title: Roberto Di Matteo

text:
Roberto Di Matteo (phát âm tiếng Ý: [robɛrto di mattɛo]; sinh ngày 29 tháng 5 năm 1970 tại  Schaffhausen, Thụy Sĩ) là cựu cầu thủ và là huấn luyện viên bóng đá người Ý.
Khi còn là cầu thủ, ông từng thi đấu ở vị trí tiền vệ cho các câu lạc bộ Schaffhausen, Zürich, Aarau, Lazio và Chelsea. Di Matteo khoác áo Ý 34 lần và ghi được 2 bàn thắng, từng tham dự UEFA Euro 1996 và FIFA World Cup 1998. Tháng 2 năm 2002, Di Matteo giải nghệ ở tuổi 31 vì chấn thương.

Sự nghiệp cầu thủ
Sinh ra ở Thụy Sĩ trong một gia đình người Ý, Di Matteo đã bắt đầu sự nghiệp của mình với câu lạc bộ Thụy Sĩ FC Schaffhausen, trước khi gia nhập FC Zurich vào năm 1991 và FC Aarau một năm sau đó. Ông đã giành Nationalliga Thụy Sĩ A cùng Aarau trong năm 1993 và trong cùng một mùa giải ông đã được trao giải thưởng cầu thủ Thụy Sĩ của năm. Ông ký hợp đồng với Lazio trong mùa hè năm 1993 theo dạng chuyển nhượng tự do. Di Matteo đã thường xuyên có mặt tại Lazio. Kết thúc sự nghiệp tại Lazio ông đã được ký hợp đồng bởi Ruud Gullit cho câu lạc bộ Chelsea với mức giá 4,9 triệu £.

Di Matteo đã có một khởi đầu ấn tượng cho Chelsea trong sự nghiệp của mình, ông ghi bàn thắng trong trận gặp Middlesbrough. Khả năng chuyền dài chính xác đã thấy ông trở thành một trong những động lực của sự hồi sinh của Chelsea vào cuối những năm 1990. Ông đã đóng góp chín bàn thắng trong mùa giải đầu.

Sự nghiệp Huấn luyện viên

West Bromwich
Ông đã giúp West Brom thăng hạng.

Chelsea
Ngày 29 tháng 6 năm 2011, Di Matteo đã được bổ nhiệm làm trợ lý cho huấn luyện viên Chelsea là André Villas-Boas. Trong tháng 2 năm 2012, Di Matteo đã được liên hệ rất nhiều với các vị trí quản lý bỏ trống tại Leeds United, cơ hội để ông được đoàn tụ với cựu chủ tịch Chelsea Ken Bates, người đã bị chỉ trích gay gắt từ người hâm mộ Leeds và đang tìm kiếm một cuộc hẹn phổ biến. Ngày 4 tháng 3 năm 2012, ông được bổ nhiệm làm Huấn luyện viên tạm quyền của Chelsea cho đến khi cuối mùa giải sau khi sa thải André Villas-Boas. Roberto bắt đầu triều đại của ông tại Chelsea trong chiến thắng 2-0 trước Birmingham City ở FA Cup. Ngày 10 Tháng 3 năm 2012, Di Matteo tiếp tục giúp Chelsea chiến thắng 1-0 trước Stoke City ở giải Premier League. Ngày 14/3/2012, chính ông đã giúp Chelsea vượt qua Napoli với tỷ số 4-1, qua đó giúp Chelsea vào tứ kết UEFA Champions League một cách ngoạn mục. Sau khi vào tứ kết, ông đã dẫn dắt Chelsea chiến thắng Benfica 3-1 để vào bán kết UEFA Champions League.

Ngày 18/4/2012, ông lại gây nên một chiến công vang dội khi giành chiến thắng bất ngờ 1-0 trước gã khổng lồ Barcelona tại lượt đi bán kết UEFA Champions League, kết quả này đã gây nhiều bất ngờ đối với tất cả cổ động viên. Di Matteo đã cho Chelsea chơi theo một lối phòng ngự phản công, mang phong cách được Mourinho phát triển khi ông nắm quyền dẫn dắt Chelsea, trong khi Barca liên tiếp tấn công thì Chelsea chỉ chơi phòng ngự, chờ cơ hội, và Chelsea đã kết thúc trận đấu với bàn thắng duy nhất do công của Didier Drogba. Ngày 24/4/2012 tại trận bán kết lượt về, tuy Chelsea phải chơi thiếu người và còn bị dẫn trước 2 bàn nhưng đoàn quân của Di Matteo không chịu từ bỏ và đã có bàn thắng rút ngắn tỷ số xuống còn 2-1 của Ramires trong những phút bù giờ cuối cùng của hiệp 1, Chelsea lại ẵm trong tay một lợi thế khá lớn. Hiệp 2, Barca đã dâng hết đội hình lên tấn công nhưng không một lần nào phá được hàng phòng thủ quá chặt chẽ của Chelsea với sự cơ động của Mikel ở vị trí tiền vệ đánh chặn và Messi không thể đánh bại được Petr Cech trên chấm 11m ở phút 50. Phút 90+2 Fernando Torres nhận bóng từ giữa sân và lao nhanh về khung thành Barcelona khi tất cả đội hình của họ đã dâng lên hết, bình tĩnh lách bóng vượt qua sự áp sát của thủ thành Valdés và ghi bàn gọn ghẽ, bàn thắng như cú tát tỉnh người, chấm dứt mọi hi vọng của Barca và Chelsea giành quyền chơi trận chung kết UEFA Champions League.

Ngày 05/05/2012, Chelsea do Di Matteo dẫn dắt thi đấu trận chung kết Cup FA 2012 với đối thủ đầy duyên nợ Liverpool trên sân vận động Wembley. Chelsea đã dẫn trước 2-0 nhờ khả năng tận dụng tình huống và dứt điểm tốt của Ramires và Drogba. Mặc dù, sau đó Liverpool gỡ lại 1 bàn nhờ pha dứt điểm kỹ thuật của Andy Carroll ở phút 64 và pha từ chối bàn thắng đáng tiếc của trọng tài ở phút thứ 83 (Carroll đánh đầu cận thành, đưa bóng qua gần hết vạch vôi trước khi thủ môn Petr Cech kịp thời dùng tay móc bóng ra ngoài), Chelsea đã giành chiến thắng chung cuộc 2-1 và lần thứ 7 đăng quang ngôi vô địch Cup FA năm 2012.

Ngày 19/5/2012, trận chung kết Champion League thứ 2 trong 4 năm, Chelsea dưới sự dẫn dắt của Di Matteo đã thi đấu rất kiên cường trước Bayern Munich ngay tại sân nhà Allianz Arena của Bayern. Phút 83, Thomas Müller đánh đầu hiểm hóc hạ gục thủ thành Cech. Khi thời gian thi đấu chính thức của trận đấu chỉ còn có 7 phút, chẳng ai có thể nghĩ Chelsea lại có bàn thắng gỡ hòa ở phút 88 với pha đánh đầu đầy sức mạnh của Drogba từ pha phạt góc đầu tiên và cũng là duy nhất trong trận đấu của Chelsea. Kết thúc thời gian thi đấu chính thức với tỷ số 1-1, trận đấu buộc phải bước vào 2 hiệp phụ. Và khi hiệp phụ mới diễn ra được 6 phút Ribery bất ngờ bị Drogba phạm lỗi trong vòng cấm, Bayern được hưởng 1 quả penalty. Tuy nhiên trên chấm 11m, Robben đã không thể thắng được thủ thành người Séc. Kết quả 1-1 được giữ nguyên và loạt đấu súng may rủi mà người Munich không mong đợi đã tới. Loạt sút đầu tiên, Mata của Chelsea đã sút hỏng, đem về lợi thế tinh thần rất lớn cho Bayern. Nhưng ở hai lượt sút cuối, lần lượt Ivica Olić và Bastian Schweinsteiger của Bayern Munich sút hỏng và Chelsea đã giành chiến thắng trên loạt sút luân lưu 11m sau khi Drogba sút thành công quả cuối cùng. Với tỷ số sút luân lưu là 4-3, Chelsea lần đầu tiên đăng quang tại Champion League.

13/6/2012 - Ông chính thức lên làm huấn luyện viên trưởng của Chelsea với bản hợp đồng 2 năm.
21/11/2012, ông chính thức bị sa thải sau 3 trận thua liên tục của Chelsea.

Danh hiệu

Cầu thủ

FC Aarau
Swiss Super League: 1993

Chelsea
FA Cup: 1996–97, 1999–2000
League Cup: 1997–98
FA Community Shield: 2000
UEFA Cup Winner's Cup: 1997–98
UEFA Super Cup: 1998

Huấn luyện viên

Chelsea
FA Cup: 2011–12
UEFA Champions League: 2011–12

Ghi chú

Liên kết ngoài

Sinh năm 1970
Cầu thủ bóng đá Ý
Huấn luyện viên bóng đá Ý
Huấn luyện viên Chelsea F.C.
Huấn luyện viên giải Ngoại hạng Anh
Cầu thủ bóng đá Chelsea F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá S.S. Lazio
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh


title: Vịnh Ōsaka

text:
là một vịnh biển ở miền tây Nhật Bản thông với Biển Seto ở phía tây bằng eo biển Akashi. Ở phía nam thì eo biển Kitan thông ra Thái Bình Dương bằng lạch biển Kii. đảo Awaji nằm ở phía tây vịnh còn về phía đông và bắc là đảo Honshu. Dọc bờ biển Honshu là một số hải cảng lớn như Ōsaka, Kobe, Nishinomiya, Sakai, Amagasaki và Hannan.

Trong vịnh có một số đảo nhân tạo vào thế kỷ 20, tạo nên những cơ sở kỹ nghệ mới như Sân bay quốc tế Kansai. Ngược lại một đảo ở cực nam của vịnh Ōsaka được bảo vệ để duy trì môi trường thiên nhiên của Vườn quốc gia Setonaikai.

Là cửa ngỏ thông thương, vịnh Ōsaka tập trung nhiều công nghiệp nặng và kỹ thuật cao. Khu vực này cũng chiếm ưu thế với hệ thống giao thông dày đặc, trong đó có xe lửa cao tốc Shinkansen. Kể từ cuối thế kỷ 20, công nghiệp nặng có phần suy giảm, như trường hợp của Nippon Steel đóng cửa, trong khi kỹ nghệ mới như công nghệ thông tin và nghiên cứu lại khởi sắc.

Cảng chính
Cảng Kobe
Cảng Osaka

Sân bay
Sân bay quốc tế Kansai
Sân bay Kobe

Tham khảo

Vịnh Nhật Bản
Osaka


title: Awaji (đảo)

text:
nằm ở tỉnh Hyōgo, Nhật Bản, thuộc phần phía đông của Biển nội địa Seto, giữa hai đảo chính là Honshū và Shikoku. Hòn đảo có diện tích 592,17 km². Giống như là một nơi quá cảnh giữa hai đảo Honshū và Shikoku, Awaji có nghĩa gốc là "đường đến Awa", một tỉnh cũ nằm bên Shikoku qua eo biển Naruto, nay là một phần của tỉnh Tokushima.

Địa lý
Hòn đảo tách rời khỏi Honshū qua eo biển Akashi và tách rời khỏi Shikoku qua eo biển Naruto. Từ ngày 5 tháng 4 năm 1998 đảo có thể kết nối với Kobe trên đảo Honshū qua cầu Akashi-Kaikyo, cây cầu treo dài nhất thế giới. Kể từ khi hoàn thành đường cao tốc Kobe Awaji Naruto chủ yếu qua phần phía đông của đảo nối giữa Honshū và Shikoku, xoáy nước Naruto đã được tạo thành trên eo biển giữa Naruto, Tokushima và Awaji.

Đới đứt gãy Nojima, thủ phạm gây ra trận động đất Kobe 1995, cắt ngang qua đảo. Một phần của đới đứt gãy được bảo vệ và trở thành Bảo tàng bảo quản Đới đứt gãy Nojima tại  để cho mọi người thấy chuyển động của mặt đất qua các con đường, hàng rào và các công trình khác. Bên ngoài khu bảo tồn này, các đới đứt gãy không thể nhìn thấy.  và  nằm gần Fukura.

Lịch sử
Theo thần thoại sáng thế trong Thần đạo, đảo Awaji là đảo đầu tiên của các đảo ōyashima tạo ra từ hai kami (thần) Izanagi và Izanami. Awaji tự mình đã tạo thành một tỉnh (quốc) từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 19, Awaji, và là một phần của Nankaidō. Ngày nay trên đảo có ba khu tự quản là Awaji, Sumoto và Minamiawaji.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang thông tin Awaji của tỉnh Hyōgo
 Hiệp hội du lịch đảo Awaji
 Cổng thông tin đảo Awaji

Hyōgo
Đảo Nhật Bản
Kinki


title: Tsushima

text:
Tsushima có thể đề cập đến:

Địa điểm
 Tsushima, Nagasaki, một thành phố thuộc tỉnh Nagasaki (trên đảo Tsushima)
 Hải bồn Tsushima, cũng gọi là hải bồn Ulleung, nằm ở nơi giao nhau giữa biển Nhật Bản và eo biển Triều Tiên
 Đảo Tsushima, thuộc tỉnh Nagasaki
 Tsushima, một tỉnh cũ (quốc) nằm trên đảo Tsushima
 Tsushima, một đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Nagasaki (trên đảo Tsushima)
 Phiên Tsushima Fuchū, một lãnh địa phong kiến vào thời kỳ đầu hiện đại.
 Eo biển Tsushima, luồn phía đông của eo biển Triều Tiên
 Tsushima, Aichi, một thành phố của tỉnh Aichi
 Tsushima, Ehime, một thị trấn bị bãi bỏ từ tháng 8 năm 2005, nguyên thuộc tỉnh Ehime
 Đền Tsushima, tỉnh Aichi
 Đền Tsushima Shrine, nằm ở thành phố Mitoyo, Kagawa và chỉ có thể đến vào một ngày trong năm vào đầu tháng 8

Sự kiện
 Hải chiến Tsushima (1905), trận hải chiến cuối cùng trong chiến tranh Nga-Nhật
 Sự kiện Tsushima (1861), liên quan đến Nhật Bản, Nga và Anh Quốc

Tàu
 Tsushima Maru, một chiếc tàu dân sự bị hải quân Hoa Kỳ đánh chìm trong chiến tranh thế giới thứ 2
 Tuần dương hạm phòng hộ Tsushima của Nhật Bản

Liên quan đến đảo Tsushima
 hải lưu Tsushima, một nhánh của Hải lưu Kuroshio đổ vào biển Nhật Bản
 Ngựa Tsushima, một giống ngựa Nhật Bản

Nhân vật
 Tsushima Yūko (sinh 1947), bút danh của "Tsushima Satoko", một tiểu thuyết gia, nhà văn tiểu luận và phê bình người Nhật Bản
 Tsushima Yūji, một chính trị gia


title: Tsushima (đảo)

text:
Tsushima (対馬, Hán Việt: Đối Mã) là một hòn đảo trong quần đảo Nhật Bản nằm giữa eo biển Triều Tiên. Phần đất liền chính của Tsushima từng là một hòn đảo duy nhất, song đã bị tách làm hai vào năm 1671 bằng kênh Ōfunakosiseto và thành ba vào năm 1900 bằng kênh Manzekiseto. Tsushima nay bao gồm Đảo Bắc Tsushima (Kami Jima), Đảo Nam Tsushima (Shimo Jima) và trên 100 hòn đảo nhỏ hơn. Tên Tsushima thường được dùng để đề cập đến tất cả các đảo. Nếu được coi là một đảo đơn nhất, đây sẽ là đảo lớn nhất tỉnh Nagasaki và lớn thứ 10 của Nhật Bản. Thành phố Tsushima bao trùm toàn bộ hòn đảo.

Địa lý
Đảo Tsushima nằm ở phía tây của eo biển Kanmon giữa hai đảo chính Honshū và Kyūshū. Eo biển Triều Tiên bị đảo Tsushima chi thành hai eo biển; eo lớn hơn, và gần với đất liền Nhật Bản hơn được gọi là eo biển Tsushima. Ōfunakoshi-Seto và Manzeki-Seto, hai kêng đào được hình thành tương ứng vào các năm 1671 và 1900, đã nối vùng lõm sâu của Vịnh Asō sang bờ biển phía đông của đảo. Quần đảo gồm có trên 100 đảo nhỏ khác.

Tsushima là lãnh thổ gần bán đảo Triều Tiên nhất của Nhật Bản, cách Busan chỉ khoảng 50 km  vào những ngày trời quang, từ hai ngọn núi cao ở phía bắc của đảo có thể trông thấy các ngọn đồi và núi của bán đảo Triều Tiên. Cảng gần đất liền Nhật Bản gần nhất, Iki, cũng chỉ cách 50 km. Đảo Tsushima và đảo Iki bao gồm Công viên quốc định Iki–Tsushima, được mô tả là một khu dự trữ và bảo vệ tự nhiên khỏi các phát triển sâu hơn nữa. Hầu hết đảo Tsushima, 89%, được bảo phủ bởi thảm thực vật tự nhiên và đồi núi.

