title: Phái Tiêu Dao

text:
là một trong những môn phái trong tiểu thuyết Thiên Long Bát Bộ của nhà văn Kim Dung. Tiêu Dao lấy từ thành ngữ Tiêu dao tự tại (逍遥自在), có nghĩa là tự do tự tại, thong thả đây đó. Cái tên Tiêu Dao vừa mang quan điểm nhàn nhã vô vi của triết học Trang Tử, vừa bao hàm tư tưởng giải thoát của Phật giáo. Trên thực tế, các thành viên của phái Tiêu Dao thường yêu thích cuộc sống phiêu du, không ràng buộc, không gò bó, bay bổng như những lãng khách. Do sự phân tán của các đệ tử, phái Tiêu Dao không có tổng đà ở một vị trí địa lý cụ thể nào. Một số môn tuyệt học của phái, trong đó có Bắc Minh Thần Công và Lăng Ba Vi Bộ, được cất giấu trong Vô Lượng Ngọc Bích - một hang động gần núi Vô Lượng thuộc vùng tây nam Trung Quốc, tiếp giáp biên giới của nước Đại Lý vào khoảng thế kỉ thứ XII, ngày nay thuộc tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Người sáng lập phái Tiêu Dao là Tiêu Dao Tử, sau truyền tới Vô Nhai Tử và tiếp đến là Hư Trúc Tử. Môn phái này không xuất hiện thêm nữa trong các tiểu thuyết khác của Kim Dung. Bảo vật trấn phái của chưởng môn Tiêu Dao là một chiếc nhẫn bằng bảo thạch.

Vai trò
Phái Tiêu Dao được sáng lập bởi một cao nhân mai danh ẩn tích, được hậu thế nhắc đến với cái tên Tiêu Dao Tử. Ông tự mình sáng tạo ra tuyệt học riêng và truyền lại cho ba người đệ tử. Theo thứ tự nhập môn, họ bao gồm Thiên Sơn Đồng Lão, Vô Nhai Tử và Lý Thu Thủy.

Trong tiểu thuyết "Thiên Long Bát Bộ", Tiêu Dao là một trong những môn phái quan trọng nhất và có ảnh hưởng lớn tới cốt truyện. Mặc dù sự tồn tại của phái Tiêu Dao ít được người ngoài biết đến, nhưng thành viên của phái đều là những nhân vật nổi tiếng trong võ lâm, thậm chí tự lập môn hộ riêng như Tô Tinh Hà lập ra Lung Á môn, Đinh Xuân Thu lập ra phái Tinh Túc (Tinh Tú), Thiên Sơn Đồng Lão lập ra Linh Thứu cung, Lý Thu Thủy lập ra Tây Hạ Nhất Phẩm Đường,… Võ công của phái Tiêu Dao cũng bác đại tinh thâm, không những giúp cho những ai có cơ duyên học được (như Cưu Ma Trí, Đoàn Dự) trở thành cao thủ, mà còn gián tiếp ảnh hưởng tới võ công của phái khác (sáng phái tổ sư của Vô Lượng Kiếm phái nhìn hình ảnh phản chiếu cảnh luyện võ của Vô Nhai Tử và Lý Thu Thủy mà tự rút ra bản sắc võ học riêng). Bên cạnh những bộ võ công thượng thừa, phái Tiêu Dao còn đóng góp nhiều tình tiết mang tính quyết định trong việc phát triển tuyến nhân vật của Đoàn Dự và Hư Trúc.

Diễn biến

Quá khứ
Lịch sử của phái Tiêu Dao được tái hiện qua lời kể của các nhân vật như Thiên Sơn Đồng Lão, Lý Thu Thủy, Vô Nhai Tử, Tô Tinh Hà.

Thiên Sơn Đồng Lão, Lý Thu Thủy đều đem lòng yêu Vô Nhai Tử, nhưng trong lòng Vô Nhai Tử chỉ có hình bóng đứa em gái của Lý Thu Thủy. Ông từng vẽ một bức tranh và tạc một pho tượng ngọc giống hệt cô gái ấy. Điều này bắt đầu gây ra những mâu thuẫn giữa ba người. Thiên Sơn Đồng Lão luôn cho rằng người trong mộng của Vô Nhai Tử là Lý Thu Thủy vì hai chị em rất giống nhau (chỉ khác ở chỗ cô em có má lúm đồng tiền và một nốt ruồi bên dưới mắt phải). Lý Thu Thủy còn cố tình quấy nhiễu khi Thiên Sơn Đồng Lão đang tu luyện Duy ngã độc tôn công, khiến cơ thể của bà cứ mãi nhỏ bé như một đứa trẻ. Để trả đũa, Thiên Sơn Đồng Lão đã rạch mặt Lý Thu Thủy. Về phần Lý Thu Thủy khi nhận ra người trong mộng của Vô Nhai Tử không phải là mình, bà đã bỏ sang nước Tây Hạ và trở thành một vương phi đầy quyền lực, đồng thời lập ra Nhất Phẩm Đường. Đứa con gái của Lý Thu Thủy và Vô Nhai Tử tên Lý Thanh La được gửi cho một đôi vợ chồng hiếm muộn nuôi nấng. Đứa con gái đó sau này làm dâu cho nhà họ Vương ở Tô Châu, chính là Vương phu nhân - mẹ ruột của Vương Ngữ Yên.

Trong ấn bản đầu tiên của Thiên Long Bát Bộ, Lý Thu Thủy không có em và Vô Nhai Tử cũng không yêu người con gái nào khác. Thứ mà ông say mê chính là pho tượng ngọc bích. Vốn ban đầu Vô Nhai Tử muốn tạc một bức tượng giống Lý Thu Thủy, đến khi hoàn thành ông đã điểm thêm một nốt ruồi dưới mắt phải, vô tình làm cho vẻ đẹp của pho tượng trở nên toàn mỹ. Trong tâm lý học, đây là hội chứng Pygmalionism, lấy từ tên một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp là Pygmalion - một thợ điêu khắc ngà voi - ở đảo Síp để chỉ trường hợp khi một nghệ nhân tâm đắc với tác phẩm của mình đến mức yêu nó như người thật. Chính bức tượng này đã gây ra những hiểu lầm giữa ba người phái Tiêu Dao. Thiên Sơn Đồng Lão tưởng rằng Vô Nhai Tử yêu Lý Thu Thủy, còn Lý Thu Thủy hận Vô Nhai Tử bỏ người sống để yêu một bức tượng nên đem con gái cho người khác nuôi còn bản thân thì bỏ sang Tây Hạ.

Thiên Sơn Đồng Lão đi đến Phiêu Miễu phong ("phiêu miễu" có nghĩa là mù sương) thuộc Thiên Sơn và lập ra Linh Thứu cung, gồm toàn các cô gái. Với võ công Sinh tử phù, Linh Thứu cung hàng phục một nhóm bang hội rất đông gọi là "tam thập lục động, thất thập nhị đảo" (36 động và 72 đảo), bắt họ hàng năm phải cống nộp vật phẩm. Bất mãn vì bị áp bức, nhóm bang hội này lập kế hoạch tấn công Phiêu Miễu phong đúng lúc Thiên Sơn Đồng Lão bế quan luyện công đến lúc yếu hại.

Vô Nhai Tử có thu nhận hai đồ đệ là Tô Tinh Hà và Đinh Xuân Thu. Tô Tinh Hà bản tính tốt bụng, tiên phong đạo cốt, giỏi cầm kỳ thi họa, giống sư phụ của mình. Đinh Xuân Thu thì quỷ kế đa đoan, tâm địa ác độc, lại rất ưa nịnh. Đinh Xuân Thu vì muốn chiếm chức vị chưởng môn và các pho võ công thượng thừa nên đánh lén Vô Nhai Tử ngã xuống vực, lại đánh trọng thương sư huynh Tô Tinh Hà. Tuy nhiên Vô Nhai Tử không chết, được Tô Tinh Hà đem giấu trong mật thất. Bản thân Tô Tinh Hà thì giả câm giả điếc để Đinh Xuân Thu không động đến mình nữa. Thế nên ngoài cái tên Thông Biện Tiên Sinh ("thông biện" là giỏi lý luận biện bạch) Tô Tinh Hà có ngoại hiệu Lung Á Lão Nhân ("lung": điếc; "á": câm).

Đinh Xuân Thu sau khi sát hại sư phụ không kiếm được bí kíp võ công, liền lên vùng Tinh Túc Hải phía Đông vì tin rằng hai tuyệt học Lăng ba vi bộ và Bắc minh thần công của Tiêu Dao phái được cất giấu ở vùng này. Tại đây hắn lập ra phái Tinh Túc, gồm toàn những kẻ tiểu nhân bỉ ổi, nổi tiếng về sự độc ác và các võ công âm độc. Đinh Xuân Thu được gọi là Tinh Túc Lão Quái và nổi tiếng với Hóa công đại pháp, môn công phu tiêu hủy nội lực của đối phương. Các đệ tử của Tinh Túc phái đều là kẻ tiểu nhân, đi đâu cũng tiền hô hậu ủng, khua chiêng gõ trống đọc các bài vè ca tụng Đinh Xuân Thu.

Phái Tiêu Dao trong Thiên Long Bát Bộ
Lung Á Lão Nhân Tô Tinh Hà ở Trân Long Kì Cuộc, theo lời Vô Nhai Tử, mời anh hùng thiên hạ đến giải thế cờ Trân Lung (bàn cờ vây được sắp xếp sẵn thành thế cờ để mọi người tìm cách giải). Bàn cờ này có một sức mê hoặc kì lạ, khiến Đoàn Diên Khánh, kẻ đứng đầu Tứ Đại Ác Nhân bị mê hoặc và suýt nữa tự sát khi nghe lời khích của Đinh Xuân Thu. Hư Trúc vì muốn cứu Đoàn Diên Khánh mà đánh bừa một nước cờ, vô tình tự chẹt chết quân cờ của chính mình. Tuy nhiên nước cờ đó lại làm bàn cờ thoáng hơn và Hư Trúc đã phá được cờ thế sau khi được Đoàn Diên Khánh nhắc nước. Hư Trúc được Vô Nhai Tử truyền hết nội công 70 năm tu luyện của mình và cả chiếc nhẫn chưởng môn. Vô Nhai Tử chết ngay sau đó, rồi Tô Tinh Hà cũng bị Đinh Xuân Thu hại chết.

Trên đường trở lại Thiếu Lâm, Hư Trúc gặp và cứu được Thiên Sơn Đồng Lão (lúc này đang tạm mất võ công do tu luyện Duy ngã độc tôn công dang dở) từ tay 36 động chủ và 72 đảo chủ. Qua hàng loạt sự kiện, Thiên Sơn Đồng Lão đã làm cho Hư Trúc tự nguyện phá giới Phật môn, từ ăn mặn cho tới quan hệ nam nữ. Bà cũng truyền cho Hư Trúc những võ công mạnh nhất của mình, trong đó có Thiên Sơn lục dương chưởng - vốn để hóa giải Sinh tử phù. Sau đó, dưới hầm băng hoàng cung Tây Hạ, Thiên Sơn Đồng Lão và Lý Thu Thủy đánh nhau đến lưỡng bại câu thương. Cả hai vô tình truyền nội lực của mình qua người Hư Trúc. Nội lực của Thiên Sơn Đồng Lão và Lý Thu Thủy rất mạnh, lại đối địch nhau, Hư Trúc không thể nào dung nạp được mà có thể đã táng mạng cùng bọn họ. Tuy nhiên trong người chàng đã có sẵn nội lực của Vô Nhai Tử, nhờ nó điều hòa hai nguồn nội lực tương phản kia. Qua chuyện này, Hư Trúc đã mang trong mình hơn trăm năm công lực của ba đại cao thủ phái Tiêu Dao cộng lại. Thiên Sơn Đồng Lão và Lý Thu Thủy đồng loạt qua đời sau trận quyết chiến. Hai người nhắm mắt, vừa khóc vừa cười trong hân hoan và đau đớn, khi nhận ra Vô Nhai Tử không hề yêu ai trong số họ, cũng là lúc kết thúc ba nguồn cơn ân oán tưởng như không bao giờ dứt.

Hư Trúc trở lại Phiêu Miễu phong, giải Sinh tử phù cho quần chúng 36 động và 72 đảo, qua đó cảm hóa được nhóm người này và khiến họ tự nguyện quy phục Linh Thứu cung. Về sau, Hư Trúc cũng đánh bại Đinh Xuân Thu bằng cách cấy Sinh tử phù vào người lão. Đinh Xuân Thu bị quản thúc tại chùa Thiếu Lâm. Lão bị Sinh Tử Phù hành hạ và chỉ được ban thuốc giải tạm thời nếu biết ăn năn hối cải. Mọi ân oán trong nội bộ phái Tiêu Dao cũng như giữa Phiêu Miễu phong với nhân sĩ giang hồ đến đây chấm dứt.

Võ công Tiêu Dao phái

Trong tiểu thuyết Thiên Long Bát Bộ, võ công của Tiêu Dao phái cực kỳ lợi hại, những người có cơ duyên học được đều trở thành cao thủ hàng đầu của truyện.

Hầu hết các môn võ này được cho là do Tiêu Dao Tử - tiền bối sáng lập phái Tiêu Dao - sáng tạo ra. Bao gồm sáu tuyệt kỹ: Bắc Minh Thần Công, Thiên Sơn Chiết Mai Thủ, Thiên Sơn Lục Dương Chưởng, Lăng Ba Vi Bộ, Tiểu Vô Tướng Công, Thiên Trường Địa Cửu Bất Lão Trường Xuân Công.

Thiên Sơn Đồng Lão học được: Thiên Trường Địa Cửu Bất Lão Trường Xuân Công, Thiên Sơn Chiết Mai Thủ, Thiên Sơn Lục Dương Chưởng. Ngoài ra Thiên Sơn Đồng Lão còn có môn Sinh Tử Phù. Sinh Tử Phù lấy từ Thiên Sơn Lục Dương Chưởng và cũng phải dùng Thiên Sơn Lục Dương Chưởng hóa giải.

Vô Nhai Tử học được: Bắc Minh Thần Công, Tiểu Vô Tướng Công.

Lý Thu Thủy học được: Tiểu Vô Tướng Công, Thiên Sơn Lục Dương Chưởng. Ngoài ra Lý Thu Thủy còn có các môn võ công khác như Bạch Hồng Chưởng Lực, Thiên Giám Thần Công, Quy Tức Công, Truyền Âm Sưu Hồn Đại Pháp, Hàn Tụ Phất Huyệt,...

Các môn võ công của phái Tiêu Dao thường có những cái tên rất đẹp như: Lăng Ba Vi Bộ (bước đi trên sóng), Thiên Sơn Chiết Mai Thủ (thủ pháp hái hoa mai Thiên Sơn). Một số chiêu thức trong Thiên Sơn Lục Dương Chưởng như Dương Xuân Bạch Tuyết, Dương Quan Tam Điệp, Dương Ca Thiên Quân đều lấy từ tên các danh tác cổ cầm của Trung Quốc. Không chỉ có tên đẹp, võ công phái Tiêu Dao khi thi triển cũng hết sức đẹp mắt, vừa nhẹ nhàng phiêu dật, vừa linh động thanh thoát.

Khi Hư Trúc và Đinh Xuân Thu giao đấu ở Thiếu Lâm tự, quần hùng nhìn vào không hiểu hai người dùng loại võ công quái lạ gì, chỉ thấy một bên đồng nhan bạch phát, như thể thần tiên, một bên tay áo phất phơ, đi mây về gió. Hai bên cứ vừa chạm vào nhau thì lại giang ra, chẳng khác gì một đôi bướm đang chao lượn giữa muôn hoa, chiến mà như không chiến. Ấy vậy mà lực sát thương ẩn dưới ống tay áo phiêu lãng, tưởng chừng như đang đuổi bướm vờn hoa ấy vừa có thể khiến người ta kinh tâm động phách, lại như bức bách thiên địa phải xoay chuyển càn khôn…

Bên cạnh võ công, đệ tử Tiêu Dao còn là những bậc thầy trong các nghề thủ công, nghệ thuật và biết vận dụng những kỹ năng này vào chiến đấu. Chẳng hạn Ngô Lãnh Quân biết dùng bút vẽ tấn công, Khang Quảng Lăng dùng chỉ cách không để gảy đàn nhưng cũng gây sát thương, thậm chí Cẩu Độc còn có thể dùng lời nói lý luận mà làm cho đối thủ rối loạn. Tuy nhiên kỹ năng nổi bật nhất là điều chế dược liệu. Đinh Xuân Thu có bản lĩnh chế độc hàng đầu. Y có một báu vật gọi là Thần Mộc Vương Đỉnh làm từ gỗ cây ngô đồng để thu hút các loại độc trùng như băng tằm, rắn rết. Y hút độc của các loài vật này để luyện công nên trong chưởng cũng mang chất độc. Đinh Xuân Thu còn nổi tiếng với món độc Tam Tiếu Tiêu Dao Tán, khiến bất cứ ai trúng phải đều cười ba lần trước khi chết. Lý Thu Thủy thì có loại thuốc độc Hủ Cân Đoạn Cốt Hoàn, làm cho địch nhân đứt hết gân cốt rồi chết trong đau đớn.

