Chiến dịch tấn công Bereznegovatoye–Snigirevka (6 tháng 3 - 18 tháng 3 năm 1944) là một chiến dịch tấn công cấp Phương diện quân thuộc các hoạt động quân sự tại hữu ngạn sông Dniepr năm 1944 trên Mặt trận Xô-Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Bằng chiến dịch này, Phương diện quân Ukraina 3 và cánh Bắc của Phương diện quân Ukraina 4, quân đội Liên Xô đã đánh bại Tập đoàn quân 6 của quân đội Đức Quốc xã và Tập đoàn quân 3 của Romania tại khu vực giữa sông Ingulets và sông Nam Bug.

Cuộc tấn công mở đầu bằng đòn vu hồi của xe tăng và kỵ binh Liên Xô vượt sông Ingulets đánh vào sau lưng cụm quân Bereznegovatoye–Snigirevka do tướng Ferdinand Schörner chỉ huy đang đóng ở phía Bắc Nikolayev. Phối hợp với họ, các tập đoàn quân xung kích 5, cận vệ 8 và các tập đoàn quân bộ binh 6, 28, 46 cũng khép vòng vây quanh khu vực Bereznegovatoye–Snigirevka. Trên cánh Bắc, các Tập đoàn quân 37 và 57 làm nhiệm vụ phối hợp chặn sườn tại chỗ tiếp giáp giữa hai phương diện quân Ukraina 2 và 3 cũng tiến đến tuyến sông Nam Bug. Chỉ nhờ có cuộc phá vây liều chết sang phía Tây bằng Quân đoàn xe tăng 57 ở khu vực Snigirevka-Nikolayev, Tập đoàn quân 6 (Đức) mới thoát khỏi nguy cơ bị tiêu diệt hoàn toàn một lần nữa. Sau hai tuần giao chiến, Phương diện quân Ukraina 3 phải dừng lại trên hạ lưu sông Nam Bug sâu và rộng. Phương diện quân Ukraina 4 cũng phải dừng tại trước cửa ngõ thành phố Nikolayev. Trong 13 ngày tấn công trong các điều kiện khó khăn của mùa xuân tan băng, Phương diện quân Ukraina 3 đã tiến lên được từ 140 đến 200 km, giải phóng một phần lớn đất đai Ukraina khỏi sự chiếm đóng của phát xít Đức. 14 đơn vị xuất sắc nhất trong chiến đấu được mang các tên gọi "Novobugskie" và 6 đơn vị khác được mang tên "Berislavskie" và "Kherson".

Đối với quân đội Liên Xô, chiến dịch thành công nhưng không đạt được các mục tiêu cuối cùng. "Cái túi" Bereznegovatoye–Snigirevka không được đóng chặt trên khu vực Nikolayev và một phần Tập đoàn quân 6 (Đức) đã thoát vây. Đến cuối tháng 3, Phương diện quân Ukraina 3 phải tiếp tục tổ chức thêm Chiến dịch tấn công Odessa mới có thể đánh bại hoàn toàn Tập đoàn quân 6 (Đức) và Tập đoàn quân 3 Romania, đẩy quân Đức về bên kia sông Dniestr. Sau chiến dịch, các lực lượng còn lại Tập đoàn quân 6 và Tập đoàn quân 3 Romania tổ chức tuyến phòng thủ trên sông Nam Bug và cố gắng giữ đầu cầu Nikolayev. Phương diện quân Ukraina 3 tiếp quản toàn bộ chính diện mặt trận dọc theo hạ lưu sông Nam Bug từ Konstantinovka đến Nikolayev. Phương diện quân Ukraina 4 được lệnh tập trung toàn lực về phía Nam, phối hợp với Tập đoàn quân Độc lập Duyên Hải mở Chiến dịch Krym (1944) thanh toán Tập đoàn quân 17 (Đức) đang bị cô lập tại đây.

Tình huống mặt trận
Trong khi quân Đức đang cố gắng tập trung lại lực lượng đã bị thiệt hại lớn sau khi bại trận tại Nikopol–Krivoi Rog để chống giữ các vị trí còn kiểm soát được ở Tây Nam Ukraina thi quân đội Liên Xô đã có kế hoạch mở một cuộc tấn công tổng lực trên toàn mặt trận Ukraina từ Bắc xuống Nam với sự tham gia của cả ba phương diện quân Ukraina 1, 2, 3 gần như vào cùng một thời điểm (các ngày 4, 5, 6 tháng 3 năm 1944). Bộ Tổng tham mưu Liên Xô dự tính rằng các đòn đánh này sẽ đẩy lùi quân Đức khỏi lãnh thổ Liên Xô trong vòng 2 tháng. Chiến dịch tấn công Bereznegovatoye–Snigirevka là cuộc tấn công thứ ba của toàn bộ kế hoạch đó.

Những cuộc tấn công liên tiếp của Hồng quân trong mùa đông 1943-1944 đã gây ra nhiều thiệt hại nặng nề cho quân đội Đức Quốc xã, giải phóng nhiều vùng lãnh thổ rộng lớn và quan trọng về chiến lược. Đến ngày 29 tháng 2, các phương diện quân Ukraina 3 và 4 đã thanh toán xong "cái chảo" Nikopol-Krivoi Rog và đẩy quân Đức về phía Tây sông Ingulets. Lúc này, thời tiết ấm lên, chuyển dần sang mùa xuân. Hiện tượng bùn lầy mùa xuân do băng tan trong lòng đất (raputista) cộng với mưa xuân và tuyết tan trên mặt đất đã khiến đường sá trở nên lầy lội. Do đó, quân đội Đức Quốc xã cho rằng đà tiến công của phía Liên Xô bị chậm lại và vì vậy họ sẽ có thêm thời gian để củng cố lại lực lượng.

Khu vực hạ lưu gần cửa sông Nam Bug và sông Ingulets là vùng trũng, thấp, không phát huy được khả năng cơ động của xe tăng, cơ giới và kỵ binh. Trên vùng cửa sông Dniepr (khu vực Kherson) và cửa sông Nam Bug (Nikolayev), các đồng lầy ngập mặn chỉ mọc một số loại cây cỏ dại, thuận lợi cho việc ẩn nấp, phục kích nhưng rất khó khăn cho vận động tấn công. Việc sử dụng các phương tiện nặng trên địa hình này là bất khả thi. Ở phía Nam khu vực Bereznegovatoye–Snigirevka hầu như không có đường bộ lớn. Các tuyến đường sắt nối Nikolayev với Kherson, Kherson với Snigirevka và Snigirevka với Nikolayev là những con đường độc đạo xuyên qua các đầm lầy, đã bị phá hỏng nhiều đoạn trong các trận chiến hồi mùa hè năm 1941. Trừ 2 tuyến đường sắt Nikolayev - Nikopol và Nikolayev - Dolinskaya, các tuyến đường sắt còn lại đều đã ngừng hoạt động.

Binh lực và kế hoạch

Quân đội Liên Xô

Binh lực
Phương diện quân Ukraina 3 do đại tướng R. Ya. Malinovsky làm tư lệnh, đảm nhận toàn bộ chiến dịch. Thành phần gồm có:
Tập đoàn quân 57 do trung tướng N. A. Gagen chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh 9 gồm các sư đoàn bộ binh 118, 230, 301.
Quân đoàn bộ binh 64 gồm Sư đoàn bộ binh cận vệ 73, các sư đoàn bộ binh 19, 52.
Quân đoàn bộ binh 68 gồm các sư đoàn bộ binh 93, 113, 223.
Pháo binh gồm Trung đoàn pháo binh 1110; các trung đoàn pháo chống tăng 374, 595; Trung đoàn súng cối 523; Trung đoàn phòng không cận vệ 71; Tiểu đoàn súng máy phòng không 227.
Lực lượng thiết giáp có Lữ đoàn xe tăng 96.
Công binh các trung đoàn 251, 252.
Tập đoàn quân 37 do trung tướng M. N. Sharokhin chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh cận vệ 6 gồm các sư đoàn bộ binh 20 (cận vệ) và 195.
Quân đoàn bộ binh 57 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 58, 92 và sư đoàn bộ binh 228.
Quân đoàn bộ binh 82 gồm sư đoàn bộ binh cơ giới cận vệ 10, các sư đoàn bộ binh 28 (cận vệ) và 188.
Sư đoàn bộ binh cận vệ 15 (trực thuộc Tập đoàn quân).
Pháo binh gồm Trung đoàn Katyusha cận vệ 42; Trung đoàn pháo binh 381; các trung đoàn pháo chống tăng 324, 1008; Trung đoàn súng cối 562; Trung đoàn pháo binh 586.
Lực lượng thiết giáp có Lữ đoàn pháo tự hành 22.
Công binh có các trung đoàn 112, 116.
Tập đoàn quân 46 do trung tướng V. V. Glagolev chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh cận vệ 31 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 4, 34, 40.
Quân đoàn bộ binh 32 gồm các sư đoàn bộ binh 60, 259, 366.
Quân đoàn bộ binh 34 gồm các sư đoàn bộ binh 236, 394 và 395.
Pháo binh gồm Trung đoàn pháo binh cận vệ 109; các trung đoàn pháo chống tăng 437, 1312; Trung đoàn súng cối 462; Trung đoàn phòng không 1651.
Công binh có các trung đoàn 68, 269.
Tập đoàn quân cận vệ 8 do thượng tướng V. I. Chuikov chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh cận vệ 4 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 35, 47, 57.
Quân đoàn bộ binh cận vệ 28 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 38, 79, 88.
Quân đoàn bộ binh cận vệ 29 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 27, 74, 82.
Sư đoàn bộ binh 152 (trực thuộc Tập đoàn quân)
Pháo binh gồm Trung đoàn Katyusha cận vệ 40; các trung đoàn pháo binh 99, 170 (cận vệ), 547; các trung đoàn pháo chống tăng 266 (cận vệ), 184; Trung đoàn súng cối 141; Trung đoàn phòng không 856.
Lực lượng thiết giáp có Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 5.
Công binh có các trung đoàn 326, 327, 350, 358.
Tập đoàn quân 6 do trung tướng I. T. Shlemin chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh cận vệ 34 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 59, 61 và sư đoàn bộ binh 243.
Quân đoàn bộ binh 66 gồm các sư đoàn bộ binh 203, s44, 333.
Pháo binh có Tiểu đoàn Katyusha 506, Trung đoàn pháo binh cận vệ 103, Trung đoàn sơn pháo 152, Trung đoàn pháo chống tăng 1248, Tiểu đoàn súng phun lửa 251, Trung đoàn súng cối 531, Trung đoàn phòng không 1587.
Công binh có trung đoàn 370.
Tập đoàn quân xung kích 5 do thượng tướng V. D. Tsvetayev chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh cận vệ 10 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 82, 109 và sư đoàn bộ binh 320.
Quân đoàn bộ binh 37 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 49, 108; các sư đoàn bộ binh 248, 416.
Sư đoàn bộ binh 295 (trực thuộc Tập đoàn quân)
Pháo binh có Trung đoàn Katyusha cận vệ 92; các trung đoàn pháo binh 110 (cận vệ), 880, 1162; Trung đoàn sơn pháo 274; Lữ đoàn pháo chống tăng 7; các trung đoàn pháo chống tăng 507, 521; Trung đoàn súng cối 489; Trung đoàn phòng không 1617.
Công binh có các trung đoàn 130, 827 và trung đoàn cầu phà 121.
Tập đoàn quân 28 do trung tướng A. A. Grechkin chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh cận vệ 3 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 50, 54, 96.
Các sư đoàn bộ binh 48 (cận vệ) 61, 130 (trực thuộc Tập đoàn quân).
Pháo binh có trung đoàn pháo binh 377, Trung đoàn phòng không 607.
Công binh có trung đoàn 57.
Cụm kỵ binh cơ giới Pliyev (Cossack) do trung tướng I. A. Pliyev chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn kỵ binh cận vệ 4 gồm các sư đoàn kỵ binh cận vệ 9, 10; Sư đoàn kỵ binh 30; các trung đoàn pháo tự hành 128, 154, 131; Trung đoàn cơ giới cận vệ 12; Trung đoàn pháo binh 1815; Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 152; Tiểu đoàn súng phun lửa cận vệ 4; Tiểu đoàn súng cối cơ giới 68; Trung đoàn phòng không 225.
Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 gồm các lữ đoàn cơ giới cận vệ 13, 14, 15; Lữ đoàn xe tăng 35; Trung đoàn xe tăng 212, Trung đoàn pháo tự hành 292; Tiểu đoàn bộ binh mô tô 62; Trung đoàn pháo chống tăng 1512; Tiểu đoàn súng phun lửa 748; Tiểu đoàn trinh sát cơ giới cận vệ 129.
Bộ binh trực thuộc cụm quân có Sư đoàn bộ binh mô tô cận vệ 10; các trung đoàn bộ binh mô tô 3 (cận vệ), 53; tiểu đoàn bộ binh mô tô 67.
Lực lượng thiết giáp trực thuộc có Lữ đoàn cơ giới cận vệ 5; Trung đoàn xe tăng hạng nhẹ cận vệ 389; các trung đoàn pháo tự hành 864, 1200, 1201, 1202; các tiểu đoàn súng phun lửa tự hành 35, 43, 52;
Các tiểu đoàn trinh sát kỵ binh 26, 28 (trực thuộc)
Các đơn vị trực thuộc Phương diện quân:
Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 gồm các lữ đoàn cơ giới cận vệ 4, 5, 6; Lữ đoàn xe tăng cận vệ 37; các trung đoàn xe tăng cận vệ 23, 24, 25; Tiểu đoàn bộ binh cơ giới 99; Trung đoàn pháo chống tăng 1509; Tiểu đoàn súng phun lửa 744; Tiểu đoàn trinh sát cơ giới cận vệ 408.
Quân đoàn xe tăng số 23 do thiếu tướng binh chủng thiết giáp Ye. G. Pushkin chỉ huy (đến ngày 12 tháng 3 được thay thế bằng trung tướng A. O. Akhmanov). Trong biên chế có: các lữ đoàn xe tăng 3, 39, 135; Lữ đoàn cơ giới 56; Trung đoàn pháo tự hành 1443; Tiểu đoàn bộ binh mô tô 82; Trung đoàn pháo chống tăng 1501; Trung đoàn súng cối 457; Tiểu đoàn trinh sát cơ giới cận vệ 423; Trung đoàn phòng không 1679.
Pháo binh trực thuộc Phương diện quân gồm các sư đoàn pháo binh 7, 9; các sư đoàn phòng không 3, 22; 3 lưc đoàn và 2 trung đoàn pháo chống tăng; 3 lữ đoàn và 9 trung đoàn súng cối; 9 trung đoàn phòng không độc lập, 2 tiểu đoàn phòng không cơ giới.
Công binh trực thuộc Phương diện quân gồm 3 lữ đoàn công binh làm đường, 1 lữ đoàn công binh cơ giới, 2 lữ đoàn công binh cầu phà, 2 trung đoàn công binh công trình; 2 tiểu đoàn công binh dò mìn.
Tập đoàn quân không quân 17 do trung tướng không quân V. A. Sudets chỉ huy. Biên chế gồm 2 sư đoàn tiêm kích, 1 sư đoàn cường kích, 2 sư đoàn ném bom, 1 trung đoàn ném bom ban đêm, 1 trung đoàn vận tải và 1 trung đoàn trinh sát - cứu hộ.

Binh lực tổng cộng: 60 sư đoàn, 573 xe tăng và pháo tự hành, 7.184 đại bác và súng cối, 593 máy bay

Kế hoạch tác chiến

Theo kế hoạch, các Tập đoàn quân cận vệ số 8 và Tập đoàn quân số 46 của Phương diện quân Ukraina 3 sẽ tấn công theo hướng Novyi Bug. Sau khi đột phá được trận tuyến địch quân, nhiệm vụ phát triển hướng tấn công sẽ được giao cho Cụm Kỵ binh-Cơ giới hóa của thiếu tướng I. A. Pliyev. Cụm Kỵ binh-Cơ giới hóa có nhiệm vụ phải đánh chiếm Novyi Bug vào ngày N+1 của chiến dịch và đến ngày N+5 phải đột phá được đến tuyến Zaselye - Burkhanovka - Snigirevka nhằm cắt đường rút lui của quân Đức. Để đảm bảo chắc thắng, Quân đoàn xe tăng 23 sẽ được tăng cường cho Tập đoàn quân 46. Phần còn lại của lực lượng được giao nhiệm vụ nghi binh.

Cản trở lớn nhất đối với kế hoạch tấn công là hiện tượng hóa bùn từ trong lòng đất do sự tan băng mùa xuân (raputista). Trung tướng I. A. Pliyev, chỉ huy cụm Kỵ binh-Cơ giới hóa mang tên ông đã kể lại tại cuộc họp phổ biến kế hoạch tác chiến về những khó khăn do raputista gây ra và việc khắc phục nó như sau:

Tuy nhiên, quân đội Liên Xô vẫn chủ trương tấn công, không cho quân đội Đức Quốc xã có thời gian nghỉ ngơi để củng cố phòng thủ và tăng viện. Các tập đoàn quân được lệnh chuẩn bị các loại "giày" chuyên dùng để đi trên bùn, được đan bằng cành liễu do nhân dân địa phương hướng dẫn cách làm. Các đơn vị xe tăng, cơ giới, pháo binh phải chuẩn bị các phương tiện chống lầy, sức kéo cứu hộ. Kỵ binh phải chuẩn bị các loại xe "ghệt" (xe dùng càng có gắn bàn trượt thay bánh xe) để di chuyển trên bùn lầy hoặc trên tuyết. Ngoài các phương tiện vượt sông, công binh phải chuẩn bị các vật liệu chống lầy, chủ yếu là gỗ cây, gỗ cành, gạch, đá, đất cát... để làm đường dã chiến cho xe tăng, cơ giới vượt lầy. Kỵ binh phải trang bị cho ngựa những tấm móng đặc biệt, dễ dàng lắp vào và gỡ ra để có thể cơ động cả trên nền đất yếu và nền đất thường.