Chính phủ Nhật Bản quản lý đảo Tsushima như một thực thể duy nhất, mặc dù các kênh nhân tạo đã tách hòn đảo trước đây thành hai đảo. Khu vực phía bắc được gọi là Kamino-shima (上島, Thượng Đảo), và miền nam đảo được gọi là Shimono-shima (下島, Hạ Đảo). Cả hai phần này đều có địa hình đồi núi: Shimo-no-shima có nui Yatate (矢立山) cao 649 m (2,130 ft) high, và núi Ariake-yama (有明山), cao 558 m (1,831 ft). Kami-no-shima có Mi-take (御嶽) cao 487 m (1,598 ft). Hai phần này hiện được nối với nhau bằng một tổ hợp cầu và đê đắp cao. Hòn đảo có tổng diện tích 696,26 km².

Khí hậu
Tsushima có khí hậu cận nhiệt đới hải dương chịu ảnh hưởng mạnh của gió mùa. Nhiệt độ trung bình là 15,5 °C, và lược mưa trung bình là 2.132,6 mm. Nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận là 36,0 °C, vào năm 1966, và lạnh nhất là –8.6 °C vào năm 1895. Phần lớn trong năm, Tsushima mát hơn từ 1 – 2 °C so với thành phố Nagasaki. Lượng mưa trên đảo cũng thường lớn hơn phần đất liền của Nhật Bản. Sự khác biệt là do hình dạng của đảo vì Tsushima nhỏ và biệt lập, được tiếp xúc với tất cả các luồn không khí ẩm từ biển. Gió mùa lục địa mang theo bão cát vàng từ Trung Quốc và mùa xuân và hơi lạnh vào mùa đông. Mùa mưa trên đảo bắt đầu và kết thúc muộn hơn so với các khu vực khác của tỉnh Nagasaki, và Tsushima hiếm khi bị ảnh hưởng trực tiếp của các cơn bão.

Sinh thái học
Hòn đảo là nơi cư trú của mèo Tsushima, lợn rừng, hươu, Chồn mactet, và chuột nhắt. Các loài chim di cư trú chân ở đảo bao gồm diều hâu, diều mướp, đại bàng và chim lặn cổ đen. Rừng chiếm 90% diện tích hòn đảo, bao gồm các cây thường xanh, cây lá kim, cây rụng lá, bao gồm cả cây bách. Mật ong khá thông dụng, và nhiều người biến nó thành một mặt hàng thương mại.

Kinh tế

Công nghiệp
Theo điều tra năm 2000, 23,9% cư dân địa phương làm việc trong các ngành kinh tế cấp 1, trong khi 19,7% và 56,4% làm việc trong các ngành kinh tế cấp hai và cấp ba. Trong các hoạt động kinh tế này, đánh cá chiếm 82,6% kinh tế cấp một, với nhiều dụng cụ chuyên dụng dẻánh bắt mực ống ở bờ biển phía đông hòn đảo. Số lượng người làm trong các ngành kinh tế cấp 1 đã giảm xuống, còn lao động trong các ngành kinh tế thứ hai và thứ 3 lại tăng lên.

Du lịch
Du lịch của hòn đảo chủ yếu nhắm đến người Hàn Quốc, và trong thời gian gần đây đã có đóng góp lớn cho kinh tế của hòn đảo. Số du khách Hàn Quốc thăm đảo tăng mạnh sau khi đưa vào khai thác tuyến phà cao tốc từ Busan đến đảo năm 1999. Năm 2008 có 72.349 người Hàn Quốc thăm đảo. Do sự xuống giá của đồng won Hàn Quốc, con số này sụt giảm xuống còn 45.266 năm 2009. Khách du lịch Hàn Quốc ước tính đã mang đến ¥2,1 tỉ tiền thuế cho kinh tế địa phương và tạo khoảng 260 việc làm trên đảo.

Sân bay Tsushima phục vụ nhu cầu hàng không của đảo.

Lịch sử

Lịch sử ban đầu
Thần thoại Nhật Bản thuật rằng Tsushima là một trong tám hòn đảo nguyên thủy được tạo ra bởi hai vị thần của Thần đạo là Izanagi và Izanami. Các bằng chứng khảo cổ cho thấy rằng Tsushima đã có người định cư đến từ quần đảo Nhật Bản và bán đảo Triều Tiên từ thời kỳ Jōmon đến thời kỳ Kofun. Theo Tam quốc chí của Trung Quốc, một nghìn hộ tại Tsushima đã hình thành nên Đối Hải Quốc (Tsuikaikoku, 対海国). Đó là một trong khoảng 30 nước hình thành nên quốc gia liên hiệp Yamataikoku (Da Mã Đài Quốc). Các hộ này kiểm soát đảo Iki, và lập các tuyến thương mại với Yayoi Nhật Bản. Do Tsushima hầu như không có đất canh tác, người dân trên đảo mưu sinh bằng ngư nghiệp và thương mại.

Bắt đầu vào thế kỷ thứ 6, Tsushima là một tỉnh (quốc) của Nhật Bản được gọi là Tsushima-no kuni. Dưới hệ thống Ritsuryō, Tsushima trở thành một "quốc" của Nhật Bản. "Quốc" này liên kết với Dazaifu (Thái tể phủ), một trung tâm kinh tế và chính trị của Kyūshū, cũng như triều đình trung ương Nhật Bản. Do vị trí chiến lược của mình, Tsushima đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Nhật Bản trước các cuộc xâm lược từ lục địa châu Á cũng như tuyến thương mại với Bách Tế và Tân La thời Tam Quốc Triều Tiên. Sau khi Bách Tế cùng với quân tiếp viện của Nhật Bản bị đánh bại trước liên quân Tân La và Đường trong trận Bạch Giang (Baekgang hay Hakusukinoe) năm 663, lính biên ải Nhật Bản đã được cử đến Tsushima, và thành Kaneda được xây trên đảo.

"Quốc" Tsushima do Tsushima no Kuni no miyatsuko (対馬国造, Đối Mã Quốc tạo) cai quản cho đến thời kỳ Nara, và sau đó là gia tộc Abiru cho đến giữa thế kỷ 13. Vai trò và tước hiệu "Tổng đốc Tsushima" do các thành viên của gia tộc Shōni kế vị nhau nắm giữa. Tuy nhiên, do gia tộc Shōni thực tế sống tại Kyūshū, gia tộc Sō, là những người lệ thuộc của gia tộc Shōni mới là những người thực sự kiểm soát hòn đảo. Gia tộc Sō cai quản Tsushima cho đến cuối thế kỷ 15.

Lịch sử trung cổ
Tsushima là một trung tâm thương mại quan trọng vào thời kỳ trung cổ. Sau cuộc xâm nhập Nhật Bản của người Nữ Chân, giao thương dân sự đã bắt đầu giữa Cao Ly, Tsushima, Iki, và Kyūshū, song đã bị đình trệ khi Mông Cổ xâm lược Nhật Bản giữa các năm 1274 và 1281. Cao Ly sử (Goryeosa) đề cập rằng vào năm 1274, lính Cao Ly trong quân đội Mông Cổ do Kim Phương Khánh (Kim Bang-gyeong) chỉ huy đã giết chết một số lượng lớn người dân trên đảo.

Tsushima trở thành một trong những căn cứ chính của Uy khấu tức hải tặc Nhật Bản, bên cạnh Iki và Matsuura. Do các cuộc tấn công của lực lượng này, triều đình Cao Ly và tiếp theo là nhà Lý Triều Tiên, đã tìm cách xoa dịu hải tặc bằng cách thiết lập các điều ước thương mại, cũng như đàm phán với Mạc phủ Muromachi và cấp dưới của ông ở Kyūshū, để sử dụng vũ lực nhằm vô hiệu hóa hải tặc. Năm 1389, tướng Phác Uy (Pak Wi, 朴威) của Cao Ly đã cố gắng làm trong sạch hòn đảo của giặc Uy khấu, song các cuộc nổi dậy ở Cao Ly đã buộc ông phải trở về nhà.

Vào ngày 19 tháng 6 năm 1419, Triều Tiên Thái Tông đã cử tướng Lý Tòng Mậu (Yi Jong-mu) đi chinh phạt Tsushima để xóa nạn hải tặc Uy khấu, sử dụng một hạm đội gồm 227 chiến thuyền và 17.000 lính, được biết đến tại Nhật Bản với tên gọi Xâm lược Ōei. Samurai đã đánh bật quân Cao Ly về Triều Tiên vào ngày 3 tháng 7 năm 1419., và phải từ bỏ Tsushima . Năm 1443, đại danh của Tsushima, Sō Sadamori đã đề xuất Hiệp ước Quý Hợi (Gyehae). Con số thương thuyền từ Tsushima đến Triều Tiên đã được quyết định bằng hiệp ước này, và gia tộc Sō được độc quyền thương mại với Triều Tiên.

Năm 1510, thương nhân Nhật Bản bắt đầu một cuộc nổi dậy chống lại các chính sách chặt chẽ hơn của nhà Lý Triều Tiên đối với họ khi đi từ Tsushima và Iki đến Busan, Ulsan và Jinhae để giao thương. Gia tộc So trợ giúp cho cuộc nổi dậy này, nhưng nó đã sớm bị dập tắt. Cuộc nổi dậy về sau được gọi với tên "Tam Phố chi loạn" (三浦の乱 (Sanbo-No-Ran) tại Nhật Bản và "Tam Phố Oa loạn" 삼포왜란 tại Triều Tiên). Thương mại tiếp tục dưới thời trị vì của Triều Tiên Trung Tông năm 1512, song chỉ được theo các điều khoản hạnc hế, và chỉ có 25 tàu được phép đến Triều Tiên hàng năm.

Vào cuối thế kỷ 16, tướng Nhật Bản Toyotomi Hideyoshi đã thống nhất các đại danh dưới quyền chỉ huy của mình. Lập kế hoạch nhằm đoàn kết tất cả các phe phái bằng một sự nghiệp chung, liên minh của Hideyoshi đã xâm lược Triều Tiên bằng và dẫn đến Chiến tranh Nhật Bản-Triều Tiên (1592-1598). Tsushima là một căn cứ thủy binh chính trong cuộc xâm lược này, một số lượng lớn tù nhân Triều Tiên được chuyển đến Tsushima cho đến năm 1603.

Sau khi nỗ lực chinh phục của Nhật Bản thất bại, hòa bình được tái lập giữa hai nước. Một lần nữa, đảo lại trở thành một trung tâm cho các thương nhân. Cả nhà Lý Triều Tiên và Mạc phủ Tokugawa đều cử đại diện thương mại đến Tsushima, quản lý giao thương cho đến năm 1755.

Lịch sử hiện đại
Hải quân Đế quốc Nga đã cố gắng lập một căn cứ trên đảo vào năm 1861, song đã không thành công do người Anh can thiệp. Do kết quả của việc bãi bỏ hệ thống phiên, phiên Tsushima Fuchu trở thành một phần của tỉnh Izuhara vào năm 1871. Trong cùng năm, tỉnh Izuhara hợp nhất với tỉnh Imari và đổi tên thành tỉnh Saga vào năm 1872. Tsushima được chuyển sang tỉnh Nagasaki vào năm 1872, và các huyện Kamiagata (上県) và Shimoagata (下県) đã thống nhất thành thành phố Tsushima như ngày nay. Thay đỏi này là một phần của một cuộc cải cách rộng lớn trên toàn cõi Nhật Bản bắt đầu từ năm 1854. Nhật Bản khi đó đã trở thành một đất nước hiện đại và là một thế lực ở khu vực.

Sau khi chiến tranh Thanh-Nhật kết thúc bằng hiệp ước Shimonoseki, Nhật Bản cảm thấy bị sỉ nhục khi Tam Quốc can thiệp gồm Đức, Pháp và Nga ép nước này phải trả lại bán đảo Liêu Đông cho Trung Quốc bằng sức mạnh quân sự. Do đó, các nhà lãnh đạo Nhật Bàn đã dự đoán rằng một cuộc chiến với Nga hay một đế quốc phương Tây khác cuối cùng sẽ xảy ra. Giữa các năm 1895 và 1904, hải quân Nhật Bản cho đào kênh Manzeki-Seto rộng 25m và sâu 3m, sau đó mở rộng lên 40m và sâu 4,5m, qua một eo đất đá đồi núi của hòn đảo, giữa vịnh Aso ở phía tây và eo biển Tsushima Strait ở phía đông, và về mặt kỹ thuật đã chia đảo trước đây thành ba hòn đảo nhỏ. Các kênh cho phép Nhật Bản di chuyển nhanh chóng giữa các căn cứ hải quân chính ở Biển nội địa Seto qua Kanmon và eo biển Tsushima, đến eo biển Triều Tiên, hoặc các điểm ngoài của Hoàng Hải.

Trong chiến tranh Nga-Nhật năm 1905, hạm đội Baltic của Nga do Đô đốc Rozhestvensky chỉ huy, sau khi thực hiện một chuyến đi kéo dài cả năm trời từ vùng biển Baltic đến Đông Á, đã bị đánh bại bởi Đô đốc Togo Heihachiro trong Hải chiến Tsushima.

Trong chiến tranh Triều Tiên, khi quân đội Nhân dân Triều Tiên tiếp cận đến các khu vực ven biển gần Busan vào tháng 8 năm 1950, nhiều người Hàn Quốc nổi tiếng đã bỏ trốn sang Tsushima.

Ngày nay, Tsushima là một phần của tỉnh Nagasaki tại Nhật Bản. Mồng 1 tháng 3 năm 2004, 6 thị trấn trên đảo gồm Izuhara, Mitsushima, Toyotama, Mine, Kami-agata, và Kami-tsushima, đã hợp nhất để tạo thành thành phố Tsushima. Khoảng 700 nhân viên Lực lượng phòng vệ Nhật Bản đóng quân trên đảo để giám sát bờ biển và đạ dương của địa phương.

Đọc thêm
 Ian Nish, A Short History of JAPAN, 1968, LoCCC# 68-16796, Fredrick A. Praeger, Inc., New York, 238 pp.
 British Title and Publisher: The Story of Japan, 1968, Farber and Farber, Ltd.
 Edwin O Reischauer, Japan - The Story of a Nation, 1970, LoCCC# 77-10895 Afred A. Knopf, Inc., New York. 345 pp. plus index.
Previously published as Japan Past and Present, 4 Editions, 1946–1964.

Xem thêm
 Xâm lược Oei
 Chiến tranh Nhật Bản-Triều Tiên (1592-1598)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sơ lược về thành phố Tsushima City

Đảo Nhật Bản
Nagasaki


title: Đặng Trần Phất

text:
Đặng Trần Phất (1902-1929), bút danh Như Hiền; là nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc.

Tiểu sử
Ông sinh năm 1902 tại nhà số 37 phố Hàng Thiếc, Hà Nội. Nguyên quán ông là làng Trung Tựu, xã Tây Tựu, huyện Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội (nay là huyện Từ Liêm, Hà Nội).

Xuất thân trong một gia đình khoa bảng, ông là con trai thứ tư của Đặng Trần Vỹ (Giải nguyên khoa thi hương năm Tân Mão: 1891) và Lê Thị Bình. Ông mồ côi mẹ năm 13 tuổi. Vợ ông là bà Tô Thị Nhâm (Thạch Lan): con gái cụ Tô Nha cử nhân khoa Canh Tý (1900) người làng Xuân cầu, Văn Giang (nay là Mỹ Văn - Hải Dương)

Ông học tiểu học và trung học (trường Albert-Sarraut) ở Hà Nội. Sau khi thi đỗ Tú tài Pháp và được tuyển vào ngành bưu điện, năm 1926, ông sang Lào làm việc ở Sở bưu điện Viêng Chăn. Ít lâu sau, ông nhận lệnh lên Paksé (Bản vàng) làm việc, rồi bị bệnh mất tại đây vào ngày 22 tháng 6 năm 1929 , và được đưa về an táng nơi quê nhà. Khi ấy, nhà văn Đặng Trần Phất mới 27 tuổi.

Tác phẩm
Đặng Trần Phất sáng tác từ rất sớm. Bài thơ Tự tình (dài 333 câu lục bát) viết về người mẹ quá cố, đề năm 1919, là tác phẩm sớm nhất còn giữ được.

Các tác phẩm của ông đã xuất bản gồm có:
Cành hoa điểm tuyết (tiểu thuyết, Bùi Văn Học xuất bản 1921)
Một tấm cảm tình (tuyển tập thơ văn bằng tiếng Pháp và tiếng Việt, nhà in Ngô Tử Hạ xuất bản 1922)
Cuộc tang thương (tiểu thuyết, Bùi Văn Học xuất bản 1923)

Ngoài ra, ông còn một cuốn khác (có lẽ là bút ký) có tên là Những nỗi dọc đường (nhưng hiện còn thất lạc) , và một số bài báo đăng trên Nam Phong tạp chí, L’Indépendance TonKin...