Bên cạnh dùng độc, Tiêu Dao phái cũng biết dùng y thuật, dược liệu để cứu người. Thần y Tiết Mộ Hoa, người được xưng tụng là Diêm Vương Địch, đã cứu sống A Châu khi nàng đang hấp hối. Hư Trúc nhờ học được các y thuật của Linh Thứu cung mà có thể nối lại mắt cho A Tử. Thiên Sơn Đồng Lão và Lý Thu Thủy còn có thuốc Cửu Chuyển Hùng Xà Hoàn chuyên trị kim sang ngoại thương, hoàn hồn tục mệnh, linh nghiệm không gì sánh kịp.

Bắc Minh Thần Công
Trang Tử Tiêu Dao Du có viết: "Ở tận cùng phía bắc có ao tối, đó chính là ao trời. Trong ao có cá lớn, vài nghìn dặm không nhìn thấy cá bao giờ". Nếu như nước tích không đủ thì không có sức mang nổi thuyền lớn. Đổ một chén nước vào chỗ trũng, lấy cái lá cỏ làm thuyền thì được, còn lấy cái chén làm thuyền thì không xong vì nước nông mà thuyền quá lớn. Bản phái võ công cũng chẳng khác, yếu quyết đầu tiên là tích súc nội lực. Nội lực đầy đủ rồi, võ công trong thiên hạ ta đều dùng được, khác gì biển bắc, thuyền lớn thuyền nhỏ đều chở được, cá lớn cá nhỏ đều dung được. Cho nên nội lực là gốc, chiêu số là ngọn.- Yếu chỉ Bách Xuyên Hối HảiBắc Minh Thần Công là một trong những môn võ hàng đầu của phái Tiêu Dao với nội dung chủ yếu là lấy nội lực của người khác làm của mình. Bí tịch Bắc minh thần công gồm 36 trang vẽ hình các cô gái khỏa thân, hình nào cũng có một sợi chỉ màu chạy trên thân hình chỉ rõ bộ vị huyệt đạo và phương pháp luyện công. Người đời luyện công đều đi từ Vân Môn đến Thiếu Thương, phái Tiêu Dao lại đi ngược lại, đi từ Thiếu Thương trở về Vân Môn, nên ngón tay cái vừa chạm vào người khác, nội lực của người liền chảy vào thân thể mình, tới tận các huyệt. Khi tu luyện Bắc Minh Thần Công cần đề phòng hút nội lực của kẻ mạnh hơn mình, đồng thời phải quên hết những võ công đã học, nếu không sẽ có quá nhiều loại nội công dị chủng hoành hành trong cơ thể.

Có ba người học được bộ võ công này là Vô Nhai Tử, Đoàn Dự, Hư Trúc. Trong đó, chỉ có Vô Nhai Tử là học xong toàn bộ. Hư Trúc chỉ học được cách vận khí từ Thiên Sơn Đồng Lão nhằm giúp bà ta đối phó với đám người trong 36 động, 72 đảo. Dưới hầm băng Tây Hạ, khi Hư Trúc phạm sắc giới định tự tử bằng cách lao đầu vào tường, nhờ có Bắc Minh chân khí hộ thể nên không chết. Đoàn Dự, một nhân vật chính khác trong Thiên Long Bát Bộ, cũng có duyên nhận được bộ võ công này nhưng lại chỉ học trang đầu tiên. Trong khi Đinh Xuân Thu dành cả đời tìm kiếm Bắc Minh Thần Công ở Tinh Túc Hải, y không ngờ nó lại được giấu trong tấm bồ đàn ngay trước bước tượng ngọc bích của cô gái mà Vô Nhai Tử yêu khi xưa. Đoàn Dự trong một lần dạo chơi ở Vô Lượng sơn đã vô tình nhận được hai quyển mật tịch này khi làm một chuyện tưởng như điên rồ là rập đầu trước tấm bồ đàn 1000 cái để tấm bồ đàn rách ra và lộ hai quyển bí tịch. Thành tựu của Đoàn Dự không nổi bật ngoại trừ khả năng hút nội lực của người khác. Nhờ hút được công lực của nhiều cao thủ, trong đó có Cưu Ma Trí mà nội công của Đoàn Dự cũng trở nên thâm hậu.

Hóa Công Đại Pháp là một môn nội công được sáng tạo bởi Đinh Xuân Thu dựa theo Bắc Minh Thần Công. Cả hai có cùng mục đích là làm suy yếu nội lực của đối thủ, nhưng Bắc Minh Thần Công có thể đem nội lực của đối phương để cho bản thân sử dụng, trong khi nguyên lý của Hóa Công Đại Pháp lại là hút chất độc từ các loài độc vật vào rồi đánh vào cơ thể để tán hóa nội công của đối thủ. Bộ võ công này khuyết điểm là phải hút chất độc hằng ngày và cần dùng Thần Mộc Vương Đỉnh để luyện công. Đây cũng là nguyên nhân khi A Tử đánh cắp Thần Mộc Vương Đỉnh, Đinh Xuân Thu phải từ Tinh Túc hải trở về Trung Nguyên để truy tìm.

Lăng Ba Vi Bộ
Đây thực chất không phải là một công phu riêng lẻ mà là một trang cuối cùng trong bí tịch Bắc Minh Thần Công. Cái tên Lăng Ba Vi Bộ có nghĩa là "nhẹ nhàng đạp sóng", lấy từ một câu trong bài "Lạc thần phú" (bài phú về nữ thần sông Lạc) của Tào Thực thời Tam Quốc. Đây là một loại bộ pháp, hướng dẫn cách di chuyển dựa trên phương vị 64 quẻ của Kinh dịch. Kinh dịch biến ảo khôn lường, cho nên Lăng ba vi bộ cũng bách biến đa dạng, một khi thi triển thì không ai có thể nắm bắt. Do đó nó được mệnh danh là đệ nhất khinh công trong thiên hạ. Đoàn Dự nhờ học được Lăng Ba Vi Bộ nên dù võ công kém cỏi nhưng gặp lúc hung hiểm vẫn có thể dễ dàng thoát thân.

Thiên Trường Địa Cửu Bất Lão Trường Xuân Công (Bát Hoang Lục Hợp Duy Ngã Độc Tôn Công)
Là võ công mà Thiên Sơn Đồng Lão được chân truyền từ sư phụ. Bản chất của công phu này là cải lão hoàn đồng, làm cho cơ thể trẻ lại còn nội công thì tăng tiến. Người luyện Trường Xuân công mỗi 30 năm phải tiến hành cải lão một lần, mỗi lần lại mất thêm 30 ngày. Trong thời gian đó cơ thể sẽ tạm thời mất hết võ công, mỗi ngày đều phải uống máu tươi để điều hòa kinh mạch. Thiên Sơn Đồng Lão luyện môn võ này từ năm 6 tuổi. Năm 26 tuổi khi bà tu luyện có chút thành tựu thì bị Lý Thu Thủy phá ngang, khiến tẩu hỏa nhập ma, cơ thể không phát triển được nữa. Vào thời điểm các sự kiện của Thiên Long Bát Bộ diễn ra, Thiên Sơn Đồng Lão đã 96 tuổi, cải lão hoàn đồng cần 90 ngày. Chính trong thời gian này mà Lý Thu Thủy nhân cơ hội tìm tới Thiên Sơn trả thù. Thiên Sơn Đồng Lão và Hư Trúc phải trốn vào hầm băng trong hoàng cung Tây Hạ, lại bắt các loại trân cầm dị thú trong ngự hoa viên uống máu luyện công. Chẳng may Thiên Sơn Đồng Lão bị Lý Thu Thủy khiêu khích dẫn đến tung tích bại lộ. Mặc dù chưa luyện thành thần công, cơ thể lại mang thương tích, nhưng Thiên Sơn Đồng Lão vẫn đánh ngang ngửa với Lý Thu Thủy.

Tiểu Vô Tướng Công
Đây là môn võ công mà sư phụ chỉ chân truyền cho một mình Lý Thu Thủy. Nhưng qua tình tiết truyện thì có thể thấy Lý Thu Thủy đã truyền lại công phu này cho sư huynh của mình là Vô Nhai Tử (vì mối quan hệ thân thiết giữa hai người).

"Tiểu Vô Tướng Công" nghĩa là "môn công phu không có hình hài". Nếu luyện công phu này, chỉ cần biết gia số chiêu thức thì có thể dựa vào nội công của Tiểu Vô Tướng Công để thi triển bất cứ tuyệt học nào. Tiểu Vô Tướng Công mặc dù là Đạo giáo võ học nhưng có đặc điểm là dựa vào thuyết "vô sắc vô tướng" của Phật giáo. Đây là thần công phòng thân của Lý Thu Thủy. Năm xưa mấy lần bị Thiên Sơn Đồng Lão gia hại, Lý Thu Thủy đều dùng Tiểu Vô Tướng công bảo trì được tính mạng. Cưu Ma Trí sau đó cũng học được Tiểu Vô Tướng Công. Y đến Thiếu Lâm Tự thách thức rằng mình đã học được hết 72 tuyệt kỹ Thiếu Lâm, thực chất chỉ là dùng Tiểu Vô Tướng Công thi triển mà thôi.

Sinh Tử Phù và Thiên Sơn Lục Dương Chưởng
Sinh Tử Phù là võ công đặc dị do Thiên Sơn Đồng Lão sáng chế. Đây là một loại ám khí, nhưng không phải làm từ gỗ hay kim loại mà là dùng nội lực hóa hơi nước thành băng rồi phong ấn vào cơ thể địch nhân. Khi bị trúng Sinh Tử Phù thì cơ thể sẽ ngứa ngáy đến không thể chịu nổi. Nếu không dùng thuốc giải đặc chế của Linh Thứu cung thì sẽ vật vã khổ sở, muốn sống không được, chết cũng không xong. Tuy nhiên thuốc giải cũng chỉ là tạm thời. Để hóa giải hoàn toàn Sinh Tử Phù cần Thiên Sơn Lục Dương Chưởng, vốn là công phu chí dương. Trong mỗi Sinh Tử Phù có bao nhiêu phần âm bao nhiêu phần dương, lại nằm trong huyệt đạo nào thì chỉ có người gieo mới nắm rõ. Lúc bấy giờ mới dùng nội lực của Thiên Sơn Lục Dương Chưởng cân bằng lại rồi hút Sinh Tử Phù ra ngoài.

Chính nhờ Sinh Tử Phù này mà Thiên Sơn Đồng Lão đã chi phối 36 động, 72 đảo. Mỗi năm, người của cung Linh Thứu sẽ đi phát thuốc giải một lần, đi đến đâu cũng hách dịch ra yêu sách. Bọn người của 36 động, 72 đảo tuy căm phẫn vì bị ức hiếp nhưng vẫn không dám phản kháng vì như thế vẫn tốt hơn là bị Sinh Tử Phù hành hạ. Sinh Tử Phù còn được Hư Trúc sử dụng để đánh bại Đinh Xuân Thu, thanh lý môn hộ. Mối thù của Vô Nhai Tử được trả bằng một công phu của Thiên Sơn Đồng Lão, ân tình bao nhiêu năm giữa hai người đến lúc chết vẫn chưa dứt.

Thiên Sơn Lục Dương Chưởng tổng cộng có sáu thức, nhưng trong Thiên Long Bát Bộ chỉ đề cập đến tên của 3 thức được Hư Trúc sử dụng để bảo hộ Thiên Sơn Đồng Lão khỏi chưởng lực của Lý Thu Thủy. Ba thức đó bao gồm:
 Dương Ca Thiên Quân (陽歌天鈞)
 Dương Xuân Bạch Tuyết (陽春白雪): lấy từ tên của một trong thập đại danh tác cổ cầm Trung Quốc. Đây nổi tiếng là một cầm phổ khó chơi. Dương Xuân Bạch Tuyết dùng tiếng đàn miêu tả cảnh mùa xuân sang, tuyết đang tan ra. Ở thời điểm giao mùa vẫn còn cái hơi lạnh của mùa đông nhưng đã có cái ấm áp của mùa xuân. Tiếng đàn trầm bổng khoan hòa, nhẹ nhàng như nước chảy bên tai, làm người nghe quên cả trời đất, cảm thấy trong lòng nhẹ nhàng sảng khoái.
 Dương Quan Tam Điệp (陽關三疊): Dương Quan là một cửa ải ở biên giới tỉnh Thiểm Tây. Đường thi có bài "Tống Nguyên nhị sứ An Tây" của Vương Duy là một bài thơ tiễn biệt rất đặc sắc. Vua Đường Huyền Tông lấy vào Nhạc phủ, phổ thành một bài hát gọi là "Dương Quan tam điệp" (ba nhịp Dương Quan) dùng để hát khi tiễn biệt nhau.

Thiên Sơn Chiết Mai Thủ
Thiên Sơn Chiết Mai Thủ là một môn võ công của phái Tiêu Dao. Thiên Sơn Chiết Mai Thủ có ba đường chưởng pháp và ba lộ cầm nã thủ, tuy chỉ có sáu đường nhưng bao hàm tinh nghĩa của phái Tiêu Dao. Trong chưởng pháp và cầm nã thủ có ẩn giấu cả kiếm pháp, đao pháp, tiên pháp, thương pháp, trảo pháp, thủ pháp các tuyệt chiêu của mọi loại binh khí, biến hóa rất phức tạp.

Nhân vật
Thành viên của phái Tiêu Dao tuy không nhiều nhưng đều là những người có cá tính đặc sắc, để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng độc giả.

Phần lớn đệ tử Tiêu Dao có tâm thế như những nghệ sĩ, thích ngao sơn ngoạn thủy, đắm chìm trong tình yêu, đam mê sáng tạo, xa lánh thị phi chốn giang hồ. Họ còn rất thông thạo các bộ môn nghệ thuật. Vô Nhai Tử đan thanh diệu bút, điêu khắc công trình, công nghệ tạp học, y bốc tinh tướng không gì là không biết. Trận cờ Trân Lung do ông sắp đặt cũng làm cho bao nhiêu cao thủ phải bó tay. Mặt khác, do bản chất nghệ sĩ, đệ tử Tiêu Dao phái cũng có tính cách khá gàn dở, hành xử tùy tiện, vui buồn thất thường. Thiên Sơn Đồng Lão và Lý Thu Thủy tuy đều là những bậc trưởng bối võ lâm, nhưng vẫn cố chấp ghen tuông, tranh đấu mấy chục năm để rồi nhắm mắt xuôi tay với biết bao nỗi luyến tiếc. Vô Nhai Tử tuy ở bên Lý Thu Thủy nhưng vẫn tơ tưởng đến cô em gái của nàng. Ngoài ra còn có tám đệ tử chân truyền của Tô Tinh Hà say mê nghệ thuật tới quên cả luyện võ công, v.v...

Bên cạnh nét tài hoa, đệ tử Tiêu Dao còn có dung mạo phi phàm xuất chúng. Vương Ngữ Yên, vốn là cháu ngoại của Vô Nhai Tử và Lý Thu Thủy, là "thần tiên tỷ tỷ" trong lòng Đoàn Dự. Lý Thu Thủy bản thân cũng là một tuyệt sắc giai nhân. Thiên Sơn Đồng Lão tuy cơ thể nhỏ bé, nhưng khóe mắt long lanh, má đỏ hây hây, dung nhan như mùa xuân. Thậm chí đến một tên đại gian đại ác như Đinh Xuân Thu cũng được miêu tả là mặt hồng râu bạc, mắt sáng quắc, nhìn từ xa như một vị tiên ông. Khi Lý Thu Thủy và Thiên Sơn Đồng Lão gặp Hư Trúc lần đầu tiên, thấy người kế nhiệm chưởng môn phái Tiêu Dao chỉ là một nhà sư xấu xí khù khờ, thì đều buông lời chê bôi cảm thán.