Đức Quốc xã

Binh lực
Lực lượng của Cụm Tập đoàn quân A do Thống chế Ewald von Kleist làm tư lệnh phòng thủ trên tuyến sông Ingulets và khu vực Bereznegovatoye–Snigirevka-Nikolayev gồm chủ lực Tập đoàn quân 6 (Đức) và một phần Tập đoàn quân 3 (Romania).
Tập đoàn quân 6 do thượng tướng Karl-Adolf Hollidt chỉ huy. Biên chế đến tháng 3 năm 1944 gồm có:
 Quân đoàn xe tăng 57 của trung tướng xe tăng Friedrich Kirchner. Biên chế gồm các sư đoàn xe tăng 3 SS "Totenkopf" và SS "Großdeutschland"; Sư đoàn xe tăng 23; Sư đoàn bộ binh 15.
 Quân đoàn bộ binh 17 của trung tướng Hans Kreysing. Biên chế gồm các sư đoàn bộ binh 302, 46, 125.
 Quân đoàn bộ binh 29 của trung tướng xe tăng Erich Brandenberger. Biên chế gồm các sư đoàn xe tăng 9, các sư đoàn bộ binh 79, 294.
 Quân đoàn bộ binh 44 của trung tướng pháo binh Maximilian de Angelis. Biên chế gồm các sư đoàn bộ binh 4, 153, 335.
 Quân đoàn bộ binh 30 của trung tướng pháo binh Maximilian Fretter-Pico. Biên chế gồm Sư đoàn bộ binh cơ giới 16, các sư đoàn bộ binh 257, 304, 306.
 Tập đoàn quân 3 (Romania) do đại tướng Petre Dumitrescu chỉ huy. Trong biên chế có:
Quân đoàn hỗn hợp 72 gồm Sư đoàn bộ binh 258 (Đức), các sư đoàn bộ binh 4, 6 Romania
Quân đoàn hỗn hợp 29 gồm Sư đoàn bộ binh 96 (Đức) Sư đoàn bộ binh 21 (Romania), 4 lữ đoàn khinh binh Romania
Quân đoàn bộ binh 2 Romania gồm Sư đoàn bộ binh 9 và Sư đoàn kỵ binh 1
Quân đoàn bộ binh 3 Romania gồm các sư đoàn bộ binh 1, 2 và Lữ đoàn bộ binh 110.
 Tập đoàn quân không quân số 4 của thượng tướng Otto Dessloh, sử dụng 2 trung đoàn tiêm kích, 1 sư đoàn cường kích và 1 sư đoàn ném bom yểm hộ Cụm tập đoàn quân Nam Ukraina.

Binh lực tổng cộng: 33 sư đoàn, 359 xe tăng và pháo tự hành, 3.386 đại bác và súng cối, 600 máy bay.

Kế hoạch phòng thủ

Có cùng tư duy với tướng Otto Wöhler, các tướng Karl-Adolf Hollidt và Maximilian de Angelis đều bố trí phòng thủ dựa vào các tuyến sông. Điểm thuận lợi cho Tập đoàn quân 6 (Đức) là vị trí phòng thủ của nó đều nằm ở hạ lưu và vùng cửa sông của các con sông Ingulets, Ingul, Nam Bug và Dniestr. Ở đây, mặt sông rộng, lòng sông sâu, hai bên bờ có nhiều bãi lầy và vùng đất trũng ngập, khó triển khai xe tăng và cơ giới nặng. Thời tiết mùa xuân băng tạn làm cho các vùng trũng bị ngập sâu hơn, mặt đất trở thành bùn nhão. Điểm bất lợi là muốn xây dựng được các vị trí phòng thủ kiên cố, cần phải cấu trúc bằng bê tông hoặc các phương tiện bọc thép. Tận dụng các xe tăng cũ, hỏng, các loại xác pháo, xác xe cơ giới, các toa tàu... tập đoàn quân 6 (Đức) đã dựng lên những hỏa điểm và các rào cản dọc theo sông Ingulets, sông Ingul, sông Nam Bug và con đường sắt Nikolayev - Dolinskaya.

Các sư đoàn xe tăng được triển khai ở giữa mặt trận làm lực lượng phòng ngự cơ động. Riêng sư đoàn xe tăng 3 SS "Totenkoff" được giao phòng thủ Nikolayev. Thành phố Nikolayev nằm gần cửa sông Nam Bug được cấu trúc thành trung tâm phòng ngự vững chắc. Các cụm cứ điểm mạnh được triển khai tại Kazanka, Vladimirovka, Snigirevka, Bereznegovatoye, Kherson ở phía Nam, đầu mối đường sắt quan trọng Dolinskaya ở phía Bắc và điểm cực Bắc tại thị trấn Novgorodka. Tuyến phòng thủ thứ hai gồm các cụm cứ điểm Bobrinets, Novyi Bug, Bashtanka, Odesvo (???) dọc theo con đường sắt Nikolayev - Dolinskaya và sông Ingul. Tuyến phòng thủ thứ ba dọc theo sông Nam Bug gồm thành phố Nikolayev, Novaya (Novaya Odessa), Voznesensk và Konstantinovka. Các tướng Karl-Adolf Hollidt và Maximilian de Angelis hy vọng với chiến thuật phòng thủ nhiều lớp từ xa sẽ ngăn chặn được quân đội Liên Xô và ít nhất cũng giữ được hai trung tâm quan trọng là Odessa và Nikolayev.

Từ Königsberg, Hitler đã gửi bức điện động viên các tướng lĩnh của Tập đoàn quân 6. Ông ta không tiếc lời ca ngợi binh lính của Tập đoàn quân 6 là "Đạo quân phục thù", ý nói đến việc trả thù cho sự thất bại của Tập đoàn quân 6 của Thống chế Paulus trước đó đã bị tiêu diệt hoàn toàn trong Chiến dịch Stalingrad. Như thường lệ, Hitler kêu gọi các tướng lĩnh, sĩ quan và binh lính Đức hãy biến Nikolayev và Odessa thành "Những pháo đài của Führer".

Diễn biến

Các cuộc vượt sông Ingul

Tối và đêm mùng 5 tháng 3, R. Ya. Malinovsky lệnh cho tướng V. A. Sudets huy động toàn bộ máy bay ném bom ban đêm của Tập đoàn quân không quân 17 oanh kích Nikolayev, Bereznegovatoye, Novyi Bug, Kherson, các đầu mối đường sắt Dolinskaya và Snigirevka. Đòn mật tập bằng không quân đã gây rối loạn trong hậu phương trực tiếp của mặt trận thuộc Tập đoàn quân 6 (Đức). Sáng ngày 6 tháng 3, hơi ẩm từ biển Đen kéo vào đã tạo một màn sương mù dày đặc trên các con sông Dniepr và Ingulets. Hầu hết các khẩu đội pháo của các sư đoàn pháo binh 7, 9 và cả pháo binh của các tập đoàn quân đều không thể nhìn thấy vật chuẩn để xạ kích chính xác. Đến 12 giờ trưa, sương đã tan bớt và sau một đợt pháo kích chuẩn bị 30 phút, Tập đoàn quân cận vệ 8 phát động tấn công vượt sông. Các sư đoàn bộ binh Đức chốt giữ tại phía trước bến vượt Shirokoye và phía Tây Krivoy Rog kháng cự kháng cự quyết liệt nhưng không thể ngăn được Trung đoàn pháo tự hành cận vệ 5 tràn qua sông yểm hộ cho Quân đoàn bộ binh cận vệ 4 đánh thẳng vào trung tâm phòng ngự. 15 giờ chiều ngày 6 tháng 3, Quân đoàn bộ binh cận vệ 28 tiếp tục sang sông cùng quân đoàn bộ binh cận vệ 4 đánh tỏa ra hai bên sườn bến vượt, mở rộng đột phá khẩu lên đến 18 km, sâu 12 km. Cụm kỵ binh cơ giới của tướng I. A. Pliyev lập tức được đưa vào cửa mở và hành tiến suốt đêm trong trời mưa tầm tã về phía Novyi Bug. Toàn bộ chiến tuyến của Tập đoàn quân 6 (Đức) đều bị các đơn vị nghi binh Liên Xô tấn công, khiến cho quân Đức phải căng lực lượng ra đối phó và không thể đem quân ứng cứu lẫn nhau.

Ở phía Bắc, Lữ đoàn công binh cầu phà 151 đã làm xong cây cầu phao dài 180 mét phía hạ lưu cây cầu đường sắt Krivoy Rog bị phá hủy, Tập đoàn quân 46 cũng tràn qua sông Inlulets và chiếm được căn cứ đầu cầu phía Đông Kazanka. 14 giờ ngày 6 tháng 3, Quân đoàn xe tăng 23 (phối thuộc Tập đoàn quân 46) vượt sông và đột kích về Kazanka. Tập đoàn quân không quân 4 (Đức) tung ra hơn 40 phi vụ cường kích nhằm vào đoàn xe tăng Liên Xô đang tiến về Kazanka nhưng các máy bay Ju-87 đều bị các máy bay tiêm kích của Tập đoàn không quân 17 (Liên Xô) và pháo cao xạ của Tập đoàn quân 46 đánh lui. Tối mùng 6 tháng 3, Quân đoàn xe tăng 23 đã tiếp cận Kazanka. Tập đoàn quân 37 cũng vượt sông nhằm hướng Dolinskaya. Ngày 8 tháng 3, có Quân đoàn xe tăng 23 mở đường, Tập đoàn quân cận vệ 46 đã tiến đến tuyến phòng thủ thứ hai của quân Đức, đánh chiếm một loạt cứ điểm Zelenoye (???), Novo Malinovka, Kazankovka, Annovka, Vetselyi (Veselyi Stav) và tiến nhanh đến sông Ingul.

Các hướng tấn công chính

Ngày 11 tháng 3, Cụm kỵ binh cơ giới của tướng I. A. Pliyev đã vượt qua bùn lầy trên hương lộ Tsvetkove - Kostyleva (???), tiếp cận cửa ngõ Novyi Bug, một trung tâm phòng ngự mạnh và quan trọng ở chính giữa mặt trận do Quân đoàn bộ binh 29 (Đức) trong đó có Sư đoàn tăng 9 (Đức) đóng giữ. Đây cũng là nơi đóng Sở chỉ huy tiền phương của tướng Karl-Adolf Hollidt. Quân đoàn xe tăng 23 được lệnh chuyển hướng đến Novyi Bug, cùng với Cụm kỵ binh cơ giới công kích trung tâm phòng ngự này. Trong suốt ngày 11 tháng 3, xe tăng và kỵ binh cơ giới Liên Xô liên tục đột kích vào phía Bắc và phía Đông Novyi Bug nhưng vẫn không thể đột nhập và thành phố. Chiều 11 tháng 3, tướng Karl-Adolf Hollidt điều thêm Sư đoàn xe tăng SS "Großdeutschland" đến tăng viện cho Novyi Bug, đẩy Cụm kỵ binh cơ giới Pliyev về tuyến xuất phát. Trong trận đụng độ tại cụm 3 cứ điểm Zelenyi Gaye (Zelenyi Yar) - Bashtanka - Shevchenko, phía Tây Nam Novyi Bug, ngày 11 tháng 3, Quân đoàn trưởng quân đoàn xe tăng 23, tướng Ye. G. Pushkin, tử thương vì mảnh bom. Ngày 12 tháng 3, tướng A. O. Akhmanov, tham mưu trưởng quân đoàn được giao quyền tư lệnh Quân đoàn xe tăng 23.

Để giải quyết nhanh điểm nút Novyi Bug, ngày 12 tháng 3, Đại tướng R. Ya. Malinovsky tung Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 phối thuộc cho Cụm kỵ binh cơ giới của Piyev tăng thêm sức đột phá. Cuộc công kích Novyi Bug diễn ra suốt hai ngày 12 và 13 tháng 3. Tối 13 tháng 3, Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 (có 100 xe tăng và 23 pháo tự hành) đột nhập vào nội đô Novyi Bug từ phía Bắc, Quân đoàn xe tăng 23 (có 102 xe tăng và 16 pháo tự hành) vòng qua phía Tây chặn đường rút của quân Đức. Tướng Karl-Adolf Hollidt phải rời sở chỉ huy tiền phương Tập đoàn quân 6 về Bereznegovatoye. Còn bản thân ông ta thì rút về sở chỉ huy chính tại Nikolayev, giao lại cho thiếu tướng Max Hermann Bork, tham mưu trưởng Tập đoàn quân ở lại trực tiếp chỉ huy tại tuyến đầu. Ngày 14 tháng 3, Quân đoàn kỵ binh cận vệ 4 giải phóng Novyi Bug. Sau khi đánh chiếm Novyi Bug, cả I. A. Pliyev và A. O. Akhmanov đều nhận được lệnh tiến dọc sông Ingul xuống phía Nam, khép vòng vây sau lưng cụm quân chủ yếu của Tập đoàn quân 6 (Đức) đang phòng thủ tại khu vực Bereznegovatoye–Snigirevka-Bashtanka. Nguy cơ của một Stalingrad mới lại đang đe dọa Tập đoàn quân 6 (Đức).

Trên cánh cực Bắc, Tập đoàn quân 57 phối hợp với Tập đoàn quân cận vệ 7 (Phương diện quân Ukraina 2) nhanh chóng tiêu diệt cứ điểm Novgorodka trên đường phân giới giữa 2 phương diện quân và tiến công qua phía Bắc Dolinskaya, đánh chiếm Bobrinets ngày 11 tháng 3. Tập đoàn quân 37 cũng tấn công qua phía Nam Dolinskaya và ngày 10 tháng 3 đã tiếp cận sông Ingul. Ngày 12 tháng 3, Quân đoàn bộ binh cận vệ 6 (Tập đoàn quân 37) có lữ đoàn pháo tự hành 22 yểm hộ và Quân đoàn bộ binh 64 (Tập đoàn quân 57) có Lữ đoàn xe tăng 96 mở đường đã hợp vây 3 sư đoàn Đức tại Dolinskaya, tiêu diệt sư đoàn bộ binh 38 (Đức) đánh thiệt hại nặng các sư đoàn bộ binh 46 và 123. Ngày 13 tháng 3, Tập đoàn quân 57 đã tiến đến bờ sông Ingul cũng phải dừng lại chờ phương tiện vượt sông và phối hợp với cánh trái của Tập đoàn quân cận vệ 7 tấn công Konstantinovka trên bờ đông sông Ingul.

Ở hướng Nam, các tập đoàn quân xung kích 5, 6 và 28 cố tình để hở hướng sông Dniepr và mở cuộc tấn công trực diện từ Blakitnoye - Kachkarovka về phía Tây. Trong khi tập đoàn quân 6 và xung kích 5 tiến dọc theo hai bên bờ sông Ingulets, hình thành thế vây bọc Snigirevka thì Tập đoàn quân 28 có Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 mang tên "Tanatsisin" mở đường chỉ trong một tuần đã tiến công một mạch dọc theo hữu ngạn sông Dniepr, quét sạch các vị trí phòng thủ của các sư đoàn bộ binh 304, 306 (Đức) và Sư đoàn bộ binh 4 (Romania) khỏi bờ bắc. Ngày 11 tháng 3, Quân đoàn cơ giới cận vệ 2 giải phóng Berislav. Ngày 13 tháng 3, Sư đoàn bộ binh cận vệ 48 của đại tá quân đổ bộ đường không V. F. Magelov và Sư đoàn bộ binh 96 của đại tá Dorofeev đã tiến vào Kherson. Ngày 14 tháng 3, tàn quân Đức ở Kherson rút lên phía Bắc, nhập vào tàn quân của các Quân đoàn bộ binh 17, 29, 30 đang vị nửa hợp vây tại "cái túi" Bereznegovatoye–Snigirevka.

Khi vòng vây chưa khép chặt

Ngày 13 tháng 3, Quân đoàn xe tăng 23 tấn công dọc theo bờ Đông sông Ingul. Cụm Kỵ binh cơ giới của tướng Pliyev tấn công dọc theo con đường sắt đi Nikolayev, đánh chiếm Barmashovo, hình thành hai vòng vây song song bao bọc lấy cụm quân Đức ở Bereznegovatoye–Snigirevka. Ở phía Đông, các Tập đoàn quân 6 và xung kích 5 tiếp tục gây sức ép vào Snigirevka. Ở phía Bắc, Tập đoàn quân 46 đã vượt sông Ingul trong hành tiến, đánh chiếm Novaya Odessa (Nova Odesa) trên bờ Đông sông Nam Bug. Ngày 15 tháng 3, Tập đoàn quân 37 cũng vượt sông Ingul và tiến đến bờ sông Nam Bug đối diện với thành phố Voznesensk bên kia sông.