Nhìn chung, các bài thơ của ông đều xoay quanh cảm hứng tâm tình hoặc thế sự; còn hai quyển tiểu thuyết đều được tác giả đề là "xã hội tiểu thuyết". Với hai tác phẩm này, ông được kể là "nhà văn có tiểu thuyết viết bằng tiếng Việt xuất bản vào hàng sớm nhất ở miền Bắc, trước cả Tố Tâm (1925) của Hoàng Ngọc Phách".

Sách tham khảo

Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Đặng Trần Phất" in trong Từ điển văn học'' (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.

Chú thích

Người Hà Nội
Nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc


title: Nguyễn Hiệu

text:
Nguyễn Hiệu (; 1674 - 1735) là một đại thần nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế và sự nghiệp
Ông nguyên tên là Phan Công Sứ, người làng Lan Khê, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa (nay là thôn Phương Khê, xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa). Ông là con trai thứ tư của Phan Thể (nguyên danh Hà Văn), sinh giờ Thân, ngày 27 tháng 1 năm Giáp Dần (1674), tại làng Đức Trạch, huyện Thượng Phúc, đạo Sơn Nam (nay là làng Đức Trạch, xã Quất Động, huyện Thường Tín, Hà Nội).

Năm Nhâm Tuất (1682), ông theo cô ruột là Hà Thị Đuôi về làng Lan Khê (Thanh Hóa). Vì được chú rể là Nguyễn Hữu Pháp nhận làm con nuôi, nên ông đổi họ tên thành Nguyễn Sử, sau cải thành Nguyễn Hữu Tự.

Nguyễn Hữu Tự có ý chí phấn đấu theo nghiệp cửa Khổng, sân Trình, từng theo các thầy học như Giám sinh Nguyễn Công Liệu (ở Bố Vệ, địa danh này nay thuộc Thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa), Giám sinh Lê Huy Thục (ở Hữu Bộc, địa danh này nay thuộc xã Đông Ninh, Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa), Giám sinh Lê Thế Hiền (ở Bát Căng, địa danh này nay thuộc xã Thọ Nguyên huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa). Năm Đinh Mão (1687), ông dự kỳ thi ứng khóa ở Nông Cống (Thanh Hóa), đỗ hạng trung, nhưng vì nhà nghèo nên không có tiền thông kinh. Được quan huyện động viên, ông tiếp tục đèn sách.

Năm 17 tuổi, ông đổi tên thành Nguyễn Giai và tham dự kỳ Thi Hương Canh Ngọ (1690), đỗ Cống sĩ xếp thứ 4.

Năm Tân Mùi (1691), ông dự kỳ thi Hội, nhưng chỉ đậu Tam Trường. Thi không đỗ, ông cưới bà Tống Thị Xuân - con gái của quan Tham chính Tống Nho - làm vợ. Dù vậy, ông vẫn quyết tâm "thề quyết đỗ Tiến sĩ", đã từng theo học Hoàng giáp Phạm Công Thiện (ở Bảo Triện, Gia Bình, Bắc Ninh) và Thám hoa Quách Giai (ở Phù Khê, Thanh Quan, Thái Bình). Cũng trong thời gian này, ông đổi tên thành Nguyễn Hiệu [阮 傚] với 2 lý do: Thứ nhất vì kiêng tên thầy dạy học của mình là Thám hoa Quách Giai; thứ hai, chữ Hiệu [傚] có nghĩa là bắt chước, có ý là bắt chước bố vợ là Tống Nho quyết tâm đỗ Tiến sĩ. Hơn nữa, bên trái chữ Hiệu [傚] có chữ Nhân đứng [亻], ý nhớ đến nguồn cội họ Hà [何].

Năm Đinh Sửu (1697), ông được bổ nhiệm làm Huấn đạo Phủ Kiến Xương, đạo Sơn Nam (địa danh cũ Việt Nam).

Tháng Hai năm Canh Thìn (1700) đời Lê Hy Tông, ông đỗ Hội nguyên; vào Thi Đình, đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân, khi 27 tuổi.

Sau khi đỗ Tiến sĩ, ông được bổ làm Giám sát ngự sử đạo Kinh Bắc.

Năm Nhâm Ngọ (1702), ông được Thế tử Trịnh Cương cho vời vào Dực Quốc phủ với tư cách là một gia khách đặc biệt, cấp cho 12 tùy binh theo hầu.

Năm Quý Mão (1703), ông được trao chức Nội tán.

Năm Giáp Thân (1704), cha nuôi là Nguyễn Hữu Pháp mất, ông về Lan Khê (Thanh Hóa) chịu tang.

Năm Bính Tuất (1706), ông ra kinh thành phụng chức và được bổ nhiệm làm Giám sát ngự sử đạo Sơn Nam.

Năm Kỷ Sửu (1709), chúa Trịnh Căn mất, Thế tử Trịnh Cương lên nối ngôi chúa. Vì có tình nghĩa chốn Tiềm để, ông được thăng làm Đô cấp sự trung Hình khoa, được cấp xã Đô Xá (huyện Kim Động) làm ngụ lộc.

Năm Canh Dần (1710), vua Lê Dụ Tông sai ông lên cửa ải Lạng Sơn đón sứ thần trở về.

Năm Tân Mão (1711), thân phụ là Phan Thể mất, ông về làng Đức Trạch cư tang.

Năm Quý Tỵ (1713), ông lên kinh đô phụng chức.

Năm Giáp Ngọ (1714), ông được thăng làm Hồng lô Tự khanh

Năm 1715, Nguyễn Hiệu vào phủ chúa Trịnh làm Bồi tụng. Ông dâng lên chúa Trịnh Cương bài "trị bình". Chúa Trịnh Cương khen ngợi ông và để ý tới ông.

Năm 1717, ông được cử làm Tư giảng cho thế tử Trịnh Giang (mới ra ở phủ riêng), kiêm Tả thị lang bộ Hình, Nguyễn Quý Ân làm Hữu tư giảng. Vì Nguyễn Quý Ân mất sớm nên chỉ còn một mình Nguyễn Hiệu phụ trách, được chúa Trịnh tin yêu.

Năm 1720, đến kỳ xét định khảo khóa, vì có nhiều công lao nên ông được thăng làm Tả thị lang bộ Lại, được đặc cách dự tước Nông Lĩnh hầu.

Năm Tân Sửu (1721), ông cùng đình thần bàn nghị việc Cấp sự trung Binh khoa Trần Đình Thu bị dư luận cho là có sự gian lận trong thi cử. Do không có bằng cứ, nên vị Tiến sĩ người phường Báo Thiên này được miễn nghị và vẫn được giữ chức tước như cũ.

Cuối năm Nhâm Dần (1722), khi đánh giá công lao của các quan để xếp ngạch bậc, ông đượcdự lớp trên và đứng hàng thượng khảo, được khen thưởng, đặc cách ban cho tước Nông Quận công.

Năm Quý Mão (1723), tuy là người có học lực khá, nhưng có việc vướng mắc nên Võ Danh Toại không được dự kỳ thi Hương. Ông đã giữ Võ Danh Toại làm gia khách, cho học tập cùng với con cái của mình. Sau này, Võ Danh Toại đỗ Hương nguyên khoa Kỷ Dậu (1729) và đỗ Hoàng giáp khoa thi Kỷ Tỵ (1739). Ông Toại rất cảm kích công ơn dưỡng dục của cụ.

Năm Bính Ngọ (1726), thấy nhân dân Thanh Hóa đói to, ông dâng khải xin chẩn cấp. Chúa Trịnh Cương sai ông đến kho ở Thanh Hóa lấy 14 vạn quan tiền để chia phát cho dân.

Tháng Một (11) năm Đinh Mùi (1727), khi Tham tụng Nguyễn Công Hãng xin từ nhiệm vụ kiêm Đô ngự sử, Chúa Trịnh đã thuận cho ông giữ chức Đô ngự sử, tiếp tục giữ chức Bồi tụng trong phủ chúa.

Năm Mậu Thân (1728), mẹ nuôi Từ Đoan Hà Thị Đuôi mất, ông về Lan Khê cư tang.

Tháng Sáu năm Canh Tuất (1730), Thuận Vương Trịnh Giang lên cầm quyền, nghĩ ông giảng dạy cho minh từ thời còn Tiềm để nên thăng Nguyễn Hiệu làm Thượng thư Bộ Binh, gia hàm Thiếu Bảo. Cũng trong năm này, ông cùng Phạm Khiêm Ích hội đồng với văn quan ở Lục phiên kiểm tra việc chi dùng trong Lục cung. Rồi lại cùng với Nguyễn Công Hãng, Lê Anh Tuấn và Đỗ Bá Phẩm làm Chiêu tập quan để chiêu tập quân lưu tán khắp nơi.

Năm Tân Hợi (1731), ông kiêm làm việc ở Hàn Lâm Viện.

Năm Nhâm Tý (1732), khi vua Lê Thuần Tông lên ngôi, ông được thăng làm Thượng thư Bộ Lễ, gia phong hàm Thiếu phó; vào phủ chúa giữ chức Tham tụng, thăng Tá lý công thần.

Năm Quý Sửu (1733), ông được cấp thêm xã Văn Khê, huyện Thanh Oai làm ngụ lộc.

Tháng Bảy năm Giáp Dần (1734), ông bị giáng chức xuống làm Thượng thư Bộ Hình, Thự Thiếu bảo, miễn chức Tham tụng vì có ý trì hoãn bàn luận việc chúa muốn giết hoạn quan Đỗ Bá Phẩm. Tuy nhiên, 3 tháng sau, ông lại được thăng chức Thượng thư bộ Lại, hàm Thái bảo và vào làm Tham tụng trong Phủ chúa như cũ. (Lúc đó Trịnh Giang ngờ vực một số đại thần, đã ra tay sát hại Nguyễn Công Hãng, Lê Anh Tuấn. Nguyễn Hiệu cũng vì làm trái ý chúa nên bị cách chức Tham tụng, bị giáng xuống làm Thượng thư bộ Hình, hàm Thiếu bảo. Nhưng ít lâu sau ông lại được lên làm Tham tụng kiêm Thượng thư bộ Lại).

Tháng Hai năm Ất Mão (1735), ông đi khám xét dân trù mật hay thưa thớt để chước định hộ khẩu của xứ Sơn Nam. Tháng Tư năm đó, ông phụng mệnh tuyên đọc tuyên chỉ lên ngôi của vua Lê Ý Tông, sau khi vua Lê Thuần Tông băng hà vào ngày Giáp Thân (tức ngày 5/6/1735). Sau khi lập ban về ông bị cảm nặng. Vào giờ Sửu, ngày 11 tháng Năm, năm Ất Mão (1735), Thượng thư bộ Lại, Thiếu bảo, Tham tụng, Nông Quận công Nguyễn Hiệu mất. Chúa Trịnh sai Nội giám Ích Thọ hầu đến làm lễ Tuyên úy, Vua Lê truy tặng chức Thái Bảo, ban tên thụy là Thuần Chất; lại sai quan Thị độc Nguyễn Phùng Thời phó Tri công phiên Nguyễn Đôn làm quan hộ lễ. Ngày 14 chúa Trịnh cho làm Lễ Thái Lao, sai Thượng thư Bộ Công Cao Huy Trạc khâm mạng lễ 2 vái trước linh cữu. Ngày 17 tháng Sáu rước linh cữu về Thanh Hóa. Chúa ban minh tinh, phật đình, thuyền và 500 cơ binh cùng các quan hộ lễ đưa tang về Thanh Hóa. Nguyễn Hiệu qua đời, thọ 62 tuổi.

Ngày 26 tháng 3 năm Bính Thìn (1736), vua Lê sai Đông các Đại học sĩ Trần Ân Triêm và Đốc đồng Thanh Hóa Nguyễn Huy Mãn đến làm lễ Dụ tế và đến ngày 27 tháng đó, làm lễ an táng tại xứ Cồn Lốc của làng Lan Khê (địa danh này nay thuộc xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa)

5 năm sau khi mất (tức năm Canh Thân - 1740), nhân sự kiện lên ngôi của Lê Hiến Tông, triều đình xét công trạng của Nông Quận công Nguyễn Hiệu, nên đã cho lập đền thờ và truy tặng làm Trung chính khoan hậu Đại vương - Trung đẳng phúc thần.

Đền thờ Nguyễn Hiệu (dân gian gọi là Phủ Đại vương) được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia vào năm 2004.

Gia đình

Vợ
 Chính thất: Tống Thị Xuân, con gái cụ Nghè Tống Nho ở làng Tiên Mộc (nay thuộc xã Dân Lực, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa). Bà mất khi mới 33 tuổi, không sinh hạ người con nào.
 Kế thất: Lê Thị Duyên, là cháu bà Tống Thị Xuân, mất năm 31 tuổi, sinh một con trai
 Á thất: Nguyễn Thị Huệ, người làng Hữu Vĩnh, huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa (nay thuộc xã Hoằng Vinh, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa), con gái quan Giai Thọ hầu, Đô tổng binh sứ, mất năm 30 tuổi, sinh một con trai và hai con gái
 Thứ thất: Nguyễn Thị Thơm, em gái bà Nguyễn Thị Huệ, mất năm 64 tuổi, sinh năm con trai, hai con gái

Các con trai
 Nguyễn Nghi, đỗ Nho sinh
 Nguyễn Hoàn, đỗ Tiến sĩ, tước Viện Quận công
 Nguyễn Đàm, đỗ Hương cống
 Nguyễn Hợi, đỗ Hương cống
 Nguyễn Hân
 Nguyễn Viên (Nguyễn Nhậm), đỗ Hương cống
 Nguyễn Trác
 Nguyễn Tiệp

Các con gái
 Nguyễn Thị Ân, gả cho Tham đốc Trương Lệ, người làng Như Kinh, huyện Gia Lâm, Hà Nội.
 Nguyễn Thị Đoàn
 Nguyễn Thị Thu
 Nguyễn Thị Quyền
 Nguyễn Thị Uyển
 Nguyễn Thị Kỳ
 Nguyễn Thị Trinh
 Nguyễn Thị Diệu

Nhận định
Sử gia Phan Huy Chú nhận định về ông như sau:
Ông là người trọng hậu, ngay thẳng, điềm tĩnh, giữ mình, bồi đắp vun trồng cho đám nho sĩ, cất nhắc kẻ hậu tiến, từ một người giữ chức phận nhỏ cũng lấy lề tiếp. Lúc về già ông cầm quyền lớn, trong bụng muốn sửa lại những tệ hà khắc như làm việc công bằng cho phu dịch, giảm nhẹ việc trưng thu thuế để cho trăm họ được nhờ

Xem thêm
 Nguyễn Công Hãng

Chú thích

Tham khảo
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

Quan lại nhà Lê trung hưng
Người Thanh Hóa
Hội nguyên Việt Nam
Tiến sĩ nhà Hậu Lê


title: Nguyễn Hiệu (định hướng)

text:
Nguyễn Hiệu có thể là một trong các nhân vật sau trong lịch sử Việt Nam:
 Nguyễn Hiệu (1674-1735), đại thần nhà Lê trung hưng
 Nguyễn Duy Hiệu (1847–1887), còn gọi là Nguyễn Hiệu hay Hường Hiệu, một thủ lĩnh phong trào Cần Vương chống Pháp tại Quảng Nam cuối thế kỷ 19.


The Preacher's Wife: Original Soundtrack Album là album soundtrack của bộ phim cùng tên, phát hành vào ngày 26 tháng 11 năm 1996. Các bài hát trong album được thể hiện bởi Whitney Houston, người đóng vai chính trong bộ phim này. Đây là album nhạc gospel bán chạy nhất mọi thời đại, khi bán được 6 triệu bản trên toàn thế giới.

Album đạt vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng Billboard 200 và thứ nhất trên bảng xếp hạng Top R&B Albums và Top Gospel Albums, cũng như được chứng nhận 3 đĩa Bạch kim bởi Hiệp hội công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA). Album phát hành 3 đĩa đơn: đĩa đơn đầu tiên, "I Believe in You and Me" (cover lại của The Four Tops), trở thành 1 đĩa đơn nằm trong top 5 ở Mỹ  và được đề cử giải Grammy ở hạng mục Trình diễn giọng R&B nữ xuất sắc nhất, cũng như giải Album R&B xuất sắc nhất cho album. Đĩa đơn thứ hai, "Step by Step" cũng đạt được một số thành công nhất, khi nằm trong top 10 và 20 của nhiều quốc gia. Đĩa đơn cuối cùng, "My Heart Is Calling" là đĩa đơn phát hành cuối cùng của soundtrack.

Danh sách bài hát

Xếp hạng và chứng nhận

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng các đĩa đơn

Chứng nhận

Tham khảo

Album của Whitney Houston
Nhạc phim năm 1996


title: Sơn ca mỏ dài miền đông

text:
Sơn ca mỏ dài miền đông (danh pháp hai phần: Certhilauda semitorquata) là một loài chim thuộc Họ Sơn ca. Loài này sinh sống ở Lesotho, Nam Phi và Swaziland. Môi trường sinh sống của chúng là thảo nguyên đất thấp khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 BirdLife International 2004. Certhilauda semitorquata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 24 tháng 7 năm 2007.

