title: Lưu Ẩn

text:
Lưu Ẩn (, 874–911) là một quân phiệt vào cuối thời nhà Đường và thời nhà Lương. Ông từng giữ chức vụ Thanh Hải quân Tiết độ sứ, trị sở nay thuộc Quảng Châu, Quảng Đông.

Thân thế
Lưu Ẩn sinh năm 874, tức dưới triều đại của Đường Hy Tông. Cha ông là Lưu Khiêm hay còn gọi là Lưu Trí Khiêm, là một viên quan nhỏ tại Quảng Châu, thủ phủ của Thanh Hải quân (khi đó gọi là Lĩnh Nam Đông đạo). Mẹ của Lưu Ẩn là Vi thị - cháu của Lĩnh Nam Đông đạo Tiết độ sứ Vi Trụ. Lưu Ẩn là con trai trưởng của Lưu Khiêm. Ông còn có hai người em trai, em ruột Lưu Đài (劉台), do Vi thị sinh, và em cùng cha khác mẹ Lưu Nham, do Đoàn thị sinh. Tương truyền, Vi thị đã giết chết người thiếp Đoàn thị do ghen tuông, sau khi bà phát hiện Lưu Khiêm giấu Đoàn thị trong một căn nhà cách xa phủ. Lưu Khiêm an táng Đoàn thị. Trên một phiến đá gần mộ Đoàn thị có khắc các chữ "Ẩn", "Đài", và "Nham", Lưu Khiêm thấy vậy đã dùng ba chữ này để đặt tên cho ba người con trai.

Thứ sử Phong châu
Lưu Khiêm do có công đánh tan khởi nghĩa Hoàng Sào nên được nhà Đường cho làm quan tới chức Thứ sử Phong Châu (封州, nay thuộc Triệu Khánh, Quảng Đông). Năm 894, Lưu Khiêm qua đời, và khi Lưu Ẩn đang trong thời kỳ để tang thì có khoảng 100 binh lính và dân thường đã lập mưu làm loạn, kết quả là họ bị Lưu Ẩn giết chết. Sau đó Lĩnh Nam Đông đạo Tiết độ sứ đương nhiệm là Lưu Sùng Quy (劉崇龜) bổ nhiệm Lưu Ẩn là 'Hữu đô áp nha' kiêm 'Hạ Thủy trấn sứ' (thuộc Nam Ninh, Quảng Tây ngày nay). Ngay sau đó, Lưu Sùng Quy thăng Lưu Ẩn là Thứ sử Phong châu.

Năm 896, Tiết độ sứ mới của Lĩnh Nam Đông đạo, lúc này đã đổi tên thành Thanh Hải quân, là Tiết vương Lý Tri Nhu đã đến Thanh Hải. Tuy nhiên, thay vì nghênh tiếp, Nha tướng Quảng Châu Lô Cư (盧琚), Đàm Hoằng Kỷ (譚弘玘) lại chuẩn bị chống đối và họ tiến hành bố trí phòng thủ, Đàm Hoằng Kỷ đi trấn thủ Đoan Châu (端州, nay thuộc Triệu Khánh). Đàm Hoằng Kỷ đã cố gắng liên kết với Lưu Ẩn nhằm chống lại Lý Tri Nhu, và hứa sẽ gả con cho Lưu Ẩn. Lưu Ẩn giả bộ chấp thuận, song thực tế ông lại dùng vỏ bọc đến Đoan Châu kết hôn với con của Đàm Hoằng Kỳ để phục kích và giết chết Đàm Hoằng Kỳ. Sau đó, Lưu Ẩn tiến công Quảng Châu và giết chết Lô Cư, nghênh tiếp Lý Tri Nhu đến cai quản Quảng Châu. Lý Tri Nhu bổ nhiệm Lưu Ẩn là 'Hành quân Tư mã' của Thanh Hải quân.

Làm quan ở Thanh Hải quân
Năm 898, Thứ sử Thiệu Châu (邵州, nay thuộc Thiều Quan, Quảng Đông) là Tăng Cổn (曾袞) tiến đánh Quảng Châu, hợp binh với một tướng lĩnh Quảng Châu là Vương Côi (王瓌)- người chỉ huy một hạm đội (?). Lưu Ẩn đã đánh bại liên quân này, và đến khi tướng Thiều Châu là Lưu Đồng (劉潼) tiến công Trinh Châu (湞州) và Hàm Châu (浛州)- hai châu nay đều thuộc Thanh Viễn, Quảng Đông, Lưu Ẩn đã đánh bại và giết chết Lưu Đồng.

Năm 900, Đường Chiêu Tông phái Thái bảo Môn hạ thị lang Từ Ngạn Nhược đi làm Thanh Hải quân Tiết độ sứ thay thế Lý Tri Nhu, song trước khi Từ Ngạn Nhược đến được Thanh Hải, Lý Tri Nhu đã qua đời. Khi Từ Ngạn Nhược đến Thanh Hải, ông ta bổ nhiệm Lưu Ẩn làm Tiết độ phó sứ và giao phó các công việc của quân cho Lưu Ẩn. Khi Từ Ngạn Nhược qua đời vào năm 901, ông đã di biểu tiến cử Lưu Ẩn làm quyền lưu hậu. Sau đó, Đường Chiêu Tông đã phái Thôi Viễn đi nhậm chức Tiết độ sứ, song khi Thôi Viễn đến Giang Lăng thì ông nghe nói rằng Thanh Hải quân đầy kẻ trộm cướp, ngoài ra Thôi Viễn cũng lo ngại rằng Lưu Ẩn sẽ không chịu nhượng quyền lại cho mình, vì thế Thôi Viễn đã thỉnh lại được nhập triều. Đường Chiêu Tông chấp thuận lời thỉnh cầu của Thôi Viễn, song chưa bổ nhiệm Lưu Ẩn làm Tiết độ sứ.

Năm 902, Thứ sử Kiền Châu (虔州, nay thuộc Cám Châu, Giang Tây) là Lô Quang Trù đã xuất quân tiến công Thanh Hải quân, chiếm được Thiệu Châu và bao vây Triều Châu (潮州, nay thuộc Triều Châu, Quảng Đông). Lưu Ẩn đã đánh bại và cố gắng tái chiếm Thiệu Châu. Lưu Nham đã khuyên can Lưu Ẩn không nên làm vậy vì quân của Lô Quang Trù vẫn còn mạnh, song Lưu Ẩn không nghe theo lời em mình mà vẫn tiến công Thiệu Châu. Tại thời điểm đó, mực nước sông dâng cao, và Lưu Ẩn không thể có nguồn cung cấp lương thực kịp thời. Lô Quang Trù và thuộc hạ là Đàm Toàn Bá đã tiến công và buộc Lưu Ẩn phải triệt thoái, Lô Quang Trù giữ được Thiệu Châu.

Năm 904, Tuyên Vũ quân Tiết độ sứ Chu Toàn Trung kiểm soát triều đình Đường, ám sát Đường Chiêu Tông và đưa Đường Ai Đế lên thay thế. Lưu Ẩn đã hối lộ cho Chu Toàn Trung để được bổ nhiệm làm Tiết độ sứ, Chu Toàn Trung chấp thuận.

Làm Tiết độ sứ
Năm 905, Đường Ai Đế ban chức 'Đồng bình chương sự' cho Lưu Ẩn.

Năm 907, Chu Toàn Trung buộc Đường Ai Đế phải nhường ngôi lại cho mình, lập ra triều Hậu Lương. Hậu Lương Thái Tổ tăng thêm cho Lưu Ẩn chức 'Thị trung' và phong cho Lưu Ẩn tước hiệu Đại Bành vương.

Năm 908, Sở vương Mã Ân đã phái Bộ quân Đô chỉ huy sứ Lã Sư Chu (呂師周) tiến công Lĩnh Nam, chiếm được 6 châu của Thanh Hải quân là: Chiêu Châu (昭州, nay thuộc Quế Lâm, Quảng Tây), Hạ Châu (賀州, nay thuộc Hạ Châu, Quảng Tây), Phú Châu (富州, nay thuộc Hạ Châu), Ngô Châu (梧州, nay thuộc Ngô Châu, Quảng Tây), Mông Châu (蒙州, nay cũng thuộc Ngô Châu), và Cung Châu (龔州, nay thuộc Quý Cảng, Quảng Tây).

Cũng vào năm 908, niên hiệu Khai Bình (開平) thứ hai, Hậu Lương Thái Tổ phái Thiện bộ lang trung Triệu Quang Duệ (趙光裔) và Hữu bổ khuyết Lý Ân Hành (李殷衡) làm sứ giả đến chỗ Lưu Ẩn để sách phong Lưu Ẩn làm Tiết độ sứ của cả hai quân là Thanh Hải quân và Tĩnh Hải quân (靜海, tương đương Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ Việt Nam và một phần Quảng Tây, trị sở nay thuộc Hà Nội, Việt Nam). Lưu Ẩn tiếp nhận sách phong, song giữ Triệu Quang Duệ và Lý Ân Hành ở lại, không cho phép họ trở về triều đình Hậu Lương. Điều đó có nghĩa là người Trung Quốc vẫn muốn chiếm lại Việt Nam. Sự cai trị vững vàng của Khúc Hạo ở Tĩnh Hải quân khiến họ Lưu ở Quảng Châu không dám nhòm ngó tới phương nam.

Năm 909, Hậu Lương Thái Tổ phong Lưu Ẩn là Nam Bình vương.

Vào khoảng năm 910 hay trước đó, Lưu Ẩn phái Lưu Nham xuất quân tiến đánh Ninh Viễn quân (寧遠, trị sở nay thuộc Ngọc Lâm, Quảng Tây), bao gồm thủ phủ Dung Châu (容州) và Cao Châu (高州, nay thuộc Mậu Danh, Quảng Đông) đang do Bành Cự Chiêu (龐巨昭) cai quản, song Lưu Nham đã chiến bại trước Bành Cự Chiêu. Tuy nhiên, do tin rằng mình không thể chiếm ưu thế trước Lưu Ẩn, Bành Cự Chiêu đã đầu hàng nước Sở và dâng Ninh Viễn vào năm 910. Mã Ân phái Thứ sử Hoành Châu là Diêu Ngạn Chương (姚彥章) xuất quân đến trú tại Dung Châu.

Cũng vào năm 910, Hậu Lương Thái Tổ phong Lưu Ẩn là Nam Hải vương.

Năm 911, Lưu Ẩn lâm bệnh. Ông đã kịp tuyên bố Tiết độ phó sứ Lưu Nham làm quyền lưu hậu trước khi qua đời vào ngày Đinh Hợi tháng Ba (tức 4 tháng 4). Sau đó, Lưu Nham nắm quyền cai quản quân.

Năm 917, Lưu Nham lập quốc Nam Hán, đã truy tôn Lưu Ẩn là "Tương Đế", thụy hiệu "Liệt Tông", táng tại Đức lăng.

Lưu Ẩn có hai nữ nhi: Tăng Thành công chúa được gả cho hoàng đế Đại Trường Hòa Trịnh Nhân Mân, còn Thanh Viễn công chúa Lưu Hoa được gả cho Thái tử nước Mân Vương Diên Quân.

Tham khảo

Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ
Nhân vật quân sự nhà Đường
Hậu Lương (Ngũ đại)
Nam Hán
Sinh năm 874
Mất năm 911


title: Marius Moutet

text:
Marius Moutet (19 tháng 4, 1876 – 29 tháng 10, 1968) là nhà ngoại giao và nhà tư vấn về thuộc địa người Pháp. Là một chuyên gia trong các vấn đề về thuộc địa, ông được giữ chức vụ bộ trưởng thuộc địa của Pháp trong 4 nhiệm kỳ trong thập niên 1930 và 1940 và là chủ tịch của Hội đồng Chung sau chiến tranh đến năm 1951.

Thiếu thời
Moutet sinh ở Nîmes, Gard năm 1876. Ông sinh ra trong một gia đình theo Tin Lành-Công giáo kinh doanh rượu vang ở thung lũng Rhone. Ông học trường Lycée ở Macon và sau đó tại Lycée Henri-IV, ở Paris. Ông là thành viên trong phong trào sinh viên xã hội chủ nghĩa ở Lyon, và chủ nghĩa xã hội độc lập năm 1895.

Sự nghiệp
Sau khi trở thành luật sư, ông được tiến cử là một đại biểu cho vùng Rhône vào hội nghị xã hội chủ nghĩa Pháp lần thứ 2 được tổ chức ở Wagram tháng 9 năm 1900.