 Tiêu Dao Tử (tiếng Trung: 逍遙子) là tổ sư phái Tiêu Dao, tuy nhiên không có nhiều thông tin về thân thế cũng như cuộc đời của ông. Hầu hết các môn tuyệt kỹ của phái là do ông sáng tạo hoặc thu thập được. Ông chỉ truyền cho ba đệ tử của mình mỗi người một số loại công phu nhưng về sau ai cũng đạt được thành tựu to lớn, trở thành những nhất lưu cao thủ trong giang hồ.
 Thiên Sơn Đồng Lão (tiếng Trung: 天山童姥; Bính âm Quan Thoại: Tiānshān Tónglǎo): chủ nhân Linh Thứu cung, có sở trường võ học Bát Hoang Lục Hợp Duy Ngã Độc Tôn Công, Thiên Sơn Chiết Mai Thủ, Thiên Sơn Lục Dương Chưởng và Sinh Tử Phù. Bà yêu đơn phương Vô Nhai Tử và có mối hận bình sinh với Lý Thu Thủy. Đồng Lão chết vì kiệt sức sau khi quyết đấu với Lý Thu Thủy dưới hầm băng Tây Hạ.
 Vô Nhai Tử (phồn thể: 無涯子; Trung văn giản thể: 无涯子; Bính âm Quan Thoại: Wúyázǐ): Xuất hiện trong truyện là chưởng môn nhân của phái Tiêu Dao, sở trường Bắc Minh Thần Công. Ông bị đệ tử là Đinh Xuân Thu ám toán, khiến cơ thể tàn phế, phải ẩn mình trong mật thất. Ông bày ra trận cờ Trân Lung mà Hư Trúc là người có cơ duyên phá giải. Vô Nhai Tử qua đời sau khi truyền cho Hư Trúc 70 năm công lực và chiếc nhẫn chưởng môn.
 Lý Thu Thủy (tiếng Trung: 李秋水; Bính âm Quan Thoại: Lǐ Qīushuǐ): có mối tình thanh mai trúc mã với Vô Nhai Tử. Hai người có với nhau một người con gái, sau làm dâu nhà họ Vương ở Tô Châu (mẹ ruột của Vương Ngữ Yên). Sau vì hận Vô Nhai Tử nên bà bỏ sang Tây Hạ và trở thành thái phi, lập ra Nhất Phẩm Đường. Lý Thu Thủy chết sau trận quyết đấu với Thiên Sơn Đồng Lão. Sở trường võ học nổi tiếng với Tiểu Vô Tướng Công, Bạch Hồng Chưởng Lực, Truyền Âm Sưu Hồn Đại Pháp, Thiên Giám Thần Công...
 Tô Tinh Hà (phồn thể: 蘇星河; Trung văn giản thể: 苏星河; Bính âm Quan Thoại: Sū Xīnghé): ngoại hiệu Thông Biện tiên sinh (phồn thể: 聰辯先生; Trung văn giản thể: 聪辩先生; Bính âm Quan Thoại: Cōngbiàn Xiānshēng), sau khi Đinh Xuân Thu ám sát sư phụ thì Tô Tinh Hà bèn giả câm giả điếc, nên còn có tên Lung Á lão nhân (phồn thể: 聾啞老人; Trung văn giản thể: 聋哑老人; Bính âm Quan Thoại: Lóngyǎ Lǎorén). Ông bị Đinh Xuân Thu giết hại bằng chất độc Tam Tiếu Tiêu Dao Tán.
 Đinh Xuân Thu (tiếng Trung: 丁春秋; Bính âm Quan Thoại: Dīng Chūnqīu): chưởng môn phái Tinh Túc, sở trường các món võ công âm độc và Hóa Công Đại Pháp. Sau bị Hư Trúc cấy Sinh Tử Phù vào người, phải chịu quản thúc ở Thiếu Lâm Tự.
 Hư Trúc (phồn thể: 虛竹; Trung văn giản thể: 虚竹; Bính âm Quan Thoại: Xūzhú): chưởng môn nhân kế tiếp Vô Nhai Tử, đồng thời là chủ nhân Linh Thứu cung, chủ nhân 36 động 72 đảo. Chàng có cơ duyên học được các môn công phu lợi hại cùng có được nội lực của 3 người Vô Nhai Tử, Thiên Sơn Đồng Lão và Lý Thu Thủy. Hư Trúc còn là anh em kết nghĩa với Tiêu Phong và Đoàn Dự.

Tô Tinh Hà có tám đệ tử chân truyền, vì không muốn cắt lưỡi chọc tai họ nên ông đã đuổi họ khỏi Tiêu Dao phái sau khi xảy ra vụ Đinh Xuân Thu ám sát Vô Nhai Tử. Tám người này được gọi là Hàm Cốc Bát Hữu. Tô Tinh Hà học được của sư phụ cái tính đam mê cầm kỳ thi họa các môn nghệ thuật quá mải mê nên võ công không phát triển được hết cỡ. Tám đệ tử của ông cũng giống sư phụ, mỗi người lại học một môn nghệ thuật thành ra bỏ bê võ công, cũng chỉ thuộc loại trung bình.

 Cầm Tiên Khang Quảng Lăng (phồn thể: 康廣陵; Trung văn giản thể: 康广陵; Bính âm Quan Thoại: Kāng Guǎnglíng): tên của ông được ghép từ Kê Khang và khúc nhạc Quảng Lăng Tán của ông, là đại đệ tử của Tô Tinh Hà, giỏi đánh đàn, được gọi với ngoại hiệu Cầm Tiên. Trong bản cũ của Hàn Giang Nhạn, y là sư phụ của A Bích (tiểu a hoàn của Mộ Dung gia), có tuyệt kỹ dùng chỉ cách không đánh đàn tương tự Hà Túc Đạo trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký, một lúc có thể đánh nhiều cây đàn. Y còn là tri kỷ của Huyền Khổ Đại Sư (Thiếu Lâm tự).
 Kỳ Ma Phạm Bách Linh (phồn thể: 范百齡; Trung văn giản thể: 范百龄; Bính âm Quan Thoại: Fàn Bǎilíng): Nhị sư huynh, tuyệt nghệ cờ vây, được sư phụ khen là "thiên hạ đệ nhất kỳ thủ", võ công cũng đứng hàng thứ hai trong số tám đệ tử. Thường sử dụng bàn cờ làm bằng nam châm đúc thành, có tác dụng hút binh khí của đối phương, tương tự Hắc Bạch Tử trong "Tiếu ngạo giang hồ".
 Thư Ngại Cẩu Độc (phồn thể: 苟讀; Trung văn giản thể: 苟读; Bính âm Quan Thoại: Gǒu Dú): tên này có nghĩa là "bạ cái gì cũng đọc". Y đọc rất nhiều sách, tính hay cãi cùn, lý luận. Trong truyện, y dùng miệng lưỡi thuyết pháp mà làm cho Huyền Thống đại sư (Thiếu Lâm tự) ngộ đạo rồi viên tịch... Võ công đứng thứ ba, không sử dụng binh khí.
 Họa Cuồng Ngô Lãnh Quân (phồn thể: 吳領軍; Trung văn giản thể: 吴领军; Bính âm Quan Thoại: Wú Lǐngjūn): đứng thứ tư trong sư huynh đệ, trước vốn là tướng quân, làm quan đánh trận nên có tên Lãnh Quân, là một tay họa sĩ, sử dụng phán quan bút.
 Thần Y Tiết Mộ Hoa (phồn thể: 薛慕華; Trung văn giản thể: 薛慕华; Bính âm Quan Thoại: Xuē Mùhuá): xuất hiện nhiều nhất trên giang hồ với danh hiệu Diệu Thủ Hồi Xuân - Diêm Vương Địch, y thuật quán thế, vô song thiên hạ. Từng chữa trị nội thương cho A Châu (con gái bị thất lạc của Đoàn Chính Thuần và Nguyễn Tinh Trúc), tình nhân của Kiều Phong. Vì tài y thuật, ông kết giao với rất nhiều bằng hữu, thường nhờ họ dạy cho vài chiêu vì thế kiến thức võ công đa dạng. Tuy nhiên, ông lại không tập trung luyện bất kỳ môn công phu nào cả nên trình độ cũng chỉ tầm thường.
 Xảo Tượng Phùng A Tam (phồn thể: 馮阿三; Trung văn giản thể: 冯阿三; Bính âm Quan Thoại: Féng Ā'sān): là một tay thợ có hạng trước khi gia nhập phái Tiêu Dao. Trong truyện, y có bản lĩnh chế tạo và phát hiện cơ quan vào loại phi thường, sử dụng cây búa Lỗ Ban làm vũ khí.
 Hoa Sĩ Thạch Thanh Lộ (phồn thể: 石清風; Trung văn giản thể: 石清风; Bính âm Quan Thoại: Shí Qīngfēng): là nữ đệ tử duy nhất của Tô Tinh Hà, sở trường về trồng hoa và am hiểu các đặc tính dược thảo, từng dùng thuốc mê phấn hoa đánh ngã Đặng Bách Xuyên.
 Hí Mê Lý Khôi Lỗi (tiếng Trung: 李傀儡; Bính âm Quan Thoại: Lǐ Kuílěi): "khôi lỗi" nghĩa là "con rối", "bù nhìn" hoặc "tượng gỗ". Bản tính người này giống như tên, lúc nào cũng điên điên khùng khùng, tưởng mình đang đóng tuồng hát, đóng được cả vai đào lẫn vai kép. Võ công tầm thường, không nổi bật, có điều thuộc rất nhiều tuồng cổ.

Môn hạ Linh Thứu cung
Linh Thứu cung tọa lạc ở đỉnh núi Phiêu Miễu trên dãy Thiên Sơn do Thiên Sơn Đồng Lão sáng lập. Trong cung toàn bộ đều là nữ đệ tử do Đồng Lão cứu được từ những hoàn cảnh hết sức ngặt nghèo, vì vậy mà họ một lòng một dạ trung thành với chủ nhân. Trước khi qua đời, Thiên Sơn Đồng Lão đã giao lại vị trí thủ lĩnh Linh Thứu cung cho Hư Trúc. Linh Thứu cung được chia làm chín bộ, được đặt theo tên chín tầng trời (九重天 - "cửu trùng thiên") trong vũ trụ quan của Trung Quốc cổ đại, bao gồm: Dương Thiên bộ, Xích Thiên bộ, Chu Thiên bộ, Thành Thiên bộ, U Thiên bộ, Huyền Thiên bộ, Biến Thiên bộ, Loan Thiên bộ và Quân Thiên bộ. Một số môn hạ của Linh Thứu cung gồm có:
 Mai Kiếm (phồn thể: 梅劍; Trung văn giản thể: 梅剑; Bính âm Quan Thoại: Méi Jiàn)
 Lan Kiếm (phồn thể: 蘭劍; Trung văn giản thể: 兰剑; Bính âm Quan Thoại: Lán Jiàn)
 Trúc Kiếm (phồn thể: 竹劍; Trung văn giản thể: 竹剑; Bính âm Quan Thoại: Zhú Jiàn)
 Cúc Kiếm (phồn thể: 菊劍; Trung văn giản thể: 菊剑; Bính âm Quan Thoại: Jú Jiàn)
 Đặng Bà là thủ lĩnh Cửu Thiên bộ
 Dư Bà là thủ lĩnh Chu Thiên bộ

Vô Lượng Kiếm phái
Vô Lượng Kiếm phái (無量劍派) nằm trên núi Vô Lượng (無量山) ở vương quốc Đại Lý. Họ bị buộc phải phục tùng Linh Thứu cung. Các thành viên bao gồm:

 Tả Tử Mục (tiếng Trung: 左子穆; Bính âm Quan Thoại: Zuó Zǐmù) là chưởng môn Đông tông phái Vô Lượng.
 Tân Song Thanh (phồn thể: 辛雙清; Trung văn giản thể: 辛双清; Bính âm Quan Thoại: Xīn Shuāngqīng) là chưởng môn Tây tông phái Vô Lượng.

36 động và 72 đảo
36 động, 72 đảo(三十六洞洞主、七十二島島主) là một nhóm các nhân sĩ võ lâm bị buộc phải phục tùng Linh Thứu cung. Họ bị Thiên Sơn Đồng Lão đối xử khắc nghiệt nên đã nổi dậy chống lại. Một số các nhân vật là:
 Tang Thổ Công (tiếng Trung: 桑土公; Bính âm Quan Thoại: Sāngtǔgōng)
 Huyền Hoàng Tử (phồn thể: 玄黃子; Trung văn giản thể: 玄黄子; Bính âm Quan Thoại: Xuánhuángzǐ)
 Chương Đạt Phu (phồn thể: 章達夫; Trung văn giản thể: 章达夫; Bính âm Quan Thoại: Zhāng Dáfū)
 Đoan Mộc Nguyên (tiếng Trung: 端木元; Bính âm Quan Thoại: Duānmù Yuán)
 Lê Phu Nhân (tiếng Trung: 黎夫人; Bính âm Quan Thoại: Lý Fūrén)
 Ô Lão Đại (phồn thể: 烏老大; Trung văn giản thể: 乌老大; Bính âm Quan Thoại: Wū Lǎodà)
 Bất Bình Đạo Nhân (tiếng Trung: 不平道人; Bính âm Quan Thoại: Bùpíng Dàorén)
 Thôi Lục Hoa (phồn thể: 崔綠華; Trung văn giản thể: 崔绿华; Bính âm Quan Thoại: Cuī Lǜhuá)

Xem thêm
 Thiên Long Bát Bộ
 Kim Dung
 Phái Thiếu Lâm
 Đoàn Dự
 Danh sách nhân vật của Thiên Long Bát Bộ

Chú thích

Môn phái trong truyện Kim Dung
Xã hội trong các tác phẩm giả tưởng


title: Chảy máu phản xạ

text:
Chảy máu phản xạ là hành vi của một số loài động vật đẩy hemolymph hoặc máu từ cơ thể của chúng ra ngoài một cách có chủ đích. Nếu trong máu của chúng có chứa các hợp chất độc hại thì hành động này là một cơ chế bảo vệ bằng hóa học hiệu quả.

Các loài động vật có thể chảy máu phản xạ:
Bọ cánh cứng:
Meloidae: hemolymph có chứa cantharidin được chiết xuất từ những cây thực vật mà chúng ăn.
Các loài trong chi Timarcha.
Họ Ánh kim: hemolymph có chứa anthraquinon.
Bọ rùa: tiết hemolymph có chứa chất độc hoặc có mùi vị khó chịu từ một tuyến ở giữa ống chân và cổ chân.
Bộ Cánh màng:
Ấu trùng của ong cắn lá
Bộ Cánh thẳng:
Dictyophorus spumans, Phymateus viridipes và Phymateus leprosus: hemolymph có chứa glycoside kích thích tim mà chúng ăn ở cây bông tai.
Họ Muỗm
Acanthoplus discoidalis, bao gồm các loài Eugaster
Enyaliopsis nyala
Ấu trùng Plecoptera
Thằn lằn Phrynosomatidae
Chi Phrynosoma (thằn lằn sừng)
Rắn
Tropidophis một chi thuộc họ Tropidophiidae: có thể phun máu từ miệng, lỗ mũi và mắt khi bị quấy rầy
Rắn cỏ: là một loài rắn nước, có thể tiết máu từ miệng và lỗ mũi khi gặp nguy hiểm đến tính mạng.

Chú thích

Tập tính học
Côn trùng học
Máu
Sinh lý học côn trùng


title: Hemocyanin

text:
Hemocyanin là những protein chuyên chở oxy trong cơ thể của một số loài động vật không xương sống. Các metalloprotein (protein có liên kết với kim loại) này chứa 2 nguyên tử đồng (Cu) liên kết nghịch với 1 phân tử oxy đơn (O2). Hemocyanin là protein chuyên chở oxy phổ biến thứ 2 chỉ sau hemoglobin. Không giống như hemoglobin trong các tế bào hồng huyết cầu ở động vật có xương sống, hemocyanin không liên kết với các tế bào máu mà phân bố vào trong hemolymph. Sự oxy hóa làm thay đổi màu sắc từ không màu Cu(I) khi chưa nhận oxy thành màu xanh Cu(II) khi nhận oxy.

Hemocyanin còn có chức năng miễn dịch: kháng khuẩn, nấm và virus.

Trong các loài
Hemocyanin được tìm thấy trong 2 ngành động vật thân mềm và chân khớp, nhưng hemocyanin ở 2 ngành này lại khá khác nhau, tuy nhiên, vị trí của đồng ở cả hai loại đều tương tự. Hemocyanin khá phổ biến trong các động vật thân mềm. Hemocyanin được Svedberg phát hiện lần đầu tiên vào năm 1927 từ loài ốc Helix pomatia.

Chú thích

Metalloprotein
Chất kích thích miễn dịch
Máu


title: Poutine

text:
Poutine (; , tiếng Pháp Quebec: ) là một món ăn gồm có khoai tây chiên kiểu Pháp và phô mai viên, bên trên được rưới lớp nước xốt có màu nâu. Món này bắt nguồn từ tỉnh Quebec của Canada và nổi lên vào cuối những năm 1950 ở khu vực Center-du-Québec.

Tại Québec nói riêng và Canada nói chung món ăn này được tìm thấy ở khắp mọi nơi (và cũng có thể tìm thấy ở một số nơi ở miền Bắc Hoa Kỳ). Nó được bán tại các chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh quốc tế, và các quán rượu, xe bán thức ăn nhanh tại các công viên vui chơi hoặc bãi biển (thường được gọi là Cabanes à patates). Tại các nhà hàng thức ăn nhanh như McDonald , A&W , KFC, và Burger King cũng có bán món này. Ngoài ra có nhiều biến thể Poutine có thêm một số thành phần khác như thịt bò, thịt heo, thịt cừu, thịt tôm hùm, tôm sú, thỏ, trứng cá muối, và nấm.

Nguồn gốc
Các món ăn có nguồn gốc từ vùng quê Quebec, Canada, vào cuối những năm thập niên 1950. Một số cộng đồng nói tiếng Pháp tuyên bố là nơi sinh ra món Poutine. Ban đầu món ăn chỉ xuất hiện ở một số địa phương, sau đó lan rộng ra toàn Canada. Món này thường được phục vụ trong những nhà hàng tại các thị trấn nhỏ, quán bar hoặc các khu trượt tuyết vì chứa nguồn năng lượng cao.

Từ nguyên học
Từ điển lịch sử Canada Pháp liệt kê ít nhất 15 nghĩa khác nhau của từ "poutine" trong ngôn ngữ Quebec và Acadia, đa số nghĩa ám chỉ một món ăn; từ "poutine" với nghĩa "khoai tây chiên với pho mát và nước sốt" được hình thành từ năm 1978. Các nghĩa khác đã được dùng từ năm 1810.