Ngày 14 tháng 3, không cần xin ý kiến cấp trên, tướng Ewald von Kleist ra lệnh cho tướng Max Hermann Bork phá vây. Ông cũng ra lệnh cho tướng Friedrich Kirchner chỉ huy Quân đoàn xe tăng 57 đang phòng thủ tại Nikolayev điều Sư đoàn xe tăng 3 SS "Totenkopf" đột kích vào Barmashovo, chặn đường tiến của Quân đoàn xe tăng 23 và tướng Maximilian Fretter-Pico điều Sư đoàn xe tăng 9 tấn công vào Bashtanka, không cho Cụm kỵ binh của tướng I. A. Pliyev tiến sâu xuống phía Nam. Từ trong vòng vây, Sư đoàn xe tăng 23 (Đức) và các sư đoàn bộ binh 123, 387 cũng tấn công từ phía Đông vào Barmashovo, các sư đoàn bộ binh 15, 38, 153 tấn công vào Bashtanka, vào phía sau Cụm kỵ binh cơ giới Liên Xô để mở đường thoát vây. Từ ngày 14 đến ngày 17 tháng 3, các trận kịch chiến dữ dội bằng cả xe tăng, kỵ binh và bộ binh diễn ra dọc theo con đường sắt Nikolayev - Bashtanka. Trên cánh Bắc, cuộc đột phá của các sư đoàn bộ binh 15, 38, 125 (Đức) bị Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 (Liên Xô) đánh bật sang phía Đông và rơi vào tuyến tấn công của Tập đoàn quân cận vệ 8 và Quân đoàn kỵ binh cận vệ 4. Kỵ binh Liên xô có pháo tự hành yểm hộ đã đánh lui đòn đột phá của ba sư đoàn bộ binh Đức và truy kích họ trên đường rút trở lại Bereznegovatoye. Tình hình cụm quân Đức bị vây ở hướng Barmashovo tỏ ra khả quan hơn. Lợi dụng kẽ hở giữa Quân đoàn cơ giới cận vệ 4 và Quân đoàn xe tăng 23 (Liên Xô), các sư đoàn xe tăng đã chọc được một lỗ thủng xuyên qua đội hình tấn công của quân đội Liên Xô để giải vây cho nhóm quân phía Nam. Từ ngày 16 tháng 3, quân Đức lũ lượt rút theo con đường goòng Snigirevka - Nikolayev về Nikolayev, len lỏi qua vòng vây chưa khép chặt của Quân đội Liên Xô để chạy về Nikolayev, nơi còn lại chiếc cầu duy nhất bắc qua hạ lưu sông Nam Bug.

Phát hiện quân Đức rút lui, Tập đoàn quân 6 và Tập đoàn quân cận vệ 5 tăng tốc độ tấn công truy kích nhưng họ vẫn không thể theo kịp cuộc "rút lui về phía trước mặt" của quân Đức. Do thiếu phối hợp chỉ đạo của Bộ Tư lệnh mặt trận, Tập đoàn quân 28 (Liên Xô) đã không quay lên phía Bắc để đón gặp Quân đoàn xe tăng 23 mà đột kích thẳng vào Nikolayev. Đòn tấn công đơn độc của Tập đoàn quân 28 đã bị Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) chặn đứng trước cửa ngõ phía Đông Nikolayev. Ngày 16 tháng 3, cả ba quân đoàn bộ binh cận vệ của Tập đoàn quân cận vệ 8 mở cuộc đột kích từ Bắc xuống Nam lần lượt đánh chiếm các cứ điểm NovoSergeyevka, NovoGorozheno, NovoPavlovka, NovoSevastopol và NovoBratsk. Ngày 18 tháng 3, Tập đoàn quân cận vệ 8 hoàn thành việc thanh toán các sư đoàn bộ binh (Đức) còn lại bị mắc kẹt tại "cái túi" Bereznegovatoye–Snigirevka. Quân Đức để lại trên hai bờ sông Ingul 25.000 xác chết. Quân đội Liên Xô bắt giữ 7.500 tù binh. Các sư đoàn 15, 79, 96, 125, 258 (Đức) bị đánh thiệt hại nặng, các sư đoàn 294, 304, 306 và 387 (Đức) gần như bị xóa sổ.

Ngày 17 tháng 3, Sư đoàn bộ binh 394 (Tập đoàn quân 46) đã vượt sông ở Novo Odessa và đánh chiếm một đầu cầu hẹp rộng 4 km, sâu 1 km nhưng ngày hôm sau, Sư đoàn xe tăng SS "Großdeutschland" (Đức) đã ngay lập tức phản kích, hất Sư đoàn bộ binh 394 trở lại bờ Đông sông Nam Bug. Cùng ngày 17 tháng 3, Sư đoàn bộ binh cận vệ 59 (Tập đoàn quân 37) cũng đã vượt sông ở phía Nam Voznesensk, cứ điểm được mệnh danh là pháo đài của Hitler. Cuộc vượt sông không thành công. Quân đoàn xe tăng 57 (Đức) đã điều đến đây 2 trung đoàn của sư đoàn xe tăng 23, phá được căn cứ đầu cầu và các bến vượt, đẩy Sư đoàn bộ binh cận vệ 59 (Liên Xô) khỏi bờ sông. Nhận thấy tình trạng suy yếu của các Quân đoàn xe tăng, cơ giới và tình trạng chậm trễ của các đơn vị công binh, 23 giờ đêm 18 tháng 3, đại tướng R. Ya. Malinovsky ra lệnh cho các tập đoàn quân tạm dừng tấn công để chuẩn bị chu đáo hơn cho một chiến dịch mới.

Kết quả, đánh giá và ảnh hưởng

Kết quả
Mặc dù trong điều kiện bùn lầy khó khăn của mùa xuân, Phương diện quân Ukraina 3 của Hồng quân Liên Xô vẫn đánh bại Tập đoàn quân số 6 (Đức), tiến sâu 140 cây số và giải phóng một phần lãnh thổ rộng lớn của miền Ukraina bên hữu ngạn Dniepr. Tái lập với mục đích phục thù nhưng Tập đoàn quân 6 (Đức) cũng vẫn không thể "trả được mối thù Stalingrad" cho các sĩ quan và binh lính tiền bối mà còn chịu những thiệt hại nặng nề. Sư đoàn xe tăng 9, các sư đoàn bộ binh 15, 294, 302, 304 và 355 bị mất hơn 50% quân số cùng phần lớn số vũ khí nặng; Sư đoàn xe tăng 9 và Sư đoàn bộ binh cơ giới 16 mất khả năng chiến đấu, Sư đoàn bộ binh 125 bị xóa sổ.

Mặc dù các thông cáo của Sovinform vào thời điểm ngay sau chiến dịch cho biết có khoảng 36.000 quân Đức tử trận, 13.859 sĩ quan và binh lính Đức bị bắt nhưng các tổng kết sau này của Nguyên soái A. M. Vasilevsky và Đại tướng V. I. Chuikov đều đưa ra con số thấp hơn: 25.000 quân Đức tử trận, 7.500 người khác bị bắt làm tù binh (theo V. I. Chuikov thì số tù binh Đức khoảng 10.000). Số liệu thương vong của phía Liên Xô cho đến nay vẫn được tính gộp vào toàn bộ thương vong của Chiến dịch tấn công hữu ngạn Dniepr.

Đánh giá và ảnh hưởng

Về phía Liên Xô, trong phối hợp tác chiến cấp Phương diện quân, sự chậm trễ trong hoạt động vượt sông Nam Bug của cánh phải Phương diện quân Ukraina 3 đã ảnh hưởng tiêu cực đến các tập đoàn quân cánh trái của Phương diện quân Ukraina 2, làm cho hướng tấn công của các tập đoàn quân này lái dần xuống phía Nam và chính diện của họ bị mở rộng ra. Lợi dụng điều này, các quân đoàn cánh trái của Tập đoàn quân 6 (Đức) đã cầm cự dai dẳng tại khu vực Pervomaisk, hãm chậm tốc độ tấn công của các tập đoàn quân cận vệ 5 và 7, tạo kẽ hở cho Quân đoàn 52 (Đức) phản kích vào bên sườn các tập đoàn quân này, gây nhiều thiệt hại.

Phương diện quân Ukraina 3 đã không đạt được mục tiêu cuối cùng là bao vây và tiêu diệt gọn Tập đoàn quân 6 (Đức) tại vùng đất giữa hai con sông Ingulets và Nam Bug. Đòn vây bọc bằng Cụm kỵ binh cơ giới và Quân đoàn xe tăng 23 của Quân đội Liên Xô chỉ đủ để tạo vòng vây nhưng không đủ để giữ vòng vây. Toàn bộ hai đơn vị này chỉ có trong tay 1 quân đoàn xe tăng và 1 quân đoàn cơ giới cùng 2 lữ đoàn xe tăng-cơ giới độc lập với hơn 200 xe tăng và pháo tự hành; trong khi Tập đoàn quân 6 (Đức) nắm trong tay 4 sư đoàn xe tăng, có sức chiến đấu tương đương với 4 quân đoàn xe tăng, cơ giới của Liên Xô. Đòn tấn công vỗ mặt của Tập đoàn quân cận vệ 8 vào Bereznegovatoye chỉ có thể đuổi được quân Đức khỏi "cái túi" Bereznegovatoye–Snigirevka mà không tạo được nguy cơ hợp vây đối với cánh quân này. Sự phối hợp không khớp giữa Tập đoàn quân 28 và Cụm kỵ binh cơ giới cũng là một trong những nguyên nhân khiến cho vòng vây bị hở một đoạn lớn ở phía Đông Nikolayev.

Thất bại của quân Đức đã khiến một số tướng lĩnh cao cấp tham gia trận đánh này bị cách chức. Tướng Hollidt buộc phải rời khỏi nhiệm sở vào ngày 20 tháng 3. Trung tướng xe tăng Sigfrid Henrici thay thế ông ta chỉ huy Tập đoàn quân 6. Tướng Kleist thì bị thải hồi vào ngày 31 cùng tháng. Tướng Ferdinand Schörner được giao tạm quyền chỉ huy Cụm tập đoàn quân Ukraina. Nhưng hai tháng sau đó, ông này đã đổi chỗ cho tướng Johannes Frießner để chỉ huy Cụm tập đoàn quân Bắc. Quân đội Liên Xô cũng tổn thất thêm một nhân sự cao cấp. Ngày 11 tháng 3, Thiếu tướng Ye. G. Pushkin, Quân đoàn trưởng quân đoàn xe tăng 23 tử thương vì mảnh bom.

Thất bại của "Đội quân báo thù"-Tập đoàn quân 6 (Đức) đã giáng một đòn nặng nề vào tuyến phòng thủ phía Nam của Cụm tập đoàn quân Nam Ukraina (Đức). Mặc dù cản được đà tấn công của Phương diện quân Ukraina 3 (Liên Xô) trong một tuần nhưng thiệt hại quá nặng nề của Tập đoàn quân 6 đã làm suy yếu mặt trận phòng thủ của liên quân Đức-Romania. Mặc dù họ còn giữ được hai trung tâm lớn là Nikolayev và Odessa nhưng Tập đoàn quân 3 Romania với sức chiến đấu kém hơn hẳn quân Đức không có khả năng một mình giữ được Odessa. Quân đội Liên Xô tiếp tục chiếm lĩnh những vị trí xuất phát tấn công có lợi phía Bắc và việc họ tạm dừng chiến dịch chỉ là một cuộc chuẩn bị ngắn trước khi giáng đòn quyết định tiếp theo, giải phóng các thành phố Nikolayev và Odessa và tiến ra biên giới Moldova.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lược đồ chiến dịch tấn công Bereznegovat-Snigichevsk
 Освобождение Правобережной Украины. Часть 2
 Березнеговато-Снигирёвская наступательная операция на сайте БДСА.ru

Xung đột năm 1944
Chiến dịch quân sự trong Thế chiến thứ hai
Chiến dịch tấn công hữu ngạn Dniepr


title: Chim cánh cụt Macaroni

text:
Chim cánh cụt Macaroni (danh pháp khoa học: Eudyptes chrysolophus) là một loài chim cánh cụt. Loài này cư trú ở cận Nam Cực đến bán đảo Nam Cực. Một trong sáu loài chim cánh cụt có màu, rất chặt chẽ liên quan đến chim cánh cụt hoàng gia, và một số tác giả xem xét hai là một loài duy nhất. Nó mang một mào màu vàng nổi bật, và khuôn mặt và phía trên có màu đen và ranh giới rõ ràng từ phần dưới màu trắng. Con trưởng thành cân nặng trung bình 5,5 kg (12 lb) và dài 70 cm (28 in). Con mái và con trống bề ngoài tương tự mặc dù con trống lớn hơn một chút với mỏ tương đối lớn. Giống như tất cả chim cánh cụt, nó không bay được, với một cơ thể sắp xếp hợp lý và đôi cánh cứng lại và dán thành chân chèo cho một lối sống biển.

Chế độ ăn uống của nó bao gồm một loạt các động vật giáp xác, chủ yếu là nhuyễn thể, cũng như con cá nhỏ và động vật thân mềm, chúng ở trong nước biển hàng năm nhiều hơn loài chim biển khác. Loài chim này thay lông mỗi năm một lần, ở trên bờ 3-4 tuần trước khi quay trở lại biển. Số lên đến 100.000 cá thể, các quần thể sinh sản của chim cánh cụt Macaroni là một trong những lớn nhất và dày đặc nhất của tất cả các loài chim cánh cụt. Sau khi trải qua mùa hè sinh sản, chim cánh cụt phân tán thành vào các đại dương trong sáu tháng, một nghiên cứu năm 2009 cho thấy rằng các chim cánh cụt Macaroni từ Kerguelen đã đi qua hơn 10.000 km (6.200 dặm) ở trung bộ Ấn Độ Dương. Với khoảng 18 triệu cá thể, chim cánh cụt Macaroni có số lượng nhiều nhất các loài chim cánh cụt. Tuy nhiên, hiện tượng giảm phổ biến rộng rãi trong dân số đã được ghi nhận kể từ giữa những năm 1970. Những yếu tố này dẫn đến tình trạng bảo tồn của chúng được phân loại loài dễ thương tổn.

Tham khảo

Chim Chile
Chim Nam Cực
Chim Nam Mỹ
Eudyptes
Động vật được mô tả năm 1837
Chim Tây Úc


title: Google Street View

text:
Google Street View hay Chế độ xem phố là một tính năng được sử dụng để định dạng đường đi theo kiểu đi trên xe mà bạn đang chạy, được sử dụng nhiều nước phát triển như Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan,... và nhiều quốc gia phát triển khác với những chiếc xe Camera của Google được sử dụng tại nhiều nước trên thế giới. Hiện nay Chế độ xem phố của Google được sự ủng hộ của nhiều người, đặc biệt là những người đang sử dụng ô tô.

Hướng dẫn sử dụng
Ở bên góc phải trên bản đồ có một hình nộm người màu vàng, chỉ cần click chuột xê vào chỗ được tô bằng nền màu xanh (trừ những dấu chấm màu xanh) đặt vào đó, sau đó click vào mà chỗ muốn tới đó và nó sẽ tự động đi tới đó.

Xem thêm
 Google Maps
 Google

Tham khảo

Liên kết ngoài

Maps
Dịch vụ mạng
Bản đồ trực tuyến
Bản đồ
Thực tế ảo
Dịch vụ Google
Google Maps
Tranh chấp về quyền riêng tư


title: Đồng Khánh địa dư chí

text:
Đồng Khánh địa dư chí (chữ Hán: 同慶地輿志), còn gọi là Đồng Khánh địa dư chí lược (chữ Hán: 同慶地輿志略) là bộ sách địa chí viết bằng chữ Hán. Theo các nhà nghiên cứu, sách được vua Đồng Khánh ra sắc chỉ sai làm, bắt đầu từ khoảng tháng 5 năm 1887 và được hoàn thành trong khoảng thời gian từ đó cho đến mấy năm đầu đời Thành Thái.

Khái quát
Nguyên bản gồm 25 tập chép tay (có tài liệu ghi là 27 tập), ghi lại địa lý các tỉnh trong cả nước (chỉ gồm Bắc Kỳ và Trung Kỳ) thời Đồng Khánh (1886-1888). Mỗi tỉnh gồm các mục: vị trí, giới hạn, số huyện, tổng, xã, thôn, phường, số đinh, binh lính, ruộng đất, thuế khóa, phong tục, thổ sản, khí hậu, núi sông, đường sá, đồn lũy, đền miếu, cổ tích, kỹ nghệ. Ngoài ra, mỗi quyển có bản đồ huyện, phủ, tỉnh, tổng cộng 314 bức.

Các phiên bản

Sau khi hoàn thành, sách được lưu giữ tại Nội các của triều đình Huế. Khoảng những năm đầu thế kỷ XX, Viện Viễn Đông Bác cổ tại Hà Nội được phép mượn bản đó để sao chép ra một bản đưa vào sưu tập thư tịch Hán Nôm của Viện này, đánh ký hiệu A.537.

Khoảng năm 1940, cơ quan Toyo Bunko (Đông Dương văn khố) của Nhật Bản đã nhờ Viện Viễn Đông Bác cổ giúp tổ chức sao chép cho một bản chép tay sao lại từ bản A.537. Tuy nhiên, do phần các bản đồ hơi mờ nên sau đó Toyo Bunko cho người sang Hà Nội xin chụp thu nhỏ bằng phim ảnh.

