title: 2019

text:
Năm 2019 (số La Mã: MMXIX). Trong lịch Gregory, nó sẽ là năm thứ 2019 của Công nguyên hay của Anno Domini; năm thứ 19 của thiên niên kỷ 3 và của thế kỷ 21; và năm thứ 10 của thập niên 2010.

Năm 2019 được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc chỉ định là Năm quốc tế về Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học vì nó trùng với kỷ niệm 150 năm sáng chế Hệ thống Bảng tuần hoàn của Dmitry Mendeleev vào năm 1869.

Sự kiện diễn ra

Tháng 1

 1 tháng 1:
Jair Bolsonaro bắt đầu nhiệm kỳ bốn năm với tư cách là Tổng thống Brazil.
 Tàu thăm dò không gian không người lái New Horizons thực hiện hành trình quanh  thuộc vành đai Kuiper (KBO).
Qatar rút khỏi OPEC.
Hàn Quốc thông qua dự luật cấm sử dụng túi nylon trong tiêu dùng.
Cây cầu bằng gỗ ở công viên Gorky, thủ đô Moskva, Nga bất ngờ đổ sập trong lễ đón năm mới, 13 người bị thương.
 3 tháng 1: Thường Nga 4 của Cơ quan Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc trở thành tàu vũ trụ đầu tiên hạ cánh thành công xuống mặt tối của Mặt Trăng.

 5 tháng 1:
Cúp bóng đá châu Á 2019 khai mạc tại Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Ba người thiệt mạng và bốn người bị thương trong vụ xả súng xảy ra tại khu vực Gable House Bowl của thành phố Torrance, thuộc bang California, Mỹ.
Thượng phụ Batôlômêô I của Constantinopolis cho phép Giáo hội Chính thống giáo Ukraina tách li khỏi Giáo hội Chính thống giáo Nga.
 7 tháng 1: Giải Quả cầu vàng lần thứ 76 được trao, với phim điện ảnh Green Book giành được nhiều chiến thắng nhất.
 8 tháng 1: Félix Tshisekedi tuyên bố đắc cử Tổng thống của Cộng hòa Dân chủ Congo.
 9 tháng 1: Kênh truyền hình văn hóa - du lịch (Vietnam Journey) chính thức phát sóng.
 11 tháng 1: Khủng hoảng hiến pháp tại Venezuela leo thang khi Juan Guaidó cùng Hạ viện phủ nhận tính chính đáng của Tổng thống đương nhiệm Nicolás Maduro từ cuộc bầu cử tháng 5 năm 2018 và tuyên bố Guaidó là Tổng thống tạm quyền.

15 tháng 1: 16 người thiệt mạng khi chiếc Boeing 707 của Saha Airlines gặp sự cố khi hạ cánh xuống căn cứ không quân Fath, Iran.
19 tháng 1: Một vụ nổ đường ống vận chuyển nhiên liệu tại Hidalgo, Mexico làm 66 người chết và 71 người bị thương.
20 tháng 1: Đụng độ giữa cảnh sát và dân thường đã nổ ra tại thủ đô Athens khi hàng chục nghìn người xuống đường biểu tình phản đối thỏa thuận của Chính phủ Hy Lạp với Macedonia. Được biết, 25 cảnh sát bị thương và 7 người khác bị bắt giữ trong cuộc bạo loạn này.
21 tháng 1: Ít nhất 18 người thiệt mạng và khoảng 30 người bị thương trong một vụ đánh bom xe ô tô nhằm vào một căn cứ quân sự tại tỉnh Maidan Wardak, miền nam Afghanistan.
29 tháng 1:
Một đập khai thác mỏ bị vỡ ở Brumadinho, Brazil, khiến hơn 60 người chết và hàng trăm người khác mất tích.
Hai quả bom phát nổ tại Nhà thờ Đức Mẹ Núi Carmel ở Jolo, Philippines, giết chết ít nhất 18 người và làm hơn 80 người khác bị thương.
Hơn 60 người thiệt mạng trong trận lụt tại Nam Sulawesi, Indonesia.

Tháng 2
1 tháng 2: Đội tuyển bóng đá quốc gia Qatar giành chức vô địch Cúp bóng đá châu Á 2019 sau khi thắng Nhật Bản 3–1 trong trận chung kết.
2 tháng 2: Một đợt sóng lạnh ảnh hưởng đến Bắc Mỹ, giết chết ít nhất 21 người.
11 tháng 2:
Childish Gambino và Kacey Musgraves giành nhiều danh hiệu nhất tại lễ trao giải Grammy lần thứ 61.
Roma do Alfonso Cuarón đạo diễn và biên kịch giành giải Phim hay nhất tại lễ trao giải thưởng Điện ảnh của Viện hàn lâm Vương quốc Anh.
12 tháng 2: Cộng hòa Macedonia chính thức đổi tên thành Cộng hòa Bắc Macedonia theo thỏa thuận Prespa, kết thúc tranh chấp kéo dài 27 năm.

13 tháng 2: NASA thông báo kết thúc sứ mệnh kéo dài 15 năm trên Sao Hỏa của Opportunity sau khi không thể kết nối lại tín hiệu để tái khởi động.
16 tháng 2: Ít nhất 38 nhân viên an ninh đã thiệt mạng trong một vụ đánh bom tự sát gần Pulwama ở Kashmir do Ấn Độ kiểm soát.

27 tháng 2:
Hội nghị thượng đỉnh Triều Tiên – Hoa Kỳ lần thứ hai diễn ra tại Hà Nội, Việt Nam mà không đạt được thỏa thuận nào.
Hàng loạt vụ tấn công không quân khiến căng thẳng giữa Ấn Độ và Pakistan leo thang.
28 tháng 2: Macky Sall tái đắc cử Tổng thống Senegal.

Tháng 3
10 tháng 3: 157 người thiệt mạng sau khi một chiếc máy bay Boeing 737 MAX 8 của hãng hàng không Ethiopian Airlines gặp nạn ở thị trấn Bishoftu, cách thủ đô Addis Ababa của Ethiopia khoảng 60 km về phía nam.
15 tháng 3: Vụ xả súng tại hai nhà thờ Hồi giáo ở thành phố Christchurch, New Zealand, khiến 27 người thiệt mạng.
16 tháng 3: Ít nhất 90 người thiệt mạng do lũ quét và sạt lở đất ở Jayapura, Indonesia.
 19 tháng 3:
Lũ quét và gió do xoáy thuận Idai gây ra giết chết hơn 300 người ở Mozambique, Malawi, Zimbabwe và Nam Phi.
Một tay súng giết chết ba người và làm bị thương năm người khác trong một vụ xả súng ở Utrecht, Hà Lan.
Nursultan Nazarbayev từ chức tổng thống Kazakhstan sau 29 năm nắm quyền, Kassym-Jomart Tokayev là tổng thống lâm thời.
21 tháng 3: Giải Abel 2019 được trao cho Karen Uhlenbeck. Đây là người phụ nữ đầu tiên được nhận giải.
24 tháng 3:
Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant mất toàn bộ lãnh thổ ở Syria sau khi thua trận Baghuz Fawqani trước Lực lượng Dân chủ Syria và liên minh do Mỹ đứng đầu.
Một vụ nổ tại một nhà máy hóa chất ở Hưởng Thủy, Giang Tô, Trung Quốc, giết chết ít nhất 64 người và làm bị thương hơn 90 người khác.

Tháng 4
5 tháng 4:
Zuzana Čaputová được bầu làm tổng thống Slovakia, trở thành nữ tổng thống đầu tiên của đất nước này và là tổng thống trẻ nhất.
Ở Iran, lũ lụt lan rộng kể từ cuối tháng 3, giết chết ít nhất 62 người.
10 tháng 4: Dự án Kính thiên văn Chân trời sự kiện công bố ảnh chụp đầu tiên về vùng bóng tối quanh lỗ đen siêu khối lượng ở thiên hà M87.
11 tháng 4:
Nhà sáng lập Wikileaks Julian Assange bị chính quyền Anh bắt giữ sau khi chính phủ Ecuador rút bỏ đơn tị nạn của ông.
Quân đội Sudan thực hiện đảo chính, lật đổ và bắt giữ Tổng thống Omar al-Bashir sau 30 năm cầm quyền.
15 tháng 4: Nhà thờ Đức Bà Paris bị thiệt hại nặng nề trong một vụ hỏa hoạn.
21 tháng 4:
Ít nhất 321 người thiệt mạng cùng hàng trăm người khác bị thương trong loạt vụ nổ bom ngày Lễ Phục sinh tại Sri Lanka.
Volodymyr Zelensky đắc cử Tổng thống Ukraina.
26 tháng 4:
Một trận động đất ở Luzon, Philippines, gây tử vong ít nhất 18 người và 282 người khác bị thương.
Lũ lụt và gió từ bão Kenneth đã giết chết ít nhất 45 người, 200 người khác bị thương và gây thiệt hại nghiêm trọng ở Mozambique và quần đảo Comoro.
30 tháng 4: Nhật hoàng Akihito thoái vị, truyền ngôi cho Naruhito.

Tháng 5
1 tháng 5: Naruhito lên ngôi thiên hoàng
4 tháng 5: Vajiralongkorn đăng quang Quốc vương Thái Lan, lấy vương hiệu Rama X.
5 tháng 5:
Bão Fani tấn công Ấn Độ và Bangladesh, giết chết ít nhất 51 người.
Chuyến bay 1492 của Aeroflot bốc cháy khi hạ cánh tại Sân bay quốc tế Sheremetyevo ở Moskva làm 41 người thiệt mạng và 10 người khác bị thương.
10 tháng 5: Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump áp đặt mức thuế mới đối với hàng hóa Trung Quốc, làm căng thẳng thêm chiến tranh thương mại Mỹ-Trung giữa hai quốc gia.
12 tháng 5: Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc tổ chức ở Tam Chúc, Hà Nam, Việt Nam khai mạc.
17 tháng 5: Đài Loan trở thành nhà nước đầu tiên ở châu Á hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới.
19 tháng 5:
Liên đảng Tự do-Quốc gia của Thủ tướng Scott Morrison giành chiến thắng tại cuộc bầu cử Quốc hội Úc.
Hà Lan đăng quang tại Eurovision Song Contest 2019 với ca khúc Arcade của Duncan Laurence.
23 tháng 5: Giải vô địch bóng đá U-20 thế giới 2019 khai mạc tại Ba Lan với 24 đội tham đự
25 tháng 5: Ít nhất 30 người thiệt mạng và hàng chục người khác mất tích sau một vụ chìm tàu xảy ra trên hồ ở miền Tây Cộng hòa Dân chủ Congo.
28 tháng 5: Phim Parasite của đạo diễn Hàn Quốc Bong Joon-ho đoạt giải Cành cọ vàng tại liên hoan phim Cannes.
30 tháng 5: Chelsea F.C. giành chiến thắng 4–1 trước Arsenal F.C. để vô địch UEFA Europa League.

Tháng 6
2 tháng 6: Liverpool giành chiến thắng 2–0 trước Tottenham Hotspur để vô địch UEFA Champions League 2018–19
7 tháng 6: Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2019 diễn ra tại Pháp.
13 tháng 6: Hai tàu chở dầu bị tấn công ở vịnh Oman trong lúc căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran gia tăng.
14 tháng 6: Cúp bóng đá Nam Mỹ 2019 khai mạc tại Brazil với 12 đội tham dự.
15 tháng 6: Đội tuyển Ukraine giành chiến thắng 3–1 trước Đội tuyển Hàn Quốc để vô địch Giải bóng đá U20 thế giới 2019.
21 tháng 6: Chín người thiệt mạng khi một máy bay hai động cơ chở người nhảy dù rơi ở sân bay Dillingham Airfield trên đảo Oahu, Hawaii.
30 tháng 6: Gặp gỡ Triều Tiên - Hàn Quốc - Hoa Kỳ tại DMZ.

Tháng 7
18 tháng 7: Ít nhất 35 người chết và hàng chục người bị thương khi xưởng phim hoạt hình Kyōto Animation bị phóng hỏa.
21 tháng 7: Avengers 4 vượt Avatar để trở thành phim ăn khách nhất mọi thời đại
24 tháng 7:
Thủ tướng Vương quốc Anh Theresa May chính thức từ chức.
 Ông Boris Johnson nhậm chức thủ tướng Anh.
29 tháng 7: 57 người thiệt mạng và 16 người bị chặt đầu trong một vụ bạo loạn xảy ra tại trung tâm cải tạo ở thành phố Altamira thuộc bang Pará, Brasil.

Tháng 8
3 tháng 8: Tổng cộng có 32 người chết và 50 người bị thương trong hai vụ xả súng hàng loạt tại El Paso, Texas và Dayton, Ohio thuộc Hoa Kỳ.
17 tháng 8: Ít nhất 63 người thiệt mạng và 182 người bị thương trong vụ đánh bom tại một đám cưới ở Kabul, Afghanistan.
26 tháng 8: Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad thăm Việt Nam.

Tháng 9
2 tháng 9: Một vụ cháy trên một chiếc tàu chở hàng gần đảo Santa Cruz ở California khiến ít nhất 25 người chết và 9 người khác mất tích.
13 tháng 9: Một vụ đánh bom xe hơi xảy ra tại Afrin, làm ít nhất 1 người thiệt mạng và 24 người bị thương.
24 tháng 9:
Một trận động đất ở Kashmir giết chết 38 người và làm hơn 700 người khác bị thương
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump chính thức bị Hạ viện nước này luận tôi.
26 tháng 9: Ít nhất 30 người thiệt mạng sau trận động đất xảy ra tại Maluku, Indonesia.

Tháng 10
9 tháng 10: Ít nhất 2 người chết khi một vụ xả súng xảy ra tại giáo đường của người Do Thái ở thành phố Halle, phía đông nước Đức.
23 tháng 10: 39 xác chết được phát hiện trong thùng lạnh của một chiếc xe tải ở Grays, Essex, Anh
30 tháng 10: Ít nhất 4 người chết và nhiều người khác bị thương trong một vụ xả súng giữa một bữa tiệc Halloween ở Orinda, bang California, Mỹ.
31 tháng 10: 70 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương khi bình gas phát nổ trên tàu chở khách ở tỉnh Punjab, Pakistan.

Tháng 11
11 tháng 11: Cựu Thủ tướng Malaysia Najib Razak đã bị Tòa án Cấp cao ra lệnh phải tham gia bào chữa mình trước tất cả bảy cáo buộc về lạm dụng vị trí để nhận lợi ích, vi phạm tương tác tín nhiệm và rửa tiền liên quan đến 42 triệu RM từ quỹ của SRC International Sdn Bhd. (Xem thêm: Vụ bê bối 1Malaysia Development Berhad)
22 tháng 11: Đại sứ quán Iran tại London đã kiện các kênh truyền hình tiếng Ba Tư như BBC Persian, Iran International và Manoto vì đưa thông tin sai lệch về các cuộc biểu tình gần đây tại Iran.
23 tháng 11: Những ca nhiễm COVID-19 được ghi nhận tại Vũ Hán, Trung Quốc
30 tháng 11: Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 khai mạc ở Philippines.

Tháng 12

11 tháng 12: Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 bế mạc ở Philippines.
19 tháng 12: Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trở thành tổng thống thứ 3 của nước này bị luận tội.

Dự đoán và sự kiện theo lịch trình
 20 tháng 9 - 2 tháng 11: Giải vô địch bóng bầu dục thế giới 2019 (rugby union) dự kiến sẽ được tổ chức tại Nhật Bản, với các trận đấu ở 12 thành phố. Trận đấu khai mạc sẽ diễn ra ở quận Chōfu, Tokyo và trận chung kết ở Yokohama.
 5 tháng 11: Cuộc bầu cử Hoa Kỳ năm 2019 sẽ chọn 3 thống đốc bang và các quan chức nhà nước và địa phương khác nhau.
 11 tháng 11: Sự đi qua của sao Thủy xảy ra.
30 tháng 11: Đại hội Thể thao Đông Nam Á dự kiến sẽ được tổ chức tại Philippines với 11 đất nước tham dự.
 26 tháng 12: Nhật thực hình khuyên sẽ xảy ra rõ nhất từ Nam Á.