Công thức

Trong nhiều công thức cơ bản của món Poutine, khoai tây chiên được phủ pho mát, và rưới nước sốt thịt là phổ biến nhất.
 Khoai tây chiên: Thông thường có độ dày trung bình, sau khi chiên vì thế bên trong vẫn mềm mại, trong khi bên ngoài là giòn.
 Pho mát: Pho mát được sử dụng phủ lên trên bề mặt đĩa khoai tây.
 Nước sốt: Thông thường sốt bò, thịt gà, gà tây, gia vị với một chút hạt tiêu, kết hợp với thịt bò và thịt gà, một biến thể có nguồn gốc ở Quebec. Các nước thịt lỏng để chảy phủ kín pho mát. Những loại nước sốt thường cũng chứa giấm hoặc một hương chua để cân bằng sự phong phú của các pho mát và khoai tây chiên. Nước sốt Poutine truyền thống (nước sốt trộn Poutine) được bán tại Quebec, Ontario, và các cửa hàng tạp hóa được làm sẵn trong lọ hoặc hộp và trong các gói hỗn hợp bột.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Poutine on The News (1991), CBC News Report on Poutine
Poutine no longer just a cheesy junk food treat
A podcast of CBC Radio "Q"; Jian Ghomeshi interviews Marion Kane on the origins of Poutine
Award-winning vegan poutine recipe

Ẩm thực Canada
Thức ăn nhanh
Ẩm thực đường phố
Món ăn với pho mát


title: Chiến tranh Ngụy – Trung Sơn (408 TCN–406 TCN)

text:
Chiến tranh Ngụy-Trung Sơn hay Trận Ngụy diệt Trung Sơn (chữ Hán: 魏滅中山之戰, Hán Việt: Ngụy diệt Trung Sơn chi chiến), là cuộc chiến tranh diễn ra từ năm 408 TCN đến năm 406 TCN giữa nước Trung Sơn ở phía Bắc nhà Chu và họ Ngụy, một trong ba khanh tộc lớn ở nước Tấn, sau chính là nước Ngụy, một trong bảy nước hùng mạnh nhất của thời Chiến Quốc.

Nguyên nhân chiến tranh

Xung đột thời Xuân Thu

Trung Sơn là một quốc gia bộ lạc ở phía Bắc Trung Quốc, thành lập vào khoảng năm 506 TCN do sự liên minh giữa các bộ lạc Tiên Ngu, Cổ, Cừu Do.

Thời Xuân Thu, nước Tấn còn giữ ngôi vị bá chủ chư hầu, thường hay đem quân lấn át và đánh bại các bộ lạc phía Bắc, vốn được gọi một cách miệt thị là Bắc Địch. Năm 530 TCN, tướng nước Tấn là Tuân Ngô xuất quân tiến vào kinh đô nước Cổ là Tích Dương, sau đó tiêu diệt nước Cổ và nước Điệu. Đến tháng 8 cùng năm, Tuân Ngô đem quân diệt nước Phì, bắt sống vua Phì là Miên Cao. Đến mùa đông năm đó, Tấn Chiêu công lại cử Tuân Ngô đánh Tiển Ngu, phá Trung Nhân thành. Sang năm 527 TCN, quân Tấn lại đánh nước Cổ, bắt vua Cổ là Diên Đê, buộc nước Cổ thần phục, đến bảy năm sau thì diệt hẳn nước Cổ. Năm 507 TCN, quân Tiên Ngu báo thù trận thua ở Trung Nhân thành, đem quân đánh Tấn, bắt được tướng Tấn là Quan Hổ.

Năm 506 TCN, người Tiên Ngu, Cổ, Điệu... lập quốc ở thành Trung Nhân, gọi là nước Trung Sơn. Nước Trung Sơn chính thức thành lập.

Năm 491 TCN, nội bộ nước Tấn xảy ra tranh chấp. Bốn họ Trí, Hàn, Triệu, Ngụy diệt hai họ Phạm, Trung Hàng. Quan thượng khanh họ Trung Hàng là Tuân Dần bỏ trốn sang Trung Sơn. Hai năm sau, nước Tấn sai Triệu Ưởng đem quân đánh Tiên Ngu, đại phá quân Trung Sơn.

Họ Ngụy dòm ngó Trung Sơn

Từ khoảng năm 450 TCN, ba nhà Hàn, Triệu, Ngụy đã nắm được toàn bộ thực quyền ở nước Tấn, bắt đầu chuẩn bị cho việc làm chư hầu. Trong khi đó ở Trung Sơn, Trung Sơn Vũ công mở mang thế lực, năm 414 TCN, đưa dân đến vùng Khu Li Sơn, thiên đô sang đất Cố, xây dựng kinh đô mới.

Bước sang cuối thế kỉ IV TCN, thế lực họ Ngụy lớn mạnh, vượt lên trên cả các chư hầu, trở thành thế lực lớn nhất ở Trung Quốc. Thủ lĩnh họ Ngụy là Ngụy Tư năm 424 TCN đã tự xưng tước hầu, tức Ngụy Văn hầu, thường đem quân đánh phá các nước, khuếch trương thế lực và bắt đầu dòm ngó Trung Sơn. Trung Sơn trở thành mục tiêu hàng đầu cho tham vọng bá chủ của Ngụy Văn hầu.

Diễn biến cuộc chiến

Kế hoạch liên quân với Triệu
Năm 409 TCN, họ Ngụy tuy đã chuẩn bị xong, nhưng do không tiếp giáp đất đai với Trung Sơn, sợ gặp khó khăn trong việc đánh chiếm, nên sai sứ sang nhờ họ Triệu cho mượn đường và giúp quân. Triệu Tịch (Triệu Liệt hầu) lúc đầu không muốn giúp, nhưng sau đó đại thần Triệu Lợi lại khuyên rằng Ngụy đánh Trung Sơn, dù có thắng được thì binh lực cũng tiêu hao rất nhiều, cộng thêm việc Ngụy-Trung Sơn không tiếp giáp nhau, chỉ có trung gian là Triệu, nếu bị diệt thì đất Trung Sơn sẽ phải về Triệu chứ không phải về Ngụy. Triệu Tịch thấy đúng, lập tức đem quân hợp binh với Ngụy.

Năm 409 TCN, Ngụy Văn hầu phái Ngô Khởi đem quân đánh Trung Sơn. Chiến tranh Ngụy-Trung Sơn bùng nổ.

Nhạc Dương được phong chủ tướng
Đại thần Địch Hoàng nước Ngụy có môn khách là Nhạc Dương vốn là người có tài cầm quân. Địch Hoàng muốn tiến cử lên Ngụy Văn hầu, song con trai Nhạc Dương là Nhạc Thư đang làm tướng nắm quyền ở Trung Sơn. Khi Địch Hoàng tiến cử Nhạc Dương, quần thần họ Ngụy lấy lý do đó ra sức phản đối, nói Nhạc Dương vì thương con nên nhất định sẽ đầu hàng. Địch Hoàng bèn lấy tính mạng bảo đảm cho Nhạc Dương sẽ không phản lại nước Ngụy. Ngụy Văn hầu bằng lòng.

Năm 408 TCN, Ngụy Văn hầu cử Nhạc Dương ra thay Ngô Khởi, làm chủ tướng chỉ huy chiến dịch đánh Trung Sơn.

Cha ăn thịt con
Nhạc Dương bao vây kinh đô Cố của Trung Sơn suốt ba năm (408 TCN-406 TCN). Trước tình thế nguy ngập, Trung Sơn Vũ công sai giết chết Nhạc Thư rồi mang thịt làm món canh đến cho Nhạc Dương để làm lung lạc tinh thần ông ta. Tuy nhiên Nhạc Dương lại thản nhiên ăn thịt con

Năm 406 TCN, Nhạc Dương đem quân tổng tấn công vào kinh đô Cố. Trung Sơn Vũ công phải lui vào rừng núi, sau bị tử trận. Nước Trung Sơn diệt vong.

Nhạc Dương đem quân khải hoàn trở về, Ngụy Văn hầu thưởng hậu, nhưng lại sai thái tử Ngụy Kích (sau là Ngụy Vũ hầu) ra trấn thủ Trung Sơn. Nhạc Dương hỏi Công Tích Miễn, biết vua Ngụy nghi ngờ vì mình là người không thương con, bèn vào tâu là không có công lao gì, tất cả đều là do quân chủ sáng suốt. Ngụy Văn hầu phong cho Nhạc Dương đất Linh Thọ làm ấp phong, không dùng nữa.

Kết quả

Cuộc chiến tranh Ngụy-Trung Sơn kết thúc sau 3 năm với chiến thắng thuộc về nước Ngụy, còn Trung Sơn bị diệt vong. Tuy nhiên tình trạng này không kéo dài được bao lâu. Sau khi thái tử Kích về nước nối ngôi, sự phòng bị của quân Ngụy ở Trung Sơn có phần lơ lỏng, người Trung Sơn lại được dịp nổi lên, đến năm 388 TCN thì đánh bại quân Ngụy, giải phóng Trung Sơn. Cuối cùng, đến năm 295 TCN, nước Triệu tiêu diệt Trung Sơn, đất Trung Sơn lại về tay nước Triệu.

Xem thêm
Nhạc Dương
Ngụy Văn hầu
Nhạc Thư
Địch Hoàng
Trung Sơn (nước)

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên
Ngụy thế gia
Triệu thế gia
Nhạc Nghị liệt truyện
Sư Lý tử Cam Mậu liệt truyện
Tư trị thông giám, quyển 1: Châu kỉ
Khổng Tử (2002), Xuân Thu Tam truyện, tập 4, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Lịch sử Trung Quốc
Chiến Quốc
Nước Ngụy
Nước Trung Sơn


title: Cộng hưởng Schumann

text:
Cộng hưởng Schumann là hiện tượng các bức xạ điện từ được tạo ra bao quanh theo chu vi Trái Đất như ở trong một hốc cộng hưởng sóng dọc.  Nguyên nhân có thể do sét, nhưng biên độ của chúng cực bé cho nên chỉ có thể phát hiện bằng các máy đo có độ nhạy cao. Cộng hưởng Schumann có liên hệ đến sự thay đổi khí hậu và các hoạt động địa chấn.

Cộng hưởng Schumann tương tự như một loại nhiệt kế, trong đó các chỉ số tần số giúp đo nhiệt độ chung của Trái Đất, cũng như sự thay đổi của khí hậu và thậm chí là có khả năng dự báo về những trận động đất lớn.

Giá trị của bức xạ
Chu vi trung bình của Trái Đất a = 39,985,427 m (40,075,004 m tại đường xích đạo, chu vi vòng theo 2 cực 39,940,638 m). Với tốc độ lan truyền của bức xạ c = 299,792,458 m/s (môi trường chân không), ta có được giá trị tần số của bức xạ tính theo chu vi trung bình là c/a = 7.5 Hz. Nếu tính toán chính xác thì có công thức:

cho tần số thứ n (với n = 1, 2, 3...), ta tính được các kết quả: 7.83 (chủ yếu), 14.3, 20.8, 27.3 và 33.8 Hz. Do sự tán xạ ở tầng điện ly và các điều kiện không lý tưởng khác của hệ thống là khác nhau dẫn đến các giá trị đo được khác so với giá trị tính toán theo lý thuyết và có thể thay đổi tùy theo mùa. Tần số cộng hưởng Schumann từ 3 Hz đến 30 Hz trong dải tần chung được gọi là tần số vô cùng thấp.

Tham khảo

Chú thích

Địa vật lý
Sóng điện từ


title: Double Impact

text:
Double Impact (tựa tiếng Việt: Cú đòn kép) là một bộ phim hành động - võ thuật - tâm lý năm 1991 của Mỹ do Sheldon Lettich làm đạo diễn và biên kịch. Nam diễn viên Jean-Claude Van Damme không những đóng hai vai chính trong phim mà còn là nhà sản xuất và biên kịch.

Nội dung
Phim mở đầu bằng cảnh lễ khánh thành đường hầm cảng Victoria ở Hồng Kông, khi buỗi lễ kết thúc thì vợ chồng thương gia người Mỹ Paul Wagner bị một nhóm sát thủ giết chết, bọn này làm theo lệnh của tên thương gia Nigel Griffith và tên trùm xã hội đen Tam Hoàng Raymond Zhang, chúng định giết luôn hai đứa bé song sinh Alex và Chad. Vệ sĩ của Wagner là ông Frank Avery xuất hiện kịp thời, ông bắn chết vài tên sát thủ rồi bế đứa bé Chad bỏ chạy, sau ngày hôm đó ông Frank đưa Chad về Mỹ nuôi đến khôn lớn, còn Alex được người đàn bà bản xứ gửi vào trại mồ côi. Hai anh em Alex và Chad phải xa nhau từ đó.

25 năm sau, Chad trở thành võ sư karate ở Mỹ, còn Alex là giang hồ ở Hồng Kông, ông Frank bảo Chad đến Hồng Kông làm ăn với mình. Khi đến nơi, Frank và Chad gặp Alex, lúc này Alex đang làm việc với Zhang và cô bạn gái Danielle của anh là nhân viên trong công ty Griffith, mặc dù Frank cố giải thích chuyện năm xưa nhưng Alex và Chad không tin nhau là anh em vì cả hai không ưa nhau. Sau khi ba người chạy thoát khỏi cảnh sát biển Hồng Kông trong vụ buôn lậu xe hơi, Chad bị thuộc hạ của Zhang bắt đi do chúng lầm anh là Alex. Khi về nhà, Chad kể cho Frank và Alex nghe về phòng thí nghiệm ma túy của Zhang ở vịnh Causeway, Alex và Chad lên kế hoạch dùng chất nổ C-4 phá phòng thí nghiệm đó và họ đã thành công.

Sau đó, Danielle cho Alex biết về cuộc họp của Zhang với nhiều ông chủ khác trong một hộp đêm. Alex, Chad và Frank định dùng C-4 cài vào thùng rượu Cognac để sát hại Zhang nhưng thất bại, Zhang và Griffith phát hiện ra Alex và Chad chính là cặp song sinh của 25 năm trước. Danielle nghe lời Alex lục lọi tài liệu của Griffith trong công ty nhưng bị Kara - tay sai của Griffith bắt gặp, Chad giúp Danielle chạy thoát khỏi thuộc hạ của Zhang đúng lúc chúng định thủ tiêu cô. Thấy Chad gần gũi Danielle nên Alex tức giận đánh nhau với Chad.

Sáng hôm sau, bọn thuộc hạ của Zhang đến nhà bắt Frank và Danielle đi, may mắn là chúng không thấy Alex và Chad do cả hai đã bỏ ra ngoài. Chờ cho đám sát thủ về bớt, Alex và Chad lao ra giết sạch bọn còn lại. Đến lúc này hai anh em mới cảm thấy họ cần nhau, họ hợp sức đi cứu Frank và Danielle. Tối hôm đó, Alex và Chad đến bến tàu - nơi mà Frank và Danielle bị giam giữ, cả hai tiêu diệt được Zhang, Griffith và tất cả bọn thuộc hạ. Hai anh em giải cứu Frank và Danielle, giờ đây họ đã làm xong việc trả thù cho bố mẹ.

Diễn viên
Jean-Claude Van Damme vai Alex Wagner / Chad Wagner
Geoffrey Lewis vai Frank Avery
Alonna Shaw vai Danielle Wilde
Alan Scarfe vai Nigel Griffith
Trần Hân Kiện vai Raymond Zhang
Dương Tư vai Moon
Corinna "Cory" Everson vai Kara
Andy Armstrong vai Paul Wagner
Sarah-Jane Varley vai Katherine Wagner
Alicia Stevenson vai Chad lúc nhỏ
Paul Aylett vai Alex lúc nhỏ
Lee Tat Chiu vai Thuộc hạ của Zhang
Lee Bing Chiu vai Thuộc hạ của Zhang
Wong Chi Kin vai Thuộc hạ của Zhang
David Ho vai Thuộc hạ của Zhang
Wu Fong Lung vai Y tá người Hoa
Yuk-San Cheung vai Cảnh sát biển Hồng Kông
John Shum vai Cảnh sát biển Hồng Kông

Phản ứng
Double Impact trình chiếu lần đầu vào ngày 9 tháng 8 năm 1991 và nhận được nhiều phản ứng tiêu cực, hầu hết các nhà phê bình cho rằng đây là có một bộ phim hành động ngu dốt và chỉ có mánh lới quảng cáo bằng Jean-Claude Van Damme đóng 2 vai. Roger Ebert đã nhận xét bộ phim có những giá trị hấp dẫn. Mặc dù phản ứng tiêu cực, nhưng bộ phim lại đạt được thành công thương mại.

Nhạc phim
Năm 1993, Silva America đã cho phát hành album nhạc phim  Double Impact Original Soundtrack Recordings của Arthur Kempel dưới dạng CD 12 nhạc, tổng thời lượng là 40 phút.

Chú thích

Liên kết ngoài
Double Impact tại Internet Movie Database
Double Impact tại Allmovie
Double Impact tại Rotten Tomatoes
Double Impact tại Box Office Mojo
Danh sách súng trong phim.
Trailer phim.

Phim năm 1991
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim tiếng Quảng Đông
Phim hành động Mỹ
Phim võ thuật Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim xã hội đen
Phim hãng Columbia Pictures
Phim Columbia Pictures
Phim của MGM
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1990
Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles
Phim hành động thập niên 1990


title: Anastasia Yuryevna Zavorotnyuk

text:
Anastasia Yuryevna Zavorotnyuk ( sinh ngày 03 tháng 4 năm 1971) là nữ diễn viên, người dẫn chương trình và là nghệ sĩ ưu tú của Liên bang Nga.

Những phim tham gia

Phim truyền hình

Xem thêm
Ukrainians in Russia

Tham khảo

Liên kết ngoài

International web page of Anastasiya Zavorotnyuk!
Anastasiya Zavorotnyuk — Russian web site

Nữ diễn viên điện ảnh Nga
Nghệ sĩ Ưu tú Nga
Sinh năm 1971
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên truyền hình Nga


title: Long Khoa Đa

text:
Long Khoa Đa (chữ Hán: 隆科多; ; ? - 1728) là một trong những đại thần dưới thời Khang Hi và Ung Chính. Ông cùng Niên Canh Nghiêu là 2 trọng thần góp phần quan trọng tôn phò Ung Chính Đế lên ngôi.

