title: Karlstad (đô thị)

text:
Đô thị Karlstad (tiếng Thụy Điển: Karlstad kommun) là một đô thị ở hạt Värmland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Karlstad. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 80323 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Karlstad - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Värmland
Đô thị Thụy Điển

iu:ᑲᕐᓪᔅᑕᑦ


title: Katrineholm (đô thị)

text:
Đô thị Katrineholm (tiếng Thụy Điển: Katrineholm kommun) là một đô thị ở hạt Södermanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Katrineholm. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 32370 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Katrineholm - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Södermanland
Đô thị Thụy Điển


title: Kävlinge (đô thị)

text:
Đô thị Kävlinge (tiếng Thụy Điển: Kävlinge kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Kävlinge. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 24583 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Kävlinge  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Kil (đô thị)

text:
Đô thị Kil (tiếng Thụy Điển: Kil kommun) là một đô thị ở hạt Värmland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Kil. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 11912 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Kil - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Värmland
Đô thị Thụy Điển

iu:ᑭᓪ


title: Kinda (đô thị)

text:
Đô thị Kinda (tiếng Thụy Điển: Kinda kommun) là một đô thị ở hạt Östergötland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Kinda. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 10129 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Kinda - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Östergötland
Đô thị Thụy Điển


title: Kiruna (đô thị)

text:
Đô thị Kiruna (tiếng Thụy Điển: Kiruna kommun) là một đô thị ở hạt Norrbotten của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Kiruna. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 24314 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Kiruna - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Norrbotten
Đô thị Thụy Điển


title: Klippan (đô thị)

text:
Đô thị Klippan (tiếng Thụy Điển: Klippan kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Klippan. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 15541 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Klippan - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Köping (đô thị)

text:
Đô thị Köping (tiếng Thụy Điển: Köping kommun) là một đô thị ở hạt Västmanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Köping. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 24763 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Köping - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västmanland
Đô thị Thụy Điển


title: Kristianstad (đô thị)

text:
Đô thị Kristianstad (tiếng Thụy Điển: Kristianstad kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Kristianstad. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 74161 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Kristianstad - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Kristinehamn (đô thị)

text:
Đô thị Kristinehamn (tiếng Thụy Điển: Kristinehamn kommun) là một đô thị ở hạt Värmland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Kristinehamn. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 24297 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Kristinehamn - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Värmland
Đô thị Thụy Điển


title: Kungsör (đô thị)

text:
Đô thị Kungsör (tiếng Thụy Điển: Kungsör kommun) là một đô thị ở hạt Västmanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Kungsör. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 8148 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Kungsör - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västmanland
Đô thị Thụy Điển


title: Leksand (đô thị)

text:
Đô thị Leksand (tiếng Thụy Điển: Leksand kommun) là một đô thị ở hạt Dalarna của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Leksand. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 15240 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Leksand - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Dalarna
Đô thị Thụy Điển


title: Lomma (đô thị)

text:
Đô thị Lomma (tiếng Thụy Điển: Lomma kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Lomma. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 18044 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Lomma  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Lund (đô thị)

text:
Đô thị Lund (tiếng Thụy Điển: Lunds kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2017 là 121,274 người.

Các đơn vị dân cư
Khu đô thị bao gồm thủ phủ là thành phố Lund, các thị trấn lân cận là Dalby, Södra Sandby, Veberöd, Genarp các vùng dân cư nhỏ khác xung quanh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Lund - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Malmö (đô thị)

text:
Đô thị Malmö (tiếng Thụy Điển: Malmö kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Malmö. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2019 là 344166 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Malmö - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển
Malmö


title: Malung (đô thị)

text:
Đô thị Malung (tiếng Thụy Điển: Malung kommun) là một đô thị ở hạt Dalarna của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Malung. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 10799 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Malung - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Dalarna
Đô thị Thụy Điển

en:Malung Municipality


title: Mjölby (đô thị)

text:
Đô thị Mjölby (tiếng Thụy Điển: Mjölby kommun) là một đô thị ở hạt Östergötland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Mjölby. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 25157 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Mjölby - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Östergötland
Đô thị Thụy Điển


title: Mönsterås (đô thị)

text:
Đô thị Mönsterås (tiếng Thụy Điển: Mönsterås kommun) là một đô thị ở hạt Kalmar của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Mönsterås. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 13227 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Mönsterås - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Kalmar
Đô thị Thụy Điển


title: Motala (đô thị)

text:
Đô thị Motala (tiếng Thụy Điển: Motala kommun) là một đô thị ở hạt Östergötland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Motala. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 42175 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Motala - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Östergötland
Đô thị Thụy Điển


title: Munkfors (đô thị)

text:
Đô thị Munkfors (tiếng Thụy Điển: Munkfors kommun) là một đô thị ở hạt Värmland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Munkfors. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 4162 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Munkfors - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Värmland
Đô thị Thụy Điển

iu:ᒧᓐᒃᕗᕐᔅ


title: Nacka (đô thị)

text:
Đô thị Nacka (tiếng Thụy Điển: Nacka kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Nacka. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 74974 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Nacka - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Norberg (đô thị)

text:
Đô thị Norberg (tiếng Thụy Điển: Norberg kommun) là một đô thị ở hạt Västmanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Norberg. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 5939 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Norberg - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västmanland
Đô thị Thụy Điển


title: Norrtälje (đô thị)

text:
Đô thị Norrtälje (tiếng Thụy Điển: Norrtälje kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Norrtälje. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 52611 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Norrtälje - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển

nn:Norrtälje


title: Nybro (đô thị)

text:
Đô thị Nybro (tiếng Thụy Điển: Nybro kommun) là một đô thị ở hạt Kalmar của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Nybro. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 19785 người.

Đô thị này có khoảng vài trăm người sinh sống cho đến khi có đường sắt vào cuối thế kỷ 19, và thị trấn Nybro nằm ở vị trí giữa Kalmar ở bờ biển phía đông và Gothenburg ở bờ biển phía tây; sau đó cũng trên tuyến đường sắt từ Kalmar và Malmö ở phía tây nam. Cho đến lúc đó Nybro chủ yếu bao gồm các ngành công nghiệp nhỏ, bao gồm một nhà máy diêm, được đánh dấu bởi tính chất rừng Småland truyền thống, phần lớn không thích hợp cho nông nghiệp.

Các đơn vị dân cư
Có chín khu vực đô thị trong Đô thị Nybro.

Bảng này liệt kê các khu vực đô thị và dân số thống kê ngày 31 tháng 12 năm 2005. Thủ phủ được in đậm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Nybro - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Kalmar
Đô thị Thụy Điển


title: Nyköping (đô thị)

text:
Đô thị Nyköping (tiếng Thụy Điển: Nyköping kommun) là một đô thị ở hạt Södermanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Nyköping. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 49063 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Nyköping  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Södermanland
Đô thị Thụy Điển


title: Nykvarn (đô thị)

text:
Đô thị Nykvarn (tiếng Thụy Điển: Nykvarn kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Nykvarn. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 8052 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Nykvarn - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Nynäshamn (xã)

text:
Đô thị Nynäshamn (tiếng Thụy Điển: Nynäshamn kommun) là một xã ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Nynäshamn. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 23965 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Nynäshamn - Trang mạng chính thức

Xã của hạt Stockholm
Xã Thụy Điển


title: Ödeshög (đô thị)

text:
Đô thị Ödeshög (tiếng Thụy Điển: Ödeshög kommun) là một đô thị ở hạt Östergötland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Ödeshög. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 5688 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Ödeshög  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Östergötland
Đô thị Thụy Điển


title: Örkelljunga (đô thị)

text:
Đô thị Örkelljunga (tiếng Thụy Điển: Örkelljunga kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Örkelljunga. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 9428 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Örkelljunga - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Orsa (đô thị)

text:
Đô thị Orsa (tiếng Thụy Điển: Orsa kommun) là một đô thị ở hạt Dalarna của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Orsa. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 6986 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Orsa - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Dalarna
Đô thị Thụy Điển


title: Orust (đô thị)

text:
Đô thị Orust (tiếng Thụy Điển: Orust kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Orust. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 15023 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Orust - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västra Götaland
Đô thị Thụy Điển


title: Osby (đô thị)

text:
Đô thị Osby (tiếng Thụy Điển: Osby kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Osby. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 12742 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Osby - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Oskarshamn (đô thị)

text:
Đô thị Oskarshamn (tiếng Thụy Điển: Oskarshamn kommun) là một đô thị ở hạt Kalmar của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Oskarshamn. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 26349 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Oskarshamn  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Kalmar
Đô thị Thụy Điển


title: Österåker (đô thị)

text:
Đô thị Österåker (tiếng Thụy Điển: Österåker kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Österåker. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 34427 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Österåker - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Östhammar (đô thị)

text:
Đô thị Östhammar (tiếng Thụy Điển: Östhammar kommun) là một đô thị ở hạt Uppsala của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Östhammar. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 21733 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Östhammar - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Uppsala
Đô thị Thụy Điển


title: Östra Göinge (đô thị)

text:
Đô thị Östra Göinge (tiếng Thụy Điển: Östra Göinge kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Östra Göinge. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 14215 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Göinge.se/ Đô thị Östra Göinge - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Övertorneå (đô thị)

text:
Đô thị Övertorneå (tiếng Thụy Điển: Övertorneå kommun) là một đô thị ở hạt Norrbotten của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Övertorneå. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 5602 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Övertorneå - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Norrbotten
Đô thị Thụy Điển


title: Oxelösund (đô thị)

text:
Đô thị Oxelösund (tiếng Thụy Điển: Oxelösund kommun) là một đô thị ở hạt Södermanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Oxelösund. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 10866 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Oxelösund  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Södermanland
Đô thị Thụy Điển


title: Pajala (đô thị)

text:
Đô thị Pajala (tiếng Thụy Điển: Pajala kommun) là một đô thị ở hạt Norrbotten của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Pajala. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 7480 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Pajala - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Norrbotten
Đô thị Thụy Điển


title: Perstorp (đô thị)

text:
Đô thị Perstorp (tiếng Thụy Điển: Perstorp kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Perstorp. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 6745 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Perstorp - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Rättvik (đô thị)

text:
Đô thị Rättvik (tiếng Thụy Điển: Rättvik kommun) là một đô thị ở hạt Dalarna của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Rättvik. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 10847 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Rättvik - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Dalarna
Đô thị Thụy Điển


title: Säffle (đô thị)

text:
Đô thị Säffle (tiếng Thụy Điển: Säffle kommun) là một đô thị ở hạt Värmland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Säffle. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 15450 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Säffle - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Värmland
Đô thị Thụy Điển

iu:ᓴᕝᓕ


title: Sala (đô thị)

text:
Đô thị Sala (tiếng Thụy Điển: Sala kommun) là một đô thị ở hạt Västmanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Sala. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 21548 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Sala - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västmanland
Đô thị Thụy Điển


title: Salem (đô thị)

text:
Đô thị Salem (tiếng Thụy Điển: Salem kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Salem. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 13766 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Salem - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Säter (đô thị)

text:
Đô thị Säter (tiếng Thụy Điển: Säter kommun) là một đô thị ở hạt Dalarna của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Säter. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 11259 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Säter  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Dalarna
Đô thị Thụy Điển


title: Sigtuna (đô thị)

text:
Đô thị Sigtuna (tiếng Thụy Điển: Sigtuna kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Sigtuna. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 35001 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Sigtuna - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Simrishamn (đô thị)

text:
Đô thị Simrishamn (tiếng Thụy Điển: Simrishamn kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Simrishamn. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 19303 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Simrishamn - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Sjöbo (đô thị)

text:
Đô thị Sjöbo (tiếng Thụy Điển: Sjöbo kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Sjöbo. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 16648 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Sjöbo - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Skinnskatteberg (đô thị)

text:
Đô thị Skinnskatteberg (tiếng Thụy Điển: Skinnskatteberg kommun) là một đô thị ở hạt Västmanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Skinnskatteberg. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 4855 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Skinnskatteberg - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västmanland
Đô thị Thụy Điển


title: Skurup (đô thị)

text:
Đô thị Skurup (tiếng Thụy Điển: Skurup kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Skurup. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 13714 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Skurup - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Södertälje (đô thị)

text:
Đô thị Södertälje (tiếng Thụy Điển: Södertälje kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Södertälje. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 77882 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Södertälje - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Sollentuna (đô thị)

text:
Đô thị Sollentuna (tiếng Thụy Điển: Sollentuna kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Sollentuna. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 58048 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Sollentuna - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Solna (đô thị)

text:
Đô thị Solna (tiếng Thụy Điển: Solna kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Solna. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 56605 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Solna - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Staffanstorp (đô thị)

text:
Đô thị Staffanstorp (tiếng Thụy Điển: Staffanstorp kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Staffanstorp. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 19815 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Staffanstorp - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Stockholm (đô thị)

text:
Khu tự quản Stockholm ( hoặc  là một khu tự quản ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thành phố Stockholm. Dân số vào thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 750.348 người. Khu tự quản này có dân số lớn nhất trong số 290 khu tự quản của Thụy Điển, nhưng là một trong những khu vực nhỏ nhất, khiến nó trở nên đông dân nhất. Đây cũng là khu tự quản đô thị đông dân nhất trong các nước Bắc Âu.

Mặc dù về mặt pháp lý là một đô thị với tên chính thức Stockholms kommun, hội đồng khu tự quản () đã quyết định sử dụng tên Stockholms stad (Thành phố Stockholm) bất cứ khi nào có thể. Điều này hoàn toàn là danh nghĩa và không có hiệu lực đối với tình trạng pháp lý của khu tự quản.

Về mặt địa lý, đô thị bao gồm Trung tâm thành phố Stockholm và hai khu vực ngoại ô, Söderort (Nam Stockholm) và Västerort (Tây Stockholm). Về mặt hành chính, nó được chia thành 14 quận (đôi khi được gọi không chính xác là "quận" trong tiếng Anh), được quản lý bởi các hội đồng quận ().