S
Động vật được mô tả năm 1836


title: Thái Ly hầu

text:
Sái Li hầu hay Sái Hi hầu (chữ Hán: 蔡釐侯 hay 蔡僖侯; trị vì: 808 TCN-762 TCN), tên thật là Cơ Sở Sự (姬所事), là vị vua thứ tám của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Sở Sự là con của Sái Di hầu - vua thứ 7 nước Sái. Năm 809 TCN, Di hầu mất, Sái Li hầu lên nối ngôi.

Sử sách không ghi chép sự kiện xảy ra liên quan tới nước Sái trong thời gian ông làm vua.

Năm 762 TCN, Sái Li hầu mất. Ông ở ngôi được 47 năm. Con ông là Cơ Hưng lên nối ngôi, tức là Sái Cộng hầu.

Xem thêm
Sái Di hầu
Sái Cộng hầu

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Sái
Năm sinh thiếu
Mất năm 762 TCN
Năm sinh không rõ
Nước Sái


title: Thái Cung hầu (Cơ Hưng)

text:
Sái Cung hầu (chữ Hán: 蔡共侯; trị vì: 761 TCN-760 TCN), tên thật là Cơ Hưng (姬興), là vị vua thứ chín của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Hưng là con của Sái Ly hầu - vua thứ 8 nước Sái. Năm 762 TCN, Ly hầu mất, Cơ Hưng lên nối ngôi, tức là Sái Cung hầu.

Sử sách không ghi chép sự kiện xảy ra liên quan tới nước Sái trong thời gian ông làm vua.

Năm 760 TCN, Sái Cung hầu mất. Ông ở ngôi được 2 năm. Con ông là Sái Đái hầu lên nối ngôi.

Xem thêm
Sái Ly hầu
Sái Đái hầu

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Sái
Năm sinh thiếu
Mất năm 760 TCN
Năm sinh không rõ
Nước Sái
Mất năm 759 TCN


title: Cơ Hưng

text:
Cơ Hưng (chữ Hán: 姬興) có thể là một trong các vua chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc:
 Sái Cộng hầu, vua thứ 9 nước Sái, cai trị từ năm 761 TCN-760 TCN
 Lỗ Văn công, vua thứ 20 nước Lỗ, cai trị từ năm 626 TCN-609 TCN

Cả Sái Cộng hầu và Lỗ Văn công đều là dòng dõi của Chu Văn Vương, trong đó Sái Cộng hầu thuộc thế hệ thứ 9 và Lỗ Văn công thuộc thế hệ thứ 17.


title: I'm Your Baby Tonight

text:
I'm Your Baby Tonight là album phòng thu thứ ba của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Whitney Houston, phát hành ngày 6 tháng 11 năm 1990 bởi Arista Records. Nó được phát hành sau ba năm kể từ album phòng thu trước đã gặt hái những thành công rực rỡ về mặt thương mại, Whitney (1987). Quá trình thu âm cho album đã được thực hiện từ tháng 11 năm 1989 đến tháng 8 năm 1990, trong đó Houston trở thành đồng giám đốc điều hành với Clive Davis lần đầu tiên với một album trong sự nghiệp của cô, cộng tác với nhiều nhà sản xuất quen thuộc như Narada Michael Walden và Michael Masser, và bắt đầu làm việc với đội sản xuất của L.A. Reid và Babyface cũng như ca sĩ Luther Vandross. Ngoài ra, nó còn có sự tham gia góp giọng từ Stevie Wonder trong "We Didn't Know", và nữ ca sĩ cũng tham gia đồng sản xuất một bài hát trong album "I'm Knockin'." Đây cũng được xem là sự chuyển hướng đáng kể so với những âm thanh dance-pop từ album phòng thu trước, trong đó kết hợp giữa funk, new jack swing và R&B.

Sau khi phát hành, I'm Your Baby Tonight nhận được những phản ứng đa phần là tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao quá trình sản xuất của nó và sự thay đổi trong phong cách âm nhạc của Houston. Album cũng gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử tại nhiều lễ trao giải lớn, bao gồm chiến thắng giải thưởng âm nhạc Billboard năm 1991 cho Top Album R&B và hai đề cử giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1992. Ngoài ra, nó còn nhận được ba đề cử giải Grammy trong ba năm liên tiếp (từ năm 1990) cho "I'm Your Baby Tonight", "All the Man That I Need" và "I Belong to You". Về mặt thương mại, album cũng gặt hái những thành công vượt trội về mặt thương mại, đứng đầu các bảng xếp hạng ở Đan Mạch và Hy Lạp, và lọt vào top 10 ở hầu hết những quốc gia nó xuất hiện, bao gồm vươn đến top 5 ở Áo, Phần Lan, Đức, Ý, Nhật Bản, Na Uy, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh. Tại Hoa Kỳ, mặc dù không thể so sánh với những thành công của những album phòng thu trước, I'm Your Baby Tonight cũng vươn đến vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng Billboard 200 và được chứng nhận bốn đĩa Bạch kim từ Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA). Tính đến nay, nó đã bán được hơn 12 triệu bản trên toàn thế giới.

Sáu đĩa đơn đã được phát hành từ album. Hai đĩa đơn đầu tiên, "I'm Your Baby Tonight" và "All the Man That I Need" lần lượt trở thành đĩa đơn quán quân thứ tám và thứ chín của Houston trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, đồng thời gặt hái những thành công đáng kể trên toàn cầu. Những đĩa đơn tiếp theo cũng đạt được một số thành công nhất định trên các bảng xếp hạng, trong đó đĩa đơn thứ ba "Miracle" lọt vào top 10 ở Hoa Kỳ và "I Belong to You" nhận được một đề cử giải Grammy. Để quảng bá album, Houston đã xuất hiện và trình diễn những bài hát từ album trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải khác nhau, bao gồm The Arsenio Hall Show, Saturday Night Live và buổi hòa nhạc Welcome Home Heroes with Whitney Houston cũng như bắt tay thực hiện chuyến lưu diễn thế giới I'm Your Baby Tonight World Tour, đi qua nhiều quốc gia ở châu Á, Bắc Mỹ và châu Âu. Sau thành công của I'm Your Baby Tonight, Houston tiếp tục trải qua những thành công rực rỡ về mặt thương mại trong suốt thập niên 1990, mạo hiểm với những bộ phim điện ảnh, trong khi tiếp tục ghi dấu ấn với những album nhạc phim. Nó sẽ không được theo sau bởi bất kỳ album phòng thu nào trong tám năm, cho đến năm 1998 với việc phát hành album phòng thu thứ tư của cô, My Love Is Your Love (1998).

Danh sách bài hát

Ghi chú
Tất cả những phiên bản trên toàn cầu đều bao gồm phiên bản "Yvonne Turner Mix" của "I'm Your Baby Tonight" như là bài hát đầu tiên, thay thế cho phiên bản của L.A. Reid/Babyface.

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Liên kết ngoài
I'm Your Baby Tonight tại AllMusic
I'm Your Baby Tonight tại Discogs

Album của Whitney Houston
Album năm 1990


title: Danh sách 100 loài xâm hại mạnh nhất thế giới

text:
Đây là danh sách 100 loài xâm hại mạnh nhất thế giới trong Global Invasive Species Database. Dữ liệu này do nhóm chuyên gia về các loài xâm thực của IUCN đưa ra.

Danh sách

Chú thích

Xâm thực
Xâm thực
Danh sách liên quan đến toàn cầu hóa


title: Hồ trăn

text:
Hồ trăn hay quả hồ trăn hay hạt cười hay hạt dẻ cười (Danh pháp khoa học: Pistacia vera) là một loài thực vật thuộc Họ đào lộn hột. Loài này được Carl von Linné miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.

Hồ trăn có nguồn gốc từ vùng Ba Tư nay phân bố rộng rãi ở Iraq, Syria, Liban, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Tunisia, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, Ấn Độ, Pakistan, Ai Cập, Sicilia, Uzbekistan, Afghanistan, Hoa Kỳ (trồng nhiều ở California) và Việt Nam. Hạt dẻ cười hầu như thường xuất hiện trên các mâm bánh kẹo ngày Tết ở Việt Nam.

Công dụng

Quả hồ trăn là một trong những nguồn phong phú chất xơ và protein (chất đạm). Bạn có thể ăn ít mà vẫn cảm thấy no lâu. Một phần quả hồ trăn 25 g chứa 2,6 g chất xơ, nhiều hơn các loại hạt khác", chuyên gia dinh dưỡng Naini Setalvad nói. Ngoài ra, 25 g hồ trăn cung cấp hơn 260 mg kali và nhiều khoáng chất khác giúp duy trì huyết áp.

Ăn hạt cười (quả hồ trăn) có thể chống được béo phì, thừa cân và giảm nguy cơ mắc bệnh tim, tiểu đường và các hội chứng trao đổi chất, hạt cười có hàm lượng HDL-C, folate, protein C-reactive và homocysteine thấp, qua đó giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và ung thư, hiệu quả đặc biệt của quả hồ trăn trong việc giảm chất béo và lipoprotein, tác nhân gây bệnh tim mạch.

Xuất khẩu

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

V
Ẩm thực Ý
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Tây Á
Thực vật Trung Á


title: Empire: Total War

text:
Empire: Total War là trò chơi điện tử thể loại chiến lược theo lượt và chiến thuật thời gian thực phát triển bởi The Creative Assembly và phát hành bởi Sega cho hệ điều hành Microsoft Windows, việc phát hành cho Mac OS X do Feral Interactive đảm nhiệm. Đây là phiên bản thứ 5 trong dòng trò chơi Total War, phát hành tại thị trường Bắc Mỹ vào ngày 3 tháng 3 năm 2009 và phát hành ra thị trường quốc tế hôm sau. Trò chơi lấy bối cảnh thời kỳ cận đại vào thế kỷ thứ 18 thời mà các đế quốc đang đua nhau mở rộng thuộc địa của mình ra khắp thế giới cũng như cố gắng tiêu diệt lẫn nhau để giành ngôi bá chủ và đây cũng là thời kỳ mà súng đạn bắt đầu thay thế dần cho gươm và giáo.

Giống như những phiên bản thuộc dòng Total War trước người chơi sẽ chọn một trong các đế quốc tồn tại vào thế kỷ 18 và tiến hành chinh phục thế giới bằng sức mạnh quân sự, chính trị, ngoại giao, gián điệp và kinh tế. Khi điều khiển các lượt đi thì trò chơi mang thể loại chiến lược theo lượt nhưng khi vào trận đánh thì trò chơi sẽ trở thành chiến thuật thời gian thực với khả năng điều khiển hàng ngàn quân. Điểm khác với các phiên bản Total War trước là trò chơi này có thêm tính năng thủy chiến với các tàu nã đại bác vào nhau và các binh lính tràn qua để cố gắng chiếm tàu nhau mà các phiên bản khác không có. Ngoài chiến dịch chơi đơn cơ bản trò chơi còn có một chiến dịch phụ nói về lịch sử hình thành của Hoa Kỳ. Ngoài ra người chơi cũng có thể chọn để tham gia vào các trận đánh có thật trong lịch sử thời cận đại.

Empire: Total War đã nhận được nhiều đánh giá tích cực từ khi phát hành và một số đánh giá đây là một trong số các trò chơi chiến lược hàng đầu vào thời điểm trò chơi được phát hành. Các lời khen chủ yếu xoay quanh chiều sâu của chiến lược và độ rộng của chiến trường, hiệu ứng hình ảnh và độ chính xác của lịch sử. Việc chiến đấu bằng súng đạn được cho lên thành cách chiến đấu chính chứ không phải chỉ là phụ như các phiên bản Total War trước đã nhận được sự đón nhận tốt và được xem là thành công. Tuy nhiên cũng có các than phiền với trí thông minh nhân tạo xảy ra trong các trận chiến, nhất là các trận hải chiến với việc các tàu đôi khi chạy lung tung khó kiểm soát và phối hợp. Trò chơi được đánh giá là thành công về thương mại, với việc đứng đầu bảng xếp hạng doanh thu trong tuần đầu phát hành. Các nhân viên của Creative Assembly cũng nói rằng doanh thu đạt được như thế cũng là do có một số lượng đáng kể đã được đặt hàng trước khi phát hành.

Tổng quan
Nội dung chính của Empire: Total War là tập trung vào việc thăm dò, phát triển kinh tế, chính trị, tôn giáo, thiết lập các thuộc địa, và cuối cùng là chinh phục các vùng đất khác. Trò chơi lấy bối cảnh trong những năm đầu thời kỳ cận đại, kéo dài từ năm 1701 đến đầu thế kỷ 19, cho phép người chơi dẫn dắt một loạt các phe phái khác nhau thống trị châu Âu, Bắc Phi, châu Mỹ và khu vực Đông Ấn. Người chơi sẽ sử dụng cả chiến lược phức tạp trên các bản đồ chiến dịch cũng như các lực lượng chỉ huy quân đội trong những trận đánh trên đất liền và cả trên biển. So với các trò chơi dòng Total War trước đây, Empire: Total War bao gồm hai khu vực rộng lớn của trò chơi: một lần lượt dựa trên địa chính trị chiến dịch cho phép người sử dụng để di chuyển quân đội và lực lượng hải quân trên toàn cầu, tiến hành hoạt động ngoại giao (ví dụ như thành lập liên minh), thương mại, hoạt động gián điệp, và chính trị của nội bộ quốc gia đó, cũng như các nhiệm vụ cần thiết khác.

Trong Empire: Total War xuất hiện khoảng năm mươi phe phái có thật ở thế kỷ 18, tuy nhiên, người chơi chỉ có thể chơi được mười một phe phái mạnh nhất và có ảnh hưởng thời bấy giờ. Ở Tây và Bắc Âu, các phe phái chính là Anh, Pháp, Cộng hòa Hà Lan, Tây Ban Nha và Thụy Điển, trong khi Trung và Đông Âu được đại diện bởi Phổ, Áo, Nga và Ba Lan-Litva. Trong khu vực Balkan và Trung Đông, Đế quốc Ottoman được mô tả như là đế chế thống trị Hồi giáo, trong khi Liên minh Maratha và đế chế Mughal là những cường quốc lớn trên tiểu lục địa Ấn Độ. Các thuộc địa thế giới mới của các cường quốc được biểu diễn như là các nước bảo hộ của các quốc gia tương ứng. Việc các quốc gia quan trọng được thành lập thường vào các thời kỳ, chẳng hạn như cách mạng Pháp và Hoa Kỳ, hay bởi sự sụp đổ của các quốc gia ban địa cho tới đế quốc lớn được phản ánh trong các trò chơi, tuy nhiên, tùy từng người chơi những sự kiện lớn cũng có thể bị đẩy lùi. Các phe phái nhỏ hơn, bao gồm các tiểu quốc Đức và Ý, các bộ lạc người Mỹ bản địa và các nước Bắc Phi cũng xuất hiện trong trò chơi. Mỗi phe phái đều có những đặc điểm khác nhau về lãnh thổ, điểm mạnh và đặc sản.

Một chế độ chiến dịch-cốt truyện mang tên "Road to Independence" (Đường tới độc lập) cũng xuất hiện trong Empire: Total War, người chơi sẽ hòa mình vào cuộc thuộc địa hóa châu Mỹ của người Anh trong ba chương. Chương đầu tiên mở đầu với việc khám phá và phát triển thuộc địa Jamestown thuộc Virginia, Chương thứ hai tập trung vào cuộc chiến giữa Anh trước cả người Pháp lẫn các quốc gia người Mỹ bản xứ đồng minh của họ trong cuộc Chiến tranh Pháp và người Da đỏ, trong khi Chương thứ ba diễn ra vào lúc Lục quân Lục địa chống lại người Anh trong cuộc chiến tranh giành độc lập. Chiến dịch được dàn dựng đúng theo lịch sử, và thêm các chức năng như giúp người chơi tích lũy kinh nghiệm, khi mà người chơi có thể tìm hiểu trong từng mỗi chương những gì cần thiết: Chương thứ nhất, để quản lý và bảo vệ nền kinh tế khu vực, thứ hai, cách tạo thành liên minh và cách để chiếm và giữ lãnh thổ và khai thác và phát triển các nguồn tài nguyên có trong khu vực, và cuối cùng, sử dụng tất cả các kỹ năng để có thể tồn tại và giành chiến thắng trong cuộc chiến tranh Tổng lực chống lại một đối thủ vượt trội. Nếu người chơi hoàn thành chế độ "Con đường độc lập" thì sẽ mở khóa được phe Hoa Kỳ trong một chiến dịch ngắn.