Thân thế
Long Khoa Đa là con trai của Lĩnh Thị vệ Nội đại thần Đông Quốc Duy (佟国维), thuộc tộc Đông Giai thị (佟佳氏), mẹ là Chính thất của Đông Quốc Duy, thuộc tộc Hách Xá Lý thị (赫舍里氏). Nguyên tổ phụ là Đông Dưỡng Chân (佟養真), quy hàng Thanh Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Xích, được xếp vào Hán quân Tương Hoàng kỳ, đến đời ông là Đông Thịnh Niên (佟盛年), có con gái gả cho Thanh Thế Tổ Thuận Trị Đế, được ban tên Mãn là Đồ Lại (佟盛年), gia tộc được đổi thành Đông Giai thị, nhập vào Mãn Châu Tương Hoàng kỳ. Đến đời phụ thân là Đông Quốc Duy, cũng gả hai con gái làm phi tần cho Khang Hi Đế, là Hiếu Ý Nhân Hoàng hậu và Khác Huệ Hoàng quý phi. Như vậy, xét về gia tộc thì Long Khoa Đa vừa là em họ vừa là anh/em vợ của Khang Hi Đế.

Long Khoa Đa nhờ gia tộc vinh hiển, sớm đảm nhận trọng trách, lần lượt giữ các chức vụ Lý Phiên viện Thượng thư (理藩院尚书), kiêm Bộ quân Thống lĩnh (步军统领). Từ 1710 đến 1722, ông là Cửu môn Đề đốc (九門提督) thành Bắc Kinh, địa vị cực kỳ trọng yếu trong triều đình.

Phò tá Ung Chính
Năm 1722, Khang Hi Đế lâm bệnh nặng, nội ngoại đại thần đều không thể gặp mặt, duy có Long Khoa Đa được Khang Hi Đế cho hầu bên cạnh. Lúc lâm chung, Khang Hi Đế lại ra di mệnh, lệnh cho Long Khoa Đa ủng lập Tứ A ca Ung Thân vương Dận Chân đăng cơ.

Sau khi Khang Hi Đế băng hà, chỉ có một mình Long Khoa Đa truyền di chiếu, lập Ung Chính lên ngôi. Vì vậy, có giai thoại Long Khoa Đa đã trộm di chiếu của Khang Hi, sửa lại chữ Thập (十) thành chữ Vu (于), để biến câu "truyền ngôi Thập tứ Hoàng tử" thành "truyền ngôi cho Tứ Hoàng tử", để tráo cho cháu ruột là Ung Thân vương Dận Chân lên ngôi. Tuy nhiên, theo nhiều nhà nghiên cứu thì giai thoại này hoàn toàn thiếu căn cứ.

Tuy nhiên, mối quan hệ thân thiết giữa Long Khoa Đa và Ung Chính là rõ ràng. Khi Ung Chính đăng cơ, Long Khoa Đa do đại công ủng lập, được phong làm một trong Tổng lý sự vụ tứ đại thần, Lại bộ Thượng thư (吏部尚书), gia phong Thái bảo (太保), quyền lực khuynh loát một thời.

Năm 1723, ông được chọn là một trong năm đại thần vào Quân Cơ xứ; bao gồm: Long Khoa Đa, Mã Vệ, Trương Đình Ngọc, Dận Tự và Dận Tường. Tương truyền, Long Khoa Đa cũng có quan hệ thân tình với Tào Tuyết Cần.

Tuy vậy, chỉ vài năm sau đó, dù thụ tước Nhất đẳng Công (一等公), Long Khoa Đa mất đi ân sủng của Ung Chính, bị triều đình định khoản 50 đại tội, bị phán trảm lập quyết, tài sản sung công, nhưng được giảm tội, xuống thành vĩnh viễn cấm cố.

Năm 1728, tháng 6, Long Khoa Đa mất tại nơi giam cầm.

Trong văn hoá đại chúng

Tham khảo
 Thanh sử cảo

Người Mãn Châu Tương Hoàng kỳ
Mất năm 1728
Năm sinh không rõ
Nhân vật chính trị nhà Thanh
Nhất đẳng công nhà Thanh


title: Crystal Palace F.C.

text:
Crystal Palace F.C. là 1 câu lạc bộ bóng đá Anh ở phía nam Luân Đôn, Anh. Mùa giải 2012-2013, Palace vô địch giải Hạng nhất Anh, thăng hạng và lên chơi ở Giải bóng đá Ngoại hạng Anh sau khi đánh bại Watford F.C. ở trận play-off. Màu sắc của đội là đỏ và xanh mặc dù có một chút màu rượu nho, xanh nhạt của Aston Villa F.C. ở những năm đầu,những năm sau đó Palace có áo màu trắng lấy cảm hứng từ Real Madrid F.C.. Câu lạc bộ được các công nhân thành lập vào năm 1905 tại Cung điện Thủy tinh ở Luân Đôn.

Giai đoạn thành công gần đây nhất của câu lạc bộ là giai đoạn 1988-1989 khi họ giành vị trí thứ ba ở Giải hạng hai và sau đó được thăng lên Giải hạng nhất. Đội tiến sâu vào chung kết Cúp FA năm 1990 và chỉ chịu thua trong trận replay gặp Manchester United. Họ xếp thứ ba ở Giải hạng nhất mùa bóng 1990-1991. Crystal Palace là thành viên sáng lập Giải bóng đá Ngoại hạng Anh (1992-1993) nhưng lại bị xuống hạng cuối giải đấu đó. Tính đến nay, đội đã xen kẽ bị giáng hạng và thăng hạng lên Giải Ngoại hạng đến 4 lần. Lần xuống hạng gần đây nhất là mùa bóng 2004-2005.

Ban đầu sân nhà của Crystal Palace là ở The Crystal Palace, nhưng do Chiến tranh thế giới lần thứ nhất buộc họ phải dời đi nơi khác, và họ đã có một mùa giải chơi ở hai sân nhà là Herne Hill Velodrome và The Nest. Từ năm 1925, sân nhà của Palace là ở Selhurst Park.

Lịch sử
Crystal Palace vốn là một đội bóng nghiệp dư được thành lập vào năm 1861 và là một trong những CLB đầu tiên thi đấu ở Cúp FA,vào được tới bán kết, và bị đánh bại bởi CLB Royal Engineers A.F.C.. Đội biến mất khỏi Cúp FA (không được thi đấu) khi để thua Wanderers 3-0 ở vòng hai Cúp FA 1875-1876, nhưng đây không phải là lần cuối Palace chơi ở FA Cup. Năm 1985, sân nhà của trận chung kết Cúp FA là ở The Crystal Palace, các ông chủ đã có ý tưởng để cho đội bóng được chơi ở Cúp FA một lần nữa.

Ban đầu, biệt danh của CLB là "The Glazier", được đặt vào ngày 10 tháng 9 năm 1905 theo sự chỉ dẫn của trợ lý thư ký Aston Villa Edmun Goodman. CLB được chơi cho Giải bóng đá hạng nhất Anh cùng với Chelsea và Southampton. Đội rớt hạng xuống Giải hạng nhì Anh ở mùa 1905-1906, nhưng đã giành chức vô địch ở mùa giải đầu tiên và được thăng hạng trở lại.

Đội hình

Đội hình hiện tại

Đội hình xuất sắc nhất mọi thời đại
Đội hình được bầu chọn bởi người hâm mộ.
  Nigel Martyn (1989–96)
  Kenny Sansom (1975–80)
  Chris Coleman (1991–95)
  Jim Cannon (1972–88)
  Paul Hinshelwood (1974–83)
  John Salako (1986–95)
  Geoff Thomas (1987–93)
  Andy Gray (1984–87,1989–92)
  Attilio Lombardo (1997–99)
  Andrew Johnson (2002–06)
  Ian Wright (1985–91)

Cầu thủ của năm

Chú thích

Câu lạc bộ bóng đá Anh
Câu lạc bộ Premier League
Câu lạc bộ bóng đá Luân Đôn
Câu lạc bộ Southern Football League


title: Hermann von Tresckow

text:
Hermann Heinrich Theodor von Tresckow (1 tháng 5 năm 1818 tại làng Blankenfelde tại quận Königsberg in der Neumark – 20 tháng 4 năm 1900 tại Wartenberg in der Neumark) là một tướng lĩnh quân đội Phổ, từng giữ chức vụ Trưởng Khoa Nhân sự – tiền thân của Nội các Quân sự Đức về sau này.

Tiểu sử

Vào năm 1835, ông nhập ngũ trong Trung đoàn Hoàng đế Alexander (Kaiser Alexander-Regiment). Sau đó, ông tham gia trong Chiến dịch Schleswig-Holstein với cương vị là sĩ quan phụ tá của tướng von Bonin vào năm 1848, rồi được phong cấp Đại úy trong Bộ Tổng tham mưu vào năm 1852, rồi lên quân hàm Thiếu tá vào năm 1855 và tháp tùng đoàn ngoại giao Phổ ở Paris từ năm 1854 cho đến năm 1856. Tiếp theo đó, vào năm 1856, ông là trợ lý của Đức vua, vào năm 1860 ông là Tư lệnh của Trung đoàn số 27, vào năm 1864 ông làm tham mưu trưởng của lực lượng Zernierungstruppen, sau đó ông được bổ nhiệm vào Nội các Quân sự, khi đó là Khoa nhân sự trong Bộ Chiến tranh. Vào năm 1865, ông lên quân hàm Thiếu tướng và đảm nhiệm chức Trưởng Khoa nhân sự.

Quan hệ giữa Khoa Nhân sự và Bộ Chiến tranh tạm thời cải thiện khi Tresckow kế nhiệm Edwin von Manteuffel. Mặc dù không có sự vận động ngầm của Tresckow, sự ly khai của Khoa Nhân sự khỏi Bộ Chiến tranh diễn ra với "những bước tiến khổng lồ" sau năm 1867. Theo yêu cầu của ông, ông được chuyển sang làm Tư lệnh của Sư đoàn Bộ binh số 17 – đơn vị đã đóng góp quan trọng đến chiến thắng của quân đội Phổ trong trận Loigny-Poupry vào ngày 2 tháng 12 năm 1870. Tiếp theo đó, ông chỉ huy sư đoàn của mình tham gia các trận đánh lớn tại Orléans và Le Mans trong chiến dịch sông Loire. Cuối tháng 1 năm 1871, ông được lệnh phục vụ trong Đại Bản doanh quân đội Đức trên cương vị là Tướng phụ tá, và vào tháng 2 ông một lần nữa nhận quyền điều hành Khoa Nhân sự. Không lâu sau đó, ông được ủy nhiệm làm Tư lệnh của Sư đoàn số 17, rồi nhậm chức Tư lệnh của Sư đoàn số 10 vào tháng 1 năm 1873 và trở thành Tư lệnh Quân đoàn IX vào tháng 9 năm 1873. Vào tháng 1 năm 1875, ông được bổ nhiệm làm Tướng tư lệnh, không lâu sau đó ông lên quân hàm Thượng tướng Bộ binh và đến tháng 9 năm 1875, ông được cử làm Chỉ huy trưởng của Trung đoàn Bộ binh số 27 (Magdeburg số 2). Vào tháng 8 năm 1888, ông về hưu. Hermann von Tresckow từ trần vào ngày 20 tháng 4 năm 1900.

Xem thêm

 Tresckow (gia tộc)

Chú thích

Đọc thêm
 "(1871-1918) German Army & Navy Uniforms & Insignia"
 "The Franco-German War of 1870—71" (viết bởi Thống chế Helmuth von Moltke Lớn)

Tướng Phổ
Tướng Đức
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Người nhận Pour le Mérite
Công dân danh dự Hamburg
Người Altona
Sinh năm 1818
Mất năm 1900


title: Choi choi lớn

text:
Choi choi lớn (tên khoa học: Charadrius placidus) là một loài chim trong họ Charadriidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

P
Chim Ấn Độ
Chim Bhutan
Chim Nepal
Chim Bangladesh
Động vật được mô tả năm 1863


title: An ninh quốc gia

text:
An ninh quốc gia là các biện pháp thực thi an ninh của một quốc gia, là sự cần thiết để duy trì sự tồn tại của quốc gia hay cụ thể là một chế độ tại một thời điểm nhất định thông qua việc sử dụng sức mạnh kinh tế, ngoại giao với bên ngoài, triển khai sức mạnh vũ trang của nhà nước hiện hành và quyền lực chính trị với bên trong đất nước (tùy theo quan điểm và trường phái còn xem việc triển khai lực lựng hoặc can thiệp ra bên ngoài là biện pháp đảm bảo an ninh quốc gia).

An ninh quốc gia còn là sự ổn định và phát triển bền vững của chế độ xã hội trong nước, trong đó đề cao: độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và các lợi ích quan trọng khác của một quốc gia. An ninh quốc gia đề cập đến sự yên ổn của một quốc gia, ở bên trong thì không có rối loạn, ở bên ngoài thì không bị các quốc gia khác quấy nhiễu, xâm phạm hoặc bị các thế lực thù địch đe dọa.

Một số khái niệm này được phát triển chủ yếu ở Hoa Kỳ sau khi chiến tranh thế giới thứ hai. Ban đầu tập trung vào sức mạnh quân sự, bây giờ nó bao gồm một loạt các khía cạnh, tất cả đều có tác động đến an ninh quân sự hay kinh tế không của dân tộc và các giá trị tán thành củaxã hội quốc gia. Theo đó, để sở hữu an ninh quốc gia, một quốc gia cần phải có an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh môi trường, an ninh lương thực, trật tự an toàn xã hội..., mối đe dọa an ninh không chỉ kẻ thù truyền thống như các nước khác, mà còn các tổ chức phi chính phủ bạo lực, các tập đoàn ma túy, băng đảng tội phạm nguy hiểm, các tập đoàn đa quốc gia và các tổ chức phi chính phủ, một số đột biến bao gồm thiên tai và các sự kiện gây thiệt hại môi trường nghiêm trọng.

Phân loại

 Phân loại theo lĩnh vực: an ninh quân sự, an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh môi trường, an ninh năng lượng, an ninh xã hội...
Phân loại theo thời gian: an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống.

Tham khảo

An ninh quốc gia
Thuật ngữ chính trị


title: Làng Diệc

text:
Làng nghề mộc Diệc, tên cổ là Mĩ Giặc, thuộc tổng Quan Bế, trấn Sơn Nam Hạ (nay thuộc xã Tân Hòa, thuộc huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình, Việt Nam), cách trung tâm Hà Nội khoảng 90 km). Đây là một làng nghề làm mộc nổi tiếng có từ gần 600 năm trước. Làng chuyên làm công trình kiến trúc cổ bằng gỗ, có nhiều mẫu hoa văn và dấu mực Đao, Tàu, Xối, Góc,...lâu đời bậc nhất Việt Nam. Mộc Diệc từng được xây dựng một phần hoàng cung Campuchia.

Nằm trong vùng đất cổ và quê hương một trong những quê hương của các vua nhà Trần, làng mộc Diệc vẫn còn giữ được ít nhiều nét cổ kính của làng quê xưa như hình ảnh cây đa cổ thụ, giếng nước, sân đình. Buổi sáng, chợ vẫn họp dưới gốc đa trước đình. "Mộc Diệc" - cũng như các sản phẩm thủ công truyền thống của các làng nghề Việt Nam - thường được nhắc đến trong thơ ca xưa "Làm đình Cao đà, làm nhà mộc Diệc". Trong nhiều gia đình, những dụng cụ dùng để làm nhà như thước vuông, thước mực, cưa tay, bào tay vẫn còn được dùng để thay thế cho các dụng cụ máy móc cơ khí.

Lịch sử
Làng Diệc vốn có tên Mĩ Giặc, do kị húy nhà Nguyễn nên đã đổi thành Diệc.
Theo truyền thuyết thì cách đây khoảng hơn 600 năm, khi xây dựng Thái lăng đường và tư dinh cho các công thần danh tướng nhà Trần khi họ về trí sĩ ở ẩn, nhà Trần đã tuyển thợ giỏi trên cả nước về tập trung xây dựng. Các nghệ nhân được tập trung thành một vùng quần thể dân cư. Về sau nhiều nghệ nhân thấy đây là mảnh đất phì nhiêu màu mỡ nên đã ở lại và từng bước xây dựng thành ngôi làng chuyên biệt làm mộc.

Năm 2009, làng Diệc có khoảng 300 thợ tay nghề cao, sản xuất nhiều loại đồ gỗ cung cấp cho thị trường trong và ngoài nước Việt Nam, trong đó có các loại đồ cao cấp như sập gụ, tủ chè,...

Đặc điểm
Hiện nay, ngoài giữ nghề truyền thống làm công trình cổ thì các nghệ nhân và thợ làng Diệc còn sản xuất nhiều sản phẩm đồ gỗ khác để phục vụ thị trường như tủ giường, bàn, ghế, cửa, sập gụ, tủ chè,...

Đồ mộc Diệc nhìn chung có đặc điểm là cầu kì, mềm mại và uốn lượn theo nét cổ của truyền thống Phật giáo Lý - Trần. Sản phẩm thể hiện sự cầu kì và cẩn thận đến mức gần như tuyệt đối của các nghệ nhân. Hoa văn được đục gọt rất đa dạng và công phu như Cửu long tranh châu, Cua gắp cành mai,...