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Stockholm - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Storfors (đô thị)

text:
Đô thị Storfors (tiếng Thụy Điển: Storfors kommun) là một đô thị ở hạt Värmland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Storfors. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 4725 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Storfors - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Värmland
Đô thị Thụy Điển


title: Strängnäs (đô thị)

text:
Đô thị Strängnäs (tiếng Thụy Điển: Strängnäs kommun) là một đô thị ở hạt Södermanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Strängnäs. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 29610 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Strängnäs - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Södermanland
Đô thị Thụy Điển


title: Sundbyberg (đô thị)

text:
Đô thị Sundbyberg (tiếng Thụy Điển: Sundbyberg kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Sundbyberg. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 33868 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Sundbyberg - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Sunne (đô thị)

text:
Đô thị Sunne (tiếng Thụy Điển: Sunne kommun) là một đô thị ở hạt Värmland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Sunne. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 13619 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Sunne - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Värmland
Đô thị Thụy Điển


title: Surahammar (đô thị)

text:
Đô thị Surahammar (tiếng Thụy Điển: Surahammar kommun) là một đô thị ở hạt Västmanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Surahammar. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 10340 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Surahammar - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västmanland
Đô thị Thụy Điển


title: Svalöv (đô thị)

text:
Đô thị Svalöv (tiếng Thụy Điển: Svalöv kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Svalöv. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 12562 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Svalöv - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Täby (đô thị)

text:
Đô thị Täby (tiếng Thụy Điển: Täby kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Täby. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 60197 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Täby - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Tierp (đô thị)

text:
Đô thị Tierp (tiếng Thụy Điển: Tierp kommun) là một đô thị ở hạt Uppsala của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Tierp. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 19888 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Tierp - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Uppsala
Đô thị Thụy Điển


title: Tjörn (đô thị)

text:
Đô thị Tjörn (tiếng Thụy Điển: Tjörn kommun) là một đô thị ở hạt Västra Götaland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Tjörn. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 14733 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Tjörn  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västra Götaland
Đô thị Thụy Điển
Vùng đô thị Göteborg


title: Tomelilla (đô thị)

text:
Đô thị Tomelilla (tiếng Thụy Điển: Tomelilla kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Tomelilla. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 12372 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Tomelilla - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Torsås (đô thị)

text:
Đô thị Torsås (tiếng Thụy Điển: Torsås kommun) là một đô thị ở hạt Kalmar của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Torsås. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 7468 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Torsås - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Kalmar
Đô thị Thụy Điển


title: Torsby (đô thị)

text:
Đô thị Torsby (tiếng Thụy Điển: Torsby kommun) là một đô thị ở hạt Värmland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Torsby. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 13725 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Torsby - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Värmland
Đô thị Thụy Điển


title: Trelleborg (đô thị)

text:
Đô thị Trelleborg (tiếng Thụy Điển: Trelleborg kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Trelleborg. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 38429 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Trelleborg - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Trosa (đô thị)

text:
Đô thị Trosa (tiếng Thụy Điển: Trosa kommun) là một đô thị ở hạt Södermanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Trosa. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 10197 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Trosa  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Södermanland
Đô thị Thụy Điển


title: Tyresö (đô thị)

text:
Đô thị Tyresö (tiếng Thụy Điển: Tyresö kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Tyresö. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 39071 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Tyresö - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Upplands-Bro (đô thị)

text:
Đô thị Upplands-Bro (tiếng Thụy Điển: Upplands-Bro kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Upplands-Bro. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 20878 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Upplands-Bro - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Upplands-Väsby (đô thị)

text:
Đô thị Upplands-Väsby (tiếng Thụy Điển: Upplands-Väsby kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Upplands-Väsby. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 37576 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Upplands-Väsby - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Uppsala (đô thị)

text:
Đô thị Uppsala (tiếng Thụy Điển: Uppsala kommun) là một đô thị ở hạt Uppsala của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Uppsala. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2019 là 230767 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Uppsala  - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Uppsala
Đô thị Thụy Điển


title: Vadstena (đô thị)

text:
Đô thị Vadstena (tiếng Thụy Điển: Vadstena kommun) là một đô thị ở hạt Östergötland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vadstena. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 7668 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Vadstena - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Östergötland
Đô thị Thụy Điển


title: Vaggeryd (đô thị)

text:
Đô thị Vaggeryd (tiếng Thụy Điển: Vaggeryd kommun) là một đô thị ở hạt Jönköping của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vaggeryd. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 12738 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Vaggeryd - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Jönköping
Đô thị Thụy Điển


title: Vallentuna (đô thị)

text:
Đô thị Vallentuna (tiếng Thụy Điển: Vallentuna kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vallentuna. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 25228 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Vallentuna - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Värmdö (đô thị)

text:
Đô thị Värmdö (tiếng Thụy Điển: Värmdö kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Värmdö. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 31260 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Värmdö - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Västerås (đô thị)

text:
Đô thị Västerås (tiếng Thụy Điển: Västerås kommun) là một đô thị ở hạt Västmanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Västerås. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 126328 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Västerås - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Västmanland
Đô thị Thụy Điển


title: Vaxholm (đô thị)

text:
Đô thị Vaxholm (tiếng Thụy Điển: Vaxholm kommun) là một đô thị ở hạt Stockholm của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vaxholm. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 9286 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Vaxholm - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Stockholm
Đô thị Thụy Điển


title: Vellinge (đô thị)

text:
Đô thị Vellinge (tiếng Thụy Điển: Vellinge kommun) là một đô thị ở hạt Skåne của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vellinge. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 30516 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Vellinge - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Skåne
Đô thị Thụy Điển


title: Vetlanda (đô thị)

text:
Đô thị Vetlanda (tiếng Thụy Điển: Vetlanda kommun) là một đô thị ở hạt Jönköping của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vetlanda. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 26624 người.

Các đơn vị dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Vetlanda - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Jönköping
Đô thị Thụy Điển


title: Vingåker (đô thị)

text:
Đô thị Vingåker (tiếng Thụy Điển: Vingåker kommun) là một đô thị ở hạt Södermanland của Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Vingåker. Dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2000 là 9186 người.

Các đơn vị dân cư
Baggetorp (500)
Högsjö (760)
Läppe (600)
Vingåker (thủ phủ) (4.300)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đô thị Vingåker - Trang mạng chính thức

Đô thị hạt Södermanland
Đô thị Thụy Điển


title: Trần Thị Tùng

text:
Trần Thị Tùng (chữ Hán: 陳氏松, ? - 1509), hay còn gọi Uy Mục Trần hoàng hậu (威穆陳皇后) theo sách sử, là Hoàng hậu duy nhất của hoàng đế Lê Uy Mục, vị quân chủ thứ 8 của triều đại nhà Lê sơ.

Theo thể chế hậu phi trước đó chưa từng lập Hoàng hậu, bà là vị Hoàng hậu đầu tiên được sắc phong của triều đại nhà Lê.

Tiểu sử
Trần hoàng hậu có tên húy là Tùng (松), là con gái cả của một viên quản lĩnh họ Trần, dòng dõi cháu ngoại của hoàng tộc nhà Trần cũ (có nguồn cho là thuộc dòng dõi của Thượng thư Trần Văn Huy, 1410 - 1485), nhà ở trang Nhân Mục Môn, huyện Thanh Trì (nay là phường Quan Nhân, Quận Thanh Xuân, Hà Nội). Quản lĩnh họ Trần có hai con gái, con gái cả là Tùng, con gái thứ là Trúc (竹), nổi tiếng có nhan sắc.

Năm Đoan Khánh thứ 2 (1506), Trần Thị Tùng tiến cung, được lập làm Hoàng hậu. Bà sinh được một hoàng tử nhưng chết non, sau đó em gái bà là Trúc cũng tiến cung.

Thời Lê Uy Mục, ngoại thích hoành hành. Trong số đó có thế lực vùng Hoa Lăng của Nguyễn Kính phi, mẹ nuôi của Lê Uy Mục; thế lực vùng Nhân Mục của Trần hoàng hậu; thế lực vùng Phù Chẩn quê hương của phi tần Nguyễn Thị Cận, mẹ ruột của Lê Uy Mục. Ngược lại, Lê Uy Mục lại tiến hành bắt giam, giết chết các hoàng thất dòng họ Lê.

Năm Đoan Khánh thứ 5 (1509), Lê Uy Mục bị lật đổ và bị giết. Trần hoàng hậu trốn ra đến xã Hồng Mai (nay là khu Bạch Mai, Hà Nội), náu ở nhà dân một thời gian. Nhưng rồi lại chạy lên một ngôi chùa nhỏ. Sau có lẽ không thể thoát được, bà tự thắt cổ chết ở miếu chùa. Phe ngoại thích của Hoàng hậu cũng vì bị truy sát (gắn với sự kiện tàn sát nhầm người làng Hoà Mục hay Nhân Mục Tàn năm 1510) nên mới trốn chạy và đổi họ, cũng có người nổi dậy như Trần Tuân (vào khoảng năm 1510 - 1511) và Trần Cảo (vào năm 1516)

Tham khảo

 Đại Việt sử ký toàn thư

Hoàng hậu nhà Lê sơ
Người Hà Nội


title: Vườn quốc gia Mikumi

text:
Vườn quốc gia Mikumi là một vườn quốc gia ở Mikumi, gần Morogoro, Tanzania. Vườn quốc gia Mikumi giáp phía Nam với khu bảo tồn thú săn Selous, hai khu tạo thành một hệ sinh thái độc đáo. Hai khu vực bảo tồn tự nhiên khác giáp với vườn quốc gia này là núi Udzungwa và núi Uluguru. Vườn quốc gia này được thành lập vào năm 1964, hiện có diện tích 3230 km ² và là lớn thứ tư ở trong quốc gia này. Quốc lộ A-7 Tanzania chạy qua vườn quốc gia Mikumi. Cảnh quan của Mikumi thường được so sánh với vườn quốc gia Serengeti. Con đường đi qua công viên chia thành hai khu vực với môi trường một phần riêng biệt. Khu vực phía tây bắc là đặc trưng của vùng đồng bằng phù sa của các lưu vực sông Mkata. Thảm thực vật của khu vực này bao gồm thảo nguyên rải rác với keo, bao báp, me, và ít cây cọ. Trong khu vực này, xa từ đường, có thành đá ngoạn mục của các núi Rubeho và Uluguru. Phần phía đông nam của công viên là phong phú về động vật hoang dã, và rất dễ tiếp cận.
Động vật bao gồm nhiều loài đặc trưng của thảo nguyên châu Phi. Theo hướng dẫn địa phương Mikumi, cơ hội nhìn thấy một con sư tử trèo lên một thân cây lớn hơn so với Manyara (nổi tiếng là một trong những nơi mà những con sư tử thực hiện hành vi này). Vườn quốc gia này có một phân loài hươu cao cổ, các nhà sinh vật học xem xét mối liên hệ giữa con hươu cao cổ Masai và con hươu cao cổ Somali. Các động vật khác trong công viên là voi, ngựa vằn, gnu, xiên, linh dương châu Phi, kudu, linh dương đen, khỉ đầu chó, linh dương đầu bò và trâu hoang. Vào khoảng 5 km từ phía bắc của vườn quốc gia, có hai hồ nhân tạo nơi sinh sống của hà mã. Hơn 400 loài chim khác nhau cũng sống trong công viên.

Tham khảo

Vườn quốc gia Tanzania
IUCN Loại II


title: Nguyễn Kính phi (Lê Hiến Tông)

text:
Nguyễn Kính phi (chữ Hán: 阮敬妃; ? - ?) là một phi tần của hoàng đế Lê Hiến Tông, mẹ nuôi của Lê Uy Mục thuộc triều đại nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam.

Bà nuôi dưỡng Uy Mục đế từ nhỏ, khi Uy Mục trưởng thành bà có công rất lớn trong việc đưa ông lên ngôi hoàng vị. Về sau, người trong họ ngoại thích của bà lũng đoạn triều chính, Lê Tương Dực đã cho bắt giết hết tất cả.

Tiểu sử
Kính phi Nguyễn thị quê ở xã Hoa Lăng, huyện Thủy Đường (nay là huyện Thủy Nguyên, ngoại thành Hải Phòng). Không rõ xuất thân ra sao, cũng như cha mẹ bà là ai.

Ngày 5 tháng 5, năm Hồng Đức thứ 19 (1488), Nguyễn Thị Cận sinh con, không may mất sớm. Đứa bé được bà nhận nuôi làm con, lớn lên tên Lê Tuấn (黎晭).

Khi Lê Hiến Tông ốm nặng, bà đút lót hai vị đại thần là Đàm Văn Lễ và Nguyễn Quang Bật, nhờ họ sửa di chiếu để lập con nuôi của bà làm Hoàng đế. Tuy nhiên, hai vị này khước từ, quyết chí lập Lê Thuần lên ngôi, tức Lê Túc Tông. Việc này làm Uy Mục căm tức.

Ngày 8 tháng 12, năm Thái Trinh thứ 1 (1504), Túc Tông Khâm hoàng đế băng hà khi mới 17 tuổi. Chỉ định Lê Tuấn lên kế vị, nhưng Huy Gia Thái hoàng thái hậu cho rằng mẹ Lê Tuấn xuất thân hèn kém, muốn lập Lã Côi vương (không rõ tên). Kính phi cùng hoạn quan Nguyễn Nhữ Vi lừa Thái hậu ra khỏi hoàng cung, sắp đặt người làm lễ đưa Lê Tuấn nhanh chóng kế vị, tức Lê Uy Mục.

Sau khi lên ngôi, Uy Mục rất biết ơn bà, tháng 4 năm 1505, Uy Mục cho xây Tôn Dự đường ở Hoa Lăng để thờ cúng tổ tiên bà. Đồng thời cất nhắc người trong họ bà, đưa vào triều làm quan và giữ nhiều chức vụ quan trọng, cả dòng họ nhanh chóng hiển quý và xa hoa.

Thế lực vùng Hoa Lăng của bà, là một trong 3 thế lực ngoại thích chi phối toàn bộ đất nước cuối thời Uy Mục; 2 thế lực kia là vùng Phù Chẩn của bà Chiêu Nhân Duệ hoàng hậu và vùng Nhân Mục của bà Trần hoàng hậu.

Về sau, Lê Tương Dực khởi binh vào kinh, giết chết Uy Mục Đế, người trong họ bà đều bị đem đi xử trảm.