Phát triển
The Creative Assembly đã tuyên bố về việc phát triển Empire: Total War và Sega sẽ lo phần phân phối tại sự kiện Leipzig Games Convention vào ngày 22 tháng 8 năm 2007. Trong buổi phỏng vấn, The Creative Assembly đã nói về các tính năng mới của trò chơi này như công cụ làm game mới cũng như chức năng hải chiến. Tuy nhiên dù việc phát triển trò chơi bắt đầu ngay sau khi Rome: Total War được phát hành, thì việc phát triển trò chơi vẫn đang ở giai đoạn đầu khi công bố vì thế không có bất cứ đoạn phim giới thiệu hay minh họa nào được đưa ra trong sự kiện. Những tấm hình chụp màn hình của trò chơi để mô tả về công nghệ mà trò chơi sử dụng chỉ được phát hành nhiều tháng sau đó. Đoạn phim giới thiệu đầu tiên được công bố vào ngày 10 tháng 7 năm 2008 quay giao diện của trò chơi. Trong sự kiện Triển lãm giải trí điện tử (E3) diễn ra tại Leipzig vào tháng 7 năm 2008, một phiên bản thử nghiệm cho phép tham gia một trận hải chiến đã được cho sử dụng thử và trong sự kiện này trò chơi cũng được công bố là sẽ phát hành vào năm 2009 sau khi dời thời điểm dự định phát hành bàn đầu là tháng 12 năm 2008 với lý do để hiệu chỉnh chế độ chơi nối mạng cho ổn định hơn.

Valve Corporation cũng đã tuyên bố vào ngày 28 tháng 10 năm 2008 là trò chơi cũng sẽ được phân phối trực tuyến trên kênh Steam. Phiên bản phân phối trên kênh này cần phải kết nối với Steam để có thể chơi được cũng như có thêm một số khả năng khác như tự động cập nhật và khả năng chơi nối mạng ổn định hơn. Hai trận chiến có thật là trận Brandywine và trận hải chiến Lagos cũng đã được thêm vào phiên bản này vào ngày 20 tháng 2 năm 2009. Kể từ khi phát hành thì phiên bản Empire: Total War trên Steam luôn được cập nhật để khắc phục ngay những lỗi phát sinh mà người sử dụng phát hiện.

Nhà thiết kế chính của dự án là James Russell đã nói trong một buổi phỏng vấn là bối cảnh thế kỷ 18 được chọn vì "Vào thời đó có những quân đoàn sặc sỡ... thế kỷ 18 cũng là thời đại hoàng kim của những trận hải chiến và đó thực sự là đấu trường tốt để ra mắt tính năng hải chiến mới của chúng tôi". Russell cũng nói rằng đây là thời đại mà thế giới trở nên sôi sùng sục và bắt đầu chuyển mình với hàng loạt các cuộc cách mạng, từ những cuộc cách mạng mang tính chính trị như cuộc cách mạng Pháp, những cuộc cách mạng trong các lĩnh vực khác như cuộc cách mạng công nghiệp, thuốc súng bắt đầu được đưa vào sử dụng rộng rãi trong quân đội cũng như trong các cuộc cách mạng đã cho trò chơi "Cơ hội để phát triển các tính năng năng thú vị mới và cách chơi cũng có thể thay đổi rất nhiều". Hình ảnh của trò chơi được xây dựng dựa trên những gì xảy ra trên thực tế để làm cho các đơn vị trở nên sống động hơn như các cử động khi di chuyển và cận chiến hay các trang phục mà các binh lính mặc sẽ khác nhau chút ít để việc bị nghĩ rằng đây là một quân đoàn vô tính.

Phát hành
Empire: Total War đã phát hành tại thị trường Bắc Mỹ vào ngày 03 tháng 3 năm 2009 và toàn châu Âu ba ngày sau đó. Trò chơi là tác phẩm bán chạy nhất của dòng Total War khi đó, trò chơi đã nằm đầu bảng xếp hạng các trò chơi bán chạy nhất tại Anh trên tất cả các hệ máy trong tuần đầu phát hành, phiên bản đầu tiên của Total War phải mất 1 năm rưỡi để đạt đến doanh số đó. Doanh số của trò chơi được báo cáo là gần gấp đôi hai phiên bản Rome: Total War và Medieval II: Total War. Tại Hoa Kỳ, Empire: Total War và phiên bản mở rộng là Special Forces đã đứng hạng nhất và nhì trên bảng xếp hạng các trò chơi máy tính bán chạy nhất trong tuần đầu tiên. Tại Úc thì trò chơi đã đứng đầu bảng xếp hạng doanh thu trên hệ máy tính nhưng đúng hạng tư với toàn bộ các hệ máy. Sega thông báo là trò chơi đã bán được 810.000 bản trên toàn thế giới vào cuối năm tài chính 2008.. Tuy nhiên một lượng lớn người chơi cũng đã thông báo về việc trò chơi không tương thích với một số trình điều khiển Nvidia cũng như phiên bản phân phối trên kênh Steam phát sinh lỗi không thể cài đặt. Trong một cuộc phỏng vấn với IGN, người phát ngôn của studio là Kieran Brigden đã thảo luận về các vấn đề cố hữu trong việc phát triển một trò chơi rất lớn và đầy tham vọng như thế và nói "Có một số vấn đề với Empire? Tất nhiên.". Ông nói rằng The Creative Assembly đang có kế hoạch giải quyết các vấn đề với độ ổ định và hiệu suất sử dụng phần cứng của trò chơi cũng như thêm vào một số điểm cho cách chơi và cải thiện trí thông minh nhân tạo như một phần của những việc phải làm sau khi phát hành.

Giám đốc sáng tạo của The Creative Assembly là Mike Simpson đã nói trên blog của mình vào tháng 10 năm 2009 trong một nỗ lực cố gắng tiếp xúc với cộng đồng chơi Empire: Total War để đối phó với các phản ứng tiêu cực mà các trò chơi nhận được. Ông nói rằng The Creative Assembly "Cũng không hoàn toàn hài lòng với tình trạng của Empire: Total War khi nó được phát hành" nhưng cảm thấy là việc Metacritic đánh giá trò chơi là 67% là không công bằng và lý do để ông viết blog là vì mối quan tâm đến thứ hạng mà trò chơi đang bị xếp vào vốn ở mức quá thấp nó thậm chí có thể ảnh hưởng đến doanh thu của trò chơi trong tương lai. Trong bài viết vào tháng 2 năm 2009, ông đã nói về việc họ đã gặp phải rắc rối lớn trí thông minh nhân tạo khi gần đến ngày phát hành. Simpson đã mô tả trí thông minh nhân tạo là "Bộ mã đồ sộ và phức tạp nhất mà tôi từng gặp trong một trò chơi" và nói rằng họ đã đạt đến một điểm tới hạn mà tại đó trí thông minh nhân tạo "thường không đồng tình với chính nó và kết thúc bằng việc bị treo vì không thể quyết định". Chỉ đến khi bản nâng cấp 1.5 được tung ra thì việc này mới được khắc phục. Simpson nói rằng người dẫn đầu việc thiết kế trí thông minh nhân tạo đã bỏ đi và về với gia đình trước khi dự án được hoàn tất. Với một trí thông minh nhân tạo trong các trận đánh có thể hạ ngay cả những người chơi giỏi sẽ làm một lập trình viên mới mất một khoảng thời gian để tìm hiểu chương trình được viết trong vòng ba năm này, các sửa đổi "chậm đến bực mình" của nhà phát triển đã được thực hiện với hy vọng sẽ tạo ra những trận đánh thật nhất.

Empire: Total War có 9 hình bìa khác nhau được sử dụng tùy vào nơi mà trò chơi được tiêu thụ và một hình bìa cho phiên bản phát hành tại thị trường quốc tế. Ví dụ là hình bìa phiên bản tại Đức sẽ có hình một người lính trong quân phục Phổ cũng như lá cờ lớn nhất phía sau sẽ là cờ nước Phổ. Một phiên bản mở rộng có tên Special Forces cũng đã được phát hành, sáu đơn vị lính đặc biệt của sáu đế quốc đã được thêm vào trong phiên bản này. Ngoài ra một phiên bản mở rộng dùng để tải về khác cũng được phát hành với 14 đơn vị lính mới cho tất cả các phe có mặt trong trò chơi.

Phiên bản mở rộng
Vào tháng 9 năm 2009, một phiên bản mở rộng khác mang tên The Warpath Campaign cũng đã được phát hành dưới dạng phiên bản tải về. Phiên bản này bổ sung thêm các nhiệm vụ mới cùng năm bộ tộc hùng mạnh tại Bắc Mỹ khi đó là Liên minh Iroquois, Cherokee, Huron, Pueblo và Lakota. Các công nghệ mới có thể nghiên cứu cũng được thêm vào cùng với các đơn vị đặc biệt như các trinh sát mới cùng pháp sư cũng được bổ sung cho phù hợp với các bộ tộc. Trò chơi tiếp của dòng Total War là trò Napoleon: Total War đã phát hành vào tháng 2 năm 2010 lấy chủ đề tập trung vào cuộc đời của Napoleon Bonaparte, hầu hết trò chơi này được phát triển giống như Empire: Total War nhưng đây là phiên bản độc lập chứ không phải phần mở rộng vì nhiều lý do. Mike Simpson nói rằng "Mức độ chi tiết để mô tả thành công các cuộc chiến của Napoleon cao hơn nhiều so với những gì chúng tôi đã làm trong Empire: Total War". Phiên bản tổng hợp Empire and Napoleon Total War Collection - Game of the Year đã được phát hành vào ngày 01 tháng 10 năm 2010 tổng hợp cả hai trò chơi và tất cả các bản mở rộng.

Đón nhận

Empire: Total War đã nhận được nhiều khen ngợi từ ngành công nghiệp trò chơi điện tử mặc dù nhận khá nhiều chỉ trích và đánh giá thấp lúc phát hành tuy nhiên sau đó trò chơi đã leo lên để giữ điểm trung bình tại GameRankings và Metacritic là 88 và 90 với các đánh giá tốt hơn sau đó. Các nhận xét đánh giá cao độ rộng của bản đồ chiến lược của trò chơi, báo PC Gamer UK có nói "Thiết kế của trò chơi chịu ảnh hưởng rất lớn từ các sự kiện và xu thế phát triển trong thời đại mà nó lấy bối cảnh", khi mô tả việc trò chơi phản ánh các thách thức của từng phe đúng với những sự kiện lịch sử. Các nhận xét cũng đánh giá cao về số lượng các phe tham chiến từ lớn đến nhỏ. Kieron Gillen đã nhận xét trên Eurogamer về bản đồ chiến dịch là "bất tận" vì có một số lượng lớn các chủ đề khác nhau, ông đã thấy rằng mình có thể hoàn thành toàn bộ chiến dịch mà không hề phải bước vào bản đồ Ấn Độ một yếu tố giúp tăng giá trị chơi lại của trò chơi. Các đánh giá khác trên GameSpot cũng đồng tình với quan điểm này "Kể cả một chiến dịch ngắn 50 năm cũng có thể làm mất một lượng lớn thời gian để hoàn tất, với việc từng lượt đi phải được suy tính kỹ trên nhiều mặt trận". Những nhận xét khác đánh giá cao về giao diện, cây công nghệ và suy nghĩ cấp độ chiến lược mà trò chơi bắt phải sử dụng trong phần chiến dịch. Tuy nhiên cũng có nhiều các đánh giá chỉ trích trí thông minh nhân tạo của trò chơi, 1UP.com đã nói về một số các sự kiện vô lý như "Dagestan thỉnh thoảng khơi nguồn các cuộc chiến tự sát với Nga", GamePro thì chỉ ra nhiều lỗi trong nhiều lĩnh vực khác nhau trong trò chơi như các tàu chạy lung tung trong các cuộc hải chiến và không chịu đánh chiếm tàu đối phương hay dễ dàng bắt lỗi trí thông minh nhân tạo và sử dụng chúng để dễ dàng hoàn thành chiến dịch hơn.

Các trận chiến thời gian thực trong Empire: Total War được xem là được xây dựng tốt. The Creative Assembly đã nói rằng họ đã rút ra nhiều kinh nghiệm từ Shogun: Total War, GameSpy đã mô tả việc các vũ khí nóng được sử dụng để chiến đấu đôi có khả năng lại bắn vào quân mình đã "Thay đổi các bản chất chiến thuật cơ bản của trò chơi như chúng đã từng làm ngoài đời thật". Các đánh giá trên IGN nhận thấy các trận chiến thời gian thực là "Diễn tả hình ảnh xuất sắc mà không hề rơi vào lối mòn cường điệu và giả tạo" cũng như nói cách điều khiển, các đội hình cũng đã được cải thiện nhiều. GameSpot nhận xét các trận chiến là "Thú vị với việc chỉ huy cũng như để xem" và đánh giá cao độ chi tiết của mô hình và cử động của từng người lính cũng như các đánh giá khác. Tuy nhiên GameSpot cũng nói rằng trí thông minh nhân tạo đôi khi lại bị rối trong một số tình huống và Game Informer thì nói trong một bài đánh giá là "Trí thông minh nhân tạo của đối thủ ngày càng xuống dốc" cũng như phàn nàn về khả năng tìm đường của các đơn vị. Eurogamer thì nói khả năng tìm đường của các đơn vị có vấn đề lớn trong việc vây thành.

Các trận hải chiến nhận nhiều chỉ trích hơn các trận đánh trên bộ. PC Format đã đánh giá tính năng hải chiến là "Tuyệt vời" nhưng cũng nói là "Rất bực mình với những tính toán chiến thuật và đội hình của người chơi nhanh chóng bị biến mất lúc chiến đấu khi họ cố ra lệnh cho các tàu chỉa đại bác vào kẻ thù". PC Gamer UK cũng đồng ý với quan điểm này nhưng cũng nói rằng các trận hải chiến là "Nhiệm vụ cùng khó khăn" của các nhà phát triển và "The Creative Assembly đã làm tất cả những gì tốt nhất mà khuôn mẫu trò chơi của họ cho phép". IGN thì khen ngợi chất lượng đồ họa của các trận hải chiến và nói "Biết cố gắng để xếp các tàu thành hàng, cố bắt theo chiều gió và chọn mục tiêu thích hợp sẽ luôn được tưởng thưởng" nhưng cũng nói là "Vấn đề cố giữ đội hình và tìm đường tốt là thứ luôn được ao ước". GameSpot nhận xét là "Trí tuệ nhân tạo dường như không thành công lắm trong việc quản lý".

Mặc dù có các chỉ trích nhưng hầu hết các đánh giá đều khen Empire: Total War. IGN nói "Mặc dù trò chơi còn một số kì kéo và các khía cạnh hơi thô trong các trận đánh" thì trò chơi vẫn "Đáng để nhắc đến như một trong những tên tuổi lớn nhất trong lích sử ngành công nghiệp trò chơi điện tử". Eurogamer thì nhận xét "Giới hạn của trò chơi không chỉ đơn thuần thuần là một trong những trò chơi của năm" nhưng ngụ ý thêm rằng nên phát hành các bản vá để có thể đối phó với những lỗi của. GameSpot thì rút ra kết luận là trò chơi "Phức tạp và bổ ích", GameSpy thì ken trò chơi vì "Các yếu tố giao diện đơn giản, chiến dịch và nhiều cải tiến bản đồ cùng màn hình thông tin làm cho dễ tiếp cận cuộc chiến hơn các tác phẩm khác trong dòng Total War. Đây là nơi thích hợp để những người chưa quen với dòng trò chơi này bắt đầu tham gia". Crispy Gamer thì tán dương trò chơi là "ngoạn mục" và "đúng lịch sử" nhưng cũng nói rằng cấu trúc của trò chơi bị sụp đổ do trí thông minh nhân tạo quá kém. Game Informer phàn nàn về trí thông minh nhân tạo nhưng đồng thời cũng nói rằng tổng thể trò chơi là "Tuyệt vời" và "Xuất sắc". GamePro thì có các ý kiến khác nhau, trong khi nói trò chơi có tiềm năng với "Một số tinh chỉnh thêm, đã minh nó là một tựa xuất sắc" nhưng "Có một đống vấn đề cần giải quyết" với các lỗi bị treo và văng ra ngoài.

Phiên bản mở rộng tải về The Warpath Campaign thì bị phàn nàn vì phần chiến dịch Strategy Informer không thích hợp với phần chiến dịch chính cũng như chỉ có vài đơn vị mới. Các đánh giá cũng nói về những mặt khó chơi, mặc dù các đánh giá cũng cảm thấy phiên bản tải về này thách thức người chơi với việc phải sử dụng các công nghệ lạc hậu của người bản xứ Bắc Mỹ để chống lại những kẻ xâm lược châu Âu. Games Radar đánh giá cao việc cách chơi tập trung vào việc ẩn nấp và những chiến thuật mới cũng như đánh giá cao giá thành thấp của phiên bản này tuy nhiên cũng phàn nàn về tính trung thực của lịch sử trong phiên bản này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Empire: Total War official website
 Empire: Total War Special Forces Edition official webpage
 The Creative Assembly official website
 Empire: Total War at Feral Interactive
 Trailer

Trò chơi điện tử năm 2009
Trò chơi chiến lược theo lượt
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Trò chơi trên Windows
Trò chơi trên macOS
Trò chơi điện tử chiến thuật theo lượt
Trò chơi trên Linux


title: Quần đảo Gotō

text:
là nằm trên biển Hoa Đông, ngoài khơi phía tây của đảo Kyūshū. Quần đảo về mặt hành chính thuộc tỉnh Nagasaki.