Chú thích


title: Helmuth Johannes Ludwig von Moltke

text:
Helmuth Johannes Ludwig von Moltke (; 23 tháng 5 năm 1848, Biendorf – 18 tháng 6 năm 1916, Berlin), còn được gọi là Moltke Nhỏ để phân biệt với người bác của mình là Thống chế Bá tước Moltke, là Tổng tham mưu trưởng quân đội Đức từ năm 1906 cho đến cuối năm 1914. Thời trẻ, ông từng tham gia trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871). Trên cương vị là Tổng tham mưu trưởng, tên tuổi ông gắn liền với sự đổ vỡ của kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của Đức vào năm 1914, trong giai đoạn đầu cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất.. Vai trò của ông trong việc triển khai các kế hoạch chiến tranh của Đức và tiến hành cuộc thế chiến là vấn đề còn gây nhiều tranh cãi.

Tiểu sử
Helmuth von Moltke chào đời tại Mecklenburg-Schwerin và là cháu gọi bằng bác của Helmuth Karl Bernhard von Moltke, vị Thống chế và anh hùng của các cuộc chiến tranh thống nhất nước Đức trong tương lại. Trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), Moltke đã tham gia chiến đấu trong Trung đoàn Phóng lựu số 7, và được ghi nhận vì lòng dũng cảm của mình. Ông học tại Học viện Chiến tranh từ năm 1875 cho đến năm 1875 và gia nhập Bộ Tổng tham mưu vào năm 1880. Vào năm 1882, ông trở thành trợ lý cá nhân của người bác mình, khi đó là Tổng tham mưu trưởng quân đội Đức. Vào năm 1891, sau khi bác của ông từ trần, Moltke được bổ nhiệm làm sĩ quan hầu cận của Wilhelm II, và từ đây ông trở thành một thành viên nhóm giật dây của Hoàng đế. Cuối thập niên 1890, ông ban đầu chỉ huy một lữ đoàn rồi sau đó là một sư đoàn, và cuối cùng được phong cấp Trung tướng vào năm 1902.

Vào năm 1904, Moltke được ủy nhiệm làm Chủ nhiệm Tổng cực hậu cần; trên thực tế, ông là Phó Tổng tham mưu trưởng. Vào năm 1906, ông được cử làm Tổng tham mưu trưởng sau khi Schlieffen về hưu. Việc bổ nhiệm của ông gây tranh cãi trong thời gian đó và cho đến tận ngày nayso today. Những ứng cử viên thích hợp khác cho chức vụ này là Hans Hartwig von Beseler, Karl von Bülow, và Colmar Freiherr von der Goltz. Những người chỉ trích cáo buộc Moltke đã giành được cái ghế Tổng tham mưu trưởng dựa vào sức mạnh của cái tên ông và tình bạn giữa ông với Đức hoàng. Theo lý luận của các nhà sử học, Hoàng đế không muốn cử một người quá gần gũi với Schlieffen kế tục ông, trong khi Bülow và Goltz quá độc lập với Wilhelm và Schlieffen để Hoàng đế có thể thừa nhận họ. Thật sự, tình bạn giữa Moltke với Đức hoàng đã mang lại cho ông những quyền lợi to lớn mà người khác không thể hưởng được. Goltz, ít ra, không thấy có vấn đề gì với việc thực hiện trách nhiệm của Moltke như một Tổng tham mưu trưởng: khi Moltke được đề cử thành công vào chức vụ này, Goltz bày tỏ tâm trạng nhẹ nhõm của mình vì đã không được bổ nhiệm. Goltz nghĩ rằng Moltke xứng đáng có một cơ hội để thể hiện mình và rất ấn tượng với những nỗ lực của ông. Hai người vẫn giữ mối quan hệ thân mật với nhau trong suốt quãng đời còn lại của họ.

Hiểu được những nhược điểm của mình và không tự tin vào năng lực bản thân, Moltke bị sốc khi ông được chỉ định làm Tổng tham mưu trưởng.

Chiến dịch Marne
Không lâu trước khi Đức khai chiến với phe Hiệp ước và Chiến dịch Marne năm 1914 bùng nổ, trong buổi sáng ngày 1 tháng 8, Đại sứ Đức tại Luân Đôn là Vương công Carl Max Lichnowsky đã gửi đến Ngoại trưởng Đức Gottlieb von Jagow một bản thông điệp rằng Anh sẽ giữ trung lập và cố gắng ngăn chặn Pháp tuyên chiến với Đức, nếu như Đức không thực hiện một hành động gây hấn nào với Pháp và Vùng đất thấp. Nhận được tin này, Hoàng đế Wilhelm II, cảm thấy Đức có thể tránh một cuộc chiến tranh hai mặt trận, đã đọc bản điện báo của Lichnowsky cho vị Tổng tham mưu trưởng 66 tuổi nghe và vui mừng tuyên bố: "Giờ đây chúng ta chỉ đơn thuần đưa toàn bộ quân lực của mình sang phía Đông", để chống lại Nga. Tuy nhiên, Moltke không đồng tình, ông đáp: "Tâu Hoàng thượng, điều đó không thể được thực hiện. Việc triển khai hàng triệu binh lính không thể được tiến hành vội vã mà không có chuẩn bị trước. Nếu như Hoàng thượng cứ nhất nhất đòi dẫn toàn bộ quân lực về phía Đông thì đây sẽ không phải là một đội quân sẵn sàng vào trận mà là một đám người vũ trang vô tổ chức mà không hề được chuẩn bị về lương thảo". Đức hoàng trừng mắt nhìn ông: "Bác của ông sẽ cho ta một câu trả lời khác". Những năm về sau, tướng Hermann von Staab, trưởng khoa đường sắt Đức, đã phản kháng ý kiến của Moltke trong một cuốn sách viết về một bản kế hoạch khẩn cấp mà quân đội Đức đã chuẩn bị trong một tình huống như vậy. Trong khi Đức hoàng vẫn quyết định phải điều quân về hướng Đông, vị tổng tham mưu trưởng nhất quyết phải tiến hành kế hoạch Schlieffen mà các tướng lĩnh Đức đã khổ công gầy dựng trong vòng 20 năm qua: ông trở về đại bản doanh của mìh và khóc. Khi một sĩ quan phụ tá đến đại bản doanh của ông kèm theo mệnh lệnh viết tay của Đức hoàng đòi Moltke phải chấm dứt cuộc hành quân sang phía Tây, Moltke đặt cái bút của mình lên bàn: "Hãy làm điều mà anh muốn với bức điện này: tôi sẽ không ý vào nó."

Moltke vẫn suy nghĩ ủ ê khi ông được lệnh yết kiến trong hoàng cung. Tại thời điểm này, Lichnowsky đã gửi một bức điện khác, cho biết trong bản báo cáo trước đó của ông ta đã sai lầm, dựa trên một sự hiểu nhầm đối với những nhận định ngoại giao của Grey. Do không còn hy vọng Anh sẽ giữ trung lập cho Pháp nữa,, Đức hoàng nói với Moltke: "Giờ thì ông có thể làm điều mà ông muốn". Điều này chấm dứt cơ hội cuối cùng để hạn chế chuỗi sự kiện diễn ra sau vụ ám sát Thái tử Áo-Hung vào ngày 26 tháng 8, và Moltke trở lại đại bản doanh của mình để làm việc. Tuy vậy, sức khỏe của vị tướng đã suy giảm do vụ mâu thuẫn này. Về sau, ông đã viết về thất bại ban đầu của mình trong việc thuyết phục Hoàng đế tuân thủ kế hoạch Schlieffen: "Đây là trải nghiệm đầu tiên của tôi trong cuộc chiến. Tôi không hề hồi phục từ cú sốc của vụ việc này. Cái gì đó trong tôi đã tan vỡ và kể từ sau đó tôi không còn như trước nữa". Sau khi liên quân Anh-Pháp phản công thắng lợi trong trận sông Marne lần thứ nhất, Moltke đã gửi thư cho Đức hoàng: "Thưa Bệ hạ, chúng ta đã thua cuộc chiến", vào ngày 25 tháng 10 năm 1914, Erich von Falkenhayn kế tục ông làm Tổng tham mưu trưởng.

Moltke có nên bị quy trách nhiệm cho "thất bại" của người Đức trong Chiến dịch Marne năm 1914 hay không là một vấn đề tranh cãi. Một số nhà chỉ trích khẳng định rằng việc Moltke làm suy yếu kế hoạch Schlieffen đã dẫn đến thất bại của Đức. Như các tư liệu cho biết, Moltke, người bận tâm với mối đe dọa từ Nga, đã chuyển nguồn lực của Đức về hướng đông. Trên thực tế, Moltke điều 18 vạn quân sang phía đông trước cuộc chiến tranh. Thêm hàng nghìn quân nữa được vận chuyển từ cánh phải, mà Schlieffen rất chú trọng, sang cánh trái đối mặt với Pháp ở Alsace và Lorraine. Điều gây tranh cãi nhất là vào ngày 28 tháng 8, Moltke dời hai quân đoàn và một sư đoàn kỵ binh từ phía Tây sang phía Đông để tăng viện cho Ludendorff và Hindenburg ngay trước khi Đức giáng cho Nga một thất bại nặng nề trong trận Tannenberg (1914). Một số sử gia đã quy cho hàng loạt cuộc chuyển quân này trách nhiệm đối với phần lớn sự thất bại chiến lược của kế hoạch Schlieffen trong chiến dịch năm 1914. Một số lượng sử gia khác, tiêu biểu là Zuber và S.L.A. Marshall, khẳng định rằng việc Tập đoàn quân số 1 dưới quyền Alexander von Kluck không thể bắt kịp với Tập đoàn quân số 2 dưới quyền Karl von Bülow, dẫn đến sự hình thành một lỗ hổng gần Paris mà quân Pháp lợi dụng, là một nguyên nhân trực tiếp hơn mọi sai lầm của Moltke trong việc thực thi kế hoạch. Những người đồng tình với Schlieffen  không tán thành, và lập luận rằng Moltke đã mất quyền kiểm soát các tập đoàn quân Đức tấn công Pháp trong tháng 8 và do đó không thể trở tay khi trận sông Marne lần thứ nhất diễn ra vào tháng 9. Trong khi Moltke thật sự đã mất liên lạc với các tướng lĩnh trên chiến trường của ông, học thuyết tác chiến của quân đội Đức luôn luôn nhấn mạnh tinh thần chủ động cá nhân về phía các sĩ quan cấp dưới hơn so với các quân đội khác. Các sử gia khác biện luận rằng hàng loạt sự lựa chọn chiến lược mà Moltke đương đầu, cùng với nguy cơ xảy ra cuộc xâm lược của Nga vào Đông Phổ đã làm xao lãng tâm trí của vị tổng tham mưu trưởng trong cuộc tấn công Pháp năm 1914.

Mặc dù trong giai đoạn đầu của chiến dịch, giới chỉ huy quân sự và báo chỉ Đức vẫn tuyên bố chiến dịch diễn tiến tốt đẹp với những chiến thắng của họ, vào ngày 4 tháng 9, Bộ trưởng Ngoại giao Đức, Herr Helfferich gặp ông và mô tả: "Tôi thấy Đại tướng Moltke không hề trong tâm trạng hân hoan nên do chiến thắng gây nên; ông ta lo lắng và buồn bã. Ông ta chứng nhận rằng các lực lượng tiến công của chúng ta chỉ các Paris 48,3 km, 'nhưng', ông ta chua vào, 'chúng ta không được lừa dối bản thân mình. Chúng ta đã có những thành công, nhưng chúng ta vẫn chưa giành được chiến thắng. Chiến thắng nghĩa là sự tận diệt sức kháng cự của địch. Khi các đội quân hàng triệu người giáp mặt nhau, kẻ chiến thắng có tù binh. Tù binh của chúng ta đâu... ? Công việc khó nhọc nhát vẫn phải được tiến hành'". Moltke cũng có lẽ đã bận tâm quá mức đến chiến dịch tấn công bất thành của Đức ở Lorraine, và ông không ban bố một mệnh lệnh nào cho các tập đoàn quân số 1, số 2 và số 3 giữa các ngày 2 và 5 tháng 9 khi trận sông Marne đang diễn ra.

Hoạt động về sau này

Sau khi bị thay thế bởi Falkenhayn, Moltke được lãnh chức trưởng cơ quan thay mặt bộ tổng tham mưu ở chính quốc (Der stellvertretende Generalstab) tại kinh thành Berlin, với nhiệm vụ tổ chức và động viên các lực lượng trừ bị, đồng thời chỉ đạo quân đoàn nội địa của Đức. Sức khỏe của ông tiếp tục suy giảm. Vào ngày 18 tháng 6 năm 1916, trong khi đang mặt niệm cho Thống chế von der Goltz vừa mới mất, ông lên một cơn đột quỵ và từ trần tại Nhà Quốc hội Berlin. Hoàng đế Wilhelm II đã bày tỏ sự thương tiếc:

Ông để lại một cuốn sách mỏng đề tựa Die "Schuld" am Kriege (tạm dịch là Tội phạm chiến tranh), mà ông đã viết vào tháng 11 năm. Người góa phụ của ông là Eliza đã hiệu chỉnh cuốn sách mỏng và dự định xuất bản nó vào năm 1919 vời lời mở đầu của Rudolf Steiner. Tuy nhiên, do những vấn đề mà việc xuất bản cuốn sách này có thể gây ra, bà ta được khuyên không nên làm điều đó. Steiner và Eliza von Moltke mong muốn xuất bản tư liệu này vài tuần trước khi Hòa ước Versailles được ký kết. Qua mô tả về bản chất "lộn xộn" của việc đưa ra quyết định quân sự tại Đức trước chiến tranh, họ dự định dùng cuốn sách mỏng này để phản kháng những cáo buộc của phe Hiệp ước về sự tự ý gây chiến của Đức, và hy vọng cuốn sách sẽ giúp tránh khỏi việc ký kết Điều 231 khét tiếng của Hòa ước, hay còn gọi là "Điều ước tội phạm chiến tranh". Tuy nhiện, nội dung của cuốn sách mỏng đã gây cho giới chỉ huy quân đội và Bộ Ngoại giao Đức bối rối. Tướng Wilhelm von Dommes, nguyên là sĩ quan phụ tá của Moltke, đã được cử đến để khuyên Eliza von Moltke rằng "Berlin không muốn" hồi ức của Moltke. Khi Dommies gặp Eliza, bà tà đã đọc cuốn sách mỏng cho Dommies nghe và trong nhật ký của mình, ông ta nhận xét rằng cuốn sách mỏng chứa đựng nội dung nhảm nhí. Bộ Ngoại giao Đức không muốn cho công chúng biết về kế hoạch Schlieffen, bởi vì, trong bối cảnh Đức hoàng đang sống lưu vong ở Hà Lan, số phận của Wilhelm II lệ thuộc nặng nề vào việc Chính phủ Hà Lan từ chối giao nộp ông cho phe Hiệp ước xét xử, thảm họa có thể sẽ ập đến nếu như dư luận biết được ý định ban đầu của Đức trong việc vi phạm không những quyền trung lập của Bỉ mà còn của Hà Lan.

Thay vì đó, vào năm 1922, người góa phụ của Moltke đã xuất bản các thư từ và hồi ký được hiệu đính của ông dưới tên gọi Erinnerungen, Briefe, Dokumente. Các tài liệu khác của ông được lưu trữ. Ngày nay, các nhật ký của ông đều không còn tồn tại, do phần lớn giấy tờ của ông đã bị người con trưởng của ông là Wilhelm von Moltke đốt vào năm 1945 khi Hồng quân Liên Xô tấn công Berlin. Vì vậy nên cuốn sách mỏng nguyên gốc không còn nữa.

Chú thích

Tham khảo
Tuchman, Barbara.The Guns of August 1914. 1962.
Craig, Gordon. The Politics of the Prussian Army 1640-1945. Oxford University Press. 1964.
Meyer, Thomas (Ed.). Helmuth von Moltke, Light for the new millennium: Rudolf Steiner's association with Helmuth and Eliza von Moltke: letters, documents and after-death communications. Rudolf Steiner Press London. 1997. ISBN 1-85584-051-0.
Mombauer, Annika. Helmuth von Moltke and the Origins of the First World War. Cambridge University Press, 2001.

Zuber, Terence. Inventing the Schlieffen Plan: German War Planning, 1871-1914. Oxford University Press, 2002.

Liên kết ngoài

Sinh năm 1848
Mất năm 1916
Người quận Rostock
Người Mecklenburg-Schwerin
Tướng Đức
Tướng Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Quân nhân Đức trong Thế chiến thứ nhất
Gia đình Moltke
Người nhận Pour le Mérite
Chôn cất tại nghĩa trang Invalidenfriedhof
Người nhận Huân chương Gia tộc Vương miện Wendisher
Tư lệnh Hiệp sĩ Danh dự của Huân chương Hoàng gia Victoria


title: Max von Hausen

text:
Max Clemens Lothar Freiherr von Hausen (17 tháng 12 năm 1846 – 19 tháng 3 năm 1922) là một chỉ huy quân đội Đức trong giai đoạn đầu của cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Đầu đời
Sinh ra trong một gia đình có truyền thống quân sự, Hausen đã gia nhập quân đội Sachsen và tham chiến chống Phổ trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ vào năm 1866. Sau cuộc chiến tranh này, Sachsen liên minh với Phổ và trở thành một phần của Đế quốc Đức khi đế quốc này được thành lập vào năm 1871. Hausen đã tham gia trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871) với cương vị là một sĩ quan bộ binh Jäger. Kể từ năm 1871 cho đến năm 1874, Hausen giảng dạy tại Học viện Quân sự Phổ ở Berlin và từ năm 1875 cho đến năm 1887, ông phục vụ trong Bộ Tổng tham mưu. Ông chỉ huy Sư đoàn số 32 (số 3 của Vương quốc Sachsen) từ năm 1900 cho đến năm 1902 và giữ chức vụ Bộ trưởng Chiến tranh của Vương quốc Sachsen từ năm 1902 cho đến năm 1914.