Riêng về bản gốc của triều đình Huế, vẫn được xác nhận tồn tại đến tận năm 1967 ở Đà Lạt, trong kho tài liệu của triều đình Huế do chính quyền Việt Nam Cộng hòa di chuyển từ Huế vào. Tuy nhiên, hiện tại bản gốc đã bị thất lạc, không rõ tung tích.

Chú thích

Tham khảo
 Ngô Đức Thọ, Đồng Khánh địa dư và việc bóc tách các lớp địa danh triều Nguyễn. Thông báo Hán Nôm học 1998 (tr.399-410)
 Đồng Khánh Địa Dư Chí, Nhà xuất bản Thế giới, Hà Nội, 2003.

Quốc sử quán (triều Nguyễn)


title: Trường đua chó Vũng Tàu

text:
Trường đua chó Vũng Tàu được tổ chức tại sân vận động Lam Sơn, thành phố Vũng Tàu, là nơi duy nhất ở Việt Nam tổ chức đua chó. Các cuộc đua chó được tổ chức vào thứ 6, thứ 7 hàng tuần, trường đua chó mở cửa cho người dân và du khách tới tham dự. Khán giả có thể tham gia chương trình dự thưởng bằng cách đánh cược vào các con chó tham gia cuộc đua.
Trường đua này do một Việt kiều Úc đầu tư và được chính thức cấp phép từ năm 2001 tại Vũng Tàu. Giống chó đua là một giống chó săn có nguồn gốc từ Ireland được người Úc nhân giống, rồi cung cấp cho trường đua chó Vũng Tàu và nhiều nước khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trường đua chó 'cá độ' ở Vũng Tàu

Vũng Tàu


title: Greyhound

text:
Greyhound là một giống chó săn chủ yếu được nuôi để trình diễn và đua, gần đây giống chó này cũng đã trở thành loài thú cưng được nuôi phổ biến ở các gia đình. Nó là một giống chó hiền lành và thông minh. Một sự kết hợp của chân dài và mạnh mẽ, ngực nở, xương sống linh hoạt và thân hình mảnh mai cho phép nó đạt tốc độ đua trung bình vượt quá 18 mét mỗi giây hay . Tại tốc độ tăng tốc tối đa, greyhound đạt đến tốc độ chạy 70 km mỗi giờ trong vòng 30 mét, sáu bước tiến từ các hộp, chạy với tốc độ gần 20 mét mỗi giây cho 250 m đầu tiên của một cuộc đua. Loài động vật khác chỉ có thể tăng tốc nhanh hơn trên một khoảng cách ngắn là con báo, có thể đạt tốc độ 109 km mỗi giờ (68 mph) 3-4 trên những bước tiến từ một chỗ đứng.

Greyhound là giống chó cổ xưa có dấu vết được tìm thấy ở hầu hết mọi quốc gia trên mọi lục địa. Giống chó này là biểu tượng của tầng lớp quý tộc thời bấy giờ. Bằng chứng đầu tiên về tổ tiên của Greyhound được phát hiện trên các hình chạm khắc trong các ngôi mộ Ai Cập có niên đại khoảng 2900 đến 2751 năm Trước Công Nguyên, tức khoảng 4.000 năm trước. Cả người dân La Mã và Hi Lạp xem Greyhound như một giống chó đồng hành trong những cuộc săn bắn với khả năng săn lùng tuyệt vời các con thú từ lớn đến nhỏ, bao gồm hươu, nai, thỏ, cáo, lợn rừng và thậm chí cả gấu.

Sau này, giới quý tộc trên khắp châu Âu cũng vì yêu thích giống chó này, đã xây dựng nên các trại chó Greyhound quy mô lớn, vừa nuôi dưỡng làm chó săn, vừa chăm sóc như các vật nuôi trong gia đình. Nhận ra tốc độ vượt trội và sự nhanh nhẹn của Greyhound, giống chó này dần tham gia vào môn thể thao đua chó. Cuộc đua Greyhound được tổ chức chính thức lần đầu tiên vào năm 1876 diễn ra ở gần London.

Giống chó Greyhound được mang đến Mỹ từ trước năm 1776 bởi những người di cư. Trong suốt những năm 1800, chúng được sử dụng để tham gia các cuộc đi săn hoang dã ở miền Tây Hoa Kỳ. Chó đua Greyhound từ châu Âu tiếp tục được nhập vào Mỹ trong những năm 1800 và 1900 và trở thành nền tảng của Greyhound ngày nay. Rất nhiều trường đua chó được tổ chức ở khắp nơi tại Mỹ và sau này mở rộng ra khắp thế giới. Những chú chó Greyhound được nuôi dưỡng và rèn luyện theo chế độ đặc biệt để đạt được tốc độ chạy nhanh nhất có thể. Tuy nhiên, nhiều chú chó đua mặc dù còn khỏe mạnh nhưng đã “hết thời” đem ra thi đấu thường bị chủ nhân giết bỏ để tiết kiệm chi phí nuôi nấng. May mắn là có nhiều nhóm cứu hộ đã tiến hành giải cứu những em chó này để chúng có thể tiếp tục cuộc sống như một thú cưng của con người.

Đặc Điểm
Chó Greyhound sinh ra đã sở hữu đặc điểm ngoại hình phù hợp cho việc chạy nhanh. Chúng có cơ thể cao ráo, thân hình mảnh mai nhưng săn chắc. Cân nặng trung bình của giống chó này là khoảng 27 – 43 kg đối với con đực và 27 – 40 kg đối với con cái. Chiều cao phổ biến ở mức 71 – 76 cm ở con đực và 68 – 71 cm ở con cái.

Chó Greyhound có phần ngực nở lực lưỡng, bụng hóp, phần đầu nhỏ còn mõm khá dài và nhọn rất phù hợp cho việc tăng tốc theo khí động lực học. Đặc biệt nhất là những đôi chân dài mạnh mẽ cho phép chúng sải những bước chạy rất xa. Ngoài ra chúng có chiếc cổ cao và hơi cong, đôi tai nhỏ thường cụp xuống, phần đuôi dài và nhọn đóng vai trò bộ phanh và bánh lái khi chạy. Tốc độ chạy trung bình của chó Greyhound đạt trên 63 km/giờ và khi tăng tốc thì có thể đạt tốc độ tối đa lên tới 70 km/h.

Bộ lông của Greyhound ngắn, ôm sát cơ thể với sợi lông mịn và bóng. Những chú chó thuộc giống này có thể có nhiều màu lông khác nhau, từ đen, trắng, nâu, cam hoặc các màu trộn lẫn như màu vện, màu cam trắng, đen trắng, nâu trắng…

Tính cách
Greyhound từ xưa đến nay vẫn nổi tiếng với bản tính điềm đạm và thanh lịch. Chúng là những chú chó đồng hành tuyệt vời nhờ vào sự trầm lặng, lịch sự, độc lập và sạch sẽ. Đây là lý do khiến tính cách của Greyhound có nhiều nét tương đồng với loài mèo.

Một điều cần lưu ý chính là Greyhound là sinh vật nhạy cảm và dễ bị giật mình, vậy nên hãy đối xử nhẹ nhàng với Greyhound mọi lúc mọi nơi, đồng thời đừng nuôi dưỡng chú chó của bạn trong môi trường có nhiều tiếng la hét, cãi cọ hoặc trong không khí gia đình căng thẳng. Thi thoảng có những em Greyhound rất nhút nhát, nhưng nếu được xã hội hóa đúng cách thì tính cách này có thể điều chỉnh được.

Greyhound thực sự là những thú cưng ngoan ngoãn. Những chú chó thuộc giống này không bao giờ hung hăng, khi bị một con chó khác tỏ thái độ thì Greyhound chỉ đơn thuần đứng im lẳng lặng quan sát, lý do một phần cũng vì chúng hoàn toàn không có bản năng chiến đấu. Nhưng với bản năng săn đuổi mạnh mẽ, mèo và những chú chó nhỏ có thể bị nguy hiểm khi chơi đùa xung quanh Greyhound khi chúng “nổi hứng” đuổi theo các vật thể di chuyển. Vì vậy, nếu bạn có đưa em Greyhound nhà mình ra công viên dành cho chó, thì nhớ chỉ cho chúng chơi trong khu vực dành cho chó có kích thước lớn thôi nhé!

Vốn là những chú chó được phát triển để săn lùng các động vật nhỏ, Greyhound có thị giác cực nhạy bén có thể phát hiện những con vật nhỏ xíu từ khoảng cách xa, đồng thời chúng có tốc độ vô địch mà các giống chó khác không thể nào sánh nổi. Ngày nay, Greyhound vẫn duy trì sở thích săn đuổi và có thể chạy nhanh hơn ngựa. Chạy nước rút là môn thể thao rèn luyện cơ thể phù hợp với Greyhound. Thay vì để em Greyhound của bạn tham gia vào các cuộc chạy đường dài không có lợi chó sức khỏe của chúng, bạn chỉ nên cho phép chúng chạy nước rút vài lần một tuần hoặc một lần mỗi ngày. Nếu được vận động thường xuyên, Greyhound sẽ là những vật nuôi khỏe mạnh, hạnh phúc và ngoan ngoãn.

Huấn luyện Greyhound là nhiệm vụ khá dễ dàng, ngay cả đối với những người lần đầu nuôi chó vì giống chó này ngoan “từ trong trứng nước” và nhanh nhạy với các mệnh mệnh từ chủ nhân. Tuy nhiên huấn luyện theo phương pháp khắc nghiệt có thể gây ra những tổn hại tâm lý cho những sinh vật nhạy cảm như Greyhound. Thay vào đó, hãy sử dụng phương pháp động viên, đối xử nhẹ nhàng, nhiều lời khích lệ và phần thưởng thì chú chó của bạn sẽ tiếp thu nhanh hơn rất nhiều.

Nguồn dữ liệu được cung cấp bởi nhà phân tích và nghiên cứu : LÊ QUANG TIẾN DŨNG - Việt Nam

Chú thích

Giống chó
Sơ khai chó


title: Ngân hàng thương mại cổ phần Nam Á

text:
Ngân hàng Thương mại Cổ phần Nam Á, tên tiếng Anh: Nam A Commercial Joint Stock Bank, viết tắt là Nam A Bank, là một Ngân hàng TMCP đầu tiên tại Việt Nam, được thành lập ngày 21 tháng 10 năm 1992 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Giới thiệu
Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) chính thức hoạt động từ ngày 21/10/1992, là một trong những Ngân hàng TMCP đầu tiên tại Việt Nam được thành lập sau khi Pháp lệnh về Ngân hàng được ban hành năm 1990.

Từ những ngày đầu hoạt động, Nam A Bank chỉ có 3 Chi nhánh với vốn điều lệ 5 tỷ đồng và gần 50 cán bộ nhân viên. Đến nay, qua những chặng đường phấn đấu đầy khó khăn và thách thức, Nam A Bank không ngừng lớn mạnh với mạng lưới gần 150 điểm kinh doanh và 100 Điểm giao dịch số tự động ONEBANK trên cả nước, đã có quan hệ với 330 ngân hàng ở khắp quốc gia và vùng lãnh thổ trên khắp thế giới. So với năm 1992, vốn điều lệ hiện nay tăng hơn 2000 lần, số lượng cán bộ nhân viên tăng hơn 104 lần, phần lớn là cán bộ trẻ, năng động, được đào tạo chính quy trong và ngoài nước, có năng lực chuyên môn cao.

Mục tiêu hiện nay của Nam A Bank là phấn đấu thành một trong những ngân hàng hiện đại, hàng đầu của Việt Nam trên cơ sở phát triển nhanh, vững chắc, an toàn và hiệu quả và không ngừng đóng góp cho sự phát triển kinh tế chung của xã hội. https://www.namabank.com.vn/tong-quan

Ban điều hành
Hiện Nam A Bank có ban điều hành như sau:

Ông Trần Ngọc Tâm - Tổng Giám đốc

Ông Trần Khải Hoàn - Phó Tổng Giám đốc thường trực

Ông Hoàng Việt Cường - Phó Tổng Giám đốc

Ông Hà Huy Cường - Phó Tổng Giám đốc

Ông Nguyễn Vĩnh Tuyên - Phó Tổng Giám đốc

Ông Lê Anh Tú - Phó Tổng Giám đốc

Ông Võ Hoàng Hải - Phó Tổng Giám đốc

Bà Hồ Nguyễn Thúy Vy - Phó Tổng Giám đốc

Cơ cấu tổ chức
 Hệ thống gần 150 Đơn vị kinh doanh trên toàn quốc .
Điểm giao dịch ngân hàng số OneBank: 100 Điểm
 Công ty Quản lý tài sản Ngân hàng Nam Á - Asset Management Company (AMC)

Thành viên của các tổ chức
 Hiệp hội ngân hàng Việt Nam
 Hiệp hội ngân hàng Châu Á
 Hiệp hội kinh doanh vàng Việt Nam
 Liên minh Thẻ Banknetvn
 Tổ chức thanh toán toàn cầu SWIFT: Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication
 Hệ thống chuyển tiền nhanh trên toàn thế giới Western Union

Mạng lưới phân phối
Tính đến 07/08/2023, mạng lưới Ngân hàng Nam Á đã gần 150 đơn vị kinh doanh và 100 điểm giao dịch ngân hàng số OneBank trên toàn quốc
 Hội sở chính: 201-203 Cách mạng Tháng Tám, Phường 4, Quận 3, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam.
 Khu vực TP Hồ Chí Minh: 29 Đơn vị kinh doanh
Khu vực Đông Nam Bộ: 24 Đơn vị kinh doanh
 Khu vực Miền Tây: 33 Đơn vị kinh doanh
 Khu vực Miền Trung Tây Nguyên: 32 Đơn vị kinh doanh
Khu vực Miền Bắc: 22 Đơn vị kinh doanh

Danh hiệu đạt được
 Hệ sinh thái Ngân hàng số sáng tạo nhất Việt Nam năm 2023 do tạp chi Asian Banking & Finance trao tặng
 Ngân hàng chuyển đổi số xuất sắc trong lĩnh vực nhân sự 2023 do HR ASIA trao tặng
 Ngân hàng kiến tạo số tốt nhất Việt Nam 2022
 Ngân hàng đẹp – Dịch vụ tốt nhất Việt Nam 2022
 Ngân hàng quản trị rủi ro xuất sắc Việt Nam 2022
 Ngân hàng có trách nhiệm xã hội tốt nhất Việt Nam 2022
 Thương hiệu truyền cảm hứng Châu Á 2022
 Doanh nhân xuất sắc Châu Á 2022
 Nơi làm việc tốt nhất Châu Á 2021 - 2022 - 2023
 Nam A Bank – Top 50 thương hiệu nhà tuyển dụng hấp dẫn nhất với sinh viên Việt Nam 2020.
Nam A Bank vinh dự là Doanh nghiệp Tăng trưởng nhanh & Xuất sắc Châu Á 2020 do APEA trao tặng – Ghi nhận xứng đáng cho hoạt động xuất sắc, hiệu quả và bền vững.
Nam A Bank - Ngân hàng duy nhất sở hữu Ứng dụng Ngân hàng bán lẻ sáng tạo nhất Việt Nam 2020 do Global Banking & Finance Review (GBAF) trao tặng.
Nam A Bank vinh dự 02 năm liền (2019 & 2020) nhận giải thưởng "Ngân hàng tiêu biểu về Tín dụng Xanh" do VNBA & IDG trao tặng.
Chuyển đổi số Việt Nam – Viet Nam Digital Awards 2019
 Ngân hàng tiêu biểu về Tín dụng xanh 2019
 Vinh dự nhận bằng khen của của Thống đốc NHNN Việt Nam vì đã có thành tích xuất sắc góp phần hoàn thành nhiệm vụ ngân hàng năm 2017-2018
 Đứng thứ 2 về An toàn thông tin theo ICT và VNISA Index.
 5 năm liên tiếp Thương hiệu mạnh.
Ngân hàng Nam Á – Nam A Bank nhận chứng chỉ đạt tiêu chuẩn: ISO / IEC 27001:2005 năm 2013.
Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh trao tặng "Ngân hàng TMCP Nam Á đã có thành tích xuất sắc nhiệm vụ liên tục nhiều năm góp phần tích cực phong trào thi đua của thành phố" năm 2011
Ngân hàng TMCP Nam Á nằm trong bảng xếp hạng 500 doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất Việt Nam năm 2010
Ngân hàng Nam Á - Nam A Bank nhận Bằng khen của Hội Khuyến Học Việt Nam năm 2008
Ngân hàng Nam Á - Nam A Bank nhận Bằng khen của Thủ Tướng Chính Phủ nước CHXHCN Việt Nam tặng năm 2007
 Bằng khen của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trao tặng vì đã có thành tích xuất sắc, góp phần hoàn thành nhiệm vụ ngân hằng năm 2005

Sản phẩm, dịch vụ
* Sản phẩm, dịch vụ dành cho Khách hàng Doanh nghiệp
 Sản phẩm tiền gửi
Sản phẩm tín dụng doanh nghiệp
Bao thanh toán
Thanh toán quốc tế
Các sản phẩm, dịch vụ khác

* Sản phẩm, dịch vụ dành cho Khách hàng Cá nhân
Sản phẩm tiền gửi
Sản phẩm tiết kiệm
Sản phẩm tín dụng cá nhân
Dịch vụ chuyển, nhận tiền
Sản phẩm thẻ
Các sản phẩm, dịch vụ khác

* Dịch vụ Ngân hàng Điện tử - eBanking
 Internet Banking
 Mobile Banking
 Phone Banking
 SMS Banking
 Payment Online

Công nghệ hiện đại
 NAM A BANK – Ngân hàng Việt đầu tiên triển khai giải pháp Oracle Exadata Cloud at Customer
 Triển khai thành công hệ thống Lõi Ngân hàng (Corebanking Flexcube của Công ty Oracle) trên toàn hệ thống từ tháng 6/2010.
 Triển khai thành công hệ thống Thẻ ATM liên kết với các hệ thống như: Banknetvn, Smartlink, VNBC.
 Phát triển các kênh giao dịch điện tử hiện đại: Internet Banking, Mobile Banking (App Open Banking), Phone Banking, SMS Banking, Payment Online, E_comercial,...
Phát triển thành công điểm giao dịch ngân hàng số VTM OneBank 365+ (24/7)

Chương trình cộng đồng
Ngân hàng Nam Á đã triển khai chương trình Nhớ cội nguồn - Hướng tương lai với hi vọng giúp đỡ các cụ già neo đơn, kém may mắn; hỗ trợ các trẻ em nghèo vượt khó, học giỏi trên toàn quốc. Chương trình thể hiện bản sắc văn hóa của Ngân hàng Nam Á: phát triển doanh nghiệp luôn đi đôi với xây dựng và phát triển cộng đồng.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website Ngân hàng Nam Á
 Website Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
 Website Hiệp Hội Ngân hàng Việt Nam
 Khai trương trụ sở mới Ngân hàng Nam Á
 Ngân hàng Nam Á thay đổi phong cách phục vụ "thượng đế"
 Ngân hàng Nam Á phát triển chiều sâu
 Ngân hàng Nam Á là thành viên thứ 16 của Banknetvn
 Trao quà Tết Nhâm thìn 2012 cho trẻ em mồ côi

Nam Á


title: Tiền tệ Đại Việt thời Lý

text:
Tiền tệ Đại Việt thời Lý phản ánh những vấn đề liên quan tới tiền tệ lưu thông vào thời nhà Lý (1009-1225) trong lịch sử Việt Nam.