Địa lý
Quần đảo gồm tổng cộng 140 đảo, 5 đảo chính trong đó là:
,
,
,
, và
.

Nhóm đảo này kéo dài xấp xỉ . Phía bắc của quần đảo là đảo Tsushima trên eo biển Triều Tiên, và phía đông là  Kyūshū và phần còn lại của tỉnh Nagasaki. Quần đảo cách khoảng 100 km từ cảng Nagasaki. Hải lưu Tsushima (một nhánh của hải lưu Kuroshio) vòng quanh đảo.

Phía nam là hòn đảo chính, đảo Fukue, dài xấp xỉ 25 km từ bắc đến nam và 25 km từ đông sang tây; đảo chính ở phía bắc, Nakadori, dài xấp cỉ 40 km từ bắc đến nam và 20 km từ đông sang tây ở điểm lớn nhất. Tuy nhiên, hầu hết đảo Nakadori lại khá hẹp, chủ yếu chỉ rộng khoảng 6 km. Đất trồng tại đảo Fukue có độ cao; hươu nai và các loài thú săn khác có nhiều, cá hồi khá phong phú ở các dòng suối trên núi.

Do việc hợp nhất vào năm 2004, thành phố Gotō được hình thành. Thành phố quản ly các đảo Fukue, Hisaka, Naru, và bảy hòn đảo có người cư trú khác. Thị trấn Shinkamigotō, cũng được hình thành từ lần hợp nhất năm 2004, quản lý các đảo Nakadōri  và Wakamatsu.

Nhân khẩu
Nhiều cư dân trên quần đảo là hậu duệ của những người Ki-tô hữu Công giáo La Mã có nguồn gốc từ giáo phái Kakure Kirishitan, và cho đến ngày nay những người Hanare Kirishitan vẫn tồn tại ở đây, song phần lớn đã quay trở lại Công giáo sau khi tôn giáo này được hợp pháp hóa vào thế kỷ 19 hoặc cải sang các tín ngưỡng trước đó. Quần đảo có một số nhà thờ Công giáo, cổ vào nổi tiếng nhất trong số này là nhà thờ Dozaki, xây năm 1868 và năm cách 6 km về phía bắc của cảng Fukue.

Sản xuất
Các loại hải sản như hàu và nhím biển là các sản phẩm chủ yếu của quần đảo. Dầu hoa trà tự nhiên của đảo Fukue nổi tiếng tại Nhật Bản trong việc sử dụng để làm mỹ phẩm.

Giao thông
Sân bay Goto-Fukue (FUJ/RJFE) nằm trên đảo Fukue. Dịch vụ phà từ Nagasaki và Sasebo do công ty Kyusyu Shosen Co. Ltd điều hành.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang du lịch Gotō

Đảo Nhật Bản
Nagasaki
Quần đảo Thái Bình Dương


title: Fukue (đảo)

text:
là đảo lớn nhất và nằm ở cực nam của quần đảo Gotō tại Nhật Bản. Hòn đảo là một phần của thành phố Gotō thuộc tỉnh Nagasaki. Sân bay Goto-Fukue nằm trên đảo.

Fukue nhìn chung có khí hậu ấm áp và rất ẩm ướt (Köppen Cfa) với mùa hè nóng và rất ẩm và mùa đông mát và ẩm và thực tế không có tuyết rơi ở phần phía nam của đảo. Mặc dù vậy, vào những tháng mùa đông, dòng nước lạnh chảy xuống phía nam từ biển Okhotsk theo tuyến phìa đông của áp cao Siberi khiến cho thời tiết âm u và có ít ánh nắng hơn so với bờ biển "San‘in" từ Hagi đến Wakkanai. Giống như phần còn lại của Kyūshū, Fukue và các đảo khác của quần đảo Gotō hay bị ảnh hưởng của bão vào mùa hè vf mùa thu với lượng mưa từng lên đến  vào ngày 10 tháng 9 năm 2005 và  vào ngày 7 tháng 7 năm 1987. Tháng ẩm ướt nhất từng được ghi nhận là tháng 7 năm 1987 với lượng mưa  và tháng khô nhất là tháng 11 năm 1971 chỉ với .

Tham khảo

Đảo Nhật Bản
Nagasaki


title: Quần đảo Satsunan

text:
là một nhóm các đảo tạo thành phần phía bắc của quần đảo Nansei (hay quần đảo Ryukyu). Toàn bộ nhóm đảo thuộc về tỉnh Kagoshima, Nhật Bản.

Các đảo chính
 Quần đảo Satsunan
 Quần đảo Ōsumi với các đảo:
 Tanegashima, Yakushima, Kuchinoerabujima, Mageshima ở Nhóm Đông Bắc,
 Takeshima, Iojima, Kuroshima ở Nhóm Tây Bắc.
 Quần đảo Tokara: Kuchinoshima, Nakanoshima, Gajajima, Suwanosejima, Akusekijima, Tairajima, Kodakarajima, Takarajima
 Quần đảo Amami: Amami Ōshima, Kikaigashima, Kakeromajima, Yoroshima, Ukeshima, Tokunoshima, Okinoerabujima, Yoronjima

Lịch sử
Mặc dù Satsunan có nghĩa là phía nam của Satsuma-no Kuni (Tát Ma quốc), song nhóm đông bắc của quần đảo Ōsumi từng tạo thành "quốc" Tane trong một thời gian ngắn vào thế kỷ 8 và 9 và sau đó hợp nhất vào quốc Ōsumi. Quần đảo Tokara và nhóm tây bắc của quần đảo Ōsumi thuộc về huyện Kawanabe của "quốc" Satsuma. Quần đảo Amami nằm ngoài hệ thống hành chính Ritsuryō Mặc dù sau đó, nó đã nằm dưới quyền của phiên Satsuma trong thời kỳ Edo.

Năm 1879, quần đảo Amami trở thành Huyện Ōshima của tỉnh Kagoshima. Quần đảo Tokara và nhóm tây bắc của quần đảo Ōsumi được chuyển về huyện Ōshima vào năm 1897, và sau đó chuyển về Huyện Kagoshima vào năm 1973. Sau Thế chiến II, quần đảo Tokara và quần đảo Amami nằm dươi sự kiểm soát của Hoa Kỳ. Quần đảo Tokara trở về Nhật Bản vào năm 1952, và sau đó là quần đảo Amami năm 1953.

Tham khảo

Vùng sinh thái biển
Đảo Kagoshima
Quần đảo Thái Bình Dương
Quần đảo của Nhật Bản
Quần đảo Ryukyu


title: Quần đảo Ōsumi

text:
tạo thành phần phía bắc của quần đảo Satsunan, Nhật Bản. Quần đảo cách phía nam của bán đảo Osumi ở Kyūshū khoảng 60 km về phía nam.

Các đảo trong quần đảo có nguồn gốc núi lửa và có tổng diện tích 1.030 km². Quần đảo có khí hậu cận nhiệt đới. Đỉnh cao nhất của quần đảo Ōsumi là Miyanoura-dake với cao độ 1.935 mét thuộc đảo Yakushima.

Quần đảo gồm 3 đảo chính:
 Tanegashima
 Yakushima
 Kuchinoerabujima
và các đảo nhỏ như:
 Magejima phía tây của Tanegashima
 Kuroshima
 Iōjima
 Takeshima

Các đô thị trên quần đảo gồm
 Thành phố Nishinoomote tại Tanegashima
 Các thị trấn Nakatane và Minamitane tại Tanegashima
 Thị trấn Yakushima tại Yakushima và Kuchinoerabujima
 Làng Mishima tại Kuroshima, Iōjima, và Takeshima

Dân số quần đỏ khỏng 50.000 người và trong đó có 19.000 sống ở thành phố Nishinoomote ở bờ biển tây bắc của đảo Tanegashima. Quần đảo là một phần của tỉnh Kagoshima.

Giao thông
Nhu cầu hàng không của quần đảo được đáp ứng với Sân bay Tanegashima mới và sân bay Yakushima. Có thể kết nối đến Kagoshima và quần đảo Amami bằng các tuyến phà thường xuyên.

Lịch sử
Không rõ là quần đảo đã được khám phá khi nào. Các đề cập đầu tiên về nó được ghi trong Nihon Shoki (Nhật Bản thư kỷ) từ năm 720. Năm 1543 một tàu của Trung Hoa cùng với một người Bồ Đào Nha tên là Mendes Pinto đã bị mắc cạn trên đảo và do vậy đã đem mía và súng cầm tay đến Nhật Bản. Cho đến thời nay, súng cầm tay còn được gọi một cách thông tục tại Nhật Bản là "Tanega-shima,". Tên thực tế, Pinto không phải là người Bồ Đào Nha đầu tiên tiếp xúc với Nhật Bản, mặc dù ông đã ghé thăm Tanegashima ngay sau đó và truyền thuyết kể rằng ông đã kết hôn với một phụ nữ bản địa và có một con trai. Những người châu Âu đến giao thương không chỉ có súng mà còn có xà phòng, thuốc là và các hàng hóa khác.

Năm 1969 "Trung tâm Không gian Tanegashima" (TNSC) bao gồm một sân bay vũ trụ đã được Cơ quan nghiên cứu và phát triển hàng không vũ trụ Nhật Bản mở. TNSC nằm ở cực đông nam của đảo Tanegashima.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Địa lý quần đảo Ōsumi
 về trung tâm không gian TNSC

Quần đảo Satsunan
Đảo Kagoshima

Quần đảo Thái Bình Dương
Quần đảo của Nhật Bản


title: Quần đảo Tokara

text:
là một nhóm đảo thuộc quần đảo Satsunan, một phần của quần đảo Nansei (hay quần đảo Ryukyu). Toàn bộ quần đảo thuộc Làng Toshima, tỉnh Kagoshima, Nhật Bản.

Các đảo chính
Kuchinoshima
Nakanoshima
Gajajima （không có người ở）
Kogajajima （không có người ở）
Tairajima
Suwanosejima
Akusekijima
Kojima （không có người ở）
Kodakarajima
Takarajima
Kaminonejima （không có người ở）
Yokoatejima （không có người ở）

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quần đảo Satsunan
Quần đảo Thái Bình Dương
Đảo Kagoshima
Quần đảo của Nhật Bản
Quần đảo Tokara


title: Quần đảo Amami

text:
là một nhóm các đảo thuộc quần đảo Satsunan, một phần của quần đảo Nansei (hay Ryukyu). Quần đảo là một phần của tỉnh Kagoshima, của Nhật Bản. Tên gọi Amami có thể có nguồn gốc từ  hay , một nữ thần thường xuất hiện trong truyền thuyết Lưu Cầu. Các đảo trong quần đảo gồm:

Lịch sử

Thời kỳ Amami
Người dân quần đảo bắt đầu sản xuất đồ đất nung từ 6000 năm trước, chịu ảnh hưởng từ văn hóa Jōmon tại Kyūshū. Ban đầu, chùng có phong cách tương tự như với đất liền Nhật Bản, song về sau một phong cách có nguồn gốc từ Amami gọi là phong cách Hạ Usuki đã được phát triển.

Trong các thư tịch Nhật Bản, quần đảo xuất hiện lần đầu vào thế kỷ VII. Nihon Shoki (Nhật Bản thư kỷ) đã nói đến  năm 657, và  vào năm 682. Shoku Nihongi (Tục Nhật Bản kỷ) có nói đến  năm 699 và  vào năm 714. Tất cả các tên gọi này đều được cho là đề cập đến Amami hiện nay. Đoàn "khiển Đường sứ" (kentō-shi) của Nhật Bản đã từng đến Đường qua Amami Ōshima.

Đối với người dân địa phương, thời kỳ tiền sử này được gọi là .

Thời kỳ aji
Nông nghiệp được đưa đến quần đảo khoảng thế kỷ XII, và các cư dân đã chuyển từ săn bắn sang nuôi trồng. Do nông nghiệp gây ra sự phân biệt giàu nghèo, những người có quyền lực cuối cùng trở thành tầng lớp thống trị. Họ được gọi là "án ti" (aji) giống như trên đảo Okinawa, và cư trú trong những thành được gọi là gusuku. Gusuku nổi tiếng nhất là Gusuku Beru ở Kasari, thành phố Amami, và Gusuku Yononushi ở Wadomari. Các án ti chiến đấu với nhau để mở rộng lãnh địa của mình. Các câu chuyện dân gian cho thấy rằng một số thành viên của gia tộc Taira, bị thua trong trận Dan-no-ura năm 1185, đã đào thoát đến Amami Ōshima. Độ xác thực lịch sử của việc này vẫn chưa rõ.

Thời kỳ gusuku này thỉnh thoảng được gọi là , trong khi những người khác coi đây là một phần của thời kỳ Amami.

Thời kỳ Naha
Khi "án ti" Amami trở nên lớn mạnh, họ bắt đầu đi cống nạp cho các nước mạnh hơn xung quanh. Sử sách Lưu Cầu nói rằng "án ti" Amami đã cống nạp cho Eiso, vua của vương quốc Trung Sơn vào thời đại Tam Sơn Okinawa. Okinoerabujima và Yoronjima nằm dưới quyền kiểm soát của vương quốc Trung Sơn. Tuy nhiên, trong lúc đảo Okinawa vẫn trong vòng nội chiến, các chính quyền ở đây đã không thể vương đến phía bắc của quần đảo Amami. Án ti của Tokunoshima và các đảo phía bắc tiếp tục triều cống cho Okinawa, và kiểm soát hòn đảo của mình. Sau năm 1429, Shō Hashi thống nhất đảo Okinawa, lập nên vương quốc Lưu Cầu. Okinoerabu và các đảo xa hơn về phía nam đã nằm dưới quyền kiểm soát trực tiếp của Lưu Cầu, trong khi phần phía bắc vẫn là các lãnh thổ ngoại vi của vương quốc. Vị vua Lưu Cầu thứ 4 là Shō Sei đã cố gắng chiếm Amami Ōshima vào năm 1537 song đã thất bại. Vị vua kế vị liền sau đó là Shō Gen, ngược lại, đã chiến thắng vào năm 1571, và toàn thể nhóm đảo Anami từ đó nằm dưới quyền kiểm soát của vương quốc Lưu Cầu. Theo dân gian, 3 gusuku và 4 nhóm đã quyết liệt chống lại các cuộc xâm lược và sau đó đều bị hành quyết.

Thời kỳ này được gọi là , theo tên kinh đô của Lưu Cầu.

Thời kỳ Edo
Việc Lưu Cầu kiểm soát các hòn đảo này đã không thể kéo dài lâu. Mạc phủ Tokugawa tại Nhật Bản đã lên kết hoạch giao thương với nhà Minh. Họ cho phép Shimazu Tadatsune, người cai trị phiên Satsuma xâm lược Lưu Cầu. Vào tháng 3 năm 1609, Shimazu tấn công đảo Amami Ōshima, sau đó là Tokunoshima, Okinoerabu, và đến đảo Okinawa. Vào lúc này, nhà vua kiểm soát tất cả các đại bác của Lưu Cầu, trong khi quân Shimazu đx vượt qua được tất cả các trận đại bác trong Thời kỳ Chiến Quốc. Shimazu đã dễ dàng giành chiến thắng trong một tháng, và vương quốc Lưu Cầu phải thỉnh hòa với Satsuma.

Vương quốc Lưu Cầu gặp khó khăn khi quản lý quần đảo Amami ngay từ trước cuộc xâm lược của Satsuma, do cư dân bản địa thường tham gia các phong trào để giành độc lập. Lưu Cầu sau đó đã nhượng lại quần đảo cho phiên Satsuma. Satsuma bắt đầu trực tiếp cai trị khu vực từ năm 1613, và cử đến một viên quan. Tuy nhiên, quần đảo Amami vẫn là lãnh thổ trên danh nghĩa của vương quốc Lưu Cầu và vương quốc vẫn tiếp tục gửi các quan lại đến đây.

Lúc đầu, sự cai trị của Satsuma là ôn hòa, nhưng do tình hình tài chính của phiên trở nên tồi tệ đi, việc quản lý thay đổi theo hướng khai thác. Satsuma cho dân đảo trồng mía để nấu đường và bán cho Mạc phủ hay các thương nhân. Bởi vì sự độc canh này, người dân đảo bị nạn đói tấn công khi mất mùa.

Trong những thời điểm khó khăn này, người Amami tìm thấy niềm vui bằng loại rượu được làm từ mật mía, awamori mua từ Lưu Cầu, và hát các bài dân ca vớisanshin. Các bài dân ca của họ có phong cách khác so với Lưu Cầu, và điều này vẫn duy trì trong văn hóa hiện đại của cư dân nơi đây. Dưới sự cai trị của Satsuma, tên của người Amami trải qua một thay đổi to lớn, và nay thì nhiều người chỉ có họ viết bằng một Hán tự duy nhất.

Năm 1879, sau cải cách Minh Trị, quần đảo Amami được hợp nhất vào "quốc" Ōsumi, và sau đó là tỉnh Kagoshima. Trong Thế chiến II, khi những trận chiến khốc liệt diễn ra tại Okinawa, hơn 20.000 lính Nhật đang bảo vệ quần đảo Amami ở lân cận. Tuy nhiên, trong suốt cuộc chiến, quần đảo Amami chỉ phải chịu các trận không kích nhỏ.