Tham khảo

 Đại Việt sử ký toàn thư
 Đại Việt thông sử - Hậu phi truyện

Phi tần nhà Lê sơ
Người Hải Phòng


title: Trâu rừng châu Phi

text:
Trâu rừng châu Phi (tên tiếng Anh: African buffalo hoặc Cape buffalo (trâu Cape), danh pháp hai phần: Syncerus caffer) là một loài lớn thuộc họ Trâu bò ở châu Phi. Loài trâu này không có họ hàng gần với trâu nước hoang dã châu Á lớn hơn chút ít, tổ tiên của loài vẫn còn chưa rõ ràng. Syncerus caffer caffer, trâu Cape, là phân loài điển hình và lớn nhất, sinh sống ở nam và đông châu Phi. S. c. nanus (trâu rừng rậm) là phân loài nhỏ nhất, thường sống nơi khu vực rừng rậm ở trung và tây châu Phi, trong khi S. c. brachyceros ở tây châu Phi và S. c. aequinoctialis trong xavan trung Phi. Sừng trâu trưởng thành là đặc điểm tiêu biểu của loài, cặp sừng hợp nhất tại bệ góc, tạo thành một lá chắn xương liên tiếp được gọi là một "cái bướu". Trâu châu Phi được xem là một loài động vật rất dữ tợn và hung hăng, có thể chạy với vận tốc từ 50–60 km/h. Chúng được cho là đã húc và giết chết hơn 200 người mỗi năm.

Trâu châu Phi không là tổ tiên với bò nhà và chỉ có họ hàng xa với nhiều loài trâu bò lớn khác. Do tính khí không thể đoán trước, trâu châu Phi rất nguy hiểm với con người. Loài trâu này chưa bao giờ được thuần hóa, không giống trâu nước tại châu Á. Trừ con người, trâu châu Phi chỉ có một vài loài thiên địch trong tự nhiên và có đủ khả năng phòng vệ bản thân. Là một thành viên của "năm loài thú săn lớn", trâu châu Phi là chiến lợi phẩm có nhu cầu lớn đối với hoạt động săn bắn hợp pháp của con người.

Mô tả

Trâu châu Phi rất cường tráng. Chiều cao bờ vai khoảng từ  và chiều dài từ đầu đến hết thân khoảng từ . So với các loài lớn khác thuộc phân họ Bovinae, trâu châu Phi có một cơ thể dài nhưng chắc nịch (chiều dài cơ thể có thể vượt qua trâu nước hoang dã, nặng hơn và cao hơn) và chân ngắn nhưng chắc nịch, do đó chiều cao của chúng khi đứng là tương đối thấp. Đuôi dài khoảng . Trâu khi trưởng thành nặng từ , con đực thường lớn hơn con cái, đạt phạm vi trọng lượng lớn hơn. Nếu so sánh với loài trâu sống nơi rừng rậm, khoảng , chỉ bằng một nửa kích thước so với chúng. Đầu thấp; đỉnh đầu nằm dưới sống lưng. Các móng guốc phía trước rộng hơn so với phía sau, đó là liên kết với sự cần thiết hỗ trợ trọng lượng của phần phía trước của cơ thể, nó nặng hơn và mạnh mẽ hơn phần lưng.

Trâu đồng cỏ có bộ lông màu đen hoặc nâu sẫm tùy theo lứa tuổi. Trâu đực lớn có vòng tròn màu trắng xung quanh mắt. Trâu cái bộ lông có xu hướng hung đỏ hơn. Trâu sống ở rừng rậm thường có màu nâu hơi đỏ với cặp sừng cong ngược và vút nhẹ lên. Nghé con của cả hai loại có bộ lông màu đỏ.

Một đặc trưng tiêu biểu của cặp sừng trâu đực châu Phi trưởng thành là sự hợp nhất bệ góc sừng, tạo nên một lá chắn xương liên tiếp được gọi là một "cái bướu". Từ góc sừng, cặp sừng phân tách hướng xuống, sau đó cong nhẹ lên trên và hướng ra ngoài. Trâu đực lớn, khoảng cách giữa hai điểm cuối cặp sừng có thể đạt trên 1 mét. Cặp sừng hình thành hoàn chỉnh khi con vật đến 5 hoặc 6 năm tuổi. Trâu cái, sừng đạt trung bình, nhỏ hơn 10-20% so với con đực và bướu cũng ít nổi bật hơn. Sừng trâu rừng rậm có kích thước nhỏ hơn so với trâu đồng cỏ, thường đo được ít hơn , hầu như không bao giờ hợp nhất.

Phân loài

 Syncerus caffer caffer, trâu Cape, là phân loài điển hình, và lớn nhất, với con đực lớn cân nặng đến c hữa ở Nam và Đông châu Phi. Trâu phân loài này sống ở phía nam của lục địa, dáng cao nổi bật và tính hung tợn, cũng gọi là trâu Cape. Phân loài này lông màu sẫm nhất, gần như đen.
 S. c. nanus (trâu rừng rậm) là phân loài nhỏ nhất; chiều cao vai u ít hơn 120 cm và cân nặng trung bình khoảng . Có màu đỏ, với các mảng sẫm màu trên đầu và vai trong tai tạo thành hình một cây bút lông. Trâu lùn phổ biến ở vùng rừng tại Trung và Tây châu Phi. Phân loài này rất khác nhau từ hình mẫu tiêu chuẩn, một số nhà nghiên cứu xem xét nó vẫn là một loài riêng biệt, S. nanus. Lai giữa phân loài điển hình và lùn không phải hiếm.
 S. c. brachyceros (trâu Sudan), trong điều kiện hình thái học, trung gian giữa hai phân loài. Sinh sống ở Tây Phi. Kích thước tương đối nhỏ, đặc biệt so với trâu khác được tìm thấy ở Cameroon, có cân nặng bằng một nửa so với phân loài Nam Phi (con đực nặng  được coi là rất lớn).
 S. c. aequinoctialis (trâu sông Nile) được giới hạn trong các xavan Trung Phi. Chúng tương tự như trâu Cape, nhưng hơi nhỏ hơn, và màu sắc sáng hơn. Phân loài này đôi khi được bao gồm của trâu Sudan.
 S. c. mathewsi (trâu miền núi) không được thừa nhận rộng rãi. Chúng sống ở các khu vực miền núi của Đông Phi.

Sinh thái

Trâu châu Phi là một trong những loài động vật ăn cỏ lớn nhất và phổ biến nhất ở châu Phi. Chúng sống tại đầm lầy và vùng ngập nước, cũng như đồng cỏ có mọc loại đậu mopane hay rừng rậm tại các vùng núi chủ yếu của châu Phi. Loài trâu này thích môi trường sống nhiều lùm cây rậm rạp, như lau sậy hay bụi cây, nhưng cũng có thể được tìm thấy tại miền rừng thông thoáng. Trong khi không phải là nhu cầu lớn liên quan đến môi trường sống, nhưng trâu cần nước hàng ngày, do đó phụ thuộc vào nguồn nước chảy quanh năm. Giống như ngựa vằn đồng bằng, trâu có thể sống tại đồng cỏ thô, cao. Những đàn trâu cắt cỏ xuống và dọn đường cho nhiều loài gặm cỏ chọn lọc hơn. Khi ăn, trâu sử dụng cái lưỡi và dãy răng cửa rộng để gặm cỏ nhanh hơn so với hầu hết các loài ăn cỏ châu Phi khác. Trâu không ở lại tại khu vực cỏ giẫm nát hoặc cạn kiệt trong thời gian dài.

Bên ngoài con người, trâu châu Phi có vài kẻ thù tự nhiên khác và có khả năng phòng vệ chống lại (hoặc giết) sư tử - thiên địch lớn nhất của chúng  Sư tử giết và ăn thịt trâu thường xuyên. Trong vài khu vực, trâu châu Phi là con mồi chính của sư tử. Thông thường phải có nhiều con sư tử hợp sức với nhau mới quật ngã được một con trâu trưởng thành, do đó sư tử thường đi cả đàn lớn khi săn chúng. Tuy nhiên, nhiều sự cố được báo cáo, đôi khi sư tử đực trưởng thành đơn lẻ có thể quật ngã thành công một con trâu lớn. Cá sấu có kích thước trung bình thường chỉ tấn công trâu đơn độc già và nghé non, mặc dù chúng có thể giết chết trâu trưởng thành khỏe mạnh. Tuy nhiên, đối với cá sấu sông Nile đực có kích cỡ to lớn hơn nhiều, chúng có thể trở thành một kẻ săn mồi cơ hội đối với trâu. Loài cá sấu này là loài động vật duy nhất thường hạ gục một con trâu trưởng thành mà không cần đồng loại giúp sức, trong khi tấn công bằng bầy đàn là phương pháp ưa thích của sư tử khi hạ gục con mồi lớn như vậy. Báo săn, báo hoa và linh cẩu đốm là một mối đe dọa duy nhất đến nghé con sơ sinh, mặc dù linh cẩu đốm từng được ghi nhận đã tấn công bằng bầy đàn lớn với những con trâu cái (thông thường đang mang thai), và trong những dịp rất hiếm, là cả trâu đực trưởng thành.

Bệnh tật
Trâu châu Phi dễ bị nhiễm nhiều bệnh, gồm có bệnh lao bò, bệnh lang, hoặc lở mồm long móng. Cũng như với nhiều loại bệnh, những vấn đề này vẫn sẽ không xảy ra trong phạm vi một quần thể miễn là sức khỏe con vật tốt. Song, bệnh tật hạn chế thói quen di chuyển thông thường của con vật và chính sách rào chắn khu vực đang bị dịch từ khu vực không ảnh hưởng được thi hành. Một số người quản lý và quản lý trò chơi đã quản lý để bảo vệ và nhân giống những đàn "không bệnh" trở nên rất có giá trị vì chúng có thể được vận chuyển. Nổi tiếng nhất là nỗ lực của Lindsay Hunt nhằm bảo tồn nguồn động vật không bị lây nhiễm bệnh từ Vườn quốc gia Kruger tại Nam Phi. Một số trâu không bị bệnh ở Nam Phi đã được bán cho các nhà lai tạo, gây giống với giá gần 130,000 $US.

Hành vi xã hội

Kích thước bầy đàn của trâu châu Phi có thể dao động khá lớn. Cốt lõi của bầy đàn được tạo thành có liên quan đến trâu cái và những con nghé của nó, trong một hệ thống phân cấp thống trị gần như tuyến tính. Đàn cơ bản được bao quanh bởi đàn con của các con đực cấp dưới, con đực cấp cao, con cái và con già hoặc tàn phế. Những con đực trẻ luôn giữ khoảng cách với những con trâu đực trưởng thành vượt trội, những con được nhận biết bởi độ dày cặp sừng. Trong mùa khô, trâu đực sẽ tách khỏi đàn và hình thành nhóm con đực đơn thân. Hai loại đàn trâu đực đơn thân diễn ra: một là những con đực tuổi từ 4-7 năm và hai là những con đực 12 tuổi trở lên. Trong mùa mưa, trâu đực trẻ tham gia lại đàn để giao phối với những con cái. Chúng sẽ ở lại với đàn trong suốt mùa để bảo vệ nghé con. Một số trâu đực lớn tuổi không còn tái gia nhập bầy đàn, khi chúng không còn có thể cạnh tranh với con đực trẻ tuổi vốn khỏe mạnh và hung hăng hơn. Con đực có hệ thống phân cấp thống trị tuyến tính dựa trên tuổi và kích thước. Vì một con trâu an toàn hơn khi sống trong một đàn lớn mạnh hơn, trâu đực nổi trội có thể dựa vào con đực cấp dưới và đôi khi chịu được sự kết nối của chúng.

Trâu đực trưởng thành sẽ đấu sừng, tương tác ưu thế hay chiến đấu thực tế. Một con trâu đực sẽ tiếp cận một con đực khác, rống lên, với cặp sừng cụp xuống và chờ cho con trâu đực khác làm điều tương tự. Khi đấu sừng, trâu đực xoắn sừng từ bên này sang bên kia. Nếu đấu sừng chơi đùa, trâu có thể chà mặt và cơ thể đối phương trong suốt cuộc đấu sừng. Chiến đấu thực tế sẽ bạo lực hơn nhưng rất hiếm và thời gian diễn ra khá ngắn. Nghé con cũng có thể tham gia trong cuộc chơi này, nhưng trâu cái trưởng thành hiếm khi đấu sừng.

Trâu châu Phi đáng chú ý vì biểu hiện tập tính vị tha. Trâu cái xuất hiện tính phô bày một số loại "hành vi bầu chọn". Trong thời gian nghỉ ngơi, trâu cái sẽ đứng lên, lê bước xung quanh, và ngồi xuống trở lại. Chúng sẽ ngồi theo hướng mà chúng nghĩ nên di chuyển. Sau một giờ lê bước, trâu cái đi theo hướng chúng quyết định. Quyết định này là chúng và không dựa trên hệ thống phân cấp hoặc ưu thế. Khi bị săn đuổi bởi các loài động vật ăn thịt, một đàn sẽ gắn bó chặt chẽ với nhau và gây khó khăn cho kẻ săn mồi để chọn ra một thành viên thích hợp để tấn công. Nghé con sẽ được dồn vào ở trung tâm. Một đàn trâu sẽ phản ứng với tiếng kêu cứu của một thành viên đang bị thú ăn thịt vây bắt và cố gắng giải cứu nó. Tiếng kêu cứu của con nghé sẽ nhận được sự quan tâm của không chỉ trâu mẹ, mà còn là cả đàn. Trâu sẽ tham dự vào hành vi đám đông khi chiến đấu với kẻ thù. Chúng được ghi nhận là có thể giết chết một con sư tử, đuổi con sư tử trèo lên cây và buộc nó phải ở trên đó trong hai giờ, sau khi sư tử cắn chết một thành viên của đàn. Sư tử con có thể bị giẫm đạp và bị giết bởi trâu. Trong một đoạn video tự quay, được gọi là Battle at Kruger (cuộc chiến tại Kruger), một con nghé may mắn sống sót sau khi thoát khỏi một cuộc tấn công của hai con sư tử và một con cá sấu, sau khi có sự can thiệp của cả đàn.