Tiền trong đời sống kinh tế - xã hội
Đại Việt sử ký toàn thư cho thấy tiền đã được sử dụng và phát hành nhiều trong thời Lý Thái Tổ. Cả lương bổng lẫn tô thuế đều có thể trả bằng tiền.

Thương mại phát triển bước đầu, nhu cầu trao đổi hàng hóa trong nước ngày càng tăng. Tiền do triều đình nhà Lý đúc ra không đáp ứng đủ nhu cầu lưu thông hàng hóa. Nhiều đồng tiền nhà Tống và thậm chí thời Đường vẫn được lưu hành trong nước.

Với quan điểm trọng nông ức thương, sử sách đề cập rất ít về vấn đề tiền tệ. Các sách sử Việt Nam không nói rõ quan hệ giữa các đơn vị tiền vào thời kỳ này và không phản ánh quan hệ giá trị giữa tiền Việt và tiền Tống lưu hành khi đó. Theo lệ cổ bên Trung Quốc, 1 lạng bạc bằng 1 quan và bằng 1000 đồng nhưng từ thời Ngũ Đại rút bớt giá trị, sang thời Tống cũng theo tỉ lệ này: 1 quan tương đương 770 đồng.

Các đồng tiền thời Lý
Nhà Lý đúc tiền bằng hợp kim đồng – giống như tiền lưu hành ở vùng Đông Nam Trung Quốc khi đó (nhà Tống ngoài tiền hợp kim đồng còn đúc cả tiền sắt).

Các đồng tiền nhà Lý qua các đời vua gồm có:

Thuận Thiên đại bảo

Đây là tiền kim loại được giới nghiên cứu tiền cổ ở Việt Nam cho là của Lý Thái Tổ vì ông vua này có một niên hiệu là Thuận Thiên. Bên Trung Quốc có Sử Tư Minh khi làm vua cũng có niên hiệu Thuận Thiên, nhưng ông này cho đúc tiền Thuận Thiên nguyên bảo đương bách. Sau này, Lê Thái Tổ cũng lấy niên hiệu Thuận Thiên, nhưng tiền đúc ra gọi là Thuận Thiên thông bảo hoặc Thuận Thiên nguyên bảo.

Minh Đạo thông bảo
Tương truyền là Lý Thái Tông đã cho phát hành Minh Đạo thông bảo. Sử liệu Lịch triều hiến chương loại chí có ghi rằng vua Lý Thái Tông cho đúc tiền Minh Đạo, nhưng không ghi rõ có phải là Minh Đạo thông bảo hay không.

Càn Phù nguyên bảo

Sử liệu cũ của Việt Nam và kết quả khảo cổ đều không cho thấy có loại tiền này. Song, Lacroix và các tác giả Lịch sử phong kiến Việt Nam (tập I) đều cho là có và cũng do Lý Thái Tông phát hành.

Việt Nam vào thời vua Lý Thái Tông đã đúc hai loại Minh Đạo thông bảo và Càn Phù nguyên bảo. Song, khảo cổ học Việt Nam chưa cho thấy cả hai loại tiền này.

Thiên Phù nguyên bảo

Được cho là do Lý Nhân Tông phát hành vì ông có hai niên hiệu có chữ Thiên Phù trong đó. Sử liệu cũ của Việt Nam không nhắc đến tiền này. Nhưng khảo cổ học cho thấy có tiền Thiên Phù thông bảo với đường kính chừng 20 mm với mặt trước có bốn chữ Thiên Phù nguyên bảo đọc theo vòng tròn, mặt sau để trơn, có lỗ, không có gờ. Đỗ Văn Ninh cho rằng kích thước đồng tiền này nhỏ hơn so với các đồng tiền thời trước là vì thời Lý Nhân Tông trị vì có nhiều chiến tranh, nên để giành được ít đồng hơn cho việc đúc tiền.

Thiên Cảm thông bảo
Lacroix có nhắc đến tiền này và còn công bố hình thù đồng tiền. Ông cho rằng đây là tiền do Lý Anh Tông phát hành vì vua này có một niên hiệu trong đó có chữ Thiên Cảm. Tiền có gờ và mép rõ ràng. Khảo cổ học Việt Nam chưa tìm ra loại tiền này. Các vua Trung Quốc không có ai có niên hiệu có chữ Thiên Cảm.

Thiên Tư thông bảo
Không thấy chính sử đề cập đến đồng tiền này. Lacroix đã từng công bố một mẫu tiền mà mặt trước có bốn chữ Thiên tư thông bảo, mặt sau để trơn. Lý Anh Tông có một niên hiệu trong đó có chữ Thiên Tư. Các vua Trung Quốc không ai có niên hiệu có chữ này.

Xem thêm
 Thương mại Đại Việt thời Lý
 Tiền tệ Việt Nam thời Tiền Lê
 Tiền tệ Đại Việt thời Trần

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Lục Đức Thuận, Võ Quốc Ky (2009), Tiền cổ Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục
Đỗ Văn Ninh (1992), Tiền cổ Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn chủ biên (2008), Đại cương lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Lý
Lịch sử kinh tế Việt Nam
Đơn vị tiền tệ Việt Nam


title: S-400

text:
S-400 Triumf (, tên mã định danh của NATO: SA-21 Growler) là hệ thống tên lửa phòng không di động chiến lược tầm cao chống khí cụ bay do phòng thiết kế tên lửa NPO Almaz thiết kế. Đây là 1 phiên bản tên lửa thuộc họ tên lửa tầm cao S-300. Đây là hệ thống phòng không đa năng có tầm bắn xa nhất thế giới cho tới khi hệ thống S-500 ra đời.

Trong quá trình phát triển, Triumf được gọi bằng tên định danh là S-300PMU3, về sau đổi thành S-400 vì cái tên này mang hàm ý quảng bá nhiều hơn. Sự khác biệt giữa S-400 với các phiên bản S-300 trước chủ yếu là những cải tiến sâu hơn về các thiết bị điện tử cùng với việc triển khai thêm bốn loại tên lửa mới cho hệ thống, giúp người sử dụng có thể tùy chỉnh các tên lửa mang theo nhằm tăng khả năng tác chiến chống lại các thể loại mục tiêu nhất định. Phạm vi hoạt động của các loại tên lửa S-400 là 40–120 km với tên lửa 9M96, 250 km với tên lửa 48N6 và tới 400 km với tên lửa 40N6.

S-400 có nhiều khả năng hơn S-300. Nó có thể phát hiện mục tiêu cách xa 600 km và cao 40–50 km., có thể theo dõi đồng thời 300 mục tiêu. Gọi là hệ thống tên lửa tầm cao nhưng thực sự S-400 là một tổ hợp tên lửa đa tầm, nó có thể hạ mục tiêu như máy bay ở độ cao 27 km. S-400 có thể tiêu diệt khí cụ bay của đối phương trong khoảng cách tới 400 km và tên lửa đạn đạo ở khoảng cách 60 km. So với hệ thống đối thủ MIM-104 Patriot PAC-3 của Mỹ, S-400 vượt trội về mọi thông số: Thời gian triển khai chiến đấu nhanh hơn (5 phút so với 30 phút), tầm bắn xa hơn (400 km so với 240 km), số mục tiêu có thể theo dõi cao hơn (300 so với 100), cự lý phát hiện mục tiêu lớn hơn (600 km so với 350 km) cũng như có thể đánh chặn mục tiêu bay nhanh hơn (4,8 km/giây so với 2 km/giây).

Phát triển
Việc nghiên cứu S-400 bắt đầu từ tháng 1 năm 1990. Đúng 9 năm sau, tháng 1 năm 1999, lực lượng phòng không Nga chính thức công bố hệ thống này. Ngày 12 tháng 2 năm 1999, kết quả của các cuộc thử nghiệm cho thấy tên lửa đã rất thành công trong hoạt động. Năm 2001, Nga bắt đầu lên kế hoạch trang bị S-400 cho quân đội Nga.

Năm 2003, Nga tuyên bố chưa sẵn sàng trang bị hệ thống này. Hai quan chức cấp cao trong Quân đội Nga lo ngại rằng hệ thống S-400 vẫn còn nhiều khiếm khuyết do còn sử dụng hệ thống điện tử đánh chặn "lỗi thời" từ S-300P. Vì thế, S-400 chưa sẵn sàng sản xuất.

Cuối cùng, vào năm 2004, dự án S-400 hoàn thành chỉnh sửa và được công bố vào tháng 2 năm 2004. Trong tháng 4, Nga thử nghiệm thành công tên lửa đánh chặn 48N6DM tầm bắn 250 km trang bị cho S-400. Năm 2014, Nga thử nghiệm thành công tên lửa đánh chặn tầm bắn 400 km trang bị cho S-400.

Đặc điểm

Thông số cơ bản

 Những mục tiêu mà hệ thống nhắm tới:

 Máy bay ném bom chiến lược như các loại B1 Lancer, FB-111, B-52
 Các máy bay phục vụ cho tác chiến điện tử ví dụ EF-111A, EA-6
 Máy bay trinh sát tỉ như TR-1
 Máy bay cảnh báo sớm sử dụng rađa như E3-A, E2-C
 Máy bay tiêm kích ví dụ F-15, F-16, F-22 Lockheed Martin F-35 Lightning II
 Máy bay tàng hình ví dụ B-2, F-117A
 Tên lửa hành trình chiến lược tỉ như Tomahawk
 Tên lửa đạn đạo (tầm bắn lên tới 3500km).

 Tốc độ tối đa nói chung đối với các loại mục tiêu là 4.800 m/s (giới hạn tốc độ tuyệt đối là 5.000 m/s), tốc độ tối thiểu là 0 m/s.

Cơ cấu phóng và tổ chức
Một đơn vị cấp lữ đoàn S-400 bao gồm
Hệ thống chỉ huy 30K6E:
Trung tâm điều khiển-chỉ huy 55K6E đặt trên xe tải Ural-532301.
Hệ thống nhận diện mục tiêu sử dụng rađa toàn cảnh 92N6E (tầm quan sát 600 km) có khả năng chống nhiễu. Đặt trên một xe tải MZKT-7930. 92N6E có thể đồng thời theo dõi 300 mục tiêu.
6 tiểu đoàn hệ thống tên lửa phòng không 98ZH6E, mỗi tiểu đoàn có thể đóng vai trò một đơn vị tác chiến dành cho các chiến dịch độc lập, bao gồm:
Rađa đa chức năng 92N6E hoặc 92N2E, tầm quan sát 400 km.
Dàn phóng 5P85TE2 hoặc 5P85SE2 đặt trên xe tải BAZ-64022 hay MAZ-543M (tối đa 16 ống phóng).
Các tên lửa phòng không như 48N6E, 48N6E2, 48N6E3, 48N6DM, 9M96E, 9M96E2 và tên lửa tầm siêu xa 40N6E.

Hệ thống chỉ huy 30К6Е có thể điều khiển các hệ thống vũ khí sau:
Hệ thống S-400 Triumf 98ZH6E;
S-300PMU2 (thông qua hệ thống điều khiển 83М6Е2);
S-300PMU1 (thông qua hệ thống điều khiển 83М6Е);
Tor-M1 thông qua trạm điều khiển cấp khẩu đội Ranzhir-M;
Pantsir-S1 thông qua xe chỉ huy của khẩu đội;

Radar

S-400 sử dụng rađa đa chế độ 92N6E đặt trên xe tải MZKT-7930, phiên bản nâng cấp từ 30N6E2 dùng trên S-300, với chất lượng và tầm quan sát được cải thiện đáng kể. 92N6E có nhiệm vụ theo dõi mục tiêu, phân loại các mục tiêu, tính toán tên lửa cần phải phóng và hướng dẫn cho tên lửa định vị mục tiêu. Việc nâng cấp ra đa dẫn đến việc nâng cấp hệ thống ống truyền tín hiệu nhằm nâng cao hiệu suất và khẩu độ, cùng với việc cải tiến các thiết bị kích thích và khả năng nhảy tần tự động. Ngoài ra, S-400 cũng sử dụng ra đa tiếp nhận 96L6 với tầm quét 300 km, cũng đặt trên xe tải MZKT-7930. Một rađa khác được tích hợp là ra đa mảng pha 3 chiều 91N6E, phiên bản nâng cấp từ 64N6E2.

Một số loại ra đa khác có thể được sử dụng trên S-400 là ra đa băng tần L 59N6 Protivnik GE và 67N6 Gamma DE, ra đa tần số rất cao (VHF) 1L119 Nebo SVU, hoặc ra đa đa tần Nebo M. Người ta hiện đang thử nghiệm các hệ thống định vị phát xạ Topaz Kolchuga M, KRTP-91 Tamara, và 85V6 Orion với nhiệm vụ "tìm bắt" các mục tiêu đã "qua mặt" hệ thống ra đa tiếp nhận hoặc khi ra đa tiếp nhận đã bị đối phương gây nhiễu.

Phía Nga cũng đang thử triển khai các thiết bị điện tử của S-400 lên dòng xe tải BAZ Voschina, ví dụ 92N6 và 96L6-1 trên BAZ-69096, và 40V6M/T cùng 91N6 trên BAZ-6403.01. Tháp chỉ huy đang được dự tính triển khai trên BAZ-69092-012, và máy chuyển đổi năng lượng 63T6A cùng với máy phát điện 5I57A sẽ được đặt trên một phiên bản khác của BAZ-69092-012.

1 tiểu đoàn S-400 có thể theo dõi 300 mục tiêu ở phạm vi 600 km,. Một lữ đoàn tác chiến (gồm 6 tiểu đoàn hợp thành) có thể khóa 36 mục tiêu và điều khiển đồng thời 72 tên lửa tấn công 36 mục tiêu này. Năm 2015, nhà sản xuất tuyên bố tính năng của S-400 đã được tăng cường, một lữ đoàn tác chiến lớn (gồm 6 tiểu đoàn hợp thành) có thể khóa 80 mục tiêu và điều khiển đồng thời 160 tên lửa tấn công 80 mục tiêu này.

Thường thì 1 tiểu đoàn S-400 có khoảng 12 xe phóng với 48 tên lửa tầm xa hoặc rất xa (mỗi xe phóng có 4 tên lửa). Nếu muốn mang được nhiều tên lửa hơn thì có thể dùng loại tên lửa cỡ nhỏ và có tầm bắn ngắn hơn như 9M96E hoặc 9M96E2 (mỗi ống phóng tên lửa cỡ lớn có thể thay bằng 4 ống phóng tên lửa cỡ nhỏ), nếu dùng toàn bộ tên lửa 9M96E/E2 thì 12 xe phóng có thể mang tới 192 tên lửa. Khả năng tiêu diệt mục tiêu phụ thuộc vào tên lửa và hệ thống sử dụng.

Theo báo cáo từ Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ cho biết, S-400 thực sự có thể theo dõi các mục tiêu ở khoảng cách lên tới 600 km, điều này đã được chứng thực khi Thổ Nhĩ Kỳ dùng radar 96L6E của S-400 phát hiện tiêm kích F-16 từ cách xa tới 600 km, với điều kiện là mục tiêu ở độ cao 20 km và không có nhiễu địa hình địa vật. Khi mục tiêu ở độ cao dưới 5 km, hiệu suất phát hiện của nó sẽ bị giảm 30 - 40% Khi mục tiêu nằm ở độ cao 1 km, phạm vi phát hiện và tiêu diệt hiệu quả của S-400 giảm xuống còn 70 - 180 km (tùy thuộc vào địa hình), và khi mục tiêu nằm ở độ cao dưới 1 km thì S-400 chỉ nhận biết được ở khoảng cách 20 - 40 km. Nguyên nhân là do sóng radar của bất kỳ hệ thống tên lửa phòng không nào cũng bị giới hạn bởi đường chân trời do bề mặt cong của vỏ trái đất..