Thời kỳ này kéo dài cho đến năm 1945 và được gọi là , theo tên Yamato.

Thời kỳ Hoa Kỳ kiểm soát
Sau khi Nhật Bản thất trận, quần đảo bị tách khỏi đất liền Nhật Bản và nằm dưới quyền kiểm soát của Hoa Kỳ. Tại lễ ký văn kiện đầu hàng, người Nhật phát hiện ra rằng các tài liệu chuẩn bị sẵn của Hoa Kỳ Amami là "Miền Bắc Ryukyu". Họ cho rằng điều này cho thấy ý định của người Mỹ nhằm tách các đảo này khỏi Nhật Bản. Đáp lại, người Nhật tuyên bố là quần đảo thuộc tỉnh Kagoshima.

Vào tháng 2 năm 1946, quần đảo Amami chính thức bị tách khỏi Nhật Bản. Vào tháng 10, Chính phủ Lâm thời Miền Bắc Quần đảo Ryukyu được hình thành từ những lãnh đạo địa phương. Thể chế này đổi tên thành Chính phủ Amami Gunto vào năm 1950. Tuy nhiên, trong một cuộc bầu cử dân chủ, cư dân địa phương đã lựa chọn một thống đốc cam kết sẽ đưa quần đảo trở về với Nhật Bản. Chính quyền dân sự Hoa Kỳ tại Quần đảo Ryukyu USCAR) không bằng lòng với việc suy giảm sức mạnh của các chính phủ Gunto. Năm 1952, USCAR thành lập một thực thể khác gọi là Chính phủ Ryukyu, và người dân quần đảo có thể chọn "lãnh đạo địa phương" của mình.

Các cư dân của Amami bất mãn với sự quản lý của Hoa Kỳ. Hơn nữa, kinh tế của Amami bị tách khỏi thị trường đại lục Nhật Bản. Công quỹ của Hoa Kỳ chủ yếu dành cho tái thiết Okinawa bị tàn phá nặng nề. Phong trào Phục hồi Quê hương Quần đảo Amami, bắt đầu ngay từ khi bị chia tách đã phát triển mạnh hơn. Trong số các cư dân địa phương trên 14 tuổi, 99,8% đã ký tên vào yêu cầu trở về Nhật Bản. Một số khu và cộng đồng tổ chức tuyệt thực theo gương của Mahatma Gandhi.

Hiệp ước San Francisco năm 1952 đặt hòn đảo dưới sự ủy trị với vị thế là một phần của quần đảo Ryukyu. Hoa Kỳ đã trao trả quần đảo Tokara vào tháng 2 năm 1952, và trao trả quần đảo Amami vào ngày 25 tháng 12 năm 1953. Chúng trở thành một phần của tỉnh Kagoshima.

Sau khi trao trả
Sau khi quần đảo Amami trở về Nhật Bản vào năm 1953, trong khi Okinawa vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Hoa Kỳ cho đến năm 1972. Do vậy, những người Amami làm việc ở Okinawa đột nhiên bị coi như những người nước ngoài, khiến cho họ gặp phải khó khăn. Chính phủ Nhật Bản ban hành một đạo luật nhằm thúc đẩy phát triển quần đảo Amami. Tuy nhiên, khoảng cách kinh tế giữa đất liền và quần đảo vẫn còn tồn tại đất ngày nay.

Ngôn ngữ
Ngôn ngữ được sử dụng trên hầu hết quần đảo Amami được gọi là tiếng Amami. Ngôn ngữ này bao gồm vài phương ngữ: phương ngữ Kikai, phương ngữ Bắc Amami, phương ngữ Nam Amami và phương ngữ Tokunoshima. Các phương ngữ trên các đảo phía nam là Okinoerabu và Yoron gần gũi hơn với phương ngữ Kunigami ở Bắc Okinawa, và có thể gọi là tiếng Kunigami.

Các ngôn ngữ này đều thuộc nhóm bắc Ryukyu của Nhóm ngôn ngữ Ryukyu. Mặc dù nhóm ngôn ngữ Ryukyu thuộc ngữ hệ Nhật Bản cùng với tiếng Nhật song chúng không hiểu lẫn nhau. Có tranh luận về tình trạng của các ngôn ngữ, nhiều người cho rằng chúng chỉ là các "phương ngữ" của tiếng Nhật, và có người coi chúng là các ngôn ngữ độc lập.

Cũng như những nơi khác tại Nhật Bản, tiếng Nhật tiêu chuẩn được sử dụng trong tất cả các tình huống chính thức. Còn ngôn ngữ phổ biến trên thực tế của những người trung niên và trẻ tuổi là tiếng Nhật giọng Amami gọi là . Giọng nói này khác so với Uchinā-Yamatuguchi (tiếng Nhật Okinawa), tức giọng tiếng Nhật tại Okinawa. Ton-futsūgo không chỉ bị ảnh hưởng bởi tiếng Nhật chuẩn, mà còn từ phương ngữ Satsugū (tại đất liền tỉnh Kagoshima) và phương ngữ Kansai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Amaminchu.com
  Nankainichinichi Shimbun
  Trung Gakki, Amami folk song distributor
  Amami FM
 Amami Wordlist at the Austronesian Basic Vocabulary Database
 Japan Mint: Commemorative Silver Proof Coin of the 50th Anniversary of the Restoration of the Amami Islands to Japan

Đảo Kagoshima
Quần đảo của Nhật Bản
Quần đảo Satsunan
Quần đảo Thái Bình Dương


title: Dầu lai có củ

text:
Dầu lai có củ hay còn gọi dầu lai lá sen, sen lục bình (danh pháp hai phần: Jatropha podagrica) là một loài thực vật có hoa thuộc chi Dầu mè, họ Đại kích. Nó là một loài đặc hữu của vùng nhiệt đới châu Mỹ, nhưng đã được trồng làm cảnh ở khắp nơi trên thế giới. Hoa của cây có màu đỏ, nở quanh năm. Cả cây chứa chất độc curcin.

J. podagrica có khả năng thu hút mạnh với nhiều loài bướm ở nơi nó được trồng.

Đặc điểm sinh học

Cây bụi, cao đến 2,5 mét, lá nhẵn, thân phình to ở gần gốc. Lá: Cuống lá dài 10 – 20 cm; lá bản tròn, chia 3-5 thùy hình ovan (trứng) hoặc ô-van ngược, thùy giữa có thể tới 11 cm (với lá to 20 cm), các thùy cạnh thường nhỏ hơn một chút; mặt dưới lá nhạt. Hoa: Hoa dạng chùm dày, rộng lên tới 26 cm, cuống hoa có thể dài đến 20 cm; lá bắc hình tam giác, dài 2 mm, bán cấp đỉnh. Hoa đực: lá đài hình ô-van, cánh hoa hình ô-van ngược, đỉnh tù, màu đỏ tươi; nhị hoa dài 6-8,5 mm, dạng sợi mọc ra từ đáy bông; bao phấn màu da cam. Hoa cái: Lá đài hình ô-van hoặc e-líp, dài 2 mm, đỉnh tù; cánh hoa dài 6–7 mm. Quả: hình e-líp tròn xoay (elipxoit), ba thùy; đường kính 1,5 cm, đỉnh cụt, nứt tách khi chín. Hạt hình elip (elipxoit), nhục phụ nhỏ.

Chú thích

Tham khảo

InChem: J. podagrica
USDA Plants Profile
GRIN Species Profile
Botany Photo of the Day
Flora of China
Flora of Thailand

P
Thực vật có hoa có độc
Thực vật được mô tả năm 1848


title: Móng bò trắng

text:
Móng bò trắng, móng bò nhọn (danh pháp hai phần: Bauhinia acuminata) là một loài thực vật có hoa đặc hữu của Đông Nam Á. Không thể xác định vùng đặc hữu chính xác của loài do loài này được lai tạo và nhân giống phổ biến, nhưng có thể đây là loài cây từ Malaysia, Indonesia (Java, Borneo, Kalimantan, Quần đảo Nusa Tenggara), và Philippines.

Cây móng bò trắng có thể phát triển cao đến 3 mét. Như các loài khác thuộc chi Ban, lá cây gồm có hai thùy, và có dạng như móng chân bò; dài và rộng tương ứng 6 và 15 centimet, phần khuyết vào trong sâu khoảng 5 cm; cuống lá dài từ 1,5 đến 4 cm. Các hoa có mùi thơm, đường kính từ 8 đến 12 cm, gồm năm cánh hoa màu trắng, mười nhị hoa có đầu nhị màu vàng và một nhụy hoa có đầu nhụy màu xanh lá. Quả của cây có dạng quả đậu dài từ 7,5 đến 15 cm, rộng 1,5 đến 1,8 cm.

Cây móng bò trắng được lai tạo rộng rãi ở những vùng nhiệt đới để trồng làm cảnh.

Chú thích

A
Thực vật vườn châu Á
Cây trang trí
Thực vật được mô tả năm 1753
Thực vật Philippines
Thực vật Đông Nam Á
Thực vật Kalimantan

my:စွယ်တော်


title: Bùi Tuấn Dũng

text:
Bùi Tuấn Dũng là đạo diễn phim làm việc tại Hãng phim truyện Việt Nam. Anh là một trong những đạo diễn trẻ của thế hệ đạo diễn thành danh đầu thế kỉ 21 với cả hai mảng, phim truyện nhựa và phim truyền hình. Anh còn làm giám khảo trong các kì Liên hoan phim Quốc gia như giải Cánh Diều, Bông Sen...

Đã tham gia sản xuất nhiều phóng sự tài liệu, truyền hình thực tế và những sự kiện lớn truyền hình trực tiếp... Từng tham gia xây dựng những dự án lớn về thời sự và giải trí. Đã cộng tác với các đơn vị truyền thông lớn như VTV, HTV, VTC, TV Plus, TFS, VFC, FPT, Tincom media, IB group, Hãng phim Hội nhà Văn, Hãng phim Việt – BHD… Đã cộng tác các đơn vị truyền thông nước ngoài như Hãng phim Vân Nam – Trung Quốc, đài Truyền hình Wisma – CHLB Đức…

Tiểu sử
Bùi Tuấn Dũng sinh ngày 12 tháng 7 năm 1972, tại Thái Thụy, Thái Bình; trong một gia đình quân đội với một người anh anh trai đã hy sinh khi Tuấn Dũng mới 3 tuổi. Với năng khiếu nghệ thuật có sẵn, anh thi vào trường Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Sự nghiệp
Khi đang là sinh viên, anh đã được làm trợ lý cho phim Sống mãi với thủ đô. Năm 2000, Tuấn Dũng là sinh viên duy nhất của lớp đạo diễn điện ảnh chỉ có 2 sinh viên tốt nghiệp năm đó. Sau khi tốt nghiệp, anh đầu quân cho Hãng phim truyện Việt Nam, tham gia giảng dạy tại Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội và Điện ảnh Quốc tế Sài Gòn, anh từng là thành viên Ban Giám khảo nhiều kỳ Liên hoan phim Việt Nam…

Ngoài ra, cũng không quên điểm qua vai trò biên kịch của nam đạo diễn. Thuở còn đi học, nam đạo diễn cũng tham gia vai trò này với hai bộ phim từng phát sóng trên VTV3 là Thời gian để sống (1997), Trước thềm thế kỉ (1998). Một số kịch bản phim truyền hình gây ấn tượng với khán giả có thể điểm qua như Vòng tròn cạm bẫy (đồng biên kịch với Hồng Anh), Bình minh phía trước (2022),.. Đặc biệt với Vũ điệu tử thần - phim điện ảnh đầu tiên do anh chắp bút kiêm đạo diễn.

Năm 2004, Bùi Tuấn Dũng được Hãng Phim Truyện Việt Nam giao đạo diễn bộ phim truyện nhựa Đường thư, đây là phim đầu tay của anh; anh là đạo diễn phim nhựa trẻ nhất của hãng lúc bầy giờ. Với bộ phim Những người viết huyền thoại, anh và cả đoàn đã dành được 6 giải tại LHP Việt Nam lần thứ 18 và 4 Giải thưởng của Hội Điện ảnh Việt Nam.

Tác phẩm

Điện ảnh

Truyền hình

Biên kịch

Giải thưởng

Giải thưởng cá nhân
 Danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú (2019)
 Giải A * Hồ Chí Minh 2015
 Giải Cánh diều vàng cho Đạo diễn xuất sắc nhất cho phim truyền hình dài tập Đám cưới ở thiên đường 2006

Giải thưởng cho tác phẩm
 Phim Hà Nội, Hà Nội
 Giải Cánh diều vàng cho phim truyện nhựa xuất sắc nhất 2006.
 Giải Bông sen vàng cho phim truyện nhựa xuất sắc nhất Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 15
 Giải Khán giả bình chọn phim truyện yêu thích nhất Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 15
 Phim Vũ điệu tử thần Giải Ban giám khảo dành cho phim truyện nhựa Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 15
 Phim Đường thư
 Giải thưởng của Bộ Quốc Phòng (BQP) về Văn học * Nghệ thuật – Báo chí 2004 – 2009 * trao cho Phim truyện nhựa
 Phim Âm sắc của màn đêm
 Giải BQP Văn học * Nghệ thuật – Báo chí 2004 – 2009 * trao cho Phim truyền hình
 Giải Chuông vàng cho TVC quảng cáo 2007
 Phim Những người viết huyền thoại
 Giải Bông sen vàng cho phim truyện nhựa xuất sắc nhất Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 18
 Giải Khán giả bình chọn phim truyện yêu thích nhất Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 18
 Giải Cánh diều đặc biệt 2013
 Giải BQP Văn học - Nghệ thuật – Báo chí 2010 – 2015 cho Phim truyện nhựa
 Phim Thầu Chín ở Xiêm
 Giải A, Cuộc thi sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật, báo chí về chủ đề học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh (Ban Tuyên giáo Trung ương)
 Giải A, Giải thưởng văn học nghệ thuật, báo chí đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng 5 năm (2014 - 2019) của Tổng Cục Chính trị, Quân đội nhân dân Việt Nam.
 Phim Bình minh phía trước
 Giải Cánh diều Bạc cho phim truyện truyền hình 2023.

Tham khảo

 Đạo diễn Bùi Tuấn Dũng, dịu dàng sau gai góc.
 Đạo diễn Bùi Tuấn Dũng tấn công lĩnh vực phim truyền hình.
  Bùi Tuấn Dũng, là người yêu thì không là diễn viên

Liên kết ngoài

 Đạo diễn Bùi Tuấn Dũng, dịu dàng sau gai góc.
 Đạo diễn Bùi Tuấn Dũng tấn công lĩnh vực phim truyền hình.
  Bùi Tuấn Dũng, là người yêu thì không là diễn viên

Nhân vật còn sống
Đạo diễn Việt Nam
Sinh năm 1975
Đạo diễn điện ảnh Việt Nam
Phim và người giành giải Cánh diều
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam


title: Tòa soạn điện tử

text:
Tòa soạn điện tử (hay còn gọi với tên đầy đủ là "Tòa soạn báo điện tử" là cơ quan báo chí chuyên sản xuất và phát hành các bài báo dưới dạng ấn bản điện tử (còn gọi là báo điện tử hay báo mạng).

Tòa soạn điện tử tương tự các tòa soạn báo của báo giấy thông thường, đều có các cấp bậc, chức vụ đảm nhận những nhiệm vụ khác nhau từ tổng biên tập, thư ký tòa soạn, biên tập viên, phóng viên, quảng cáo... nhưng không thể thiếu Ban điện tử. Ban này có trách nhiệm quản lý, biên tập và xử lý trang tin điện tử (Nếu là báo điện tử kết hợp báo giấy) hoặc quản lý toàn bộ tòa soạn (nếu không có ấn bản báo giấy).

Tòa soạn điện tử có thể là một bộ phận trực thuộc tòa soạn báo thông thường dưới tên gọi là Ban điện tử hoặc toàn toàn độc lập ví dụ như Vnexpress hoặc VietNamNet. Tương tự như các tòa soạn thông thường, mỗi tòa soạn điện tử có thể phát hành một hoặc nhiều tờ báo điện tử, chuyên trang điện tử khác nhau.

Một tòa soạn điện tử thông thường được hỗ trợ quản lý và điều hành bởi một phần mềm là phần mềm tòa soạn điện tử. Phần mềm tòa soạn điện tử là hệ quản trị nội dung với mô hình như một tòa soạn báo hoạt động trên môi trường Internet.

Với ưu thế tận dụng tối đa sức mạnh về công nghệ, toàn bộ quy trình biên tập, duyệt đăng, xuất bản, quảng cáo... hoàn toàn dựa trên nền tảng công nghệ thống nhất, Tòa soạn điện tử có thể giúp giảm thiểu các chi phí quản lý, chi phí phát hành, tăng hiệu quả và năng suất hoạt động so với báo giấy truyền thống, do đó có nhiều đánh giá cho rằng báo điện tử sẽ thay thế báo giấy trong tương lai không xa.

Xem thêm
 Báo hình
 Báo viết
 Báo điện tử
 Tòa soạn báo

Tham khảo

Tin tức


title: Thạch Kim Tuấn

text:
Thạch Kim Tuấn (sinh ngày 15 tháng 1 năm 1994) là một vận động viên cử tạ Việt Nam, thi đấu ở hạng 56 kg. Anh từng giành 3 huy chương đồng tại Giải vô địch cử tạ thế giới 2013, 1 huy chương bạc và 2 huy chương đồng tại Giải cử tạ trẻ thế giới 2011, ba huy chương vàng ở Giải cử tạ trẻ châu Á 2011, huy chương bạc Đại hội Thể thao châu Á 2014.

Thuở thiếu thời
Thạch Kim Tuấn sinh ra trong một gia đình Khmer nghèo ở huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận. Mẹ mất sớm vì tai nạn giao thông nên chị cả của gia đình đưa các em vào Thành phố Hồ Chí Minh kiếm sống. Thạch Kim Tuấn được học hết lớp 6.

Bước ngoặt đến vào năm 2006. khi Tuấn cùng với anh trai đi tập cử tạ, ban đầu đơn giản chỉ để thoát nghèo. Tập được vài tháng, hai anh em được giới thiệu với huấn luyện viên Huỳnh Hữu Chí. Ông nhận cả hai vào đội cử tạ Thành phố Hồ Chí Minh. Sau vài tháng, anh trai của anh bỏ cuộc, trong khi đó Tuấn vẫn kiên trì theo đuổi đam mê.

Sự nghiệp

2009
Lần đầu tiên anh được gọi tham gia đội tuyển ở Giải cử tạ trẻ thế giới ở Thái Lan. Tuy không được kì vọng nhưng anh đã giành 3 huy chương bạc hạng 50 kg . Tiếp theo, ở Giải cử tạ trẻ châu Á tại Doha, anh giành được 1 huy chương vàng và 2 huy chương bạc .

2010
Thế vận hội Thanh niên Mùa hè 2010 tại Singapore, Thạch Kim Tuấn đã giành được huy chương vàng ở hạng 56 kg với tổng thành tích 256 kg . Với thành tích trong năm, anh được một tạp chí bình chọn trong "Top 10 vận động viên Việt được nhắc nhiều nhất 2010".

2011
Ở Giải cử tạ trẻ thế giới diễn ra vào tháng 6 tại Malaysia, Thạch Kim Tuấn giành được 1 huy chương bạc và 2 huy chương đồng với tổng thành tích 273 kg (cử giật 120 kg, cử đẩy 153 kg). Như vậy là có tiến bộ khi so sánh với thành tích năm 2010.

Đến tháng 9, tại Giải cử tạ trẻ châu Á, anh giành trọn cả ba huy chương vàng hạng 56 kg với tổng thành tích 277 kg (giật 127 kg, đẩy 150 kg), phá hai kỉ lục trẻ châu Á ở thành tích tổng cử và cử giật .

Tuy vậy, tại giải thế giới vào tháng 11 ở Pháp, Tuấn thi đấu không thành công khi không hoàn thành phần cử đẩy. Trong khi đó, đồng đội Trần Lê Quốc Toàn thi đấu cùng hạng cân có thành tích tốt hơn .

Tại SEA Games 26, là niềm hi vọng số 1 của cử tạ Việt Nam hạng 56 kg, Thạch Kim Tuấn chỉ giành được huy chương đồng với tổng cứ 271 kg (giật 123 kg, đẩy 148 kg) . Tuấn giải thích nguyên nhân do phải tham gia quá nhiều giải đấu trước đó, cộng thêm áp lực tâm lý đè nặng .

2012
Mục tiêu của anh trong năm 2012 là giành suất tham dự Thế vận hội Mùa hè 2012. Tuy nhiên, tại Giải vô địch cử tạ châu Á để chọn suất tham dự Thế vận hội, Tuấn chỉ đứng thứ tư ở hạng 56 kg, xếp sau đồng đội Trần Lê Quốc Toàn

2013
Tháng 6 năm 2013, tại Giải cử tạ vô địch châu Á, Thạch Kim Tuấn giành 3 huy chương bạc (125 kg cử giật, 156 kg cử đẩy, 281 kg tổng cử).

Tháng 9 năm 2013, Thạch Kim Tuấn giành 3 huy chương vàng (131 kg cử giật, 150 kg cử đẩy, 281 kg tổng cử) tại Giải cử tạ vô địch toàn quốc, trong đó nội dung cử giật với thành tích 131 kg đã phá vỡ kỷ lục quốc gia của Hoàng Anh Tuấn (130 kg, lập tại Thế vận hội Bắc Kinh 2008).

Tháng 10 năm 2013, tại Giải cử tạ vô địch thế giới, anh giành được 3 huy chương đồng (126 kg cử giật, 157 kg cử đẩy, 283 kg tổng cử). Cũng tại giải này, người đồng đội Trần Lê Quốc Toàn xếp hạng 4 cả ba nội dung (125 kg cử giật, 153 kg cử đẩy, 278 kg tổng cử).

Ngày 13/12/2013, tại Sea Games 27 ở Myanmar, Thạch Kim Tuấn giành tấm HCV hạng cân 56 kg với thành tích tổng cử 285 kg (129 kg cử giật, 156 kg cử đẩy), phá 2 kỷ lục SEA Games ở nội dung cử giật và tổng cử

2014
Tháng 6/2014, Thạch Kim Tuấn đã giành HCV hạng cân 56 kg ở Giải vô địch cử tạ trẻ thế giới với thành tích cử giật 133 kg, cử đẩy 160 kg, tổng cử 293 kg, phá kỷ lục trẻ thế giới của Long Quingquan tại Thế vận hội 2008 ở 2 nội dung cử giật (132 kg) và tổng cử (292 kg).

Tháng 9/2014, Thạch Kim Tuấn giành HCB ở Á Vận Hội 2014 tại Incheon, Hàn Quốc với thành tích cử giật 134 kg, cử đẩy 160 kg, tổng cử 294 kg.

Tháng 11/2014, Thạch Kim Tuấn giành 1 HCV, 2 HCB tại giải vô địch cử tạ thế giới 2014 tại Almaty, Kazakhstan. Thành tích cụ thể: HCV cử giật (135 kg, phá kỷ lục châu Á, trẻ thế giới), HCB cử đẩy (161 kg), HCB tổng cử (296 kg, phá kỷ lục trẻ thế giới).

2017
Ngày 28/08/2017, Lực sĩ Thạch Kim Tuấn đã giành Huy chương Vàng ở nội dung dưới 56kg đạt tổng cử là 269 kg.
Ngày 18/09/2017, anh tiếp tục mang huy chương vàng cho Đoàn Thể thao Việt Nam khi giành tấm huy chương Vàng đầu tiên cho Việt Nam tại AIMAG 5, anh cùng 11 vận động viên tranh tài ở chung kết nội dung 56kg vạt tổng cử 282 kg, trong đó phần thi cử giật, Kim Tuấn đăng ký mức ban đầu 125 kg. Đồng đội của anh là Trần Lê Quốc Toàn cũng đoạt Huy chương Bạc ở nội dung này.

2019

Chiều ngày 2/12/2019 Thạch Kim Tuấn thi đấu rất nỗ lực. Anh có thành tích cử giật 135 kg, cử đẩy 169 kg, tổng cử 304 kg.giành huy chương bạc nội dung 61 kg tại seagame. Anh thua VĐV của Indonexia là Eko Irawan cử giật 140 kg, cử đẩy 169 kg, tổng cử 309 kg.

2020

Ngày 24/1 2020 anh tham dự World Cup cử tạ Rome. Thạch Kim Tuấn xuất sắc vượt qua 7 đối thủ hầu hết mang quốc tịch châu Âu ở hạng 61 kg để giành trọn bộ 3 HCV hạng cân 61 kg.

Đời tư
Khi không còn nặng gánh mưu sinh, Thạch Kim Tuấn muốn tiếp tục việc học hành dở dang từ lớp 6. Anh tiếp tục theo học bổ túc. Tiền kiếm được, anh để cho gia đình quản lý mong có được ngôi nhà và đến nay anh đã mua được một ngôi nhà cho gia đình.

Tham khảo

Vận động viên cử tạ Việt Nam
Nhân vật còn sống
Người Bình Thuận
Người Khmer Krom
Sinh năm 1994
Người họ Thạch tại Việt Nam


title: Trận Patay

text:
Trận Patay (18 tháng 6 năm 1429) là trận chiến đỉnh điểm của Chiến dịch Loire trong Chiến tranh Trăm năm giữa Pháp và Anh ở phía bắc miền trung nước Pháp. Trong trận này, quân đội Pháp đã chủ động tấn công và đánh tan quân Anh, bắt sống được chủ tướng của quân Anh là John Talbot. Trận Patay được xem là chiến thắng lớn nhất của nữ anh hùng nước Pháp Jeanne d'Arc.

Quân Anh bao gồm cả quân phòng thủ còn lại tại Meung-sur-Loire. Quân Pháp chỉ chiếm cây cầu tại vị trí này, chứ không phải là lâu đàihoặc thị trấn lân cận với nó. Quân phòng thủ Anh rút lui từ Beaugency cũng gia nhập vào đạo quân này. Người Anh rất xuất sắc trong một trận đánh mở, họ đã đóng ở một vị trí nào đó mà ngày nay người ta chưa biết chính xác, nhưng theo truyền thống thì được cho là ở gần ngôi làng nhỏ Patay.

Chiến thuật phòng thủ tiêu chuẩn của cung thủ trường cung Anh chỉ là cắm những cọc gỗ nhọn vào mặt đất gần vị trí của họ và hướng về phía tấn công của kẻ thù. Chiến thuật này ngăn chặn các cuộc tấn công của kỵ binh và làm chậm các bước tiến của bộ binh địch đủ lâu để cho các cung thủ trường cung Anh có thể dội những con mưa tên, những đòn đánhmang tính chất quyết định vào đội hình của đối phương. Tuy nhiên, các cung thủ Anh đã vô tình để lộ vị trí của họ cho các đội trinh sát của Pháp trước khi công việc chuẩn bị chiến đấu của họ được hoàn tất khi mới chỉ cắm được một vài chiếc cọc đơn độc trên một cánh đồng gần đó và do đó các cung thủ lại chẩn bị trở thành những con mồi cho một cuộc săn bắn khủng khiếp.

Khi biết chính xác vị trí của người Anh, khoảng 1.500 thiết kỵ hạng nặng của Pháp dưới sự chỉ huy của các đại úy La Hire và Jean Poton de Xaintrailles, đây chính là đội kỵ binh bọc thép tiên phong của quân đội Pháp, dưới sự dẫn đầu của Jeanne d'Arc đã tấn công vào vị trí của người Anh. Trận chiến đã nhanh chóng trở thành một cuộc tháo chạy toán loạn, tất cả các kỵ sĩ Anh đã phi ngựa ngựa chạy trốn trong khi lực lượng bộ binh của họ, chủ yếu là lính cung thủ trường cung đã bị chém hạ hàng loạt. Cung thủ trường cung không bao giờ được trang bị để chống lại các hiệp sĩ thiết giáp ở tầm gần mà không có sự hỗ trợ từ những vị tríđược chuẩn bị kỹ lưỡng vốn qua đó các hiệp sĩ Pháp không thể chạm được vào họ và họ đã bị thảm sát. Đó là lần đầu tiên chiến thuật tấn công bằng kỵ binh với một số lượng rất lớn về phía trước của người Pháp đã thành công và tạo ra một kết quả quyết định.

Đại úy Jean Dagneau đã bắt tù binh được John Talbot, một viên chỉ huy nổi tiếng của Anh. Sau chiến công này đã được Dagneau phong tước hiệu quý tộc vào tháng 3 năm 1438 bởi Charles VII, vua của nước Pháp và đây cũng là nguồn gốc của gia đình của Dagneau de Richecour. Về phía người Anh, Talbot đã buộc tội Fastolf bỏ rơi đồng đội của mình trong khi đang đối mặt với kẻ thù, và ông này vẫn tiếp tục lời buộc tội trong khi phải thương lượng về một khoản tiền chuộc để được trả tự do từ nơi bị giam giữ.

Đó là một chiến thắng quyết định cho người Pháp và hoàn toàn xoay chuyển cục diện của chiến tranh. Chiến thắng này của người Pháp có thể nói là có ý nghĩa tương đương với trận Agincourt của Anh. Chiến thắng được ghi công cho Jeanne d'Arc và hầu như chỉ có đội quân tiên phong của quân Pháp là tham gia vào trận đánh và trận chiến đã kết thúc trước khi đội hình chính của quân Pháp có thể đến được chiến trường. Khoảng 2.500 quân Anh trên tổng số 5.000 người đã bị giết và bị bắt làm tù binh, từ đây danh tiếp bất khả chiến bại của lực lượng này đã bị tan biến. Ngoài ra, trận chiến này cũng góp phần củng cố vương trượng cho vua Charles VII của Pháp.

Chú thích

Tham khảo
 Devries, Kelly. Joan of Arc: A Military Leader (Glaucestershire: Sutton Publishing, 1999). ISBN 0-7509-1805-5
 Richey, Stephen W. Joan of Arc: The Warrior Saint. (Westport, Connecticut: Praeger, 2003). ISBN 0-275-98103-7
 Allmand, C. The Hundred Years War: England and France at War c. 1300–1450. (Cambridge: Cambridge University Press, 1988). ISBN 0-521-31923-4
 Stephen Cooper, The Real Falstaff, Sir John Fastolf and the Hundred Years War (Pen & Sword, 2010)
 Marvin Perry, Myrna Chase, Margaret C. Jacob, James R. Jacob, Western Civilization: Ideas, Politics, and Society, Cengage Learning, 2008. ISBN 0547147015.
 William W. Kibler, Medieval France: an encyclopedia, Routledge, 01-03-1995. ISBN 0824044444.

Xem thêm
Chiến tranh thời Trung cổ
Patay
Joan of Arc bibliography

Liên kết ngoài
Jeanne d'Arc. Online University research project.
 Joan of Arc And The Loire Valley Campaign from history of Joan of Arc
 Dynamic maps  of Joan of Arc's campaigns from Southern Methodist University

1429 in France
Những trận đánh lớn trong chiến tranh Trăm Năm
Patay 1429
Loiret
Jeanne d'Arc
Xung đột năm 1429
Cavalry charges
Lịch sử Centre (miền của Pháp)


title: Người cô đơn (phim 1972)

text:
Người cô đơn là một bộ phim tâm lý, có phần lãng mạn của đạo diễn Hoàng Thi Thơ, ra mắt năm 1972.

Nội dung
Truyện phim là cuộc đời của một nhạc sĩ tài hoa bị thất thế do thời cuộc, nhiều phen lận đận cho đến chết.

Diễn xuất
Thanh Nga, Vân Hùng, Túy Hoa, Ngọc Đức, Thảo Sương, Huy Khanh, Minh Ngọc, Hoàng Long, Kim Ngọc, Ngọc Trai, Bà Bảy Ngọc, Chú Lùn, Bé Tâm, Bé Châu, Mỹ Hà, Mỹ Dung, Ngọc Tuyết, Duy Chúc, Hồng Oanh, Minh Tâm, Viễn Phương, Minh Phương, Phát Giàu, Năm Phới.

Cùng các tài tử ngoại quốc Mỹ, Nhật, Philippines. Với sự tham gia của 2 ban nhạc CBC Bích Loan, Maxim Ngọc Hiếu. Cùng các giọng ca: Thái Thanh, Tuyết Hằng, Bích Loan, Nguyên Khang, Ngọc Hiếu

Ê-kíp

Hậu trường

Sự kiện thú vị
 Trong phim có nhiều màn ca vũ kịch và những cảnh đẹp thơ mộng, hoang sơ của thiên nhiên. Thanh Nga diễn hai vai là chị em rất sống động vì đạo diễn biết khéo léo kết hợp nét diễn, vũ, ca của cô vào trong vai diễn. Người diễn đạt thứ hai là Thảo Sương trong vai cô nữ sinh mê anh chàng nhạc sĩ.
 Nhạc sĩ Hoàng Thi Thao tiết lộ rằng, qua bộ phim, Hoàng Thi Thơ muốn gián tiếp cho mọi người thấy con người thật của ông. Một con người nhiều tài năng, nhưng không vì thế mà thoát được chiếc lưới… cô đơn!

Nhạc phim
 Ca khúc chủ đề: "Người cô đơn"
Sáng tác: Hoàng Thi ThơThể hiện: Thái Thanh
 Trích đoạn ca vũ kịch Cô gái điên
Sáng tác: Hoàng Thi ThơDiễn xuất: Thanh NgaGiọng hát: Tuyết Hằng
 Ca khúc: "Con tim và nước mắt" (hay "Có ai trên đời mà không yêu?")
Sáng tác: Hoàng Thi ThơThể hiện: Bích Loan và ban nhạc CBC

Tham khảo

Hoàng Thi Thơ
Phim Việt Nam
Phim lãng mạn Việt Nam
Phim ca nhạc Việt Nam
Phim năm 1972