Tiếng rống

Trâu châu Phi phát ra các âm thanh khác nhau. Nhiều tiếng kêu là phiên bản cường độ thấp của tiếng kêu phát ra bởi bò nhà. Chúng phát ra tiếng trầm, từ 2 đến 4 giây xen kẽ trong khoảng 3 đến 6 giây để báo hiệu cho đàn di chuyển. Báo hiệu bầy đàn thay đổi hướng, trâu đầu đàn sẽ phát ra âm thanh "gan góc", "tiếng cửa cọt kẹt". Khi di chuyển đến nơi uống nước, một số cá thể phát ra tiếng dài maaa lên đến 20 lần một phút. Khi hung hăng, chúng phát tiếng đột ngột có thể kéo dài hoặc biến thành tiếng gầm gừ ầm ầm. Trâu cái phát ra tiếng rống nhẹ khi tìm nghé con. Nghé con sẽ phát tiếng rống tương tự có cường độ cao hơn khi gặp nạn. Khi bị đe dọa bởi kẻ săn mồi, trâu phát ra tiếng kéo dài waaaa. Những cá thể vượt trội phát tiếng rống thông báo sự hiện diện và vị trí của kẻ thù. Một phiên bản mạnh mẽ hơn của cùng một tiếng rống được phát ra như một lời cảnh báo cho kẻ xâm nhập lãnh thổ. Khi gặm cỏ, chúng sẽ phát ra âm thanh khác nhau, chẳng hạn như tiếng rống ngắn gọn, âm ỉ, tiếng rít và tiếng rên.

Sinh sản

Trâu giao phối và sinh con chỉ trong mùa mưa. Đỉnh điểm sinh diễn ra vào đầu mùa, trong khi đỉnh điểm giao phối diễn ra sau đó. Một con đực sẽ bảo vệ chặt chẽ một con cái đang trong giai đoạn động dục, trong khi vẫn giữ các con đực khác tại vùng đất trũng Đây là thời điểm khó khăn, trâu cái khá lảng tránh và thu hút nhiều trâu đực đến xung quanh. Bởi thời gian một con trâu cái đủ động dục, chỉ có trâu chiếm ưu thế nhất trong đàn/đàn cấp dưới ở bên cạnh nó.

Trâu cái động dục đầu tiên lúc năm tuổi, sau một thai kỳ dài 11,5 tháng. Nghé sơ sinh vẫn ẩn trong thảm thực vật trong vài tuần đầu tiên, được trâu mẹ nuôi dưỡng trước khi gia nhập đàn chính. Nghé lớn hơn được gia nhập tại trung tâm đàn cho an toàn. Mối ràng buộc mẹ con giữa trâu mẹ và nghé con kéo dài lâu hơn so với hầu hết các loài trâu bò. Tuy nhiên, khi một con nghé mới sinh ra, ràng buộc kết thúc và trâu mẹ sẽ giữ con non lứa trước của nó tại đất trũng với những nhát húc sừng. Tuy vậy, con non 1 tuổi sẽ theo mẹ nó một năm hoặc lâu hơn. Con đực rời khỏi mẹ mình khi hai tuổi và tham gia các đàn con đực đơn thân. Nghé non, bất thường trong các loài trâu, bú sữa từ phía sau mẹ nó, đẩy đầu vào giữa các chân của trâu mẹ.

</ref>

Quan hệ với con người

Tình trạng

Tình trạng hiện tại của trâu châu Phi phụ thuộc vào giá trị của con vật ở cả thợ săn chiến lợi phẩm và khách du lịch, mở đường cho những nỗ lực bảo tồn thông qua tuần tra chống săn trộm, thanh toán thiệt hại mùa màng làng, và các chương trình hoàn vốn của CAMPFIRE với các khu vực địa phương.

Ban đầu, trâu được liệt kê là loài ít quan tâm của IUCN, tức là "loài vẫn còn phổ biến với số lượng toàn cầu ước tính gần 900.000 cá thể, trong đó hơn ba phần tư nằm trong các khu vực được bảo vệ". Tuy nhiên năm 2019, IUCN đã đưa ra liệt kê mới cho trâu châu Phi là loài sắp bị đe dọa với số lượng toàn cầu còn lại là 400.000 cá thể. Trong khi một số quần thể (phân loài) đang giảm, số khác sẽ không thay đổi trong dài hạn nếu, trâu lớn cư trú khỏe mạnh vẫn tiếp tục tồn tại ở một số lượng đáng kể nhiều vườn quốc gia, khu dự trữ tương đương và khu săn bắn ở miền nam và miền đông châu Phi."

Trong dữ liệu điều tra số trâu gần đây nhất và có sẵn tại châu lục, tổng số ước tính của ba phân loài trâu châu Phi ở miền xavan nhiệt đới (S. c. caffer, S. c. brachyceros, S. c. aequinoctialis) khoảng 513.000 cá thể.

Trong quá khứ, số trâu châu Phi bị sụt giảm nghiêm trọng nhất trong thời gian đại dịch trâu bò châu Phi năm 1890, trong đó, cùng với dịch viêm màng phổi, gây ra tỷ lệ tử vong cao đến 95% cả vật nuôi và động vật móng guốc hoang dã.

Là một thành viên của năm loài thú săn lớn, một thuật ngữ ban đầu được dùng mô tả năm loài động vật nguy hiểm nhất để săn ở châu Phi, trâu châu Phi là một chiến lợi phẩm có giá trị cao giúp các thợ săn thắng các cuộc săn, với một số thợ săn còn trả hơn 10.000 USD để có cơ hội săn một con trâu. Những con trâu lớn hơn được nhắm làm mục tiêu cho giá trị danh hiệu của họ, mặc dù trong vài khu vực, trâu vẫn bị săn bắt để lấy thịt.

Tấn công con người

Là một trong năm loài thú săn lớn ở châu Phi, trâu châu Phi thường được gọi là "The Black Death" (Tử thần đen) hoặc "Widowmaker" (con vật nguy hiểm), và được coi là một loài động vật rất nguy hiểm, vì chúng húc và giết chết hơn 200 người mỗi năm. Trâu đôi khi được báo cáo rằng giết nhiều người ở châu Phi hơn bất kỳ loài động vật khác, mặc dù tuyên bố tương tự cũng được dành cho hà mã và cá sấu. Những con số này có thể được đánh giá quá cao; ví dụ, ở Mozambique, các cuộc tấn công, đặc biệt là những vụ gây tử vong, ít xảy ra với con người hơn so với hà mã và đặc biệt là cá sấu sông Nile. Mặt khác, ở Uganda, động vật ăn cỏ lớn đã được phát hiện tấn công trung bình nhiều người hơn sư tử hoặc báo và có tỷ lệ tử vong cao hơn trong các cuộc tấn công so với động vật ăn thịt (đặc biệt là trâu châu Phi, tỷ lệ giết chết con người lên đến 49,5% trong các cuộc tấn công của chúng), nhưng hà mã và thậm chí voi vẫn có thể giết nhiều người mỗi năm ở đây hơn so với trâu. Trâu châu Phi nổi tiếng trong giới săn thú lớn như là loài động vật rất nguy hiểm, với những cá thể bị thương tường trình rằng có thể mai phục và tấn công những kẻ săn đuổi.

Chú thích

Tham khảo
 Melletti M. and Burton J. (Eds). 2014. Ecology, Evolution and Behaviour of Wild Cattle. Implications for Conservation (Cambridge University Press). http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/life-sciences/animal-behaviour/ecology-evolution-and-behaviour-wild-cattle-implications-conservation
 Ecology and Behaviour of the African Buffalo – Social Inequality and Decision Making (Chapman & Hall Wildlife Ecology & Behaviour)
 Huffman, B. 2006. The ultimate ungulate page. UltimateUngulate.com. Truy cập ngày 9 tháng 1 năm 2007.
 Nowak, R.M. and Paradiso, J.L. 1983. Walker's Mammals of the World. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-2525-5

Liên kết ngoài

 Video:Battle Kruger
 African buffalo images

C
Động vật có vú Angola
Động vật có vú Botswana
Động vật có vú Tây Phi
Động vật có vú Burundi
Động vật có vú Cameroon
Động vật có vú Tchad
Động vật có vú Eritrea
Động vật có vú Ethiopia
Động vật có vú Gabon
Động vật có vú Guinea Xích Đạo
Động vật có vú Cộng hòa Congo
Động vật có vú Cộng hòa dân chủ Congo
Động vật có vú Cộng hòa Trung Phi
Động vật có vú Kenya
Động vật có vú Lesotho
Động vật có vú Malawi
Động vật có vú Mozambique
Động vật có vú Nam Phi
Động vật có vú Namibia
Động vật có vú Rwanda
Động vật có vú Sudan
Động vật có vú Tanzania
Động vật có vú Uganda
Động vật có vú Zambia
Động vật có vú Zimbabwe
Động vật được mô tả năm 1779
Động vật nguy hiểm
Động vật Đông Phi
Động vật Tây Phi
Động vật ăn cỏ
Động vật có vú châu Phi
Động vật có vú Somalia


title: Như Loan

text:
Như Loan (sinh ngày 20 tháng 4 năm 1981) là một ca sĩ người Mỹ gốc Việt hiện đang ký hợp đồng với trung tâm Thúy Nga. Ngoài là một ca sĩ cô còn là một người mẫu chuyên nghiệp.

Tiểu sử
Như Loan đến Mỹ năm 1992 khi cô vừa tròn 11 tuổi rưỡi. Cô hiện đang sống chung với gia đình. Như Loan nói rằng mình là cô bé nhỏ trong gia đình. Bên cạnh đi hát, cô đang học Luật ở trường Cal State Fullerton. Cô xuất hiện lần đầu tiên trong chương trình  Paris By Night 62. Năm 2013, cô kết hôn với doanh nhân Việt kiều tên Thành.

Âm nhạc
Như Loan phát hành CD solo đầu tiên của cô trong năm 2006 mang tên "Tình Lặng Câm", cũng như đĩa CD song ca có tiêu đề "Sunday buồn" với ca sĩ Bảo Hân, và CD một nhóm có tiêu đề "Mong Anh Sẽ Đến" với ca sĩ Bảo Hân, Ninh Cát Loan Châu, và Tú Quyên. Như Loan hiện đang có kế hoạch phát hành đĩa CD solo thứ hai vào giữa năm 2008, cũng như các sản phẩm khác trong tương lai gần.

Album

DVD Như Loan Collection - Vol 1 (2015)

Ta Đã Từng Yêu (2011)
ft. Lương Tùng Quang

Best of Như Loan, TNCD 488 (2011)

Trái Tim Đã Được Yêu (2008)

Tình Lặng Câm, TNCD 378 (2006)

Mong Anh Sẽ Đến, TNCD 294 (2003)
ft. Bảo Hân, Loan Châu, & Tú Quyên

Sunday Buồn, TNCD 313 (2003)
ft. Như Loan & Bảo Hân

Các tiết mục trình diễn trên sân khấu của trung tâm Thúy Nga

Chương trình Paris By Night

Chương trình Thúy Nga Music Box

Chương trình thu hình khác

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.nhuloan.net
http://www.myspace.com/therealnhuloan
http://www.thuynga.com

Nữ ca sĩ Việt Nam
Ca sĩ Trung tâm Thúy Nga
Nữ ca sĩ thế kỷ 21


title: MG 81

text:
{{Infobox Weapon
|name=MG 81
|image=
|caption=MG 81 (phía trên) and MG 81 Z (trong thùng)
|origin= Đức
|type=Súng máy

|is_ranged=yes

|service=
|used_by= Tịch thu từ trong tay quân đội Phát xít Đức Tịch từ Quân đội viễn chinh Pháp vùng Viễn Đông của Pháp
|wars=Chiến tranh thế giới thứ 2Chiến tranh Đông Dương

|designer=
|design_date=
|manufacturer=
|unit_cost=
|production_date=
|number=
|variants=MG 81 Z

|weight=
|length= (với đèn flash)
|part_length=

|cartridge=7.92 x 57mm Mauser
|caliber= 7.9mm
|action=Nạp đạn bằng độ giật
|rate=1,400-1,600 viên/phút
|velocity=
|range=
|max_range=
|feed=Băng đạn
|sights=
}}

MG 81 là một súng máy Đức sử dụng đạn 7,92 mm, được sử dụng trong chiến tranh thế giới thứ II trên của máy bay Luftwaffe (không quân Đức), thay thế MG 15.

MG 81 đã được phát triển bởi Mauser như một dẫn xuất của thành công của họ là súng máy bộ binh MG 34. Phát triển được tập trung để giảm chi phí sản xuất và thời gian và tối ưu hóa để sử dụng trên máy bay. Phát triển năm 1938/1939, nó đã được sản xuất vào năm 1940-1945.

Cặp MG 81Z (Zwilling-twin) được giới thiệu vào năm 1942, cặp hai trong số các loại vũ khí trên một gắn kết, để cung cấp hỏa lực nhiều hơn với tối đa 3200 vòng / phút mà không đòi hỏi nhiều không gian hơn so với một khẩu súng máy tiêu chuẩn.

Ứng dụng

MG 81Z có thể được tìm thấy nhiều trong Luftwaffe. Một số các ứng dụng nhiều người biết đến, là một cặp MG 81Z được cài trong các đuôi của chiếc Dornier Do 217. Mẫu R19 (R cho Rüstsätze), bộ thiết kế lĩnh vực nhà máy, nó cho phép thí điểm 217 làm để bắn vào những kẻ truy bám. Một ứng dụng khác là "Can tưới nước",là một gắn kết với 3 bộ súng chìa bên ngoài được gắn vào chiếc Junkers Ju 88 và được sử dụng để tiêu diệt mục tiêu trên mặt đất.