Cũng theo quân đội Thổ Nhĩ Kỳ, hệ thống phòng không S-400 Triumf của họ đã có thể bắt được tín hiệu máy bay chiến đấu tàng hình F-35 của Mỹ bay trên biên giới Syria - Iraq vào ngày 17 tháng 12 năm 2019. Khi đó F-35 của Mỹ đã bay ở khoảng cách 450 - 550 km từ vị trí triển khai hệ thống phòng không S-400 ở Thổ Nhĩ Kỳ

Tên lửa

Tên lửa tầm cực xa 40N6 với tầm bắn lên đến . Sử dụng đầu đạn định vị rađa chủ động.
Tên lửa tầm xa 48N6DM có tầm bắn . Sử dụng đầu đạn định vị ra đa bán chủ động.
Tên lửa 48N6E3/48N6E2, tầm bắn 250/200 km, có thể hạ mục tiêu bay với vận tốc 4800/2800 m/s hoặc tên lửa bay với vận tốc 2000 m/s.
Tên lửa 9M96E2 có thể bắn hạ mục tiêu bay ở khoảng cách lên đến , trần bay từ khoảng 5 mét đến 30 km. Khả năng bắn hạ tốt nhất đối với các mục tiêu bay nhanh và cơ động cao ví dụ máy bay tiêm kích. Nặng 420 kg và sử dụng đầu đạn định vị bằng ra đa.
Tên lửa 9M96E tầm trung (40 km), trần bay 20 km, nặng 333 kg. Đầu đạn định vị ra đa chủ động.
Tên lửa 9M96 tầm trung (120 km), chỉ dùng trong nội địa và không xuất khẩu. Tỉ lệ bắn hạ đối với tên lửa đối phương là gần 100%, còn đối với máy bay hay máy bay không người lái là 90% và 80%. Thử nghiệm cho thấy tên lửa có thể bay tới độ cao 56 km với sức chịu tải hơn 20g, giúp nâng cao đáng kể khả năng tiêu diệt tên lửa đạn đạo tầm trung và gần.
Tên lửa chống tên lửa đạn đạo 77N6-N và 77N6-N1 được đưa vào sử dụng năm 2014. Được kỳ vọng là giúp nâng cao khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo với khả năng tiêu diệt mục tiêu bằng động năng. 77N6-N và N1 cũng sẽ được triển khai trên tổ hợp tên lửa S-500 với vai trò đánh chặn tên lửa đạn đạo tầm xa.

Lịch sử hoạt động
trái|nhỏ|Thành viên kíp điều khiển hệ thống S-400 đang làm việc

Nga
Vào ngày 21 tháng 5 năm 2007, Không quân Nga đã có thông báo rằng hệ thống S-400 sẽ được đặt trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu xung quanh Moscow và miền trung của Nga từ ngày 1 tháng 7 năm 2007. Hệ thống S-400 cũng đã được triển khai gần Elektrostal.

Vào ngày 26 tháng 8 năm 2007, trung đoàn S-400 đầu tiên đã được đưa vào hoạt động ở Moskva, theo Kênh 1. Đây là trung đoàn cận vệ tên lửa phòng không 606 của sư đoàn 9, quân đoàn 1 thuộc Bộ tư lệnh trung tâm Lực lượng Phòng không thuộc Bộ chỉ huy mục tiêu đặc biệt.

Vào ngày 8 tháng 2 năm 2008, trung tướng Vladimir Sviridov nói rằng Nga sẽ thay thế các hệ thống S-300 ở tây bắc bằng các hệ thống S-400. Các chuyên gia quân sự Nga kì vọng rằng hệ thống sẽ là một nhân tố quan trọng trong hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo tới năm 2020.

Tháng 9 năm 2006, phó thủ tướng Nga Sergei Ivanov đã đưa ra chương trình mua sắm vũ khí mới từ 2007-2015, bao gồm việc mua 18 tiểu đoàn S-400.

Ngày 17 tháng 3 năm 2009, bộ trưởng bộ quốc phòng Nga đã thông báo về trung đoàn S-400 thứ 2 đã được đưa vào hoạt động.

Ngày 26 tháng 8 năm 2009, bộ tổng tham mưu Nga nói rằng đã đưa hệ thống S-400 tới vùng viễn đông Nga để đánh chặn các tên lửa đạn đảo thử nghiệm của Triều Tiên và ngăn chặn các mảnh vỡ của tên lửa rơi xuống Nga.

Tháng 2 năm 2011, đơn vị thứ hai của hệ thống S-400 sẽ được triển khai đến Dubrovki, bắc Moscow.  Cũng trong tháng 2, một hệ thống S-400 sẽ được triển khai đến phía nam Quần đảo Kuril để "bảo vệ chủ quyền Nga ở vùng viễn đông".

Hạm đội Baltic ở Kaliningrad cũng đưa hệ thống S-400 vào hoạt động từ tháng 4 năm 2012.

Tính đến tháng 9 năm 2013, Lực lượng Vũ trang Liên bang Nga có năm trung đoàn S-400: 2 ở Moscow, 1 ở Hạm đội thái bình duơng, 1 ở hạm đội biển đen và 1 ở Quân khu miền nam. Từ 2014, 2-3 hệ thống S-400 sẽ được bàn giao mỗi năm.

Tháng 11 năm 2015, đã có thông tin rằng tàu tuần duơng Đô đốc Nakhimov sẽ được tái hoạt động trong năm 2018. Nó sẽ được trang bị tên lửa phòng không 48N6DMK dựa trên phiên bản S-400 trên đất liền. Tên lửa giúp tăng tầm tác chiến phòng không của tàu lên từ 100 km của hệ thống S-300FM lên 250 km. Tư lệnh hạm đội biển bắc trong cùng năm đã nói rằng lực lượng phòng thủ bờ biển thuộc hạm đội biển bắc đã triển khai hệ thống S-400.

Ngày 1 tháng 3 năm 2016, thiếu tướng Vladimir Korytkov, chỉ huy Không lực số 14 và Lực lượng phòng không nói rằng 6 hệ thống S-400 đã được đưa vào hoạt động. TASS cũng báo cáo rằng tới cuối nắm 2015, tổng cộng 11 trung đoàn tên lửa của Nga đã được trang bị S-400 và đang tiếp tục tăng đến 16 trung đoàn.

Can thiệp quân sự của Nga trong nội chiến Syria
Tháng 11 năm 2015, đã có thông tin rằn hệ thống S-400 sẽ được triển khai đến Syria cùng với bộ binh Nga và các thiết bị quân sự khác trong chiến dịch quân sự trên không do lực lượng Nga tiến hành. Tuy nhiên, thông tin này đã bị bác bỏ bởi Nga. Ngày 25 tháng 11 năm 2015, sau Vụ bắn rơi Sukhoi Su-24 năm 2015, Nga đã thông báo về việc triển khai hệ thống S-400 đến Syria để đáp trả. Đơn vị S-400 đầu tiên đã được khai gần căn cứ không quân Khmeimim. Đơn vị thứ hai cũng được triển khai 13 km về phía bắc Masyaf vào tháng 4 và tháng 7 năm 2017.

Ngày 22 tháng 5 năm 2018, chỉ huy Không quân Isarel, thiếu tướng Amikam Norkin thông báo rằng Isarel sẽ trở thành nước đầu tiên trên thế giới sử dụng tiêm kích F-35I Adir trong chiến đấu. GIữa 2020, một vài nguồn tin, bào gồm cả Thổ Nhĩ Kì đã đặt ra câu hỏi về hiệu quả chiến đấu thực sự của hệ thống S-400. Cuối 2021, một vài máy bay của Không quân Isarel đã bay qua khu vực được bảo vệ bỏi hệ thống S-400 và hệ thống Pantsir ở Syria và không kích vào các mục tiêu của Hezbollah ở Latakia. Dựa trên tầm bắn được giới thiệu của S-400, hệ thống đã có thể bắn vào các máy bay của Isarel nhưng không có tên lửa nào đã được phóng. Ngoài ra cũng không có tiêm kích nào của Nga tiến hành đánh chặn các máy bay của Isarel. Vì thế đã có giả thuyết cho rằng đã có một thỏa thuận giữa Isarel và Nga về việc Isarel sẽ đảm bảo an toàn cho người và phuơng tiện của Nga trong các cuộc không kích và ngược lại, Nga sẽ không tấn công các máy bay của Isarel hay đáp trả các cuộc tấn công của Isarel.

Cuộc tấn công của Nga vào Ukraine 2022
Theo Ukraine, ngày 25 tháng 2 năm 2022, một chiếc Su-27 do Oleksandr Oksanchenko lái đã bị bắn rơi bởi hệ thống S-400 tại Kyiv.

Ngày 14 tháng 4 năm 2022, Bộ quốc phòng Nga đã nói rằng một chiếc Mi-8 của Ukraine đã bị bắn rơi gần Horodnia, Chernihiv khi đang qua lại sân bay sau cuộc tấn công lên lãnh thổ Nga gần Klimovo, Bryansk.

Ngày 4 tháng 7 năm 2022, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố rằng họ đã phóng hơn 1 tá tên lửa S-400, bắn hạ 3 tên lửa đạn đạo OTR-21 Tochka và 6 máy bay không người lái tấn công Tupolev Tu-143 của Ucraina.

Army Recognition dẫn lại một bức ảnh được tài khoản Twitter “Special Kherson Cat” đăng tải ngày 30/5 năm 2023 cho thấy xe chỉ huy 55K6E thuộc hệ thống phòng không S-400 của Nga bị hư hại nghiêm trọng sau một đợt pháo kích vào trận địa tên lửa S-400. Nhiều khả năng quân đội Ukraine đã sử dụng hệ thống pháo phản lực cơ động cao HIMARS trong nhiệm vụ này.

Newsweek dẫn thông tin từ cơ quan tình báo quân đội Ukraine tuyên bố rằng khoảng 10h ngày 23/8/2023, các đơn vị của họ đã đánh trúng một hệ thống phòng không S-400 của Nga tại Mũi Tarkhankut, phía tây bán đảo Crimea. Tổng cục tình báo Ukraine (GUR) cho biết trên Telegram kèm một video cho thấy một vụ nổ lớn và khói bốc lên dày đặc.

Thông cáo báo chí của quân đội Ukraine đưa ra ngày 14/9 năm 2023 cho biết, lực lượng vũ trang Ukraine tuyên bố đã đánh trúng một hệ thống tên lửa S-400 Triumf của Nga gần thành phố Yevpatoriya, Crimea. Một đoạn video ghi lại khoảnh khắc tấn công nói trên cũng đã xuất hiện trên mạng xã hội Twitter, cho thấy một vụ nổ đã xảy ra, tiếp theo là sóng xung kích và khói cuộn lên hình thành một đám mây hình nấm. Một số nguồn tin đã xác nhận một số xe phóng trong hệ thống tên lửa S-400 này đã bị tiêu diệt bằng máy bay không người lái và tên lửa hành trình Neptune. Cụ thể, máy bay không người lái của Cơ quan an ninh Ukraine SBU đã phát hiện được vị trí đặt hệ thống radar của tổ hợp S-400 trước khi lực lượng hải quân bắn tên lửa hành trình Neptune đánh trúng hệ thống.

Theo thống kê vào thời điểm từ sau khi chiến sự Ukraine bùng nổ, Nga đã bố trí tổng cộng 5 hệ thống tên lửa đất đối không S-400 Triumf, bao gồm cả radar của chúng trên khu vực Bán đảo Crimea mà họ đang kiểm soát. Tuy nhiên trong khoảng thời gian chưa đầy một tháng, Lực lượng vũ trang Ukraine đã làm hư hại được 2 tổ hợp. Điều quan trọng cần lưu ý là mỗi lần một hệ thống Triumf bị hư hại đều dẫn tới sự suy giảm thành trì phòng thủ của Hạm đội Biển Đen tại khu vực cảng Sevastopol.

Belarus
Năm 2011, bộ trưởng bộ ngoại giao của Nhà nước Liên minh Pavel Borodin đã thông báo về việc Nga sẽ cung cấp hệ thống S-400 cho Belarus.

Trung Quốc
Tháng 3 năm 2014, tổng thống Nga Vladimir Putin đã thông qua việc bán hệ thống S-400 cho Trung Quốc. Vào ngày 14 tháng 4 năm 2015, tổng giám đốc điều hành của Rosoboronexport xác nhận rằng Trung Quốc đã kí hợp đồng mua hệ thống phòng không S-400. Việc chuyển giao bắt đầu từ tháng 1 năm 2018. Trung Quốc đã tiến hành bắn thử hệ thống S-400 lần đầu vào tháng 8 năm 2018.

Hợp đồng bao gồm 6 bệ phóng, giúp tăng cường đáng kể năng lực phòng thủ không gian và phòng thủ trước các cuộc tấn công tầm xa từ trên không của Trung Quốc. Với tầm bắn 400 km, toàn bộ Đài Loan sẽ nằm trong tầm bắn của hệ thống từ Phúc Kiến, và Quần đảo Senkaku cũng có thể được bao quát từ Sơn Đông, gây khó khác cho Mĩ và Nhật Bản trong triển khai máy bay chiến đấu qua không phận này. Tuy nhiên, Đài Loan cũng có thể tìm kiếm các vị trí các hệ thống S-400 thông qua trinh sát tín hiệu và phá hủy chúng bằng tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo và tên lửa chống bức xạ.

Thổ Nhĩ Kỳ
Cuối 2017, một hợp đồng trị giá 2,5 tỉ đô về việc chuyển giao hệ thống S-400 đã được kí bởi Thổ Nhĩ Kỳ và Nga. Bộ trưởng bộ ngoại giao Hoa Kì đã bày tỏ mối lo ngại về hợp đồng này, nhưng đã bị bác bỏ bởi tổng thống Erdogan và các chính trị gia Thổ Nhi Kỳ khác, họ chỉ trích về việc Mĩ không bán gói nâng cấp cho hệ thống MIM-104 Patriot cho Thổ Nhĩ Kỳ. Hệ thống đầu tiên được chuyển giao cho Thổ Nhĩ Kỳ vào 12 tháng 7 năm 2019. Ngày 17 tháng 7 năm 2019, Mĩ đã loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi chuơng trình phát triển tiêm kích F-35 vì "F-35 không thể cùng tồn tại với nền tảng thu thập công nghệ của Nga vì nó sẽ biết về những tính năng đặc biệt"  và vào ngày 14 tháng 12 năm 2020, Mĩ đã áp đặt Đạo luật Chống lại Kẻ thù của nước Mỹ thông qua trừng phạt lên Thổ Nhĩ Kỳ. Tính tới năm 2020, 4 bệ phóng bao gồm 36 đơn vị phóng và hơn 192 tên lửa đã được giao cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Thỏ Nhĩ Kỳ đã thử nghiệm hệ thống S-400 với các máy bay không người lái và tiêm kích F-16 bay thấp. Theo truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ, quân đội nước này đã phát hiện 1 số nhược điểm với khả năng tác chiến của hệ thống với mục tiêu bay thấp và chậm.

Ấn Độ
Vào ngày 15 tháng 10 năm 2016, Ấn Độ và Nga đã kí một hợp đồng về việc cung cấp 5 trung đoàn tên lửa S-400. Hợp đồng trị giá giá 5,43 tỉ đô đã được kí chính thức vào ngày 5 tháng 10 năm 2018, bỏ qua lời đe dọa về các lệnh trừng phạt của Mĩ.

Tháng 3 năm 2021, bộ trưởng bộ ngoại giao Mĩ Lloyd Austin đã thảo luận với Ấn Độ về việc mua hệ thống S-400 và cảnh báo rằng việc mua hệ thống có thể kích hoạt Đạo luật Chống lại Kẻ thù của nước Mỹ thông qua trừng phạt như với Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ.

Tháng 11 năm 2021, Nga nói rằng đã bắt đầu việc chuyển giao hệ thống S-400 cho Ấn Độ và việc triển khai vẫn đang diễn ra theo kế hoạch được thỏa thuận.

Tháng 4 năm 2022, Nga xác nhận đã giao hàng trung đoàn S-400 thứ hai tới Ấn Độ. Kế hoạch chuyển giao đã không bị cản trở bởi xung đột Nga - Ukraine.

Dư luận quốc tế

Giá của 1 hệ thống S-400 hiện nay là gần 200 triệu USD (thời giá 2007). 23-8-2007, Nga tuyên bố họ sẽ không xuất khẩu loại vũ khí này trong những năm tiếp theo.

Rất nhiều quốc gia muốn mua hệ thống này như Thổ Nhĩ Kỳ, Malaysia, Ả rập Saudi, Ấn Độ, Iran.... Phó chủ tịch Duma quốc gia nga Vladimir Zhirinovsky kêu gọi xuất khẩu hệ thống này cho Iran

Ngày 24-8-2009, Belarus đệ trình yêu cầu muốn mua S-400 từ Nga . Trong chương trình tên lửa chống máy bay của Thổ Nhĩ Kỳ thì Istanbul tỏ ý muốn mua S-400 hơn là đối thủ của nó là Patriot.