Tham khảo

Tài liệu

 Martin-Rosset, Freddy (2012). L'itinéraire politique drômois de Marius Moutet; édition de l'OURS (Office Universitaire de Recherche Socialiste), 12, cité Malesherbes, 75009 Paris. ISBN 978-2-911518-04-1

Người Nîmes
Bộ trưởng thuộc địa Pháp
Bộ trưởng hải ngoại của Pháp


title: Tư Mã Phu

text:
Tư Mã Phu (chữ Hán: 司馬孚; 180 - 3 tháng 4, 272), biểu tự Thúc Đạt (叔達), là một nhà chính trị, nhà quân sự sống qua đời Đông Hán, Tào Ngụy và là một hoàng thân của hoàng tộc Tây Tấn trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là em trai của Tư Mã Ý, từ một quyền thần Tào Ngụy mà trở thành người đặt nền móng cho triều đại Tây Tấn về sau. Theo vai vế, ông là chú của Tư Mã Chiêu, vai ông chú của Tấn Võ Đế Tư Mã Viêm, hoàng đế đầu tiên của Tây Tấn.

Tiểu sử
Tư Mã Phu sinh tại huyện Ôn, quận Hà Nội (nay là tỉnh Hà Nam). Ông là hậu duệ của nhà sử học nổi tiếng Tư Mã Thiên, tác giả cuốn Sử Ký. Ông nội ông Tư Mã Tuấn (司馬儁) làm Thái thú Toánh Xuyên (潁川; nay là Vũ Châu, Hà Nam), cha ông Tư Mã Phòng làm chức Lạc Dương lệnh (洛阳令). Ông là người con thứ 3 trong 8 anh em nhà Tư Mã, trên ông có anh cả Tư Mã Lãng và anh thứ Tư Mã Ý.

Tuy vào thời cuối Đông Hán, thiên hạ hỗn loạn, nhưng Tư Mã Phu không vì thế theo nghiệp binh đao mà rất dụng công học sách. Đương thời, dù không có tiếng thần đồng như người anh cả Tư Mã Lãng hay khả năng thông tuệ như anh hai Tư Mã Ý, nhưng ông vẫn rất trứ danh vì tiếng ham học và siêng năng. Do đó, ông có mối quan hệ khá gần gũi với Tào Thực, con trai thứ tư của Tào Tháo, được cất nhắc làm chức Văn học duyện (文學掾) cho Tào Thực, sau đó lại thăng làm Thái tử trung Thứ tử (太子中庶子).

Năm Kiến An thứ 25 (220), Ngụy vương Tào Tháo qua đời, Tư Mã Phu cùng anh thứ Tư Mã Ý hiệp trợ Thế tử Tào Phi kế vị Ngụy vương, sau đó xưng Ngụy Đế. Ông lần lượt nhậm các chức vụ như Trung thư lang (中書郎), Cấp sự Thường thị (給事常侍), Hoàng môn Thị lang (黃門侍郎), Hà Nội điển nông (河內典農) và Thái thú Thanh Hà. Kiêm được phong tước Quan nội hầu (關內侯).

Sau khi Tào Ngụy Minh Đế Tào Duệ lên ngôi, ông được cấc nhắc làm Độ chi Thượng thư (度支尚書). Ông có công lao giúp đỡ Tư Mã Ý chống lại các cuộc Bắc phạt của Gia Cát Lượng, tiến thăng Thượng thư tả bộc xạ (尚書右僕射), kiêm Thượng thư lệnh (尚書令), tước Xương Bình đình hầu (昌平亭侯).

Năm Chính Thủy thứ 10 (249), Tư Mã Ý phát động sự biến Cao Bình Lăng lật đổ đại thần Tào Sảng. Sau sự kiện này, dòng họ Tư Mã chính thức nắm trọn quyền điều khiển chính sự Tào Ngụy, Tư mã Phu được phong Trường Xã huyện hầu (長社縣侯), thăng Tư không.

Năm Gia Bình thứ 3 (251), Tư Mã Ý qua đời, ông kế nhiệm chức vụ Thái úy của anh trai. Sau khi Tư Mã Ý mất, ông trở thành người thân cận và hỗ trợ cho 2 người cháu, con của Tư Mã Ý là Tư Mã Sư cùng Tư Mã Chiêu. Trong nhiều cuộc dẫn binh chống lại Thục Hán và Đông Ngô, ông nhiều lần đích thân chỉ huy mặc dù lúc này ông đã rất già, đã trên 70 tuổi.

Năm Chính Nguyên thứ 2 (255), tướng Thục Hán là Khương Duy dẫn quân xâm phạm, đánh phá Thứ sử Ung Châu là Vương Kinh, Tư Mã Phu trấn thủ Quan Trung, cản trở được đường tiến của quân Thục Hán. Sau sự chiến, ông trở về và được thăng Thái phó. Năm Cam lộ thứ 5 (260), tiến phong Trường Lạc công (長樂公).

Năm Hàm Hi thứ 2 (265), con trai của Tư mã Chiêu là Tư Mã Viêm ép Ngụy Đế Tào Hoán thoái vị, tự lên làm Hoàng đế, lập ra nhà Tây Tấn, sử gọi Tấn Vũ Đế. Do thuộc hàng vai ông chú, Tấn Vũ Đế phong ông làm An Bình vương (安平王), thực ấp 40000 hộ. Ngoài ra ông còn nhận chức Thái tể, đứng đầu hàng ngũ tông thất Tây Tấn, lo mọi việc trọng yếu của triều đình, lúc này ông đã 85 tuổi, có thể nói là thọ nhất trong số anh em Tư Mã Bát Đạt.

Năm Thái Thủy thứ 8 (272), An Bình vương Tư Mã Phu qua đời hưởng đại thọ 92 tuổi. Ông được ban thụy là An Bình Hiến vương (安平獻王). Tấn Vũ Đế rất thương tiếc, bãi triều 3 ngày để tang cho ông, đặc biệt phối thờ ông trong Thái miếu, vì công lao quá to lớn của ông với Tây Tấn.

Gia quyến
Tư Mã Phu xuất thân từ gia đình có tám người con trai. Mỗi người đều có một hiệu kết thúc bằng chữ Đạt. Do đó, anh em họ đều được gọi chung là Tư Mã Bát Đạt (司馬八達).

 Anh em:
Anh cả: Tư Mã Lãng (司馬朗), tự Bá Đạt (伯達).
Anh trai: Tư Mã Ý (司馬懿), tự Trọng Đạt (仲達).
Em trai: Tư Mã Quỳ (司馬馗), tự Quý Đạt (季達).
Em trai: Tư Mã Tuân (司馬恂), tự Hiển Đạt (顯達).
Em trai: Tư Mã Tiến (司馬進), tự Huệ Đạt (惠達).
Em trai: Tư Mã Thông (司馬通), tự Nhã Đạt (雅達).
Em trai: Tư Mã Mẫn (司馬敏), tự Ấu Đạt (幼達).

Hậu duệ:
 Tư Mã Ung (司马邕), tự Tử Khôi (子魁), được lập làm Thế tử, mất trước Tư Mã Phu.
 Tư Mã Vọng (司馬望), tự Tử Sơ (子初), về sau làm con kế tự của Tư Mã Lãng, tước Nghĩa Thành Dương vương (封義陽王).
 Tư Mã Phụ (司馬輔; ? - 284), tước Thái Nguyên Thành vương (太原成王).
 Tư Mã Dực (司馬翼), tự Tử Thế (子世), mất trước khi thành lập nhà Tấn. Tư Mã Thừa kế tự.
 Tư Mã Hoảng (司馬晃), tự Tử Minh (子明), tước Hạ Bì Hiến vương (下邳獻王).
 Tư Mã Côi (司馬瓌; ? - 274), tự Tử Tuyền (子泉), tước Thái Nguyên Liệt vương (太原烈王).
 Tư Mã Khuê (司馬珪; 235 - 274), tự Tử Chương (子璋), tước Cao Dương Nguyên vương (高阳元王).
 Tư Mã Hành (司马衡; ? - 266), tự Tử Bình (子平), tước Thường Sơn Hiếu vương (常山孝王).
 Tư Mã Cảnh (司馬景; ? - 275), tự Tử Văn (子文), tước Phái Thuận vương (沛顺王).

Cháu nội:
 Tư Mã Sùng (司馬崇), con Tư Mã Ung, sau khi cha mất thì trở thành Thế tôn, mất trước Tư Mã Phu.
 Tư Mã Long (司馬隆), mất năm 276, con Tư Mã Ung, em trai Tư Mã Sùng, sau khi Tư Mã Phu mất thì kế thừa tước vị.
 Tư Mã Đôn (司馬敦), con Tư Mã Ung, em trai Tư Mã Sùng, kế tự Tư Mã Hành, sau kế tự Tư Mã Long khi Long không có con.
 Tư Mã Thừa (司馬承), con Tư mã Ung, kế tự Tư Mã Dực.
 Tư Mã Hoằng (司馬弘; ? - 293), con Tư Mã Phụ.
 Tư mã Vĩ (司馬韡), con thứ ba của Tư Mã Phụ, kế tự Tư Mã Hoảng.
 Tư Mã Tập (司馬緝; ? - 278), con Tư mã Phụ, kế tự Tư Mã Khuê.
 Tư Mã Bầu (司馬裒), con Tư Mã Hoảng, mất sớm.
 Tư Mã Ngung (司馬顒), con Tư Mã Côi. Sau tham gia Loạn bát vương.
 Tư Mã Thao (司馬韜), con Tư Mã Cảnh.

Chú thích

 Tấn thư, quyển 7
 Tư trị thông giám

Sinh năm 180
Mất năm 271
Nhân vật chính trị Tào Ngụy
Nhân vật chính trị nhà Tấn
Mất năm 272
Hà Nam (Trung Quốc)


title: Rudolf von Krosigk

text:
Rudolf von Krosigk (4 tháng 12 năm 1817 tại Neiße – 5 tháng 1 năm 1874 tại Dessau) là một sĩ quan quân đội Phổ, đã được thăng đến cấp Trung tướng. Ông từng tham chiến trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ vào năm 1866 và Chiến tranh Pháp-Đức vào các năm 1870 – 1871.

Tiểu sử
Rudolf chào đời năm 1817 trong một gia đình quân sự, là người con trai thứ hai của Ludwig (Louis) von Krosigk (1781 – 1821) và người vợ của ông này là Bertha, tên khai sinh là Brederlow. Anh trai của ông là Thiếu tướng Hermann von Krosigk (1815 – 1868) về sau này. Người cha Ludwig của ông qua đời vào năm 1821 do ảnh hưởng vết thương của mình trong trận Montmirail năm 1814.

Thời trẻ, Krosigk học Trường Trung học Friedrich Wilhelm tại Berlin, và sau đó ông trở thành một long kỵ binh trong Trung đoàn Long kỵ binh Cận vệ vào ngày 14 tháng 1 năm 1836. Trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866, với cương vị là một Đại tá và chi huy trưởng của Trung đoàn Khinh kỵ binh Cận vệ, ông đã tham gia trong các trận chiến tại Trautenau, Soor, Königinhof và Königgrätz. Trong trận đánh Königgrätz, Krosigk bị thương nặng do trúng một nhát kiếm và nhờ những cống hiến của mình trong cuộc chiến, ông được tặng thưởng Thập tự Tư lệnh của Huân chương Hoàng gia Hohenzollern với Thanh bảo kiếm. Sau khi chiến tranh chấm dứt, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh của Lữ đoàn Kỵ binh số 22 vào ngày 28 tháng 7 năm 1868.

Với cuộc tổng động viên quân đội Phổ khi cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871) bùng nổ, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh của Lữ đoàn Kỵ binh số 10 và không lâu sau đó, ông được phong quân hàm Thiếu tướng vào ngày 26 tháng 8 năm 1870. Trên cương vị này, ông đã tham gia trong cuộc truy kích quân Pháp sau trận Frœschwiller-Wœrth, cuộc vây hãm Marsal, các trận đánh lớn tại Sedan, Orléans, Le Mans cùng với các cuộc giao chiến tại Dannemois, Toury, Artenay, Marchenoir, Chartres, Courville, Illiers, Yevres, Bellême, Alençon và Villaines. Sau khi cuộc chiến tranh kết thúc với chiến thắng của Đức, ông trở về nước và được phong tặng Huân chương Thập tự Sắt hạng nhất và hạng nhì. Sau này, ông đã làm đến quân hàm Trung tướng.

Ông từ trần tại Dessau và được mai táng ở Poplitz. Krosigk cũng là một Hiệp sĩ Danh dự và Công lý của Huân chương Johann.

Vào ngày 8 tháng 10 năm 1857, tại Gröna, Rudolf von Krosigk kết hôn với Antoinette von Krosigk (1821 – 1866), một người bà con xa. Người con trai của họ là Günther von Krosigk sinh năm 1860 tại Treptow an der Rega. Ông từng là Đô đốc và Trạm trưởng Trạm hải quân Biển Bắc, sau về hưu vào năm 1919 và từ trần vào năm 1938 tại Brumby bei Calbe (Saale).