Chiến tranh thế giới thứ nhất

Trong cuộc tổng động viên vào tháng 8 năm 1914, Quân đội Hoàng gia Sachsen trở thành Tập đoàn quân số 3 của Đức, và Hausen nhậm chức Tư lệnh của tập đoàn quân này. Dưới sự chỉ huy của ông, Tập đoàn quân số 3 đã tham gia trong Trận Biên giới Bắc Pháp, đặc biệt là trong các trận đánh tại Dinant và Charleroi. Khi bước tiến của Tập đoàn quân số 4 của Đức đang bị Tập đoàn quân số 4 của Pháp ngăn chặn trong trận sông Meuse vào cuối tháng 8, sự ứng chiến của các sư đoàn dưới quyền von Hausen đã buộc quân Pháp phải rút lui. Ngoài ra, ông và tập đoàn quân dưới quyền của mình cũng tàn phá Reims vào tháng 9 năm 1914. Sau cuộc triệt thoái của Tập đoàn quân số 2 trong trận sông Marne lần thứ nhất, quân của Hausen bị hở sườn và ông phải ban lệnh rút lui. Sau khi mặt trận được ổn định trên sông Aisne, vào ngày 9 tháng 9 năm 1914, do bệnh tình của Hausen, tướng Karl von Einem đã thay thế ông làm tư lệnh Tập đoàn quân số 3. Hausen không còn giữ một chức chỉ huy nào khác trong cuộc chiến, và không lâu sau khi chiến tranh kết thúc, ông từ trần vào năm 1922.

Chú thích

Chú ý đến tên gọi của ông: Freiherr là một tước hiệu, tương đương với Nam tước, chứ không phải là một tên riêng hoặc tên lót. Trước năm 1919, tước hiệu nằm ở phía trước tên riêng. Tước hiệu cũ của những người còn sống sau năm 1919 là thành phần thuộc tên họ, do đó nằm phía sau tên thánh và không thể được dịch. Tước vị tương đương với Nữ Nam tước là Freifrau hoặc Freiin.

Tham khảo
Barbara Tuchman, The Guns of August (New York, 1972)
Günter Wegner, Stellenbesetzung der deutschen Heere 1815-1939 (Biblio Verlag, Osnabrück, 1993)

Liên kết ngoài
FirstWorldWar.com Who's Who: Max von Hausen

Sinh năm 1846
Mất năm 1922
Nam tước Đức
Tướng Sachsen
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Quân nhân Đức trong Thế chiến thứ nhất
Tướng Đức


title: Alethinophidia

text:
Alethinophidia là một cận bộ rắn bao gồm tất cả các loài rắn trừ nhóm rắn chỉ và rắn mù. Hiện tại cận bộ này có 15 họ được công nhận, 9 phân họ và 316 chi.

 Họ: Acrochordidae Bonaparte, 1831
 Họ: Aniliidae Stejneger, 1907
 Họ: Anomochilidae Cundall, Wallach và Rossman, 1993
 Họ: Atractaspididae Günther, 1858
 Họ: Boidae Gray, 1825
 Phân họ: Boinae Gray, 1825
 Phân họ: Erycinae Bonaparte, 1831
 Họ: Bolyeriidae Hoffstetter, 1946
 Họ: Colubridae Oppel, 1811
 Phân họ: Homalopsinae Günther, 1864
 Phân họ: Natricinae Bonaparte, 1838
 Phân họ: Xenodontinae Cope, 1895
 Họ: Cylindrophiidae Fitzinger, 1843
 Họ: Elapidae F. Boie, 1827
 Họ: Loxocemidae Cope, 1861
 Họ: Pythonidae Fitzinger, 1826
 Họ: Tropidophiidae Brongersma, 1951
 Họ: Uropeltidae Müller, 1832
 Họ: Viperidae Oppel, 1811
 Phân họ: Azemiopinae Liem, Marx and Rabb, 1971
 Phân họ: Causinae Cope, 1859
 Phân họ: Crotalinae Oppel, 1811
 Phân họ: Viperinae Oppel, 1811
 Họ: Xenopeltidae Bonaparte, 1845
 Họ: †Nigerophiidae

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài vẽ theo Figueroa et. al. (2016)

Xem thêm
 Scolecophidia, cận bộ thứ hai của phân bộ rắn.
 Danh sách rắn, tất cả các chi rắn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Alethinophidia  at Palaeos. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2007.


title: Scolecophidia

text:
Scolecophidia là một cận bộ rắn. Chúng có chiều dài từ 10–100 cm, nhưng có loài chỉ dài 2 mm. Tất cả chúng sống trong hang dưới đất. Hiện cận bộ này có 5 họ và 12 chi được công nhận.

Các họ

Xem thêm
 Alethinophidia, các loài rắn khác
 Danh sách rắn, các chi rắn

Chú thích

Tham khảo


title: Wilhelm von Hahnke

text:
Wilhelm Gustav Karl Bernhard von Hahnke (1 tháng 10 năm 1833 tại Berlin – 8 tháng 2 năm 1912) là một Thống chế của Phổ, từng tham gia trong ba cuộc chiến tranh thống nhất nước Đức và giữ chức Bộ trưởng Nội các Quân sự Đức.

Cuộc đời
Hahnke sinh năm 1831. Sau khi học tập trong đội thiếu sinh quân, ông đã gia nhập Trung đoàn Phóng lựu Cận vệ Hoàng đế Alexander số 1 với quân hàm Thiếu úy vào năm 1851. Vào năm 1853, ông được phong cấp bậc Trung úy và vào năm 1863 ông trở thành Đại úy trong Trung đoàn Phóng lựu Vương hậu Elisabeth số 3.

Von Hahnke đã tham chiến trong cuộc Chiến tranh Đức-Đan Mạch năm 1864 với cương vị là một đại đội trưởng, rồi tham gia chiến dịch Böhmen trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866 với vai trò là thành viên Bộ Tổng tham mưu trong Tập đoàn quân số 2 dưới sự thống lĩnh của Thái tử Friedrich Wilhelm. Tiếp theo đó, ông là sĩ quan phụ tá của Ernst II xứ Sachsen-Coburg-Gotha.

Trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức, ông lại tham gia trong tổng hành dinh của Thái tử nước Đức với quân hàm Thiếu tá của Bộ Tổng tham mưu. Vào năm 1872, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng của Quân đoàn III, rồi lên quân hàm Thượng tá năm 1875, Đại tá năm 1878 và cuối cùng, vào năm 1881 ông trở thành Thiếu tướng và Tư lệnh của Lữ đoàn Bộ binh Cận vệ số 1, đồng thời là sĩ quan chỉ huy thành phố Potsdam.

Vào năm 1886, ông được thăng cấp Trung tướng và là Tư lệnh của Sư đoàn Cận vệ số 1. Sau đó, vào năm 1888, ông nhậm chức Bộ trưởng của Nội các Quân sự Phổ và giữ chức vụ này cho đến năm 1901. Vào năm 1890, ông được phong cấp bậc Thượng tướng Bộ binh.

Vào ngày 1 tháng 1 năm 1905, ông được thăng cấp Thống chế và là Tướng phụ tá của Đức hoàng Wilhelm II. 7 năm sau đó (1912), ông từ trần.

Phong tặng
 1891: Đại Thập tự của Huân chương Vương miện Württemberg

Tham khảo
 Gerd Heinrich: Hahnke, Wilhelm von. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 7, Duncker & Humblot, Berlin 1966, ISBN 3-428-00188-5, S. 514 f. (Digitalisat).

Chú thích

Thống chế Phổ
Thống chế Đế quốc Đức
Nhân vật trong Chiến tranh Schleswig lần thứ hai
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Người nhận Huân chương Đại bàng Đen
Người nhận Đại Thập tự của Huân chương Đại bàng Đỏ
Người nhận Huân chương Vương miện Württemberg (Đại Thập tự)
Thành viên Viện Quý tộc Phổ
Người Berlin
Sinh năm 1833
Mất năm 1912


title: Anomalepididae

text:
Anomalepididae là một họ rắn không có nọc độc được tìm thấy ở Trung và Nam Mỹ. Chúng giống như Typhlopidae, trừ một số loài có 1 răng ở hàm dướoi. Hiện họ này có 4 chi và 15 loài được công nhận.

Miêu tả
Chúng là các loài rắn nhỏ thường có chiều dài nhỏ hơn 30 cm, với đầu thẳng và đuôi ngắn, thăng. Chúng là các loài rắn chủ yếu đào hang và do tập tính sống của chúng thích nghi với mắt bị thoái hóa.

Các chi

T Chi đặc trưng.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Leptotyphlopidae

text:
Leptotyphlopidae là một họ rắn có mặt ở châu Mỹ, châu Phi, và châu Á. Tất cả các loài đều thích ứng với đào hang, săn kiến, mối. Họ này gồm 141 loài và chia ra làm 2 phân họ.

Mô tả
Đây là những loài rắn nhỏ; chỉ Trilepida macrolepis và Namibiana occidentalis đạt chiều dài trên . Sọ và hàm trên bất động, hàm trên không có răng. Hàm dưới gồm một xương vuông nhỏ, và một xương hàm dưới. Cơ thể chúng có dạng hình trụ, đầu tù và đuôi ngắn. Vảy bóng loáng. Thứ pheremone mà chúng tiết ra giúp chúng khỏi bị mối tấn công. Loài rắn nhỏ nhất, Tetracheilostoma carlae (Hedges, 2008) nằm trong họ này.

Phân bố địa lý
Những loài rắn này có ở châu Phi, Tây Á (từ Thổ Nhĩ Kỳ đến đông Ấn Độ), trên đảo Socotra, và ở châu Mỹ (từ tây nam Hoa Kỳ về phía nam đến México và Trung Mỹ rồi Nam Mỹ, dù chúng vắng mặt trên dãy Andes). Tại Nam Mỹ phía Thái Bình Dương, chúng hiện diện xa tận vùng duyên hải miền nam Peru, còn ở phía Đại Tây Dương tới tận Uruguay và Argentina. Tại Caribe, chúng sống trên các đảo Bahamas, Hispaniola và Tiểu Antilles.

Môi trường sống
Chúng sống trong nhiều môi trường, từ hoang mạc đến rừng mưa, và hay được bắt gặp quanh tổ mối, kiến.

Chế độ ăn
Chúng ăn mối và kiến, cả ấu trùng, nhộng lẫn con trưởng thành. Chúng hút nội tạng bên trong rồi nhả ra bộ xương ngoài.

Sinh sản
Những loài trong họ này sinh sản hữu tính và đẻ trứng.

Phân loại
 Phân họ Leptotyphlopinae
 Epacrophis Hedges, Adalsteinsson, & Branch, 2009: 3 loài ở Đông Phi.
 Leptotyphlops Fitzinger, 1843: 21 loài ở Đông Phi, Trung Phi và Nam Phi.
 Myriopholis Hedges, Adalsteinsson, & Branch, 2009: 24 loài ở Tây Phi, Nam Phi và bán đảo Arab.
 Namibiana Hedges, Adalsteinsson, & Branc, 2009: 5 loài ở nam và tây nam châu Phi.
 Phân họ Epictinae
 Tông Epictini: Rắn Tân thế giới
 Phân tông Epictina
 Epictia Gray, 1845: 43 loài ở Trung Mỹ, Nam Mỹ và Caribe.
 Siagonodon Peters, 1881: 4 loài ở Nam Mỹ.
 Phân tông Renina
 Rena Baird & Girard, 1853: 11 loài ở Trung Mỹ và Bắc Mỹ.
 Tricheilostoma Jan, 1860: 6 loài ở Nam Mỹ.
 Trilepida Hedges, 2011: 15 loài ở Nam Mỹ.
 Phân tông Tetracheilostomina
 Mitophis Hedges, Adalsteinsson & Branch, 2009: 4 loài ở Tây Ấn.
 Tetracheilostoma Jan, 1861: 3 loài.
 Tông Rhinoleptini: Rắn châu Phi
 Rhinoleptus Orejas-Miranda, Roux-Estève & Guibé, 1970: 1 loài, rắn mù Villiers (Rhinoleptus koniagui) ở Tây Phi.
 Rhinoguinea Trape, 2014: 1 loài (Rhinoguinea magna) ở Tây Phi.

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài trong phạm vi họ Leptotyphlopidae dưới đây dựa theo Adalsteinsson và ctv. (2009)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Family Leptotyphlopidae


title: Họ Rắn giun

text:
Typhlopidae là một họ rắn mù. Chúng được tìm thấy ở những vùng nhiệt đới của châu Á, châu Phi, châu Mỹ và Úc đại lục và trên nhiều đảo khác. Chúng sống trong các hang dưới mặt đất, và chúng không thể sử dụng chức năng nhìn do mắt bị thoái hóa. Hiện họ này gồm 6 chi và 203 loài.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Edward Drinker Cope

text:
Edward Drinker Cope (28 tháng 7 năm 1840 – 12 tháng 4 năm 1897) là một nhà cổ sinh học Mỹ và là nhà giải phẫu học đối sánh, ngoài ra ông còn là nhà bò sát học và ngư học. Ông là người sáng lập trường phái tư tưởng Neo-Lamarckism. Sinh ra trong một gia đình giàu có Quaker, Cope đã nhận ra là một thần đồng đam mê khoa học; Ông xuất bản bài báo khoa học đầu tiên lúc 19 tuổi. Dù cha ông cố gắng đào tạo Edward thành một người làm nông, nhưng cuối cùng ông phải chấp nhận nguyện vọng làm khoa học của con mình. Cope cưới lấy em họ và có một con; gia đình ông đã dời từ Philadelphia đến Haddonfield, New Jersey, mặc dù Cope muốn ở và lập bảo tàng ở Philadelphia vào những năm cuối đời.

Tiểu sử

Thời thơ ấu
Edward Drinker Cope sinh ra vào ngày 28 tháng 7 năm 1840. Ông là con trai cả của Alfred Cope và Anna Cope. Ông mồ côi mẹ từ nhỏ và sự ra đi của người mẹ có vẻ ảnh hưởng đôi chút đến cậu bé Edward. Trong các bức thư , Edward có nói rằng cậu chẳng có ký ức gì về người mẹ của mình. Chính vì sự ra đi này, người vợ hai của bố Edward, Rebecca Biddle, trở thành người mẹ của câu bé này. Edward sống nhờ vào hơi ấm của người mẹ này, cũng như người anh em cùng cha khác mẹ James Biddle Cope. Cha của Edward, Alfred, là một thành viên chính thống của Quakers. Ông điều khiển một quá trình buôn bán tàu thủy có lợi được khởi động bởi người cha của ông, ông Thomas P. Cope, vào năm 1821. Alfred cũng là một người nhân đức khi ủng hộ tiền cho Quakers, Vườn bách thú Philadelphia và Đại học Cheyney ở Pennsylvania.

Edward Drinker Cope được sinh ra và lớn lên trong một ngôi nhà đá lớn có tên là "Fairfield", nơi có vị trí bây giờ là gần ranh giới của Philadelphia. Với diện tích 8 mẫu Anh-acres (tương ứng với 3,2 ha), khu vườn có tính chất cổ xưa và kỳ lạ nơi Edward ở thực sự đã khiến cho cậu bé muốn khám phá. Gia đình nhà Cope đã dạy dỗ những đứa trẻ học đọc và viết. Ngoài ra, cậu bé Edward còn được đi tham quan vùng đất New England và quan trọng hơn là bảo tàng, vườn thú và công viên. Tất cả những điều đó đã khiến cậu bé nhà Cope quan tâm đến thiên nhiên, đặc biệt là động vật cũng như phát huy năng lực thẩm mỹ vốn có của bản thân.

Chuyến đi châu Âu
Trong các năm 1863 – 1864, tức là trong thời kỳ nội chiến Hoa Kỳ, Cope thực hiện một chuyến đi vòng quanh châu Âu, đến thăm những bảo tàng và con người được kính trọng nhất. Ở đây, lúc đầu ông cảm thấy thích thú với công việc phục vụ một bệnh viện dã chiếnm nhưng theo những bức thư ông gửi về cho cha mình, ta có thể thấy niềm hứng thú này dần biến mất. Thay vào đó, Cope muốn trở về nước Mỹ, làm việc tại phia nam để giúp đỡ những người Mỹ gốc Phi được tự do. Một người có tên Davidson muốn nhờ Joseph Leidy và Ferdinand Hayden (người làm việc như một bác sĩ phẫu thuật dã chiến trong thời kỳ nội chiến) nói lên sự khủng khiếp của công việc cho Cope nếu như ông thực hiện ý định đó. Và Cope tiếp tục ở lại châu Âu. Và chính vào lúc đó, ông có tình cảm với một người phụ nữ vô danh (ông có ý định cưới người này làm vợ). Khi biết chuyện này, cha của Edward Cope đã không chấp nhận  và cuộc tình đã chấm dứt. Dù là Cope hay người phụ nữ kia quyết định chia tay trước thì cái kết của mối tình này đã khiến cho nhà cổ sinh vật học tương lai bị trầm cảm trong một thời gian.  Ông đã không ít lần than phiền sự nhàm chán khi sống ở đây.