Năm 2011, Trung Quốc tỏ ý muốn mua S-400 và máy bay Sukhoi Su-35 của Nga nhưng bị từ chối vì từ trước đến nay Trung Quốc luôn sao chép công nghệ vũ khí mà Nga xuất khẩu cho. Hàn Quốc đang phát triển một phiên bản đơn giản của S-400 được gọi là M-SAM Cheolmae-2 với sự giúp đỡ của Almaz. Đây là một trong những động thái để đối phó với Bắc Triều Tiên của Hàn Quốc..

Bộ quốc phòng Nga đã chấp thuận việc xuất khẩu S-400 vào năm 2016. Có thông tin cho rằng Việt Nam dự kiến sẽ mua 4-6 hệ thống S-400 sau khi Nga đồng ý xuất khẩu.

Do việc không mua được S-400 nên vừa rồi Trung Quốc vừa công bố đang phát triển một tổ hợp tên lửa mới mang tên HQ-19 (Hồng Kỳ 19). Trung Quốc tuyên bố HQ-19 có tính năng tương đương có khi còn tốt hơn phiên bản S-400 của Nga nhưng lại rẻ hơn rất nhiều. Người ta cho rằng đây là 1 phiên bản sao chép S-400 của Trung Quốc nhưng đương nhiên sẽ không tốt bằng S-400 . Năm 1997, Trung Quốc cũng ra mắt tổ hợp tên lửa mới mang tên HQ-9 (Hồng Kỳ 9) sao chép y gần như y nguyên từ bề ngoài đến công nghệ của các hệ thống S-300PMU1 mà Trung Quốc mua của Nga những năm 1993, tuy vậy về tính năng kỹ thuật nó lại không hoàn hảo và còn nhiều khuyết điểm so với S-300.

Các quốc gia sử dụng

Các quốc gia hiện đang sử dụng

 Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc - hợp đồng kí vào tháng 9 năm 2014, việc chuyển giao bắt đầu từ tháng 1 năm 2018.

 Lực lượng Vũ trang Liên bang Nga - gồm 57 tiểu đoàn triển khai thành 25 trung đoàn tính tới tháng 9 năm 2019.
 Quân khu Miền Tây
 3 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 210 ở Dmitrov.
 3 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 606 ở Elektrostal.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 93 ở Zvenigorod.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 549 ở Podolsk.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 584 ở Zelenograd.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 500 ở Gostilitsy.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1488 ở Zelenogorsk.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1489 ở Vaganovo.
 4 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1490 ở Ulyanovka.
 2 tiểu đoàn thuôc Trung đoàn tên lửa phòng không 1544 ở Luga.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 183 ở Kaliningrad.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1545 ở Kaliningrad Oblast.
 Quân khu Miền Đông
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 589 ở Nakhodka.
 3 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1532 ở Petropavlovsk-Kamchatskiy.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1533 ở Vladivostok.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1530 ở Khabarovsk.
 Quân khu Miền Nam
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1536 ở Rostov-on-Don.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1537 ở Novorossiysk.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 18 ở Feodosia, Crimea.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 12 ở Sevastopol, Crimea.
 Quân khu Trung Tâm
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 590 ở Novosibirsk.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 511 ở Engels.
 1 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 507 ở Saratov.
 Quân khu Miền Bắc
 2 tiểu đoàn thuôc Trung đoàn tên lửa phòng không 33 ở Rogachevo.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 531 ở Murmansk.
 2 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 1528 ở Arkhangelsk Oblast.
 3 tiểu đoàn thuộc Trung đoàn tên lửa phòng không 414 ở Tiksi.

 Lực lượng Vũ trang Ấn Độ - Một hợp đồng đã được kí vào tháng 10 năm 2018 trong cuộc gặp mặt chính thúc giữa tổng thống Nga Vladimir Putin và thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Hợp đồng trị giá 5.43 tỉ Đô bao gồm việc chuyển giao trung đoàn S-400 đầu tiên bắt đầu từ tháng mười một năm 2021. Ấn Độ đang có kế hoạch triển khai trung đoàn này vào tháng tư năm 2022.

Không quân Thổ Nhĩ Kỳ:

 Bộ tư lệnh phòng không (Hava Savunma Komutanlığı).
 Bộ chỉ huy Nhóm tác chiến S-400 (S400 Grup Komutanlığı), Akıncı, Ankara
 Bộ chỉ huy căn cứ tên lửa 15 (15. Füze Üs Komutanlığı), Alemdağ, Istanbul.
 Bộ chỉ huy căn cứ tên lửa 20 (20. Füze Üs Komutanlığı), Birecik, Şanlıurfa.
 Một căn cứ nữa có lẽ sẽ được thành lập ở Anamur, Mersin.

 Lực lượng Vũ trang Belarus - Hợp đồng đang được đàm phán. Ông Lukashenko vào ngày 1 tháng mười hai năm 2021 đã nói rằng một Trung tâm huấn luyện ở Belarus đã có hệ thống S-400, khi được hỏi bởi nhà báo Drmitry Kiselyov " Vậy hiện tại Belarus có hệ thống S-400 không?", tổng thống Belarus đã trả lời: "Vâng chúng tôi có. Những binh sĩ của chúng tôi đang được huấn luyện ở trung tâm này. Tôi đã yêu cầu ngài tổng thống [Nga] triển khai một hệ thống ở đây."

Các quốc gia tiềm năng
  - bắt đầu lập kế hoạch mua một hệ thống phòng thủ trên không S-400 từ Moscow sau năm 2015.
  - Hợp đồng 12 hệ thống S-300 hay S-400, kế hoạch bị trì hoãn do áp lực từ phía Hoa Kỳ.
  - Việt Nam sẽ mua 4 - 6 tiểu đoàn S-300PMU2 và S-400 cho đến khi Nga cho phép xuất khẩu.
  - Armenia tỏ ý muốn mua S-400 vào năm 2011.

Xem thêm
 Tổ hợp tên lửa S-300
 Hệ thống điện tử Kolchuga

Liên kết ngoài

 www.almaz-antey S-400 #1 Danh mục  www.almaz-antey S-400 #
 Radar S-400 (basic and potential as Protivnik-GE, Gamma-DE) their exact specifications and photos, indicated target size, height and distance, resistance to interference and anti-stealth capabilities, time to deployment, and other details. #2 Trang này cung cấp một bản dịch sang tiếng Việt (vào nút dưới đây).

Chú thích

Tên lửa đất đối không Nga


title: Mỹ Văn

text:
Mỹ Văn là một huyện cũ thuộc tỉnh Hải Hưng, sau thuộc tỉnh Hưng Yên.

Địa lý
Huyện Mỹ Văn nằm ở phía tây tỉnh Hải Hưng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Cẩm Bình
Phía tây giáp huyện Châu Giang và thành phố Hà Nội
Phía nam giáp huyện Kim Thi
Phía bắc giáp tỉnh Hà Bắc.

Lịch sử
Huyện được thành lập vào ngày 24 tháng 2 năm 1979 trên cơ sở hợp nhất huyện Văn Mỹ và 14 xã thuộc huyện Văn Yên (gồm phần lớn huyện Yên Mỹ cũ). Trước đó, huyện Văn Mỹ được thành lập vào ngày 11 tháng 3 năm 1977 trên cơ sở hợp nhất thành thị xã Mỹ Hào và huyện Văn Lâm, gồm 24 xã: Bạch Sam, Chỉ Đạo, Cẩm Xá, Dương Quang, Dị Sử, Đại Đồng, Đình Dù, Hòa Phong, Hưng Long, Lạc Đạo, Lạc Hồng, Lương Tài, Minh Đức, Minh Hải, Ngọc Lâm, Nhân Hòa, Như Quỳnh, Phan Đình Phùng, Phùng Chí Kiên, Trưng Trắc, Tân Quang, Văn Phú, Việt Hưng, Xuân Dục.

Sau khi hợp nhất, đơn vị hành chính của huyện Mỹ Văn gồm 38 xã: Bạch Sam, Chỉ Đạo, Cẩm Xá, Dương Quang, Dị Sử, Đại Đồng, Đình Dù, Đồng Than, Giai Phạm, Hòa Phong, Hưng Long, Lạc Đạo, Lạc Hồng, Liêu Xá, Lương Tài, Lý Thường Kiệt, Minh Đức, Minh Hải, Nghĩa Hiệp, Nghĩa Trụ, Ngọc Lâm, Ngọc Long, Nhân Hòa, Như Quỳnh, Phan Đình Phùng, Phùng Chí Kiên, Thanh Long, Trai Trang, Trung Hòa, Trung Hưng, Trưng Trắc, Tân Lập, Tân Quang, Tân Việt, Văn Phú, Việt Hưng, Vĩnh Khúc, Xuân Dục.

Ngày 26 tháng 8 năm 1989, giải thể xã Văn Phú để thành lập thị trấn Bần Yên Nhân.

Ngày 28 tháng 6 năm 1994, giải thể xã Trai Trang để thành lập thị trấn Yên Mỹ.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, huyện Mỹ Văn thuộc tỉnh Hưng Yên vừa tái lập.

Ngày 24 tháng 2 năm 1997, chuyển xã Như Quỳnh thành thị trấn Như Quỳnh.

Từ đó đến đầu năm 1999, huyện Mỹ Văn có 38 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 3 thị trấn: Bần Yên Nhân, Như Quỳnh, Yên Mỹ và 35 xã: Bạch Sam, Chỉ Đạo, Cẩm Xá, Dương Quang, Dị Sử, Đại Đồng, Đình Dù, Đồng Than, Giai Phạm, Hòa Phong, Hưng Long, Liêu Xá, Lý Thường Kiệt, Lương Tài, Lạc Đạo, Lạc Hồng, Minh Đức, Minh Hải, Nghĩa Hiệp, Nghĩa Trụ, Ngọc Lâm, Ngọc Long, Nhân Hòa, Phan Đình Phùng, Phùng Chí Kiên, Thanh Long, Trung Hòa, Trung Hưng, Trưng Trắc, Tân Lập, Tân Quang, Tân Việt, Việt Hưng, Vĩnh Khúc, Xuân Dục.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, chuyển 2 xã Nghĩa Trụ và Vĩnh Khúc về huyện Văn Giang vừa tái lập. Đồng thời, chia lại huyện Mỹ Văn thành 2 huyện và 1 thị xã: Mỹ Hào, Văn Lâm và Yên Mỹ.

Trước khi hợp nhất:

Thị xã Mỹ Hào có 13 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 7 phường: Bạch Sam, Bần Yên Nhân, Dị Sử, Minh Đức, Nhân Hòa, Phan Đình Phùng, Phùng Chí Kiên và 6 xã: Cẩm Xá, Dương Quang, Hòa Phong, Hưng Long, Minh Đức, Ngọc Lâm, Xuân Dục.

Địa giới hành chính thị xã Mỹ Hào: Phía đông giáp huyện Cẩm Giàng và huyện Bình Giang thuộc tỉnh Hải Dương; Phía tây giáp huyện Yên Mỹ; Phía nam giáp huyện Ân Thi; Phía bắc giáp huyện Văn Lâm.

Huyện Văn Lâm có 11 đơn vị hành chính, bao gồm 1 thị trấn: Như Quỳnh và 10 xã: Chỉ Đạo, Đại Đồng, Đình Dù, Lạc Đạo, Lạc Hồng, Lương Tài, Minh Hải, Tân Quang, Trưng Trắc, Việt Hưng.

Địa giới hành chính huyện Văn Lâm: Phía đông giáp huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương; Phía tây giáp huyện Văn Giang và huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội; Phía nam giáp thị xã Mỹ Hào và huyện Yên Mỹ; Phía bắc giáp huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

Huyện Yên Mỹ có 17 đơn vị hành chính, bao gồm 1 thị trấn: Yên Mỹ (huyện lỵ) và 16 xã: Đồng Than, Giai Phạm, Hoàn Long, Liêu Xá, Lý Thường Kiệt, Minh Châu, Nghĩa Hiệp, Ngọc Long, Tân Lập, Tân Việt, Thanh Long, Trung Hòa, Trung Hưng, Việt Cường, Yên Hòa, Yên Phú.

Địa giới hành chính huyện Yên Mỹ: Phía đông giáp thị xã Mỹ Hào; Phía tây giáp huyện Văn Giang và huyện Khoái Châu; Phía nam giáp huyện Ân Thi; Phía bắc giáp huyện Văn Lâm.

Chú thích

Xem thêm

Hành chính Hưng Yên
Huyện cũ Việt Nam


title: Ohrid

text:
Ohrid ( ) với nền văn hóa lịch sử và môi trường tự nhiên bao gồm các tượng đài kỉ niệm, nhà thờ Ohrid, thành phố cổ Ohrid, Struga và toàn bộ di sản tự nhiên trên bờ hồ Ohrid (trừ khu vực thuộc Albania và phần thuộc vườn quốc gia Galicia) nhưng đang tiến tới mở rộng bổ sung thêm phần thuộc vườn quốc gia Galicia. Với những giá trị nổi bật về những di sản văn hóa, những công trình kiến trúc đặc sắc và hệ sinh thái, môi trường tự nhiên còn nguyên thủy được bảo tồn tốt, Ohrid đã được UNESCO công nhận là Di sản hỗn hợp vào năm 1979.

Tự nhiên
Nơi đây là vùng hồ tự nhiên huyền diệu tuyệt đẹp, xung quanh là những ngọn núi ngoạn mục cùng với hệ động vật tự nhiên phong phú của núi và lòng hồ.

Văn hóa
Ohrid là nơi định cư cổ xưa nhất ở châu Âu với những bằng chứng khảo cổ học từ thời kỳ đồ đá mới và đồ đồng Hy Lạp cổ đại với 250 địa điểm khảo cổ.

Trung tâm của Ohrid là thành phố cổ Lichnid, nằm trên nền móng của thành phố thời trung cổ Lichnid. Đây từng là một trong những thành phố quan trọng nhất thời trung cổ trên bán đảo Balkans. Bên dưới những sườn đồi, gần hồ là rất nhiều nhà thờ, nhà nguyện, tu viện được xây dựng từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ 14 như: Tu viện St Panteleimon, nhà thờ St Sophia, nhà thờ St Clement, nhà thờ Đức Mẹ Thiên Chúa... Các công trình có kiến trúc Byzantine và Armenia. Ngoài ra là một nhà hát cổ đại, tường thành thời La Mã, quảng trường cổ đại.. tổng cộng tất cả lên đến 800 tượng đài, tất cả được bảo tồn rất tốt trong một thành phố đô thị cổ ở châu Âu.

Hình ảnh

Tham khảo

Di sản thế giới tại Cộng hòa Macedonia
Thành phố Bắc Macedonia
Thuộc địa Hy Lạp ở Illyria

Địa điểm khảo cổ ở Cộng hòa Macedonia
Cố đô Bulgaria


title: Arnulf Schröder

text:
Arnulf Schröder (13 tháng 6 năm 1903 – 22 tháng 12 năm 1960, đều tại München) là một diễn viên và đạo diễn người Đức. Ông từng học tại Oberrealschule với Claire Bauroff. Trong sự nghiệp của mình, ông làm việc ở cabaret thuộc Berlin.

Phim đã đóng
The Unsuspecting Angel (1936)
 Red Orchids (1938)
 Water for Canitoga (1939)
 Enemies (1940)
 Chased by the Devil (1950)
 Immortal Light (1951)
 Arlette Conquers Paris (1953)
 The Missing Miniature (1954)
 San Salvatore (1956)
 Taiga (1958)
 The Domestic Tyrant (1959)
 Oh! This Bavaria! (1960)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chân dung tự truyện (trong tiếng Đức)

Nam diễn viên Đức
Người München
Sinh năm 1903
Mất năm 1960


title: Tyrone Maria

text:
Tyrone Maria (sinh ngày 24 tháng 9 năm 1984) là cầu thủ bóng đá từ Curaçao chơi vị trí tiền vệ cho Deportivo Barber.

Chú thích

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống


title: Dmitry Nevmerzhitsky

text:
Dmitry Vladimirovich Nevmerzhitsky (, sinh ngày 27 tháng 2 năm 1975) là một cung thủ người Nga.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Biography

Cung thủ Nga
Cung thủ Olympic Nga
Sinh năm 1975
Nhân vật còn sống


title: George Hilaro Barlow (bác sĩ)

text:
George Hilaro Barlow (1806–1866) là bác sĩ y học, Thành viên trường Cao đẳng Y học Hoàng gia. Ông là nhà biên tập đầu tiên của Guy's Hospital Reports và là tác giả của nguyên lý A Manual of the Practice of Medicine.

Các nghiên cứu
"On diseases arising from the defective expansion of the lungs in early youth" London Medical Gazette (1844) Vol. 30, pp. 705–12,785-90
A Manual of the Practice of Medicine (1856) London:John Churchill, Philadelphia:Blanchard & Lea

Tham khảo

Liên kết ngoài
Barlow's biography indexed at Munk's Roll

Sinh năm 1806
Mất năm 1866


title: A Hard Day's Night (album)

text:
A Hard Day's Night là album phòng thu thứ ba của ban nhạc người Anh, The Beatles. Album được phát hành ngày 10 tháng 7 năm 1964, trong đó, mặt A là các ca khúc soundtrack của bộ phim cùng tên. Bản phát hành tại Mỹ ra mắt muộn hơn 2 tuần, vào ngày 26 tháng 7 bởi United Artists Records, với một số thay đổi quan trọng. Đây là album đầu tiên của The Beatles mà họ thực hiện hoàn toàn bằng kỹ thuật thâu âm 4-băng.