Ngày chưa rõ

 Liên minh các quốc gia Nam Mỹ (UNASUR) dự kiến sẽ hoàn thành quá trình loại bỏ thuế quan đối với các sản phẩm, do đó thiết lập một thị trường duy nhất trên hầu hết Nam Mỹ.
 Kính viễn vọng không gian CHEOPS, có nhiệm vụ nghiên cứu sự hình thành các hành tinh ngoài hệ mặt trời, dự kiến sẽ ra mắt vào đầu năm nay.
 SpaceX hy vọng sẽ thực hiện các thử nghiệm nguyên mẫu Starship của họ.

Sinh

 6 tháng 5: Archie Mountbatten-Windsor
 7 tháng 6: Trúc Nhi và Diệu Nhi

Mất

Tháng 1

1 tháng 1: Raymond Ramazani Baya, chính khách người Cộng hòa Dân chủ Congo (s. 1943)
2 tháng 1: Bob Einstein, diễn viên người Mỹ (s. 1942)
3 tháng 1: Micae Dương Minh Chương, giám mục chính tòa Giáo phận Hồng Kông (s. 1945)
6 tháng 1: José Ramón Fernández, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Cuba (s. 1923)
7 tháng 1
Nguyễn Trọng Tạo, nhà thơ, nhạc sĩ người Việt Nam(s. 1947)
 Mạnh Tràng, diễn viên hài & ông bầu sân khấu kịch Sài Gòn người Việt Nam (s. 1966)
Jin Hyoung, ca sĩ Hàn Quốc (s. 1985)
11 tháng 1: Michael Atiyah, nhà toán học người Anh (s. 1929)
19 tháng 1: Boo (chó), chó phốc sóc, hiện tượng mạng xã hội Mỹ (s. 2006)
21 tháng 1: Emiliano Sala, cầu thủ bóng đá người Argentina (s. 1990)
24 tháng 1: Fernando Sebastián Aguilar, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, người Tây Ban Nha (s. 1929)
29 tháng 1:
Kim Anh, người mẫu Việt Nam (s. 1993)
James Ingram, ca sĩ người Mỹ, do ung thư não (s. 1952)

Tháng 2

7 tháng 2: Jan Olszewski, Thủ tướng thứ ba của Ba Lan (s. 1930)
8 tháng 2: Nguyễn Phúc Thanh, là một chính khách và tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam (s. 1944)
10 tháng 2: Nicolas Mollenedo Mondejar, giám mục Công giáo Rôma người Philippines (s. 1924)
12 tháng 2: Gordon Banks, cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp, thành viên của đội tuyển Anh vô địch World Cup 1966 (s. 1937)
15 tháng 2: Bruno Ganz, Diễn viên người Thụy Sĩ (s. 1941)
19 tháng 2: Karl Lagerfeld, nhà thiết kế thời trang người Đức (s. 1933)

Tháng 3

1 tháng 3:
Zhores Alferov, nhà vật lý người Nga và Liên Xô (s. 1930)
Kevin Roche, kiến trúc sư người Mỹ gốc Ireland (s. 1922)
4 tháng 3: Luke Perry, diễn viên người Mỹ (s. 1966)
7 tháng 3: Sidney Sheinberg, luật sư, nhà làm phim người Mỹ (s. 1935)
14 tháng 3: Godfried Danneels, hồng y người Bỉ (s. 1933)
16 tháng 3:
Dick Dale, nghệ sĩ guitar và người tiên phong trong dòng nhạc lướt sóng người Mỹ (s. 1937)
Yulia Nachalova, ca sĩ người Nga (s. 1981)
17 tháng 3 - Manohar Parrikar, chính trị gia Ấn Độ (s. 1955)
19 tháng 3 - Marlen Khutsiev, nhà làm phim Liên Xô và Nga sinh ra ở Gruzia (s. 1925)
22 tháng 3 - Scott Walker, ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Anh gốc Mỹ (s. 1943)
23 tháng 3
Lina Cheryazova, vận động viên trượt tuyết tự do người Uzbekistan (s. 1968)
Larry Cohen, đạo diễn và nhà biên kịch người Mỹ (s. 1936)
27 tháng 3 - Valery Bykovsky, nhà du hành vũ trụ Liên Xô và Nga (s. 1934)
29 tháng 3 - Agnès Varda, nhà làm phim người Pháp gốc Bỉ (s. 1928)
30 tháng 3 - Tania Mallet, diễn viên người Anh (s. 1985)
31 tháng 3: Nipsey Hussle, rapper người Mỹ, bị bắn chết tại Los Angeles (s. 1985)

Tháng 4

1 tháng 4: Anh Vũ, nghệ sĩ hài, diễn viên điện ảnh người Việt Nam (s. 1972)
3 tháng 4: Kim Loan The Voice, ca sĩ người Việt Nam (s. 1975)
4 tháng 4: Đồng Sĩ Nguyên, tướng lĩnh và chính trị gia người Việt Nam (s. 1923)
17 tháng 4: Alan García, tổng thống của Peru (s. 1949)
22 tháng 4: Lê Đức Anh, Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Nguyên Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nguyên Cố vấn Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam (s. 1920)
23 tháng 4: Jean, Đại Công tước của Luxembourg (s. 1921)
24 tháng 4: Như Hương, người mẫu Việt Nam (s. 1982)
29 tháng 4: Josef Šural, Cầu thủ bóng đá người Séc (s. 1990)

Tháng 5

1 tháng 5: Lê Bình, diễn viên người Việt Nam (s. 1953)
3 tháng 5: Frits Soetekouw, cầu thủ bóng đá người Hà Lan (s. 1938)
6 Tháng 5: Han Ji Seong, diễn viên Hàn Quốc (s. 1990)
5 tháng 5: Nguyễn Lâm Bằng, nghệ sĩ xiếc người Việt Nam (s. 1936)
7 tháng 5: Giang Châu, nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ cải lương Việt Nam, được nổi tiếng với vai diễn "Trùm Sò" (s. 1952)
8 tháng 5: Bob Zeman, cầu thủ bóng đá và huấn luyện viên người Mỹ (s.1937)
12 tháng 5: Nasrallah Pierre Sfeir, hồng y, thượng phụ Công giáo Maronite, trực thuộc Công giáo Rôma, người Liban (s. 1920)
13 tháng 5: Doris Day, ca sĩ, diễn viên người Mỹ (s. 1922)
16 tháng 5: Bob Hawke, thủ tướng thứ 23 của Úc (s. 1929)
19 tháng 5: Vương Bảo Tuấn, ca sĩ người Việt Nam (s. 1976)
26 tháng 5: Prem Tinsulanonda, thủ tướng thứ 16 của Thái Lan (s. 1920)

Tháng 6

 1 tháng 6: José Antonio Reyes, cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha (s. 1983)
 5 tháng 6: Elio Sgreccia, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, người Ý (s. 1928)
 8 tháng 6: Stêphanô Lý Tư Đức, giám mục của Giáo hội Công giáo Rôma, người Trung Quốc (s. 1927)
 17 tháng 6: Mohamed Morsi, tổng thống thứ 5 của Ai Cập (s. 1951)
 18 tháng 6: Hoài Dung, nghệ sĩ cải lương người Việt Nam (s. 1937)
 19 tháng 6: Etika, tên thật là Desmond Daniel Amofah, youtuber nổi tiếng người Mỹ (s. 1990)
22 tháng 6: Ambachew Mekonnen, Thống đốc bang Amhara, Ethiopia, bị ám sát trong âm mưu đảo chính tại vùng Amhara (s. 1971)
27 tháng 6: Hella Sketchy, rapper người Mỹ, qua đời do sử dụng thuốc phiện quá liều (s.2001)
29 tháng 6: Jeon Mi Seon, diễn viên Hàn Quốc, qua đời do tự tử (s. 1970)

Tháng 7

6 tháng 7: Cameron Boyce, diễn viên người Mỹ (s. 1999)
13 tháng 7: Paolo Sardi, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, Ý (s. 1934)
14 tháng 7: Hoàng Tụy, giáo sư, nhà toán học người Việt Nam (s. 1927)
17 tháng 7: Hữu Trị, vũ công & biên đạo múa người Việt Nam (s. 1964)
21 tháng 7: José Manuel Estepa Llaurens, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, Tây Ban Nha (s. 1926)
22 tháng 7: Lý Bằng, thủ tướng thứ 4 của Trung Quốc (s. 1928)
25 tháng 7: Beji Caid Essebsi, tổng thống thứ 5 của Tunisia (s. 1926)
26 tháng 7: Jaime Lucas Ortega y Alamino, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, Cuba (s.1936)

Tháng 8
1 tháng 8: Jesus Balaso Tuquib, giám mục Công giáo người Philippines (s. 1930)
4 tháng 8: Nuon Chea, thủ lĩnh số hai của Khmer Đỏ (s. 1926)
5 tháng 8: Toni Morrison, tiểu thuyết gia người Mỹ (s. 1931)
11 tháng 8: Sergio Obeso Rivera, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, người México (s. 1931)
29 tháng 8: Achille Silvestrini, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, người Ý (s. 1923)

Tháng 9

3 tháng 9: José de Jesús Pimiento Rodríguez, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, người Colombia (s. 1919)
4 tháng 9:
Roger Etchegaray, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, người Pháp (s. 1922)
Hoàng Long, nghệ sĩ cải lương người Việt Nam (s. 1944)
6 tháng 9: Robert Mugabe, cựu tổng thống người Zimbabwe (s. 1924)
18 tháng 9: Zine El Abidine Ben Ali, cựu tổng thống người Tunisia (s. 1936)
22 tháng 9: Nguyễn Văn Bảy, đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân người Việt Nam (s. 1936)
26 tháng 9
Jacques Chirac, cựu tổng thống Pháp (s. 1932)
William Joseph Levada, hồng y của Giáo hội Công giáo Rôma, người Mỹ (s. 1936)
 29 tháng 9:
Nguyễn Hữu Hạnh, Chuẩn tướng, Phụ tá Tổng Tham mưu trưởng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s. 1926)
Thế Anh, nghệ sĩ nhân dân người Việt Nam (s.1938)

Tháng 10

6 tháng 10
Ginger Baker, tay trống người Anh (s. 1939)
Martin Lauer, vận động viên người Đức (s. 1937)
Rip Taylor, diễn viên và diễn viên hài người Mỹ (s. 1935)
9 tháng 10 - Andrés Gimeno, vận động viên quần vợt Tây Ban Nha (s. 1937)
10 tháng 10 - Marie-José Nat, nữ diễn viên người Pháp (s. 1940)
11 tháng 10
Robert Forster, diễn viên người Mỹ (s. 1941)
Alexei Leonov, nhà du hành vũ trụ Liên Xô (s. 1934)
12 tháng 10
Sara Danius, nhà văn và học giả Thụy Điển (s. 1962)
Hevrin Khalaf, chính trị gia và nhà hoạt động người Syria (s. 1984)
Yoshihisa Yoshikawa, vận động viên bắn súng thể thao Nhật Bản (s. 1936)
 13 tháng 10 - Charles Jencks, kiến trúc sư, nhà lý luận văn hóa và nhà từ thiện người Mỹ (b. 1939)
 14 tháng 10: Choi Jin-ri (Sulli), ca sĩ, diễn viên người Hàn Quốc (s.1994)
15 tháng 10 - Tamara Buciuceanu, nữ diễn viên người Romania (s. 1929)
16 tháng 10 - John Tate, nhà toán học người Mỹ (s. 1925)
17 tháng 10:
Lê Hải An, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam (s. 1971)
Alicia Alonso, diễn viên ballet người Cuba prima assoluta (b. 1920)
 Elijah Cummings, chính trị gia người Mỹ và người ủng hộ dân quyền (s. 1951)
Bill Macy, diễn viên người Mỹ (s. 1922)
Göran Malmqvist, nhà ngôn ngữ học và sử học văn học Thụy Điển (s. 1924)
 18 tháng 10 - Rui Jordão, cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha gốc Angola (b. 1952)
 21 tháng 10 - Lho Shin-yong, 16 Thủ tướng Hàn Quốc (s. 1930)
 22 tháng 10
Sadako Ogata, học giả, nhà ngoại giao, tác giả, nhà quản trị và giáo sư người Nhật Bản (s. 1927)
Marieke Vervoort, tay đua xe lăn người Bỉ (s. 1979)
26 tháng 10
Enriqueta Basilio, vận động viên điền kinh Mexico (s. 1948)
Robert Evans, nhà sản xuất phim và điều hành hãng phim người Mỹ (s. 1930)
27 tháng 10
Abu Bakr al-Baghdadi, thủ lĩnh của ISIL (s. 1971)
Vladimir Bukovsky, nhà hoạt động nhân quyền người Anh gốc Nga và nhà bất đồng chính kiến (s. 1942)
John Conyers, chính trị gia người Mỹ và nhà hoạt động dân quyền (s. 1929)
 28 tháng 10 - Kay Hagan, luật sư, nhà điều hành ngân hàng và chính trị gia người Mỹ (s. 1953)

Tháng 11

20 tháng 11:
Anrê Cận Đạo Viễn, giám mục chưa được chuẩn nhận người Trung Quốc (s. 1929)
Mary L. Good, nhà hóa học người Mỹ (s. 1931)
24 tháng 11: Goo Ha-ra, ca sĩ, diễn viên, người mẫu Hàn Quốc (s. 1991)
27 tháng 11:
Hà Văn Tấn, nhà sử học Việt Nam (s. 1937)
Cao Dĩ Tường, diễn viên người Đài Loan (s. 1984)
29 tháng 11: Nakasone Yasuhiro, cựu thủ tướng Nhật Bản nhiệm kỳ 1982-1987 (s. 1918)

Tháng 12

 3 tháng 12: Cha In-ha, diễn viên người Hàn Quốc (s.1992)
 8 tháng 12: Hirokazu Kanazawa, võ sư người Nhật Bản (s. 1931)
 9 tháng 12: Marie Fredriksson, ca sì, nhạc sĩ người Thụy Điển (s. 1958)
 14 tháng 12: Nguyễn Bá Tòng, Thiếu tướng Việt Nam (s. 1946)
15 tháng 12 - Chuck Peddle, kỹ sư người Mỹ (s. 1937)
17 tháng 12 - Karin Balzer, vận động viên người Đức (s. 1938)
18 tháng 12 - Claudine Auger, nữ diễn viên người Pháp (s. 1941)
20 tháng 12
Roland Matthes, vận động viên bơi lội người Đức (s. 1950)
Marko Orlando, thứ 10 Tổng thống Montenegro (s. 1930)
21 tháng 12 - Martin Peters, cầu thủ và quản lý bóng đá người Anh (s. 1943)
22 tháng 12
Tony Britton, diễn viên người Anh (s. 1924)
Ram Dass, giáo viên tâm linh, nhà tâm lý học và tác giả người Mỹ (s. 1931)
Emanuel Ungaro, nhà thiết kế thời trang người Pháp (s. 1933)
23 tháng 12 - Mustafa Mujezinović, thứ 7 Thủ tướng Bosnia và Herzegovina (s. 1954)
 24 tháng 12: Bvlly, rapper người Canada (s. 1995)
 25 tháng 12: Ari Behn, nhà văn, phò mã của vua Harald V, người Na Uy (s. 1972)
 26 tháng 12: Nguyễn Văn Tý, nhạc sĩ người Việt Nam (s. 1925)
27 tháng 12 - Don Imus, nhân vật phát thanh, người dẫn chương trình truyền hình và tác giả người Mỹ (s. 1940)
29 tháng 12:
Alasdair Grey, nhà văn và nghệ sĩ người Scotland (s. 1934)
Neil Innes, nhà văn, diễn viên hài và nhạc sĩ người Anh (s. 1944)
Manfred Stolpe, chính trị gia người Đức (s. 1936)
30 tháng 12
Prosper Grech, hồng y người Malta (s. 1925)
Syd Mead, nghệ sĩ concept người Mỹ (s. 1933)
31 tháng 12
Serikbolsyn Abdildin, chính trị gia và nhà kinh tế người Kazakhstan (s. 1937)
Djimrangar Dadnadji, Thủ tướng thứ 16 của Chad (s. 1954)

Các giải Nobel
Sinh lý học và Y khoa: Peter J. Ratcliffe, William Kaelin Jr. và Gregg L. Semenza cho nghiên cứu cơ chế cảm nhận oxy của tế bào.	.
Vật lý: James Peebles cho những phát hiện mang tính lý thuyết về vũ trụ học vật lý; Michel Mayor và Didier Queloz cho việc phát hiện hành tinh 51 Pegasi b ngoài Hệ Mặt Trời có quỹ đạo quay quanh một ngôi sao cùng loại với Mặt Trời.
Hoá học: Yoshino Akira, M. Stanley Whittingham và John Bannister Goodenough cho những nghiên cứu pin Li-ion.
Văn học: Peter Handke cho một tác phẩm có ảnh hưởng cùng sự khéo léo về ngôn từ đã khám phá được ngoại diên và sự độc đáo của trải nghiệm làm người.
Kinh tế: Abhijit Banerjee, Esther Duflo và Michael Kremer cho các nghiên cứu chống đói nghèo quy mô toàn cầu.
Hoà bình: Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed cho nỗ lực chấm dứt bế tắc 20 năm giữa Ethiopia và Eritrea.