Xem thêm
 Krosigk (gia đình)

Tham khảo
 Kurt von Priesdorff: Soldatisches Führertum, Band 8, Hanseatische Verlagsanstalt Hamburg, S. 85-86
 Gotha, Reihe A, 40 (1941), S. 243.

Tham khảo

Tướng Phổ
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Người nhận Huân chương Hoàng gia Hohenzollern
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Hiệp sĩ Huân chương Thánh Johann
Người Đức
Sinh năm 1817
Mất năm 1874
Tướng Đức


title: Ba chú heo con

text:
Ba chú heo con là truyện cổ tích kể về ba chú heo con xây nhà với vật liệu khác nhau. Một con sói gian ác có thể thổi bay nhà rơm và nhà gỗ của hai chú heo nhưng không tài nào làm đổ căn nhà gạch của chú heo thứ ba. Truyện được in vào những năm của thập niên 1840, một số tin rằng truyện ra đời trước đó nhiều. Những từ ngữ và giá trị rút ra truyện được nhắc đến nhiều trong văn hoá phương Tây.

Truyện được xếp vào loại 124 trong hệ thống phân loại Aarne–Thompson.

Các phiên bản gốc
Ba chú heo con được đưa vào nhiều sách, trong đó có The Nursery Rhymes of England (London and New York, c.1886), tác giả James Orchard Halliwell-Phillipps. Phiên bản được biết đến nhiều nhất xuất hiện trong sách English Fairy Tales (Truyện cổ tích Anh) của Joseph Jacobs, xuất bản lần đầu năm 1890 và dẫn nguồn từ Halliwell.
Truyện bắt đầu khi ba chú heo con phải rời lợn mẹ ra ở riêng. Chú heo con đầu tiên xây một ngôi nhà bằng rơm, nhưng con sói đã thổi bay ngôi nhà và ăn thịt chú. Chú heo con thứ hai xây một ngôi nhà bằng gỗ cây kim tước, nhưng cũng bị sói thổi bay nhà rồi ăn thịt. Sói và hai chú heo đã nói với nhau những câu như thế này:

"Little pig, little pig, let me come in." ("Heo con, heo con, cho ta vào nhà với.")
"No, no, not by the hair of my chinny chin chin." ("Không đời nào, không đời nào.")
"Then I'll huff, and I'll puff, and I'll blow your house in." ("Thế thì ta sẽ thổi, thổi, thổi bay ngôi nhà của ngươi.")

Chú heo con thứ ba xây ngôi nhà bằng gạch, vì vậy con sói không thể thổi đổ được. Nó bèn nghĩ kế lừa chú heo ra khỏi nhà bằng cách hẹn gặp chú ở nhiều nơi khác nhau, nhưng lần nào cũng thất bại. Cuối cùng, nó phải trèo vào nhà qua đường ống khói, rơi vào cái vạc toàn nước sôi của chú heo. Heo liền đậy nắp lại, nấu chín rồi ăn thịt sói.

Giống như nhiều tác phẩm khác, câu chuyện có sử dụng luật ba trong văn chương: Ở đây, ta thấy nhân vật chính là ba chú heo, trong đó chỉ có chú heo thứ ba là xây được ngôi nhà vững chắc và sống sót.

Các dị bản của câu chuyện xuất hiện trong Uncle Remus: His Songs and Sayings vào năm 1881 và Nights with Uncle Remus vào năm 1883. Trong các dị bản này, ba con heo được thay bằng chú thỏ Brer Rabbit. Andrew Lang đưa câu chuyện vào "The Green Fairy Book", xuất bản năm 1892, nhưng không dẫn nguồn. Khác với phiên bản của Jacobs, Lang đặt tên ba chú heo là Browny (nâu), Whitey (trắng) và Blacky (đen). Đồng thời, trong phiên bản này, những chú heo cũng được kể chi tiết hơn; sói được thay bằng cáo; và chú heo thứ ba đã giải cứu hai chú heo còn lại sau khi giết chết con cáo.

Phim hoạt hình Disney
Câu chuyện được chuyển thể thành một bộ phim trong sê-ri hoạt hình Silly Symphonies của hãng Walt Disney. Trong phim, ba chú heo có tên là Fifer Pig, Fiddler Pig và Practical Pig. Hai chú heo đầu tiên đều rất kiêu ngạo. Câu chuyện có phần nhẹ nhàng hơn: Hai chú heo đầu tiên trốn thoát khỏi con sói. Sói cũng không bị nấu chín mà chỉ bị bỏng lưng rồi sợ quá chạy mất. Phim còn có ba phần tiếp theo.

Nhiều phim hoạt hình khác kể những phiên bản có nhiều cải biên của câu chuyện. Một trong số đó là phim Blitz Wolf (1942) của MGM Tex Avery, trong đó con sói là một tên phát xít. Phim The Turn-Tale Wolf của hãng Warner Brothers, đạo diễn bởi Robert McKimson lại kể câu chuyện từ góc nhìn của con sói, biến ba chú heo con thành nhân vật phản diện. Cũng của hãng Warner Brothers, phim The Three Little Bops (1957) kể câu chuyện của ba chú heo hát nhạc jazz không cho con sói gia nhập nhóm nhạc của mình.

Fifer Pig, Fiddler Pig, Practical Pig, và Big Bad Wolf xuất hiện trong nhiều tập của sê-ri phim hoạt hình Disney's House of Mouse và bộ phim Mickey's Magical Christmas: Snowed in at the House of Mouse.

Những phiên bản chuyển thể khác
Năm 1985, nhà hát Faerie Tale dựng lại vở kịch The Three Little Pigs, trong đó Jeff Goldblum đóng vai sói, Billy Crystal, Stephen Furst và Fred Willard đóng vai ba chú heo.

Trong The True Story of the Three Little Pigs (Câu chuyện thật về ba chú heo con), qua lời kể của con sói, sự việc của ba chú heo con chỉ là nhầm lẫn. Con sói đến nhà ba chú heo để xin ít đường, nhưng bị hắt xì nên mới thổi bay nhà hai chú heo đầu tiên. Nó ăn thịt hai chú để đỡ lãng phí thức ăn (vì đằng nào hai chú cũng bị sập nhà mà chết). Rồi khi nó đến nhà chú heo thứ ba thì bị chửi mắng thậm tệ nên mới phá nhà của chú.

Bài hát Three Little Pigs (1992) của Green Jellÿ (và video âm nhạc hoạt hình đất sét) lại đưa câu chuyện tới thành phố Los Angeles. Con sói lái xe môtô hiệu Harley Davidson, chú heo thứ nhất là một nghệ sĩ guitar mới nổi, chú heo thứ hai là một kẻ nghiện cần sa, chuyên sống bằng cách lục thùng rác. Chú thứ ba có bằng Cử nhân Kiến trúc tại đại học Harvard. Kết thúc bài hát, khi cả ba chú heo trốn trong ngôi nhà bằng gạch, chú heo thứ 3 liền gọi 911. John Rambo được điều đến và dùng khẩu súng tự động giết chết con sói.

Truyện thiếu nhi The Three Little Wolves and the Big Bad Pig (1993) đảo lộn vai trò của các nhân vật: Ba con sói xây ngôi nhà bằng gạch, rồi bằng bê tông, bằng thép và bằng hoa. Con heo không thể thổi bay những ngôi nhà nên đã tìm mọi cách khác để phá huỷ chúng. Nhưng khi ngửi thấy hương thơm của ngôi nhà bằng hoa, nó đã thay đổi và làm bạn với ba chú sói con.

Tờ bảo nổi tiếng The Guardian có đăng một bài quảng cáo trong đó vụ việc của ba chú heo được nhắc đến trong báo chí và các phương tiện truyền thông hiện đại, thu hút sự chú ý của dư luận, thậm chí còn gây ra cả những hậu quả liên quan đến chính trị - xã hội. Cuối cùng, con sói hoá ra bị hen suyễn nên mới thổi bay nhà của các chú heo, còn ba chú heo hoá ra lại lợi dụng việc này để gian lận tiền bảo hiểm.

Nhạc kịch
Năm 2003, công ty Studio 100 ở Bỉ đã sản xuất vở nhạc kịch Ba chú heo con (tiếng Hà Lan: De 3 Biggetjes). Nhạc kịch kể về ba cô con gái của chú heo thứ ba với cốt truyện và nhiều bài hát mới, viết cho ban nhạc K3 trong vai ba chú heo Knirri, Knarri, Knorri.

Trong phim hoạt hình Shrek
Ba chú heo và con sói xuất hiện trong tất cả các bộ phim về Shrek. Trong sách và trong bộ phim đầu tiên, chúng là những sinh vật bị đày ải trong đầm lầy của Shrek. Ba chú heo con nói giọng Đức.

Trong phim Shrek 2, ba chú heo có vai trò quan trọng hơn. Chúng là những người bạn của Shrek, giúp Shrek và Fiona trông nhà khi họ đi thăm Vương quốc Xa xôi. Sau đó, chúng giải cứu cho Shrek, Lừa và Chú mèo đi hia khi họ bị bắt ở vương quốc đó, rồi đến lâu đài để ngăn chặn ý đồ xấu xa của bà tiên. Chúng còn hát bài hát "Far Far Away Idol" để ăn mừng.

Trong phim Shrek phần III, những chú heo đã trêu chọc Hoàng tử (lúc này chỉ là một anh diễn viên quèn). Sau đó ba chú heo còn đến lâu đài, giả vờ uống trà ể chờ mọi người đi tìm Artie, người kế vị ngôi vua. Tuy nhiên một chú heo lại lỡ để lộ kế hoạch của Shrek cho Hoàng tử biết. Ba chú heo và con sói bị tống giam, nhưng sau đó được cứu thoát và ngăn Hoàng tử giết Shrek.

Trong phim Shrek Forever After, chúng dự bữa tiệc sinh nhật các con của Shrek và Fiona. Trong vũ trụ song song, chúng phục vụ cho Fifi ở lâu đài của Rumplestiltskin.

Xem thêm
Mèo đi hia

Tham khảo

Truyện cổ tích
Tác phẩm văn học với các sự vật được nhân hoá


title: John Ruddy

text:
John Ruddy (sinh 24 tháng 10 năm 1986) là một thủ môn bóng đá người Anh đang chơi cho câu lạc bộ Wolverhampton Wanderers F.C.. Anh trưởng thành từ lò đào tạo của Cambridge United, sau đó chuyển sang chơi cho Everton F.C.. Năm 2010 anh đến Norwich City và đã giúp cho đội bóng này thăng hạng Premier League năm 2011.

Anh được huấn luyện viên Roy Hodgson gọi vào đội tuyển quốc gia để dự Euro 2012.

Thống kê sự nghiệp

Chú thích

Sinh năm 1986
Cầu thủ bóng đá Norwich City F.C.
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Everton F.C.
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh


title: Danh sách chấp chính quan La Mã

text:
Màu
 Quan bảo dân
 Decemviri (Hội đồng mười Pháp quan)
 Năm Độc tài

Thế kỷ 6 TCN

Thế kỷ thứ 5 TCN

Thế kỷ thứ 4 TCN

Thế kỷ thứ 3 TCN

Thế kỷ 2 TCN

Thế kỷ 1 TCN

Thế kỷ 1 SCN

Thế kỷ 2

Thế kỷ 3

Thế kỷ 4

Thế kỷ thứ 5

Thế kỷ 6

Thế kỷ 7

Thế kỷ 8

Thế kỷ 9

Tham khảo

Đọc thêm

Primary sources

Secondary sources

Liên kết ngoài

Roman consuls

Consuls


title: Gustav Friedrich von Beyer

text:
Gustav Friedrich von Beyer (26 tháng 2 năm 1812 tại Berlin – 7 tháng 12 năm 1889 tại Leipzig) là một tướng lĩnh quân đội Phổ và Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Baden. Ông được nhìn nhận là một chỉ huy tài năng, đã giành nhiều chiến thắng trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866 và Chiến tranh Pháp-Đức vào các năm 1870 – 1871, qua đó đóng góp đến sự hình thành Đế quốc Đức vào ngày 18 tháng 1 năm 1871.

Cuộc đời và sự nghiệp
Ông đã gia nhập lực lượng quân đội Phổ vào tháng 4 năm 1829, học Trường Chiến tranh (Allgemeine Kriegsschule) với quân hàm Thiếu úy từ năm 1835 cho đến năm 1838, rồi được lên cấp Trung úy vào năm 1846 và được bổ nhiệm vào một chức sĩ quan phụ tá lữ đoàn trong chiến dịch năm 1849 tại Baden. Ngay sau đó, ông được thuyên chuyển vào Bộ Tổng tham mưu, nơi ông được phong cấp Thiếu tá vào năm 1853 và được ủy nhiệm làm Cục trưởng Cục trung tâm (Centralabteilung) vào năm 1855. Ông đã giữ chức vụ này trong vòng 5 năm và được liệt vào hàng khanh tướng năm 1859. Tiếp theo đó, ông trở thành Đại tá chỉ huy Trung đoàn Bộ binh số 31 vào năm 1860. Vào năm 1864, ông được thăng cấp bậc Thiếu tướng và được giao quyền chỉ huy Lữ đoàn Bộ binh số 32.

Chiến tranh Áo-Phổ năm 1866
Khi cuộc Chiến tranh Bảy tuần bùng nổ vào năm 1866, Thiếu tướng Beyer được bổ nhiệm làm Tư lệnh của một sư đoàn được tổng hợp từ các đồn binh ở phía Tây, với 18.000 – 19.000 quân. Đây là sư đoàn thứ ba và cuối cùng của Tập đoàn quân Main, ban đầu được biết đến như Tập đoàn quân phía Tây của Phổ dưới quyền tướng Vogel von Falckenstein, đã tấn công Tuyển hầu quốc Hesse từ Wetzlar vào ngày 16 tháng 6 năm 1866. Sau khi hai trung đoàn của Hesse, hậu duệ của đội quân đánh thuê cho Anh đã bị George Washington đập tan trong trận Trenton vào năm 1776, bị buộc phải rút chạy về hướng nam tới Fulda. Sau khi đánh chiếm Hesse, Beyer được lệnh kéo quân đến sông Werra, để quan sát các vị trí vượt sông và chặn đường rút của quân đội Hanover theo hướng này. Khi quân lính Hesse khi rút lui đã phá hủy các tuyến đường sắt, sư đoàn của ông phải đi bộ. Quân của Beyer đã đến Eisenach, tạo thế hợp vây quân đội Hanover tại Langensalza từ phía tây. Tuy nhiên, ông không giao chiến với quân Hanover: trước tình hình các sư đoàn của Manteuffel và Goeben nằm ở phía bắc, lữ đoàn của Edouard von Flies (với sự hỗ trợ của một lữ đoàn mới) ở phía nam Langensalza và Beyer tiến đánh từ Eisenach, quân Hanover đã đầu hàng vào ngày 29 tháng 6 năm 1866.

Sau khi hội quân với hai sư đoàn khác của Tập đoàn quân Main, ông tham gia trong Chiến dịch Main chống lại quân đội Liên minh các quốc gia Đức vào tháng 7 năm 1866. Thoạt đầu, vào ngày 4 tháng 7, sư đoàn của ông đánh bại một số lực lượng của Liên minh trong trận Hünfeld. Tiếp theo đó, vào ngày 10 tháng 7, ông tấn công Hammelburg và đánh tan quân Bayern trong một cuộc giao chiến khốc liệt, bản thân thị trấn cũng bị thiêu rụi trong cuộc cận chiến. Với chiến thắng này, ông giành được quyền vượt sông Saale tại Hammelburg. Sau đó, ở phía trước Würzburg, ông đánh bại quân Bayern trong trận Helmstadt và Roßbrunn.

Bộ trưởng Chiến tranh Baden
Sau Hòa ước Praha, khi Đại Công tước Friedrich I xứ Baden ra lệnh đổi mới hoàn toàn Sư đoàn Baden dựa trên khuôn mẫu của quân đội Phổ, Beyer đến Karlsruhe với tư cách là một phái viên quân sự. Được sự chấp thuận của Bộ Chỉ huy Tối cao Phổ, ông gia nhập quân đội Baden vào ngày 20 tháng 2 năm 1868, giữ chức vụ Bộ trưởng Chiến tranh đồng thời là Tướng phụ tá của Đại Công quốc Baden.

Chiến tranh Pháp - Đức (1870 - 1871)
Vào năm 1870, ông chỉ huy Sư đoàn Baden trong cuộc chiến tranh chống Pháp. Sư đoàn của ông là một phần thuộc biên chế Quân đoàn Baden - Württemberg dưới quyền chỉ huy của tướng Karl August von Werder, một phần của Tập đoàn quân số 3 của Đức dưới sự thống lĩnh của Thái tử Phổ Friedrich Wilhelm. Ông đã tham gia chiến đấu trong trận Frœschwiller-Wœrth. Trận đánh kết thúc với thắng lợi quyết định của người Đức, trong đó cả hai phe đều bị thiệt hại nặng nề. Sau chiến thắng này, Strasbourg, thủ phủ của Alsace, trở thành một mục tiêu của người Đức. Vào ngày 7 tháng 8 năm 1870, Tập đoàn quân số 3 đã cử tướng Beyer mang sư đoàn của ông đến vây hãm Strasbourg. Họ bắt đầu quan sát từ ngày 11 tháng 8, và đến ngày 13 tháng 8, sư đoàn của Beyer đã hoàn tất quá trình phong tỏa Strasbourg vào ngày 13 tháng 8 năm 1870.

Không lâu sau khi hoàn thành cuộc phong tỏa Strasbourg, Beyer lâm trọng bệnh và phải đến ngày 12 tháng 10 năm 1870 thì ông mới trở lại chỉ huy sư đoàn của mình. Vào ngày 30 tháng 10, sau một trận đánh quyết liệt, ông chiếm được Dijon từ tay quân Pháp. Trước mối đe dọa từ Tập đoàn quân Vosges do Giuseppe Garibaldi chỉ huy, Beyer tiếp tục đóng quân ở Dijon cho đến ngày 11 tháng 12 năm 1870, khi tình hình sức khỏe buộc ông phải từ chức chỉ huy một lần nữa.

Ngay từ trước khi hòa bình được lập lại, ông tiếp tục làm Bộ trưởng Chiến tranh Phổ. Dựa theo một thỏa thuận quân sự giữa Baden và Phổ vào ngày 15 tháng 7 năm 1871, Beyer trở lại phục vụ quân đội Phổ. Ông được bổ nhiệm làm Thống đốc của pháo đài Koblenz và Ehrenbreitstein. Tại đây, ông được lên quân hàm Thượng tướng Bộ binh vào năm 1873. Vào năm 1877, ông được bổ nhiệm làm chỉ huy trưởng của Trung đoàn Bắn súng hỏa mai Hạ Rhein số 39.

Vào năm 1880, ông giải ngũ, và vào ngày 7 tháng 12 năm 1889, ông từ trần tại Leipzig trong một cơn đau tim.

Phong tặng
 1879: Công dân danh dự của Thành phố Koblenz

Tham khảo
 Wolfgang Schütz: Koblenzer Köpfe. Personen der Stadtgeschichte – Namensgeber für Straßen und Plätze. Verlag für Anzeigenblätter GmbH Mülheim-Kärlich, Hrsg.: Bernd Weber, 2005 (2. überarb. u. erw. Aufl.), 623 S., ISBN 224-0-00345-226-2

Liên kết ngoài
 Bernhard von Poten: Beyer, Gustav Friedrich von. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 46, Duncker & Humblot, Leipzig 1902, S. 534 f.
 Beyer in Meyers Konversationslexikon Band 2, Seite 940f
 Ralf Bernd Herden, Straßburg Belagerung 1870, BoD – Books on Demand, 2006. ISBN 3833451475.

Chú thích

Tướng Phổ
Tướng Đức
Nhân vật trong Chiến tranh Áo-Phổ
Quân nhân Đức trong Chiến tranh Pháp–Phổ
Quân nhân Baden
Bộ trưởng Chiến tranh Baden
Người Đức
Sinh năm 1812
Mất năm 1889
Công dân danh dự Koblenz


title: Mất điện

text:
Mất điện (hay cúp điện) là việc mất cung cấp điện ngắn hạn hoặc dài hạn trong một khu vực.

Có nhiều nguyên nhân gây ra sự cố mất điện trong mạng lưới điện như hỏng tại các trạm biến điện, hỏng các đường truyền tải hoặc hỏng các bộ phận khác nhau của mạng lưới phân phối điện, đoản mạch, hoặc đường điện chính bị quá tải.

Mất điện đặc biệt nghiêm trọng ở những nơi cần độ an toàn công cộng và môi trường cao như bệnh viện, nhà máy xử lý nước thải, hầm mỏ; những nơi này thướng có các nguồn điện dự trữ như máy phát điện tự động, tức là khi nguồn điện chính bị mất thì máy sẽ tự động chạy. Các hệ thống quan trọng khác, ví dụ như viễn thông, cũng cần nguồn điện dự phòng. Phòng tổng đài điện thoại thường có các phòng pin chứa các mảng pin chì-axít để dự phòng và cũng có một ổ cắm để kết nối với máy phát điện trong thời gian mất điện kéo dài.

Xem thêm
 Sự cố mất điện miền Nam Việt Nam 2013

Tham khảo

Chất lượng điện
Mất điện


title: Cách mạng khoa học - kỹ thuật

text:
Cách mạng khoa học - kỹ thuật, còn được gọi là Cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại, Cách mạng khoa học - kỹ thuật thế kỷ XX, Cách mạng kỹ thuật lần thứ hai, Cách mạng khoa học - kỹ thuật sau Thế chiến thứ hai, Cách mạng thông tin là một khái niệm nói về những phát triển mang tính vượt bậc và bước ngoặt của khoa học và kỹ thuật diễn ra từ giữa thế kỷ 20, hoặc sau khi Thế chiến thứ hai (1939-45) kết thúc. Trên thực tế, "Cách mạng khoa học - kỹ thuật" là một khái niệm mới ra đời trong thế kỷ 20 và nội dung của khái niệm này có nhiều điều chưa được thống nhất trong giới học giả nói chung.

Lược sử khái niệm
Học giả người Anh J. D. Bernal vào năm 1939 đã giới thiệu khái niệm "Cách mạng khoa học - kỹ thuật" trong tác phẩm "The Social Function of Science" (Chức năng xã hội của khoa học) để mô tả vai trò mới của khoa học - kỹ thuật trong tiến trình phát triển của xã hội. Bernal đã vận dụng thuyết về lực lượng sản xuất của Các Mác để minh chứng rằng khoa học đang trở thành một "lực lượng sản xuất" trong xã hội. Lý luận của Bernal đã được áp dụng trong giới khoa học ở các nước thuộc khối xã hội chủ nghĩa. Tác phẩm Văn minh ở ngã tư đường của học giả người Séc Radovan Richta (1969) trở thành chuẩn mực cho các nghiên cứu về chủ đề này. Tuy nhiên, trong nội bộ giới trí thức Xô Viết cũng có nhiều quan điểm không hoàn toàn giống nhau về khái niệm này.

Daniel Bell vào năm 1980 phản bác lại thuyết này, ông cho rằng xã hội sẽ tiến vào giai đoạn hậu công nghiệp với các ngành dịch vụ sẽ thay thế vai trò chủ đạo của các ngành sản xuất vật chất trong nền kinh tế và điều đó sẽ dẫn đến một xã hội dịch vụ thay cho xã hội theo khuôn mẫu của chủ nghĩa xã hội. Lập luận của Bell được một số nhà khoa học ủng hộ, tỉ như Zbigniew Brzezinski (1976) với tác phẩm "Technetronic Society". Một số định nghĩa về tên gọi Cách mạng thông tin cũng nghĩ rằng cuộc cách mạng bắt đầu từ giữa thế kỷ 20 với sự ra đời của vi mạch và chip, từ đó dẫn tới các thay đổi mang tính cách mạng trong đời sống với sự phát triển vượt bậc của máy vi tính, máy tính, các công nghệ điện tử viễn thông khác và dẫn tới ngành dịch vụ ngày càng trở nên quan trọng hơn so với ngành sản xuất công nông nghiệp, và sản phẩm của những nhân công tay nghề cao chủ yếu là kiến thức và thông tin mà họ mang lại cho xã hội.

Nội dung của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại
Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật thế kỷ XX bắt nguồn từ những nhu cầu càng lúc càng tăng cao của con người trong suốt tiến trình lịch sử trong khi sức lực và khả năng (sinh học) của con người có hạn không thể đáp ứng tất cả các nhu cầu ngày càng tăng, đồng thời tài nguyên thiên nhiên, vật liệu tự nhiên về số lượng và tính chất cũng có giới hạn, không thể đáp ứng những yêu cầu mới nảy sinh trong cuộc sống. Hơn thế nữa, trong cuộc sống hiện đại, các vấn đề về cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, bùng nổ dân số, chiến tranh càng ngày càng cấp bách đòi hỏi những bước phát triển kịp thời của kỹ thuật, công nghệ để khắc phục những khó khăn và đáp ứng các đòi hỏi ngày càng đắt đỏ của nhân loại. Đồng thời, do sống gắn bó chặt chẽ với các hiện tượng tự nhiên (gió, bão, mưa, sấm chớp, lũ lụt, động đất,...) và chịu nhiều ảnh hưởng tích cực lẫn tiêu cực từ chúng, con người buộc phải đẩy mạnh việc nghiên cứu khoa học để hiểu rõ về tự nhiên nhằm khắc phục các tác hại và tận dụng các thuận lợi của tự nhiên cho mình.

Ngoài ra, cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật từ giữa thế kỷ XX cũng đã có nền tảng vững chắc từ những phát triển mang tính bước ngoặt về khoa học từ cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, như lý thuyết nguyên tử hiện đại, cấu trúc về nguyên tử, thuyết tương đối và các thành tựu nổi bật khác trong vật lý, sinh học, hóa học,... Rất nhiều các phát minh lớn của thế kỷ XX như bán dẫn, tia laser, năng lượng hạt nhân, máy tính điện tử,... đều có liên quan đến những thành tựu khoa học này.

Cũng cần phải kể đến hai sự kiện mang tính bước ngoặt có tác dụng thúc đẩy việc đi sâu vào nghiên cứu khoa học. Thứ nhất, đó là cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ hai (1939-45), nó đặt ra yêu cầu phát triển các phương tiện chiến tranh tối tân hơn nhằm nâng cao tính cơ động, xây dựng mạng lưới chỉ huy và thông tin liên lạc hiệu quả (ra đa) cùng những vũ khí có sức sát thương lớn (bom nguyên tử, tên lửa). Và thứ hai, đó là cuộc khủng hoảng dầu mỏ 1973 đã gây ra sự khủng hoảng toàn diện về cả kinh tế lẫn chính trị, đặt ra nhiều vấn đề cần phải giải quyết trong đó có việc đẩy mạnh nghiên cứu khoa học - kỹ thuật theo chiều sâu nhằm giải quyết khủng hoảng và tiếp tục phát triển.

Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại có thể được chia ra làm hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất bắt đầu từ thập niên 1940 tới giữa thập niên 1970. Giai đoạn thứ hai bắt đầu từ cuộc khủng hoàng dầu mỏ năm 1973 đến nay, với đặc điểm khoa học kỹ thuật phát triển theo chiều sâu thay vì chiều rộng, trọng tâm đặt nhiều về việc phát triển về nghiên cứu các loại công nghệ và cách mạng về công nghiệp được nâng lên hàng đầu.

Đặc tính
So với cuộc cách mạng công nghiệp, cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại có nội dung phong phú, đa dạng và rộng lớn hơn rất nhiều. Sự phát triển vượt bậc không những diễn ra trong các ngành khoa học cơ bản (toán học, vật lý, sinh học, hóa học) mà còn thể hiện ở việc phát sinh của nhiều ngành khoa học, kỹ thuật mới như khoa học vũ trụ, điều khiển học; ngoài ra cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật còn đi sâu vào những lĩnh vực mới (thế giới vi mô, các vùng địa lý bí hiểm, bí mật của sự sống...) và hình thành nên ra các kỹ thuật mới, nguyên vật liệu mới, năng lượng mới mà các giai đoạn trước đó chưa từng tiếp cận hay hình dung được.

Một đặc tính khác của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại là vai trò chủ đạo và định hướng của khoa học trong sự phát triển của công nghệ và sức sản xuất. Nhìn lại giai đoạn cách mạng công nghiệp, khoa học không bắt kịp với kỹ thuật, không dẫn tới các tiến bộ kỹ thuật và các phát minh, cải tiến kỹ thuật cũng không bắt nguồn từ các phát kiến khoa học và các nhà phát minh thường là những người lao động thay vì các nhà khoa học. Tuy nhiên, trong cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại, khoa học đã đi trước kỹ thuật rất xa, mở đường cho sự phát triển của kỹ thuật, công nghệ, là nguyên nhân, nguồn gốc của các tiến bộ kỹ thuật, thâm nhập sâu sắc vào sự phát triển của sức sản xuất và đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. Điều này cũng có nghĩa là thời gian ứng dụng khoa học vào phát triển công nghệ và sản xuất càng ngày càng ngắn: trong khi từ nguyên lý máy ảnh đến chế tạo ra chiếc máy ảnh đầu tiên mất 100 năm, thì quá trình tương tự xảy ra đối với mạch vi điển tử chỉ mất 3 năm và tia la-de chỉ mất 2 năm. Đồng thời, hiệu quả kinh tế của việc đầu tư vào khoa học càng lúc càng lớn và lợi nhuận cao hơn so với nhiều lĩnh vực khác.

Sự phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ của khoa học và kỹ thuật như trên đã dẫn tới hiện tượng "bùng nổ thông tin", tức là số lượng thông tin, kiến thức khoa học, tài liệu khoa học và đội ngũ các nhà khoa học đã tăng nhanh một cách đột biến với tốc độ phát triển gấp nhiều lần so với quá khứ. Vốn kiến thức khoa học của nhân loại theo ước tính cứ 7 năm tăng gấp đôi, và số nhà khoa học cứ 10 năm thì lại tăng 2 lần. Một nửa số tài liệu khoa học xuất bản của nhân loại (tính đến cuối thế kỷ XX) được xuất bản trong 15-20 năm cuối cùng của thế kỷ này.

Thành tựu
Trải qua nửa thế kỉ, cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật đã đạt được những tiến bộ phi thường tạo nên một bước "Đại nhảy vọt". Có thể khái quát bằng những lĩnh vực sau đây:

Một là, trong lĩnh vực khoa học cơ bản đã đạt được những phát minh to lớn trong Toán học, Vật lý, Hóa học và Sinh học. Dựa vào những phát minh to lớn của các ngành khoa học cơ bản, con người đã ứng dụng vào kĩ thuật và sản xuất để phục vụ cuộc sống của mình.

Hai là, những phát minh to lớn về những công cụ sản xuất mới, trong đó có ý nghĩa quan trọng bậc nhất là sự ra đời của máy tính điện tử, máy tự động và hệ thống máy tự động.

Ba là, trong tình trạng các nguồn năng lượng thiên nhiên đang ngày càng cạn kiệt, con người đã tìm ra được những nguồn năng lượng mới như năng lượng nguyên tử, năng lượng gió, năng lượng mặt trời,... trong đó năng lượng nguyên tử ngày càng được phổ biến và được sử dụng rộng rãi.

Bốn là, sáng chế ra những vật liệu mới trong tình hình các vật liệu tự nhiên đang cạn dần trong thiên nhiên. Chất polymer đang giữ vị trí quan trọng hàng đầu trong đời sống hàng ngày của con người cũng như trong các ngành công nghiệp.

Năm là, cuộc cách mạng xanh trong nông nghiệp đã giải quyết được rất nhiều vấn nạn về lương thực, đói ăn kéo dài từ bao đời nay.

Sáu là, những tiến bộ thần kì trong lĩnh vực giao thông vận tải và thông tin liên lạc với những loại máy bay siêu âm khổng lồ, những tảu hỏa tốc độ cao,...và những phương tiện thông tin liên lạc, phát sóng vô tuyến hết sức hiện đại qua hệ thống vệ tinh nhân tạo (Hệ thống Định vị toàn cầu GPS)

Ảnh hưởng
Là một bộ phận không thể tách rời khỏi sự phát triển của xã hội và con người, cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện đại đã đem lại sự thay đổi to lớn mang tính bước ngoặt trong sự phát triển của xã hội. Sự phát triển mạnh mẽ về khoa học kỹ thuật đã tạo ra những bước nhảy vọt chưa từng thấy trong quá trình phát triển của lực lượng sản xuất và năng suất lao động, làm xuất hiện nhiều ngành sản xuất mới có liên quan đến sự tiến triển của khoa học và công nghệ (công nghiệp tên lửa, điện tử, vi sinh...) và thay đổi hoàn toàn cơ cấu các ngành kinh tế ở nhiều khu vực. Trong khi cách mạng công nghiệp chứng kiến nền sản xuất từ thủ công chuyển sang cơ khí hóa, cách mạng khoa học - kỹ thuật cho thấy sự tự động hóa cao độ của nền sản xuất dựa trên việc điện tử hóa và ứng dụng các thành tựu mới nhất của công nghệ vào sản xuất. Ngoài ra, tất cả những thay đổi to lớn trong công nghệ và sản xuất đã tạo ra những thiết bị sinh hoạt, hàng tiêu dùng mới làm thay đổi hoàn toàn lối sống của con người trong xã hội.
Bên cạnh những tác động tích cực mà  cuộc cách mạng khoa học đem lại thì nó cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với loài người như tình trạng ô nhiễm môi trường, hiện tượng trái đất nóng dần lên, những tai nạn giao thông, tai nạn lao động, các loại bệnh dịch mới, nhất là chế tạo nhiều vũ khí hiện đại có thể hủy diệt nhiều lần sự sống trên hành tinh...

Xem thêm
Cách mạng đồ đá mới
Cách mạng nông nghiệp
Cách mạng khoa học
Cách mạng công nghiệp

Chú thích
Ghi chú

Nguồn dẫn

Tham khảo
Lê Phụng Hoàng (chủ biên). Lịch sử văn minh thế giới. Nhà xuất bản Giáo dục. Thành phố Hồ Chí Minh, 1999. Chương XI: Văn minh thế kỷ XX, Mục II: Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, các trang 211-221.
Nguyễn Anh Thái (chủ biên). Lịch sử thế giới hiện đại 1917 - 1995 (tái bản lần thứ 6). Nhà xuất bản Giáo dục. Thành phố Hồ Chí Minh, 2006. Chương XXVII: Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật sau chiến tranh thế giới thứ hai.
Phan Ngọc Liên, Vũ Dương Ninh, Trần Bá Đệ (chủ biên). Sách giáo khoa Lịch sử lớp 12 (tái bản lần thứ 5). Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Thành phố Hồ Chí Minh, 2013. Chương VI, Bài 10, các trang 66-68.


title: Basiliscus

text:
Basiliscus (; ) (không rõ năm sinh, mất năm 476/477) là Hoàng đế Đông La Mã (Byzantine) từ năm 475 đến 476. Ông là một thành viên xuất thân từ Dòng họ Leo, bắt đầu nắm quyền hành khi tiến hành cuộc nổi dậy buộc Hoàng đế Zeno phải trốn khỏi Constantinopolis.

Basiliscus là em trai Hoàng hậu Aelia Verina, vợ của Hoàng đế Leo I (457-474). Mối quan hệ của ông với Hoàng đế cho phép ông theo đuổi binh nghiệp, sau khi đạt được những thành công nhỏ ban đầu, thì trong cuộc xâm chiếm lãnh thổ rợ Vandal ở châu Phi của người La Mã dưới quyền chỉ huy của ông đã thất bại thảm hại vào năm 468, được coi là một trong những chiến dịch quân sự lớn nhất cuối thời cổ đại.

Basiliscus đã thành công trong việc chiếm đoạt quyền lực vào năm 475, lợi dụng sự bất mãn của dân chúng với Hoàng đế Zeno vốn có gốc gác "mọi rợ" kế thừa tiên đế Leo và kết quả là khiến cho phe cánh Thái hậu Verina tiến hành đảo chính đã buộc ông phải trốn khỏi Constantinopolis. Tuy nhiên khi đã yên vị, trong suốt triều đại ngắn ngủi của mình, Basiliscus đã để mất sự ủng hộ của Giáo hội và dân chúng Constantinopolis, chỉ vì lý do đề bạt và cất nhắc những vị trí thần học cho phái Miaphysite mà ông là tín đồ đối lập với đức tin của phái Chalcedonian. Ngoài ra, chính sách của ông chỉ để bảo vệ quyền lực của mình thông qua việc bổ nhiệm những kẻ thân tín giữ những chức vụ trọng yếu gây ra sự chống đối với nhiều nhân vật quan trọng trong triều đình bao gồm cả người chị Verina. Vì vậy, khi Zeno cố gắng đoạt lại Đế quốc về tay ông thì hầu như các phe phái trong triều đều ra sức ủng hộ và khi mang quân ca khúc khải hoàn tiến vào Constantinopolis, ngay lập tức Zeno sai người tới bắt giữ và bí mật thủ tiêu Basiliscus cùng gia quyến của ông.

Cuộc đấu tranh giữa Basiliscus và Zeno đã ngăn cản Đế quốc Đông La Mã có thể can thiệp nhằm tránh sự diệt vong của Đế quốc Tây La Mã như đã xảy ra vào đầu tháng 9 năm 476. Khi viên chúa rợ Heruli là Odoacer đã phế truất vị Hoàng đế Tây La Mã Romulus Augustus và gửi ấn tín đến Constantinopolis, vì Zeno vừa mới khôi phục ngôi vị Hoàng đế nên ông đành ngậm ngùi cho qua mà phong Odoacer được toàn quyền cai trị nước Ý, do đó mà Đế quốc Tây La Mã chính thức cáo chung kể từ đấy.

Gia thế và khởi nghiệp

Xuất thân từ vùng Balkan, đại khái thì Basiliscus là em trai Aelia Verina, vợ của Hoàng đế Leo I. Có lập luận cho rằng Basiliscus có mối quan hệ họ hàng với thủ lĩnh của tộc Heruli là Odoacer. Liên kết này được dựa trên việc giải thích một đoạn sử liệu của John xứ Antioch (209.1) mà nói rằng Odoacer và Armatus, cháu của Basiliscus đều là anh em với nhau. Tuy nhiên, không phải tất cả các học giả đều chấp nhận cách giải thích này, bởi vì các nguồn tài liệu này không nói bất cứ điều gì về nguồn gốc ngoại quốc của Basiliscus. Theo sử liệu cho biết thì Basiliscus có một người vợ là Zenonis và ít nhất một người con trai tên Marcus.

Basiliscus bắt đầu cuộc đời binh nghiệp của ông dưới thời Leo I. Hoàng đế ban cho người em rể quyền cao chức trọng với chức vụ chỉ huy trưởng quân đoàn xứ Thracia. Chính tại đây mà Basiliscus đã dẫn đầu một chiến dịch quân sự thành công bình định người rợ Bulgar vào năm 463. Sau đó ông kế nhiệm Rusticius làm magister militum per Thracias (Đại tướng quân xứ Thracia) vào năm 464, và đã đạt được một số thành công trong cuộc chiến chống lại người rợ Goth và Hun xâm phạm lãnh biên ải vào năm 466 hoặc 467.

Cũng vì vậy mà Basiliscus dần được Hoàng đế tín nhiệm. Lại thêm được Verina tiến cử nhằm ý định nâng đỡ sự nghiệp quân sự và chính trị của Basiliscus nhằm mưu lợi cho riêng mình, ít lâu sau Leo phong chức chấp chính quan cho ông vào năm 465 và dần thăng lên cấp bậc patricius. Tuy nhiên, việc thăng quan tiến chức của ông chẳng lâu sau đã sớm bộc lộ ý đồ mưu tính đại sự.

Xuất chinh thảo phạt người Vandal

Năm 468, Leo đã chọn Basiliscus làm thống soái đạo quân viễn chinh xâm chiếm Carthago. Cuộc xâm lược vương quốc của người Vandal là một trong những chiến dịch quân sự lớn nhất được ghi lại trong biên niên sử, một chiến dịch đổ bộ kết hợp với hơn mười ngàn tàu chiến và một trăm ngàn binh sĩ. Mục đích của chiến dịch này là để trừng phạt vua Geiseric của người Vandal vì đã mang quân cướp phá thành Roma vào năm 455, vốn là kinh đô cũ của Đế quốc Tây La Mã và cũng đã từng bị tàn phá vào năm 410, khiến Hoàng hậu Licinia Eudoxia (góa phụ của Hoàng đế Valentinianus III) cùng người con gái của bà bị quân rợ bắt làm con tin ngay khi thành bị chiếm.

Kế hoạch này được sự phối hợp giữa Hoàng đế Đông La Mã Leo, Hoàng đế Tây La Mã Anthemius và Tướng Marcellinus, người hiện đang nắm quyền hành xứ Illyricum. Theo kế hoạch thì Basiliscus được lệnh dẫn hạm đội trực tiếp đến Carthago, trong khi Marcellinus dẫn quân tấn công và đánh chiếm Sardegna, riêng đội quân thứ ba dưới quyền thống soái của Heraclius xứ Edessa sẽ đổ bộ lên bờ biển phía đông Libya của Carthago và tiến hành đột kích. Có vẻ như các lực lượng phối hợp đã tập trung ở Sicilia, từ đó cả ba hạm đội sẽ di chuyển ở những thời điểm khác nhau.

Các nhà sử học cổ đại và hiện đại đều có những ước tính khác nhau về số lượng tàu thuyền và binh sĩ dưới sự chỉ huy của Basiliscus, cũng như về các chi phí của cuộc viễn chinh. Nhìn chung cả hai đều có số lượng rất lớn; Nicephorus Gregoras nói có một trăm ngàn tàu chiến, Cedrenus đáng tin cậy hơn nói rằng hạm đội đã tấn công Carthago bao gồm một ngàn một trăm mười ba tàu chiến, cứ mỗi một tàu chở khoảng 100 người. Chi phí của cuộc viễn chinh được ước tính vừa phải cũng tiêu tốn khoảng 64.000 lượng vàng, một số tiền đã vượt quá ngân khố triều đình trong một năm.

Sardinia và Libya thì bị hai tướng Marcellinus và Heraclius chiếm được, khi Basiliscus bỏ neo ngoài khơi Promontorium Mercurii tại Cap Bon đối diện Sicilia, cách Carthago khoảng bốn mươi km. Geiseric phái ngưởi tới đề nghị Basiliscus cho phép ông có năm ngày để đưa ra các điều kiện cầu hòa. Trong quá trình đàm phán, Geiseric tập hợp hạm đội của mình và bất ngờ tấn công hạm đội quân La Mã. Người Vandal đã chất đầy vật liệu dễ cháy lên nhiều tàu thuyền để tiến hành hỏa công. Suốt đêm đó, quân Vandal cho đẩy những chiếc thuyền bốc cháy đâm sầm vào chỗ hạm đội quân La Mã đang thả neo mà chẳng có phòng bị lẫn cảnh giác nào. Các tướng lĩnh Đông La Mã đã cố gắng giải cứu một số tàu khỏi bị lửa thiêu rụi nhưng việc ứng cứu đã bị ngăn cản từ hạm đội quân Vandal lúc này đang ra sức xông lên tiến công dữ dội.

Basiliscus kịp thời trốn khỏi tâm điểm của trận chiến. Một nửa hạm đội La Mã đã bị đốt cháy, đánh chìm, hoặc bị quân địch bắt giữ, riêng số còn lại đều rút theo Basiliscus. Toàn bộ cuộc viễn chinh đã thất bại thảm hại. Heraclius quyết định rút lui qua sa mạc tiến vào Tripolitania, chiếm giữ vị trí này được hai năm cho đến khi bị triệu về; Marcellinus rút quân về Sicilia, cũng là nơi mà Basiliscus đến trú tạm. Tuy nhiên viên tướng này đã bị một trong số những viên hạm trưởng ám sát có lẽ là do sự xúi giục của Ricimer, điều này khiến vua Vandal tỏ ra ngạc nhiên và hài lòng của mình vì kể từ nay kẻ thù La Mã sẽ không bao giờ còn có thể đối chọi và đe dọa đến sự thống trị của người Vandal nữa.

Sau khi trở về Constantinopolis, Basiliscus cùng đám thuộc hạ đã lén đến ẩn náu trong nhà thờ Hagia Sophia nhằm tránh cơn thịnh nộ của người dân và sự trừng phạt của Hoàng đế. Nhờ Verina làm trung gian hòa giải mà Basiliscus tạm thời được triều đình xá miễn tội chết và chỉ bị phạt bãi chức Đại tướng quân rồi lưu đày đến Heraclea Sintica ở Thracia.

Xưng đế hiệu
Vào các năm 471 và 472, Basiliscus đã giúp Leo I thoát khỏi ảnh hưởng của các thành phần gốc German trong triều, đồng thời còn giúp Hoàng đế trừ khử viên Đại tướng (magister militum) chuyên quyền gốc rợ Alan là Aspar. Cái chết của Aspar đã khiến viên tướng người Ostrogoth xứ Thracia là Theodoric Strabo lập tức nổi loạn ở Thracia, nhân dịp này triều đình đã phái Basiliscus mang quân đến dẹp loạn, vụ nổi loạn được trấn áp thành công nhờ sự trợ giúp của người cháu Armatus. Năm 474 do có công lớn tron vụ dẹp loạn Đảng Strabo ông được triều đình phong tặng danh hiệu caput senatus, nghĩa là "Đệ nhất Nguyên lão nghị viên".

Sau khi Leo qua đời, viên cận thần gốc rợ Isauria là Zeno lúc ấy đang là con rể Leo đã đưa con trai của mình là Leo II kế thừa ngôi vị, ít lâu sau thì ấu đế bỗng nhiên đột tử vào năm 474, cùng năm đó Zeno với sự ủng hộ của các tướng lĩnh cùng triều thần đã đường hoàng lên ngôi Hoàng đế Đông La Mã. Tuy chính thức kế vị thế nhưng cái mác gốc rợ của Hoàng đế khiến Zeno không gây được thiện cảm từ dân chúng Constantinopolis. Ngoài ra, phần lớn thế lực gốc German trong quân đội dưới quyền Theodoric Strabo đều bất mãn với các sĩ quan gốc Isauria mà Leo đưa vào nhằm giảm sự phụ thuộc của ông vào người Ostrogoth. Cuối cùng, Basiliscus đã bỏ tiền mua chuộc viên tướng thân tín gốc Isauria với Hoàng đế là Illus khiến ông này dần xa lánh Zeno. Đứng giữa mưu đồ là phe cánh Verina, vợ của Leo với âm mưu kích động đám dân chúng bạo loạn chống lại Hoàng đế. Cuộc nổi dậy được sự hỗ trợ của Theodoric Strabo, Illus và Armatus đã thành công ngoài mong đợi, trong tình thế hết sức hỗn loạn, Verina cố gắng thuyết phục Hoàng đế rời khỏi thành phố nhằm bảo toàn tính mạng. Zeno nghe theo bèn dẫn gia quyến chạy trốn đến những vùng đất quê hương, mang theo một số tùy tùng người Isauria đang sống ở Constantinopolis cùng ngân khố triều đình.

Sau đó Basiliscus được nhân dân Constantinopolis hoan nghênh suy tôn làm Augustus vào ngày 9 tháng 1 năm 475 tại cung điện Hebdomon trước sự chứng kiến của triều thần và Viện Nguyên lão. Đám đông dân chúng Constantinopolis trong cơn căm phẫn Zeno, đã giết sạch tất cả những người Isauria còn lại trong thành phố.

Ban đầu, tất cả mọi thứ dường như có lợi cho vị tân Hoàng đế đã cố gắng thiết lập một triều đại mới bằng việc tấn phong danh hiệu Augusta cho bà vợ Aelia Zenonis và lập con trai Marcus làm Caesar rồi về sau thăng lên Augustus; tuy nhiên, do vấp phải những sai lầm quan trọng và năng lực trị vì yếu kém mà Basiliscus nhanh chóng mất đi sự ủng hộ của mọi tầng lớp dành cho ông.

Trị vì

Tham nhũng hoàng hành
Vấn đề cấp bách nhất đối với vị tân Hoàng đế lúc này là sự khan hiếm các nguồn tài nguyên còn lại trong ngân khố triều đình do Zeno đã vét sạch mang đi hết. Do vậy đã buộc Basiliscus phải gia tăng sưu cao thuế nặng và quay trở về với tệ rao bán chức tước trong triều, hậu quả quả là gây ra sự tham nhũng tràn lan khiến dân chúng vô cùng bất mãn. Ông còn nhiều lần sách nhiễu Giáo hội với sự giúp đỡ của Thái thú Epinicus, sủng thần lâu năm của Thái hậu Verina.

Hỏa hoạn kinh thành
Vào đầu thời kỳ trị vì của ông, kinh thành Constantinopolis bất chợt bị một đám cháy lớn bùng lên dữ dội đã mau chóng phá hủy toàn bộ nhà cửa, giáo đường, đền đài, lăng tẩm và thiêu rụi hoàn toàn các thư viện khổng lồ được xây dựng dưới thời Hoàng đế Julianus. Vụ hỏa hoạn được xem là một điềm xấu cho triều đại Basiliscus.

Mâu thuẫn nội bộ
Basiliscus đã dựa vào sự hỗ trợ của một số nhân vật tai to mặt lớn trong triều nhằm giành quyền lực. Tuy nhiên, ông nhanh chóng mất đi sự ủng hộ từ bọn họ. Đầu tiên là bị chính người chị Verina xa lánh nhằm đem chức magister officiorum trao cho người tình Patricius. Patricius nhờ cậy uy quyền của Verina mà dự tính mưu đồ tranh quyền đoạt vị rồi cưới Hoàng hậu để làm chỗ dựa; vì mê mệt tình nhân mà Verina câu kết với một số thị vệ trong cung làm nội ứng nhằm chuẩn bị binh biến đưa Patricius lên ngôi Hoàng đế. Tuy nhiên, Basiliscus đã sớm phát giác âm mưu soán ngôi của người chị hiểm độc với lại sau khi cử binh truy bắt Zeno, một số triều thần và Viện nguyên lão vẫn tỏ lòng trung thành với ông mà không ủng hộ Patricius làm Hoàng đế. Basiliscus ngay lập tức ban lệnh xử tử Patricius, là viên chức tỏ ra là một ứng cử viên tự nhiên cho việc đoạt ngôi vị tân Hoàng đế; cũng vì vậy mà Verina ôm mối hận trong lòng rồi sau này tích cực mưu đồ chống lại Basiliscus cũng do ông đã xử tử người tình của bà.

Ngoài ra, Theodoric Strabo, vốn đem lòng căm ghét kẻ mọi rợ Isauria Zeno đã buộc hắn phải ủng hộ vụ binh biến của Basiliscus rồi chuyển sang phe cánh của tân Hoàng đế. Basiliscus chỉ chú trọng vào việc đề bạt, cất nhắt người cháu Armatus, lúc ấy đang được mọi người đồn đại là người tình của vợ Basiliscus, giữ chức Đại tướng quân (magister militum) cùng chức vụ mà Strabo nắm giữ. Cuối cùng, Basiliscus đã khiến sự ủng hộ của Illus gần như dao động do vụ thảm sát người Isauria mà ông gây nên.

Bất đồng tôn giáo
Vào lúc này, đức tin Kitô giáo đã bị lay chuyển bởi sự tương phản giữa hai phái Miaphysite và Chalcedonian. Cả hai đều là hai giáo thuyết thần học đối lập nhau; Miaphysite tuyên bố Chúa chỉ có duy nhất thiên tính, trong khi Chalcedonian vẫn cứ một mực cho rằng Chúa có cả nhân tính và thiên tính. Công đồng Chalcedon do Hoàng đế Marcianus triệu tập vào năm 451, đã loại bỏ học thuyết của phái Miaphysite với sự ủng hộ của Giáo hoàng ở phía Tây và các Giám mục ở phía Đông. Tuy nhiên, thế lực của phái Miaphysite vẫn còn mạnh: hai viên Thượng phụ Miaphysite là Timothy Aelurus thành Alexandria và Peter the Fuller xứ Antioch đã bị Giáo hội phế truất.

Kể từ khi tức vị, Basiliscus đã công khai ủng hộ học thuyết của phái Miaphysite. Zacharias Scholasticus đã viết rằng cách mà một nhóm tu sĩ Miaphysite người Ai Cập, sau khi nghe tin về cái chết của Hoàng đế Leo, đã vội vàng rời khỏi Alexandria đến Constantinopolis để kiến nghị Zeno trọng dụng Timothy, nhưng khi cả nhóm vừa đặt chân đến kinh đô thì mới biết tin vị tân Hoàng đế Basiliscus vừa mới lên ngôi thay thế Zeno đã bỏ trốn trước đó. Viên magister officiorum Theoctistus nguyên là một thầy thuốc cũ của Basiliscus và là anh của một trong đám tu sĩ, nhờ vậy mà phái đoàn được phép vào triều kiến Basiliscus, cũng nhờ sự ủng hộ của Theoctistus và Hoàng hậu mà họ đã thuyết phục Basiliscus hạ lệnh triệu hồi các viên Thượng phụ Miaphysite bị trục xuất đày viễn xứ.

Basiliscus tức thì cho lập lại Timothy Aelurus và Peter the Fuller vào những vị trí trọng yếu trong Giáo hội vì những quan điểm của họ, và sự thuyết phục từ đám tu sĩ của phái Miaphysite mà Hoàng đế quyết định cho gửi bức thông tri (Enkyklikon) tới các Giám mục kêu gọi họ công nhận sự hợp lệ chỉ gồm ba thượng hội đồng đại kết đầu tiên và bác bỏ Công đồng Chalcedon. Tất cả các Giám mục đều mau chóng ký vào sắc lệnh. Trong khi hầu hết các Giám mục phía Đông chấp nhận thông tri thì viên Thượng phụ thành Constantinopolis lại từ chối nhờ sự ủng hộ của nhân dân thành phố vốn theo phái Chalcedonia, đám dân chúng cuồng tín bắt đầu tỏ thái độ khinh thị của mình đối với Basiliscus bằng cách phủ màn che màu đen lên các tượng thánh trong nhà thờ Hagia Sophia.

Zeno khởi binh phục vị

Sau khi đoạt được ngôi vị, Basiliscus lập tức hạ lệnh phái hai anh em tướng Illus và Trocundus mau chóng điều động binh mã truy đuổi Zeno, lúc này đang tạm lánh tại một pháo đài ở quê hương mình, đồng thời vẫn đóng vai trò là thủ lĩnh người Isauria. Tuy nhiên, Basiliscus đã vấp phải sai lầm nghiêm trọng khi không đáp ứng được những lời hứa hẹn đề bạt cho hai viên tướng này; thay vào đó lại chỉ ưu ái cho họ hàng thân thích khiến họ rất bất bình. Cũng vì vậy mà cả hai tướng đều bị dao động khi nhận được thư của một số đại thần trong triều cố thuyết phục họ ủng hộ việc khôi phục lại ngai vàng cho Zeno. Giờ đây, dân chúng Constantinopolis lại thích một vị Hoàng đế gốc Isauria được phục vị còn hơn là một vị Hoàng đế theo phái Miaphysite đang lún sâu vào tình trạng tham nhũng ngày càng tăng cao, khiến giới chức sắc tôn giáo và các tầng lớp nhân dân vô cùng bất mãn.

Trong suốt chiến dịch ở Isauria, Illus đã bắt em trai Zeno là Longinus làm con tin và giam giữ ông trong một pháo đài của người Isauria. Bởi vì Illus nghĩ rằng mình sẽ có ảnh hưởng lớn hơn một khi Zeno phục hồi ngôi vị, cộng thêm lời hứa hẹn sẽ trao quyền cao chức trọng từ Zeno đã khiến Illus quyết định theo về phía Zeno rồi cùng nhau dẫn quân tiến về công hãm Constantinopolis vào mùa hè năm 476. Khi Basiliscus nhận được tin cấp báo, ông đã vội vã thu hồi sắc lệnh Giáo hội của mình và tiến hành hoà giải với các vị Thượng phụ và nhân dân kinh thành nhưng đã quá muộn.

Trong khi người cháu Armatus lúc đó đang giữ chức Đại tướng quân (magister militum) nhận lệnh Basiliscus điều động tất cả binh mã trú đóng ở Tiểu Á tiến về ngăn chặn quân đội của người Isauria đang uy hiếp kinh đô, thế nhưng Zeno đã bí mật gửi một bức mật thư cho Armatus hứa sẽ ban chức tước Đại tướng quân (magister militum) suốt đời và trao danh hiệu Caesar cho con trai của ông, điều đã ít nhiều tác động đến Armatus và cuối cùng ông quyết định trở giáo quy hàng Zeno. Thay vì phụng mệnh bảo vệ kinh đô thì Armatus lại ra làm lơ để mặc cho quân của Zeno tự do tiến vào Constantinopolis, sẵn có ý định quy phục Zeno nên Theodoric Strabo và quân của ông đã quyết định án binh bất động, không còn trở ngại nào cản bước đường phục vị của mình, Zeno cùng các tướng Isauria nhanh chóng dàn quân tiến hành vây hãm Constantinopolis. Tới đây thì số phận của Basiliscus đã được định đoạt.

Đại bại quy hàng và cái chết
Tháng 8 năm 476, Zeno bắt đầu vây hãm Constantinopolis. Viện Nguyên lão liền cử người lén mở cổng thành cho quân Isauria xông vào, điều đó đã giúp vị Hoàng đế bị phế truất tiếp tục lên ngôi báu. Trong khi đó nhận được tin xấu trước tình thế hết sức hỗn loạn, Basiliscus đã dẫn vợ con cùng thân thích trốn vào nơi trú ẩn trong nhà thờ Hagia Sophia nhưng bị viên Thượng phụ Acacius phản bội kêu người bắt cả nhà ông ra đầu hàng với điều kiện là Zeno hứa sẽ tha chết cho họ. Tuy hứa không xử tử cả nhà Basiliscus ở Constantinopolis nhưng Zeno lại bí mật gửi họ đến một pháo đài tĩnh lặng ở Cappadocia, nhốt trong một bể nước khô để rồi toàn bộ đều chết vì ngạt thở. Đến đây là chấm dứt cuộc biến loạn.

Sau khi phục hồi ngôi vị, Zeno đã giữ đúng lời hứa của mình là cho phép Armatus giữ tước hiệu magister militum praesentalis (thậm chí còn thăng ông lên bậc patricius) và bổ nhiệm người con Basiliscus làm Caesar ở Nicaea.

Tới năm 477, Zeno đột nhiên thay đổi ý định ban đầu, có lẽ là do sự xúi giục lâu ngày của Illus nhằm mưu đoạt quyền bính của Armatus, cũng từ lời khuyên của Illus mà hoàng đế đã ra lệnh xử tử Armatus vì tội mưu phản. Đồng thời tịch thu tất cả tài sản của Armatus, bãi miễn mọi chức vụ của Basiliscus và thụ phong linh mục cho ông rồi đày đi xa.

Basiliscus trị vì được hơn hai mươi tháng thì mất ngôi. Ông được sử sách đánh giá là một vị tướng có chút tài năng cầm quân nhưng không có khả năng trị vì và kinh nghiệm quản lý kinh tế yếu kém khiến về sau đại bại mà chết thảm.

Chú thích

Tham khảo

Nguồn chính
Evagrius Scholasticus, Historia Ecclesiae iii. 4–8

Procopius, Bellum Vandalicum i.6–8
Zacharias Scholasticus, Syriac Chronicle, v.1  .

Nguồn phụ

Liên kết ngoài

Hệ thống tiền tệ thời Basiliscus:
at wildwinds.com
at dirtyoldcoins.com

Nhà Leo
Quan chấp chính Đế quốc La Mã
Mất năm 447
Hoàng đế La Mã thế kỷ thứ 5
Hoàng đế Byzantine thế kỷ thứ 5
Năm sinh không rõ
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Mất năm thập kỷ 470


title: Com-pa

text:
Com-pa (từ chữ Compas trong tiếng Pháp) là một dụng cụ vẽ kỹ thuật có thể được sử dụng để vẽ hình tròn, đường tròn hoặc vòng cung. Com-pa có thể được sử dụng cho toán học (hình học), soạn thảo bản vẽ, định vị, để đo khoảng cách, đặc biệt trên bản đồ và các mục đích khác.

Trước thời kỳ máy vi tính cá nhân trở nên phổ biến, com-pa và các công cụ khác để vẽ tay thường được đóng gói thành một bộ, với các bộ phận thay thế cho nhau. Ngày nay, những thao tác này thường được thay thế bằng máy tính cùng các chương trình thiết kế với máy tính hỗ trợ, vì vậy các dụng cụ vật lý này chủ yếu phục vụ cho mục đích giáo khoa trong giảng dạy về hình học, vẽ kỹ thuật, vẽ biểu đồ tròn,...

Việc phát minh ra compa đo tỷ lệ được cho là do Galilée phát minh vào cuối thế kỷ XIV, nhưng ý tưởng về nó cũng như một số ứng dụng của nó có thể có từ trước đó. Chiếc đầu tiên có thể đã do Guidobaldo del Monte, bạn của Galilée, làm vào năm 1658.
Compas đo tỷ lệ có ở trong các túi đồ dùng toán học bên cạnh những dụng cụ đo, vẽ: compas có mũi nhọn, thước, êke và thước đo độ. Nếu nó chỉ là một toán đồ hơn là một dụng cụ tính toán thật sự (nó không cho phép thực hiện các phép tính số học), nó vẫn cho phép giải một số bài toán hình học thực tiễn hoặc một số bài toán liên quan đến việc sử dụng các kim loại mà không cần một tính toán nào, và là một dụng cụ hết sức tài tình và có ích.
Compas đo tỷ lệ, được sử dụng rất phổ biến, sau khi xuất hiện được vài năm, đã gợi ý cho Edmond Gunter phát minh ra thước tính. Compas đo tỷ lệ đã là một trong những dụng cụ được sử dụng nhiều nhất cho đến cuối thế kỷ XIX. Nó đã được chế tạo rộng rãi ở các nước như Anh, Pháp và Ý.

Cấu trúc
Com-pa thường được làm bằng kim loại hoặc nhựa, và bao gồm hai phần nối với nhau bằng hai con ốc vít có thể điều chỉnh để cho phép thay đổi bán kính của đường tròn vẽ. Thông thường một đầu có kim ở cuối để làm tâm đường tròn, và đầu kia gắn một cây bút chì, hoặc đôi khi một cây bút để vẽ, cũng có một số loại compa chỉ có 1 đầu nhọn.