Thông số kỹ thuật
MG 81
Cân nặng: 6.5 kg
Chiều dài: 915 mm
Sơ tốc đạn: 705 m/s (sS ammo), 760, 785 or 790 m/s, tùy loại đạn
Tỷ lệ bắn: 1400 - 1600 rpm (sS ammo)

MG 81Z
Cân nặng: 12.9 kg
Chiều dài: 915 mm
Sơ tốc đạn: 705 m/s (sS ammo), 760, 785 or 790 m/s, tùy loại đạn
Tỷ lệ bắn: 2800 - 3200 rpm (sS ammo)

Xem thêm
Danh sách súng máy
Danh sách vũ khí trong chiến tranh thế giới thứ hai

Tham khảo

Liên kết ngoài

Airwar.ru (Tiếng Nga)
Luftwaffe39-45 (Tiếng Bồ Đào Nha)

Hình ảnh
Image 1 , Image 2 , Image 3 , Image 4 , Image 5 , Image 6

Súng Đức
Súng máy
Vũ khí thời Thế chiến thứ hai


title: Trịnh Thị Loan

text:
Đoan Mục hoàng thái hậu (端穆皇太后, 1488 - 1527), tên thật là Trịnh Thị Loan (鄭氏鸞), là một hoàng thái hậu nhà Hậu Lê. Bà là chính phi của Cẩm Giang Vương Lê Sùng (黎漴), anh trai của hoàng đế Lê Tương Dực, đồng thời là mẹ đẻ của 2 vị hoàng đế Lê Chiêu Tông và Lê Cung Hoàng.

Tiểu sử

Trịnh Thị Loan là người xã Phi Quan, huyện Thanh Đàm, nay là xã Phi Bạo, huyện Thanh Chương, Nghệ An. Được tuyển vào phủ làm phi cho Cẩm Giang vương Lê Sùng, sinh ra Lê Chiêu Tông và Lê Cung Hoàng. Cẩm Giang vương Sùng bị anh họ là vua Lê Uy Mục giết năm 1509 do em Sùng là Giản Tu công Lê Oanh lấy danh nghĩa Lê Sùng nổi quân chống triều đình. Cùng năm này, Giản Tu công đem quân về Kinh sư giết Uy Mục, tự lập làm Hoàng đế, tức Lê Tương Dực.

Năm 1516, vua Lê Tương Dực bị Nguyên quận công Trịnh Duy Sản giết. Duy Sản cùng các huân cựu tôn thất, đại thần lập con trưởng Cẩm Giang vương với bà Trịnh Thị Loan là Lê Y lên ngôi, tức vua Lê Chiêu Tông. Mùa xuân năm 1517, Chiêu Tông truy tôn Lê Sùng làm Minh Tông Triết hoàng đế (明宗哲皇帝), bà trở thành Hoàng thái hậu.

Do sự chuyên quyền của Mạc Đăng Dung, Lê Chiêu Tông quyết định cùng Phạm Hiến và Phạm Thứ, lên kế hoạch trốn khỏi Thăng Long để tìm Trịnh Tuy chống lại Mạc Đăng Dung. Đêm 27 tháng 7, năm Quang Thiệu thứ 7 (1522), Chiêu Tông cùng họ trốn khỏi Thăng Long, bỏ lại ngôi vị, bá quan văn võ, em trai là Lê Xuân cùng bà Trịnh thái hậu đều không hay biết. Bà khóc rằng: Đứa con thứ 2 này của ta ắt phải lên ngôi vị, bà già này lại bị người khác giả danh thác mệnh, bị người ta đàm luận. Nhưng còn xã tắc thì biết làm sao đây?.

Mạc Đăng Dung liền lập em trai Chiêu Tông là Lê Xuân lên kế vị, tức Lê Cung Hoàng, rước bà về Hồng Thị ở Hải Dương. Năm Thống Nguyên thứ 2 (1523) thì rước về kinh đô. Lúc này, chính quyền Đại Việt đã hoàn toàn phó mạc cho Mạc Đăng Dung, tuy vẫn còn sự chống trả yếu ớt của Chiêu Tông đang hợp binh ở ngoài Thăng Long.

Năm 1526, Mạc Đăng Dung dẫn quân đánh Thanh Hóa, bắt Chiêu Tông đem về giam ở phường Đông Hà. Đầu năm 1527, Đăng Dung sai Bái Khê bá Phạm Kim Bảng bí mật giết vua Chiêu Tông. Giữa năm 1527, Đăng Dung cướp ngôi, Lê Xuân bị phế làm Cung vương (恭王) và bị giam cùng với Trịnh thái hậu ở cung Tây Nội, không cho ăn uống gì, cả hai phải xé áo mà nhai. Vài tháng sau, Đăng Dung sai người đem đến tấm lụa vàng, bắt phải tự tử. Thái hậu khấn trời rằng: Đăng Dung là kẻ bề tôi, manh tâm cướp ngôi, lại giết mẹ con ta, ngày sau con cháu nó cũng lại bị như thế. Nói rồi, Thái hậu cùng hoàng đế thắt cổ chết.

Mạc Đăng Dung sai đem xác hai người để phơi ngoài quán Bắc Sứ, rồi đưa về chôn ở lăng Hoa Dương, huyện Ngự Thiên theo nghi lễ của thiên tử và hoàng thái hậu (nay ở xã Phú Sơn huyện Hưng Hà tỉnh Thái Bình có điện Thừa Hưu tức là chỗ đó).

Về sau, Thế Tông Nghị hoàng đế trung hưng, truy tôn thụy hiệu cho bà thành Đoan Mục Triết hoàng hậu (端穆慈哲皇后).

Chú thích

Tham khảo

 Đại Việt sử ký toàn thư
 Đại Việt thông sử - Hậu phi truyện

Mất năm 1527
Hoàng thái hậu Việt Nam
Hoàng hậu Việt Nam
Hoàng hậu nhà Lê sơ
Người Nghệ An


title: Trịnh Thị Ngọc Trinh

text:
Trịnh Thị Ngọc Trinh (chữ Hán: 鄭氏玉楨), là một hoàng hậu nhà Lê trung hưng. Vợ vua Lê Kính Tông, mẹ vua Lê Thần Tông.

Bà là hoàng hậu họ Trịnh đầu tiên thời Lê Trung Hưng, cho thấy sự khởi đầu kiểm soát hoàng đế của chúa Trịnh.

Tiểu sử
Bà là con gái thứ của Thượng phụ Bình An Vương Trịnh Tùng.

Lê Kính Tông bị ép lấy bà, lập làm Đoan Từ hoàng hậu. Bà sống với vua sinh được con trai là Lê Duy Kỳ, tức Lê Thần Tông sau này.

Kỷ Mùi, Hoằng Định năm thứ 20 (1619), Kính Tông mưu giết Trịnh Tùng nhưng không thành. Khi đó, Kính Tông khóc lóc nói với bà rằng: Ta còn mặt mũi nào mà gặp vương phụ nữa, rồi vua thắt cổ chết.

Lúc đó, có người khuyên chúa Trịnh lập Cường Quận công Lê Trụ, tư cách là con của Bản quốc công Lê Bách, là cháu đích tôn của vua Lê Anh Tông. Nhưng bà khóc lóc với cha rằng: Tiên quân có tội, chứ đứa con có tội gì? Sao lại bỏ con của con mà đi tìm người khác. Nếu phụ vương lập nó, thì đến muôn đời sau kẻ làm vua vẫn là con cháu của phụ vương vậy. Vì thế, Chúa mới lập Duy Kỳ lên ngôi.

Hoàng tử Duy Kỳ lên ngôi ở điện Cần Chính, tôn bà làm Đoan Từ hoàng thái hậu.

Tham khảo

 Đại Việt sử ký toàn thư

Hoàng thái hậu Việt Nam
Hoàng hậu nhà Lê trung hưng
Vương nữ chúa Trịnh


title: Nhu Thuận hoàng hậu

text:
Nhu Thuận hoàng hậu (?-1775), họ Đào, là một hoàng hậu nhà Lê trung hưng. Bà là vợ vua Lê Thuần Tông, mẹ vua Lê Hiển Tông.

Bà là Hoàng hậu cuối cùng của nhà Hậu Lê, cũng là cuối cùng của giai đoạn Lê Trung Hưng.

Bà sống vào thời vua Lê-chúa Trịnh, thời kỳ mà đất nước loạn lạc, giặc giã nổi lên khắp nơi, xã hội rối ren. Tuy vậy, bà vẫn sống mẫu mực trước vua và quan, quân triều đình, nuôi dạy hoàng tử sau này trở thành vua Lê Hiển Tông, vị vua thọ nhất của nhà Lê trị vì đất nước suốt 46 năm.

Tiểu sử

Thân thế
Câu chuyện về Đào thị - người vùng Nghĩa Trụ còn gọi là Đào Thị Ngọc Liễu - là những truyền kỳ, được truyền tụng qua nhiều đời của người dân vùng Nhân Vực, Nhân Thục, Đồng Tỉnh, Hoa Cầu thuộc trấn Kinh Bắc - Bắc Ninh xưa, nay là xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.

Cha bà là ông Đào Phúc Kiên, mẹ là Đào Quý Tịnh, ngoài việc đồng áng, ông còn là một thợ mộc giỏi, lại có hoa tay vẽ tranh, ông thường vẽ tranh bán ở các chợ quê. Không may bà Tịnh mất sớm, ông Kiên phải chịu cảnh gà trống nuôi con.

Hiển quý
Để có thể nuôi thân, nuôi con, ông đã rời quê ra phố Nam Ngư, Hà Nội kiếm sống. Một hôm, triều đình tổ chức thi tuyển thợ giỏi và những người có hoa tay vào sửa chữa, trang trí các cung điện trong hoàng thành. Ông ghi tên xin thi và đề thi của ông là bức tranh vẽ quả dưa bở vùng quê ông. Tranh vừa vẽ xong thì đã có trống báo nộp bài, mà tranh vẫn còn ướt, bí quá, ông đem ra nắng phơi, những nét sơn vẽ co lại tạo ra những rãnh nứt loằng ngoằng, ông lo quá, nhưng không ngờ quan chấm thi lại rất thích và khen là đẹp.

Thế là bức tranh của ông được chọn, ông được tuyển vào cung làm việc, đi theo ông là cô con gái yêu Đào thị, cô gái quê Đào thị ở tuổi trăng tròn đã lọt vào mắt xanh vị hoàng tử, Đào thị trở thành Tiệp nữ của hoàng tử Lê Duy Tường, tức Lê Thuần Tông.

Năm 1717, Đào thị sinh được một hoàng nam, đặt tên là Lê Duy Diêu, đó chính là vua Lê Hiển Tông sau này.

Khi Thuần Tông lên ngôi năm 1732, bà được lập làm Hoàng hậu.

Khi đã là Hoàng hậu, rồi Hoàng thái hậu, bà vẫn sống gần dân, gắn bó với quê hương. Đến nay người dân Nghĩa Trụ cũng như dân trong vùng vẫn còn nhớ câu ca mà mỗi lần về thăm quê, bà thường đọc cho các bô lão trong vùng nghe:

Đến nay đã là vợ vuaTa vẫn còn thích canh cua đầm lầy

Qua đời
Bà mất vào tháng 5, mùa hạ, năm 1775, thụy là Nhu Thuận.

Nhưng mãi đến 3 năm sau, năm 1778 mới làm lễ an táng Thái hậu. Trước kia, thái hậu mất, vì Trịnh Sâm đang mắc bận về việc dụng binh, nên việc an táng bị ngăn trở; lúc đoạn tang cũng chưa táng được. Đến nay, mới làm lễ an táng ở xã Dịch Vọng gần kinh kỳ.

Đất nước lại rơi vào nhiều cuộc chinh biến liên miên. Tiếp đến là những cuộc chống ngoại xâm của dân tộc. Do đó, các tài liệu lịch sử nói về bà như thần phả, đền thờ của bà bị tàn phá, thất lạc, đã hàng trăm năm nay chỉ còn trong truyền thuyết dân gian.

Xác nhận thông tin

Tháng 4 năm 2011, tiến sĩ Nguyễn Đức Nhuệ đã tìm ra và biên soạn những tài liệu lịch sử chính xác về quê hương và sự nghiệp của bà, Viện sử học đã có văn bản ký đóng dấu, xác nhận.

Theo tiến sĩ Nguyễn Đức Nhuệ thì Hoàng thái hậu Đào thị là vợ vua Lê Thuần Tông (1732-1735), mẹ vua Lê Hiển Tông (1740-1786), hiệu là Nhu Thuận.

Bà mất ngày mồng 5 tháng 5 năm Ất Mùi (1775) tại kinh đô Thăng Long, được an táng tại làng Dịch Vọng, huyện Từ Liêm, Hà Nội – nay là phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội.

Truyền thuyết trong dân gian

Bấy giờ, người dân quê bà lại tin vào câu chuyện mây bay trên đầu và bàn tán suy luận về câu chuyện đó khi bà còn sống ở quê như là một dự báo về số phận của bà.

Chuyện kể rằng:

Những lần bà đi làm đồng, hôm đó dù trời nắng hay trời mưa cũng đều có mây bay theo trên đầu, những người đi cùng lấy làm ngạc nhiên, bàn tán và hỏi bà: Mỗi khi thấy mây bay trên đầu có thấy gì khác không? Bà không cần suy nghĩ, đáp ngay:
Mây đen, mây trắng. mây vàngMây nào thì cũng làm tàn che ta
Nhiều người già trong làng lấy làm lạ cho rằng cách trả lời của bà có cái gì đó giống khẩu khí của những bậc đế vương.

Có lần bà về quê, qua đò gặp người làng Nhân Vực, nhận ra người quen cùng làng, bà xin cho những người đó không mất tiền đò, thấy vậy, những người làng khác đi cùng cũng nhận mình là người làng Nhân Vực để được không phải trả tiền đò,vì thế đã gây ra rắc rối. Để phân biệt những người làng Nhân Vực với những người làng bên, bà nghĩ ra một cách là phải làm sao cho người làng Nhân Vực khác với người các làng khác. Bà tâu với vua xin nhà vua ban cho người làng Nhân Vực một đặc ân, và nhà vua đã xuống chiếu cho phép tất cả người làng Nhân Vực được đội nón có quai đỏ và, đi đò không phải trả tiền.