Tham khảo


title: Phân phối (tiếp thị)

text:
Phân phối sản phẩm  (còn được biết đến trong tiếng Anh đơn giản là place hoặc Product distribution) là một trong 4 yếu tố của marketing. Phân phối là một tiến trình mà cung cấp sản phẩm, dịch vụ đến tay người tiêu dùng hoặc người sử dụng cuối cùng thông qua các phối thức phân phối trung gian.

Ba chiến lược khác của phối thức marketing, đó là chiến lược sản phẩm, chiến lược giá và chiến lược chiêu thị.

Môi trường kênh phân phối

Môi trường bên ngoài
Kinh tế
Lạm phát: tỷ lệ lạm phát ảnh hưởng tích/tiêu cực đến kênh phân phối, tùy vào vị trí và sức mạnh của nền kinh tế, giảm/lạm phát sẽ tác động đến hệ thống kênh phân phối khác nhau. Thông thường, khi xét trên diện tiêu cực, việc lạm phát sẽ khiến đồng tiền mất giá, các sản phẩm, dịch vụ phân phối trở nên đắt đó, do đó, yêu cầu việc cải thiện kênh, tái cấu trúc kênh sẽ được các nhà quản trị lưu ý.
Khủng hoảng kinh tế: kinh tế suy giảm dẫn đến sức mua và khả năng tài chính thị trường cũng như của bản thân doanh nghiệp giảm, tác động tiêu cực đến hệ thống phân phối.
Suy giảm nguồn lực: nguồn lực của công ty, doanh nghiệp giảm như nhân lực, tài lực, khí lức.
Văn hóa - Xã hội
Yếu tố nhân khẩu học: độ tuổi, giới tính, trình độ dân trí, cơ cấu dân số, cơ cấu dân tộc và sự trỗi dậy của vai trò phụ nữ đều tác động đến việc thực hiện chiến lược phân phối.
Cấu trúc gia đình: cơ cấu gia đình tác động đến chiến lược phân phối thông qua việc xác lập các thế hệ trong gia đình, quy mô và loại hình tổ chức gia đình.
Pháp luật: môi trường pháp luật tác động đến hệ thống phân phối nhằm chống lại các hiện tượng phân phối tiêu cực như độc quyền, phân quyền giá..., bên cạnh đó nền tảng pháp luật cũng là hệ thống giúp các doanh nghiệp, nhà phân phối hoạt động có tổ chức và an toàn hơn.
CNTT: sự phát triển của công nghệ thông tin dẫn đến sự phát triển hệ thống kênh phân phối hiện đại như telemarketing, teleshoping, internet shoping

Môi trường bên trong
Sự hợp tác giữa các thành viên: các thành trong kênh cần hợp tác với nhau để chia sẻ nguồn lực, nguồn lợi cũng như cùng phát triển để đạt mục tiêu phân phối chung của cả hệ thống phân phối. Sự hợp tác của các thành viên nhằm phân định rõ vị trí địa lý, lợi nhuận, cùng thực hiện, triển khai chương trình khuyến mãi của công ty và để cùng khai thác tốt cơ sở vật chất, vị thế của toàn hệ thống phân phối.
Sức mạnh thành viên trong kênh: các thành viên trong kênh phân phối đều có mong muốn "điều khiển" những thành viên khác, do đó tùy vào nguồn lực của riêng họ, họ có thể áp dụng để tiết chế các thành viên khác trong kênh. Một số sức mạnh mà các thành viên có thể có như.
Sức mạnh tài chính - khen thưởng.
Sức mạnh áp đặt.
Sức mạnh hợp pháp.
Sức mạnh thừa nhận.
Sức mạnh chuyên môn.
Cạnh tranh giữa các cấp thành viên: việc cạnh tranh sẽ sảy ra giữa các thành viên trong kênh là đều tất yếu nếu các thành viên là những doanh nghiệp độc lập với nhau.
Mâu thuẫn: mâu thuẫn sẽ nảy sinh khi trong hệ thống kênh, các thành viên không thể thỏa thuận hoặc lợi ích của nhau bị chèn ép. Các mâu thuẫn thường thấy trong kênh phân phối.
Mâu thuẫn về vị trí, vai trò trong kênh không hợp lý.
Mâu thuẫn về nguồn lực không phân bổ đều.
Mâu thuẫn sảy ra khi thiếu thốn về nhận thức thông tin lẫn nhau.
Mâu thuẫn do đối phương không thực hiện theo mong muốn.
Mâu thuẫn do phạm vi ra quyết định khác nhau.
Mâu thuẫn do không cùng mục đích hoạt động chung.
Mâu thuẫn do thông tin cung cấp sai lệch hoặc giấu giếm thông tin.

Cấu trúc kênh

Khái niệm
Cấu trúc kênh là tập họp 1 nhóm các thành viên trong kênh được phân bổ nhiệm vụ, hoạt động phân phối rõ ràng.
Các yếu tố của cấu trúc kênh bao gồm.
Chiều dọc của kênh: thể hiện số lượng các cấp phân phối ở mỗi kênh phân phối.
Chiều ngang của kênh: thể hiện số trung gian thành viên ở mỗi cấp kênh.
Số loại trung gian ở mỗi cấp kênh.
Khu vực phân chia theo cấp kênh phân phối.
Khu vực phân phối sản phẩm tiêu dùng: thiết lập việc phân phối các sản phẩm phục vụ người tiêu dùng cuối cùng.
Khu vực phân phối thương mại: phân phối các sản phẩm cho những trung gian khác (hoặc được hiểu như chuyển đổi quyền sở hữu sản phẩm).
Dựa vào tính chất hoạt động của thành viên.
Cấu trúc chính: là cấu trúc bao gồm các thành viên trực thuộc kênh phân phối, sở hữu sản phẩm, dịch vụ, chuyển quyền sở hữu, và chịu trách nhiệm trước mọi hoạt động phân phối, kinh doanh cuối cùng.
Cấu trúc phụ: là cấu trúc gồm các thành viên phụ trợ cho việc phân phối như vận tải, kho bãi, logistic

Các loại cấu trúc kênh

Cấu trúc kênh phân phối theo chiều dọc
Cấu trúc kênh phân phối chiều dọc thể hiện ở việc thiết lập hệ thống phân phối với 1 thành viên nắm vai trò lãnh đạo, các thành viên trực thuộc khác chịu sự tác động và điều phối của thành viên chính. Cấu trúc chiều dọc bao gồm những kênh phân phối theo từng loại sau.
Kênh phân phối trực tiếp: một thành viên đóng vai trò sở hữu, các thành viên khác trực thuộc thành viên này về toàn diện.
Kênh phân phối hợp đồng: các thành viên độc lập lẫn nhau, thừa nhận sự phụ thuộc dựa vào họp đồng ký kết.
Kênh phân phối có quản lý: không có sự phụ thuộc rõ ràng, mối quan hệ dựa vào sức mạnh quản lý, điều phối của 1 thành viên có tiềm năng.

Cấu trúc kênh phân phối theo chiều ngang
Cấu trúc chiều ngang do hai hoặc nhiều doanh nghiệp họp lại với nhau để thực hiện nhiệm vụ phân phối.

Cấu trúc kênh phân phối đa kênh
Doanh nghiệp sử dụng song song hai hoặc nhiều hệ thống phân phối khác nhau, nhằm bao quát được thị trường, hướng đến khách hàng mục tiêu tốt nhất.

Các thành viên trong kênh phân phối
Các thành viên trong kênh phân phối là các trung gian trực tiếp tham gia đàm phán phân chia nhiệm vụ, công việc phân phối. Là những người sở hữu hàng hóa, dịch vụ và chuyển quyền sở hữu cho các thành viên, tổ chức, doanh nghiệp khác. Chịu mọi trách nhiệm trong hoạt động kinh doanh cuối cùng
Các thành viên trong một kênh phân phối cơ bản bao gồm.
Nhà sản xuất/cung ứng.
Trung gian bán buôn
Trung gian bán lẻ
Người tiêu dùng

Chiến lược kênh phân phối

Khái niệm
Theo Philip Kotler: Chiến lược kênh phân phối là tập hợp các nguyên tắc nhờ đó doanh nghiệp có thể thực hiện được các mục tiêu tại thị trường mục tiêu.
Định nghĩa khác về chiến lược kênh phân phối theo quan điểm mục đích: chiến lược kênh phân phối là quá trình xem xét để lựa chọn phương án phân phối tốt nhất, giảm tối đa chi phí phân phối trong điều kiện cụ thể của chiến lược marketing hỗn hợp và trong sự tác động của môi trường vĩ mô, vi mô nhằm đảm bảo các chỉ tiêu về mức độ thỏa mãn nhu cầu trên một thị trường mục tiêu nhất định.

Chiến lược kênh phân phối trong mục tiêu của chiến lược marketing
Việc xác lập chiến lược kênh phân phối cần được đạt trong mối quan hệ với mục tiêu các chiến lược marketing của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp với vị thế khác nhau trên thị trường, sẽ có những mục đích marketing khác nhau, dẫn đến thực hiện chiến lược phân phối cũng sẽ khác nhau.
Doanh nghiệp dẫn đầu thị trường: là những doanh nghiệp chiếm vị thế hàng đầu trên thị trường, có nguồn lực mạnh mẽ về tài chính, khả năng sản xuất hàng hóa, dịch vụ cao, thị trường rộng lớn. Thông thường, nhiệm vụ của họ là giữ vững vị trí số 1 thị trường, do đó, các chiến lược phân phối họ áp dụng được đặt trong từng mục tiêu cụ thể như.
Tăng tổng nhu cầu thị trường: việc tăng tổng nhu cầu sẽ tăng khả năng và sức phục vụ thị trường của các doanh nghiệp dẫn đầu. Các doanh nghiệp tăng tổng nhu cầu bằng các cách.
Tìm kiếm người tiêu dùng mới***: thực hiện chiến lược xúc tiến kênh và phát triển kênh phân phối trong thị trường mới.
Phát triển công dụng mới của sản phẩm***: thu hút khách hàng, bằng cách tung ra các sản phẩm với công dụng mới tốt hơn, dẫn đến hệ thống phân phối cần tái cấu trúc để thích hợp với những sản phẩm mới.
Tẳng tổng mua của khách hàng.
Giữ vững thị phần: đổi mới liên tục để phục vụ khách hàng tốt hơn, tránh ngủ quên trên chiến thắng.
Tăng thị phần.
Doanh nghiệp thách thức thị trường: là những doanh nghiệp đứng ở vị thế thứ 2, 3, 4 trên thị trường, có khả năng phát triển để trở thành doanh nghiệp đứng đầu. Nhiệm vụ của họ là bảo vệ thứ hạng, cố gắng tăng hạng và tranh giành vị trí thứ nhất.
Tấn công người dẫn đầu: để tăng vị thế, cách họ lựa chọn mang tính may rủi nhất là tấn công người dẫn đầu. Tuy độ rủi ro cao, nhưng phần thưởng là vô cùng xứng đáng.
Tấn công các doanh nghiệp đồng hạng, đối thủ cạnh tranh.
Tấn công và thôn tính các doanh nghiệp nhỏ lẻ.
Doanh nghiệp theo sau: là những doanh nghiệp nằm hạng thấp, nhỏ lẻ trên thị trường, những chiến lược của họ thường xoay quanh việc copy sản phẩm, bắt chước hoặc nhái sản phẩm.
Doanh nghiệp nép góc: là những doanh nghiệp thay vì đương đầu với những doanh nghiệp, đối thủ trên thị trường, họ chọn cách tìm kiếm thị trường nhỏ lẽ ít đối thủ cạnh tranh để kinh doanh.

Các chiến lược phân phối tiêu biểu
Chiến lược về các loại trung gian.
Chiến lược sử dụng kênh phân phối trực tiếp.
Chiến lược sử dụng kênh phân phối gián tiếp.
Chiến lược phát triển kênh phân phối hiện có.
Chiến lược xây dựng kênh phân phối mới, cửa hàng riêng.
Chiến lược khác biệt hóa kênh phân phối.
Chiến lược về số loại trung gian ở các cấp.
Chiến lược phân phối độc quyền: hạn chế số lượng người mua ở trung gian, nhằm dễ dàng quản lý, bảo vệ hình ảnh thương hiệu, sản phẩm, tránh sự mất mác thông tin.
Phân phối chọn lọc: chọn lọc rõ ràng những trung gian có khả năng phân phối tốt nhất cho doanh nghiệp.
Phân phối đại trà: phát triển số lượng trung gian phân phối càng nhiều càng tốt.
Chiến lược về điều kiện và trách nhiệm phân phối của các thành viên trong kênh.
Chính sách giá của Doanh nghiệp dành cho thành viên.
Điều kiện bán hàng.
Quyền hạn về lãnh thổ phân phối.
Xác định các dịch vụ hỗ trợ và điều kiện, trách nhiệm giữa nhà sản xuất và trung gian.

Thiết kế kênh

Khái niệm
Thiết kế kênh là quá trình đưa ra quyết định lựa chọn phát triển, xây dựng kênh phân phối mới tại những thị trường chưa có hoặc hoàn thiện, cải tiến kênh phân phối ở những thị trường đã tồn tại.
Thiết kế kênh ảnh hưởng đến việc quyết định cấu trúc của kênh như các thành viên trung gian, các thành viên hỗ trợ và mối quan hệ giữa các thành viên.

Nhu cầu thiết kế kênh
Việc phát thiết kế kênh dựa vào những yếu tố tác động đến như.
1. Phát triển sản phẩm, dòng sản phẩm mới: sản phẩm mới được tung ra thị trường, đòi hỏi doanh nghiệp phải phát triển kênh phân phối mới hoặc cải tiến kênh phân phối đã có để thích hợp với tính năng của sản phẩm.
2. Thành lập công ty mới.
3. Đưa sản phẩm hiện tại vào thị trường mục tiêu mới.
4. Có xung đột, mâu thuẫn trong kênh.
5. Đánh giá hoạt động của kênh không tối ưu.
6. Do sự thay đổi chính sách phân phối của trung gian phân phối.
7. Tùy thuộc sự sẵn sàn hợp tác của các trung gian.
8. Do sự thay đổi của các biến trong marketing hỗn hợp.
9. Thâm nhập thị trường địa lý mới.

Lựa chọn cấu trúc kênh tối ưu
Việc lựa chọn cấu trúc kênh tối ưu phải đạt được các yêu cầu sau.
Yêu cầu về độ bao phủ thị trường.
Độ bao phủ thị trường thay đổi theo đặc tính hàng hóa, sản phẩm, nhu cầu thị trường.
Độ bao phủ biến thiên, khác nhau tùy thuộc vào chiến lược phân phối công ty chọn.
Độ bao phủ tùy thuộc vào khả năng tài chính của kênh.
Yêu cầu về mực độ kiểm soát kênh: các doanh nghiệp luôn muốn có thể kiểm soát được các cấp trung gian càng nhiều càng tốt.
Mực độ kiểm soát tỉ lệ thuận với tính trực tiếp tiếp quản kênh phân phối của doanh nghiệp.
Điều khiển mực độ kiểm soát kênh, có thể sử dụng các phương thức liên kết dọc.
Liên kết dọc cứng nhắc.
Liên kết dọc mềm dẻo.
Liên kết dọc kết hợp giữa cứng và mềm.
Yêu cầu về tối thiểu hóa chi phí phân phối.
Yêu cầu về tính linh hoạt của kênh.
Tính linh hoạt thể hiện ở việc: Trung gian có thể thích ứng với sự biến đổi của môi trường hay không, và các trung gian có thể dễ dàng được thay đổi cũng như cấu trúc kênh có thể dễ dàng tái cấu trúc hay không.
Để thực hiện chiến lược này, DN thường sử dụng các hợp đồng phân phối ngắn hạn, nhằm có thể nhanh chóng và dễ dàng thay đổi kết cấu kênh phân phối.

Lựa chọn thành viên kênh tối ưu

Tầm quan trọng
Lựa chọn các thành viên trong kênh ảnh hưởng đến sự tồn tại và hoạt động có hiểu quả của toàn kênh.
Việc lựa chọn thành viên kênh nên được thực hiện thường xuyên và cần thiết.
Mực độ tuyển chọn thành viên kênh khác nhau tùy theo chiến lược phân phối doanh nghiệp theo đuổi.

Các bước tuyển chọn thành viên kênh tối ưu
Bước 1: tìm kiếm thành viên kênh tiềm năng.
Các thành viên trong kênh được doanh nghiệp xác lập từ nhiều nguồn, bao gồm.
Từ các lực lượng bán hàng của DN theo khu vực.
Từ các thành viên phân phối có sẵn.
Từ khách hàng.
Từ hoạt động thương mại.
Từ quảng cáo.
Từ hội nghị thương mại.
Bước 2: xác định tiêu chuẩn lựa chọn.
Các thành viên cần phải được đánh giá theo tiêu chuẩn nhất định, nhằm chọn được thành viên phù hợp với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp.
Một số tiêu chuẩn cần quan tâm như.
Khả năng tài chính, tín dụng.
Dòng sản phẩm.
Khả năng bán hàng.
Sự thành công của Thành viên.
Độ tin cậy, tên tuổi.
Thị trường, thị phần.
Khả năng quản lý.
Quy mô.
Quan điểm, thái độ.
Bước 3: thuyết phục các thành viên tiềm năng trở thành thành viên chính thức của kênh.
Cách nhà phân phối trung gian có quyền lựa chọn nhà sx cho riêng mình, do đó, các DN cần phải thuyết phục để họ chấp nhận trở thành 1 thành viên trong kênh thông qua các hỗ trợ, ưu điểm về sản phẩm.
Thông thường, các trung gian phân phối thường quan tâm đến những yếu tố sau của doanh nghiệp.
Dòng sản phẩm: sản phẩm của DN càng bán chạy, trung gian sẽ dễ dàng họp tác.
Các chương trình khuyến mãi, xúc tiến bán hàng.
Các hỗ trợ của doanh nghiệp.
Chính sách hợp lý, công bằng.

Quản trị kênh phân phối

Khái niệm
Quản trị kênh phân phối là toàn bộ quá trình quản lý, điều tiết hoạt động của kênh phân phối nhằm duy trì, thiết lập mối quan hệ hợp tác, hỗ trợ giữa các thành viên trong kênh để thực hiện mục đích phân phối chung của Doanh nghiệp.

Phát hiện xung đột trong kênh
"Xung đột" trong phần này là xung đột giữa nhà quản trị, giữa doanh nghiệp với các thành viên kênh, khách với xung đột phần trên là xung đột giữa các thành viên với nhau.

Xung đột tiềm tàng
Xác định nguyên nhân gây xung đột.
Do khác biệt về mục đích phân phối: doanh nghiệp áp dụng chính sách giá thấp, nhằm thu hút khách hàng và giành thị phần, tuy nhiên, các trung gian phân phối lại mong muốn thu được lợi nhuận tối đa thông qua việc bán giá cao.
Do khác biệt nhận thức: nhà sản xuất thấy triển vọng về sản phẩm, và mong muốn trung gian tích trữ hàng hóa, tuy nhiên, trung gian lại bi quan về kinh tế, và từ chối yêu cầu trên.
Do không phân rõ vai trò, quyền hạn: các nhà sản xuất có thể thông qua lực lượng bán hàng trực tiếp của mình để cung cấp hàng cho một nhóm đối tượng khách hàng, bên cạnh đó, họ cũng yêu cầu trung gian phân phối cung cấp, tiếp cận đối tượng trên, dẫn đến xung đột sảy ra.
Do trung gian phụ thuộc quá nhiều vào người sản xuất: các trung gian độc quyền chịu may rủi về mẫu mã, hình thức, giá cả sản phẩm, do đó dẫn đến mâu thuẫn bán hay không bán hàng.

Xung đột thực tại
Xung đột dọc.
Xung đột giữa nhà SX với người bán sĩ.
Xung đột giữa nhà SX với người bán lẻ.
Xung đột ngang.
Xung đột giữa các thành viên trong một cấp kênh.
Xung đột đa kênh.
Xung đột giữa 2 hay nhiều kênh do nhà sx thiết lập để phân phối sản phẩm trong cùng 1 thị trường.

Đánh giá các thành viên và điều chỉnh kênh phân phối
Yếu tố ảnh hưởng phạm vi và tần suất đánh giá.
Bản chất của sản phẩm.
Mức độ kiểm soát của nhà sản xuất với thành viên kênh.
Mức độ quan trọng tương đối của các thành viên.
Số lượng thành viên kênh.
Đánh giá, kiểm tra hoạt động của các thành viên kênh.
B1. Xác lập tiêu chuẩn để đánh giá.
Tiêu chuẩn về kết quả hoạt động bán hàng.
Tiêu chuẩn về năng lực bán hàng.
Tiêu chuẩn về thái độ thành viên.
Tiêu chuẩn về cạnh tranh của các thành viên kênh.
Tiêu chuẩn về tăng trưởng của thành viên kênh.
B2. Đánh giá thành viên theo tiêu chuẩn.
Đánh giá theo một hay nhiều tiêu chuẩn riêng lẻ.
Đánh giá bằng cách kết hợp nhiều tiêu chuẩn không chính thức.
Đánh giá bằng cách kết hợp nhiều tiêu chuẩn chính thức.
B3. Điều chỉnh hoạt động thành viên.
Đối với các thành viên phù hợp tiêu chuẩn: lựa chọn các phương thức họp tác mới, nhằm tăng cường hoạt động và sự gắng kết của thành viên. Hỗ trợ thành viên phát triển tốt hơn.
Đối với thành viên dưới chuẩn: xem xét để tái cơ cấu lại hoạt động của trung gian đó, tăng cường họp tác hỗ trợ để giúp thành viên đó vượt qua khó khăn, Tuy nhiên, nếu cần thiết, DN có thể loại thành viên dưới chuẩn ra khỏi kênh phân phối.

Tham khảo

Tiếp thị
Kinh doanh

Thuật ngữ kinh doanh


title: Walter von Gottberg

text:
Walter Philipp Werner von Gottberg (6 tháng 12 năm 1823 tại Königsberg – 9 tháng 5 năm 1885) là một sĩ quan quân đội Phổ, đã được thăng đến cấp Thượng tướng Bộ binh. Ông từng tham gia trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ và cuộc Chiến tranh Pháp-Đức.

Gia đình
Walter ông là con trai trưởng của Werner von Gottberg, địa chủ (Gutsherr) của Perschelen tại Landkreis Preußisch Eylau và Woopen tại Kreis Friedland (mất năm 1846), và bà Johanna Zornow. Ông đã kết hôn với Alice Codrington, và cuộc hôn nhân này đã mang lại cho ông ba người con gái.

Binh nghiệp
Sau khi học tập trong đội thiếu sinh quân, Gottberg khởi đầu sự nghiệp của mình vào năm 1840 với quân hàm thiếu úy trong Trung đoàn Phóng lựu Cận vệ "Thái tử" (Đông Phổ 1) số 1 tại Königsberg, thủ phủ tỉnh Đông Phổ. Tiếp theo đó, vào năm 1853, ông trở thành một trung úy trong Bộ Tổng tham mưu (Großen Generalstab). Vào năm 1856, ông lên quân hàm Đại úy, rồi năm sau (1860) ông được thăng cấp Thiếu tá và với cấp bậc này ông gia nhập Bộ Chiến tranh Phổ. Cuối cùng, vào năm 1865, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh của Trung đoàn Phóng lựu số 6 và chỉ huy trung đoàn này tham gia cuộc Chiến tranh Áo-Phổ (1866), đặc biệt là trong các trận chiến tại Nachod, Skalitz và Schweinschädel.

Vào tháng 9 năm 1866, ông được ủy nhiệm làm Tham mưu trưởng trong một Bộ Tổng chỉ huy Quân đoàn (Generalkommando). Cùng năm đó, ông được thăng quân hàm Đại tá. Trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871), ông được cử làm Chủ nhiệm Cục hậu cần (Oberquartiermeister) trong Tập đoàn quân số 3 (dritten Armee) do Thái tử Friedrich Wilhelm, nhờ đó ông có được mối liên hệ cá nhân gần gũi với người kế vị ngai vàng Phổ. Vào năm 1871, ông được phong quân hàm Thiếu tướng. Ở cấp bậc này, ông đã giám sát việc giáo dục các vương tôn Wilhelm và Heinrich, con của Thái tử, và được mệnh danh là "thống đốc quân sự" của vị hoàng đế tương lai của Đức. Cho đến năm 1876 ông là Tham mưu trưởng của Cục thanh tra quân đội IV ( 4. Armee-Inspektion), rồi được phong quân hàm Trung tướng vào năm 1876. Năm 1877, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh của Sư đoàn số 26 tại Württemberg, vào năm 1881 ông được nhậm chức Thống đốc thành phố Straßburg và vào năm 1883, ông lên cấp Tượng tư lệnh của Quân đoàn I. Cuối cùng, vào ngày 20 tháng 9 năm 1884, ông được phong quân hàm Thượng tướng Bộ binh, nhưng không lâu sau đó thì ông từ trần.

Phong tặng
 Huân chương Thập tự Sắt hạng nhất
 Huân chương Quân công
 Huân chương Đại bàng Đỏ hạng nhất với Lớp men và Bảo kiếm trên Chiếc nhẫn

Tham khảo
 Kurt von Priesdorff: Soldatisches Führertum. Hamburg 1937 - 1942, Bd. 8, S. 55, Nr. 2482
 Döhring und Franz v. Gottberg: Rückblick auf die Entwicklung des Geschlechts v. Gottberg, Gerth & Oppenheimer, Gera, 1895. Nr. B2, S. 33f.

Đọc thêm
 Kurt von Priesdorff, Soldatisches Führertum, Tập 8, Hanseatische Verlagsanstalt, 1937.
 John C. G. Röhl, Young Wilhelm: The Kaiser's Early Life, 1859 - 1888, Cambridge University Press, 1998. ISBN 0521497523.
 Good Words, Tập 41, Alexander Strahan and Company, 1900.

Tham khảo

Thống đốc Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Tướng Đức
Người nhận Huân chương Đại bàng Đỏ hạng nhất
Người nhận Pour le Mérite
Tướng Phổ
Sinh năm 1823
Mất năm 1885


title: Thí nghiệm nhà tù Stanford

text:
Thí nghiệm nhà tù Stanford là một thí nghiệm tâm lý học xã hội, được tiến hành nhằm khảo sát những tác động tâm lý của cảm nhận quyền lực, tập trung vào cuộc đấu tranh giữa tù nhân và quản giáo. Thí nghiệm này diễn ra từ ngày 15 đến 21 tháng 8 năm 1971 tại Đại học Stanford. Những người tham gia nghiên cứu gồm có giáo sư tâm lý học Philip Zimbardo, nhóm nghiên cứu của ông và 24 nam sinh viên đại học. Các tình nguyện viên được chỉ định ngẫu nhiên làm "quản giáo" hoặc "tù nhân" trong một nhà tù giả lập thông qua việc tung đồng xu, với Zimbardo là giám thị. Dù theo kế hoạch thí nghiệm sẽ diễn ra trong hai tuần, nhưng một số tù nhân đã được rời đi giữa chừng, và toàn bộ thí nghiệm đã buộc phải kết thúc sau sáu ngày. Các báo cáo kết quả thí nghiệm ban đầu ghi lại rằng các sinh viên nhanh chóng chấp nhận vai trò của họ. Các quản giáo đã thi hành những biện pháp độc đoán và cuối cùng tra tấn tâm lý một số tù nhân; sau đó, nhiều tù nhân đã chấp nhận bị lạm dụng tâm lý một cách thụ động và quấy rối các tù nhân phản đối theo lệnh quản giáo. Thí nghiệm này đã được ghi lại trong nhiều cuốn sách giáo khoa tâm lý học xã hội nhập môn, dù một số người đã bỏ nó đi vì phương pháp luận của nó bị nghi ngờ.

Văn phòng Nghiên cứu Hải quân Hoa Kỳ đã tài trợ cho thí nghiệm vì muốn điều tra về nguyên nhân gây ra những vấn đề giữa quản giáo và tù nhân trong Hải quân và Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ. Một vài giai đoạn của thí nghiệm đã được quay lại và các đoạn trích cũng được công bố rộng rãi.

Những phát hiện của thí nghiệm đã đặt ra nhiều nghi vấn, và bản thân thí nghiệm đã bị chỉ trích vì phương pháp luận thiếu khoa học. Dù Zimbardo giải thích rằng thí nghiệm cho thấy các quản giáo tự hứng thú chấp nhận theo bản năng những hành vi tàn bạo và độc đoán, bản thân ông đã thực sự hướng dẫn họ cách kiểm soát tâm lý tù nhân. Những người chỉ trích cũng lưu ý rằng một số tình nguyện viên đã hành xử theo hướng có ích cho nghiên cứu, để "cho nhóm nghiên cứu có gì đó mà làm" (theo lời một quản giáo). Điều này được gọi là tính cách theo nhu cầu. Thí nghiệm đã được tái lập bởi các nhà nghiên cứu khác, nhưng không có biến thể nào dẫn đến cùng kết quả như thí nghiệm ở Stanford.

Mục tiêu của Zimbardo
Trang web chính thức (được lưu trữ) của Thí nghiệm nhà tù Stanford đã mô tả mục tiêu chính như sau:Chúng tôi muốn thấy những tác động tâm lý của việc trở thành một tù nhân hoặc quản giáo. Vì vậy, chúng tôi đã quyết định thiết lập một nhà tù mô phỏng và sau đó ghi chép cẩn thận những tác động của thể chế này đối với hành vi của tất cả mọi đối tượng trong phạm vi của nó.

Một bài báo từ Stanford News Service năm 1997 mô tả chi tiết hơn:

Phương pháp thí nghiệm
Các nam sinh viên đã được tuyển chọn kỹ càng và được thông báo rằng họ sẽ tham gia vào một nhà tù giả lập trong vòng hai tuần. Nhóm nghiên cứu đã chọn ra 24 ứng viên có kết quả kiểm tra ổn định và khỏe mạnh nhất về mặt tâm lý. Những người tham gia này chủ yếu là người da trắng, thuộc tầng lớp trung lưu, không có tiền án tiền sự, lịch sử bạo lực, sử dụng chất gây nghiện, yếu tâm lý hay có bệnh tật gì. Tất cả đều đồng ý tham gia trong khoảng thời gian từ 7 đến 14 ngày và được nhận 15 đô mỗi ngày ().

Thí nghiệm được tiến hành trong một đoạn hầm dài 35 foot (10,5 m) phía dưới Jordan Hall, tòa nhà tâm lý học của trường Stanford. Nhà tù có hai bức được xây dựng, một ở lối vào, và một ở vách xà lim để ngăn chặn quan sát. Mỗi phòng giam (6 × 9 foot / 1,8 × 2,7 m) cho tù nhân chỉ chứa duy nhất một cái giường gấp. Các tù nhân bị giam 24 giờ/ngày, còn các quản giáo được ở một nơi hoàn toàn tách biệt với họ, đồng thời được bố trí khu vực nghỉ ngơi, thư giãn và nhiều tiện nghi khác.

Một nửa trong số 24 người tham gia được chỉ định vào vai tù nhân (9 người và 3 đối tượng thay thế) và nửa còn lại vào vai quản giáo (cũng là 9 người cùng 3 đối tượng thay thế). Zimbardo đảm nhận vai trò giám thị và một trợ lý nghiên cứu bậc đại học đóng vai trưởng cai ngục. Zimbardo đã thiết kế thí nghiệm này nhằm gây ra sự mất phương hướng, phi nhân tính hóa và phi cá nhân hoá ở những người tham gia.

Các nhà nghiên cứu đã tổ chức một buổi định hướng cho các quản giáo một ngày trước khi tiến hành thí nghiệm. Họ được yêu cầu không làm hại các tù nhân về thể chất hay biển thủ thức ăn hoặc đồ uống. Trong đoạn phim ghi lại cuộc nghiên cứu, Zimbardo nói với các cai ngục: "Các bạn có thể gây ra giữa các tù nhân cảm giác buồn chán hay sợ hãi ở một mức độ nào đó, hoặc tạo ra ý niệm rằng cuộc sống của họ hoàn toàn do chúng ta kiểm soát - bởi hệ thống, bạn và tôi - rằng họ sẽ không có quyền riêng tư... Chúng ta sẽ lấy đi tính cá nhân của họ theo nhiều cách khác nhau. Nói chung, tất cả kế hoạch là gây ra cảm giác bất lực. Có nghĩa là, trong thí nghiệm, chúng ta sẽ có mọi quyền, còn họ chẳng có gì cả."

Nhóm nghiên cứu đã cho các quản giáo sử dụng dùi cui gỗ nhằm thể hiện vai trò, trang phục quản giáo thực thụ (áo sơ mi và quần kaki từ một cửa hàng đồ dư thừa của quân đội gần đó) và kính râm tráng gương để tránh giao tiếp bằng mắt. Ngược lại, các tù nhân phải mặc những chiếc áo khoác ngoài không thoải mái, không vừa vặn kèm mũ len và bị đeo xích vào một mắt cá chân. Nhóm quản giáo được yêu cầu gọi tù nhân bằng số in trên áo thay cho tên thật.

Các tù nhân đã bị "bắt" tại nhà họ, với "tội danh" cướp có vũ khí. Sở cảnh sát địa phương Palo Alto đã hỗ trợ Zimbardo thực hiện các vụ bắt giữ và tiến hành các thủ tục liên quan đầy đủ cho nhóm tù nhân, gồm lấy dấu vân tay và chụp ảnh. Các tù nhân được đưa đến nhà tù giả từ đồn cảnh sát, nơi họ bị lột đồ để khám xét và cung cấp danh tính mới.

Các phòng giam giả nhỏ được thiết lập để giam ba tù nhân mỗi phòng. Dưới hầm, có một hành lang nhỏ được sử dụng làm sân tù, một tủ biệt giam, và một phòng lớn hơn đối diện với các tù nhân dành cho các quản giáo và trưởng cai ngục. Các tù nhân phải ở trong phòng hoặc sân cả ngày lẫn đêm cho đến khi nghiên cứu kết thúc. Nhóm quản giáo được chia thành các nhóm ba người, trực theo các ca tám giờ. Họ được yêu cầu rời khỏi chỗ trực ngay khi hết ca.

Nhóm quản giáo có những phản ứng khác nhau với vai trò mới của họ. Một quản giáo ("quản giáo lăng mạ nhiều nhất" -  Tạp chí Stanford mô tả) đã cảm thấy rằng những hành vi hung hăng của mình giúp nhóm thí nghiệm có được điều họ muốn. Một quản giáo khác, vốn muốn được chọn làm tù nhân, nhớ lại: "Tôi có mang theo vài điếu cần sa và ngày nào cũng muốn đưa chúng cho nhóm tù nhân. Qua biểu cảm, tôi thấy họ rất chán nản, và cảm thấy tội nghiệp họ".  "Trưởng cai ngục" David Jaffe đã can thiệp nhằm thay đổi hành vi của quản giáo này, khuyến khích anh ta "tham gia" nhiều hơn, và trở nên "khó tính" hơn.

Kết quả
Trong ngày đầu tiên, thí nghiệm diễn ra khá bình thường, cả quản giáo và tù nhân đều không thực sự nghiêm túc. Sáng ngày thứ hai, các tù nhân ở Phòng giam 1 dùng giường chặn cửa buồng và cởi mũ, không chịu ra ngoài và tuân thủ các mệnh lệnh của quản giáo. Các quản giáo khác tình nguyện làm thêm giờ nhằm hỗ trợ khuất phục cuộc nổi loạn, và tấn công các tù nhân bằng bình cứu hoả mà không có sự giám sát của các thành viên nhóm nghiên cứu. Những quản giáo này sau đó lột trần những người nổi loạn, đưa giường của họ ra ngoài và lăng nhục họ. Nhận thấy rằng ba quản giáo mỗi ca khó kiểm soát được chín tù nhân, một người trong nhóm quản giáo đã đề nghị sử dụng chiến thuật tâm lý: thiết lập một "phòng giam đặc quyền". Những tù nhân "ngoan ngoãn" sẽ được mặc quần áo và ngủ trên giường, cũng như khẩu phần tốt hơn, bàn chải và kem đánh răng. Các tù nhân được đặc cách đã từ chối vì tôn trọng bạn tù.

Sau 35 giờ, một tù nhân bắt đầu "phát điên". Zimbardo kể lại: "Sau đó, #8612 như phát điên lên, la hét, chửi bới, giận dữ đến mức mất kiểm soát. Phải mất khá nhiều thời gian, chúng tôi mới tin rằng cậu ấy thực sự đau khổ đến mức chúng tôi phải thả cậu ấy ra."

Các quản giáo bắt tù nhân nhắc lại số tù của họ để củng cố ý niệm rằng đây là danh tính mới, sau đó sử dụng chúng để quấy rối các tù nhân, ví dụ như bắt tù nhân chống đẩy nếu đọc sai số. Điều kiện vệ sinh vốn đã suy giảm nhanh chóng lại càng trở nên trầm trọng hơn khi các quản giáo chỉ cho phép một số tù nhân đi tiểu hoặc đại tiện trong một cái xô đặt trong phòng giam của họ. Nhằm trừng phạt, các quản giáo cũng không cho phép những người này dọn sạch xô. Trong tù, nệm là một vật quý, vì vậy một hình phạt khác đã được đưa ra: tịch thu nệm, khiến các tù nhân phải ngủ trên sàn bê tông. Ngoài ra, một số tù nhân cũng bị lột trần nhằm hạ nhục. Vài quản giáo mỗi lúc một trở nên tàn nhẫn hơn: nhóm thí nghiệm ghi chép lại rằng khoảng một phần ba số quản giáo thực sự có khuynh hướng bạo dâm. Hầu hết các quản giáo đều tỏ ra khó chịu khi cuộc thử nghiệm bị ngưng lại chỉ sau sáu ngày.

Zimbardo cũng đã đề cập đến việc chính ông bị cuốn vào thí nghiệm. Trong ngày thứ tư, một số quản giáo nói rằng họ nghe được một tin đồn rằng tù nhân được thả sẽ trở về với bạn bè và giải thoát cho những tù nhân còn lại, nên ông và các quản giáo đã tháo rời nhà tù, rồi chuyển nó lên một tầng khác của tòa nhà. Sau đó ông ngồi dưới hầm chờ người tù được thả kia, định nói rằng thí nghiệm đã kết thúc nếu anh ta quay lại. Vậy nhưng người tù được thả đã không bao giờ trở lại, và nhà tù được xây dựng lại dưới tầng hầm.

Zimbardo lập luận rằng các tù nhân đã nội tâm hóa vai trò của họ, vì một số người đã tuyên bố rằng sẽ chấp nhận "đặc xá" ngay cả khi không còn được trả lương. Thực tế là, họ có thể rời đi mà không phải chờ đợi thêm để đợi chấp thuận hoặc từ chối như khi yêu cầu đặc xá. Ông cũng nói rằng dù không nhận được tiền, và do đó không còn lý do gì để tiếp tục tham gia thử nghiệm, nhưng họ vẫn làm vậy, bởi vì họ đã nội tâm hóa danh tính tù nhân.

Tù nhân số 416, một tù nhân dự trữ mới được nhận vào, bày tỏ lo lắng về cách hành xử các tù nhân khác. Các lính canh phản ứng với nhiều lạm dụng hơn. Khi anh từ chối ăn xúc xích trong khẩu phần vì đang tuyệt thực, quản giáo đã giam anh vào "phòng biệt giam" - một tủ khóa đóng kín: "sau đó các quản giáo đã ra lệnh cho những tù nhân khác liên tục đấm vào cửa và mắng chửi 416". Các quản giáo cũng nói rằng anh sẽ chỉ được thả ra khỏi phòng biệt giam khi có tù nhân khác chỉ ngủ trên đệm mà không dùng chăn. Chỉ có một tù nhân duy nhất chấp nhận điều này.

Zimbardo đã hủy bỏ thí nghiệm sớm khi Christina Maslach, một sinh viên cao học ngành tâm lý học, bạn gái ông khi đó (sau này là vợ ông), phản đối các điều kiện của nhà tù khi cô nghe miêu tả thí nghiệm để tiến hành phỏng vấn. Zimbardo lưu ý rằng, trong số hơn 50 người đã quan sát thí nghiệm, Maslach là người duy nhất nghi ngờ tính đạo đức của nó. Chỉ sau sáu ngày, thí nghiệm đã bị ngừng.

Kết luận
Vào ngày 20 tháng 8 năm 1971, Zimbardo thông báo với những người tham gia rằng thí nghiệm đã kết thúc.

Theo lời giải thích của Zimbardo, Thí nghiệm nhà tù Stanford đã chứng minh rằng chính nhà tù giả lập, chứ không phải những đặc điểm tính cách cá nhân, đã gây ra hành vi của những người tham gia. Do sự quy kết này, các kết quả của Thí nghiệm nhà tù Stanford tương đồng với kết quả của thí nghiệm Milgram. Trong thí nghiệm Milgram, những đối tượng tham gia ngẫu nhiên đã phục tùng mệnh lệnh thực hiện các cú sốc điện có vẻ nguy hiểm và có thể gây chết người cho một đối tượng khác (một diễn viên).

Thí nghiệm cũng đã được sử dụng để minh họa thuyết bất hoà nhận thức và sức mạnh của quyền hành.

Hành vi của những người tham gia có thể đã bị định hình vì họ biết rằng có những người theo dõi họ (hiệu ứng Hawthorne). Những quản giáo không những không tự kiềm chế vì sợ nhóm thí nghiệm theo dõi, mà còn hành xử hung hăng hơn là khi không có những người giám sát.

Trước thí nghiệm, Zimbardo đã hướng dẫn các quản giáo không tôn trọng các tù nhân theo nhiều cách khác nhau. Chẳng hạn, họ phải gọi các tù nhân bằng số tù thay cho tên thật. Theo Zimbardo, điều này nhằm mục đích giảm bớt tính cá nhân của các tù nhân. Vì không có quyền gì, những tù nhân đã hiểu ra mình chẳng có ảnh hưởng gì với những điều sẽ xảy đến, từ đó ngừng nổi loạn, chấp nhận đầu hàng (bất lực tập nhiễm), và chấp nhận vai trò ít quan trọng của mình khi nhận ra các quản giáo là những người có thứ bậc cao hơn.

Nghiên cứu này có một kết quả tích cực: thay đổi cách điều hành các nhà tù ở Mỹ. Ví dụ, những trẻ vị thành niên bị buộc tội liên bang không còn bị giam chung với các tù nhân trưởng thành trước khi xét xử, do nguy cơ bạo lực.

Ngay sau khi nghiên cứu hoàn thành, ở nhà tù San Quentin và Attica đã có những cuộc nổi loạn đẫm máu. Zimbardo đã báo cáo những phát hiện của mình trong thí nghiệm cho Ủy ban Tư pháp Hạ viện Hoa Kỳ.

Chỉ trích và đáp trả
Đã có nhiều tranh cãi về cả tính đạo đức và tính nghiêm ngặt khoa học của Thí nghiệm nhà tù Stanford kể từ khi mới tiến hành, và nó chưa bao giờ được tái hiện thành công. Trong Histoire d'un mensonge ("Câu chuyện về một lời nói dối" - 2018), nhà làm phim và học giả người Pháp Thibault Le Texier đã viết rằng thí nghiệm này không thực sự là một thí nghiệm, và rằng chẳng có kết quả thực sự nào để bàn luận cả. Đáp lại những lời chỉ trích về phương pháp luận của mình, Zimbardo đã đồng ý rằng thí nghiệm này giống "minh chứng" hơn là "thí nghiệm" khoa học:Ngay từ đầu, tôi đã luôn nói rằng đây là một minh chứng. Điều duy nhất khiến nó giống thí nghiệm là sự phân công ngẫu nhiên các tù nhân và quản giáo. Đó là biến số độc lập. Không có nhóm kiểm soát. Cũng không có nhóm đối chứng. Vì vậy, nó không đáp ứng các tiêu chuẩn lý thuyết của một "thí nghiệm". Đây là một minh chứng rất mạnh mẽ cho một hiện tượng tâm lý, và nó có liên quan.Năm 2018, trả lời những chỉ trích của Le Texier và những người khác, Zimbardo đã viết một bài phản bác chi tiết trên trang web của mình. Trong bản tóm tắt của mình, ông viết:Do đó, tôi khẳng định rằng không có bất kỳ lời chỉ trích nào đưa ra bất kỳ bằng chứng đáng kể nào làm thay đổi kết luận chính của Thí nghiệm nhà tù Stanford về tầm quan trọng của việc hiểu cách các áp lực từ hệ thống và tình huống ảnh hưởng đến hành vi của cá nhân theo hướng tiêu cực hoặc tích cực, mà thường chúng ta không tự nhận thức được. Thông điệp cốt lõi của thí nghiệm không phải tâm lý giả lập cũng giống như thực tế, hay các tù nhân và quản giáo thường hành xử y như trong thí nghiệm. Thí nghiệm chỉ đóng vai trò như một câu chuyện, cảnh báo về những gì có thể xảy ra với bất kỳ ai trong chúng ta, nếu chúng ta đánh giá thấp những ảnh hưởng lên hành vi mà các vai trò xã hội và sức ép ngoại vi đem lại.Để trả lời, Le Texier đã xuất bản một bài báo được bình duyệt, gồm video, bản ghi âm và ghi chú trong thí nghiệm từ Phòng Lưu trữ Đại học Stanford để lập luận rằng: "Các quản giáo biết trước thí nghiệm được định sẵn sẽ gây ra điều gì... và đã không phản ứng tự nhiên với môi trường xã hội đầy vấn đề này. Họ được hướng dẫn tạo ra nó một cách rõ ràng... nhóm thí nghiệm đã can thiệp trực tiếp vào thí nghiệm, hoặc đưa ra những chỉ dẫn chính xác, để gợi lại mục đích của thí nghiệm, hay định hướng chung... nhằm khiến họ thật sự tận tâm vào vai trò của mình, Zimbardo đã định làm cho nhóm quản giáo tin rằng họ là trợ lý nghiên cứu của ông." Kể từ khi ấn phẩm bằng tiếng Anh này được xuất bản, cuộc tranh luận lại nóng lên trên các phương tiện truyền thông ở Hoa Kỳ.

Đối xử với "tù nhân"
Một số hành vi của quản giáo bị cáo buộc đã gây ra những tình huống nguy hiểm và tổn hại tâm lý. Theo Zimbardo, một phần ba số cai ngục được đánh giá là có "khuynh hướng bạo dâm thực sự". Nhiều tù nhân cũng bị tổn thương tinh thần, và ba trong số họ đã phải sớm rời thí nghiệm. Zimbardo kết luận rằng cả tù nhân và quản giáo đã nhập tâm sâu sắc vào vai trò của họ và nhận ra rằng chính ông cũng đã nhập tâm như vậy với vai trò giám thị, do đó đã chấm dứt thí nghiệm.

Những lo ngại về đạo đức xung quanh thí nghiệm thường được so sánh với thí nghiệm gây tranh cãi tương tự của Stanley Milgram. Milgram tiến hành thí nghiệm này vào năm 1961 tại Đại học Yale, nhằm nghiên cứu về sự phục tùng.

Qua những hành xử tồi tệ với nhóm tù nhân, các quản giáo sẽ trở nên nhập tâm sâu sắc vào vai trò của họ đến mức sẵn sàng làm nhục các tù nhân về cảm xúc, thể chất và tinh thần:

"Từng tù nhân lần lượt bị khám xét và lột trần. Sau đó, họ bị khử bọ bằng bình xịt, nhằm cho thấy niềm tin của chúng tôi rằng có thể có vi trùng hoặc chấy rận [...] Các tù nhân nam thực thụ không mặc váy, nhưng có cảm thấy bị sỉ nhục và buồn bực. Mục tiêu của chúng tôi là nhanh chóng tạo ra những hiệu ứng như vậy bằng cách bắt họ mặc váy mà không có đồ lót. Thật vậy, ngay sau khi bị bắt mặc những bộ đồng phục này, các tù nhân của chúng tôi bắt đầu đi và ngồi khác, hành xử cũng khác - giống phụ nữ hơn là đàn ông."

Những quản giáo đã thực hiện vai trò của họ một cách nghiêm túc khi Zimbardo chỉ định, còn các tù nhân bị tước bỏ danh tính của họ ở thế giới bên ngoài, cấp mã định danh và chỉ được gọi bằng số này thay cho tên. Tờ báo thuật lại lời của một tù nhân cho thấy điều này có hiệu quả: "Tôi bắt đầu cảm thấy dần đánh mất danh tính của mình."

Dựa vào bằng chứng tự sự
Vì bản chất của thí nghiệm, Zimbardo nhận thấy không thể giữ nguyên các biện pháp kiểm soát khoa học truyền thống. Ông không thể tiếp tục là một quan sát viên trung lập, vì ông đã ảnh hưởng đến thí nghiệm với tư cách là giám thị nhà tù. Các kết luận và quan sát được rút ra bởi nhóm thí nghiệm phần lớn là chủ quan và mang tính tự sự, và bản thân thí nghiệm không thể được tái tạo chính xác bởi các nhóm nghiên cứu khác. Erich Fromm tuyên bố đã nhìn thấy những nét khái quát trong kết quả thí nghiệm và lập luận rằng tính cách của một cá nhân đã có ảnh hưởng đến hành vi khi bị giam cầm. Điều này trái ngược với kết luận của nghiên cứu rằng bản thân hoàn cảnh nhà tù kiểm soát hành vi của cá nhân. Fromm cũng lập luận rằng không thể xác định mức độ bạo dâm ở những đối tượng "bình thường" bằng các phương pháp được dùng để phân bậc họ.

Huấn luyện quản giáo
Trong một bài báo năm 2005 cho Nhật báo Stanford, Carlo Prescott, cựu tư vấn viên nhà tù của Zimbardo trong quá trình thí nghiệm (nhờ kinh nghiệm ngồi tù 17 năm ở San Quentin vì tội cố sát), đã lên tiếng công khai phản đối thí nghiệm này, sau khi đọc được Zimbardo và cộng sự đã sử dụng thí nghiệm theo nhiều cách khác nhau để giải thích những hành động tàn bạo đã diễn ra trong các nhà tù thực sự. Trong bài báo "Lời nói dối của Thí nghiệm nhà tù Stanford", Prescott đã viết:[...] những chuyện như đặt túi trên đầu tù nhân, hay trói tù nhân với nhau bằng dây xích và dùng xô thay cho nhà vệ sinh trong phòng giam đều là kinh nghiệm của tôi tại khu "Tù Tây Ban Nha" cũ ở San Quentin và tôi đã chia sẻ một cách nghiêm túc với nhóm tư vấn cho Thí nghiệm nhà tù Stanford vài tháng trước khi tiến hành thí nghiệm. Cáo buộc rằng tất cả những "quản giáo" da trắng, thuộc tầng lớp thượng lưu hoăc trung lưu, ổn định về tâm lý, được kiểm tra kỹ lưỡng này lại tự mình nghĩ ra hết những ý tưởng đó thì thật ngớ ngẩn. Làm sao mà Zimbardo và, theo ủy quyền, Maverick Entertainment lại có thể bày tỏ sự kinh hoàng trước hành vi của nhóm "quản giáo" dù họ chỉ đơn thuần làm những gì Zimbardo và những người khác, gồm cả tôi, khuyến khích họ làm ngay từ đầu hoặc thiết lập rõ ràng như những quy tắc cơ bản?Cũng như Zimbardo, Prescott đã phát biểu trước Quốc hội về cải cách nhà tù.

(Zimbardo, trong bài phản hồi năm 2018, đã viết rằng dù Prescott đã thêm tên ông vào bài báo, nhưng trên thực tế nó được viết bởi nhà văn/nhà sản xuất Hollywood Michael Lazarou, người đã cố gắng (và không thành công) xin quyền làm phim cho câu chuyện Thí nghiệm nhà tù Stanford, và khi bị từ chối liền bắt đầu công khai chỉ trích.)

Năm 2018, các đoạn ghi âm số hóa có sẵn trên trang web chính thức của thí nghiệm đã được thảo luận rộng rãi, đặc biệt là đoạn ghi âm ghi lại lời "trưởng cai ngục" David Jaffe nói khi cố gắng tác động đến hành vi của một quản giáo bằng cách khuyến khích anh ta "tham gia" nhiều hơn, và trở nên "khó tính" hơn vì lợi ích của thí nghiệm. Trong bài phản hồi năm 2018, Zimbardo viết rằng họ đã hướng dẫn các cai ngục "nhẹ hơn so với áp lực mà các quản giáo và cấp trên thực thụ gây ra trong nhà tù và môi trường quân sự ngoài đời thực, nơi những quản giáo không tuân thủ có thể phải đối mặt với các hình phạt kỷ luật, cách chức hoặc sa thải."

Yêu cầu ngầm của Zimbardo
Năm 2013, nghiên cứu đã bị chỉ trích về các tính cách theo yêu cầu bởi nhà tâm lý học Peter Gray. Ông cho rằng những đối tượng tham gia thí nghiệm tâm lý có xu hướng làm những gì họ tin rằng các nhà nghiên cứu muốn họ làm, cụ thể là trong trường hợp thí nghiệm trong nhà tù Stanford: "hành xử theo khuôn mẫu những điều mà tù nhân và quản giáo sẽ làm". Gray cũng tuyên bố rằng ông sẽ không đưa thí nghiệm vào cuốn sổ tay nhập môn của ông - Tâm lý học - vì ông cho rằng nó thiếu tính nghiêm ngặt của khoa học.

"John Wayne" (Dave Eshelman ngoài đời thực), một quản giáo trong cuộc thử nghiệm, nói rằng anh đã khiến mâu thuẫn giữa quản giáo và tù nhân leo thang khi bắt đầu làm theo một nhân vật trong bộ phim Cool Hand Luke năm 1967. Anh hành động mạnh tay hơn nữa vì được đặt biệt danh là "John Wayne", dù đã cố gắng bắt chước diễn viên Strother Martin, người đóng vai Đại uý nhà tù tàn bạo trong phim. Anh kể lại:Những điều ảnh hưởng đến tôi không phải là tai nạn. Chúng đã có trong kế hoạch. Tôi đặt ra một kế hoạch rõ ràng trong đầu, cố gắng ép mình hành động, ép điều gì đó xảy ra, cho các nhà nghiên cứu có gì đó mà làm. Họ nghĩ ra được gì từ một đám người ngồi xung quanh như câu lạc bộ đồng quê chứ? Vì vậy, tôi đã tạo ra nhân cách này một cách có ý thức. Tôi đã tham gia đủ kiểu diễn kịch hồi học trung học và đại học. Đó là điều mà tôi đã quá quen: đeo một tính cách khác khi bước ra sân khấu. Tôi tự tiến hành một thí nghiệm trong đầu mình, bằng cách tự hỏi: "Mình có thể đẩy thí nghiệm này xa đến mức nào? Và những người này sẽ bị lạm dụng bao nhiêu trước khi nói 'thôi ngay đi'?" Nhưng những quản giáo khác không ngăn cản tôi. Dường như họ cũng tham gia vào. Họ cạnh tranh với tôi. Không hề có người nào nói: "Tôi nghĩ chúng ta không nên làm vậy đâu."Trong bài phản bác năm 2018, Zimbardo viết rằng hành động của Eshelman đã "vượt xa khỏi vai trò một quản giáo khó tính", và về những gì anh cùng các quản giáo khác đã làm: "sự tương đồng ấn tượng của họ với các hành động tàn bạo trong nhà tù thực sự", "cho chúng tôi thấy điều gì đó quan trọng về bản chất con người".

Báo cáo và giải thích kết quả
Hai sinh viên thuộc nhóm tù nhân đã rời khỏi thí nghiệm trước khi nó kết thúc vào ngày thứ sáu. Douglas Korpi là người đầu tiên rời đi, sau 36 giờ; anh có vẻ như bị suy sụp tinh thần, hét lên rằng "Chúa ơi, trong đầu tôi như có lửa!" và "Tôi không thể chịu đựng thêm đêm nào nữa! Tôi không thể chịu được nữa! " Sự bùng nổ của anh ấy đã được chụp lại, và theo cách nói của một nhà bình luận, đã trở thành "khoảnh khắc định nghĩa" cuộc nghiên cứu. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2017, Korpi nói rằng sự suy sụp đó là giả và anh làm vậy chỉ để có thể rời đi và trở lại với việc học. (Ban đầu anh nghĩ rằng anh ấy có thể học trong khi bị giam, nhưng các quản giáo không cho phép.) Zimbardo sau đó tuyên bố rằng những người tham gia chỉ phải nói "tôi không tham gia nữa" để rời đi, nhưng bản ghi cuộc trò chuyện giữa Zimbardo và nhân viên của ông lại cho thấy ông đã nói rằng "Bạn chỉ có thể rời đi khi cần trợ giúp về y tế hoặc tâm thần." Trong cuộc phỏng vấn năm 2017, Korpi bày tỏ sự hối tiếc rằng khi đó anh đã không kiện tội bắt giữ trái pháp luật.

Trong bài phản bác năm 2018, Zimbardo lưu ý rằng mô tả của Korpi về hành động của mình đã thay đổi vài lần trước cuộc phỏng vấn năm 2017, và trong bộ phim tài liệu năm 1992 của ông, Quiet Rage, Korpi đã nói rằng thí nghiệm "là trải nghiệm khó chịu nhất trong cuộc đời anh ta".

Nhóm nhỏ và không có tính đại diện
Các nhà phê bình cho rằng kích thước mẫu quá nhỏ để ngoại suy, và việc tất cả các đối tượng thí nghiệm đều là nam sinh Hoa Kỳ đã làm giảm mạnh tính hiệu lực của thí nghiệm. Nói cách khác, việc lặp lại thí nghiệm với nhóm đối tượng đa dạng (có các mục tiêu và quan điểm khác nhau trong cuộc sống) sẽ dẫn đến những kết quả hoàn toàn khác.

Các nhà nghiên cứu từ Đại học Tây Kentucky lập luận rằng thiên vị trong lựa chọn đã đóng một vai trò nào đó trong kết quả. Họ đã tuyển dụng sinh viên cho một nghiên cứu bằng cách sử dụng một mẩu quảng cáo tương tự như mẩu quảng cáo được sử dụng trong Thí nghiệm nhà tù Stanford, với một số có từ "một nghiên cứu tâm lý học" (nhóm đối chứng) và số khác có "cuộc sống trong tù" như mẩu quảng cáo được dùng trong thí nghiệm của Zimbardo. Người ta nhận thấy rằng những sinh viên trả lời quảng cáo có cụm "cuộc sống trong tù" có các đặc điểm như thống trị xã hội, hung hăng, độc đoán... lớn hơn, và cũng thấp hơn về các đặc điểm như đồng cảm hay vị tha so với nhóm đối chứng.

Những vấn đề về đạo đức
Nhiều người cho rằng thử nghiệm này có vấn đề về đạo đức, và mối lo ngại nghiêm trọng nhất là nó vẫn được tiếp tục ngay cả khi những người tham gia bày tỏ mong muốn được rời đi. Dù thực tế là những người tham gia đã được thông báo rằng họ có quyền rời đi bất cứ lúc nào, Zimbardo đã không cho phép.

Kể từ khi Thí nghiệm nhà tù Stanford diễn ra, các tiêu chuẩn về tính đạo đức đã được đưa ra cho các thí nghiệm liên quan đến đối tượng là con người. Thí nghiệm đã khiến các quy tắc chống gây hại cho đối tượng được phát hành và áp dụng. Trước khi áp dụng, các nghiên cứu về con người hiện phải được hội đồng đánh giá thể chế (Hoa Kỳ) hoặc ủy ban đạo đức (Vương quốc Anh) xem xét và xác định là phù hợp với các tiêu chuẩn do Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ đặt ra. Những tiêu chuẩn này liên quan đến việc xem xét liệu lợi ích tiềm năng đối với khoa học có lớn hơn nguy cơ có thể có đối với tổn hại về thể chất và tâm lý hay không.

Hiện nay, một cuộc phỏng vấn hậu thí nghiệm được coi là cần thiết để đảm bảo rằng những người tham gia không bị thí nghiệm tổn hại theo bất kỳ cách nào. Dù Zimbardo đã tiến hành một số buổi phỏng vấn, nhưng chúng lại diễn ra vài năm sau Thí nghiệm Stanford. Khi đó, các đối tượng đã quên mất nhiều chi tiết. Tuy nhiên, nhiều người tham gia đã nói rằng họ không phải chịu tác động tiêu cực lâu dài nào. Các tiêu chuẩn hiện hành quy định rằng quá trình phỏng vấn phải diễn ra càng sớm càng tốt để đánh giá xem các tác hại về mặt tâm lý, nếu có, đã ảnh hưởng thế nào, và hỗ trợ người tham gia phục hồi nếu cần thiết. Nếu có sự chậm trễ không thể tránh khỏi trước phỏng vấn, nhà nghiên cứu có nghĩa vụ thực hiện các bước giảm thiểu tác hại.

So sánh với Abu Ghraib
Khi các hành vi tra tấn và ngược đãi tù nhân tại nhà tù Abu Ghraib ở Iraq được công khai vào tháng 3 năm 2004, Zimbardo đã chú ý đến các chi tiết của câu chuyện, và bị ấn tượng bởi sự tương đồng với thí nghiệm của chính mình. Ông đã rất thất vọng khi các đại diện chính thức của chính phủ và quân đội quy kết việc tra tấn và lạm dụng trong nhà tù quân sự Mỹ Abu Ghraib cho "một vài cá nhân tồi" thay vì thừa nhận các vấn đề có thể có trong một hệ thống giam giữ quân sự.

Cuối cùng, Zimbardo đã tham gia đội luật sư bào chữa đại diện cho thượng sĩ Ivan "Chip" Frederick, một quản giáo của Abu Ghraib. Ông được toàn quyền truy cập vào mọi báo cáo điều tra và lý lịch, đồng thời được làm chứng với tư cách là nhân chứng chuyên môn trong phiên toà án binh của thượng sĩ Frederick. Tháng 10 năm 2004, Frederick bị kết án tám năm tù.

Zimbardo đã kể lại việc tham gia vào vụ án Frederick trong cuốn sách Hiệu ứng Quỷ Lucifer: Con người trở nên xấu tốt đến thế nào (Random House - 2007), đề cập đến những điểm tương đồng giữa Thí nghiệm nhà tù Stanford của chính ông và những gì đã xảy ra ở Abu Ghraib.

Các nghiên cứu tương tự

Nghiên cứu Nhà tù của BBC
Năm 2002, các nhà tâm lý học Alex Haslam và Steve Reicher đã thực hiện Cuộc Nghiên cứu Nhà tù của BBC. Kết quả được công bố năm 2006. Đây là một bán biến thể của Thí nghiệm nhà tù Stanford, được thực hiện với sự hỗ trợ của BBC, bên phát sóng các sự kiện trong nghiên cứu dưới dạng một loạt phim tài liệu có tên The Experiment. Kết quả và kết luận của họ khác với thí nghiệm của Zimbardo và từ đó một số tác phẩm về chế độ chuyên chế, căng thẳng và lãnh đạo đã được xuất bản. Kết quả đã được công bố trên các tạp chí học thuật hàng đầu như Tạp chí Tâm lý xã hội của Anh, Tạp chí Tâm lý học Ứng dụng, Tâm lý Xã hội hàng quý, và Tạp chí Tính cách và Tâm lý Xã hội. Cuộc Nghiên cứu Nhà tù của BBC hiện được đưa vào giảng dạy với vai trò cốt lõi trong giáo trình OCR Tâm lý học A-level của vương quốc Anh.

Nghiên cứu của Haslam và Reicher tuy không sao chép trực tiếp từ thí nghiệm của Zimbardo, nhưng đã làm dấy lên nghi ngờ về tính tổng quát trong các kết luận của ông. Cụ thể hơn, nghiên cứu này bày tỏ sự nghi ngờ về quan điểm cho rằng con người có thể vô thức tiếp nhận các vai trò và ý niệm rằng động lực cho cái ác là những điều bình thường. Nghiên cứu của họ cũng chỉ ra tầm quan trọng của vai trò lãnh đạo trong sự xuất hiện của chế độ chuyên chế do Zimbardo giới thiệu với các quản giáo trong thí nghiệm ở Stanford.

Các thí nghiệm ở Hoa Kỳ
Thí nghiệm nhà tù Stanford là phản ứng một phần với thí nghiệm Milgram tại Yale (bắt đầu năm 1961, xuất bản năm 1963).

Thí nghiệm Làn sóng thứ ba liên quan đến việc sử dụng các động lực độc tài như phương pháp kiểm soát quần chúng của Đức Quốc xã trong một lớp học của giáo viên trung học Ron Jones ở Palo Alto, California, năm 1967. Ông muốn chứng minh cho cả lớp thấy lý do vì sao dân chúng Đức trong Thế chiến thứ hai lại hành động theo hướng lịch sử đã ghi lại. Dù những ghi chép của Jones đã bị nghi ngờ về tính xác thực, một số đối tượng tham gia nghiên cứu đã phát biểu công khai để xác nhận.

Trong cả hai thí nghiệm, những người tham gia đều cảm thấy khó rời khỏi nghiên cứu vì vai trò mà họ được giao. Cả hai nghiên cứu đều suy xét về bản chất con người và ảnh hưởng của quyền lực. Tính cách của các đối tượng gần như không có ảnh hưởng gì đến hai thí nghiệm dù đã có một bài kiểm tra trước khi tiến hành.

Trong các nghiên cứu của Milgram và Zimbardo, những người tham gia đã tuân theo các áp lực xã hội. Sự phục tùng này được củng cố bằng cách giao nhiều quyền lực hơn cho một số người. Trong cả hai thí nghiệm, các hành vi đã thay đổi để phù hợp với khuôn mẫu của nhóm.

Trong văn hóa đại chúng
Bộ phim Das Experiment (2001) và The Stanford Prison Experiment (2015) lấy cảm hứng từ cuộc thí nghiệm này. Năm 2010, Das Experiment được làm lại với tên gọi The Experiment.

Series Mind Field trên YouTube (Michael Stevens dẫn) có một tập nói về thí nghiệm này.

Tập 2, mùa 3 của loạt phim truyền hình Veronica Mars ("My Big Fat Greek Rush Week") có một thí nghiệm tương tự.

Trong The Overstory của Richard Powers, nhân vật hư cấu Douglas Pavlicek là một tù nhân trong thí nghiệm. Trải nghiệm này đã định hình các quyết định về sau của anh.

Trong tập 7 của chương trình truyền hình Battleground, Political Machine, một nhân vật, đã chia một nhóm học sinh tiểu học thành tù nhân và quản giáo.

Trong tập 10, mùa 1 của chương trình truyền hình American Dad (American Data), Roger đã tuyển Steve, Toshi, Snot và Barry tham gia vào một thí nghiệm tương tự.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thí nghiệm nhà tù Stanford, trang web có thông tin về thí nghiệm và tác động
 Phỏng vấn với quản giáo, tù nhân và nhóm nghiên cứu trên Tạp chí Stanford, tháng 7-8 năm 2011
 Zimbardo, P. (2007). Từ Thiên đường đến Địa ngục rồi Anh hùng . Tạp chí In-Mind.
 Trang web chính thức của Nghiên cứu Nhà tù, BBC
 "Lời nói dối của Thí nghiệm nhà tù Stanford", Nhật báo Stanford (ngày 28 tháng 4 năm 2005), tr. 4 - Chỉ trích bởi Carlo Prescott, người phụ trách cũ và tư vấn viên/trợ lý thí nghiệm
 Bài báo của BBC - 40 năm trôi qua, với video của Philip Zimbardo
 Philip G. Zimbardo Papers (Văn khố Đại học Stanford)
 Ảnh tại cbsnews.com

Abu Ghraib và thí nghiệm:

 BBC News: Có ai lạm dụng người bị giam cầm không?
 BBC News: Lý do mọi người không phải là kẻ tra tấn
 Ronald Hilton: Hành vi xấu của lính Mỹ và Thí nghiệm nhà tù Stanford
 Slate.com: Đạo đức Tình huống: Thí nghiệm nhà tù Stanford không giải thích được Abu Ghraib, William Saletan

Đại học Stanford
Giam giữ
Lịch sử tâm lý học
Quy trình nhóm
Khoa học năm 1971


title: Ngừng tim

text:
Ngừng tim còn gọi là ngừng tim phổi hoặc ngừng tuần hoàn là chấm dứt sự lưu thông bình thường của máu do tim ngừng đập. Hiện tượng cơ tim ngừng co bóp kéo dài ít nhất 60 giây làm cho tuần hoàn bị tê liệt. Ngừng hô hấp bắt đầu khoảng 20 – 60 giây sau ngừng tim.

Do hệ tuần hoàn ngừng hoạt động dẫn đến ngừng cung cấp oxy cho cơ thể. Thiếu oxy lên não gây ra mất ý thức, sau đó dẫn đến hô hấp bất thường hoặc ngừng thở. Nếu ngừng tim không được điều trị trong hơn năm phút có thể dẫn đến tổn thương não. Cơ hội duy nhất để bệnh nhân sống sót và phục hồi thần kinh là phải điều trị quyết đoán ngay lập tức.

Ngừng tim khác với nhồi máu cơ tim. Nhồi máu cơ tim là do lưu lượng máu đến cơ tim bị giảm sút, tuy nhiên nó có thể gây ra ngừng tim.

Ngừng tim là một trường hợp cấp cứu y khoa, trong những tình huống nhất định bệnh nhân có khả năng hồi phục nếu được điều trị sớm. Ngừng tim bất ngờ có thể dẫn đến tử vong trong vòng vài phút: được gọi là đột tử tim (SCD). Cấp cứu ngừng tim có thể sử dụng phương pháp khử rung tim (defibrillation) bằng máy sốc điện ngay lập tức, hoặc sử dụng phương pháp hồi sức tim phổi để hỗ trợ tuần hoàn và/hoặc tạo nhịp tim.

Chú thích

Bệnh tim mạch
Cấp cứu y khoa
Nguyên nhân tử vong
Rối loạn nhịp tim
RTT


title: Rắn mù đen

text:
Rắn mù đen (tên khoa học: Gerrhopilus ater) là một loài rắn trong họ Gerrhopilidae (trước năm 2010 coi là thuộc họ Typhlopidae). Loài này được Schlegel mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.

Loài rắn này phân bố tại Indonesia (Java, Ternate, Sulawesi, Halmahera, Waigeu, Salawati, Irian Jaya, Bali) và New Guinea.

Chú thích

Tham khảo
 Schlegel, 1839: Abbildungen neuer oder unvollständig bekannter Amphibien, nach der Natur oder dem Leben entworfen und mit einem erläuternden Texte begleitet. Arne and Co., Düsseldorf,  (texte intégral).

A
A
A
Động vật được mô tả năm 1839


title: Danh sách chiến binh đặc biệt trong Power Rangers

text:
Các chiến binh đặc biệt trong Power Rangers là siêu nhân trong series Power Rangers nổi tiếng, thông thường Power Rangers thường có 3 hoặc 5 người xuất hiện từ đầu (tập 1) tới cuối phim với các màu cơ bản thường là đỏ, lam, vàng (3 màu này luôn luôn xuất hiện trong tất cả các phần). Những chiến binh đặc biệt, thường là một nhân vật xuất hiện ở khoảng 10 tập sau tập đầu, và có những số phận đặc biệt. Nhiều khi họ sở hữu một sức mạnh vượt trội so với cả những thành viên chính, các chiến binh đặc biệt cũng thường mang một màu sắc độc đáo phù hợp với sức mạnh mà họ có hoặc trang phục có thêm áo giáp cầu kì hơn những chiến binh chính. Các chiến binh bổ sung thường mang các màu như ánh bạc, ánh vàng, xanh lá cây, đen, trắng và thậm chí có cả đỏ và lam. Ở nhiều seri thì những chiến binh đặc biệt đấy vốn đứng về cái ác hoặc là có mâu thuẫn với những thành viên chính nhưng sau đã gia nhập đội. Power Rangers: Jungle Fury và Power Rangers: RPM là phim có số lượng chiến binh đặc biệt đông nhất với 5 siêu nhân

Các chiến binh đặc biệt trong Power Rangers
 Tommy Oliver - "Green Ranger" và "White Ranger" trong Mighty Morphin Power Rangers, sức mạnh màu xanh lá cây của rồng, đây là chiến binh đặc biệt đầu tiên và cũng là siêu nhân đầu tiên đứng về cái ác, ở phần 2 phim, năng lượng màu xanh lá cây của anh bị suy yếu và được thay thế bằng sức mạnh màu trắng của hổ
 Jason Lee Scott - "Gold Ranger" trong Power Rangers: Zeo, sức mạnh màu ánh vàng, vốn là siêu nhân đỏ trong Mighty Morphin Power Rangers, trước người sở hữu sức mạnh này là Ted, Tom, và Tim DiFillipo, ba người sau đó đã trao lại cho Jason
 Zhane - "Silver Space Ranger" trong Power Rangers: in Space, sức mạnh màu bạc
 Mike Corbett - "Magna Defender" trong Power Rangers: Lost Galaxy, sức mạnh magna, đây là một Ranger khá đặc biệt khi không có ngoại hình giống các siêu nhân khác
 Ryan Mitchell - "Titanium Ranger" trong Power Rangers: Lightspeed Rescue, sức mạnh titan, đây cũng là một Ranger đặc biệt khi được tạo riêng cho Power Rangers, nghĩa là ở phiên bản Sentai không có siêu nhân này
 Eric Myers - "Quantum Ranger" trong Power Rangers: Time Force, sức mạnh Quantum, đây cũng là một Ranger đặc biệt khi nhân vật này cũng có màu đỏ như đội trưởng Wesley, đây cũng là serie đầu tiên có 2 siêu nhân giống màu nhau
 Merrick Baliton - "Lunar Wolf Ranger" trong Power Rangers: Wild Force, sức mạnh màu bạc của chó sói
 Hunter Bradley - "Crimson Thunder Ranger" trong Power Rangers: Ninja Storm, sức mạnh sấm sét đỏ đậm
 Blake Bradley - "Navy Thunder Ranger" trong Power Rangers: Ninja Storm, sức mạnh sấm sét xanh lam đậm
 Cameron Watanabe - "Green Samurai Ranger" trong Power Rangers: Ninja Storm, sức mạnh samurai xanh lá cây, đây là một phiên bản khác so với Ninpuu Sentai Hurricaneger vì chiến binh trong bản Sentai này là ninja chứ không phải Samurai
 Tommy Oliver (lần 2) - "Black Dino Ranger" trong Power Rangers: Dino Thunder, sức mạnh màu đen của khủng long Brachio, đây là phiên bản thứ 4 có sự góp mặt của nhân vật này và cũng là lần thứ 2 anh trở lại là một chiến binh đặc biệt
 Trent Fernandez - "White Dino Ranger" trong Power Rangers: Dino Thunder, sức mạnh màu trắng của rồng Drago, chiến binh này ban đầu là kẻ ác do sức mạnh của mình quá mạnh, không thể chế ngự được
 Anubis "Doggie" Cruger - "S.P.D Shadow Ranger" trong Power Rangers: S.P.D, sức mạnh màu xanh đen của bóng đêm, chiến binh này khá đặc biệt khi có đầu con chó nhưng khi biến hình vẫn có mũ người như các siêu nhân khác
 Sam - "S.P.D Omega Ranger" trong Power Rangers: S.P.D, sức mạnh màu trắng của Omega. Đây là ranger đầu tiên không có phần biến hình (morphin' time) trong loạt phim
 Kat Manx - "S.P.D Kat Ranger" trong Power Rangers: S.P.D, sức mạnh màu trắng cam của mèo, khác với bản Tokusou Sentai Dekaranger khi chiến binh trong bản Sentai này là con thiên nga
 Nova - "S.P.D Nova Ranger" trong Power Rangers: S.P.D, sức mạnh màu bạc, chiến binh này xuất hiện duy nhất trong tập cuối của phim
 Udonna - "White Mystic Ranger" trong Power Rangers: Mystic Force, sức mạnh màu trắng của tuyết, nhân vật này xuất hiện trong 2 tập đầu nhưng bị mất sức mạnh và đã lấy lại nó vào tập cuối
 Daggeron - "Solaris Knight" trong Power Rangers: Mystic Force, sức mạnh màu ánh vàng của mặt trời
 Leanbow - "Wolf Warrior" trong Power Rangers: Mystic Force, sức mạnh màu đỏ của chó sói
 Tyzonn - "Mercury Ranger" trong Power Rangers: Operation Overdrive, sức mạnh màu bạc của thủy ngân
 Robert James - "Jungle Fury Wolf Ranger" trong Power Rangers: Jungle Fury, sức mạnh màu tím của chó sói
 Dominic Hargan - "Jungle Fury Rhino Ranger" trong Power Rangers: Jungle Fury, sức mạnh màu trắng của tê giác
 Master Phant - "Jungle Fury Elephant Ranger" trong Power Rangers: Jungle Fury, sức mạnh màu xanh lá cây của voi
 Master Swoop - "Jungle Fury Bat Ranger" trong Power Rangers: Jungle Fury, sức mạnh màu đen của dơi
 Master Finn - "Jungle Fury Shark Ranger" trong Power Rangers: Jungle Fury, sức mạnh màu xanh lam của cá mập, cùng với Master Phant và Master Swoop, đây là một ranger đặc biệt khi cũng là một ranger được tạo riêng cho serie Power Rangers giống như Titanium Ranger, ba nhân vật này gọi là Spirit Ranger
 Dillon - "Ranger Operator Series Black" trong Power Rangers: RPM, sức mạnh màu đen
 Ziggy Grover - "Ranger Operator Series Green" trong Power Rangers: RPM, sức mạnh màu xanh lá cây
 Gem - "Ranger Operator Series Gold" trong Power Rangers: RPM, sức mạnh màu ánh vàng
 Gemma - "Ranger Operator Series Silver" trong Power Rangers: RPM, sức mạnh màu bạc
 Antonio Garcia - "Gold Samurai Ranger" trong Power Rangers: Samurai và Power Rangers: Super Samurai, sức mạnh màu ánh vàng của samurai
 Lauren Shiba - "Red Samurai Ranger" trong Power Rangers: Super Samurai, sức mạnh màu đỏ của samurai, thay thế tạm thời cho Jayden Shiba/Red Samurai Ranger lúc đó đang bị thương. Đây là ranger nữ màu đỏ đầu tiên của loạt phim (không tính Charlie/S.P.D A-Squad Red Ranger của Power Rangers: S.P.D vì cả đội A-Squad đã về phe ác)
 Robo Knight trong Power Rangers: Megaforce, sức mạnh màu bạc của hiệp sĩ
 Orion - "Super Megaforce Silver" trong Power Rangers: Super Megaforce, sức mạnh màu bạc

Do ảnh hưởng rất lớn từ phiên bản Mighty Morphin đến in Space nên cũng có ảnh hưởng khi gọi màu sắc, thường thì ta gọi các siêu nhân bằng tên nhưng những nhân vật như Tommy, Jason, Zhane, nếu gọi bằng màu sắc (ở phạm vi các chiến binh đặc biệt) thì các fan sẽ hình dung đến họ trước tiên

Thực ra trong Power Rangers: Turbo cũng có một chiến binh giúp đỡ các siêu nhân, là Phantom Ranger - một siêu nhân đến từ ngoài hành tinh nhưng nhân vật này không xuất hiện nhiều, không thể hiện hình dạng bên ngoài cũng như không gia nhập đội mà chỉ người hỗ trợ, nhân vật này còn xuất hiện trong bản in Space, nhiều fan coi nhân vật này cũng là một chiến binh đặc biệt

Xem thêm
 Power Rangers
 Danh sách diễn viên của Power Rangers
 Zord
 Các tập Team up trong lịch sử Power Rangers
 Super Sentai
 VR Troopers
 Masked Rider
 Big Bad Beetleborgs
 The Mystic Knights of Tir Na Nog
 Ninja Turtles: The Next Mutation
 Tattooed Teenage Alien Fighters from Beverly Hills
 Superhuman Samurai Syber-Squad
 Kamen Rider: Dragon Knight

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website Power Rangers chính thức
 Power Rangers  tại Saban Brands

 Power Rangers Universe Wikia
 Power Rangers tại Bandai

Power Rangers


title: Amphisbaenia

text:
Amphisbaenia là một nhóm các loài bò sát có vảy không chân gọi là thằn lằn giun, bao gồm hơn 180 loài còn sinh tồn. Các loài này được đặc trưng bởi cơ thể dài, các chi bị giảm hoặc mất đi và đôi mắt thô sơ. Nhiều loài có cơ thể màu hồng và vảy xếp thành từng vòng, chúng có bề ngoài rất giống giun đất. Trong khi chi Bipes có các chân trước, tất cả các chi khác đều không có chân. Mặc dù bề ngoài tương tự như rắn và thằn lằn mù, các nghiên cứu phát sinh loài gần đây cho thấy chúng có quan hệ họ hàng gần nhất với các loài thằn lằn thực sự. Thằn lằn giun phân bố rộng rãi, xuất hiện ở Bắc Mỹ, Châu Âu, Châu Phi, Nam Mỹ, Tây Á và Caribe. Chúng không được tìm thấy ở phía đông Biển Caspi. Đa số các loài dài dưới 150 mm.