Mặc dù ở trạng thái như vậy, nhà khoa học tương lai của Mỹ vẫn ở lại châu Âu, gặp gỡ những nhà khoa học đáng kính nhất lúc bấy giờ. Chuyến đi của ông qua rất nhiều nơi như Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Ireland, Áo, Ý và các nước thuộc khu vực Đông Âu. Có thể Cope đến những nơi này là bởi những bức thư mời của Leidy và Spencer Baird. vào mùa đông năm 1863, Cope gặp một người quan trọng với cuộc đời của ông, Othniel Charles Marsh, người mà sau này trước là bạn, sau là kẻ thù của ông.

Qua đời
Năm 1896, Cope bắt đầu cảm thất đau đớn ở vùng ruột-dạ dày. Ông cho rằng đó là viêm bóng đái.  Người vợ chăm sóc hết mức có thể khi họ ở Philadelphia. Thậm chí trong nhiều lần, hiệu trưởng của trường đại học nơi Cope làm việc, Anna Brown, đến để phục vụ ông. Trong khoảng thời gian ấy, Cope phải sống trong bảo tàng phố Pine do ông sở hữu và được vây kín bởi một cái lều được dựng lên bởi chính những khúc xương hóa thạch của ông. Ông thường kê cho mình nhiều loại thuốc, bao gồm lượng lớn morphine, belladonna và formalin. Một người đồng nghiệp tên Henry Fairfield Osborn cảm thấy khiếp sợ vì những hành vi của Cope do bệnh tật và đã sắp xếp một cuộc phẫu thuật. Tuy nhiên, cuộc phẫu thuật đành gác lại bởi sức khỏe của Cope đã tốt trở lại. Tuy nhiên, khi đến Virginia, Cope lại bị bệnh và phải trở về nhà trong thể trạng rất yếu. Osborn đến thăm nhà cổ sinh vật học vào ngày 5 tháng 4 năm ấy, tìm hiểu về sức khỏe của ông, và Cope đã cho biết suy nghĩ của ông về nguồn gốc của căn bệnh. Thông tin Cope bị bệnh được truyền đi nhiều nơi và ông được đến thăm bởi những người bạn và đồng nghiệp. Cope qua đời vào ngày 12 tháng 4 năm 1897, tức là chỉ còn cách 16 tuần nữa là sinh nhật thứ 57 của ông.

Tham khảo

Nhà giải phẫu học Hoa Kỳ
Nhà ngư học Hoa Kỳ
Nhà cổ sinh học Hoa Kỳ
Người Haddonfield, New Jersey
Người Philadelphia, Pennsylvania
Sinh năm 1840
Mất năm 1897


title: Jarle Aarbakke

text:
Jarle Aarbakke (sinh ngày 18 tháng 11 năm 1942) là hiệu trưởng của trường Đại học Tromso tại Na Uy.

Trước khi được bầu làm hiệu trưởng vào năm 2001, Aarbakke làm việc với vai trò giáo sư về dược tại Department of Medical Microbiology. Từ năm 2007 đến 2009, ông là chủ tịch của Hiệp hội tổ chức giáo dục đại học Na Uy (UHR).

Năm 1997, Aarbakke dẫn đầu một ủy ban chính phủ để điều tra về thay thế và thuốc bổ sung.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Articles by J Aarbakke in Google Scholar
 Management and Administration of the University of Tromsø

Nhân vật còn sống
Sinh năm 1942
Nam giới Na Uy


title: Họ Rắn rầm ri

text:
Họ Rắn rầm ri (tên khoa học: Acrochordidae) là một họ rắn chỉ có một chi làAcrochordus. Đây là nhóm rắn nguyên thủy được tìm thấy trong khu vực Indonesia và Úc. Hiện họ này có 3 loài được công nhận. Tất cả đều sống thủy sinh. Những loài rắn này kiếm mồi bằng cách mai phục, nằm ở đáy nước, và đợi những con cá tới gần. Con trưởng thành dài từ 60 cm tới 2,43 m.

Các loài
 Acrochordus arafurae, McDowell, 1979): Rắn rầm ri Arafura, New Guinea và Bắc Úc.
 Acrochordus granulatus, (Schneider, 1799)): Rắn rầm ri cá, Ấn Độ, Sri Lanka, Myanmar, Quần đảo Andaman, Thái Lan, Campuchia, Việt Nam, Trung Quốc, Philippines, Malaysia, Papua New Guinea, Quần đảo Solomon, và vùng ven biển miền Bắc Úc.
 Acrochordus javanicus, Hornstedt, 1787): Rắn rầm ri cóc, Đông Nam Á từ Việt Nam, Campuchia và Thái Lan về phía nam qua Malaysia, Singapore và Indonesia (Sumatra, Java và Borneo).

Chú thích

Tham khảo

 Acrochordus.com . Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2008.


title: Trận Hà Tây (419 TCN–408 TCN)

text:
Trận Hà Tây (chữ Hán: 河西之戰, Hán Việt: Hà Tây chi chiến) là trận chiến diễn ra vào thời Chiến Quốc, từ năm 419 TCN đến 408 TCN giữa nước Ngụy và nước Tần trong lịch sử Trung Quốc, diễn ra ở Hà Tây, Trung Quốc.

Bối cảnh và nguyên nhân

Nước Ngụy hùng mạnh

Cuối thời Xuân Thu, đầu thời Chiến Quốc, chính sự của nước Tấn, vốn làm bá chủ chư hầu trong phần lớn thời gian của thời Xuân Thu đã suy yếu, các họ khanh đại phu tranh quyền lẫn nhau, lấn át vua Tấn. Cuối cùng, còn lại ba họ đại phu là Hàn, Ngụy, Triệu.

Trong số các khanh tộc còn lại ở nước Tấn, thì họ Ngụy có thế lực mạnh nhất. Thủ lĩnh họ Ngụy là Ngụy Tư thực hành chính sách thu hút nhân tài, mời được nhiều hiền sĩ như Địch Hoàng, Ngô Khởi, Lý Khôi, Nhạc Dương..., tiến hành cải cách đất nước. Về quân sự, họ Ngụy chủ trương liên kết với Hàn, Triệu, tiến hành chiến tranh với các nước khác như Tề, Sở, Tần, Trung Sơn, phát triển thế lực cường thịnh, trở thành bá chủ của Trung Nguyên.

Năm 424 TCN, Ngụy Tư xưng hầu, tức Ngụy Văn hầu, tự đặt mình ngang hàng với vua nước Tấn. Từ đó, dù chưa được sự công nhận của thiên tử nhà Chu, song thế lực của họ Ngụy đã hoàn toàn độc lập với công thất nước Tấn.

Nước Tần suy yếu

Trong khi đó, ở phía Tây của Tấn là nước Tần, nằm tại đất Ung hẻo lánh, thế lực ngày một suy yếu. Từ sau đời Tần Lệ công, nội loạn liên tiếp phát sinh ở Tần, ngôi vua thay đổi thường xuyên. Cộng thêm thế lực các nước Tây Nhung phát triển, thường hay dấy binh xâm lấn. Do vậy, mặc dù giáp ranh với Sở và Ngụy, nhưng không tham gia được vào các hội minh ở trung nguyên và bị các nước coi là Di Địch.

Ở mặt trận phía đông, đất Hà Tây nằm ở ranh giới Tần, Ngụy, là vùng đất chiến lược quan trọng, là con đường để đi vào Trung Nguyên. Từ đời Tần Mục công, Hà Tây đã rơi vào tay nước Tần. Tuy nhiên khi Tần suy yếu, Ngụy lại dòm ngó đến đất Hà Tây. Quân Ngụy liên tục tấn công vào lãnh thổ nước Tần, trong khi đó Tần chỉ bị động phòng thủ.

Diễn biến cuộc chiến

Chiến dịch thứ nhất

Giao tranh tại Thiếu Lương

Năm 419 TCN, quân Ngụy cho xây thành phòng thủ ở Thiểu Lương gần Hà Tây. Quân Tần thấy vậy, bất ngờ đem quân đến tấn công. Hai bên giao chiến ở đấy suốt ba năm từ 419 TCN đến 417 TCN. Năm 417 TCN, quân Ngụy đánh bại quân Tần, giành lại Thiếu Lương, tiếp tục tu bổ thành.

Trong khi đó, quân Tần cũng tu bổ thành phòng thủ ở Phồn Bàng và xây thành Tịch Cô, nhằm ngăn chặn sự tấn công của quân Ngụy.

Quân Ngụy chiếm Phồn Bàng

Năm 413 TCN, Ngụy Văn hầu cử đại tướng trấn thủ Thượng Quận là Lý Khôi đem quân đánh nước Tần, đánh bại quân Tần ở Trịnh Huyền. Năm sau, thái tử Kích nước Ngụy đem quân tiến vào phá Phồn Bàng thành, đuổi dân về nước Tần.

Chiến dịch thứ hai

Ngô Khởi ra quân

Năm 409 TCN, Ngụy Văn hầu cử Ngô Khởi làm chủ tướng, đem quân đánh vùng Lâm Tấn, và Nguyên Lý thuộc Hà Tây, xây thành phòng thủ ở đó.

Quân Ngụy chiếm được Hà Tây

Năm 408 TCN, Ngô Khởi dẫn đại binh đánh Hà Tây, tiến đến Trịnh Huyền, công phá Lạc Âm và Cáp Dương.

Trước sự tấn công mạnh mẽ của quân nước Ngụy, quân Tần không có khả năng chống giữ, đành phải rút về Lạc Thủy, xây thành ở Tuyền Thành phòng thủ.

Cuộc chiến tranh Hà Tây kết thúc sau 11 năm với thắng lợi hoàn toàn thuộc về nước Ngụy. Quân Ngụy chiếm được toàn bộ vùng đất Hà Tây, lập thành quận Hà Tây. Ngụy Văn hầu theo ý kiến của Địch Hoàng, cho Ngô Khởi ở lại trấn giữ Hà Tây.

Xung đột sau cuộc chiến

Với việc Hà Tây rơi vào tay nước Ngụy, quân Tần mất hẳn con đường đông tiến vào Trung Nguyên. Do đó, quân Tần ra sức thu phục lại Hà Tây. Năm 401 TCN, Tần Giản công phái binh đánh Hà Tây, tiến đến Dương Hồ nhưng sau đó không đủ sức để giữ, phải rút lui. Ngụy Vũ hầu phái Ngô Khởi và Vương Thác giám sát Hà Tây.

Năm 393 TCN, Quân Ngụy đánh bại quân Tần ở đất Uông.

Năm 390 TCN, Tần Huệ công muốn tiến lên Trung Nguyên, bèn tiến quân đánh nước Ngụy, giao chiến với quân Ngụy ở Vũ Thành. Năm sau, vua Tần đem 5 vạn quân tiến công quân Ngụy ở Âm Tấn, bị Ngô Khởi đánh bại.

Năm 386 TCN, Ngụy Vũ hầu lại đánh Tần, bắt được tướng nước Tần ở Vũ Thành, nhưng sau đó bị quân Tần đánh lui. Những cuộc xung đột như thế nhằm tranh giành Hà Tây còn tiếp tục tiếp diễn song chỉ diễn ra ở quy mô nhỏ, mãi cho đến khi trận chiến Hà Tây lần thứ hai nổ ra vào năm 366 TCN.

Xem thêm
Ngụy Văn hầu
Ngô Khởi
Lý Khôi
Ngụy Vũ hầu
Hà Tây (Trung Quốc)

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, các quyển
Tần bản kỉ
Ngụy thế gia
Lục quốc niên biểu
Tôn Tử Ngô Khởi liệt truyện

Chú thích

Chiến Quốc
Nước Ngụy
Nước Tần


title: Chiến tranh Ngụy-Trung Sơn

text:
Chiến tranh Ngụy-Trung Sơn có thể là:
Cuộc tấn công của Ngụy vào Trung Sơn diễn ra từ năm 408 TCN đến 406 TCN, với kết quả là Ngụy diệt được Trung Sơn.
Cuộc chiến tranh phục quốc của Trung Sơn, chống lại quân Ngụy, diễn ra từ 405 TCN đến 387 TCN, với kết quả là Trung Sơn khôi phục lại quốc gia.


title: Trận Hà Tây

text:
Trận Hà Tây có thể là:
 Chiến dịch Hà Tây (419 TCN-408 TCN) giữa nước Ngụy và nước Tần, kết quả nước Ngụy chiếm được Hà Tây của nước Tần.
 Chiến dịch Hà Tây (366 TCN-330 TCN) giữa nước Ngụy và nước Tần, kết quả nước Tần giành lại được Hà Tây.
 Trận Hà Tây (121 TCN) giữa Tây Hán và Hung Nô.


title: Chùa Sensō

text:
, tên chính thức là  là một ngôi chùa cổ nằm ở Asakusa, Taitō, Tokyo, Nhật Bản. Đây là ngôi chùa cổ nhất của Tokyo, và là một trong những ngôi chùa quan trọng nhất ở đây. Trước đây chùa thuộc phái Tendai, sau Chiến tranh thế giới II chùa không thuộc hệ phái nào. Nằm cạnh ngôi chùa là Thần xã Asakusa (một ngôi đền Thần đạo).

Lịch sử
Ngôi chùa được xây dựng dành riêng cho việc thờ phụng Quan Âm (Kan’on trong tiếng Nhật). Theo truyền thuyết, một bức tượng của Kan’on đã được tìm thấy trên sông Sumida trong năm 628 bởi hai ngư dân, anh em Hinokuma Hamanari và Hinokuma Takenari. Trưởng làng, là ông Nakamoto Hajino, đã công nhận sự thiêng liêng của bức tượng và ông đã tu sửa ngôi nhà của mình thành một ngôi chùa nhỏ ở Asakusa, để người dân có thể thờ phụng Kan’on.

Ngôi chùa được xây dựng vào năm 645, là ngôi chùa cổ nhất Tokyo  Trong những năm đầu của Mạc phủ Tokugawa, Tokugawa Ieyasu xem chùa Sensō như nơi thờ hộ mệnh của gia tộc Tokugawa.

Khuôn viên chùa
Một chiếc lồng đèn giấy lớn được treo dưới cổng Kaminari (Kaminari-mon, Lôi Môn) ở lối đi chính dẫn vào khuôn viên của chùa. Đi qua cổng là con đường thẳng dẫn về phía bắc đến cổng Hōzō (Hōzō-mon, Bảo Tàng Môn) và điện Kan’on (Kan’on-dō, Quan Âm Đường). Con đường nằm ở hai cổng dài khoảng 250 mét, ngang qua phố Nakamise. Ở đây có các cửa hàng nhỏ san sát nhau, bán đủ mọi thứ, từ đồ lưu niệm đến những bánh bao màn thầu và những con búp bê. Những chiếc quạt đầy màu sắc (có cả hai kiểu xếp được và không xếp được), ô dù và những chiếc lồng đèn, những chiếc áo happi, băng trò chơi điện tử, tất cả những thứ ấy bắt mắt và làm bạn phải dừng chân lại trên đường đi. Bây giờ còn có thêm phố Nakamise Mới cắt ngang phố cũ.

Cuối con đường dài Nakamise là một không khí khác hẳn - một không gian khoáng đãng chỉ bị choán mất một phần bởi cổng Hōzō và Quan Âm Đường ở phía sau, ngôi chùa năm tầng phía bên trái. Bạn sẽ gặp đủ mọi hạng người trước Phật đường. Một số trong họ là khách hành hương, đang ném những đồng bạc vào các thùng phước sương hay mua những tờ giấy o-mikuji đoán chuyện tương lai. Những người khác đến đây dạo chơi hay đến cho chim câu ăn.

Chú thích

Tham khảo
 McClain, James L., John M. Merriman, Kaoru Ugawa and Ugawa Kaoru. (1997). Edo and Paris: Urban Life and the State in the Early Modern Era. Ithaca: Cornell University Press. 10-ISBN 0-8014-8183-X; 13-ISBN 978-0-8014-8183-3; OCLC 39088759

Liên kết

 Senso-ji official site
 Senso-ji Main Hall

Chùa Nhật Bản
Chùa Tokyo


title: Anilius scytale

text:
Aniliidae là một họ rắn chỉ gồm một chi Anilius đơn loài A. scytale. Loài này có ở Nam Mỹ. Nó là loài đẻ trứng thai. Chế độ ăn uống của nó bao gồm chủ yếu là động vật lưỡng cư và bò sát. Hiện nay, hai phân loài được công nhận, bao gồm cả hình thức điển hình mô tả ở đây.

Phạm vi địa lý
Chúng được tìm thấy ở vùng nhiệt đới bắc Nam Mỹ từ Venezuela, Guyana, Suriname và French Guiana đến Lưu vực Amazon ở Colombia, Ecuador, Peru, và Brazil..

Phân loài

Phân loại
Phân loại hiện đại giới hạn họ Aniliidae ở Nam Mỹ với loài duy nhất Anilius scytale, trước đây gồm cả chi Cylindrophis ở châu Á nay được nâng thành họ riêng, Cylindrophiidae. Họ hàng gần nhất của Aniliidae là Trophidophiidae cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
S
S
Động vật Guyana
Động vật bò sát Guyana
Động vật bò sát Nam Mỹ
Thằn lằn
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên