title: Quế Long

text:
Quế Long là một xã thuộc huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam, Việt Nam.

Địa lý
Xã Quế Long cách huyện lỵ Quế Sơn khoảng 3 km về phía đông, cách thành phố xã Tam Kỳ khoảng 50 km về phía đông nam và cách Quốc lộ 1 khoảng 23 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Đông Phú
Phía tây giáp huyện Nông Sơn
Phía bắc xã Quế Hiệp
Phía nam giáp xã Quế Phong và xã Quế An.

Xã Quế Long có diện tích 19,26 km², dân số năm 2019 là 4.338 người, mật độ dân số đạt 221 người/km².

Khí hậu
Quế Long nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, hằng năm có 2 mùa mưa nắng rõ rệt. Mùa mưa kéo dài từ tháng 10 năm trước đến tháng 2 năm sau. Mùa nắng kéo dài từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm. Mưa lũ thường xãy ra vào khoảng tháng 10, 11 nắng nống thường xảy ra vào khoảng tháng 7,8 hàng năm. Tuy nhiên do lượng mưa phân bố không đều nên thường gây nên hiện tượng bào mòn, rửa trôi mặt đất khu vực gò đồi, ngập úng khu vực ẩm thấp, còn mùa nắng thì kéo dài dẫn đến khô kiệt nguồn nước làm ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của các loại cây trồng. nhiệt độ trung bình hàng năm dao động từ 16-36 °C. năm rét lạnh nhất nhiệt độ có thể xuống tới 15 °C và năm nắng nóng nhất nhiệt độ có thể lên đến 38 °C.

Hành chính
Xã Quế Long được chia thành 4 thôn: Xuân Quê, Lộc Thượng, Trung Thượng, Lãnh An.

Lịch sử
Từ xa xưa, các họ tộc người Việt đã đến đây để định cư, sinh sống và xây dựng nên một vùng dân cư đậm chất người Việt ở Trung Trung Bộ. Trong thời chiến tranh chống Mỹ, Quế Long với địa hình dựa lưng vào núi nên là vùng giải phóng, thường xuyên hứng chịu bom mìn và những cuộc giao tranh, đụng độ giữa các bên.

Theo sách Đại Nam thống nhất chí thì xứ Quảng Nam "đời Tần (240-207 trước Dương lịch) thuộc về Tượng Quận, đời Hán (206 trước Dương lịch đến năm 219 Dương lịch thuộc Quận Nhật Nam". Và theo Hán thư thì Nhật Nam thuộc nhà Hán có Châu Ngô (tức Thừa Thiên – Huế và huyện Lư Dung (tức Quảng Nam).

Năm 1306, vua Chămpa (Chiêm Thành) là Chế Mân dâng 2 châu Ô, Lý (tức Thuận Châu và Hóa Châu) làm sính lễ cưới Huyền Trân công chúa.

Từ năm 1402 đến năm 1406, đây là vùng đất cự nam của vương triều Hồ Hán Thương của quốc gia Đại Việt và vương quốc Chămpa.

Đến năm 1471, dưới triều vua Lê Thánh Tông đã đánh chiếm và lập nên đạo Thừa Tuyên Quảng Nam.  Từ đó trở về sau, Quế Long thuộc quyền cai quản của các quan đầu tỉnh Quảng Nam dưới các vương triều phong kiến Việt Nam.

Trước năm 1836, dưới triều Nguyễn, Quế Long gồm các làng Lãnh An, Xuân Quê, Gia Lộc Thượng, Thanh Sơn (vốn là một ấp thuộc làng Gia Lộc Đại), một phần của làng Gia Lộc Trung (phàn còn lại nay thuộc xã Quế Phong) và một phần phía tây của làng Lãnh Thượng (phần còn lại nay thuộc thị trấn Đông Phú) thuộc tổng Thuận An, phủ Thăng Hoa (tức Thăng Bình), tỉnh Quảng Nam. Năm 1836 (Minh Mạng thứ 17), huyện Quế Sơn được thành lập trên cơ sở tách hai tổng Quảng Đại Thượng sau đổi tên là Trung Lộc (nay thuộc huyện Nông Sơn), Xuân Phú của huyện Duy Xuyên và tách 2 tổng Thuận An, An Mỹ của phủ Thăng Bình thì Quế Long thuộc tổng Thuận An huyện Quế Sơn, phủ Thăng Hoa tỉnh Quảng Nam.

Từ năm 1932 đến trước Cách Mạng tháng Tám (dưới triều vua Bảo Đại), các làng Gia Lộc Trung, Gia Lộc Thượng được đổi tên là làng Lộc Trung, Lộc Thượng và ấp Thanh Sơn của làng Lộc Đại (Quế Hiệp) thuộc tổng Thuận An, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến tháng 2 năm 1946, ta xây dựng chính quyền cấp xã theo đơn vị làng (mỗi làng là một xã) thuộc tổng Thuận An. Tới đây, ấp Thanh Sơn được đổi tên là Lộc Sơn và được tách khỏi làng Lộc Đại (Quế Hiệp) để trở thành một đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc tổng Thuận An.

Từ tháng 2 năm 1946 đến đầu năm 1949, thực hiện chủ trương của Ủy ban hành chính Nam Trung bộ về giải thể cấp tổng, sáp nhập nhiều đơn vị làng thành xã lớn lần thứ nhất thì các làng Xuân Quê, Lãnh An, Lãnh Thượng, Lộc Thượng, Lộc Sơn, Thạch Thượng được sáp nhập lại thành xã Ngũ Hòa. Còn các làng Lộc Trung, Gia Cát, An Long, Thuận Long, Châu Sơn thuộc xã Long Châu.

Từ năm 1949 đến năm 1954, thực hiện chủ trương sáp nhập xã lần thứ hai trong kháng chiến chống Pháp, các xã Ngũ Hòa, Long Châu, Tây Sơn được sáp nhập lại để thành lập xã Quế Phong.

Sau ngày kí kết Hiệp định Giơ- ne- vơ, từ 1954 đến năm 1956, chính quyền Quốc gia Việt Nam thành lập chính quyền cấp xã theo đơn vị làng cũ. Quế Long hiện nay có các làng Lãnh An, Xuân Quê, Lộc Thượng, Xuân Quê, Lộc Sơn, mỗi làng là một xã thuộc khu hành chánh vùng trung quện Quế Sơn (lấy tên là khu hành chánh Sơn An), có trụ sở đóng tại cây bùi (Lộc Thượng). Năm 1955, chính quyền Việt Nam cộng hòa sáp nhập các làng Lộc Thượng, Lộc Sơn thành xã Sơn thanh.

Từ tháng 6 năm 1956 đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (30/4/1975), chính quyền Việt Nam cộng hòa giải thể cấp khu hành chánh, sáp nhập xã (theo đơn vị làng) gọi là liên xã thì xã Sơn Thanh được đổi tên là xã Sơn Khánh và các làng Xuân Quê, Lãnh An, Lãnh Thượng được sấp nhập lại thành xã Sơn Khánh.

Từ đầu năm 1965 (khi ta giải phóng 2 xã Sơn Khánh, Sơn Lãnh) đến ngày huyện Quế Sơn được hoàn toàn giải phóng (26/3/1975) thì ta vẫn sử dụng tên gọi Sơn Khánh và Sơn Lãnh để thành lập chính quyền cách mạng các xã.

Từ sau ngày huyện Quế Sơn hoàn toàn giải phóng 26 tháng 3 năm 1975) thì tên gọi xã Sơn Khánh và Sơn Lãnh vẫn tiếp tục tồn tại đến tháng 5 năm 1975. Từ tháng 5 năm 1975 đến tháng 10 năm 1975, xã Sơn Khánh nhập với xã Sơn Thạch thành xã Quế Phong, xã Sơn Lãnh nhập với xã Sơn Thành thành xã Quế Hòa. Đến tháng 11 năm 1975, xã Quế Hòa được giải thể, xã Sơn Lãnh được sáp nhập về xã Quế Phong còn xã Sơn Thành được sáp nhập về xã Quế Châu.

Đến ngày 23 tháng 9 năm 1981, theo quyết định số 79/HĐBT của chủ tịch hội đồng bộ trưởng (nay là Thủ tướng chính phủ) xã Quế Phong được chia thành hai xã Quế Phong và Quế Long.

Ngày 11 tháng 1 năm 1986, theo Quyết định số 05/HĐBT của chủ tịch hội đồng bộ trưởng (nay là thủ tướng chính phủ) về việc thành lập thị trấn huyện lỵ Quế Sơn thì 3/4 diện tích phía đông làng Lãnh Thượng cùng với các thôn Tam Hòa, Mỹ Đông, Thuận An, Cang Tây của xã Sơn Thành dưới chế độ cũ thuộc thị trấn Đông Phú.

Kinh tế
Quế Long là một vùng đất nông nghiệp trồng lúa, hoa màu và giàu tiềm năng lâm nghiệp. Xã dựa lưng vào hai dãy núi Bằng Thùng và Hòn Tàu, có đập thủy lợi Hồ Giang nên rất thuận lợi trong sản xuất nông nghiệp.

Văn hóa - du lịch
Quế Long là vùng đất giàu truyền thống văn hoá. Tại đây còn lưu giữ được nghệ thuật hát bội trong cộng đồng với các suất diễn thường kỳ mỗi năm.

Người dân Quế Long có tinh thần hiếu học rất cao. Con em xã Quế Long được khuyến khích học tập để lập nghiệp và đóng góp cho cộng đồng ở nhiều vị trí khác nhau trên cả nước.

Đặc sản
 Gà tre đèo le: món gà nướng với ly rượu bên dòng suối nước mát tạo ra một cảm giác khó tả
 Phở sắn: đây là món ăn dân gian đã có từ xa xưa ở Quế Long.

Du lịch
Xã Quế Long có lợi thế về du lịch với thắng cảnh Suối Mát - Đèo Le nổi tiếng. Con đèo này được xây dựng từ thời Pháp thuộc để kết nối mỏ than Nông Sơn với các cảng biển ở phía đông như: Đà Nẵng, Chu Lai. Hai bên con đèo là núi non trùng điệp, bên dưới là thung lũng trù phú. Suối Mát nằm ở lưng chừng đèo, dòng nước mát lạnh với thời tiết mát mẻ, là điểm dừng chân lý thú cho các du khách lữ hành.

Quế Long là một vùng đất xinh đẹp, trù phú, đồng ruộng phì nhiêu, núi non trung điệp tạo nên một khung cảnh nên thơ, tuyệt đẹp.

Chú thích

Tham khảo


title: Abu Dhabi (tiểu vương quốc)

text:
Abu Dhabi, chính thức là Tiểu vương quốc Abu Dhabi ( , , nghĩa là "cha của linh dương gazelle"), là một trong bảy Tiểu vương quốc cấu thành nên Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (viết tắt theo tiếng Anh là UAE), giáp biên giới quốc tế với vùng Đông của Ả Rập Xê Út và các tỉnh Al Buraimi, Ad Dhahirah của Oman. Tiểu vương quốc có thủ đô của đất nước và cũng là tiểu vương quốc có diện tích lớn nhất (67.340 km²), và lớn thứ hai về dân số (sau Dubai), chiếm xấp xỉ 86% tổng diện tích toàn UAE. Phủ Tổng thống Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất nằm tại thành phố Abu Dhabi, ngoài ra tiểu vương quốc còn có trụ sở của nhiều công ty dầu mỏ, đại sứ quán nước ngoài và nội các cấp quốc gia.

Các nguồn thu chủ yếu của tiểu vương quốc đến từ công nghiệp, xây dựng và dịch vụ tài chính góp phần vào nền kinh tế 187 tỷ đô la Mỹ của Abu Dhabi vào năm 2008. trong đó, thu nhập từ lĩnh vực công nghiệp chiếm 65,5%, lĩnh vực xây dựng là 11,5% và thương mại & tài chính đóng góp 23,6% còn lại.

Lịch sử
Nhiều nơi tại Abu Dhabi đã có người định cư từ thiên niên kỷ thứ 3 TCN và lịch sử ban đầu của tiểu vương quốc gắn với các hoạt động chăn nuôi du mục và đánh bắt cá. Abu Dhabi hiện đại có nguồn gốc từ sự nổi lên của một liên minh bộ tộc quan trọng là Bani Yas, và cuối thế kỷ 18, cũng được cho là kiểm soát cả khu vực Dubai. Vào thế kỷ 19, Dubai và Abu Dhabi đã phân tách.

Vào giữa thế kỷ 20, kinh tế của AbuDhabi vẫn tiếp tục dựa chủ yếu vào chăn nuôi lạc đà, vào cây chà là và trồng rau các ốc đảo lục địa như Al Ain và Liwa, cùng với đánh cá và tìm kiếm ngọc trai ngoài khơi bờ biển thành phố Abu Dhabi, vốn chủ yếu diễn ra vào các tháng mùa hè. Hầu hết nhà cửa ở thành phố Abu Dhabi vào lúc đó được xây bằng lá cọ (barasti), còn các gia đình giàu có hơn sinh sống tại các ngôi nhà bằng gạch làm từ bùn. Sự tăng trưởng của ngành công nghiệp nuôi cấy ngọc trai vào nửa đầu thế kỷ 19 đã gây khó khăn cho cư dân của Abu Dhabi do đây là nguồn xuất khẩu lớn nhất của tiểu vương quốc khi đó.

Năm 1939, Sheikh Shakhbut Bin-Sultan Al Nahyan chấp nhận nhượng quyền dầu khí, và dầu đã được tìm ra lần đầu vào năm 1958. Đầu tiên, tiền từ dầu đã có ảnh hưởng, một vài tòa nhà bằng bê tông mọc lên, và con đường trải nhựa đầu tiên đã hoàn thành vào năm 1961, nhưng Sheikh Shakbut, không chắc chắn thuế khai mỏ có thể kéo dài được lâu dài nên có cách tiếp cận thận trọng, tiết kiệm ngân khố thay vì đầu tư phát triển. Em trai ông, Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan, nhận tháy rằng sự giàu có về dầu có khả năng thay đổi Abu Dhabi. Gia tộc Al Nahyan đã quyết định rằng Sheikh Zayed nên thay thế anh trai Sheikh Shakhbut bin-Sultan Al Nahyan để trở thành người lãnh đạo và thực hiện việc phát triển tiểu vương quốc. Ngày 6/8/1966, với sự hỗ trợ của người Anh, Sheikh Zayed trở thành vị tiểu vương mới.

Với tuyên bố của Anh Quốc năm 1968 về việc sẽ rút khỏi vùng vịnh Ba Tư vào năm 1971, Sheikh Zayed trở thành động lực chính thúc đẩy sự hình thành của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Sau khi các tiểu vương quốc giành được độc lập năm 1971, sự giàu có về tài nguyên dầu lửa đã biến các ngôi nhà làm từ gạch bùn thành các ngân hàng, cửa hàng và các tòa nhà cao tầng hiện đại. Hiện nay, Abu Dhabi là một trong những nơi giàu có nhất trên thế giới trên đầu người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Cảnh sát Abu Dhabi
 Phòng Công thương Abu Dhabi

Tiểu vương quốc của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất


title: Người Hyksos

text:
Người Hyksos ( or ; tiếng Ai Cập: heqa khasewet, "các ông vua ngoại quốc"; tiếng Hy Lạp: Ὑκσώς hay Ὑξώς, tiếng Ả Rập: الملوك الرعاة, có nghĩa là: "các vị vua chăn cừu") là một dân tộc có nguồn gốc hỗn tạp, có thể đến từ Tây Á, họ đã định cư ở phía đông đồng bằng châu thổ sông Nile vào khoảng thời gian trước năm 1650 TCN. Sự xuất hiện của người Hyksos đã dẫn đến sự kết thúc của vương triều thứ Mười Ba của Ai Cập và bắt đầu thời kỳ Chuyển tiếp thứ hai của Ai Cập. Trong văn cảnh của Ai Cập cổ đại, thuật ngữ "người Châu Á" - vốn thường được sử dụng để chỉ người Hyksos - có thể dùng để nhắc đến tất cả các tộc người bản địa ở những vùng đất phía đông của Ai Cập.

Những cuộc di cư của các cư dân gốc Canaan đã diễn ra từ trước khi người Hyksos có mặt. Người Canaan xuất hiện lần đầu tiên ở Ai Cập vào cuối vương triều thứ 12, khoảng năm 1800 TCN hoặc khoảng năm 1720 TCN và đã thiết lập một vương quốc độc lập ở phía đông khu vực đồng bằng châu thổ sông Nile . Những nhà cai trị gốc Canaan ở khu vực đồng bằng châu thổ đã thống nhất lại tạo nên vương triều thứ 14, cùng tồn tại với vương triều thứ Mười Ba của người Ai Cập, và đặt kinh đô tại Itjtawy. Quyền lực của hai vương triều thứ 13 và 14 đã suy yếu một cách dần dần, có lẽ là do nạn đói và bệnh dịch.

Vào khoảng năm 1650 TCN, cả hai vương triều này đều đã bị người Hyksos xâm lược, họ sau đó thiết lập nên vương triều thứ 15. Sự sụp đổ của vương triều thứ 13 đã tạo ra một khoảng trống quyền lực ở phía nam, mà có thể đã dẫn tới sự trỗi dậy của vương triều thứ 16, có căn cứ tại Thebes, và có thể thêm cả một vương triều bản địa ở Abydos . Người Hyksos cuối cùng đã chinh phục được cả hai, mặc dù chỉ là trong một thời gian ngắn đối với trường hợp của Thebes. Kể từ đó trở đi, vương triều thứ 17 nắm quyền kiểm soát Thebes và đã có một khoảng thời gian cùng cai trị trong hòa bình với các vị vua Hyksos, có lẽ như là chư hầu của họ. Cuối cùng, Seqenenre Tao, Kamose và Ahmose đã tiến hành chiến tranh chống lại người Hyksos và đánh đuổi Khamudi, vị vua cuối cùng của họ khỏi Ai Cập vào khoảng năm 1550 TCN.

Người Hyksos đã tiến hành việc chôn cất ngựa, và vị thần quan trọng nhất của họ, vị thần bão tố của họ, Baal, đã được đồng nhất với vị thần bão tố và sa mạc của người Ai Cập, Set . Người Hyksos là một tộc người châu Á có nguồn gốc hỗn tạp với thành phần chính là những người nói tiếng Semit. Mặc dù một số học giả đã nêu giả thuyết cho rằng người Hyksos có một phần là người Hurri, thế nhưng hầu hết các học giả khác đã loại bỏ khả năng này.Người Hurri nói một ngôn ngữ đơn lập, nhưng lại tuân theo các quy tắc và ảnh hưởng của ngữ hệ Ấn-Âu , và các từ nguyên của tiếng Hurri đã được đề xuất cho một số tên gọi của người Hyksos trong khi các từ nguyên của ngữ hệ Ấn-Âu chỉ được đề xuất cho rất ít tên gọi . Nếu như một bộ phận người Hurri đã thực sự tồn tại trong thành phần của người Hyksos, thì sự có mặt của một bộ phận người Ấn-Âu trở nên khó mà giải thích được, bởi vì các tộc người Ấn-Âu chỉ gây được một sự ảnh hưởng đáng kể tới người Hurri ở Syria sau khi người Hyksos đã được thiết lập vững chắc ở Ai Cập

Người Hyksos đã đem theo một số kỹ thuật mới đến Ai Cập, cùng với cả sự truyền bá về văn hoá như các nhạc cụ mới và những từ vay mượn từ nước ngoài .Những thay đổi được giới thiệu bao gồm các kỹ thuật mới trong gia công đồng và đồ gốm, các giống động vật và cây trồng mới . Trong chiến tranh, họ giới thiệu ngựa và chiến xa, loại cung ghép, những loại rìu chiến cải tiến và các kỹ thuật xây dựng công sự tiên tiến .

Vương triều thứ 15 của người Hyksos
Theo truyền thống, khi chỉ các vị vua của Vương triều thứ Mười lăm, họ gọi là Hyksos. Tên Hy Lạp "Hyksos" đã được đặt ra bởi Manetho dùng để xác định Vương triều thứ mười lăm của các vị vua châu Á ở miền bắc Ai Cập. Trong tiếng Ai Cập từ Hykos có nghĩa là "các ông vua ngoại quốc", tuy nhiên, Manetho đã dịch sai từ Hyksos thành "các vị vua chăn cừu".

Người Hyksos có các tên gọi như của người Canaan, cũng như được thấy trong các tên gọi các vị thần của người Semit như Anath hoặc Ba'al. Họ đã giới thiệu các kĩ thuật chiến tranh mới vào Ai Cập, đáng chú ý nhất là loại cung ghép và chiến xa do ngựa kéo.

Các vị vua người Hykos của Vương triều thứ 15 được biết đến bao gồm:

Vương quốc của người Hyksos có trung tâm nằm ở phía đông bằng sông Nile và miền trung Ai Cập và nó bị giới hạn về độ lớn, không bao giờ mở rộng về phía nam vào Thượng Ai Cập, mà vốn nằm dưới sự kiểm soát của các vị vua có căn cứ ở Theban. Người Hykos giao thiệp với miền nam dường như chủ yếu chỉ mang tính chất thương mại mặc dù các ông hoàng Theban dường như đã cộng nhận các vị vua cầm quyền Hyksos và có thể đã cống nạp cho họ trong một khoảng thời gian. Các vị vua của Triều đại mười lăm người Hyksos đã thiết lập kinh đô và bộ máy chính quyền tại Avaris.

Sự cai trị của các vị vua này đan xen với các vị pharaoh bản địa thuộc Triều đại thứ 16 và 17 của Ai Cập, được gọi là thời kỳ chuyển tiếp thứ hai. Vị vua đầu tiên của Triều đại thứ 18, Ahmose I, đã đánh đuổi hoàn toàn người Hyksos khỏi thành trì cuối cùng của họ tại Sharuhen thuộc Gaza vào năm thứ 16 Triều đại của ông. Các học giả đã lấy việc sử dụng ngày càng nhiều các scarab và sự chấp nhận một số hình thức của nghệ thuật nghệ thuật bởi các vị vua Triều đại mười lăm Hyksos và phân bố rộng rãi của chúng như là một dấu hiệu cho thấy họ đã dần trở thành Ai Cập hóa. Người Hyksos dùng các tước hiệu của Ai Cập kết hợp với vương quyền Ai Cập truyền thống, và vị thần Seth của Ai Cập để đại diện cho vị thần riêng của họ. Bất chấp sự thịnh vượng mà tình hình chính trị ổn định mang lại cho đất nước, những người Ai Cập bản địa tiếp tục để xem người Hyksos như những "kẻ xâm lược" không phải người Ai Cập.

Cuộc xâm lược của người Hyksos?
Theo tác phẩm của Manetho, cũng như được ghi chép lại bởi Josephus, sự xuất hiện của người Hyksos ở Ai Cập được mô tả như là một cuộc xâm lược vũ trang bởi một đám người man rợ nước ngoài chỉ gặp phải sự kháng cự yếu ớt và đã chinh phục đất nước bằng sức mạnh quân sự. Ông ghi lại rằng người Hyksos đã đốt cháy các thành phố, phá hủy các ngôi đền và biến phụ nữ và trẻ em làm nô lệ.

Người ta cho  rằng những phương pháp mới mang tính cách mạng trong chiến tranh đã đảm bảo cho người Hyksos uy thế trong những đợt tràn vào và thành lập các khu thực dân mới ở vùng đồng bằng của Ai Cập và ở Thebes nhằm hỗ trợ thương mại Biển Đỏ. Herbert E. Winlock mô tả những vũ khí quân sự mới này chẳng hạn như loại cung ghép, cũng như độ uốn của cung được cải thiện và quan trọng nhất là chiến xa ngựa kéo, cũng như cải thiện đầu mũi tên, các loại kiếm và dao găm khác nhau, một loại thuẫn mới, loại áo giáp, và mũ giáp kim loại.

Trong những thập kỷ qua, ý tưởng về một cuộc di dân bình thường, với ít hoặc không có sử dụng bạo lực, đã nhận được sự ủng họ. Theo giả thuyết này, những vị vua Ai Cập của Triều đại thứ 13 đã quá yếu để ngăn chặn những đợt di dân mới di chuyển đến Ai Cập từ châu Á và đang phải bận tâm để đối phó với nạn đói và bệnh dịch trong nước.

Tới khoảng năm 1700 trước công nguyên (chỉ hơn một trăm năm sau), Ai Cập đã bị chia rẽ về chính trị với hàng loạt các tiểu quốc địa phương mọc lên trong khu vực đồng bằng phía đông bắc. Một trong số đó là của vua Nehesy, mà kinh đô đặt tại Avaris và ông cai trị một bộ phận dân cư mà phần lớn là người Syro-Palestine đã định cư ở khu vực này trong Triều đại thứ 12 và những người đó có lẽ chủ yếu là binh sĩ, thủy thủ, thợ đóng tàu và những người thợ. Triều đại của ông có lẽ đã được thay thế bởi một Triều đại Tây-Semitic nói tiếng Syro-Palestine mà hình thành nên nền tảng cho vương quốc Hyksos sau này, và đã có thể bành trướng về phía nam bởi vì tình hình chính trị không ổn định, với sự trợ giúp của quân đội, "tàu, và các mối quan hệ ngoại quốc. ""

Bourriau lập luận rằng mô tả của Manetho về sự cai trị của người Hyksos được xác nhận bởi bằng chứng trong các bài văn của Kamose rằng Kamose từ chối tình trạng chư hầu, sự kiểm soát chặt chẽ biên giới tại Cusae, sự áp đặt thuế việc buôn bán trên sông Nile và sự tồn tại các đơn vị đồn trú của người châu Á dưới sự chỉ huy của các tướng lĩnh Ai Cập

Vào Triều đại thứ mười ba của Ai Cập, các lãnh chúa nước ngoài đã sử dụng tên gọi Pharaoh cho bản thân mình và sau đó bắt đầu chiến đấu vì nó.

Quân Thebes tấn công

Dưới thời Seqenenre Tao

Chú thích

Tham khảo
 Bietak M., Avaris, the Capital of the Hyksos. Recent Excavations at Tell el-Dab'a, 1996
 Redford D., Egypt, Canaan and Israel in ancient times, 1992
 Redford D., "The Hyksos in history and tradition," Orientalia, 39, 1997, 1-52
Charlotte Booth: The Hyksos period in Egypt. Princes Risborough, Shire 2005. ISBN 0-7478-0638-1
Eliezer D. Oren (Hrsg.): The Hyksos, new historical and archaeological perspectives. Kongressbericht. University Museum Philadelphia. University of Pennsylvania, Philadelphia 1997. ISBN 0-924171-46-4
 Aharoni, Yohanan and Michael Avi-Yonah, The MacMillan Bible Atlas, Revised Edition, pp. 30–31 (1968 & 1977 by Carta Ltd.).
 Bimson, John J. Redating the Exodus. Sheffield, England: Sheffield Academic Press, 1981. ISBN 0-907459-04-8
von Beckerath, Jürgen. Untersuchungen zur politischen Geschichte der zweiten Zwischenzeit in Ägypten (1965) [Ägyptologische Forschungen, Heft 23]. Basic to any study of this period.
Gardiner, Sir Alan. Egypt of the Pharaohs (1964, 1961). Still the classic work in English. See pp. 61–71 for his examination of chronology.
Gibson, David J., Whence Came the Hyksos, Kings of Egypt?, 1962
Hayes, William C. "Chronology: Egypt—To End of Twentieth Dynasty," in Chapter 6, Volume 1 of The Cambridge Ancient History, Revised Edition. Cambridge, 1964. With excellent bibliography up to 1964. This is CAH’s chronology volume: A basic work.
Hayes, William C. "Egypt: From the Death of Ammenemes III to Seqenenre II," in Chapter 2, Volume 2 of The Cambridge Ancient History, Revised Edition (1965) (Fascicle 6).
Helck, Wolfgang. Die Beziehungen Ägyptens zu Vorderasien im 3. und 2. Jahrtausend v. Chr. (1962) [Ägyptologische Abhandlungen, Band 5]. An important review article that should be consulted is by William A. Ward, in Orientalia 33 (1964), pp. 135–140.
Hornung, Erik. Untersuchungen zur Chronologie und Geschichte des Neuen Reiches (1964) [Ägyptologische Abhandlungen, Band 11]. With an excellent fold-out comparative chronological table at the back with 18th, 19th, and 20th Dynasty dates.
James, T.G.H. "Egypt: From the Expulsion of the Hyksos to Amenophis I," in Chapter 2, Volume 2 of The Cambridge Ancient History, Revised Edition (1965) (Fascicle 34).
Montet, Pierre. Eternal Egypt (1964). Translated by Doreen Weightman.
Pritchard, James B. (Editor). Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament(ANET), 3rd edition. (1969). This edition has an extensive supplement at the back containing additional translations. The standard collection of excellent English translations of ancient Near Eastern texts.
Redford, Donald B. History and Chronology of the Eighteenth Dynasty of Egypt: Seven Studies. (1967).
Redford, Donald B. "The Hyksos Invasion in History and Tradition," Orientalia 39 (1970).
Ryholt, Kim SB. The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period c.1800-1550 B.C. (1997) by Museum Tuscalanum Press.
Van Seters, John. The Hyksos: A New Investigation (1967). Two reviews of this volume should be consulted: Kitchen, Kenneth A. "Further Notes on New Kingdom Chronology and History," in Chronique d’Égypte XLIII, No. 86, 1968, pp. 313–324; and Simpson, William J. Review, in Journal of the American Oriental Society 90 (1970), pp. 314–315.
Säve-Söderbergh, T. "The Hyksos Rule in Egypt," Journal of Egyptian Archaeology 37 (1951), pp. 53–71.
 Winlock, H. E. The Rise and Fall of the Middle Kingdom in Thebes (1947). Still a classic with much important information.

Liên kết ngoài
 The Hyksos, Kings of Egypt and the land of Edom  based on the 1962 book by David J. Gibson
 The Hyksos

Người Hyksos
Châu thổ sông Nin
Vương triều thứ Mười lăm của Ai Cập
Canaan


title: Hellinsia angulofuscus

text:
Hellinsia angulofuscus là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Argentina (Salta), Brasil (Sao Paulo) và Paraguay (Asuncion). Con trưởng thành có sải cánh dài 16–17 mm. Cánh trước màu trắng kem. Cánh sau màu trắng xám. Con trưởng thành bay vào tháng 4 và 6 trong năm. Ấu trùng ăn các loài thực vật Wulffia baccata.

Chú thích

Tham khảo

Hellinsia
Côn trùng Nam Mỹ
Động vật Brasil
Động vật Paraguay


title: Hellinsia ares

text:
Hellinsia ares là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Utah. Con trưởng thành có sải cánh dài 20–22 mm. Đầu là màu nâu, nhưng có màu trắng hung giữa râu. Cánh dưới màu nâu xám.

Chú thích

Tham khảo

Hellinsia
Động vật Bắc Mỹ
Côn trùng Bắc Mỹ


title: Thượng Ai Cập

text:
Thượng Ai Cập (tiếng Ả Rập: صعيد مصر Sa'id Misr) là dải đất liền, trên cả hai mặt của thung lũng sông Nile, kéo dài từ Nubia, và ở phía hạ lưu (phía bắc) Hạ Ai Cập.

Địa lý
Thượng Ai Cập nằm xen giữa các nhánh của sông Nile ở Aswan ngày nay, và nằm ở phía hạ lưu sông Nile hay phía Bắc của một khu vực giữa Zawyet Dahshur và El-Ayait, Ngày nay Thượng Ai Cập nằm ở phía nam của thủ đô Cairo. Phía Bắc Thượng Ai Cập (hạ lưu sông Nile) nằm giữa Sohag và El-Ayait, còn được gọi là Trung Ai Cập. Trong tiếng Ả Rập, cư dân của Thượng Ai Cập được gọi là Sa'idis, họ thường nói tiếng Ả Rập Sa'idi.

Trong thời đại Pharaoh, Thượng Ai Cập đã được biết đến với tên gọi Ta Shemau có nghĩa là "đất của lau sậy". Nó được chia thành 22 quận, huyện được gọi là nomes. Nome đầu tiên xuất hiện trong thời kỳ Aswan và Vương triều thứ 22, ngày nay là Atfih (Aphroditopolis), phía nam Cairo.

Danh sách các nhà cai trị Thượng Ai Cập
Danh sách vua sau có thể không hoàn toàn đầy đủ:

Danh sách các nome

Xem thêm
 Hạ Ai Cập
 Thượng và Hạ Ai Cập

Đọc thêm
 Edel, Elmar (1961) Zu den Inschriften auf den Jahreszeitenreliefs der "Weltkammer" aus dem Sonnenheiligtum des Niuserre Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, , in German.

Chú thích

Tham khảo

Địa lý Ai Cập cổ đại
Vùng của Ai Cập
Vùng lịch sử
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu thiên niên kỷ 4 TCN
Quốc gia và vùng lãnh thổ chấm dứt thiên niên kỷ 4 TCN
it:Geografia dell'antico Egitto#Alto Egitto


title: Hạ Ai Cập

text:
Hạ Ai Cập (tiếng Ả Rập: الدلتا al-Diltā) là phần cực bắc nhất của Ai Cập. Nó dùng để chỉ các khu vực màu mỡ của đồng bằng sông Nin, trải dài từ khu vực giữa Thượng Ai Cập và Địa Trung Hải - từ El-Aiyat phía nam của Cairo ngày nay, và Zawyet Dahshur.

Địa lý
Ngày nay có hai con kênh chính là sông Nile có thông qua đồng bằng sông: một ở phía tây tại Rashid và một ở phía đông tại Damietta.

Trong thời cổ đại Pliny Anh (N.H. 5.11) cho rằng, khi chảy đến đồng bằng sông Nile chia thành bảy nhánh (từ đông sang tây): Pelusiac, Tanitic, Mendesian, Phatnitic, Sebennytic, Bolbitine, và Canopic. Ngày nay, khu vực đồng bằng được tưới nước tốt, với hệ thống kênh chằng chịt.
Khí hậu ở Hạ Ai Cập dễ chịu hơn do Thượng Ai Cập chủ yếu để gần với Địa Trung Hải. Nhiệt độ ít cực đoan hơn và lượng mưa phong phú hơn.

Lịch sử
Hạ Ai Cập được gọi là Ta-Mehu có nghĩa là "đất giấy cói." Nó được chia thành 20 quận, huyện được gọi là nomes, với quận đầu tiên là tại el-Lisht. Bởi vì Hạ Ai Cập chủ yếu là vùng cây bụi chưa phát triển, kém phát triển cho cuộc sống của con người và đầy rẫy các loại thực vật như cỏ và các loại thảo mộc, các tổ chức của nomes trải qua một số thay đổi.
Thủ phủ của Hạ Ai Cập là Memphis. Nữ thần bảo trợ của nó là nữ thần rắn hổ mang Wadjet. Hạ Ai Cập đã được đại diện bởi Deshret, và biểu tượng của nó là giấy cói và ong.

Các vua Hạ Ai Cập

Danh sách nome

Xem thêm
 Thượng Ai Cập
 Thượng và Hạ Ai Cập

Tham khảo

Ai Cập cổ đại
Vương triều Ai Cập cổ đại
Thời kỳ Ai Cập
Sông Nin
Văn minh

it:Geografia dell'antico Egitto#Basso Egitto


title: Hellinsia arion

text:
Hellinsia arion là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Alberta và Arizona. Con trưởng thành có sải cánh dài 22,5 mm. Đầu, ngực và bụng đều có nhiều chấm đềm màu nâu xám và vảy trắng. Có duy nhất chấm đen lưng trong mép sau của các phân đoạn của bụng. Râu có các vảy trắng và nâu xám, dải mịn.

Chú thích

Tham khảo

Hellinsia
Động vật Bắc Mỹ
Côn trùng Bắc Mỹ


title: Buford, Wyoming

text:
Buford là một cộng đồng chưa hợp nhất nằm trong Quận Albany, tiểu bang Wyoming, Hoa Kỳ. Nó nằm giữa Laramie và Cheyenne trên Xa lộ Liên tiểu bang 80. Buford nằm trên độ cao 8000 ft (2500 mét), trở thành cộng đồng cao nhất trên Xa lộ Liên tiểu bang 80. Cộng đồng này được đặt tên Buford để vinh danh thiếu tướng John Buford.

Năm 2013, khu vực này được đổi tên là PhinDeli một cách không chính thức nhằm quảng cáo thương hiệu của chủ nhân, với ý nghĩa ly cà phê ngon, một từ ghép giữa Phin là công cụ pha độc đáo của cà phê Việt và Deli là viết tắt của Delicious, có nghĩa là ngon.

Lịch sử

Buford được thành lập vào năm 1866, nó được thành lập trong thời gian xây dựng tuyến đường xe lửa liên lục địa Transcontinental Railroad tại Wyoming. Vào lúc đó, thị trấn chứa một dân số khoảng 2000 công nhân lưu động.

Trong thời gian diễn ra cuộc nội chiến ở Mỹ, một vị tướng có tên John Buford - người đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng của phe miền Bắc - đã đi qua nơi này và tên của ông được lấy làm tên địa danh cho thị trấn.

Khi đường xe lửa được xây từ từ về phía tây Hoa Kỳ thì các công nhân này cũng di chuyển theo về phía tây vì thế dân số của Buford cũng thu nhỏ lại kể từ đó. Năm 1880 một nhà bưu điện được xây dựng ở đó.

Cũng có một số tờ báo cho rằng, Buford ra đời vào năm 1867, và dù thành lập năm 1866 hay 1867 thì Buford cũng là thị trấn lâu đời thứ hai của tiểu bang Wyoming.

Thị trấn này cũng có sự hiện diện và thăm viếng của Tổng thống Ulysses S. Grant, Tổng thống Franklin Roosevelt, và tên cướp khét tiếng Butch Cassidy.

Địa lý
Buford nằm trên độ cao 8000 ft (2500 mét), trở thành cộng đồng cao nhất trên Xa lộ Liên tiểu bang 80. Ở đây có khí hậu khắc nhiệt là một lý do khiến nhiều người không muốn lưu lại lâu ở Buford. Thị trấn Buford nằm giữa hai thị trấn sầm uất hơn là Laramie và Cheyenne. Thị trấn này nằm ven đường liên bang Interstate 80 nối New York và San Francisco.

Cơ sở hạ tầng và kinh tế

Thị trấn cũng có một tháp điện thoại di động và khoảng 4 héc-ta đất, nó có hòm thư và mã bưu điện riêng. Thị trấn này cũng có một trường học, một trạm xăng dầu diesel hoạt động 24/24, một ngôi nhà 3 phòng ngủ với một túp lều và một tiệm tạp hoá nó là một cửa hàng tiện ích có bán kem, các mặt hàng phục vụ cho hoạt động cắm trại, và dịch vụ trông xe cho khách. Ngoài ra, ở đây còn có bán những mặt hàng như còi làm từ sừng nai…

Tâm điểm của Buford là một trung tâm thương mại mang tên Buford Trading Post, nơi bán các loại hàng hóa như xăng và thực phẩm phục vụ du khách từ khắp mọi miền nước Mỹ đi qua nơi này. Buford Trading Post là nguồn thu nhập chính của gia đình Sammons vì từ Buford đến địa điểm có bán hàng gần nhất cũng là 25 dặm cho nên hàng hóa và dịch vụ ở đây cấp gần như là lựa chọn duy nhất cho những người đến Buford. Việc kiếm tiền chủ yếu từ du khách đến thăm hai công viên cách Buford 6 dặm và một khu rừng quốc gia cách đó 12 dặm.

Dù vậy, tình hình kinh doanh ở đây đang đi xuống khoảng 50% kể từ năm 2009 - thời điểm kiếm được 1,2 triệu USD/năm. Năm ngoái, tổng tiền thu đạt 700.000 USD và năm nay chỉ còn 600.000 USD. Dân chúng càng ngày càng ít đi du lịch và chủ yếu chỉ có xăng là tiêu thụ đều.

Dân cư
Cộng đồng chỉ có một cư dân, Giống như Monowi, Nebraska (là một thị trấn hợp nhất), nó là địa phương nhỏ nhất tính theo dân số tại Hoa Kỳ. Thị trưởng Don Sammons, cư dân duy nhất của nó suốt 32 năm qua (tính từ đến năm 2012), cũng là người điều hành Trạm mậu dịch Buford.

Tại đây từng có khoảng 2000 cư dân sinh sống. Tuy nhiên nhiều năm trước, khi tuyến đường tàu hỏa qua đây đóng cửa, người dân dần bỏ đi và đến nay chỉ còn lại duy nhất ông Don Sammons. Ông cùng vợ con chuyển tới sống tại đây vào năm 1980 trước khi người vợ qua đời năm 1995. Cách đây 5 năm con trai ông cũng rời đi và hiện ông chỉ còn lại một mình.

Chuyển nhượng

Thị trấn được đem ra bán đấu giá sau khi thị trưởng cũng là cư dân duy nhất quyết định về hưu. Người mua thị trấn này nhận được căn nhà, Trạm mậu dịch Buford và ngôi nhà từng làm trường học. Hai người đàn ông từ Việt Nam không rõ danh tính trúng đấu giá và mua thị trấn này vào ngày 5 tháng 4 năm 2012. Báo Tuổi trẻ đưa tin người thắng thầu là ông Phạm Đình Nguyên, tổng giám đốc Công ty Dịch vụ phân phối tổng hợp quốc tế (IDS) Thị trấn này được sang tay cho một doanh nhân người Việt tên là Phạm Đình Nguyên với mức giá 900.000 USD.

Theo ông Nguyên thì việc ở hữu một thị trấn như Buford là bàn đạp về mặt tinh thần để xuất khẩu sang thị trường Mỹ những thương hiệu Việt Nam. Đồng thời cũng là cơ hội để giới thiệu những thương hiệu mới thuộc quyền sở hữu của họ.

Việc hai người Việt Nam mua đứt thị trấn đã được báo giới trên thế giới đua tin, Thông tin 2 người Việt Nam vừa mua đứt thị trấn nhỏ nhất nước Mỹ đang khiến báo giới quốc tế thực sự bất ngờ. Hầu hết các trang báo lớn tại Anh và Mỹ đều đăng tải sự kiện này tại các vị trí nổi bật. Hãng thông tấn CNN có bài viết " Thương nhân người Việt thâu tóm thị trấn nhỏ nhất nước Mỹ với giá 900.000 $. Theo ông Đặng Hùng Võ thì việc doanh nhân Phạm Đình Nguyên mua một thị trấn nhỏ với diện tích khoảng 4 ha tại Mỹ với giá gần 1 triệu USD là quá hời.

Xem thêm
 Danh sách những nơi có ít hơn 10 cư dân

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Town homepage
 CNN video interview

Quận Albany, Wyoming
Wyoming


title: Cẩm Thành, Cẩm Thủy

text:
Cẩm Thành là một xã thuộc huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Cẩm Thành nằm ở phía tây bắc của huyện Cẩm Thủy. Phần lớn diện tích của xã nằm ở hữu ngạn sông Mã.
Phía bắc giáp các xã Điền Trung và Lương Trung, huyện Bá Thước.
Phía đông giáp xã Cẩm Lương, huyện Cẩm Thủy.
Phía nam giáp các xã Cẩm Thạch và Cẩm Liên, huyện Cẩm Thủy.
Phía tây giáp các xã Điền Hạ và Điền Trung, huyện Bá Thước.

Hành chính
Xã Cẩm Thành cùng với xã Cẩm Liên được thành lập năm 1964 trên cơ sở chia tách từ xã Cẩm Thạch. Xã Cẩm Thành sau khi chia tách gồm có 14 xóm: Chanh, Én, Muốt, Vạc, Ngọc, Nâm, Phâng, Bọt, Bèo, Trẹn, Khạt, Chiềng Trám, Cò Cánh và Hồng Thái.

Giao thông
Xã Cẩm Thành có tỉnh lộ 217 chạy qua.

Chú thích


title: Sò lụa

text:
Sò lụa (Danh pháp khoa học: Paratapes undulatus) là một loài động vật hai mảnh vỏ thuộc họ Sò sinh sống trên đáy cát bùn ven bờ. Khu vực phân bố ở Việt Nam thuộc các tỉnh Hà Tiên, Rạch Giá (Kiên Giang), quanh đảo Bà Lụa (Bình Thuận), Thị xã Sông Cầu (Phú Yên) nằm bên bờ vịnh Xuân Đài.

Đặc điểm sinh học
Sò lụa có đặc điểm cũng như sò huyết nhưng vỏ trơn không sọc vỏ sò cỡ trung bình, hình oval dài, mặt ngoài láng có những vân hình chữ chi ở khắp mặt vỏ. Mặt ngoài vàng nhạt, mặt trong trắng. Chiều dài trung bình 50–65 mm, chiều cao 25–30 mm và chiều rộng 15–20 mm. Thịt sò trắng hồng có độ dai vừa thơm, ngọt và có vị nồng thơm  khi đun lâu vì thịt sò sẽ dai và ra nhiều nước

Vỏ cỡ trung bình, tương đối mỏng, có dạng hình bầu dục dài, dài 54mm, cao 30mm, rộng 16mm. Khoảng cách từ đỉnh vỏ đến mép sau bằng 1,5 lần khoảng cách từ đỉnh vỏ đến mép trước, phần trước mép lưng vỏ lõm. Mặt nguyệt rõ ràng. Da vỏ láng, các vòng sinh trưởng min sắp xếp khit nhau, mặt vỏ có nhiều vân phóng xạ màu tím gấp khúc dạng hình mạng lưới. Chúng phân bố ở Việt Nam, nghêu lụa được phân bố nhiều nhất ở khu vực ven biển miền Trung đến Nam Bộ, từ vùng dưới triều đến vùng biển nông, đáy bùn cát. Tập trung chủ yếu ở Hà Tiên, Rạch Giá, quanh đảo Bà Lụa, Bình Thuận

Giá trị
Thịt sò lụa tươi sống, chế biến đông lạnh hoặc đóng hộp được tiêu thụ rộng trong thị trường nội địa và xuất khẩu. Sò lụa được làm nguyên liệu để chế biến thành những món ăn ngon như sò lụa xào Sa tế, sò lụa hấp, sau mầm trộn sò lụa, Bông hẹ xào sò lụa Sò lụa vừa chín không dai, hương vị thơm, vừa miệng

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 WoRMS
 Huber M. (2015). Compendium of bivalves 2. Harxheim: ConchBooks. 907 pp

U
Động vật được mô tả năm 1778
Sò


title: Cẩm Thạch, Cẩm Thủy

text:
Cẩm Thạch là một xã thuộc huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Cẩm Thạch nằm ở phía tây bắc của huyện Cẩm Thủy, thuộc hữu ngạn sông Mã.
Phía bắc giáp các xã Cẩm Thành, Cẩm Lương và Cẩm Bình, huyện Cẩm Thủy.
Phía đông giáp xã Cẩm Bình, huyện Cẩm Thủy.
Phía nam giáp xã Cẩm Châu, huyện Cẩm Thủy và xã Thạch Lập, huyện Ngọc Lặc.
Phía tây giáp xã Cẩm Liên, huyện Cẩm Thủy.

Hành chính
Năm 1964, xã Cẩm Thạch (cũ) được chia tách thành ba xã: Cẩm Thạch (mới), Cẩm Thành và Cẩm Liên. Xóm Xủ thuộc xã Cẩm Thạch (cũ) được chuyển sang xã Cẩm Lương. Xã Cẩm Thạch sau khi chia tách gồm có 9 xóm: Trây, Bọt, Bùi, Thung, Vân, Mít, Chén, Cốc và Chiềng Đông.

Giao thông
Xã Cẩm Thạch có tỉnh lộ 217 chạy qua.

Chú thích


title: Argyresthia submontana

text:
Argyresthia submontana là một loài bướm đêm trong họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở Thụy Điển, Phần Lan, Đức, Ba Lan, Slovakia, Áo, Thụy Sĩ, Italia và Pháp.
Sải cánh dài 11–13 mm. Cá thể trưởng thành mọc cánh từ tháng 6 đến tháng 8.
Ấu trùng ăn Sorbus aria và có thể ăn cả loài cây trồng Cotoneaster.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1871
Argyresthia
Côn trùng châu Âu


title: Cẩm Thạch, Cẩm Xuyên

text:
Cẩm Thạch là một xã thuộc huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Vị trí địa lý
Xã Cẩm Thạch nằm ở phía tây bắc của huyện Cẩm Xuyên, cạnh Hồ Bộc Nguyên và tiếp giáp với huyện Thạch Hà

Hành chính

Chú thích


title: Cua biển

text:
Cua biển hay Cua bể là tên gọi chỉ chung cho tất cả các loài cua sống ở môi trường biển hoặc các vùng, vịnh ven biển. Tên tiếng Việt gọi là còn gọi là cua sú, cua xanh, cua bùn...

Cua biển bao gồm:
 Scylla serrata (hay còn gọi là cua bùn)
 Scylla tranquebarica
 Scylla paramamosain (hay còn gọi là cua xanh)
 Các loài cua thuộc họ Panopeidae, ví dụ như Panopeus herbstii
 Thành viên của họ Xanthidae
 Helice crassa
Ở Việt Nam phổ biến có hai loài Scylla paramamosain (cua sen) và loài Scylla olivacea (cua lửa)

Giá trị
Các loài cua biển được đánh giá cao về thành phần dinh dưỡng, với nhiều loài có giá trị thương mại toàn cầu. Thành phần dinh dưỡng trong cua biển rất phong phú, hàm lượng protein cao hơn nhiều so với thịt heo hay cá. Ngoài ra calci, phosphor, sắt và các vitamin A, B1, B2, C… cũng chiếm ở mức cao. Cua biển còn chứa một lượng lớn calcium, magnesium và axít béo omega 3, rất tốt cho tim, mạch.

Một số nghiên cứu dinh dưỡng còn ghi nhận cua giúp làm giảm cholesterol xấu và triglycerides trong máu. Thịt cua có vị ngọt, mặn, không độc, có tác dụng thanh nhiệt, sinh huyết, tán ứ, giảm đau, bổ xương tuỷ nên rất tốt cho cơ thể đang phát triển ở trẻ nhỏ và tình trạng suy yếu ở người cao tuổi. Tuy nhiên vì cua có chứa nhiều sodium và purines nên không thích hợp với người cao huyết áp và bị gout. Những người bị cảm gió, sốt, mắc bệnh dạ dày, tiêu chảy cũng không nên ăn.


title: Cua dọn bể

text:
Cua dọn bể hay còn gọi là cua lục bảo (Danh pháp khoa học: Mithraculus sculptus) là một loài cua biển trong cận bộ Cua phân bố ở các vùng biển Caribe và thường được dùng với vai trò của một công cụ lau dọn trong bể cá. Chúng rất phổ biến bởi chúng giúp giữ cái bể sạch vì chúng ăn cả tảo bong bóng và tảo san hô. Cua có màu ngọc lục bảo và kích thước khá nhỏ, chỉ lớn nhất ở mức 5cm. Chúng có đặc tính hung dữ và hay tranh giành nếu nuôi chúng với mật độ cao và có thể tấn công cả những con ốc sên trong bể cá.

Chú thích

Tham khảo
 Emerald Crab Profile:: AquariumDomain
 Emerald crab info
 Emerald crab information

S
S
Động vật được mô tả năm 1818
M
Động vật giáp xác Đại Tây Dương


title: Thái Ai hầu

text:
Sái Ai hầu (chữ Hán: 蔡哀侯; trị vì: 694 TCN-684 TCN), tên thật là Cơ Hiến Vũ (姬獻舞), là vị vua thứ 13 của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sái Ai hầu là con thứ của Sái Tuyên hầu - vua thứ 11 nước Sái và em của Sái Hoàn hầu - vua thứ 12 nước Sái. Năm 695 TCN, Hoàn hầu mất, Hiến Vũ lên nối ngôi, tức là Ai hầu.

Năm 684 TCN, Sái Ai hầu và Tức hầu đều sang nước Trần. Khi trở về, vợ vua nước Tức đi qua nước Sái. Sái Ai hầu thất lễ với phu nhân nước Tức khiến Tức hầu nổi giận. Tức hầu bèn nói với Sở Văn vương rằng hãy đánh nước Tức, nước Tức sẽ cầu cứu Sái, nhân đó quân Sở có thể đánh được nước Sái.

Sở Văn vương nghe theo, bèn mang quân đánh nước Tức. Tức hầu cầu cứu Sái Ai hầu. Sái Ai hầu mang quân cứu nước Tức, không chống nổi quân Sở, liền bị Sở Văn vương bắt sống.

Ông bị giam cầm ở nước Sở 9 năm. Vì căm thù vua nước Tức, ông bèn tán tụng sắc đẹp của vợ vua nước Tức với Sở Văn vương. Sở Văn vương ham sắc Tức phu nhân, bèn mang quân đánh diệt nước Tức, lấy phu nhân Tức Vĩ làm vợ.

Nhưng Sái Ai hầu vẫn không được về nước, cuối cùng mất ở nước Sở vào năm 675 TCN. Ông ở ngôi được 11 năm, bị cầm tù ở Sở 9 năm. Người nước Sái lập con ông là Cơ Hật lên nối ngôi, tức là Sái Mục hầu.

Xem thêm
Sái Hoàn hầu
Sái Mục hầu
Sở Văn vương

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Sái
Năm sinh thiếu
Mất năm 675 TCN
Nước Sái


title: Thái Mục hầu

text:
Sái Mục hầu (chữ Hán: 蔡穆侯; trị vì: 674 TCN-646 TCN), tên thật là Cơ Hật (姬肸), là vị vua thứ 14 của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Hật là con của Sái Ai hầu - vua thứ 13 nước Sái. Năm 684 TCN, Sái Ai hầu bị Sở Văn vương bắt về nước giam cầm. Năm 675 TCN, Sái Ai hầu mất tại nước Sở, Cơ Hật được người nước Sái lập lên nối ngôi, tức là Sái Mục hầu.

Sái Mục hầu có người em gái được Tề Hoàn công lấy làm vợ lẽ, tức là Sái cơ. Năm 657 TCN, Sái cơ cùng Tề Hoàn công đi chơi thuyền trên sông. Tề Hoàn công sợ nước nhưng Sái cơ hay vẩy nước khiến Hoàn công sợ và rất giận Sái cơ, đuổi Sái cơ về nước. Mẹ Sái cơ mang con gái gả cho người khác. Tề Hoàn công giận nước Sái bèn hội chư hầu mang quân đánh.

Đầu năm 656 TCN, quân Tề đánh tan quân Sái. Nước Sái vốn là chư hầu gần nước Sở. Sở Thành vương điều quân cứu Sái. Quân Tề và chư hầu đóng ở đất Hình. Sở Thành vương không đánh nổi bèn sai Khuất Hoàn đi giảng hòa với nước Tề.

Năm 646 TCN, Sái Mục hầu mất. Ông ở ngôi được 29 năm. Con ông là Cơ Giáp Ngọ lên nối ngôi, tức là Sái Trang hầu.

Xem thêm
Sái Hoàn hầu
Sái Trang hầu
Tề Hoàn công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
 Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 1, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Vua nước Sái
Năm sinh thiếu
Mất năm 646 TCN
Nước Sái


title: Kallima paralekta

text:
Bướm lá Ấn Độ (danh pháp khoa học: Kallima paralekta) là một loài bướm ngày trong họ Nymphalidae. Loài này được tìm thấy ở Indonesia (từ Java về phía nam).

Ấu trùng ăn các loài Strobilanthes và Pseuderanthemum.

Phân loài
Kallima paralekta paralekta (Java)
Kallima paralekta tribonia Fruhstorfer (Sumatra)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1829
P


title: Pitarenus cordatus

text:
Pitarenus cordatus là một loài sò trong họ Veneridae. Loài này có thể được tìm thấy khắp vịnh Mexico và Florida Keys.

Chú thích

Tham khảo
 Turgeon, D. D., W. G. Lyons, P. Mikkelsen, G. Rosenberg, and F. Moretzsohn. 2009. Bivalvia (Mollusca) of the Gulf of Mexico, Pp. 711–744 in Felder, D.L. and D.K. Camp (eds.), Gulf of Mexico–Origins, Waters, and Biota. Biodiversity. Texas A&M Press, Colleg
 Huber, M. (2010). Compendium of bivalves. A full-color guide to 3,300 of the world's marine bivalves. A status on Bivalvia after 250 years of research. Hackenheim: ConchBooks. 901 pp., 1 CD-ROM.

C


title: Cua nhện Nhật Bản

text:
Cua nhện Nhật Bản (Danh pháp khoa học: Macrocheira kaempferi) hay còn gọi là Cua nhện khổng lồ, cua nhện là một loài cua biển trong phân thứ bộ Cua sống tại đáy sâu ở vùng biển Thái Bình Dương. Đây là loài cua lớn nhất hiện đang tồn tại trên Trái Đất. Trong tiếng Nhật, loài cua này được gọi là "cua chân cao/dài" (cao cước giải, chữ Nhật: 高脚蟹, タカアシガニ, takaashigani).

Đặc điểm sinh thái

Cấu tạo cơ thể
Cua nhện Nhật Bản có chiều dài chân lớn nhất trong số các động vật giáp xác, có thể lên đến  tính từ càng này tới càng kia. Chiều dài cơ thể có thể lên tới  (giáp đầu) và cả con cua có thể nặng .

Tuy nhiên, những kích thước đó chỉ có thể đạt được với các con đực còn con cái thì có càng ngắn hơn nhiều và ngắn hơn cả chân của nó. Ngoại trừ kích thước đáng nể, cua nhện Nhật Bản cũng có nhiều đặc điểm hình thái khác so với các loài cua còn lại.

Chân bơi của con đực bị xoắn một cách bất thường và ấu trùng của nó có diện mạo khá nguyên thủy. Con cua có màu cam với những đốm trắng trên chân.

Cua nhện Nhật Bản có lớp xương ngoài rất cứng giúp chúng né tránh đối thủ săn mồi, chúng thường lợi dụng bọt biển hoặc các loài sinh vật biển khác để ngụy trang. Tính khí của loài cua này được ghi nhận là khá hiền lành, trái ngược với vẻ ngoài hung dữ của chúng.

Năm 2009, một con cua nhện khổng lồ được một ngư dân bắt được ở khu vịnh Suraga, phía tây nam Tokyo, Nhật Bản. Cân nặng của nó đạt tới 15 kg, dài 3m và cơ thể nó vẫn chưa ngừng phát triển khi phát triển hoàn thiện, nó có thể dài bằng cả một chiếc ô tô, Con cua này được đặt tên là Kong, được xác định khoảng 40 tuổi và được triển lãm tại Dorset, trước khi chuyển đến München, Đức. Trước đó kỷ lục thuộc về con cua nhện có tên Crabzilla, khoảng 40 năm tuổi, có trọng lượng khoảng 12,5 kg, chiều dài khoảng 3,5m. Nó được coi là một trong những con cua lớn nhất thế giới với mỗi chiếc chân của nó cũng có chiều dài khoảng 1,5 m.

Phân bố
Cua nhện Nhật Bản chủ yếu được tìm thấy ở vùng duyên hải phía Nam của đảo Honshū, từ vịnh Tokyo đến Kagoshima. Các quần thể ở xa hơn tọa lạc tại Iwate và ngoài khơi Tô Áo, Nghi Lan, Đài Loan. Cua trưởng thành có thể được tìm thấy ở các vùng nước tại nhiều độ sâu khác nhau, từ  tới .

Tại khu vực sống tự nhiên của chúng, cua nhện Nhật Bản ăn các loài sò, ốc, động vật có vỏ và các xác chết. Chúng có thể sống tới 100 năm. Quá trình ấu trùng kéo dài tùy theo nhiệt độ môi trường, thường vào khoảng từ 54 đến 72 ngày tại nhiệt độ .

Lịch sử phân loại
Cua nhện Nhật Bản được mô tả lần đầu tiên vào năm 1836 bởi Coenraad Jacob Temminck dưới cái tên Maja kaempferi, dựa theo các ghi chép của Philipp Franz von Siebold tại đảo nhân tạo Dejima. Tên khoa học mà Temminck đặt ra có mục đích nhằm vinh danh Engelbert Kaempfer, một nhà tự nhiên học Đức của thế kỷ 17, tác giả quyển sách Fauna Japonica có nội dung mô tả lịch sử tự nhiên của Nhật Bản.

Năm 1839 Wilhem de Haan đưa nó vào một phân chi mới của chi Inachus mang tên là Macrocheira. Đến năm 1886 Edward J. Miers chuyển đổi Macrocheira thành một chi riêng. Hiện nay cua nhện Nhật Bản được xếp vào họ Inachidae nhưng dường như nó không hoàn toàn phù hợp với họ này và có thể cần phải tạo một họ mới (Macrocheira) cho nó. Ngoài M. kaempferi hiện đang tồn tại, chi Macrocheira có thêm 4 loài nữa nhưng chỉ được biết qua hóa thạch.

Đánh bắt

Trong mô tả của mình, Temminck cho rằng cua nhện Nhật Bản nổi tiếng tại nước này vì những thương tích trầm trọng có thể gây ra bởi đôi càng rất khỏe của nó. Tuy nhiên, cua nhện Nhật Bản lại thường xuyên bị đánh bắt để lấy thịt; tổng cộng có tới  cua đã được đánh bắt vào năm 1976, nhưng đến năm 1985 con số này đã sụt xuống chỉ còn . Trung tâm của nghề đánh bắt cua tọa lạc ở vịnh Suruga. Mặt khác do số lượng cua giảm đi đáng kể, ngư dân đã phải ra xa bờ để đánh bắt chúng. Những con cua bị đánh bắt thường có chiều dài chân vào chừng .

Xem thêm
Cua nhện (định hướng)
Fauna Japonica

Chú thích

Liên kết ngoài

K
K
K
Động vật được mô tả năm 1836


title: Bướm lá sồi

text:
Bướm lá sồi, tên khoa học Kallima, là một chi của loài bướm thuộc Họ Bướm giáp. Chúng được tìm thấy ở phía đông, phía nam và đông nam châu Á. Tên thông dụng của chúng là lá sồi do bề mặt phía sau cánh của có kiểu màu nâu khác nhau. Khi đôi cánh khép lại, chúng trông như một chiếc lá đã chết, hình dạng cánh gấp cũng giống lá sồi khô.

Phân loại
Bướm lá khô (Kallima inachus) cho thấy bề ngoài giống như lá của cánh khép kín, là điển hình của chi. Các loài sau đây hiện đang là thành viên của chi này.

Kallima albofasciata Moore, 1877
Kallima alompra Moore, 1879
Kallima buxtoni Moore, 1879
Kallima horsfieldi (Kollar, 1844)
Kallima inachus (Boisduval, 1846): Bướm lá khô
Kallima limborgii Moore, 1879
Kallima knyvetti de Nicéville, 1886
Kallima paralekta (Horsfield, 1829)
Kallima philarchus (Westwood, 1848)
Kallima spiridiva Grose-Smith, 1885

Chú thích

Tham khảo

Bướm tại Ấn Độ
K


title: Từ Văn Chiêu

text:
Từ Văn Chiêu (徐文昭, ? – 1802 ) là một tướng lĩnh của nhà Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp

Làm tướng trong thời loạn
Không rõ thân thế của ông. Theo lời kể trong sách Hoàng Việt long hưng chí, thì trước đây ông là Tham tán của Thái Đức Hoàng đế Nguyễn Nhạc, sau vì tư thông với ngưới thiếp của Hoàng đế, sợ bị tội bèn trốn vào Nam, theo chúa Nguyễn Phúc Ánh. Khi ấy là lúc Thái sư Bùi Đắc Tuyên vừa bị tướng Võ Văn Dũng giết chết (1795), và vị Hoàng đế trên đã mất khoảng hai năm trước (1793) .

Sau đó, ông được chúa Nguyễn phong chức Phó Vệ úy, tước Tuyển Phong hầu. Ban đầu, chúa Nguyễn định cho ông làm tướng dưới quyền của Tống Viết Phước; nhưng sau nghe lời xin của ông, chúa cho ông theo tướng Tôn Thất Hội, đi đóng giữ Diên Khánh .

Tháng 6 (âm lịch) năm 1800, chúa Nguyễn ngự tại cửa Cù Mông, chia đồn lập trại, chuẩn bị đối đầu với quân Tây Sơn. Lúc này, theo sự điều động của chúa, Từ Văn Chiêu đến làm thuộc hạ của tướng Nguyễn Huỳnh Đức. Nhưng chẳng bao lâu sau, vì có mối bất hòa với tướng Tống Viết Phước từ trước, nên khi nghe tướng Tây Sơn là Võ Văn Dũng vừa đem lực lượng binh thuyền hùng hậu vào cửa Thị Nại (Quy Nhơn), Từ Văn Chiêu bèn quay trở lại với nhà Tây Sơn . Kể từ đó, ông chỉ huy đánh nhiều trận gây thiệt hại lớn cho quân Nguyễn. Ngay cả danh tướng Tống Viết Phước cũng bị bại trận dưới tay ông hai lần.

Lần thứ nhất xảy ra sau trận thủy chiến ở đầm Thị Nại vào năm Tân Dậu (1801). Theo sử liệu thì lúc bấy giờ, Tống Viết Phước đang đóng quân ở Càn Dương. Một hôm, Từ Văn Chiêu đem quân Tây Sơn đến đánh úp đồn của Viết Phước, giết chết Vệ uý Trần Văn Xung ở chợ Chánh Lộc. Tức giận, tướng Phước tổ chức phản công, đuổi quân Tây Sơn chạy đến Thạch Cốc ở Phù Mỹ. Nhà sử học Tạ Chí Đại Trường kể:
"Phúc (Phước) rủi gặp kẻ thù. Đô đốc Từ Văn Chiêu vẫn hậm hực về tiếng gọi "hàng tướng" của Phúc, có dịp để trả thù bằng một trận phục binh chiến thắng lớn lao. Phó Đô thống chế Phạm Văn Cơ, Vệ uý Nguyễn Văn Tri bị bắt, hai Vệ uý Hoàng Phúc Bảo, Hoàng Văn Tứ bị giết khiến Phúc phải bỏ quân chạy về Thi Nại. Như vậy rõ ràng chiến thắng thủy trận mới đó (ý nói trận Thị Nại, 1801) chưa đủ làm điên đảo Tây Sơn trên bộ"...

Lần thứ hai xảy ra sau tháng 5 âl năm 1801, tức thời điểm chúa Nguyễn vừa đoạt xong Phú Xuân. Theo sử liệu thì lúc bấy giờ chúa Nguyễn bèn lệnh cho Tống Viết Phước đem quân thủy, Lê Văn Duyệt và Lê Chất đem quân bộ, chia đường vào cứu thành Bình Định. Biết được, Trần Quang Diệu cho Đô đốc Nguyễn Văn Khôn và Tham đốc Hồ Văn Tự dẫn quân đi ngăn cản. Song, liệu bề chống không lại, hai viên tướng trên liền cho quân tháo lui. Thừa thế, Tống Viết Phước đưa quân thủy vượt bến Tân Quan, vào đến Phúc Cốc (Hang Dơi), nhưng bất ngờ bị phục binh. Tống Viết Phước ra sức chống cự nhưng không địch nổi, bị tướng Tây Sơn là Từ Văn Chiêu bắt sống. Theo sách Hoàng Việt long hưng chí, thì ngay sau đó ông bị Từ Văn Chiêu chém đầu vì thù riêng .

Đề cập đến sự kiện này, Tạ Chí Đại Trường kể:
"Nguyễn Ánh sai Lê Văn Duyệt, Lê Chất, Tống Viết Phúc (Phước) đánh vào. Đến Trà Khúc, Phúc lập được công lớn: đánh bắt Đô đốc Nguyễn Văn Khôn, Tham đốc Hồ Văn Tự cùng 3.000 quân. Nhưng ông rủi ro lại gặp kẻ thù: viên tướng do Trần Quang Diệu phái ra với Đại Đô đốc Lê Danh Phong (sau ra hàng) lại là Từ Văn Chiêu, nên đã phục binh giết chết Phúc, ngăn hẳn con đường tiến quân của Duyệt, Chất"...

Bị bắt sống
Tháng 3 (âm lịch) năm 1802, Trần Quang Diệu và Võ Văn Dũng được tin quân Tây Sơn thua ở Trấn Ninh, liệu bề chống không nổi, hai ông bèn cùng với một số tướng lĩnh khác, trong đó có Từ Văn Chiêu, bỏ thành Bình Định tìm đường ra Bắc. Họ dẫn quân đi đường thượng đạo qua Ai Lao định ra Nghệ An. Song khi ra đến châu Qui Hợp, xuống huyện Hương Sơn, thì nghe quân Nguyễn đã lấy được Nghệ An rồi, bèn đi gấp về huyện Thanh Chương... Theo sách Hoàng Việt long hưng chí, thì "bất chợt bọn Diệu gặp cánh quân do Phó Đô thống Vũ Doãn Văn và Tiền đồn chánh thống Lê Đức Vịnh chỉ huy đi tới. Trần Quang Diệu cùng các thuộc tướng là Từ Văn Chiêu, Nguyễn văn Giáp, Lê Văn Hưng, Nguyễn Văn Mân...và quân sĩ ốm đau mỏi mệt không thể giao chiến được, đành phải để quân Nam bắt sống...Thế Tổ (tức Nguyễn Phúc Ánh) sai giao bọn Quang Diệu cho Tả quân Lê Văn Duyệt giam giữ....

Tuy nhiên, theo Tạ Chí Đại Trường thì khi đến Thanh Chương, bởi "lính theo hao mòn vì thiếu ăn, bệnh tật, nên bỏ rơi tướng họ sa vào tay bọn nông dân ham tiền"'' .

Kể từ lúc ấy, các sách dùng để tham khảo cho bài viết này đều không cho biết số phận về sau của Từ Văn Chiêu, song rất có thể ông cũng như nhiều tướng lĩnh khác của vương triều vừa sụp đỗ, đều bị giết chết vào tháng 11 (âm lịch) năm 1802, khi mà vua tôi của vương triều mới (nhà Nguyễn) tổ chức lễ "cáo việc Võ thành" tại Huế.

Chú thích

Võ tướng nhà Tây Sơn
Năm sinh thiếu


title: Bán đảo Ý

text:
Bán đảo Ý hay bán đảo Apennini ( hay Penisola appenninica) là một trong ba bán đảo lớn của Nam Âu (hai bán đảo còn lại là Iberia và Balkan), trải dài  từ thung lũng Po ở phía bắc đến Địa Trung Hải ở phía nam. Hình dạng của bán đảo khiến nó có biệt danh là Lo Stivale (Giày ống/ủng). Ba bán đảo nhỏ tạo nên hình dạng đặc trưng này là Calabria, Salento và Gargano. Dân số bán đảo Ý tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2022 là 60,239,871 người.

Từ thời Hoàng đế La Mã Augustus (kết thúc thế kỷ 1 TCN), ranh giới phía bắc của bán đảo đã được lập trên đường phân nước của dãy Alpes, tuy nhiên về mặt địa lý ranh giới này trung với một đường kéo dài từ sông Magra đến sông Rubicone, phía bắc của dãy Appennini Tuscany-Emilia, không bao gồm thung lũng Po và sườn phía nam của dãy Alpes.

Gần như toàn bộ bán đảo thuộc chủ quyền của Cộng hòa Ý, phần nhỏ còn lại là San Marino và Vatican. Ngoài ra, Sicilia, Elba, Malta (một quốc gia độc lập), và các đảo nhỏ hơn, như Palagruža, thuộc về Croatia, thường được coi là đảo ngoài khơi bờ biển bán đảo và được nhóm lại về mặt địa lý với bán đảo.

Bán đảo Ý được bao bọc bởi biển Tyrrhenus ở phía tây, biển Ionia ở phía nam, và biển Adriatic ở phía đông. Xương sống của bán đảo là dãy núi Apennini, vốn cũng tạo nên một tên của bán đảo. Bờ biển của bán đảo hầu hết là các vách đá. Vị trí chiến lược của bán đảo Ý nằm giữa trung tâm châu Âu và Địa Trung Hải khiến nó từng phải chịu nhiều cuộc xâm lược.

Bán đảo chủ yếu của khí hậu Địa Trung Hải, mặc dù ở các vùng đồi núi có khí mật mát hơn, thảm thực vật tự nhiên của bán đảo bao gồm rừng cây bụi (macchia) dọc theo bờ biển và rừng rụng lá và hỗn hợp rụng lá và lá kim trong vùng nội lục.

Các quốc gia

Xem thêm
Italia (đế quốc La Mã)

Tham khảo

Ý
Ý
Ý
Ý


title: Tiểu vương quốc của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất

text:
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất bao gồm 7 tiểu vương quốc (imarat; số ít: imarah):

Xem thêm
ISO 3166-2:AE

Tham khảo

Các Tiểu vương
Phân cấp hành chính Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Các Tiểu vương
Danh sách địa lý Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất


title: Sharjah (tiểu vương quốc)

text:
Sharjah (,  ) là một trong 7 tiểu vương quốc của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, giáp biên giới quốc tế với tỉnh Al Buraimi của Oman. Tiểu vương quốc rộng 2.600 km² (1.003 mi²) và có dân số trên 800.000 người (2008). Tiểu vương quốc Sharjah bao gồm thành phố Sharjah (kinh đô của tiểu vương quốc), và một số thị trấn nhỏ hơn như Kalba, Dibba Al-Hisn và Khor Fakkan.

Lịch sử
Về mặt lịch sử, Sharjah từng là một trong những nơi hưng thịnh nhất trong khu vực với một khu định cư đã tồn tại trong suốt 5000 năm. Vào đầu thế kỷ 18, thị tộc Al Qasimi thiết lập căn cứ tại Sharjah, khoảng 1727 tuyên bố Sharjah độc lập.

Ngày 8 tháng 1 năm 1820, Sheikh Sultan I ký Hiệp ước Hàng hải chung với Anh Quốc, chấp nhận sự bảo hộ của Anh để đương đầu với đế quốc Ottoman. Giống như các láng giềng Ajman, Dubai, Ras al-Khaimah, và Umm al-Qaiwain, vị trí nằm trên tuyến đường đến Ấn Độ đã khiến nó trở nên quan trọng và đủ để được công nhận là một nhà nước chào mừng (salute state). Ngày 2 tháng 12 năm 1971, Sheikh Khalid III đưa tiểu vương quốc gia nhập Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Xem thêm

Liên kết ngoài

  Sharjah Municipality
  Sharjah Municipality

Tiểu vương quốc của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Thành phố ven biển Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Vịnh Ba Tư


title: Cá bống mú

text:
Cá bống mú (Danh pháp khoa học: Gobio gobio) là một loại cá thuộc họ Cá chép sống ở môi trường nước lợ và nước mặn. Ở Việt Nam, là loài thủy sản ở vùng biển phía nam, cá phân bố dọc theo bờ biển từ Nam Trung bộ đến Hà Tiên, Phú Quốc.

Đặc điểm
Là loài cá có kích cỡ vừa, thường nặng gần 1 kg/con, nhưng cũng có con nặng trên 10 kg, trung bình mỗi con nặng từ vài ba kg trở lên. Cá bống mú nhỏ từ 0,7 kg đến 1 kg/con cá mú biển con to từ 1,5 kg trở lên. Đặc biệt, có con nặng tới 250 kg.

Cá bống mú có thịt ngon, dai, chắc và ngọt và bổ dưỡng có tác dụng giải nhiệt, giàu khoáng chất như calcium, phosphor, sắt, vitamin... có tác dụng bổ trung ích khí, ngừa cholesterol trong máu và nhất là tốt cho da.

Thức ăn cho bống mú trong môi trường nuôi nhốt là cá phân (một loại cá nhỏ), cá ít bị bệnh Cá bống mú có hai loại: cá mú đỏ, và mú đen.

Nuôi trồng
Là một loài thủy sản nuôi trồng có giá trị kinh tế ở Việt Nam loại cá này thuộc dạng dễ nuôi nhưng quá trình chăm sóc cũng rất công phu. Ngoài thức ăn cho cá bống mú là cá phân, cứ 15 ngày là phải thay nước ao nuôi theo qui cách bơm ra ngoài khoảng phân nửa nước hiện có trong ao, rồi bơm nước mới từ bên ngoài vào ao với thể tích tương đương như vậy mới thích nghi được cho cá. Cá dễ nuôi, tỷ lệ sống trên 90%, cá lớn nhanh, sau 10 - 12 tháng thả nuôi cá đạt trọng lượng 1 - 1,5 kg/con.

Giá cá bống mú (năm 2008) trên thị trường là 150 nghìn đồng/kg. Giá cá con trung bình một con là 10 nghìn đồng mà sáu con như vậy mới được 100g. Cá bống mú lớn 600g trở lên bán cho lái Hồng Kông, 300 – 400g bán lại với giá rẻ Ở vùng Bình Thuận, có hộ sản xuất mỗi ngày, làng bè tiêu thụ trung bình 5 tấn cá tươi làm mồi nuôi cá bống mú, nguồn cá từ Bình Thuận, Phan Thiết, Phú Quý, Hàm Tân, Vũng Tàu, Quảng Nam... cung cấp. Các loại cá nhỏ làm mắm trước chỉ 1 nghìn đ/kg, nay đã lên đến 6 nghìn đ/kg

Cá bống mú được chế biến thành nhiều món ăn ngon như Cá bống mú hấp xì dầu Cháo cá bống mú là một trong những món điểm tâm độc đáo Cá bống mú chưng tương cuốn bánh tráng cá bống mú chiên giòn Cá bống mú đỏ hấp với nấm khô và xốt rượu cá bống mú hấp kiểu Hồng Kông Cá bống mú chưng chanh muối.....

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Gobio gobio (Linnaeus, 1758) Gudgeon  FishBase Downloaded on ngày 22 tháng 7 năm 2011.

Động vật được mô tả năm 1758
G


title: X-Men: United

text:
X2 (thường quảng cáo là X2: X-Men United và quảng bá tại Anh là X-Men 2) là một siêu anh hùng của bộ phim năm 2003 dựa trên các nhân vật hư cấu X-Men. Đạo diễn Bryan Singer, Đây là bộ phim thứ hai trong loạt phim X-Men.Với sự diễn xuất của các ngôi sao Patrick Stewart, Hugh Jackman, Ian McKellen, Alan Cumming, Famke Janssen, Anna Paquin, Shawn Ashmore, Aaron Stanford, Brian Cox, Rebecca Romijn-Stamos, James Marsden, Halle Berry và Kelly Hu.
Giai đoạn phát triển cho X2 bắt đầu ngay sau khi X-Men.

Doanh thu và kinh phí
X2 đã được phát hành tại Hoa Kỳ vào ngày 02 tháng 5 năm 2003 với Kinh phí 110 Tiệu USD,trở thành một thành công quan trọng và tài chính, thu nhập tám đề cử tại lễ trao giải Saturn và tổng doanh thu khoảng 407 Triệu USD trên toàn thế giới.

Nội dung phim
Nightcrawler - một đột biến dịch chuyển cố gắng ám sát tổng thống của Hoa Kỳ tại Nhà Trắng nhưng không thành công và trốn thoát sau khi bị bắn bởi các phó chủ tịch. Wolverine đứng đầu để tìm kiếm nhưng tìm thấy không có gì còn lại của cơ sở. Logan trở về trường học đoàn tụ với Rogue, bạn trai của cô - Iceman, Cyclops, Storm và Jean Grey. Ông nhận được yêu cầu của giáo sư Xavier trông nom những đứa trẻ ở trường, trong khi Storm và Jean Grey tìm kiếm Nightcrawler với sự giúp đỡ của giáo sư và Cerebro.

Cyclops và giáo sư đến thăm Magneto trong nhà tù nhựa dẻo để xem ông có hành động gì trong cuộc tấn công vào Tổng thống hay không. Đọc tâm trí của Magneto Giáo sư phát hiện ra rằng một đặc vụ của chính phủ bí mật William Stryker đã được trích xuất thông tin từ Magneto. Một cái bẫy được xuất hiện Cyclops và Giáo sư bị bắt bởi Stryker và trợ lý của ông là Yuriko Oyama. Một cuộc tấn công quân sự của X-Mansion bắt đầu. Tuy nhiên kế hoạch không thành khi Wolverine tấn công trở lại và giết chết một số lượng lớn người của Stryker, trong khi đó Colossus, Rogue, Iceman, Pyro, và hầu hết các sinh viên thoát khỏi thông qua một loạt các đường hầm ẩn trong nhà trường. Wolverine đối mặt với Stryker, nhưng hắn không hé lộ bất cứ điều gì về quá khứ của anh. Iceman trở lại, cứu Wolverine và họ trốn thoát thông qua một trong các đường hầm. Cuộc chiến bắt đầu...

Nếu ở phần I, 2 phe người đột biến Thiện do giáo sư Xavier (Patrick Stewart thủ vai) đứng đầu và Ác do Magneto (Ian McKellen thủ vai) đứng đầu luôn phải đối đầu với nhau thì phần này, họ lại phải liên kết để chống lại một âm mưu to lớn do William Stryker (Brian Cox thủ vai), 1 nhà khoa học quân sự đại tài nhưng lại có mưu đồ hiểm ác muốn tiêu diệt thế giới dị nhân và tạo ra dị nhân nguy hiểm để phục vụ âm mưu làm bá chủ thế giới của hắn.

Chính Wolverine (Hugh Jackman thủ vai) là tác phẩm chưa được hoàn thành trọn vẹn của Stryker, cho nên ở phần này, Wolverine cuối cùng cũng tìm ra được quá khứ của mình sau 15 năm lưu lạc.

Diễn viên
Hugh Jackman Trong Vai Logan / Wolverine: Một dị nhân được phủ lớp Adamantium không thể phá hủy vào khung xương. Wolverine là một kẻ cộc cằn, như một người cha của Rogue và có tình cảm với Jean Grey. Anh sử dụng ba lưỡi dao mọc ra từ giữa nhưng ngón tay của mình, có những giác quan như động vật và khả năng phục hồi nhanh chóng

Halle Berry Trong vai Ororo Munroe / Storm: Một sinh viên ban đầu của Xavier, Storm có thể điều khiển thời tiết xung quanh cô bằng tâm trí của cô.

Patrick Stewart Trong Vai Charles Xavier: Người sáng lập của Học viện Xavier, người có quyền thám hiểm thần giao cách cảm vào những người đột biến gen khác. Ông cũng là người ủng hộ một mối quan hệ hòa bình giữa nhân loại và đột biến.

Anna Paquin Trong Vai Marie / Rogue: Một thiếu niên chạy trốn đột biến với sức mạnh hấp thụ năng lượng sống của bất kì ai mà cô chạm vào, cô đã tìm thấy một ngôi nhà tại trường Xavier, nơi cô có tình yêu với Bobby Drake.

Kelsey Grammer Vai Tiến sĩ Hank McCoy / the Beast: Một cựu sinh viên của trường học Xavier, bây giờ là Bộ trưởng Nội vụ Mutant trong chính phủ Mỹ. Một nhà khoa học xuất sắc. Đột biến đã cho anh bộ lông màu xanh, sức mạnh và sự nhanh nhẹn.

James Marsden Vai Scott Summers / Cyclops: Người có khả năng phát ra năng lượng nhiệt mạnh mẽ từ đôi mắt của mình.

Shawn Ashmore Vai Bobby Drake / Iceman: Là một đột biến trẻ có thể tạo ra cấu trúc của đá hoặc đóng băng mọi thứ.

Ellen Page trong vai Kitty Pryde / Shadowcat: Cô ấy có thể đi xuyên qua các vật thể rắn.

Daniel Cudmore trong vai Peter Rasputin / Colossus: Anh có thể biến đổi làn da của mình thành một thép hữu cơ, cấp sức mạnh siêu phàm, khả năng chống tổn thương và nhiệt độ.

Ben Foster trong vai Warren Worthington III / Angel: Anh ấy có đôi cánh lông vũ cho phép ông ta để bay. Cayden Boyd đóng vai Warren khi còn nhỏ.

Famke Janssen trong vai Jean Grey / Phoenix: Cựu thành viên của X-Men đã hy sinh để cứu đồng đội của mình, khi được hồi sinh, cô bị sức mạnh và tính cách thứ hai chi phối

Ian McKellen trong vai Erik Lehnsherr / Magneto: lãnh đạo và sáng lập của The Brotherhood, có thể điều khiển bất cứ thứ gì bằng kim loại
 Và Một số diễn viên khác...

Công chiếu
Tại Việt Nam phim được phát sóng trên kênh HTV3 vào chủ nhật từ 15:00 -17:00 ngày 22 tháng 6 năm 2014 với tên gọi Liên minh dị nhân và lồng tiếng Việt

Chú thích

Liên kết ngoài

Phim năm 2003

Phim X-Men

Phim hành động Mỹ

Phim tiếp nối

Phim lấy bối cảnh ở Canada
Phim lấy bối cảnh ở Boston, Massachusetts
Phim lấy bối cảnh ở New York
Phim lấy bối cảnh ở Washington, D.C.

Phim do Bryan Singer đạo diễn
Kịch bản của Michael Douherty và Dan Harris
Kịch bản của David Hayter
Phim của 20th Century Fox
Phim lấy bối cảnh ở Alberta
Phim hành động thập niên 2000
Phim Mỹ
Phim phiêu lưu thập niên 2000
Biến đổi hình dạng trong tác phẩm giả tưởng


title: Nguyễn Văn Bảo

text:
Nguyễn Văn Bảo (阮文寶, 1776 – 1798), hay còn gọi là Nguyễn Bảo (阮寶), con của Thái Đức hoàng đế Nguyễn Nhạc của nhà Tây Sơn.

Tiểu sử
Nguyễn Bảo là con trưởng của Thái Đức Hoàng đế Nguyễn Nhạc và Hoàng hậu Trần Thị Huệ. Nguyễn Văn Bảo sinh năm 1776. Trước khi Nguyễn Nhạc xưng đế (1788), Nguyễn Bảo được lập làm Đông cung Thế tử.

Thuở nhỏ, Nguyễn Bảo được anh rể là Phò mã Trương Văn Đa dạy dỗ, Trương Văn Đa được giao chức Thái tử Thái bảo để phò tá. Tuy nhiên Trương Văn Đa khá bận rộn với công việc Gia Định, sau đó từ miền Nam trở về ông cũng mắc bệnh, không lâu sau thì qua đời.

Khi Nguyễn Phúc Ánh cùng các tướng Võ Tánh, Hoàng Tường Đức đem binh vây đánh thành Hoàng Đế, Thái tử Nguyễn Bảo cùng các tướng kéo binh ra lập trận ở cánh đồng Bình Thạnh để ngăn cản. Nhưng Tôn Thất Hội, Nguyễn Văn Thành kéo kỳ binh tập hậu phía sau khiến quân Tây Sơn bại trận phải rút về thành cố thủ.

Tây Sơn vương Nguyễn Nhạc cầu viện triều đình Phú Xuân. Vua Cảnh Thịnh cử Tư mã Ngô Văn Sở, Thái úy Phạm Công Hưng, Tư lệ Lê Trung đem 18.0000 quân và 80 thớt voi vào cứu viện. Nguyễn Phúc Ánh và các tướng phải lui binh, thành Hoàng Đế nhờ thế được giải vây.

Thái úy Phạm Công Hưng và Hộ giá Thượng tướng quân Nguyễn Văn Huấn tịch thu hết kho tàng ở Quy Nhơn chuyển về Quảng Ngãi, Phú Xuân. Nguyễn Nhạc uất hận mà chết. Nguyễn Bảo được Cảnh Thịnh phong làm Hiếu công (孝公) ăn lộc một huyện Phù Ly. Tất cả quân đội, đất đai của triều đình Thái Đức đều được nhận về triều đình Phú Xuân.

Hoàng Thái hậu họ Trần, mẹ của Nguyễn Bảo uất hận, thường mắng con:

Cha mày anh hùng, mở mang cơ nghiệp, ăn lộc bốn phủ. Nay mày bị người ta chiếm mất cơ nghiệp, ăn lộc một huyện, chết xuống còn mặt mũi nào nhìn cha nữa.

Nguyễn Phúc Ánh muốn đánh lấy bốn phủ Quảng Ngãi, Quy Nhơn, Phú Yên, Diên Khánh cũng sai Tham tán Từ Văn Tú, tâm phúc của Nguyễn Nhạc đến dụ hàng Nguyễn Bảo. Nguyễn Bảo theo lời, ước nhận hàng.

Nguyễn Bảo chiêu dụ các tướng cũ của cha, nổi dậy đánh lấy thành Quy Nhơn. Thái phó Lê Văn Ứng phải bỏ trốn, Đại Tổng quản Lê Văn Thanh bị bắt giam. Hai tướng Đại Đô đốc Đoàn Văn Cát và Đô đốc Nguyễn Văn Thiệu chiếm lấy Phú Yên, gửi thư cho tướng Nam triều là Nguyễn Văn Thành và Đặng Trần Thường xin cứu viện. Nguyễn Văn Bảo cũng gửi thư cho Tư lệ Lê Trung ở Quảng Nam để dụ ông ta theo về.

Cảnh Thịnh lập tức kéo binh từ Phú Xuân vào Quy Nhơn dẹp loạn. Thiếu phó Trần Quang Diệu được cử đi Quảng Nam để khuyên can Tư lệ Lê Trung. Tư lệ Lê Trung giao binh quyền lại cho Trần Quang Diệu (tuy nhiên về sau Lê Trung vẫn bị Cảnh Thịnh nghi ngờ giết chết). Quân Phú Xuân kéo vào đánh hạ thành Quy Nhơn, bắt Nguyễn Bảo dìm xuống sông giết chết, Tham tán Từ Văn Tú bị xử lăng trì. Người đời gọi giai đoạn Nguyễn Văn Bảo cầm quyền là Tiểu triều (小朝).

Nguyễn Phúc Ánh ở Gia Định không cho Nguyễn Văn Thành và Đặng Trần Thường đem quân vào Phú Yên cứu viện. Đại Đô đốc Đoàn Văn Cát và Đô đốc Nguyễn Văn Thiệu phải bỏ Phú Yên chạy về Diên Khánh theo hàng quân Nam triều.

Nhận định
Nguyễn Bảo tuy có khí phách anh hùng nhưng hành động của ông lại không sáng suốt. Việc Cảnh Thịnh tước binh quyền của ông là để thống nhất lực lượng chống lại kẻ thù chung là Nam triều. Tuy nhiên, Nguyễn Bảo lại vì quyền lực của mình, khiến cho nội bộ Tây Sơn càng rạn nứt dẫn đến thất bại chung.

Hành động của Nguyễn Bảo khác với Trịnh Bồng. Trịnh Bồng là con dòng trưởng nhưng vẫn chịu phục tùng dòng thứ Trịnh Sâm. Khi vương nghiệp họ Trịnh đổ nát, ông mới đứng ra lo liệu để vực dậy cơ nghiệp tổ tông.

Tưởng nhớ
Tên ông được đặt tên cho một con đường ở Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguồn tham khảo

1. Đại Nam Thực Lục tập 1 – Quốc sử quán triều Nguyễn

2. Đại Nam chính biên liệt truyện tập 2 – Quốc sử quán triều Nguyễn

3. Hoàng Lê nhất thống chí – Ngô văn gia phái

4. Tây Sơn thuật lược – Tạ Quang Phát

5. Nhà Tây Sơn – Quách Tấn – Quách Giao

Tham khảo

Mất năm 1798
Võ tướng nhà Tây Sơn
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Bảo


title: Inachidae

text:
Inachidae là một họ cua thuộc Phân thứ bộ Cua. Họ này có 39 chi.:

Achaeopsis Stimpson, 1857
Achaeus Leach, 1815
Anisonotus A. Milne-Edwards, 1879
Anomalothir Miers, 1879
Bothromaia Williams & Moffitt, 1991
Calypsachaeus Manning & Holthuis, 1981
Camposcia Latreille, 1829
Capartiella Manning & Holthuis, 1981
Chalaroacheus De Man, 1902
Chorinachus Griffin & Tranter, 1986
Coryrhynchus Kingsley, 1879
Cyrtomaia Miers, 1886
Dorhynchus Wyville Thomson, 1873
Dumea Loh & Ng, 1999
Encephaloides Wood-Mason & Alcock, 1891
Ephippias Rathbun, 1918
Ergasticus A. Milne-Edwards, 1882
Ericerodes Rathbun, 1897
Erileptus Rathbun, 1893
Eucinetops Stimpson, 1860
Eurypodius Guérin, 1825
Grypacheus Alcock, 1895
Inachus Weber, 1795
Litosus Loh & Ng, 1999
Macrocheira De Haan, 1839
Macropodia Leach, 1814
Metoporhaphis Stimpson, 1860
Oncinopus De Haan, 1839
Paratymolus Miers, 1879
Physacheus Alcock, 1895
Platymaia Miers, 1886
Pleistacantha Miers, 1879
Podochela Stimpson, 1860
Prosphorachaeus Takeda & Miyake, 1969
Rhinospinosa Griffin & Tranter, 1986
Stenorhynchus Lamarck, 1818
Sunipea Griffin & Tranter, 1986
Trichoplatus A. Milne-Edwards, 1879
Vitjazmaia Zarenkov, 1994

Các chi

Chú thích

Tham khảo

Majoidea


title: Động vật thân lỗ

text:
Ngành Thân lỗ hay Động vật thân lỗ là một ngành động vật đa bào nguyên thủy., chúng như là nhóm chị em với nhóm động vật hai lá mầm. Chúng là những sinh vật đa bào, cơ thể đầy lỗ chân lông và các lỗ cho phép nước lưu thông qua chúng, bao gồm mesohyl giống như thạch kẹp giữa hai lớp tế bào mỏng.

Có 9075 loài bọt biển, trong 702 chi và 140 họ.

Mô tả
Chúng có cấu trúc tế bào tách biệt và phần lớn là sinh sống ở biển. Cơ thể động vật thân lỗ có hình cốc gồm các tế động vật sớm nhất, phát triển từ các tập đoàn tế bào. Đây là ngành động vật đơn giản và nguyên thủy nhất, có những mô khác nhau nhưng không có cơ, cơ quan bên trong, khả năng vận động, hệ thần kinh, hệ tiêu hóa và hệ tuần hoàn.

Động vật thân lỗ ăn bằng cách hút nước qua các lỗ trên cơ thể. Chúng có các tế bào không chuyên hoá có thể chuyển đổi thành các loại khác và thường di chuyển giữa các lớp tế bào chính và mesohyl trong quá trình này. Thay vào đó, hầu hết số này dựa vào việc duy trì một dòng chảy liên tục qua cơ thể để lấy thức ăn, oxy cũng như loại bỏ chất thải.

Hình ảnh

Xem thêm
 Hải miên joubini
 Phân loại giới Động vật

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Vũ Văn Thành

text:
Vũ Văn Thành (?-1801) là một tướng lĩnh của phong trào Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế sự nghiệp
Vũ Văn Thành là con của Lễ bộ Vũ Văn Cao, vốn người gốc Phú Yên. Ông cùng cha tham gia khởi nghĩa Tây Sơn, do chiến công ông được phong chức Đô đốc thủy quân. Dưới triều Cảnh Thịnh ông được phong làm Đại Đô đốc, trấn giữ cửa Thị Nại thay thế cho Lê Chất đã theo hàng quân Nam triều.

Trong trận thủy chiến Thị Nại, mặc dù đã chống trả kịch liệt thủy quân Nguyễn, giết nhiều tướng lĩnh thủy quân đối phương như Vũ Di Nguy, Nguyễn Văn Thư, Vũ Văn Thành quyết tâm tử chiến đến phút chót. Cuối cùng ông chết cháy trên một trong ba chiếc chiến thuyền đại hiệu có lá cờ "Định Quốc". Thủy quân Tây Sơn bị tiêu diệt hoàn toàn trong trận này.

Sách Bình Nam Thực Lục và Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục có ghi tên người đi sứ Phú Xuân xin cho Tây Sơn ra hàng quân Bắc Hà của Hoàng Ngũ Phúc là Vũ Vĩnh Thành. Có nghi vấn Vũ Vĩnh Thành là Vũ Văn Thành , nhưng điều này rất khó chứng minh vì nhiều tài liệu về Tây Sơn đã bị triều Nguyễn hủy hoại.

Nhưng lịch sử cũng ghi nhận một điều: Đại Đô đốc Vũ Văn Thành là một trong những tướng lĩnh trung thành của nhà Tây Sơn.

Chú thích

Tham khảo
 Đại Nam Thực Lục - Tập 1 - Quốc sử quán triều Nguyễn
 Đại Nam chính biên liệt truyện - Tập 2 - Quốc sử quán triều Nguyễn
 Cương Mục - Quốc sử quán triều Nguyễn
 Hoàng Lê nhất thống chí - Ngô văn gia phái
 Tây Sơn thuật lược - Tạ Quang Phát
 Bình Nam Thực Lục - Phan Lê Phiên

Liên kết ngoài

Võ tướng nhà Tây Sơn
Năm sinh thiếu
Mất năm 1801


title: Inachus dorsettensis

text:
Inachus dorsettensis hay Cua nhện bọ cạp là một loài cua thuộc họ Inachidae. Bên ngoài cơ thể chúng phủ đầy bọt biển. Chúng thường được tìm thấy trên bề mặt đáy nhão (đáy đá và bùn) từ độ sâu 6 m (20 ft) đến khoảng 100 m (330 ft). Nó được tìm thấy dọc theo bờ biển phía đông của Đại Tây Dương từ Nauy tới Nam Phi, và cũng trong vùng biển Địa Trung Hải.

Mô tả
Chúng thường có bọt biển phủ bên ngoài. Mai của một con đực trưởng thành hoàn toàn dài khoảng 30 mm (1.2 in) dài và bề ngang hẹp hơn một chút so với bề dài. I. dorsettensis giống như các loàiInachus phalangium liên quan chặt chẽ, nhưng có gai nổi bật hơn trên mai.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1777


title: Yên Khang

text:
Yên Khang là một xã thuộc huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, Việt Nam. Đây là xã có dự án Đường cao tốc Bắc–Nam, dự án cầu Nam Bình trên địa bàn, và là quê hương của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đương nhiệm Cao Đức Phát.

Lịch sử
Trong gia phả di tích văn hoá đình và chùa làng Đô Quan, nguyên xưa nơi đây gọi là phường Quán Đổ, huyện Kim Xuyến. Khoảng 800 trước, các ông Cao Đức Đại, Phạm Văn Liên, Nguyễn Quang Khang, Hoàng Văn Bách và 20 gia đình của 4 dòng họ (Phạm, Cao, Nguyễn, Hoàng) hợp lực dựng nhà phá hoang được 500 mẫu ruộng để canh nông, sinh nhai, và tiếp tục mở mang địa danh lập thổ định vị (Nhất tử phong tự Như Quan Đổ Phường). Nơi đấy ngày nay thuộc về thôn Đô Quan. Nhiều địa danh trong xã, tương truyền là do các tổ họ đặt ra như quán Đồng Bưu, gò Ông Liên, Đa quán, Đa thờ, đền Đông, đền Trung, đền Am, Thiền Am tự.....

Vị trí địa lý

Hành chính
Xã Yên Khang có 12 đơn vị hành chính cấp thôn là thôn Quảng Nạp, Đồng Cách, An Châu, Đông Anh, Trung Hưng, Am Bình, Hòa Cụ, Uy Bắc, Mễ Hạ, Mễ Thượng, Uy Nam, và Trại Mễ

Tham khảo


title: Dinh Thầy Thím

text:
Dinh Thầy Thím là một di tích tại xã Tân Tiến, thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận.

Kiến trúc

Dinh Thầy Thím có dạng kiến trúc như một ngôi đình làng bao gồm nhiều công trình, như: Tam quan, Võ ca, chính điện, nhà thờ Tiền hiền, nhà thờ Hậu hiền, miếu ông Hổ, miếu Thành hoàng, phòng Truyền thống,v.v.... Trên thanh xà cò của Dinh còn dòng chữ Hán khắc chìm "Kỷ Mão niên thập nhị quạt nhị thập ngũ nhật kiến tạo" có nghĩa là kiến tạo ngày 25 tháng 12 năm Kỷ Mão (1879). Các công trình kiến trúc với nghệ thuật điêu khắc chạm trỗ và các trang trí nội thất của Dinh Thầy Thím thể hiện rõ nét kiểu cách kiến trúc cung đình.

Truyền thuyết

Theo truyền thuyết: Ngày xưa ở Quảng Nam, có một đạo sĩ giàu lòng nhân ái, võ thuật hơn người thường có những nghĩa cử cao đẹp được dân làng mến mộ. Vì bị nhà Vua xét xử oan ức nên đạo sĩ cùng vợ phiêu bạt vào phương Nam lánh nạn.

Tam Tân, một vùng quê xa xôi và trù phú trở thành nơi dừng chân cuối cùng của vợ chồng đạo sĩ. Và cũng từ đây, những truyền thuyết, đức độ của vợ chồng đạo sĩ được lòng dân hết mực ca ngợi. Họ gọi vợ chồng đạo sĩ là Thầy – Thím.

Ít khi nhắc về thân thế của mình nhưng người trong làng cũng hiểu đôi chút về quá khứ của Thầy. Thầy sinh vào những năm đầu của triều Gia Long, thuở thiếu thời, Thầy vừa cần mẫn dùi mài kinh sử, vừa tầm sư học đạo, nuôi chí giúp đời, ước muốn thoả chí tung hoành ngang dọc. Việc lớn chưa thành, danh chưa toại thì Thầy gặp đại tang, cha mẹ Thầy đột ngột cùng lúc qua đời. Là người con hiếu thảo, Thầy ở lại quê nhà cùng vợ là người cùng phủ chịu tang cha mẹ, sống những ngày tháng kham khổ.

Làng quê Thầy Thím nhiều năm liền bị hạn hán, mất mùa, đời sống của nhân dân cơ cực, cơm không đủ no, nước không đủ uống. Động lòng trước nỗi khốn khổ của dân, Thầy lập đàn khấn nguyện. Trời đang trong xanh bỗng sấm chuyển ầm ầm, mưa như trút nước, cây cỏ hồi sinh.

Từ đó, Thầy nổi danh là một đạo sĩ có tài, dùng phép thuật của mình để giúp đỡ dân lành. Một lần trong ngày hội đầu năm, dân làng mơ có một mái đình khang trang để thờ phụng Thành Hoàng như ngôi đình to lớn nhưng thiếu người hương khói ở làng bên. Như cảm thông với nỗi khát khao của những tấm lòng thành kính với thần linh, đêm hôm ấy gió mưa dữ dội, chớp giật rung chuyển cả đất trời báo trước một điềm lạ. Quả nhiên, khi trời yên, đất lặng, mọi người thấy ngôi đình mới tọa lạc ngay giữa làng thay thế ngôi đình lá cũ rách. Dân làng kinh ngạc rồi reo hò vui mừng.

Nhưng niềm vui ấy chưa được bao lâu thì làng bên trống dục liên hồi cấp báo về triều tố cáo Thầy dùng phép đánh cắp Đình, âm mưu gây bạo loạn. Thế là Vua nghiêm trị Thầy ở mức án cao nhất. Xong, cẩm thông trước khí khái quân tử, nhà vua gia ân cho Thầy được chọn ba trọng tội hình: Xử trảm, uống thuốc độc hoặc tự thắt cổ. Thầy xin một tấm lụa đào và chọn hình thức sau cùng. Kì lạ thay, khi tấm lụa đào đến tay Thầy bỗng trở nên có sức sống kỳ lạ. Thầy múa xong một bài cũng là lúc tấm lụa biến thành rồng nâng Thầy và Thím bay bổng lên không trung trước nổi kinh hoàng của quan lại và dân làng. Khi bay qua quê mình, Thím còn làm rơi chiếc hài như một lời nhắn thưa từ biệt, rồi lụa rồng bay về phương nam. Từ đó, Thầy – Thím đến cư ngụ tại làng Tam Tân(nay là xã Tân Tiến Lagi, tỉnh Bình Thuận), dưới lớp áo của người xa quê đến lập nghiệp.

Lúc đầu Thầy Thím ở trọ nhà ông hộ Hai. Ngày ngày, vợ chồng Thầy làm các nghề đốn củi, đóng ghe, bốc thuốc chữa bệnh cứu người. Có điều lạ là lúc nào bên Thầy cũng có một quả bầu khô, người ta nói Thầy có phép "sái đậu thành binh" tức là "gieo đậu thành binh lính". Một hôm, nhân lúc thầy vào rừng đốn củi mà quên đem theo quả bầu, chủ nhà tò mò lấy ra xem bỗng lửa phụt ra thiêu rụi cả căn nhà. Sau khi làm lại căn nhà mới cho ông Hộ Hai, và để tránh sự chú ý của nhiều người, vợ chồng Thầy chuyển vào ở hẳn trong rừng sâu gần Bàu Cái. Thế nhưng, càng ở xa dân cư, danh tiếng của Thầy càng lan rộng. Thầy nhận đóng ghe cho ngư dân và giao rất đúng hẹn. Quanh khu rừng vang lên tiếng đãn gỗ, đục đẽo cả ngày, nhưng chưa bao giờ người ta thấy một người giúp việc nào của Thầy. Từ cánh rừng nơi Thầy đóng ghe ra đến biển dài hơn 3 km có mach nước nhỏ đổ ra biển, người dân tương truyền đó là dòng nước Thầy dùng gậy tạo ra để đưa ghe ra biển. Lạch nước ấy ngày nay vẫn còn, dân thường gọi là đường lướt ván.

Còn nhiều câu chuyện về lòng nhân ái của Thầy như trừng phạt bọn buôn gạo lợi dụng năm mất mùa bóp chẹt dân nghèo, cứu giúp dân chài trong cơn sóng to gió dữ...Không dừng lại ở đó, Thầy còn cảm hóa cả thú rừng vốn là nỗi nơm nớp lo sợ của nhiều người khi buổi đầu khai phá thiên nhiên hoang dã.

Một ngày mùa thu, được tin Thầy Thím qua đời, dân làng loan báo tin buồn, vội vã vào đến nơi, thì thấy hai ngôi mộ bằng cát trắng phau được thú rừng vun đắp thành mộ ở gần nơi Thầy Thím tạ thế.

Hằng năm, cứ đến mùng 5 tháng giêng âm lịch, người ta thấy có đôi Bạch – Hắc Hổ thường xuyên về tảo mộ, phủ phục gần đó canh gác cho ngôi mộ.

Về sau khi đôi Bạch – Hắc Hổ qua đời, dân làng an táng ngay sau ngôi mộ Thầy – Thím để tưởng nhớ hai con vật có nghĩa, tận trung với người.
Ngày 15/9 âm lịch hằng năm là ngày lễ tế thu Thầy – Thím. Qua khói hương, trong tiếng chuông trầm mặc, nghĩa cử Thầy – Thím vẫn được dân gian lưu truyền. Thế nên đến đời vua Thành Thái năm thứ 18, nhà vua đã xem xét lại án xử trước đây và ban sắc phong cho Thầy – Thím là "Chí Đức Tiên Sinh, Chí Đức Nương Nương Tôn Thần".

Lễ hội
Hàng năm, vào ngày mùng 5 tháng giêng âm lịch (lễ tảo mộ) và các ngày từ 14 đến 16 tháng 9 âm lịch (lễ tế thu hay còn gọi là ngày vía Thầy Thím) rất đông người dân địa phương và du khách đến Dinh để cầu sức khỏe, hạnh phúc gia đình và công việc làm ăn của mình được thuận lợi...

Thông tin liên quan

Khu mộ Thầy Thím (gồm một đền thờ và bốn nấm mộ) cũng nằm trên địa phận xã Tân Tiến, cách Dinh Thầy Thím khoảng 3 km về phía Tây. Bốn nấm mộ được đắp bằng cát trắng tinh, và ở ngay phía sau đền thờ. Theo truyền thuyết dân gian thì hai mộ phía trước là mộ của Thầy Thím, hai mộ phía sau là mộ đôi Bạch – Hắc Hổ (vốn được coi là vệ sĩ, đệ tử của Thầy Thím). Từ năm 1988, Ban quản lý di tích đã xây dựng một bức tường thành bằng đá hình chữ nhật (cạnh 22 m x 16,25 m) bao bọc lấy khu mộ...

Chú thích

Liên kết ngoài
Website Dinh Thầy Thím
Truyền thuyết về Dinh mộ Thầy Thím huyền bí ở Bình Thuận trên website Người Đưa Tin
Tổng Hợp Đầy Đủ Chi Tiết Tất Cả Thông Tin Về Dinh Thầy Thím
Dinh Thầy Thím trên Cổng thông tin tỉnh Bình Thuận

Di tích tại Bình Thuận
Di tích quốc gia Việt Nam


title: Thái Trang hầu

text:
Sái Trang hầu (chữ Hán: 蔡莊侯; trị vì: 645 TCN-612 TCN), tên thật là Cơ Giáp Ngọ (姬甲午), là vị vua thứ 15 của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sái Trang hầu là con của Sái Mục hầu - vua thứ 14 nước Sái. Năm 646 TCN, Sái Mục hầu mất, Cơ Giáp Ngọ lên nối ngôi, tức là Sái Trang hầu.

Năm 639 TCN, Tống Tương công tổ chức hội chư hầu. Khi ra hội, Sái Trang hầu cùng các nước Trịnh, Tào, Trần, Hứa đều sợ nước Sở mạnh nên ngả theo Sở Thành vương. Thành vương đặt phục binh, chờ Tống Tương công đến liền bắt giữ.

Năm 634 TCN, Sái Trang hầu mang quân theo Sở Thành vương cùng các nước Trịnh, Trần cùng hợp binh đánh nước Tống. Tấn Văn công mang quân cứu Tống. Đại chiến nổ ra, liên quân theo Sở thất bại một trận lớn ở Thành Bộc. Nước Tấn trở thành bá chủ chư hầu.

Năm 612 TCN, Sái Trang hầu mất. Ông ở ngôi được 34 năm. Con ông là Cơ Thân lên nối ngôi, tức là Sái Văn hầu.

Xem thêm
Sái Mục hầu
Sái Văn hầu

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Quản Sái thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Sái
Năm sinh thiếu
Mất năm 612 TCN
Nước Sái


title: Rhopalurus junceus

text:
Bọ cạp đỏ hay Bọ cạp xanh (Rhopalurus junceus) là một loài đặc hữu rất đặc thù của 36 loại bọ cạp khác nhau được tìm thấy trong các hòn đảo của Cuba, Cộng hòa Dominica và các khu vực Trung Mỹ. Nó được gọi là bọ cạp xanh do đuôi và ngòi đốt có màu xanh, còn được gọi là "bọ cạp đỏ" bởi vì cơ thể của mình có màu sẫm đỏ.

Môi trường sống
Chúng phù hợp trong các hệ sinh thái khác nhau, chúng sống trong tất cả các loại rừng, thảo nguyên và các khu vực bán sa mạc. Chúng được tìm thấy trong đá hay cây đổ, thảm thực vật bên trong hoặc giữa các cây họ dứa biểu sinh. Chúng không có hang, nhưng sử dụng những nơi này để ẩn.

Đặc điểm
Con trưởng thành dài từ 55 đến 100 mm. Con đực có cơ thể màu vàng nâu, hồng, cam, đuôi màu đỏ hoặc tím, ngòi chích duy nhất và tám chi tối hơn, đỏ tía, tím hoặc đen, với một tam giác màu đen.
Bọ cạp xanh sống 3-5 năm, mặc dù từ trẻ con non phải trải qua nhiều vấn đề tồn tại, một trong số con non không có đủ thức ăn để tồn tại, do đó, chỉ có khoảng 15% sống đến tuổi trưởng thành. Mỗi năm ở Cuba có hàng trăm người bị bọ cạp xanh chích, nhưng nọc độc của nó có chứa một liều LD50 của 8,0 mg / kg, đó là hầu như không được coi là một con bọ cạp nguy hiểm.

Dược phẩm

Có một loại thuốc được làm từ chất độc này, trong đó tăng sản xuất của WBC, tăng miễn dịch của cơ thể và cũng có tính chất giảm đau và kháng viêm, mặc dù việc sử dụng của nó là được thử nghiệm.
Tại Cuba, nọc độc của loài bọ cạp xanh được bào chế thành thuốc dạng viên có tên là Vidatox, thuốc có tính kháng tế bào ung thư và kháng viêm rất cao. Người ta đã tiến hành thử nghiệm tiền lâm sàng với Vidatox trên 10.000 bệnh nhân, trong đó có 3.500 người nước ngoài, đem lại kết quả khả quan. Các tế bào ung thư không phát triển và sức khỏe người bệnh tiến triển tốt. Cho tới nay, Vidatox đã được thử nghiệm trên bệnh nhân ung thư phổi, ung thư cổ tử cung, ung thư tiền liệt tuyến và ung thư tụy.

Chú thích

Tham khảo

J
Buthidae


title: RPG-29

text:
{{Infobox Weapon
|name= RPG-29
|image=
|caption=
|origin=|type= Súng chống tăng không giật

|is_ranged=yes
|is_bladed=
|is_explosive=yes
|is_artillery=
|is_vehicle=
|is_missile=yes

|service= 1989 – nay
|used_by= Các quốc gia sử dụng
|wars=Chiến tranh Chechnya lần thứ nhấtChiến tranh Chechnya lần thứ haiChiến tranh IraqChiến tranh Liban 2006Nội chiến SyriaChiến tranh DonbassChiến tranh Nagorno-Karabakh 2020Cuộc tấn công của Nga vào Ukraine 2022

|designer=Bazalt
|design_date=Cuối những năm 1980
|manufacturer= Bazalt, Avibras, SEDENA
|production_date=1989 - nay
|number=
|variants=

|weight=12,1 kg không đầu đạn (với ống nhắm)18,8 kg (sẵn sàng bắn)
|length=1 m (tháo rời để vận chuyển)1,85 m (sẵn sàng bắn)
|part_length=
|crew=

|cartridge=Đầu đạn nổ kép chống tăng PG-29VĐầu đạn nhiệt áp TBG-29V
|caliber=105 mm (nòng)65 hay 105 mm (đầu đạn)
|action=
|rate=
|velocity=280 m/s
|range=500 m
|max_range=
|feed=
|sights= Điểm ruồi, ống nhắm hay thiết bị nhìn đêm

|breech=
|recoil=
|carriage=
|elevation=
|traverse=

|blade_type=
|hilt_type=
|head_type=
|haft_type=

|diameter=
|filling=
|filling_weight=
|detonation=
|yield=750mm thép RHA hoặc 650mm thép RHA (nếu phải xuyên qua giáp phản ứng nổ)1.500 mm: Bê tông cốt thép hay gạch3.700 mm: Gỗ hay đất cứng
}}
RPG-29 (ký hiệu NATO: Vampire) là một loại súng phóng lựu chống tăng không giật do Liên Xô chế tạo, sau đó Nga tiếp tục sản xuất. Nó là mẫu tiếp nối của phiên bản RPG-28 nhưng lại phổ biến hơn so với RPG-28, được đưa vào biên chế Quân đội Liên Xô từ năm 1989. Súng khá phổ biến trên thế giới, sử dụng đạn PG-29 có khả năng xuyên thủng các vỏ xe composite - bọc thép của các xe tăng, xe thiết giáp của phương Tây; hay các công trình, công sự kiên cố, vững chắc. Các mẫu tiếp theo của RPG-29 là RPG-30 và RPG-32

Các đặc điểm và khả năng
RPG-29 là loại súng không giật, có thể lắp thêm loại ống ngắm quang học 1PN51-2. Súng có miếng ốp vác vai đằng sau tay nắm. Cỡ nòng súng là 105mm. Trọng lượng súng là 12,1 kg khi mang vác và 18,8 kg khi nạp đạn. Chiều dài tương ứng là 1m khi không có đạn và 1,85 m khi sẵn sàng.

Khi bắn, đạn bay với vận tốc 255 m/s. Tầm bắn hiệu quả là 500 mét với kính ngắm quang học (gấp đôi so với RPG-7), hoặc đạt tới 800 mét nếu được gắn hệ thống ngắm bắn quang điện tử. Thông thường súng được cất trong các hộp đựng đặc biệt và có dây đeo để dễ mang vác.

Mẫu đạn đầu tiên là PG-29 rất ít được sử dụng. Loại đạn phổ biến nhất của RPG-29 là đạn PG-29V chống tăng. Đây là loại đạn hai tầng nổ (tandem) tương tự như đạn PG-7VR của RPG-7V, có độ dài là 0,85m và trọng lượng gần 6 kg. Tầng nổ thứ nhất có kích cỡ và khối lượng thuốc nổ nhỏ hơn tầng thứ hai, có tác dụng phá hủy lớp giáp phản ứng nổ của xe tăng địch để tầng nổ thứ hai xuyên phá lớp giáp chính và tiêu diệt hoàn toàn chiếc xe tăng đó. Khi bắn, đạn được phóng bay thẳng tới mục tiêu, 8 vây nhỏ sau đuôi đạn giúp ổn định quỹ đạo bay của đạn. Khi đạn trúng mục tiêu sẽ có hai trường hợp xảy ra: 1 là lớp giáp phản ứng nổ bị bắn tung bởi tầng nổ thứ nhất của đầu đạn, rồi sau đó tầng nổ thứ hai của đầu đạn sẽ phá hủy chiếc xe tăng; 2 là lớp giáp phản ứng nổ chỉ bị móp méo hay chưa bị phá hủy hoàn toàn mà vẫn còn gắn trên chiếc xe tăng thì cũng bị nóng chảy bởi sức nóng hoặc bị hư hại nặng do đầu đạn tầng 1 rồi đầu đạn tầng 2 có nhiều thuốc nổ hơn sẽ nhận nhiệm vụ chọc thủng nốt lớp giáp ERA đã bị bắn hỏng rồi phá hủy luôn chiếc xe tăng. Đạn có thể xuyên thủng giáp phản ứng nổ ERA cùng với 650mm thép cán tiêu chuẩn, hoặc xuyên thủng 3,7m tường bê tông cốt thép.

Ngoài ra, RPG-29 còn có loại đạn TBG-29V chống bộ binh. Điểm khác biệt của loại đạn này là nó trang bị ngòi nổ và nguyên lý đạn nổ nhiệt áp nhằm gây sát thương cao nhất cho bộ binh đối phương.

RPG-29 có ưu điểm là sức công phá rất cao. Chiến thuật phổ biến của RPG-29 là tác chiến theo tổ, mỗi tổ sẽ được tổ chức tùy theo lực lượng quân đội bao gồm xạ thủ, người mang đạn kiêm nạp đạn cùng các chiến sĩ mang theo súng trường tấn công hoặc súng máy hạng nhẹ để yểm hộ. RPG-29 có khả năng gây sát thương cao ngay cả cho các loại xe tăng chiến đấu chủ lực hiện đại của Nga, có thể phá hủy hoàn toàn T-72, T-80 và gây hư hại nặng cho cả T-90. Một thử nghiệm năm 1999 của Nga cho kết quả: RPG-29 xuyên thủng được giáp trước của T-80U tại 3/5 phát bắn (xuyên cả năm lần nếu chiếc T-80 không trang bị giáp phản ứng nổ), với T-90 con số này cũng là 3/5 phát bắn.

Hoả lực mạnh, khả năng cơ động tốt, dễ chế tạo, dễ vận hành, dễ bảo dưỡng, dễ huấn luyện, chi phí rẻ, độ bền bỉ và độ tin cậy cao khiến RPG-29 là loại vũ khí chống tăng rất hiệu quả. Cho dù một chiếc xe tăng chiến đấu chủ lực có được bảo vệ tốt đến mấy, nó vẫn khó lòng tránh được nguy cơ bị tiêu diệt bởi các loại súng chống tăng cá nhân như RPG-29, đặc biệt là trong môi trường tác chiến đô thị và chiến lược chiến tranh phi đối xứng. Tính đến nay, trong tất cả xe tăng trên toàn thế giới thì gần như không một chiếc xe tăng nào có vỏ giáp đủ dày để chống lại RPG-29 mà không bị phá hủy hoặc hư hại nặng, kể cả loại tăng chủ lực được đánh giá là tốt nhất của Khối NATO là Leopard 2 của Đức cũng có thể trở thành con mồi ngon cho RPG-29.

Tuy nhiên, RPG-29 có nhược điểm là khá to và nặng (gần gấp đôi súng RPG-7). Trong khi RPG-7 chỉ cần 1 người để vận hành thì RPG-29 cần tới 2 người (1 người mang và vận hành súng, 1 người mang đạn và nạp đạn cho súng). Do vậy, vai trò của RPG-29 là súng chống tăng cấp trung - đại đội (giống như SPG-9) chứ nó không thể thay thế vai trò súng chống tăng cấp tiểu đội của RPG-7.

Hiện nay có 3 nhà sản xuất RPG-29 là Bazalt, Avibras và SEDENA. Ngoài ra, Nga đã cấp bản quyền sản xuất loại súng này cho một số nước khác như Ấn Độ, Việt Nam...

Lịch sử
Sau sự ra đời của khẩu RPG-16, Quân đội Liên Xô đã yêu cầu phát triển dòng súng chống tăng vác vai thế hệ tiếp theo, và kết quả là sự ra đời của RPG-29. Nó được đưa vào trang bị trong Quân đội Liên Xô từ năm 1989. Tuy nhiên, số lượng sản xuất chưa lớn, vì vậy cho đến nay phần lớn bộ binh Nga vẫn tiếp tục sử dụng RPG-7 làm súng chống tăng vác vai tiêu chuẩn.

RPG-29 được xuất khẩu từ năm 1993, và được cung cấp cho một số quốc gia ở khu vực Trung Đông, châu Á và châu Mỹ. Nó đã được sử dụng để chống lại liên quân Anh - Mỹ tại Iraq năm 2003 và chống lại Israel ở Liban năm 2006.

Chiến tranh Iraq năm 2003
Súng phóng lựu chống tăng RPG luôn là nỗi ám ảnh của xe tăng và xe bọc thép, đặc biệt ở các cuộc xung đột như Iraq, Afghanistan hay Dải Gaza.

RPG-29 đã được quân nổi dậy Iraq sử dụng để chống lại liên quân Anh - Mỹ từ năm 2003.

Năm 2007, giới chức quân sự Anh đã xác nhận rằng một chiếc xe tăng chủ lực Challenger 2 được trang bị loại giáp Chobham siêu cứng đã bị bắn trúng bởi một khẩu RPG-29. Sức nổ của viên đạn đã xuyên qua phần giáp phản ứng nổ phía trước, xuyên vào bên trong xe tăng làm một thành viên tổ lái bị mất một bàn chân, những thành viên khác bị ngạt khói và choáng do hơi nóng của vụ nổ. Tuy nhiên, do chỉ trúng 1 phát đạn nên chiếc tăng không bị hư hỏng quá nặng, nó đã được kéo về và sửa chữa lại.

Năm 2008, hãng tin The New York Times tiết lộ, một chiếc xe tăng chủ lực M1A2 Abrams của Thủy quân lục chiến Mỹ tại Iraq đã bị tiêu diệt bởi một khẩu RPG-29.

Năm 2011, tài liệu mật của Mỹ do WikiLeaks tiết lộ cho biết thêm: ngày 5 tháng 8 năm 2007, một phát bắn từ RPG-29 đánh trúng 1 chiếc M1 Abrams ở phía sau thân xe khiến 3 lính tăng bị thương. Ngày 5 tháng 9 năm 2007, một phát RPG-29 bắn trúng mặt bên tháp pháo của một chiếc xe tăng M1 Abrams ở Baghdad, khiến 2 lính tăng chết và 1 bị thương, các xe tăng trúng đạn đều bị hư hại nghiêm trọng.

Xung đột tại Liban năm 2006
Trong cuộc xung đột, tờ báo Haaretz của Israel nói rằng RPG-29 là một trong những vũ khí chính của phiến quân Hezbollah năm 2006 mặc dù phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga từ chối rằng Nga đã cung cấp vũ khí trực tiếp cho Hezbollah.

Ngay trước khi kết thúc cuộc xung đột, tạp chí quân sự Kommersant của Nga thừa nhận thông qua các nguồn tin vô danh, khả năng chuyển giao vũ khí giữa Syria và Tổ chức Hezbollah trong quá trình rút quân của Syria khỏi Liban mà Syria có sở hữu RPG-29.

Năm 2006, một chiếc xe tăng chủ lực Merkava Mk.IV của Israel - một trong những loại xe tăng được cho là có độ bảo vệ tốt nhất thế giới - đã bị phiến quân Hezbollah tiêu diệt chỉ sau 1 phát bắn bằng súng RPG-29 khiến cho tháp pháo của xe bị hất tung.

Nội chiến Syria 2011 - nay
Quân đội Ả Rập Syria (Syrian Arab Army - SAA) vốn có một số lượng tương đối súng và đạn chống tăng RPG-29. Trong cuộc xung đột với các lực lượng đối lập và Hồi giáo cực đoan nổ ra năm 2011, một số khẩu RPG-29 đã rơi vào tay quân nổi dậy Syria (FSA) và họ đã sử dụng chúng để tiêu diệt một số lượng lớn xe tăng T-54/55, T-62 và T-72 của SAA.

Các quốc gia sử dụng

Hiện tại

Từng sử dụng

Chú thích

Liên kết ngoài
 Оружие бедных — статья Lenta.ru о РПГ-29
 World Guns
 На army.lv про РПГ-29
 http://www.defense-update.com/products/r/rpg.htm  RPG - A Weapon's Profile
 http://www.defense-update.com/features/du-1-04/rpg-threat.htm  Countering the RPG Threat
Sử dụng RPG-29

Vũ khí chống tăng
Tên lửa Nga


title: Gemma Galgani

text:
Maria Gemma Umberta Pia Galgani (sinh ngày 12 tháng 3 năm 1878 – mất ngày 01 tháng 4 năm 1903) là một vị Thánh nữ Công giáo sinh tại Borgo Nuovo, thuộc vùng Lucca, miền Trung nước Ý. Trong tiếng Ý, Gemma có nghĩa là "viên ngọc quý". Cô là một thiếu nữ giáo dân đồng trinh sùng đạo và mất ở tuổi 25 vì bệnh tật. Gemma Galgani được Giáo hoàng Pio XII phong Thánh Công giáo vào năm 1940.

Tiểu sử
Gemma Galgani là một thiếu nữ giáo dân sống vào cuối thế kỉ 19 đầu thế kỉ 20, cô sinh ở Camigliano, nước Ý, và là thứ tư trong gia đình có tám người con và là con gái cả của Ông Henry Galgani và Bà Aurelia Galgani. Cha cô là một dược sĩ và thuộc dòng họ Thánh Gioan Leonardi. Một tháng sau khi sinh cô, gia đình rời Camiglianô di chuyển tới tỉnh Lucca, nơi Gemma sống hết đời.

Năm 1886, năm Gemma lên 8 tuổi, Mẹ của cô bị mắc bệnh lao mà chết. Cha cô thì bệnh tình lâu ngày trong gia đình đã làm kiệt quệ tài chính. Cha của cô lại mắc bệnh ung thư cổ và cô phải chăm sóc ông cho đến khi ông từ trần lúc Gemma đủ 19 tuổi. Sau khi cha chết, Gemma đến chung sống với một người dì trong một thời gian ngắn.

Gemma được cho là có sự quan tâm đối với người nghèo, nên mỗi lần đi đâu, nhiều người liền đến xin giúp đỡ thì cô sẵn sàng giúp đỡ mặc dù chính bản thân mình cũng gặp nhiều khó khăn.

Với nguyện vọng trở thành một nữ tu nên Gema từ chối lời cầu hôn của hai thanh niên trong vùng mà xin vào tu viện nhưng vì lý do sức khoẻ và vì nghèo nên cô bị từ chối cho làm tu sĩ.

Tháng 01 năm 1903, bác sĩ cho biết Gemma bị lao phổi, trước đó cô được chẩn đoán là bị bệnh sưng màng óc với các triệu chứng như giảm khả năng thính giác và bắt đầu rụng tóc, chân tay bị tê liệt. Ba tháng sau đó, vào ngày thứ Bảy Tuần Thánh, với sự chứng kiến của cha sở, cô từ giã cõi đời khi mới 25 tuổi.

Gemma được Giáo hoàng Piô XI phong chân phước năm 1933 và được Giáo hoàng Piô XII phong thánh vào ngày 2 tháng 5 năm 1940.

Tham khảo

 Bell, Rudolph M.; Cristina Mazzoni (2003). The Voices of Gemma Galgani: The Life and Afterlife of a Modern Saint. Chicago, IL, US: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-04196-4. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2009.
 An Anthology of Christian mysticism by Harvey D. Egan 1991 ISBN 0-8146-6012-6 p. 539
 Mysteries, Marvels, Miracles in the Lives of Saints by Joan Carroll Cruz ISBN 978-0-89555-541-0
 Orsi, Robert A.; "Two Aspects of One Life: Saint Gemma Galgani and My Grandmother in the Wound between Devotion and History, the Natural and the Supernatural," in Between Heaven and Earth: The Religious Worlds People Make and the Scholars Who Study Them (Princeton University Press, 2005), 110–45.
 The Life of St. Gemma Galgani by Germanus 2009 TAN Books ISBN 0-89555-669-3

Tu sĩ Công giáo Rôma
Thánh Công giáo Rôma
Chết vì bệnh lao
Sinh năm 1878
Mất năm 1903
Huyền bí học


title: Offa của Mercia

text:
Offa, vua của Mercia, 1 vương quốc của người Anglo-Saxon nước Anh, giữ ngôi từ năm 757 cho đến khi ông qua đời vào ngày 29 tháng 7 năm 796.

Là con trai của Thingfrith và hậu duệ của Eowa, Offa lên ngôi sau một thời gian nội chiến sau vụ ám sát Æthelbald, sau khi đánh bại người đòi lên ngôi vua khác Beornred.

Trong những năm đầu của triều đại Offa, ông đã gần như hoàn toàn củng cố quyền kiểm soát của các dân tộc vùng Hwicce và Magonsæte.
Lợi dụng sự bất ổn trong vương quốc Kent, ông đã chiếm quyền lãnh chúa.
Năm 771, Offa cũng kiểm soát cả Sussex, sự cai trị của ông đã không gặp phải thách thức trong cả hai vùng lãnh thổ này.
Trong thập niên 780, ông đã mở rộng sự thống trị lớn hơn với Mercia, bao trùm trên hầu hết miền Nam nước Anh, liên minh với Beorhtric của Wessex, người kết hôn với con gái Eadburh Offa, và giành lại kiểm soát hoàn toàn phía đông nam.
Ông cũng trở thành vua của Đông Anglia sau khi chém đầu vua Æthelberht II của Đông Anglia đầu năm 794, có lẽ do nổi loạn chống lại ông.
Offa là một vị vua Thiên chúa giáo có nhiều mâu thuẫn với Giáo hội, đặc biệt là với Jaenberht, Tổng Giám mục Canterbury.
Offa đã thuyết phục Đức Giáo hoàng Adrian I chia tổng giáo phận Canterbury làm hai, tạo ra một tổng giáo phận mới Lichfield. Điều này giảm quyền lực của Canterbury, nguyên nhân có thể do năm 787 Jaenberht đã từ chối tổ chức nghi lễ phong vua xứ Mercia cho con trai ông.
Offa đã có sự bất hòa với Đức Giám mục của Worcester, đã được hòa giải trong Hội đồng Brentford năm 781.

Nhiều đồng tiền còn sót lại từ triều Offa mang hình ông và chất lượng vượt tiền đúc hơn cả thời Frankish. Một số đồng tiền mang hình ảnh của người vợ, Cynethryth Anglo, nữ hoàng Saxon duy nhất từng được thể hiện trên một đồng xu.
Chỉ có ba đồng tiền vàng của Offa còn sót lại: một là một bản sao của đồng đina Abbasid năm 774, và chứa văn bản tiếng Ả Rập trên một mặt của đồng xu, và chữ "Offa Rex" ở phía mặt kia.
Các đồng tiền vàng này không chắc chắn đã được đưa vào sử dụng, nhưng có thể đã được đúc được sử dụng như là bố thí hay cho quà tặng đến Rome.

Nhiều sử gia coi Offa là vị vua Anglo-Saxon quyền lực nhất vua trước Alfred Đại đế. Sự thống trị của ông không bao giờ mở rộng đến Northumbria, mặc dù ông gả một cô con gái, Ælfflæd cho vua Northumbrian Æthelred vào năm 792.
Triều đại của ông đã từng được một số nhà sử học xem là một phần của một quá trình dẫn đến một Anh quốc thống nhất, nhưng điều này không còn là quan điểm của đa số. Theo phán xét của một nhà sử học gần đây:
"Offa được thúc đẩy bởi một sự ham muốn quyền lực, không phải là một tầm nhìn thống nhất nước Anh, và những gì ông để lại là một danh tiếng, không phải là một di sản".
Offa qua đời năm 796 và con trai ông, Ecgfrith đã kế vị, người trị vì trong vòng chưa đầy năm tháng trước khi Coenwulf của Mercia trở thành vua.

Bối cảnh và nguồn gốc

Vào nửa đầu thế kỷ VIII, người thống trị người Anglo-Saxon là vua Æthelbald của Mercia, người mà năm 731 đã trở thành vua của tất cả các tỉnh phía nam sông Humber.
Æthelbald là một trong những vị vua quyền lực nhất xứ Mercian trong giai đoạn từ giữa thế kỷ thứ 7 đến đầu thế kỷ thứ 9, và giai đoạn sau đó là sự suy yếu của Mercian tại vương triều Egbert của Wessex.

Quyền lực và thanh thế do Offa tạo dựng đã biến ông thành một trong những vị vua quan trọng trong Sơ Kỳ Trung Cổ của nước Anh mặc dù không còn tài liệu nói về tiểu sử cùng thời nói về ông còn tồn tại.

Nguồn tư liệu chủ chốt cho thời kỳ này là Biên niên sử Anglo-Saxon, 1 tập hợp các biên niên sử dụng Tiếng Anh cổ thuật lại lịch sử của người Anglo-Saxon.
Biên niên sử là tác phẩm của Tây Saxon, tuy nhiên nó thường bị coi là có quan điểm thiên lệch cho Wessex; do vậy nó không truyền tải chính xác sự mở rộng quyền lực của Offa, một người Mercia.
Sự ảnh hưởng quyền lực có thể thấy được từ tài liệu Đặc quyền của người Anglo-Saxon được viết dưới triều đại của Offa
Các đặc quyền được mô tả trong tài liệu công nhận sự cai trị vùng đất của những người thừa kế, người giáo hội và những người được vua ủy quyền cấp cho đất đai.
Cuốn tư liệu ghi lại tên của cả những vị vua lệ thuộc và những lãnh chúa, danh sách để minh chứng cho nó là Văn thứ Ismere, nó mô tả Æthelric là nơi nào, con của vua Oshere của Hwicce được mô tả là subregulus", hay subking.

Các tu sĩ và các nhà biên niên sử thế kỷ thứ 8 đã viết 1 tác phẩm lịch sử về nhà thờ nước Anh gọi là Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum;
nó ghi lại các sử kiện lịch sử bắt đầu từ năm 731, nó đóng vai trò như là một trong những dữ liệu chính về lịch sử Anglo-Saxon, nó cung cấp thông tin tổng quan về triều đại Offa

Tổ tiên và gia đình

Tham khảo

Vua Mercia
Sinh thế kỷ 8
Mất năm 796
Vua Anh
Vua theo đạo Công giáo Rôma