Các họ
Bộ: Squamata
 Nhánh Amphisbaenia
 Họ Amphisbaenidae Gray, 1865: thằn lằn giun nhiệt đới (17 chi, 169 loài)
 Họ Bipedidae Taylor, 1951: Ajolote (1 chi Bipes, 3-4 loài).
Họ Blanidae Kearney, 2003: thằn lằn giun Anatolia, Iberia, và Maroc (1 chi Blanus, 7 loài).
 Họ Cadeidae Vidal & Hedges, 2007: thằn lằn giun Cuba (1 chi Cadea, 2 loài).
 Họ Rhineuridae Vanzolini, 1951: thằn lằn giun Bắc Mỹ (1 chi, 1 loài Rhineura floridana)
 Họ Trogonophidae hay Trogonophiidae Gray, 1865 – thằn lằn giun Cổ Bắc giới (4 chi, 6 loài).

Phát sinh chủng loài
Trong các phân tích phát sinh chủng loài phân tử thì Amphisbaenia là nhóm đơn ngành với độ hỗ trợ tự khởi động cao (99%). Cây phát sinh chủng loài dưới đây vẽ theo Pyron et al. (2013)

Chú thích

Tham khảo


title: Phạm Sanh Châu

text:
Phạm Sanh Châu (sinh năm 1961) là một nhà chính trị, nhà giáo dục và một nhà ngoại giao người Việt Nam. Ông nguyên là Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ kiêm Nepal và Bhutan (2018-2022), nguyên Trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Đặc phái viên của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam về các vấn đề UNESCO, Tổng Thư ký, Ủy ban Quốc gia UNESCO của Việt Nam. Đại sứ Phạm Sanh Châu là ứng cử viên đại diện cho Việt Nam tranh cử Tổng giám đốc UNESCO năm 2017.

Tiểu sử

Ông sinh ngày 19 tháng 9 năm 1961 tại Myanmar, nguyên quán tại xã Sơn Bằng, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Sinh ra trong một gia đình ngoại giao, Phạm Sanh Châu được thừa hưởng truyền thống gia đình và nền tảng văn hóa Việt Nam, đồng thời sớm được trải nghiệm, tiếp thu nhiều nền văn hóa bản địa Myanmar nơi ông được sinh ra, nền văn hóa Slav và Trung Đông vào thời niên thiếu khi theo gia đình đi công tác. Ông được đào tạo bài bản tại Việt Nam và nhiều nước châu Âu. Ông sử dụng thành thạo tiếng Anh và tiếng Pháp.

Ngày 14 tháng 11 năm 2016, ông được bổ nhiệm là Trợ lý Bộ trưởng, Bộ Ngoại giao. Cũng trong năm 2016, ông Phạm Sanh Châu được bổ nhiệm là Đặc phái viên của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam về các vấn đề UNESCO.

Phạm Sanh Châu bắt đầu sự nghiệp ngoại giao từ năm 1983 với trách nhiệm theo dõi các hoạt động chung của Liên hợp quốc và vấn đề về nhân quyền. Ông được Nhà nước Việt Nam cử làm Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền của Việt Nam tại Vương quốc Bỉ, Đại Công quốc Lúc xăm bua và Trưởng đoàn Việt Nam bên cạnh Liên minh châu Âu (2011-2014). Qua đó, ông tích lũy được nhiều kinh nghiệm ngoại giao, hiểu biết quan hệ quốc tế cũng như trực tiếp tham gia vào các hoạt động đàm phán quan trọng như Hiệp định tự do thương mại EU-Việt Nam, thúc đẩy phê chuẩn Hiệp định đối tác EU-Việt Nam.

Năm 1999-2003, ông là người trẻ tuổi nhất được bổ nhiệm làm Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Thường trực nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bên cạnh UNESCO, Paris, Cộng hòa Pháp, đồng thời, được Nhà nước Việt Nam cử làm Đại diện của Chủ tịch nước Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ (2000-2003). Trải qua việc đảm đương những cương vị này, ông hiểu rõ về Tổ chức và có những đóng góp cụ thể vào các hoạt động của UNESCO, đặc biệt các đóng góp mang ý nghĩa lâu dài cho vai trò, vị thế và sự phát triển của UNESCO như khi tham gia soạn thảo Công ước 2003 về di sản văn hóa phi vật thể, làm Phó chủ tịch Hội đồng chấp hành UNESCO năm 2001 và Chủ tịch nhóm soạn thảo Công ước 2005 về đa dạng biểu đạt văn hóa. Từng là Chủ tịch nhóm các Đại sứ khu vực Châu Á-Thái Bình Dương tại UNESCO (2002), ông tham gia điều phối quan hệ giữa các quốc gia thành viên với tổ chức UNESCO và góp phần tạo đồng thuận để triển khai trên thực tế các ý tưởng của UNESCO.

Từ năm 2007 đến 2011 và từ 2014 đến 2016, ông đồng thời giữ chức vụ Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam và Vụ trưởng, Vụ Văn hóa Đối ngoại và UNESCO, Bộ Ngoại giao. Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam là cơ quan điều phối của 06 Bộ, ngành: Bộ Ngoại giao, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Thông tin Truyền thông, Bộ Khoa học Công nghệ và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Phạm Sanh Châu là chuyên gia về di sản của Việt Nam, trực tiếp tham gia xây dựng các hồ sơ di sản. Ông vừa là nhà quản lý của Việt Nam trong các lĩnh vực của UNESCO, vừa là người truyền bá, trực tiếp giảng dạy, góp phần đưa các ý tưởng lớn của UNESCO về giáo dục, khoa học, thông tin như xóa mù chữ, học tập suốt đời, xã hội học tập, thúc đẩy bình đẳng giới, chung tay vì di sản, mô hình tăng trưởng xanh... vào thực tiễn ở Việt Nam.

Ngoài ra, ông từng là thành viên Ban giám khảo của cuộc thi Hoa hậu Trái Đất 2010 được tổ chức ở Nha Trang, Việt Nam.

Quá trình công tác

Đào tạo

Vinh danh

Kỷ luật

Liên quan đến Vụ chuyến bay "giải cứu" công dân trở về nước do đại dịch COVID-19, Uỷ Ban Kiểm Tra Trung ương khiển trách ông Phạm Sanh Châu, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ . Cuối năm 2022, ông thôi giữ chức Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ kiêm Nepal và Bhutan, thay thế bằng ông Nguyễn Thanh Hải.

Chú thích

Nhà ngoại giao Việt Nam
Người Hương Sơn
Đại sứ Việt Nam
Người Hà Tĩnh


title: Julius Richard Petri

text:
Julius Richard Petri (31 tháng 5 năm 1852 - 20 tháng 12 năm 1921) là một nhà vi khuẩn học người Đức, thường được coi là người phát minh ra đĩa Petri trong khi làm việc với tư cách trợ lý cho bác sĩ người Đức Robert Koch.

Petri đầu tiên nghiên cứu y khoa tại Học viện y khoa quân sự Kaiser-Wilhelm (1871-1875) và nhận bằng y khoa vào năm 1876. Ông tiếp tục nghiên cứu tại Bệnh viện Charité ở Berlin và đảm nhận vai trò là một bác sĩ quân y cho đến năm 1882. Ông là người đã phát kiến ra đĩa Petri, dụng cụ để nghiên cứu vi sinh vật mà ngày nay tên của ông được dùng để đặt cho dụng cụ này.

Cuộc đời và sự nghiệp
Đầu tiên, Petri học và nghiên cứu y khoa tại Kaiser – Wilhelm – Học viện Quân y (Academy for Military Physicians) (1871–1875), và tại đây ông tốt nghiệp và nhận được bằng y khoa vào năm 1876. Ông tiếp tục việc nghiên cứu của mình tại Charité Hospital ở Berlin và tiếp tục công việc của mình như là một Dược sĩ quân y tới năm 1882.

Từ năm 1877 tới năm 1879, ông được bổ nhiệm về Phòng sức khỏe Hoàng gia (Imperial Health Office) () ở Berlin, tại đây ông trở thành trợ lý cho Robert Koch. Từ lời đề nghị của Angelina Hesse và Walther Hesse, phòng thí nghiệm của Koch bắt đầu nuôi cấy vi khuẩn trên đĩa thạch. Petri từ đó phát minh ra phương pháp nuôi cấy trên đĩa tiêu chuẩn hay còn gọi là đĩa Petri, và ông đã nghiên cứu sâu hơn và phát triển các kỹ thuật nuôi cấy trên thạch với mục đích phân lập hay dòng hóa các khuẩn lạc vi khuẩn từ một tế bào ban đầu. Bước tiến mới này đã làm cho việc phân lập và định danh chính xác các chủng vi sinh vật gây bệnh cho người trở nên khả thi.

Thông tin khác
Vào ngày 31 tháng 5 năm 2013, Google đã tạo ra một logo phim hoạt hình để kỷ niệm sinh nhật lần thứ 161 của Petri. Doodle này bao gồm hình vẽ sáu đĩa Petri. Sự liên hệ giữa Google và hình trong đĩa Petri chưa rõ ràng dẫn đến nhiều sự giải thích khác nhau trên các trang web - một số cho rằng đó là các chữ cái của từ "Google", những người khác thì lại thấy nó đã mô tả những nơi chứa nhiều vi khuẩn nhất mà ta thường chạm vào.

Khi đưa con trỏ vào các đĩa Petri, nó sẽ xuất hình các hình ảnh một chiếc tất bốc mùi, một nắm vặn khóa cửa, bàn phím máy tính, một con chó đang chảy nước dãi, một cái cây dưới mưa, và một cái đĩa đang được chùi rửa.

Chú thích

Liên kết ngoài
Whonamedit
Petri dish
Walther and Fanny Hesse

Sinh năm 1852
Mất năm 1921
Nhà sinh học Đức
Nhà vi sinh học Đức


title: Đĩa Petri

text:
Đĩa Petri là một loại đĩa được làm bằng thủy tinh hoặc chất dẻo có dạng hình trụ mà các nhà sinh vật học sử dụng để nuôi cấy tế bào hay những cây rêu nhỏ.. Ngoài phần thân đĩa ra thì các đĩa petri còn có nắp đậy để tránh làm mẫu vật thí nghiệm bên trong bị hỏng do các tác động từ môi trường bên ngoài. Nó được đặt theo tên của nhà vi khuẩn học người Đức Julius Richard Petri do ông là người đã phát minh ra đĩa này khi còn làm trợ lý cho Robert Koch. Đĩa Petri bằng thủy tinh có thể được tái sử dụng bằng cách khử trùng (như hấp cách thủy trong nồi hấp chuyên dụng hoặc sấy khô trong lò sấy chuyên dụng ở nhiệt độ từ 120 °C-160 °C trong vòng từ 30 phút đến 1 tiếng đồng hồ). Để tránh hẳn những vấn đề phát sinh do sự lây nhiễm chéo giữa các lần thí nghiệm gây ra, hiện nay thì người ta sử dụng đĩa Petri bằng chất dẻo dùng một lần. Các đĩa Petri bằng chất dẻo rẻ tiền và có khả năng chống va đập tốt hơn (không làm phát sinh thêm vấn đề vỡ đĩa do bị va đập trong quá trình làm thí nghiệm) so với đĩa làm bằng thủy tinh. Ngoài ra các đĩa này cũng dễ bảo quản hơn so với đĩa thủy tinh khi chỉ cần để nó vào một cái bình hoặc tủ được hút chân không để vô trùng, tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào là được.

Đĩa Petri hiện nay thường có khía vòng trên nắp và đáy để chúng không bị trượt khi chồng lên nhau. Đĩa petri thường được sử dụng để nuôi cấy vi khuẩn hoặc tế bào.

Vi sinh học

Đĩa Petri thường được sử dụng để làm đĩa thạch dùng trong nuôi cấy vi sinh vật. Người ta đổ vào đĩa một chất lỏng hơi ấm có chứa thạch và một hỗn hợp các thành phần cụ thể có thể bao gồm các chất dinh dưỡng, máu, muối, cacbohydrat, thuốc nhuộm, chất chỉ thị, các amino acid và kháng sinh. Sau khi thạch nguội và đông cứng, các đĩa đã sẵn sàng để nhận được một mẫu chứa đầy vi khuẩn thông qua các kỹ thuật cấy khác nhau.

Chú thích

Thiết bị vi sinh học
Phát minh của Đức


title: Adolph von Asch

text:
Adolph Freiherr von Asch zu Asch auf Oberndorff (30 tháng 10 năm 1839 – 18 tháng 2 năm 1906) là một Trung tướng của Bayern, giữ chức vụ Bộ trưởng Chiến tranh kể từ ngày 5 tháng 6 năm 1893 cho đến ngày 5 tháng 4 năm 1905. Ông sinh ra và mất tại München.

Tiểu sử
Asch đã gia nhập đội thiếu sinh quân của quân đội Bayern. Vào năm 1859, ông được phong quân hàm thiếu úy và với cấp bậc trung úy, ông đã tham gia Chiến dịch Main trong Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866. Vào năm 1870, ông được bổ nhiệm làm Phụ tá thứ hai trong Bộ Tổng chỉ huy (Generalkommando) của Quân đoàn I dưới quyền tướng Ludwig von der Tann và tham chiến trong cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871). Vào năm 1879, ông được thuyên chuyển vào Bộ Chiến tranh Bayern. Vào năm 1893, ông nhậm chức Bộ trưởng Chiến tranh Bayern, rồi đến năm 1905 ông nghỉ hưu.

Tặng thưởng
 Thập tự Hiệp sĩ của Huân chương Thánh Hubertus

Ghi chú và chú thích

Bộ trưởng Chiến tranh Bayern
Tướng Bayern
Người München
Người Vương quốc Bayern
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ


title: Đại học Maastricht

text:
Đại học Maastricht (viết tắt UM) là trường đại học công lập ở Maastricht, Hà Lan. Thành lập năm 1976, đây là trường mới thành lập nhất thứ hai ở Hà Lan. Tên gọi khi thành lập là Rijksuniversiteit Limburg sau đó được đổi thành Universiteit Maastricht vào năm 1996. Từ năm 2008 nó mang tên "Maastricht University", mà theo hội đồng quản lý nhà trường muốn nhấn mạnh vào giáo dục trên toàn cầu.

Maastricht University có trên 21.000 sinh viên, 55% là sinh viên ngoại quốc, và trên 4.000 nhân viên. Khoảng một nửa chương trình đại học giảng dạy bằng tiếng Anh, trong khi phần còn lại giảng bằng tiếng Hà Lan. Các chương trình cao học và sau đại học đều bằng tiếng Anh.

Học sau đại học
Trong bảng xếp hạng gần đây của Trung tâm giáo Hà Lan đại học và phát triển. chương trình đào tạo thạc sĩ khoa học chính trị, thạc sĩ quản lý công và thạc sĩ quản lý hành chính của Đại học Maastricht được xếp hạng trong top cao nhất tại Hà Lan và tại châu Âu. Theo thứ hạng bình chọn trên Tuần báo nổi tiếng DIEZEIT của Hà Lan, Potsdam cũng được đánh giá là điểm đến thú vị nhất để bạn tới học thạc sĩ và tiến sĩ.

Lịch sử

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Home page

Đại học Maastricht