kỷ (7), Thành Đế, Khang Đế kỷ.

Chú thích

Khang
Sinh năm 322
Mất năm 344


title: Tấn Thành Đế

text:
Tấn Thành Đế () (321 – 26 tháng 7 năm 342), tên thật là Tư Mã Diễn (司馬衍), tên tự Thế Căn (世根), là vị Hoàng đế thứ 3 của nhà Đông Tấn, và là Hoàng đế thứ 8 của Nhà Tấn trong lịch sử Trung Quốc. Ông là con trai cả của Tấn Minh Đế và trở thành thái tử vào ngày 1 tháng 4 năm 325. Dưới thời ông cai trị, quyền hành phần lớn bị những người nhiếp chính chi phối, ban đầu là người bác bên họ mẹ, Dữu Lượng (庾亮), về sau là Vương Đạo (王導), tiếp theo là tình trạng đồng nhiếp chính của Hà Sung (何充) và một người bác bên họ mẹ khác là Dữu Băng (庾冰). Ông lên ngôi hoàng đế khi mới bốn tuổi, và ngay sau đó cuộc nổi loạn của Tô Tuấn (蘇峻) đã làm suy yếu Đông Tấn trong nhiều thập niên sau đó.

Lên ngôi
Tư Mã Diễn sinh năm 321, là người con trai cả của Tấn Minh Đế Tư Mã Thiệu, khi đó Tư Mã Thiệu đang là thái tử, mẹ đẻ của Tư Mã Diễn là Dữu Văn Quân. Minh Đế lên ngôi vào năm 323 sau khi Nguyên Đế băng hà, sau đó ông lập Dữu Thái tử phi làm Dữu Hoàng hậu, song lại không lập ngay Thái tử, Tư Mã Diễn chỉ trở thành thái tử vào năm 325.

Vào mùa thu năm 325, Minh Đế lâm bệnh. Ông giao người con trai mới bốn tuổi cho một nhóm đại thần, bao gồm Tư Mã Dạng (司馬羕), Vương Đạo, Biện Khổn (卞壼), Si Giám (郗鑒), Lục Diệp (陸曄), Ôn Kiệu (溫嶠), cùng người anh trai của Hoàng hậu là Dữu Lượng, có lẽ ông tính toán rằng điều này sẽ giúp cân bằng được quyền lực. Minh Đế qua đời ngay sau đó. Diễn Thái tử lên ngôi và trở thành Thành Đế.

Dữu Lượng nhiếp chính
Ban đầu, các đại thần cùng có trách nhiệm cai quản, tuy nhiên Dữu Thái hậu đã trở thành người nhiếp chính, do vậy Dữu Lượng đã trở thành vị đại thần quyền lực nhất trong triều. Ông đã thay đổi các chính sách khoan dung của Vương Đạo (người từng làm thừa tướng dưới thời Minh Đế) và áp dụng một cách khắt khe các điều luật và quy định. Hơn nữa, ông còn trở nên lo sợ trước các tướng Đào Khản và Tổ Ước (祖約), không ai trong hai người được nhắc đến trong danh sách ưu đãi và thăng chức trong chúc thư của Minh Đế và người ta tin rằng Dữu Lượng đã xóa tên của họ khỏi chúc thư. Năm 326, ông đánh lừa dư luận bằng cách cáo buộc sai huynh đệ của Tư Mã Dạng là Tư Mã Tông (司馬宗), mang tước Nam Đốn vương tội phản nghịch rồi giết chết ông và sau đó hạ bệ Tư Mã Dạng.

Loạn Tô Tuấn

Năm 327, lo sợ Tô Tuấn, Dữu Lượng quyết định tước quyền chỉ huy quân đội của họ Tô bằng cách thăng làm quan phụ trách việc nông, một vị trí không liên quan đến chức chỉ huy quân sự. Sau do dự ban đầu, Tô Tuấn cuối cùng đã từ chối và lập một liên minh với Tổ Ước để chống Dữu Lượng. Khi nghe được điều này, Ôn Kiệu, người được Dữu Lượng phong làm thứ sử Giang Châu (江州, nay là Giang Tây) để chống Đào Khản, thứ sử của Kinh Châu (荊州, nay là Hồ Bắc), muốn nhanh chóng lên đường để bảo vệ kinh thành Kiến Khang, cũng như quân địa phương ở phía đông của kinh thành, song Dữu Lượng đã từ chối mọi sự giúp đỡ, ông ta muốn Ôn Kiệu vẫn ở vị trí để chống lại Đào Khản và tin tưởng rằng mình có thể dễ dàng đả bại Tô Tuấn. Lo rằng Dữu Lượng sẽ thất bại trước Tô Tuấn, Ôn Kiệu đã tiến về kinh, song trước đó Tô Tuấn đã bai vây kinh thành vào đầu năm 328 và bắt Thành Đế cùng Dữu Thái hậu làm con tim. Biện Khổn chết trong trận chiến, và Dữu Lượng bắt buộc phải chạy đến chỗ Ôn Kiệu. Tô Tuấn cho binh lính của mình cướp phá kinh thành, tài sản và y phục của các quan cũng như dân thường đều bị quân của Tô Tuấn lột sạch, chúng thậm chí còn bắt các hầu gái của Dữu Thái hậu. Dữu Thái hậu do bị Tô Tuấn làm cho nhục nhã và vì lo sợ những gì sẽ diễn ra nên đã chết trong lo âu.

Tô Tuấn đã lập ra một chính quyền mới, trong đó người được Tô Tuấn tôn trọng là Vương Đạo được phong làm nhiếp chính vương trên danh nghĩa, song bản thân Tô Tuấn mới thực sự là người nhiếp chính. Trong khi đó, Dữu Lượng và Ôn Kiệu đã cố lấy lại kinh thành. Người anh em họ của Ôn Kiệu là Ôn Sung (溫充) đề xuất mời Đào Khản, một tướng giỏi và có lượng binh lính khá lớn làm người chỉ huy tối cao của đội quân. Tuy nhiên, Đào Khản vẫn còn bực bội trước Dữu Lượng nên ban đầu đã từ chối. Tuy nhiên, họ Đào cuối cùng đã nhượng bộ và tham gia cùng Ôn Kiệu và Dữu Lượng. Họ tiến về phía đông đến Kiến Khang. Phản ứng lại, Tô Tuấn đưa Thành Đế đến thành Thạch Đầu trên thực tế là đặt vị hoàng đế cùng tùy tùng dưới quyền quản thúc. Trong khi đó, Vương Đạo đã bí mật lệnh cho các chỉ huy tiến về phía đông đẻ nổi dậy chống lại Tô Tuấn, ông cuối cùng đã thuyết phục được tước của Tô Tuấn là Lộ Vĩnh (路永) rời bỏ quân Tô để về phe quân Ôn và Đào. Si Giám cùng quân của mình cũng đến hội quân từ Quảng Lăng (廣陵, nay là Hoài An, Giang Tô).

Hai phe giao chiến trong nhiều tháng, mặc dù quân chống Tô Tuấn có lợi thế về quân số song họ đã không thể chiếm ưu thế, khiến Đào Khản từng xem xét việc rút lui. Tuy nhiên, Ôn Khiệu đã thuyết phục được Đào ở lại và tiếp tục chống Tô. Đến mùa thu, trong một cuộc tấn công ở Thạch Đầu, quân chống Tô ban đầu hứng chịu thất bại, nhưng khi Tô Tuấn tiến hành phản công, ông ta đã bị ngã ngựa và bị thương đâm trúng. Quân chống Tô xông lên và chặt đầu thi thể Tô Tuấn. Quân của Tô Tuấn ban đầu ủng hộ anh trai Tô Tuấn là Tô Dật (蘇逸) làm lãnh đạo và tiếp tục phòng thủ Thạch Đầu, song đã bị đánh bại vào đầu năm 329.

Với các hậu quả để lại sau khi quân của Tô Tuấn thất bại, như kinh thành Kiến Khang bị thiệt hại nặng nề, các quan đại thần đã xem xét việc dời đô đến Dự Chương (豫章, nay thuộc Nam Xương, Giang Tây) hoặc Hội Kê (會稽, nay thuộc Thiệu Hưng, Chiết Giang), nhưng Vương Đạo phản đối, lưu ý rằng Kiến Khang ở nằm ở một vị trí tốt hơn để quan sát phòng thủ từ hướng bắc chống lại Hậu Triệu, kinh thành cuối cùng vẫn đặt tại Kiến Khang. Ôn Kiệu được yêu cầu ở lại Kiến Khang làm nhiếp chính vương, song ông tin rằng Minh Đế mong đợi Vương sẽ giữa vai trò này nên cuối cùng Vương Đạo trở thành nhiếp chính vương. Trong khi đó, Dữu Lượng, ban đầu đề nghị từ bỏ mọi vị trí của mình và đi sống lưu vong, song cuối cùng đã chấp nhận làm một tổng đốc.

Do mẫu thân đã chết, Thành Đế lúc đó đang tám tuổi bắt đầu được bà nội, tức Tuân phu nhân nuôi dưỡng.

Vương Đạo nhiếp chính
Cuối năm 329, Ôn Kiệu chết, tướng Quách Mặc (郭默) sớm sau đó đã ám sát người kế nhiệm là Lưu Dận (劉胤) và giành lấy Kinh Châu. Vương Đạo ban đầu muốn tránh một cuộc chiến khác và xoa dịu Quách, song Đào Khản và Dữu Lượng phản đối, quân của họ nhanh chóng hội về đô phủ của Giang Châu là Tầm Dương (尋陽, nay là Cửu Giang, Giang Tây) vào năm 330 và giết chết họ Quách.

Trong khi đó, trong và sau loạn Tô Tuấn, quân Tấn ở Hoa Trung không có viện trợ từ triều đình trung ương nên đã không thể giữ được các vị trí của mình và cuối cùng Đông Tấn mất hầu hết Hoa Trung vào tay Hậu Triệu. Các thành quan trọng bị mất trong thời kỳ này gồm cựu đô Lạc Dương, Thọ Xuân (壽春, nay thuộc Lục An, An Huy), và Tương Dương (襄陽, nay thuộc Tương Phàn, Hồ Bắc), song Đông Tấn đã tái chiếm được Tương Dương vào năm 332. Năm 333, Đông Tấn mất Ninh Châu (寧州, nay là Vân Nam và Quý Châu) vào tay Thành Hán song đã lấy lại được vào năm 339.

Với vai trò nhiếp chính vương, Vương Đạo khôi phục phần lớn các chính sách trước đó của mình là khoan dung và thi hành pháp luật không nghiêm, đièu này đã giúp ổn định tình hình chính trị song cũng dẫn đến tham nhũng lan tràn và quyền lực yếu kém. Cuối cùng vào năm 338, Dữu Lương đã cố gắng thuyết phục Si Giám hội quân với ông để phế truất Vương Đạo song sau đó Si Giám đã từ chối, Dữu Lượng đã không thực hiện kế hoạch của mình.

Năm 336, Thành Đế kết hôn với Hoàng hậu Đỗ Lăng Dương. Khi ấy, cả hai đều 15 tuổi.

Năm 337, Mộ Dung Hoảng (慕容皝), tộc trưởng Tiên Ti và là chư hầu của Tấn và được ban cho tước Công tại Liêu Đông, đã xưng làm Yên vương dù Tấn không ban cho ông tước hiệu này, thực tế đây là tuyên bố độc lập và nước Tiền Yên hình thành, mặc dù trên danh nghĩa Mộ Dung Hoảng vẫn coi mình là chư hầu của Tấn.

Năm 339, Dữu Lượng muốn thực hiện một cuộc tấn công lớn chống lại Hậu Triệu, hy vọng có thể lấy lại Hoa Trung, Vương Đạo ban đầu đồng ý với ông ta, song sau đó kế hoạch này bị Si Giám và Sái Mô (蔡謨) phản đối, Thành Đế đã lệnh cho Dữu Lượng không thực hiện kế hoạch chiến tranh. Vương Đạo chết vào mùa thu cùng năm, kế vị là người phụ tá Hà Sung (何充) và em trai của Dữu Lương là Dữu Băng (庾冰). Thành Đế cho Hà Sung và Dữu Băng quyết định các vấn đề quan trọng nhất, song cũng bắt đầu có một số quyết sách riêng của mình. Dữu Băng và Hà Sung cố gắng cải cách các vấn đề dưới sự nhiếp chính của Vương Đạo, song không quá hiệu quả.

Thời kỳ cuối
Sau cái chết của Vương Đạo, Dữu Lượng tiếp tục kế hoạch của mình nhắm tới một chiến dịch chống lại Hậu Triệu, và điều này đã dẫn tới việc Hoàng đế Hậu Triệu là Thạch Hổ (石虎) phản ứng lại vào cuối năm 339. Quân Hậu Triệu gây nên thiệt hại rất lớn cho nhiều thành trì và căn cứ của Tấn ở phía bắc Trường Giang và chiếm được Chu Thành (邾城, nay thuộc Hoàng Cương, Hồ Bắc). Bị làm nhục, Dữu Lượng đã hủy bỏ kế hoạch về một chiến dịch Bắc tiến, ông chết vào đầu năm 340.

Cũng trong năm 340, Mộ Dung Hoảng chính thức yêu cầu được ban cho tước hiệu Yên vương. Sau các tranh cãi kéo dài giữa các đại thần chủ chốt về việc liệu Mộ Dung Hoảng có còn là một chư hầu trung thành hay không, Thành Đế đã quyết định rằng yêu cầu này sẽ được thực hiện.

Vào mùa xuân năm 341, Đỗ Hoàng hậu mất. Thành Đế đã lập một hoàng hậu khác.

Cuối năm đó, Thành Đế lệnh rằng dân lánh nạn từ Hoa Bắc và Hoa Trung đã chạy về phía nam vào thời Hoài Đế và Mẫn Đế, phải đăng ký hộ tịch theo quận đang sống sống chứ không còn được giữ lại hộ tịch tại quận bản quán. Động thái này cho phép các quận địa phương có được nguồn nhân lực lớn hơn và giảm bớt sự dư thừa của các chính quyền địa phương..

Vào mùa hè năm 342, Thành Đế bị bệnh nặng. Ông có hai người con trai là Tư Mã Phi và Tư Mã Dịch, khi ấy vẫn còn trong nôi, với người thiếp Chu quý nhân. Dữu Băng sợ rằng nhà họ Dữu sẽ mất đi quyền lực nếu một vị hoàng đế trẻ được định nên đã thuyết phục Thành Đế rằng trong lúc Đông Tấn đang phải đối mặt với một Hậu Triệu có thế lực mạnh mẽ thì nên chỉ định một vị hoàng đế lớn tuổi hơn. Thành Đế đồng ý và chỉ định em trai mình, Tư Mã Nhạc làm người kế vị bất chấp phản đối từ Hà Sung. Thành Đế đã ban một chiếu thư ủy thác các con trai mình cho Dữu Băng, Hà Sung, Tư Mã Hi (司馬晞), Tư Mã Dục (cả hai đều là thúc phụ), và Gia Cát Khôi (諸葛恢). Sau đó ông qua đời và được truy thụy hiệu là Thành hoàng đế (成皇帝), miếu hiệu là Hiển Tổ (显祖. Người kế vị ông đúng như chỉ định là Nhạc vương.

Tham khảo

 Tấn thư, quyển 7-Thành Đế, Khang Đế

Thành
Sinh năm 321
Mất năm 342
Hoàng đế từ Nam Kinh


title: Hành chính Việt Nam thời Hồng Bàng

text:
Hành chính Việt Nam thời Hồng Bàng phản ánh bộ máy chính quyền từ trung ương tới địa phương của Việt Nam thời Hồng Bàng trong lịch sử Việt Nam.

Chính quyền trung ương
Thời kỳ Hồng Bàng là thời kỳ đấu tranh hình thành bộ tộc và hình thành nhà nước đầu tiên ở Việt Nam. Hùng Vương (雄王) là tù trưởng bộ lạc Văn Lang, bộ lạc mạnh nhất trong cộng đồng người Lạc Việt. Hùng Vương lấy quốc hiệu là Văn Lang (文郎).

"Lĩnh Nam chích quái" (嶺南摭怪), quyển 1, "Hồng Bàng thị truyện" (鴻龐氏傳) ghi giới hạn lãnh thổ của nước Văn Lang như sau:
đông giáp biển Nam Hải (南海), tức Biển Đông
tây đến đất Ba Thục (巴蜀), nay thuộc tỉnh Tứ Xuyên của Trung Quốc.
bắc đến hồ Động Đình (洞庭)
nam giáp nước Hồ Tôn Tinh (狐猻精). Theo lời chú thích trong sách thì nước Hồ Tôn Tinh sau này là nước Chiêm Thành (占城).
"Đại Việt sử ký toàn thư" (大越史記外紀全書) và "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" (欽定越史通鑑綱目) chép tương tự, chỉ khác là gọi nước Hồ Tôn Tinh là nước Hồ Tôn (胡孫). "Đại Việt sử ký toàn thư" cho rằng Văn Lang thuộc địa phận Dương châu (楊州), một trong số chín châu của Trung Quốc thời Hạ, Chu, Thương.

Kinh đô của nước Văn Lang theo "Đại Việt sử ký toàn thư" và "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" là Phong châu (峰州) thuộc bộ Văn Lang . "Việt sử lược" chỉ nói kinh đô nằm ở đất bộ lạc Văn Lang.

Sử sách ghi chép rất vắn tắt và không hệ thống về bộ máy chính quyền thời Hùng Vương. Các sử gia cùng chung nhận định là nhà nước Hùng Vương rất đơn sơ mang đậm dấu ấn bộ lạc-công xã. Theo “Lĩnh
Nam chích quái” thì Hùng vương “sai các em phân trị, đặt em thứ làm tướng võ, tướng văn; tướng văn gọi là Lạc hầu, tướng võ gọi là Lạc tướng; con trai vua gọi là Quan lang, con gái gọi là Mị nương, quan Hữu ty gọi là Bố chính, thần bộc nô lệ gọi là nô tì, xưng thần là khôi, đời đời cha truyền con nối gọi là phụ đạo, thay đời truyền cho nhau đều hiệu là Hùng Vương không đổi”.

"Đại Việt sử ký toàn thư" và "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chép tương tự, chỉ thay hai chữ "phụ đạo" 輔導 bằng 父道.

Các sử gia hiện đại cho rằng các sử gia thời Hậu Lê mô phỏng triều đình phong kiến Trung Quốc để mô tả nhà nước thời Hùng Vương, theo đó người đứng đầu phải là vương hoặc đế, danh hiệu Hùng Vương xuất phát từ Khun hay Cun trong tiếng Môn-Khmer để chỉ người thủ lĩnh bộ tộc. Lúc đó thực chất thời kỳ này chưa có chữ viết và chưa phân biệt văn võ, chưa định ra vương hầu. Chữ "Mỵ Nương" là phiên âm Hán Việt của chữ "mế, nàng" trong tiếng Mường (ngày nay vẫn dùng) để chỉ con gái nhà quyền quý. Quan lang là chữ "lang đạo" trong tiếng Mường; "phụ đạo" là chế độ "phìa" cha truyền con nối của người Mường.

Do chưa có chữ viết, công việc thực hiện và sự kiện chỉ có thể truyền miệng, nhưng vẫn có luật lệ quy định chung mà sau này Mã Viện (馬援) thời Đông Hán mô tả là "Luật Việt khác luật Hán hơn 10 việc" (越律與漢律駁者十餘事 Việt luật dữ Hán luật bác giả thập dư sự) . Việt sử lược mô tả "chính sự dùng lối kết nút" (nguyên văn: 結繩為政 "kết thằng vi chính"), được các nhà nghiên cứu hiện nay xác nhận là việc dùng dây thắt nút để ghi nhớ sự việc, tương tự như những chuỗi dây ghi nhớ sự việc của đồng bào thiểu số Việt Nam hiện nay làm chứng thực cho ghi chép trên.

Cư dân trong phạm vi nước Văn Lang gồm có người Việt, người Mường, người Tày-Thái.

Sự nảy sinh hình thái nhà nước dù sơ khai, đã đánh dấu một bước tiến quan trọng của lịch sử, xác nhận quá trình dựng nước thời Hùng Vương và đặt cơ sở cho sự ra đời của một loại hình cộng đồng tộc người mới: cộng đồng quốc gia, cộng đồng bộ tộc có ít nhiều tính dân tộc.

Các sử gia tổng kết sơ đồ chuyển hóa từ xã hội nguyên thủy tan rã sang xã hội phân hóa giai cấp sơ kỳ như sau:

! Hình thái
! Danh hiệu
|-----
| Công xã thị tộc: Tộc trưởng --->
| Công xã nông thôn:Bồ chính
|-
| Bộ lạc: Tù trưởng --->
| Bộ: Lạc tướng, Phụ đạo
|-----
| Liên minh bộ lạc: thủ lĩnh --->
| Nước Văn Lang: Hùng Vương
|}

Theo các sử gia, mối quan hệ chung trong cả nước vẫn mang nặng tính liên minh bộ lạc. Hùng Vương tương đương với ngôi vị "cun" (tộc trưởng) của bộ tộc mạnh nhất, các bộ tộc khác vẫn có "cun" riêng và phục tùng Hùng Vương bằng chế độ tiến cống và chỉ chịu sự chỉ huy khi có việc lớn. Lạc tướng và Lạc hầu là tộc trưởng của bộ lạc mình, giúp việc cho Hùng Vương khi có việc chứ không phải là quan chức theo biên chế thường trực ở bên cạnh vua.

Chính quyền địa phương
Theo "Lĩnh Nam chích quái", quyển 1, "Hồng Bàng thị truyện" nước Văn Lang được chia thành 15 bộ (部), còn gọi là quận (郡) là:
Việt Thường (越裳)
Giao Chỉ (交趾)
Chu Diên (朱鳶)
Vũ Ninh (武寧)
Phúc Lộc (福祿)
Ninh Hải (寧海)
Dương Tuyền (陽泉)
Lục Hải (陸海)
Hoài Hoan (懷驩)
Cửu Chân (九真)
Nhật Nam (日南)
Chân Định (真定)
Văn Lang (文郎)
Quế Lâm (桂林)
Tượng Quận (象郡)

Theo "Việt sử lược", quyển thượng, "Quốc sơ duyên cách" (國初沿革) thì nước Văn Lang gồm 15 bộ lạc (部落):
Giao Chỉ (交趾)
Việt Thường Thị (越裳氏)
Vũ Ninh (武寧)
Quân Ninh (軍寧)
Gia Ninh (嘉寧)
Ninh Hải (寧海)
Lục Hải (陸海)
Thang Tuyền (湯泉)
Tân Xương (新昌)
Bình Văn (平文)
Văn Lang (文郎)
Cửu Chân (九真)
Nhật Nam (日南)
Hoài Hoan (懷驩)
Cửu Đức (九德)

Theo "Dư địa chí" (輿地誌) của Nguyễn Trãi, "Đại Việt sử ký toàn thư" và "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" thì nước Văn Lang được phân thành 15 bộ là:
Giao Chỉ (交趾): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc ba tỉnh Hà Nội (河內), Nam Định (南定) và Hưng Yên (興安)
Chu Diên (朱鳶): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc tỉnh Sơn Tây (山西)
Vũ Ninh (武寧): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc tỉnh Bắc Ninh (北寧)
Phúc Lộc (福祿): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc tỉnh Sơn Tây
Việt Thường (越裳): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú rằng nay là vùng đất từ phủ Hải Lăng (海陵) tỉnh Quảng Trị (廣治) đến phủ Điện Bàn (奠盤) tỉnh Quảng Nam (廣南). Đào Duy Anh căn cứ theo tên huyện Việt Thường quận Cửu Đức (九德) thời thuộc Ngô cho rằng đây là khu vực huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.
Ninh Hải (寧海): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là thuộc tỉnh Quảng Yên.
Dương Tuyền (陽泉): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc tỉnh Hải Dương (海陽), Đào Duy Anh căn cứ vào tên huyện Thang Tuyền (湯泉) của Thang châu (湯州) thì cho rằng là đất Thang châu thời thuộc Đường, tức vùng tây nam Quảng Tây, Trung Quốc hiện nay.
Lục Hải (陸海): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc tỉnh Lạng Sơn (諒山), Đào Duy Anh xác định là ven biển Hải Phòng hiện nay.
Vũ Định (武定): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc hai tỉnh Thái Nguyên (太原) và Cao Bằng (高平).
Hoài Hoan (懷驩): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc tỉnh Nghệ An (乂安).
Cửu Chân (九真): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc tỉnh Thanh Hóa (清化).
Bình Văn (平文): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" nghi ngờ không khẳng định ở đâu.
Tân Hưng (新興): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc hai tỉnh Hưng Hóa (興化) và Tuyên Quang (宣光).
Cửu Đức (九德): "Khâm định Việt sử thông giám cương mục" chú là nay thuộc tỉnh Hà Tĩnh (河靜).
Văn Lang (文郎)

Các nhà nghiên cứu, từ Lê Quý Đôn thế kỷ XVIII tới thời hiện đại đều xác định rằng hầu hết tên các bộ của nước Văn Lang là vay mượn các tên đời sau chép vào. Đại đa số các tên bộ lạc đều được sử sách lấy theo địa danh quận hoặc huyện từ thời Bắc thuộc lần 1 đến thời Bắc thuộc lần 3, như Đào Duy Anh chỉ ra từng tên khi liệt kê các bộ mà cổ sử đã ghi này: Giao Chỉ là tên quận Nhà Hán đặt, Việt Thường Thị là tên huyện thuộc quận Cửu Đức thời thuộc Ngô và huyện thuộc quận Nhật Nam thời thuộc Tùy, Vũ Ninh là huyện thuộc quận Giao Chỉ thời thuộc Đông Ngô, Quân Ninh là tên huyện thuộc Ái châu do Nhà Đường đặt, Gia Ninh là tên huyện thuộc Phong châu thời thuộc Đường, Ninh Hải là tên quận đặt thời thuộc Lương, Tân Xương là quận thời thuộc Tấn, Thang Tuyền là tên quận và huyện thời Đường thuộc Thang châu, Lục Hải tức Lục châu thời thuộc Đường, Cửu Chân là tên quận thời thuộc Hán, Nhật Nam cũng là tên quận thời thuộc Hán, Hoài Hoan là tên huyện thời Đường thuộc Hoan châu, Cửu Đức là tên quận thời thuộc Ngô vân vân.

Các nhà nghiên cứu cho rằng sở dĩ như vậy vì các sử gia thời cổ đại muốn cho nước Văn Lang trong truyền thuyết có nội dung cụ thể, chọn lấy một số tên với 2 mục đích vừa đủ số 15 bộ trong truyền thuyết và vừa trùm đủ địa bàn sinh sống của người Lạc Việt thời Hùng Vương.

Dân cư đương thời còn thưa thớt. Tổ chức chính quyền có 2 cấp: bộ lạc (mà đến thời thuộc Hán sau này trở thành huyện) và dưới bộ lạc là cộng đồng công xã nông thôn (kẻ, chạ, chiềng, mường), kết hợp quan hệ hàng xóm với quan hệ họ hàng. Một chiềng có thể cai quản nhiều bản. Đứng đầu công xã là Bồ Chính (được xác định là phiên âm Hán của từ Việt cổ, giống âm Pó Chiêng tiếng Tày-Thái, chiềng là bản lớn có thế lực cai quản những bản nhỏ, có nghĩa là già làng). Bên cạnh đó còn có Hội đồng công xã do các thành viên cử ra để giải quyết mọi việc ở địa phương.

Các sử gia hiện đại dẫn chứng một số địa danh còn thành tố "chiềng" phân bố trong không gian rộng lớn từ Bắc Việt Nam qua Bắc Lào tới Bắc Thái Lan. Những nơi có địa danh "Chiềng" mật độ lớn nhất là vùng Sơn La, ngay cả khu vực Hà Nội cũng có (Chiềng Lôi, Chiềng Tăng, Chiềng Vậy). Đỗ Văn Ninh đã thống kê được 80 địa danh ở Việt Nam, 35 địa danh Lào và 23 địa danh Thái Lan có thành tố "Chiềng".

Xem thêm
 Hồng Bàng
 Hùng Vương
 Hành chính Việt Nam thời Bắc thuộc lần 1

Tham khảo
 Đại Việt sử lược
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục
 Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh (1991), Lịch sử Việt Nam, tập 1, Nhà xuất bản Đại học và giáo dục chuyên nghiệp
 Trần Trọng Kim (2010), Việt Nam sử lược, Nhà xuất bản Thời đại
 Nguyễn Khắc Thuần (2003), Đại cương lịch sử cổ trung đại Việt Nam, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Đào Duy Anh (2005), Đất nước Việt Nam qua các đời, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Viện Sử học (2001), Lịch sử Việt Nam, tập 1, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 Lê Văn Siêu (2006), Việt Nam văn minh sử, Nhà xuất bản Văn học

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Hồng Bàng