Cho dù A Hard Day's Night đã cho thấy những tiến bộ vượt bậc của ban nhạc trong việc sáng tác và trình bày các ca khúc, album vẫn thể hiện những đặc trưng cơ bản của rock and roll. Album bao gồm khá nhiều những ca khúc bất hủ của họ, trong đó có ca khúc tiêu đề, "And I Love Her" và "Can't Buy Me Love".

Tên album được lấy theo ý tưởng của Ringo Starr. John Lennon nói trong buổi phỏng vấn trên tạp chí Playboy vào năm 1980: "Tôi đang lái xe về nhà và Dick Lester gợi ý về tên album từ điều gì đó mà Ringo nói. Tôi đã từng dùng nó trong cuốn sách In His Own Write, nhưng thực ra nó là một lời nhận xét của Ringo. Bạn biết đấy, có vẻ khá nực cười. Theo cách của Ringo, khi anh ấy nói rằng nó không phải là điều hay... thì hãy cứ nói đi. Vậy nên Dick bảo "Chúng ta phải dùng cái tên này thôi!""

Năm 2000, tạp chí Q xếp A Hard Day's Night ở vị trí số 5 trong danh sách "100 album Anh vĩ đại nhất". A Hard Day's Night cũng có mặt trong danh sách "500 album vĩ đại nhất" của tạp chí Rolling Stone ở vị trí số 307.

Sản xuất và sáng tác

Phần mặt A của album bao gồm soundtrack của bộ phim cùng tên. Mặt B là các ca khú được viết cùng thời kỳ song không được đưa vào cho bộ phim, cho dù bản phát hành lại của bộ phim năm 1980 cũng có các ca khúc này vào trước phần giới thiệu thành phần sản xuất với ca khúc "I'll Cry Instead".

A Hard Day's Night là album đầu tiên của The Beatles với tất cả các ca khúc được viết bởi Lennon-McCartney. Lennon có ảnh hưởng lớn khi viết 10 trên tổng số 13 ca khúc của album, ngoại trừ "And I Love Her", "Can't Buy Me Love", và "Things We Said Today". Đây cũng là một trong 3 album của họ, cùng Let It Be và Magical Mystery Tour mà Starr không hát chính ở bất kể ca khúc nào. Cùng thời kỳ này, Starr cũng thu âm ca khúc "Matchbox" song nó được phát hành trong album Long Tall Sally sau này.

Theo Richie Unterberger, "Tiếng guitar điện 12 dây của Harrison là vô cùng ấn tượng; bộ phim cho thấy họ muốn học tập The Byrds, đem folk vào giọng rock & roll và đưa The Beatles vào sâu trong làn sóng folk-rock của năm 1965. Thành công của The Beatles đưa tên tuổi các ban nhạc Anh sang nước Mỹ, có thể kể tới The Rolling Stones, The Animals, và The Kinks, và khiến những ban nhạc trẻ của Mỹ, như Beau Brummels, Lovin' Spoonful đi theo con đường của Lennon-McCartney."

Phát hành
Ngày 26 tháng 2 năm 1987, A Hard Day's Night lần đầu được phát hành dưới dạng CD, cùng với Please Please Me, With the Beatles và Beatles for Sale. Ngày 21 tháng 7 cùng năm, 13 ca khúc của album xuất hiện tại Mỹ. Các bản stereo của "A Hard Day's Night", "Can't Buy Me Love" và "And I Love Her" xuất hiện trong album 1962–1966 vào năm 1993. Các ca khúc còn lại được ra mắt trong album The Capitol Albums, Volume 1 vào năm 2004.

Ngày 9 tháng 9 năm 2009, bản chỉnh âm dưới dạng CD lần đầu được phát hành dưới dạng định âm stereo. Album này cũng có trong box set The Beatles Stereo Box Set. Bản mono gốc ở Anh nằm trong box set The Beatles in Mono cũng được phát hành cùng năm 2009.

Danh sách ca khúc
Các ca khúc đều là sáng tác của Lennon-McCartney.

Xếp hạng

Phát hành ở Bắc Mỹ

Ấn bản ở Mỹ được phát hành vào ngày 26 tháng 6 năm 1964 với cả hai định dạng mono và stereo, và là album thứ tư của The Beatles được phát hành tại đây. Album dễ dàng chiếm vị trí số 1 tại bảng xếp hạng của Billboard, ngự trị tại đó suốt 14 tuần và là album số 1 của năm tại Mỹ.

"I'll Cry Instead" được nằm ở mặt A của album, dù nó đã từng bị cắt ngay trước quá trình hoàn thiện album gốc. Ấn bản của Mỹ bao gồm bốn bản nhạc hòa tấu các ca khúc của Lennon-McCartney, soạn bởi George Martin: "I Should Have Known Better", "And I Love Her", "Ringo's Theme (This Boy)", và "A Hard Day's Night". Với album này, nhãn đĩa lại là United Artists Records. Một số ca khúc bị ghi nhầm tên, ví dụ như "Tell Me Why" viết nhầm là "Tell Me Who", còn "I'll Cry Instead" và "I Cry Instead". Sau khi EMI mua lại United Artists Records, album này được phát hành lại vào ngày 17 tháng 8 năm 1980 bởi Capitol với số hiệu SW-11921.

Danh sách ca khúc

Thành phần tham gia sản xuất
 John Lennon – hát, guitar, sắc xô, harmonica, piano trong "Things We Said Today".
 Paul McCartney – hát, bass, piano, guitar acoustic trong "I'll Be Back".
 George Harrison – hát, guitar, phách trong "And I Love Her".
 Ringo Starr – trống, định âm.
 George Martin – piano trong "A Hard Day's Night".

Thư mục

Tham khảo

Album của The Beatles
Album năm 1964
Album quán quân Billboard 200
Album sản xuất bởi George Martin
Nhạc phim năm 1964
Album của Parlophone
Album thu âm tại Abbey Road Studios
Tác phẩm được vinh danh tại Đại lộ Danh vọng Grammy


title: Phạm Hán Kiệt

text:
Phạm Hán Kiệt (giản thể: 范汉杰; phồn thể: 范漢傑; Wade–Giles: Fan Han-chieh; 1894–1976), tự Jie-ying, là một vị tướng Trung Hoa từng phục vụ trong Chiến tranh Trung-Nhật và Nội chiến Trung Hoa. Trong Chiến dịch Liêu Thẩm, ông là Phó tổng tư lệnh Mãn Châu và Chủ nhiệm Bộ tư lệnh Cẩm Châu với quân hàm Thiếu tướng Quân đội Cách mạng Quốc dân.

Thời trẻ và sự nghiệp

Phạm Hán Kiệt sinh tại Đại Bộ, Quảng Đông. Ông trải qua thời trẻ tại Đại học Trực Lệ do cha ông đồng sáng lập, và đến năm 1911 được nhận vào Học viện quân sự Quảng Đông, chuyên ngành thiên văn; sau khi tốt nghiệp năm 1913, ông gia nhập quân đội Quảng Đông, với tư cách sĩ quan tại cục thống kê ở Đông Giang và khu vực Triều Sán. Năm 1920 ông được thuyên chuyển sang Cục Lưỡng Quảng, chống lại cướp biển và trấn áp buôn lậu, rồi sau đó được thăng làm thuyền trưởng trên chiến hạm Giang Bình. Năm 1923, ông lại được thuyên chuyển sang Bộ Tổng tham mưu, và thăng hàm đại tá. Tháng 5 năm 1924, Trường quân sự Hoàng Phố thành lập tại Quảng Đông, khi Phạm Hán Kiệt đã gần 30 tuổi, điều này khiến ông đắn đo việc ứng tuyển, vì phần lớn học viên đều mới ở độ tuổi đôi mươi. Vì thành công của liên minh Quốc-Cộng thứ nhất, ông trở nên tin tưởng mạnh mẽ vào cuộc cách mạng quốc dân, rồi tham dự kỳ thi tuyển sinh và dễ dàng được nhận vào trường, trở thành học viên duy nhất trong trường mang quân hàm đại tá. Sau khi tốt nghiệp, cũng như những học viên khác, Phạm Hán Kiệt phải bắt đầu lại hoàn, từ cấp trung đội, đại đội đến tiểu đoàn trong chiến dịch trấn áp phản quân Trần Quýnh Minh trong cuộc Đông chinh lần thứ hai. Mùa hè năm 1926, Quân đội Cách mạng Quốc dân tiến hành Chiến tranh Bắc phạt, cũng là kinh nghiệm thực chiến đầu tiên của Phạm; ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Trung đoàn 10 thuộc Sư đoàn, là một trong những tư lệnh trung đoàn đầu tiên xuất thân là học viên Hoàng Phố. Phạm chỉ huy quân của mình tham chiến trong trận cầu Đinh Cửu nổi tiếng. Tháng 10 cùng năm, ông được thăng Phó tư lệnh Sư đoàn 10. Tháng 11 năm 1927, trong sự kiện Quốc – Cộng phân liệt, Trần Minh Khu, Tư lệnh Binh đoàn 1, và Tưởng Quang Nãi, Tư lệnh Sư đoàn 10, từ bỏ phe Tưởng Giới Thạch; Phạm Hán Kiệt cũng tới Nam Kinh. Theo lệnh Tưởng, ông được cử tới Chiết Giang làm tư lệnh quân đồn trú, vì là học viên Hoàng Phố khóa 1, và đến tháng 8, khi Tưởng Giới Thạch từ chức, Sư đoàn Chiết Giang bị giải tán và Phạm Hán Kiệt được thuyên chuyển về Bộ tư lệnh Lộ quân 8. Nhưng Tưởng Giới Thạch nhanh chóng quay lại nắm quyền, và Phạm Hán Kiệt được cử sang Nhật nghiên cứu chính trị và quân sự, rồi sang Đức học tập tại trường huấn luyện quân sự, cho đến khi Sự biến Mãn Châu xảy ra ngày 18 tháng 9 năm 1931. Năm 1936, ông thụ phong quân hàm Thiếu tướng.

Nội chiến Trung Hoa

Tháng 3 năm 1945, ông được phong hàm Trung tướng. Ngày 6 tháng 5, ông được bầu vào Ủy ban Trung ương Quốc dân đảng, trở thành một viên tướng thân tín của Tưởng Giới Thạch. Tháng 7 năm 1948, ông theo lệnh Tưởng tiến hành tái ngũ 2 binh đoàn mới, Binh đoàn 5 và Binh đoàn 8, để tăng cường lực lượng Quốc dân đảng tại Mãn Châu. Tháng 9, Phạm được bổ nhiệm làm Phó tổng tư lệnh tại Mãn Châu và Chủ nhiệm Bộ tư lệnh tiền tuyến Cẩm Châu. Vì Vệ Lập Hoàng từ chối hội quân tại Cẩm Châu, và không thể bất tuân thượng lệnh, Phạm dù đã chiến đấu hết mình nhưng vẫn bị quân cộng sản của Lâm Bưu tràn ngập. Quân cộng sản tràn vào thành phố sau trận pháo kích dữ dội vào ngày 15 tháng 10 năm 1948, Cẩm Châu thất thủ và Phạm bị Phương diện quân Mãn Châu của phe cộng sản cầm tù.

Cuối đời

Sau khi được thả vào năm 1962, ông được bầu vào Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, phụ trách văn kiện lịch sử, và viết nên tác phẩm "Hồi ký Chiến dịch Cẩm Châu". Đến năm 1964, ông được bầu làm ủy viên thứ 4 trong Ủy ban Chấp hành Hội nghị Chính trị hiệp thương. Ông qua đời tại Bắc Kinh vào ngày 16 tháng 1 năm 1976, thọ 82 tuổi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

范漢傑將軍生平 Fan Daying, 2007

Trung tướng Trung Hoa Dân Quốc
Người Quảng Đông
Người Khách Gia
Người họ Phạm tại Trung Quốc
Người Trung Quốc trong Thế chiến thứ hai


title: Thịnh Thế Tài

text:
Thịnh Thế Tài (chữ Hán: 盛世才; bính âm: Shèng Shìcái; Wade–Giles: Sheng Shih-ts'ai) (1897 – 13 tháng 7 năm 1970, Đài Loan) là một lãnh chúa Trung Hoa từng cai trị Tân Cương từ ngày 12 tháng 4 năm 1933 đến ngày 29 tháng 8 năm 1944.

Sinh tại Khai Nguyên, Liêu Ninh, ông từng phục vụ trong Quốc dân quân. Đầu tiên ông được cử đến Tân Cương dưới quyền Tỉnh trưởng Kim Thụ Nhân vào năm 1930. Ông trấn áp được Loạn Kumul (tháng 2 năm 1931 – tháng 10 năm 1931) với sự giúp đỡ của Liên Xô, nhưng đổi lại là chủ quyền của Tân Cương.

Tổng lãnh sự Xô viết tại Urumqi có vai trò như một viên thái thú bên cạnh Thịnh, buộc Thịnh phải tham vấn người Nga trước khi ra bất kì quyết định gì.. Tân Cương trở thành một "vệ tinh của Xô viết", hoàn toàn do Xô viết khống chế.

Năm 1936, sau khi Thịnh Thế Tài trục xuất 20,000 người Kazakh từ Tân Cương sang Thanh Hải, quân Hán Hồi dưới quyền tướng Mã Bộ Phương đã thẳng tay tàn sát những người Hồi giáo Kazakh này, chỉ còn lại 135 người sống sót.

Thịnh tiến hành chiến dịch thanh trừng tại Tân Cương cùng thời điểm với đợt Đại thanh trừng của Stalin vào năm 1937 trong Chiến tranh Tân Cương (1937). Thịnh được mật vụ Xô viết NKVD hỗ trợ, đã dựng lên một âm mưu Trotskyist quy mô và một "kế hoạch Trotskyist phát xít" hòng lật đổ Liên Xô. Tổng lãnh sự Xô viết Garegin Apresoff, các tướng Mã Hổ Sơn, Ma Shaowu, Mahmud Sijan, lãnh tụ Tân Cương trên danh nghĩa Huang Han-chang, và Hoja-Niyaz, nằm trong số 435 nhân vật bị cáo buộc trong vụ này. Tân Cương hoàn toàn nằm trong vòng kiểm soát của Liên Xô. Stalin cũng chống đối Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Theo yêu cầu của Joseph Stalin, Thịnh gia nhập Đảng Cộng sản Liên Xô vào tháng 8 năm 1938 và nhận được thẻ đảng số 1859118 trực tiếp từ tay Molotov trong chuyến thăm bí mật đến Moscow. Tân Cương dưới thời Thịnh chỉ là một phần lãnh thổ Trung Quốc trên danh nghĩa, mọi hành động của Thịnh đều do Tổng lãnh sự quán Liên Xô tại Địch Hóa (Hán tự: 迪化, nay là Urumqi) chỉ thị. Trong những năm tại vị, ông nổi tiếng là kì thị người thiểu số (nhất là người Hồi và người Kazakh), cũng như là người tàn nhẫn và thích sử dụng đòn tra tấn.

Đến năm 1942, thấy Liên Xô suy yếu vì Thế chiến II, ông quay sang chống Xô viết, trục xuất các cố vấn Xô viết và xử tử nhiều đảng viên Cộng sản người Hán, kể cả Mao Trạch Dân, em trai Mao Trạch Đông, hòng giành được sự ủng hộ của Quốc dân đảng. Tuy nhiên, khi chiến tranh xoay chuyển có lợi cho Liên Xô sau Trận Stalingrad, Thịnh lại âm mưu loại bỏ Quốc dân đảng và xin viện trợ Xô viết, nêu rõ trong một bức thư của ông gửi cho Stalin. Stalin từ chối giúp đỡ Thịnh, và gửi lá thư của ông cho lãnh tụ Quốc dân đảng Tưởng Giới Thạch, trong khi Thịnh đánh giá quá thấp tầm ảnh hưởng của Quốc dân đảng tại Tân Cương. Quốc dân đảng loại bỏ Thịnh vào tháng 8 năm 1944.

Trần Lập Phu kể lại những lần gặp gỡ Thịnh trong hồi ký của mình "The storm clouds clear over China: the memoir of Chʻen Li-fu, 1900-1993", theo ông ta, Thịnh rất đa nghi với mọi người xung quanh, đến mức sắp sẵn "súng máy trước tư dinh vào ban đêm... các tủ văn kiện đều khóa kín".

Ông rời Tân Cương vào ngày 11 tháng 9 năm 1944, để nhận chức Bộ trưởng Nông Lâm trong chính quyền Trung Hoa Dân Quốc. Đi cùng ông là khoảng 50 xe tải, chứa đầy những của cải vơ vét được trong 15 năm tại Tân Cương, bao gồm vàng (khoảng 1,500 kg) và bạc (khoảng 15,000 kg). Sau đó ông trốn sang Đài Loan cùng Quốc dân đảng vào cuối Nội chiến Trung Quốc. Năm 1958, ông cùng viết quyển Sinkiang: Pawn or Pivot với Allen S. Whiting.

Thịnh có bốn người con hai trai hai gái. Hai con gái của ông được sinh tại Tân Cương.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sheng Shicai with his wife and daughter in Xinjiang 1943
Sheng Shicai looking out a window in Xinjiang 1943

Mất năm 1970
Thượng tướng Trung Hoa Dân Quốc
Người Mãn Châu
Quân phiệt Trung Hoa Dân Quốc
Người Trung Quốc lưu vong
Sinh năm 1895