Tham khảo

Mất năm 1775
Hoàng thái hậu Việt Nam
Hoàng hậu nhà Lê trung hưng
Người Hưng Yên


title: Diêu Hoằng

text:
Diêu Hoằng () (388–417), tên tự Nguyên Tử (元子), là hoàng đế cuối cùng của nước Hậu Tần trong lịch sử Trung Quốc. Ông là con trai cả của Diêu Hưng, là người có lòng tốt song lại yếu đuối. Sau khi Diêu Hưng qua đời, nước Hậu Tần đã suy yếu trước các cuộc tấn công của nước Hạ và các cuộc nổi loạn của các em trai và em họ của Diêu Hoằng, nhân dịp này, tướng Lưu Dụ của Tấn đã thừa cơ chinh phạt Hậu Tần. Sau khi Diêu Hoằng đầu hàng, Lưu Dụ đã giải ông đến Kiến Khang rồi xử tử.

Dưới thời trị vì của Diêu Hưng
Diêu Hoằng sinh năm 388 dưới thời kỳ trị vì của ông nội, Diêu Trường, hai năm sau khi Diêu Trường chiếm được và lập Trường An làm kinh đô và lập Diêu Hưng làm thái tử. Ông là con trai cả của Diêu Hưng. Sự kiện đầu tiên về Diêu Hoằng được nói đến trong sử sách là vào năm 402, khi Diêu Hưng lập ông làm thái tử. Diêu Hưng đã trở thành hoàng đế vào năm 394, và trước khi quyết định lập Diêu Hoằng làm thái tử, ông ta đã do dự vì Diêu Hoằng được mô tả là người biết yêu thương và tốt bụng song bản thân lại yếu đuối và thường bị ốm đau. Diêu Hoằng cũng được thuật lại là yêu thích nghệ thuật và văn chương. Năm 402, khi Diêu Hưng giao chiến với hoàng đế Thác Bạt Khuê của Bắc Ngụy, Diêu Hoằng được giao phụ trách kinh thành. Năm 407, Diêu Hưng đã chuyển giao một số quyền lực hoàng gia cho ông. Năm 409, trong lúc Diêu Hưng giao chiến với quân phiến loạn của tướng Lưu Bột Bột, người lập nên nước Hạ, Diêu Hoằng lại một lần nữa được phụ trách kinh thành khi Lưu Quyết (劉厥) nổi loạn, và Diêu Hoằng đã đánh bại được cuộc nổi loạn này. Khi các thuộc hạ của ông cho rằng chiến thắng cần được kỉ niệm bằng cách ghi tin tức lên trên tấm vải, Diêu Hoằng đã từ chối và lý luận trách nhiệm của mình là để đảm bảo rằng không có một cuộc nổi loạn nào xảy ra, và rằng chiến thắng trước phiến quân không có gì để tự hào.

Năm 411, em trai của Diêu Hoằng là Quảng Bình công Diêu Bật (姚弼), là người được phụ thân yêu mến với tài năng của mình, đã âm mưu cùng các cộng sự để đoạt lấy vị trí thái tử từ Diêu Hoằng. Trong những năm tiếp theo, Diêu Bật đã cố gắng để làm suy yếu quyền lực của Diêu Hoằng vào bất cứ khi nào có thể, Diêu Bật sau đó đã vu cáo thuộc hạ của Diêu Hoằng là Diêu Văn Tông (姚文宗) phạm tội, khiến Diêu Hưng buộc Diêu Văn Tông phải tự sát. Sự việc này đã khiến cho nhiều triều thần lo sợ thế lực của Diêu Bật, và nhiều người đã tham gia vào âm mưu của ông ta. Đến khi Diêu Hưng lâm bệnh nặng trong cùng năm, Diêu Bật đã bí mật lên kế hoạch chính biến, khiến cho các hoàng tử khác là Diêu Ý (姚懿), Diêu Hoảng (姚洸), và Diêu Kham (姚諶) phải huy động lực lượng của họ để chuẩn bị hành động chống lại Diêu Bật. Diêu Hưng sau đó đã hồi phục phần nào, ông ta nghe lời các quan Lương Hỉ (梁喜) và Doãn Chiêu (尹昭) và cho tước bỏ quyền lực của Diêu Bật song cũng cho Diêu Ý, Diêu Hoảng và Diêu Kham giải ngũ.

Tuy nhiên, năm 412, Diêu Bật lại vu cáo một em trai khác, Diêu Tuyên (姚宣) phạm tội, điều này đã khiến Diêu Tuyên bị bắt giam. Diêu Hưng giao quân của Diêu Tuyên cho Diêu Bật song Diêu Bật tiếp tục âm mưu. Diêu Hưng đã khám phá ra sự thật và cho xử tử các thuộc hạ của con trai là Đường Thịnh (唐盛) và Tôn Huyền (孫玄), song khi Diêu Hưng đã cho bắt và sẵn sàng hành quyết Diêu Bật thì Diêu Hoằng đã khẩn nài phụ thân tha chết cho hoàng đệ, Diêu Hưng đã tha cho Diêu Bật.

Năm 416, Diêu Hưng đi đến cung điện tại Hoa Âm (華陰) để nghỉ ngơi, và lệnh cho Diêu Hoằng trở thành người nhiếp chính chính thức ở Trường An và ở lại trong hoàng cung. Tuy nhiên, Diêu Hưng đã lâm bệnh nặng ở Hoa Âm và phải trở về kinh thành, tên tùy tùng tên là Doãn Xung (尹沖) đã âm mưu cùng Diêu Bật để lập kế ám sát Diêu Hoằng khi ông ra khỏi cung để nghênh đón phụ hoàng. Mặc dù vậy, thân tín của Diêu Hoằng đã ngeh được tin đồn về việc này và thuyết phục ông không ra khỏi cung. Phụ tá của Doãn Xung là Diêu Sa Di (姚沙彌) sau đó đề xuất với Doãn rằng sẽ đưa hoàng đế đến tư gia của Diêu Bật và bắt đầu nổi loạn tại đó, song Doãn đã do dự và không làm theo đề xuất này. Ngay khi Diêu Hưng trở về hoàng cung, ông ta đã ra lệnh lục soát tư gia của Diêu Bật và thu giữ tất cả vũ khí. Nam Dương công Diêu Âm (姚愔), một hoàng tử khác liên minh với Diêu Bật, sau đó đã cùng với Diêu Xung đánh vào hoàng cung, lập kế hoạch đưa Diêu Bật lên ngôi, Diêu Hưng đã công khai lệnh rằng Diêu Bật buộc phải tự sát, quân của Diêu Âm cũng sụp đổ. Ngày hôm sau, Diêu Hưng đã qua đời, trước đó ông ta đã giao phó Thái tử cho Diêu Thiệu (姚紹), Lương Hỉ, Doãn Chiêu, và Liễm Man Ngôi (斂曼嵬). Diêu Hoằng ban đầu đã không công bố tin về cái chết của phụ thân, ông đã chỉ làm điều này sau khi đã xử tử Diêu Âm và các cộng sự khác của Diêu Bật, bao gồm cả cựu vương Lã Long của Hậu Lương, và Doãn Nguyên (尹元). Diêu Hoằng sau đó lên ngôi và xưng đế thay vì chỉ xưng "Thiên vương" như phụ thân.

Trị vì
Diêu Hoằng ngay lập tức phải đối mặt với các đe dọa đến từ cả Đông Tấn và Hạ, và trở nên phụ thuộc lớn vào thúc phụ Diêu Thiệu để đối phó với cả ngoại xâm cùng với nội loạn đến từ các em trai và em họ. Tướng Lưu Dụ của Tấn đã nhận thấy tìn trạng bất ổn trong nội bộ của Hậu Tần và đã cho mở một chiến dịch lớn vào mùa thu năm 416, quân Tấn đã nhanh chóng đoạt được nửa phía đông của Hậu Tần, bao gồm cả thành Lạc Dương.

Cuối năm 416, Diêu Ý, người cai quản Bồ Phản (蒲阪, nay thuộc Vận Thành, Sơn Tây), đã nổi loạn, song Diêu Thiệu đã có thể nhanh chóng dẹp yên nổi loạn và bắt giữ Diêu Ý. Tuy vậy, các cuộc nổi loạn vẫn tiếp diễn. Năm 417, một người em họ của Diêu Hoằng là Tề công Diêu Khôi (姚恢) cũng nổi loạn, rời bỏ vị trí tại An Định (安定, nay thộc Bình Lương, Cam Túc) và sử dụng toàn bộ quân ở An Định để chống lại Diêu Hoằng. Tuy nhiên, Diêu Thiệu và con trai là Diêu Tán (姚讚) đã có thể nhanh chóng bắt và giết được Diêu Khôi.

Tuy nhiên, trong khi đó, quân Tần tiếp tục tiến đến, và khi Diêu Thiệu và Diêu Tán đang giao chiến với các tướng Đàn Đạo Tế và Thẩm Lâm Tử (沈林子), họ đã không thể ngăn được quân Tấn, Diêu Thiệu do thất bại nên đã mắc chết mà bệnh. Diêu Tán đã có tiếp tục chống lại song liên tục bị đánh bại.

Diêu Hoằng quyết định lãnh đạo một đội quân với vài vạn lính để chống lại đại quân của Lưu Dụ, do Đàn và Thẩm chỉ huy. Diêu Hoằng lo âu về một nhánh quân do Thẩm Điền Tử (沈田子) chỉ huy đang tiến đến Thanh Nê (青泥, nay thuộc Tây An, Thiểm Tây), nghi rằng đội quân này sẽ tấn công phía sau ông, Diêu Hoằng vì thế đã đánh Thẩm Điền Tử trước, song lại thất bại và điều này đã khiến quân đội của ông sụp đổ. Diêu Hoằng buộc phải trở lại Trường An trong khi chưa hề đối mặt với đại quân của Lưu Dụ. Hạm đội của Lưu Dụ do Vương Trấn Ác (王鎮惡) chỉ huy sau đó đã đến Trường An, quân Tấn sau khi đổ bộ đã tấn công quân Hậu Tần ở cổng thành hướng ra sông Vị. Diêu Hoằng đã cố gắng giải vây cho quân đồn trú ở cổng thành, song hai nhánh quân đã tự giẫm lên nhau và tan vỡ, Diêu Hoằng phải chạy về hoàng cung.

Trở lại hoàng cung, Diêu Hoằng suy xét đến chuyện đầu hàng. Người con trai mới 10 tuổi của ông, tên là Diêu Phật Niệm (姚佛念) cho rằng dù thế nào thì họ cũng bị xử tử và tốt hơn là nên tự sát. Diêu Hoằng đã từ chối và Diêu Phật Niệm đã tự mình trèo lên một bức tường rồi nhảy xuống. Diêu Hoằng cùng Hoàng hậu đầu hàng Vương Trấn Ác, Vương bắt giữ ông và giải đến kinh thành Kiến Khang của Tấn. Diêu Hoằng bị xử tử tại đây, hầu hết thành viên hoàng tộc họ Diêu bị bắt hoặc đầu hàng cũng bị Đông Tấn xử tử. Hậu Tần diệt vong.

Tham khảo

 Tấn thư, quyển 119.
 Thập lục quốc Xuân Thu, quyển 5.
 Tư trị thông giám, các quyển 112, 114, 115, 116, 117, 118.

Vua Hậu Tần
Sinh năm 388
Mất năm 417
Vua Trung Quốc bị giết
Người nhà Tấn


title: Nora Ephron

text:
Nora Ephron (19 tháng 5 năm 1941 – 26 tháng 6 năm 2012) là một nhà làm phim, đạo diễn, nhà sản xuất, kịch, tiểu thuyết gia, nhà viết kịch, nhà báo, tác giả, và blogger người Mỹ. Bà được biết đến với các phim hài lãng mạn của mình và là một người được đề cử ba lần giải Oscar cho kịch bản gốc xuất sắc nhất cho ba bộ phim: Silkwood, When Harry Met Sally... và Sleepless in Seattle.. Cô giành được một giải BAFTA cho kịch bản gốc xuất sắc nhất cho When Harry Met Sally..... Đôi khi cô đã viết với em gái của bà Delia Ephron. Bộ phim mới nhất của bà là Julie & Julia.. Bà cũng là đồng tác giả của ấn phẩm đoạt giải thưởng sân khấu giải Drama Desk đoạt giải thưởng sân khấu sản xuất Love, Loss, and What I Wore..

Tiểu sử
Ephron sinh ngày 19 tháng 5 năm 1941, tại quận Manhattan của thành phố New York. Cô là con gái của Phoebe (nhũ danh Wolkind) và Henry Ephron. Bố mẹ bà đều là nhà biên kịch, sinh ra và lớn lên trên Bờ Đông Hoa Kỳ. Ephron là con cả của bốn người con gái trong một Do Thái. Khi cô được bốn tuổi, gia đình chuyển đến Beverly Hills, California. Bà đã ở đó cho đến khi bà tốt nghiệp Trường trung học Beverly Hills và quay lại phía Đông và học Wellesley College ở Wellesley, Massachusetts.

Tham khảo

Sinh năm 1941
Mất năm 2012
Nhà báo Mỹ
Nữ đạo diễn phim Mỹ
Đạo diễn điện ảnh Mỹ
Người đoạt giải BAFTA
Tiểu thuyết gia Mỹ thế kỷ 20
Người viết blog Mỹ
Nữ nhà văn Mỹ
Người viết blog nữ
Nhà sản xuất phim Mỹ
Chết vì bệnh bạch cầu
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Nhà văn Thành phố New York
Tử vong vì ung thư ở New York
Người Manhattan
Nữ biên kịch gia Mỹ


title: Danh sách quốc gia Đông Nam Á theo GDP danh nghĩa

text:
Sau đây là danh sách quốc gia Đông Nam Á theo GDP danh nghĩa từng năm. Số liệu được tham chiếu chủ yếu từ IMF.

Danh sách GDP 2020
GDP và GDP bình quân đầu người theo dữ liệu Quý 4-2020 của IMF.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tỉ giá hối đoái USD = EUR = GBP được cập nhật từ ngày 1.1.2009
 Tỉ giá hối đoái USD = EUR = GBP được cập nhật từ ngày 1.1.2011

Đông Nam Á


title: Believe (album của Justin Bieber)

text:
Believe là album phòng thu thứ ba của ca sĩ người Canada, Justin Bieber. Album được sản xuất ngày 15 tháng 6, năm 2012 thông qua hãng đĩa Schoolboy, RBMG và Island. Album mang thể loại teen-pop và các yếu tố của dance-pop lẫn R&B.

Believe phát hành hai đĩa đơn, đó là "Boyfriend" và "As Long as You Love Me". Trong đó, "Boyfriend", đĩa đơn đầu của album, phát hành ngày 26 tháng 3 năm 2012, là đĩa đơn thành công nhất của anh từ trước tới giờ tại Mỹ, đạt vị trí á quân bảng xếp hạng Billboard Hot 100, với 521.000 bản kĩ thuật số được bán ra trong tuần đầu tiên. "As Long As You Love Me" được dự kiến sẽ phát hành làm đĩa đơn thứ hai,<ref>Đĩa đơn thứ hai của 'Believe' là 'As Long As You Love Me. Billboard. Truy cập 4 tháng 7 năm 2012.</ref> chính thức vào ngày 10 tháng 7 năm 2012, và đạt vị trí 21 trên Billboard Hot 100.

 Thực hiện

Vào ngày 1 tháng 3 năm 2012, Justin Bieber xuất hiện trên chương trình Ellen DeGeneres và thông báo với những người hâm mộ của anh rằng, ca khúc "Boyfriend" sẽ là đĩa đơn đầu tiên của album, và sẽ được phát hành vào ngày 26 tháng 3. Ca khúc được sáng tác bởi Bieber và Mike Posner, và sản xuất bởi Posner và Mason Levy.

Bieber cũng mới những người hâm mộ đến để tham gia vào đĩa đơn "Boyfriend" như sau; trên trang mạng chính thức của Justin Bieber sẽ có hai bìa đĩa đơn cho ca khúc, và các fan sẽ chọn bìa đĩa mà họ cảm thấy là phù hợp. Và bìa đĩa được các fan bầu chọn nhiều nhất đã được làm bìa đĩa chính thức cho đĩa đơn này.

 Đĩa đơn
Bieber thông báo trên trang mạng xã hội Twitter rằng album mới toanh, Believe sẽ được phát hành vào tháng 3 năm 2012. Ngoài ra, anh cũng thông báo trên Chương trình Ellen DeGeneres rằng đĩa đơn đầu tiên của album sẽ là "Boyfriend", và được phát hành ngày 26 tháng 3 năm 2012. Đây là đĩa đơn thành công nhất của anh tại Mỹ, ra mắt tại vị trí á quân bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và đạt doanh số 521.000 bản đĩa nhạc kỹ thuật số trong tuần đầu tiên.

Hãng thu âm Island/Def Jam cũng xác nhận vào ngày 26 tháng 6 năm 2012 rằng "As Long As You Love Me" của Justin Bieber hợp tác với Big Sean, đã từng làm đĩa đơn quảng bá thứ ba và cuối cùng, một phần của chương trình đếm ngược đến ngày phát hành của Believe trên iTunes, sẽ được phát hành dưới dạng đĩa đơn chính thức và thứ hai của album, vào ngày 10 tháng 7.

 Đánh giá chuyên môn Believe chủ yếu nhận được những đánh giá tích cực từ những nhà phê bình âm nhạc. Tại Metacritic, với thang điểm tối đa là 100 cho các ấn hành âm nhạc, đã cho album số điểm trung bình 68, dựa trên 13 lần xem và được coi là "album có những lượt xem yêu thích".

Trong khi BBC Music nhận xét rằng chất giọng của Bieber đang chuyển hóa sang giai đoạn "tween" (người lớn trẻ), nó cũng xem xét những chuyển hóa dần dần, khác với các album trước. The New York Times ghi nhận việc thay đổi về mặt thể hiện ca khúc của Bieber theo thời gian. Album này nhấn mạnh chất giọng khỏe khoắn, không cần tăng cường những thiết bị trợ giúp giọng hát như các album trước. Entertainment Weekly ca ngợi sự đi lên của ngôi sao nhạc pop trẻ, nói album vừa là "một sự tái tạo" vừa là "một sự tiến hóa". Tạp chí Rolling Stone chú ý về chất giọng sâu hơn và những nhịp đập (beat) mạnh mẽ trong album, mặc dù nó chỉ trích về việc mang tính tình dục ẩn dụ trong album này. Một số thính giả cũng so sánh Bieber với Justin Timberlake, biểu tượng sex, từ một ngôi sao nhạc pop trẻ tuổi trưởng thành hơn bao giờ hết, với những ý dụ về tình dục trong album.

 Diễn biến trên thị trường âm nhạc Believe ra mắt tại vị trí quán quân bảng xếp hạng Billboard 200 với doanh số 374.000 bản - doanh số ra mắt lớn nhất cho mọi album năm 2012 (vượt qua album M.D.N.A. của nữ hoàng nhạc pop Madonna), và là album phòng thu thứ hai của Justin Bieber có mặt tại vị trí quán quân bảng xếp hạng này (album đầu tiên là Never Say Never: The Remixes'' năm 2011). Doanh số album tại Canada là 57.000 bản trong tuần đầu tiên và đạt quán quân bảng xếp hạng Canadian Albums Chart. Album cũng đạt quán quân tại UK Albums Chart của Liên hiệp Anh, trở thành nghệ sĩ solo nam thứ hai trẻ nhất có album quán quân tại đây. Tại Nhật Bản, album đạt vị trí thứ bảy trên bảng xếp hạng Oricon với doanh số 13.886 bản.

Danh sách ca khúc

Ghi chú
"Die in Your Arms" có chứa đoạn nhạc mẫu trong đĩa nhạc "We Got a Good Thing Going" được biểu diễn bởi Michael Jackson, và sáng tác bởi Berry Gordy, Alphonso Mizell, Freddie Perren, và Deke Richards. Ca khúc cũng chứa đoạn nhạc mẫu trong đĩa nhạc "Synthetic Substitution" biểu diễn bởi Melvin Bliss và sáng tác bởi Herb Rooney.

Xếp hạng và lượng tiêu thụ

Xếp hạng

Chứng nhận

Lịch sử phát hành

Chú thích

Album năm 2012
Album của Justin Bieber
Album sản xuất bởi Max Martin
Album sản xuất bởi Diplo
Album sản xuất bởi Kuk Harrell
Album sản xuất bởi Rodney Jerkins
Album của Island Records


title: Đảo Guss

text:
Guss là một hòn đảo nhỏ trong quần đảo San Juan, thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ. Đảo toạ lạc trong vịnh Garrison, cách bờ biển Tây Bắc đảo San Juan khoảng 300 m. Đảo Guss được đặt theo tên của Guss Hoffmaster, một viên thủ kho của trại người Anh trong Cuộc chiến Con lợn.

Trích nguồn
 ^ Phillips, James W. (1971). Washington State Place Names. University of Washington Press. ISBN 0-295-95158-3.

Tham khảo

Đảo của Hoa Kỳ
Quần đảo San Juan


title: Baywatch

text:
Baywatch là series phim hành động ăn khách của Mỹ được sản xuất từ năm 1989, do đạo diễn Douglas Schwartz chỉ đạo sản xuất. Phim do hãng The Baywatch Company kết hợp với Tower 12 Productions và Tower 12 Productions đầu tư sản xuất và trình chiếu trên sóng truyền hình của hơn 140 nước trên thế giới với khoảng 1,1 triệu người xem. Phim có tổng cộng 242 tập, được trình chiếu suốt 10 mùa chiếu từ 1989 - 1999.

Phát sóng
Trước đây, một phiên bản của bộ phim là Baywatch Nights đã được trình chiếu trên BTV3 - Đài truyền hình Bình Dương với tựa tiếng Việt là "Người Gác Biển"

Năm 2012 Baywatch được AVG - Truyền hình An Viên mua bản quyền và chính thức phát sóng trên kênh thể thao - giải trí NCM của AVG - Truyền hình An Viên, bắt đầu từ ngày 26/06/2012 (phát sóng 2 mùa chiếu (Season 5 (1994-1995) và Season 6 (1995-1996)).Đây cũng là lần đầu tiên series bom tấn này chính thức ra mắt khán giả Việt Nam, sau lần phát sóng chắp vá của BTV3- truyền hình Bình Dương.

Nội dung
Baywatch là bộ phim hành động, pha lẫn hài hước, tâm lý kể về đội cứu hộ bãi biển tại Los Angeles, có nhiệm vụ canh gác và tham gia cứu hộ dọc bờ biển Los Angeles, California, Mỹ.

Trong phim, nhân vật chính Mitch Buchanon (David Hasselhoft đóng) là một người đàn ông đào hoa, vui tính và tốt bụng. Anh là một người cha và là người đứng đầu đội lính cứu hộ trẻ, đầy sức sống, luôn hết mình để bảo vệ người dân và sự bình yên trên vịnh Baywatch.

Mỗi tập phim là một câu chuyện kể về công việc và cuộc sống của những người lính cứu hộ. Xen kẽ với các tình huống là những câu chuyện gia đình, những giây phút lãng mạn, những tình bạn chân thành... Tất cả tạo nên sự hòa quện giữa hành động, tâm lý và hài hước sâu sắc trong Baywatch.

Diễn viên

Quá trình sản xuất
Series phim phiên bản và format gốc được trình chiếu suốt 10 năm (1989 - 1999, ngoại trừ mùa chiếu 1990 - 1991).

Từ 1999 - 2001, sau một thay đổi lớn về đội ngũ sản xuất và diễn viên, bộ phim được đổi tên thành "Đội cứu hội Hawaii"

Đội cứu hộ bãi biển được chiếu ra mắt trên kênh NBC vào năm 1989, nhưng đã bị ngừng phát sóng ngay sau một mùa chiếu do tỷ lệ theo dõi (rating) không cao.

Tuy nhiên, nhận thấy tiềm năng của series phim, Hasselhoff cùng với các nhà sáng tạo và nhà sản xuất Michael Berk, Douglas Schwartz và Greg Bonann đã làm sống lại toàn bộ đoàn làm phim vào năm 1991. Với công sức "tái sinh" bộ phim, Hasselhoff được giao chức nhà sản xuất phim. Series phim trở nên vô cùng nổi tiếng, vượt xa lãnh thổ nước Mỹ, được yêu thích trên toàn thế giới. Bộ phim cũng kéo theo các sản phẩm ăn khách khác như: phim "Baywatch Nights" và bộ phim điện ảnh "Baywatch: Hawaiian Wedding"

Vào năm 1999, tại Los Angeles, giá sản xuất phim tăng vọt trong khi thị trường phim lại bị thu hẹp lại, đoàn làm phim đã phải rời bối cảnh tới Australia và ra mắt "Baywatch Down Under". Với các rào cản về yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái yếu ớt tại vùng đất Australia, bộ phim dừng bối cảnh tại đây và chuyển đến Hawaii. Tại đây, mùa chiếu thứ 10 đã được khởi quay.

Đội cứu hộ bãi biển đã có 2 mùa chiếu được ghi hình tại Haiwaii (1999 - 2001).

Vào năm 2004, hãng phim DreamWorks tuyên bố họ đã thu xếp mua được bản quyền để sản xuất phim điện ảnh của "Đội cứu hộ bãi biển", được xây dựng theo hướng phim hài, được viết kịch bản và đạo diễn bởi Jeremy Garelick (đạo diễn thành công với phim The Hangover). Jessica Simpson được coi là ứng cử viên của vai diễn C.J Parker. Phim dự kiến được công chiếu vào năm 2012.

Phim được chiếu thành công tại nhiều quốc gia trên thế giới như Australia (chiếu từ phần 1 -4), Phần Lan (phần 1-3), Đức (tất cả các phần từ 1-11), Ý (phần chiếu 1,2,5,6), Anh (từ 1-5, phần 6 được lên lịch phát sóng từ 2/4/2012),…

Chú thích

Chương trình truyền hình Mỹ
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000
Phim truyền hình Mỹ thập niên 1990
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Chương trình mạng NBC
Chương trình truyền hình nhiều tập hành động Mỹ
Chương trình truyền hình lấy bối cảnh ở Hawaii
Chương trình truyền hình lấy bối cảnh ở Los Angeles


title: Đảo Henry, Washington

text:
Henry là một trong những đảo thuộc quần đảo San Juan, Quận San Juan (Hạt San Juan), Tiểu bang Washington, Hoa Kỳ. Đảo toạ lạc ngoài khơi Tây Bắc đảo San Juan, nơi gần nhất của hai đảo cũng chỉ cách khoảng 300 m. phía tây Bắc đảo Henry là đảo Battleship, phía đông bắc là đảo Pearl, đảo Posey và đảo Barren. Xa về phía đông của đảo là các đảo thuộc quyền quản lý của Canada được ngăn cách bởi eo biển Haro. Xa về phía bắc là đảo Stuart.

Nhìn từ trên không, dường như đảo được cấu thành từ hai phần một nằm về phía đông và phần còn lại về phía tây, nối với nhau bởi một doi đất nhỏ rộng chừng 40 m. Việc chia ra hai phần như vậy là do phần biển quanh đảo ăn sâu vào đất liền tạo ra hai cái vịnh, đó là vịnh Nelson toạ lạc ở phía bắc doi đất và vịnh Open ở phía nam doi đất ấy.

Đảo có một diện tích 4,126 km ² (1,593 sq mi) và không có dân số thường trực trên đảo theo cuộc điều tra dân số 2000.

Hòn đảo này được đặt tên trong lần thám hiểm Wilkes vào năm 1841, bởi Charles Wilkes', theo tên người cháu của mình là Henry Wilkes, người đã tử nạn trong cuộc giao tranh ở Fiji năm 1840.

Trích nguồn
 ^ Majors, Harry M. (1975). Exploring Washington. Van Winkle Publishing Co. p. 14. ISBN 978-0-918664-00-6.
 Henry Island: Blocks 4078 and 4079, Census Tract 9603, San Juan County, Washington United States Census Bureau

Tham khảo

Đảo của Hoa Kỳ
Quần đảo San Juan


title: Trịnh Thị Ngọc Lung

text:
Trịnh Thị Ngọc Lung (chữ Hán: 鄭氏玉瓏, 1612-1706), là một vương phi của chúa Trịnh. Bà là chính phi của Tây định Vương Trịnh Tạc. Bà là mẹ nuôi của Lê Gia Tông và Định Nam Vương Trịnh Căn.

Tiểu sử
Theo "Hậu Đức cung bi ký" cho biết, bà là con gái ông Thái tể Quảng quận công, người làng Sài Sơn, huyện Vĩnh Phúc. Sau vào phủ chúa làm chính phi của chúa Trịnh Tạc.

Bà không có con, nhưng hết lòng chăm nom cho con trưởng của chúa là Trịnh Căn hết sức chu đáo.

Khi vua Lê Thần Tông mất, con thứ là Duy Cối mới 2 tuổi, Trịnh Tạc đem về cho bà Ngọc Lung nuôi nấng, dạy dỗ. Tuy không phải là con mình nhưng bà Ngọc Lung đã vâng lời ký thác, chăm lo nuôi dưỡng Duy Cối trong phủ hết lòng. Giúp đỡ dạy bảo, nghe lời ngay theo đạo chính, hàng ngày cho nghe bàn việc nước. Nay 11 tuổi, tuổi đã lớn, đức đã thành sớm nổi tiếng hiền tài hiếu thảo, có thể nối được nghiệp lớn, nên tôn lập lên ngôi hoàng đế để thỏa lòng trông đợi của thần dân trong nước.

Ngày 19 Bính Dần, Trịnh Tạc thân đem Tiết chế phủ và các quan đại thần văn,võ, tôn lập Duy Cối lên ngôi hoàng đế - tức Lê Gia Tông - lấy năm sau là Dương Đức thứ nhất(1672), tôn chính phi của Trịnh Tạc là Trịnh Thị Ngọc Lung làm Quốc Thái mẫu.

Trịnh Quốc thái mẫu, với tư cách là chính phi của Trịnh Tạc, đã cùng với chồng mình giúp cho nhà Lê: " khôi phục cơ đồ, trong sửa chính sự, ngoài dẹp di địch, công lao xã tắc trùm vũ trụ, đức sánh trời đất. Danh vọng đã khắp đến nhân dân".

Khi vua Lê Gia Tông qua đời, bà Ngọc Lung đã thân hành đến viếng, làm lễ lạy và khóc rất thương xót, thần liêu văn võ ai thấy cũng cảm động đến rơi nước mắt.

Lăng mộ
Khi trở thành Quốc Thái mẫu, Ngọc Lung có nguyện vọng là được làm sinh từ tại Thịnh Mỹ xã và được Nhà Chúa chấp thuận.

Đầu xuân năm Bính Dần (1685), Nhà Chúa đặc cách phân nhiệm một bộ phận xây dựng sinh từ cho Trịnh Thị Ngọc Lung do Chúa Trịnh cắt cử. Như vậy, Lăng được xây dựng 21 năm trước khi Quốc Thái mẫu qua đời.

Do biến thiên của lịch sử, Lăng Quốc Thái mẫu Trịnh Thị Ngọc Lung không còn kiến trúc như xưa. Hiện tại toàn bộ khu vực lăng được phân bố trên một mặt bằng với diện tích 4.600m2 bao gồm khu vực cổng lăng và chính lăng. Toàn bộ khu vực lăng được làm bằng đá mà những hiện vật còn lại đến ngày nay cho chúng ta biết được kiến trúc lăng (sinh từ) là điều cần thiết.

Tấm bia Hậu Đức cung bi ký do Đông các đại học sỹ Bồi tụng sử bộ Tả thị lang Nguyễn Viết Thứ soạn dưới thời vua Lê Hy Tông - Chính Hòa năm thứ 7 (1683) nói về thời gian xây dựng Lăng cùng thân thế, sự nghiệp, công đức của Trịnh Thị Ngọc Lung là một tài liệu hết sức quý giá, có giá trị to lớn về mặt lịch sử.

Bia có hình dáng vuông cạnh cả bốn mặt, trên có mái che hình chóp, đỉnh có núm dáng kiệu long ngai. Toàn bộ bia được tạo tác trong một khối đá nguyên, mặt bia khắc nét chữ sắc, trán bia được chạm khắc hình lưỡng long chầu nguyệt, diềm bia được chạm lá cúc cách điệu. Tất cả được đặt trên một bệ bia cũng hình vuông được đặt dật cấp từ thấp lên cao. Hậu Đức cung bi ký là một tấm bia không chỉ có giá trị về mặt lịch sử mà còn có giá trị trong việc nghiên cứu mỹ thuật điêu khắc đá Việt Nam thế kỷ XVII.

Ngoài tấm bia Hậu Đức cung bi ký còn có:

 Hai Chó đá ngồi ở tư thế ngồi xổm, miệng mím, cổ được chạm nổi vòng đeo nhạc.
 Hai Nghê đá ở tư thế ngồi xổm, miệng hé vừa phải, trên mình nghê được chạm hoa văn hình mây xoắn, sóng nước và mây lửa.
 Sập đá: hình vuông, cấu trúc theo kiểu chân quỳ, dạ cá. Mặt sập được chạm hình lục giác liền nhau, bốn mặt được vo tròn cạnh. Đế sập tứ diện được chạm nổi hình rồng cuộn tròn trong mây lửa và lá cúc cách điệu.
 Hương án: Được tạo tác trên một khối đá xanh có dáng hình trụ, ở trên 4 mặt của hương án được chạm khắc dây đặc nhiều kiểu hoa văn khác nhau như: rồng, chim, mây lửa, lá đề đường triện, chuyển tải nhiều nội dung về triết lý cuộc sống: nhân, sinh, vũ trụ.
 Thành bậc cổng lăng: Là hình hai con sóc (sấu) được chạm nổi trên thành bậc trên tư thế đang lao chạy về phía nhau bất chợt như thu chân lại, ghìm mình lại. Thân sấu đuôi dài, mồm, má, răng, mắt, mũi, bờm ngực, dáng khỏe, than phủ kín hoa tròn cánh xòe, văn dấu hỏi, đuôi to lượn sóng, cổ đeo nhạc.
 Hai miếu thờ: Mẫu nghi thiên hạ Liễu Hạnh và Thánh mẫu nhân đầu, đây là 2 miếu thờ có lẽ được đời sau dựng thêm. Mặt trước miếu được chạm khắc khá công phu theo văn hình lá đề biến thể ở cạnh. Phía trên cùng là Rồng chầu mặt nguyệt, hai bên cửa được chạm nổi hình hạc đứng trên lưng rùa. Phía dưới cùng chân miếu là mặt hổ phù. Toàn bộ 2 miếu được đặt trên bệ xây gạch và vôi vữa, dật hai cấp. Ngoài ra còn có một số cột đá, móng đá nằm rải rác trong khu lăng mộ cũng được chạm khắc hoa văn khá tinh xảo và sinh động.

Hiện nay Lăng Quốc Thái mẫu Trịnh Thị Ngọc Lung không còn giữ được diện mạo ban đầu, nhưng những gì còn lại trong khu Lăng cùng với nhân vật lịch sử, lăng Quốc Thái mẫu đã được sử sách ghi chép là một "cung từ" nổi tiếng bề thế, trang nghiêm. Những hiện vật bằng đá còn giữ được qua nhiều thế hệ đến nay mà nghệ thuật tạo hình của các thế kỷ sau không thể sánh kịp.

Lăng Quốc Thái mẫu Trịnh Thị Ngọc Lung thuộc thôn Thịnh Mỹ, xã Thọ Diên, huyện Thọ Xuân (Thanh Hoá) đã được công nhận là di tích cấp tỉnh từ năm 1999. Bảo tàng Tổng hợp tỉnh, UBND, Phòng Văn hoá huyện Thọ Xuân đã ký kết bản đồ khoanh vùng bảo vệ di tích lịch sử văn hoá trên, với tổng diện tích "bất khả xâm phạm" là 4.600m2.

Đánh giá
Sau này, vua Lê Huyền Tông còn đánh giá công lao đóng góp của Trịnh Tạc và Quốc Thái mẫu Trịnh Thị Ngọc Lung, đã được sử sách ghi lại:

 "...Đến khi hoàng Khảo ta mệt mỏi chầu giời, trong lúc nguy nghi, đều nhờ ở Thượng Sư Tây Vương Trịnh Tạc đảm đương việc ký thác con côi và tiết chế phủ cùng đại thần văn võ trăm quan tôn lập ta lên ngôi hoàng đế để nối dõi việc lớn. Đã có công dạy bảo ta từ bé, được hưởng phúc vì thiện theo người hiền".''

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Các bà Hoàng Thái Hậu thời Hậu Lê Di Tích Lam Kinh
 Thanh Hoá: Đất di tích đang bị chiếm dụng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Chú thích

Sinh năm 1612
Mất năm 1706
Vương phi chúa Trịnh


title: Đảo San Juan

text:
Đảo San Juan là hòn đảo có diện tích lớn thứ hai và có dân số lớn nhất quần đảo San Juan, toạ lạc ở phía Tây Bắc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ. Đảo có diện tích 142,59 km ² (55,053 sq mi) và dân số là 6,822 người theo cuộc điều tra dân số 2000.

Friday Harbor là trung tâm dân cư chính của đảo San Juan và Quận San Juan và đây là thị trấn duy nhất được thành lập ở đảo. Các chuyến bay bằng thủy phi cơ được hoạt động thường xuyên ở Friday Harbor thông qua Kenmore Air.

Lịch sử
Cái tên "San Juan" bắt nguồn từ chuyến thám hiểm năm 1791 của Francisco de Eliza, ông đặt tên là quần đảo Isla y Archiepelago de San Juan để vinh danh nhà tài trợ, bảo trợ của mình, Juan Vicente de Güemes Padilla Horcasitas y Aguayo 2 Count của Revillagigedo. Một trong các sĩ quan theo lệnh Eliza, là Gonzalo López de Haro, là người châu Âu đầu tiên khám phá ra đảo San Juan. Theo cuộc thám hiểm Wilkes, nhà thám hiểm người Mỹ Charles Wilkes đổi tên đảo thành Rodgers, tên tiếng Tây Ban Nha vẫn còn trên các văn bản và theo thời gian đã trở thành tên chính thức của hòn đảo này.

Cuộc sống ở đảo
Trường Đại học Washington điều hành một cơ sở nghiên cứu về biển trên đảo, được tồn tại từ năm 1909 tới nay, gồm có cả ký túc xá, các lớp học để phục vụ giảng dạy...

Trên đảo có một tờ báo được xuất bản hàng tuần. Trên đảo rải rác nhiều trang trại, nền kinh tế của đảo dựa nhiều vào du lịch. Bên ngoài Friday Harbor, khu nghỉ mát lớn duy nhất thành lập thương mại là ngôi làng Roche Harbor, nằm ở phía tây bắc của hòn đảo.

Trên đảo còn có Công viên lịch sử quốc gia đảo San Juan, là nơi kỷ niệm Cuộc chiến Con lợn 1859...

Trích nguồn

Liên kết

San Juan Island Chamber of Commerce

San Juan Island Heritage  Historical collections from the San Juan Island Library District and local partners.
American Biography  A New Cyclopedia VOL 5  Page 28 San Juan Island and Northwest Boundary Survey by Archibald Campbell led to it being in USA instead of Canada

Đảo của Hoa Kỳ
Quần đảo San Juan


title: Hồng tước tiên

text:
Hồng tước tiên (danh pháp hai phần: Malurus cyaneus) là một loài chim thuộc họ Hồng tước tiên. Hồng tước tiên phân bố chủ yếu ở đông nam Australia, hồng tước tiên hoặc kết thành đôi, hoặc quần hôn trong nhóm, trong đó một con đực thủ lĩnh sẽ làm chủ cơ hội sinh sản và từ 1 đến bốn con đực giúp việc sẽ kiêng giao phối để làm nhiệm vụ bảo mẫu cho các con non. Những kẻ giúp việc này thường là con trai của lứa sinh sản trước.

Mô tả
Hồng tước tiên dài 14 cm và nặng 8-13 g với con trống trung bình lớn hơn một chút so với con mái. Chiều dài đuôi trung bình là 5,9 cm, thuộc loại ngắn nhất trong chi này. Trung bình 9 mm trong phân loài cyaneus và mm 8 mm trong phân loài cyanochlamys, mỏ tương đối dài, hẹp và nhọn và rộng hơn tại chân mỏ. Mỏ rộng hơn là chiều sâu, mỏ tương tự như trong hình dạng của các loài chim khác bắt mồi bằng cách dò và mổ côn trùng ra khỏi nơi ở của chúng.

Chú thích

Tham khảo

Chim Tasmania
Chim Nam Úc
Malurus
Chim Victoria (Úc)
Động vật được mô tả năm 1782
Chim Úc


title: Đảo Lummi

text:
Lummi là một hòn đảo nằm ở phái Tây Nam quận Whatcom, tiểu bang Washington, Hoa Kỳ. Đảo nằm giữa phần đất liền của quận Whatcom và quần đảo San Juan (quận San Juan). Đảo Lummi có diện tích 23,97 km ² (9,255 sq mi) và có 822 người sinh sống trên đảo theo cuộc điều tra dân số 2000. Dân số trên đảo tăng lên gấp đôi khi khách du lịch ở Canada và Mỹ đến đảo để nghỉ mát vào mùa hè.

Hòn đảo này ban đầu được gọi là Sa nam a o ("Núi cao") và Skallaham theo cách gọi của thổ dân châu Mỹ. Năm 1792 nhà thám hiểm Tây Ban Nha gọi là Isla de Pacheco, và sau đó được gọi là đảo McLoughlin. Năm 1853, U.S. National Geodetic Survey khảo sát đảo và đặt tên là Lummi, người ta tin rằng nó xuất phát từ từ luminara, được các bộ tộc bản địa gọi.

Trích nguồn
 ^ Lummi Island Ferry, Whatcom County Public Works, retrieved 2010-12-21
 ^ a b Island Vacation Rentals: Lummi Island History
 ^ Friends of Island Library: A Very Brief History of Lummi Island and the Islanders, 1998

Liên kết
Lummi Island CCD, Whatcom County, Washington  United States Census Bureau
Lummi Island Heritage
Commercial Fishing  A fishing method practiced by the Indians of Puget Sound.

Tham khảo

Đảo của Hoa Kỳ
Quần đảo San Juan