Hình

Xem thêm
 Phép dựng hình bằng thước kẻ và compa
 Văn phòng phẩm
 La bàn

Tham khảo

Công cụ toán học
Thiết bị định vị
Hình học
Vẽ kỹ thuật
Văn phòng phẩm
Thiết bị điều hướng


title: Đài thiên văn

text:
Đài thiên văn hay đài quan sát, đài quan sát thiên văn, trạm quan sát thiên văn là một công trình trang bị các loại kính thiên văn cùng các thiết bị cần thiết khác để thực hiện quan sát, theo dõi các thiên thể trên bầu trời, hoặc các hiện tượng trong tự nhiên trên Trái Đất như khí tượng.

Công trình ở đây có thể gồm một hay nhiều tòa nhà với mái vòm chứa kính thiên văn quang học ở bên trong, hay là trạm với nhiều kính thiên văn vô tuyến, hoặc kính thiên văn đặt trên máy bay hoặc là một vệ tinh nhân tạo hoặc tàu không gian với chức năng đặc biệt làm kính thiên văn không gian quan sát ở bước sóng nhất định như kính viễn vọng không gian Hubble, kính thiên văn tia gamma Fermi... Với việc mở rộng phạm vi nghiên cứu, nhiều trạm quan sát không chỉ đối với phổ sóng điện từ mà còn cho cả quan trắc các hạt vi mô như đài quan sát neutrino, đài quan sát tia vũ trụ, đài thăm dò sóng hấp dẫn.

Các đài thiên văn là những công trình trọng yếu trong nghiên cứu thiên văn học, mang lại khả năng làm việc cộng tác giữa các nhà thiên văn, giúp họ tiếp cận được những trang thiết bị và kính thiên văn hiện đại nhằm đáp ứng nhu cầu quan sát ngày càng đòi hỏi chính xác và cấp thiết.

Để thu được chất lượng hình ảnh tốt, các đài quan sát mặt đất thường đặt những nơi có điều kiện thời tiết thuận lợi, quang mây, độ ẩm không khí thấp, tránh ô nhiễm ánh sáng, tiếng ồn... Chính do tác động của khí quyển mà nhiều đài quan sát phải đặt trên quỹ đạo quanh Trái Đất hay trong không gian.

Công trình đài quan sát thiên văn và khí tượng đã có từ lâu cùng với lịch sử của các nền văn minh, từ những đài được xây với hoặc không có thiết bị thô sơ, bố trí dựa trên kinh nghiệm của những nhà thiên văn cổ đại cho đến các công trình xây cao với một số thiết bị tinh xảo cùng kính thiên văn quang học thời Trung cổ.

Hình ảnh

Tham khảo

Đọc thêm

 Brunier, Serge, et al. Great Observatories of the World (2005) excerpt and text search
 McCray, W. Patrick. Giant Telescopes: Astronomical Ambition and the Promise of Technology (2004), late 20th century U.S.
 Malphus, Benjamin K.
 Sage, Leslie, and Gail Aschenbrenner. A Visitor's Guide to the Kitt Peak Observatories (2004)
 Dick, Steven.Sky and Ocean Joined: The U.S. Naval Observatory 1830–2000 (2003)

Liên kết ngoài

Coordinates and satellite images of astronomical observatories on Earth ESO
Earth-based Observatories Profile by NASA's Solar System Exploration
Mt. Wilson Observatory
United States Naval Observatory

Công trình xây dựng


title: Ai Mai Mi

text:
là một Manga yonkoma của Nhật Bản được viết và minh họa bởi Choboraunyopomi, và nó cũng được chuyển thể thành series anime.

Chú thích

Liên kết ngoài
Official manga website

Manga năm 2009
Manga dài tập
Anime và manga hài


title: UEFA Women's Champions League

text:
UEFA Women's Champions League, trước đây gọi là UEFA Women's Cup (2001–2009), là một giải đấu bóng đá nữ quốc tế. Giải bao gồm các câu lạc bộ hàng đầu từ các quốc gia trực thuộc cơ quan quản lý châu Âu UEFA.

Giải đấu lần đầu được diễn ra vào mùa giải 2001–02 dưới tên gọi UEFA Women's Cup và được đổi tên thành Champions League cho mùa giải 2009–10. Những thay đổi rõ rệt nhất vào năm 2009 là việc bổ sung các đội á quân từ 8 quốc gia đứng đầu, tổ chức chung kết một lượt so với chung kết hai lượt vào các năm trước và cho đến năm 2018 là diễn ra trận chung kết ở cùng thành phố như trận chung kết UEFA Champions League của nam. Từ mùa giải 2021–22, vòng đấu chính bao gồm một vòng đấu bảng lần đầu tiên trong kỷ nguyên Women's Champions League.

Lyon là câu lạc bộ thành công nhất trong lịch sử giải đấu, giành chức vô địch 8 lần, bao gồm năm chức vô địch liên tiếp từ 2016 đến 2020.

Thể thức

UEFA Women's Cup

Ban đầu sẽ có một vòng sơ loại để giảm số đội xuống còn 32. Mùa giải đầu tiên chỉ có hai đội thi đấu lượt đi lượt về, các mùa giải sau là giải đấu nhỏ gồm bốn đội thi đấu vòng tròn một lượt để chọn đội đầu bảng vào vòng chung kết. Tại vòng chung kết các đội được chia làm tám bảng bốn đội. Mỗi bảng đấu được tổ chức tại một địa điểm cố định và thi đấu trong vòng năm ngày. Các đội đầu bảng lọt vào tứ kết. Các vòng đấu loại trực tiếp thi đấu lượt đi và về (ngoại trừ trận chung kết năm 2012 khi chỉ tổ chức một lượt duy nhất).

Trong mùa giải 2004-05 vòng bảng gồm bốn bảng với hai đội đầu bảng của mỗi bảng vào tứ kết.

Champions League

Vào ngày 11/12/2008, UEFA công bố giải đấu sẽ được tổ chức lại và đổi tên là UEFA Women's Champions League. Giải đấu mới được tạo ra để các đội á quân quốc gia châu Âu được tham dự, trong khi trận chung kết sẽ được thi đấu một lần duy nhất.

Trước đó ngày 31 tháng 3 năm 2008 UEFA xác nhận rằng 8 quốc gia hàng đầu dựa trên Hệ số UEFA từ mùa 2003–04 tới 2007–08 sẽ được trao hai suất dự giải, bao gồm:

 Bundesliga, Đức
 Damallsvenskan, Thụy Điển
 Women's Premier League, Anh
 Division 1 Féminine, Pháp
 3F Ligaen, Đan Mạch
 Top Division, Nga
 Toppserien, Na Uy
 Serie A, Ý

Đội đương kim vô địch có quyền được dự giải năm sau nếu họ không giành quyền tham dự thông qua giải quốc nội, và sẽ bắt đầu tại vòng 32 đội. Giải đấu mở rộng đối với 54 nước thành viên của UEFA, tuy nhiên, không phải liên đoàn nào cũng có một giải bóng đá nữ quốc gia, ví dụ như Andorra, Liechtenstein, San Marino và Gibraltar là các nước chưa từng tham dự. Do sự tham dự không đồng đều, số đội dự vòng sơ loại và vòng 32 đội mỗi năm một khác.

Nhà tài trợ
Cho đến mùa giải 2015–18, UEFA Women's Champions League từng có cùng nhà tài trợ với UEFA Champions League.  Tuy nhiên, bắt đầu từ mùa giải 2018–21, các giải đấu bóng đá nữ – bao gồm cả Champions League – có các nhà tài trợ riêng.

Các trận chung kết

Chung kết UEFA Women's Cup

Chung kết UEFA Women's Champions League

(*sau khi đá Hiệp phụ; **đá luân lưu 11 m)

Thống kê

Xếp hạng các quốc gia có số lần vô địch nhiều nhất

Kể từ khi thay đổi thể thức vào năm 2009, không có đội nào từ quốc gia ngoài hai đội hàng đầu giành được danh hiệu, ngoại trừ Barcelona vào năm 2021. Các đội duy nhất từ các quốc gia ngoài hai đội hàng đầu giành được vị trí á quân  trong thời gian đó là Tyresö vào năm 2014, Barcelona vào năm 2019 và Chelsea vào năm 2021.

Ngoài ra, không có đội nào từ một quốc gia nằm ngoài top bốn lọt vào bán kết cho đến khi Brøndby vào năm 2015. Kể từ đó, Barcelona đã lọt vào bán kết vào các năm 2017, 2019, 2020 và 2021 (và họ  tiếp tục giành danh hiệu vào năm 2021).

Xếp hạng theo câu lạc bộ

Vua phá lưới
Giải vua phá lưới được trao cho cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất trong toàn bộ giải đấu, do đó nó bao gồm cả các vòng loại.  Margrét Lára Vidarsdóttir của Iceland đã 3 lần đoạt giải.  Ada Hegerberg giữ kỷ lục ghi nhiều bàn thắng nhất trong một mùa giải.

Cầu thủ ghi bàn hàng đầu mọi thời đại
 cầu thủ Bold vẫn còn thi đấu.

Tiền thưởng

Tiền thưởng được trao lần đầu năm 2010 cho hai đội lọt vào chung kết. Năm 2011 tiền thưởng được trao cho cả các đội thua bán kết và tứ kết. Cơ cấu tiền thưởng hiện nay là:
€250.000 cho đội vô địch
€200.000 cho đội á quân
€50.000 cho đội thua bán kết
€25.000 cho đội thua tứ kết

Các đội cũng nhận 20.000 euro cho mỗi vòng thi đấu. Tuy nhiên các con số trên bị coi là quá ít, không đủ bù vào phí đi lại.

Hình ảnh

Chú thích

Xem thêm
 Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu

Liên kết ngoài

 UEFA Women's Champions League
 UEFA Women's Champions League  trên Women's Soccer United

UEFA Women's Champions League

Giải đấu câu lạc bộ của UEFA
Khởi đầu năm 2001


title: Angel Links

text:
là một phim hoạt hình bộ phim truyền hình được sản xuất bởi Sunrise.

Chú thích

Liên kết ngoài
Angel Links at Sunrise

Anime News Network vol. 1 review
Anime News Network vol. 2 review
Anime News Network vol. 3 review
Anime News Network vol. 4 review
Mania.com vol. 1 review
Mania.com vol. 2 review
Mania.com vol. 3 review
Mania.com vol. 4 review
Mania.com box set review

Funimation
Light novel
Manga năm 1999
Manga dài tập
Anime và manga hành động
Anime và manga phiêu lưu
Anime và manga khoa học viễn tưởng
Sunrise Inc.


title: Nhà khoa học

text:
Nhà khoa học, theo nghĩa rộng, là người tham gia vào những hoạt động mang tính hệ thống nhằm thu được tri thức  trong một lĩnh vực nào đó. Theo nghĩa hẹp hơn, một nhà khoa học là người áp dụng các phương pháp khoa học trong nghề nghiệp của họ. Người này có thể là chuyên gia trong một lĩnh vực khoa học, đặc biệt trong khoa học tự nhiên, toán học và xã hội. Trong bài này nói về nghĩa hẹp hơn của nhà khoa học. Các nhà khoa học thực hiện các nghiên cứu nhằm hiểu biết đầy đủ hơn về sự vận hành của tự nhiên và dựa vào những nguyên lý của tự nhiên để ứng dụng cho cuộc sống của con người.

Triết gia có thể coi là một nghề nghiệp độc lập, bởi phạm vi nghiên cứu của họ hướng đến hiểu những khía cạnh vô hình của thực tại và kinh nghiệm mà không thể đo lường được thuộc về bộ môn triết học.

Nhà khoa học có mục tiêu hoạt động khác so với các kỹ sư, những người thiết kế, xây dựng và duy trì những đối tượng cụ thể. Ngành khoa học áp dụng những nguyên lý của khoa học thuần túy gọi là khoa học ứng dụng. Nhà khoa học ứng dụng có thể không thiết kế một đối tượng cụ thể nào đó, nhưng họ thực hiện nghiên cứu với mục đích nhằm phát triển công nghệ và phương pháp thực hành mới dựa trên những tri thức của khoa học.

Nhà khoa học, chuyên phục vụ công tác nghiên cứu, khác với Giảng viên đại học chuyên giảng dạy.

Xem thêm
Kỹ sư
Nhà văn
Họa sĩ
Chính trị gia
Nhà triết học
Nhà hoạt động xã hội

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm
 Alison Gopnik, "Finding Our Inner Scientist" , Daedalus (journal), Winter 2004.
 Charles George Herbermann, The Catholic Encyclopedia. Science and the Church. The Encyclopedia press, 1913. v.13. Page 598.
 Thomas Kuhn, The Structure of Scientific Revolutions, 1962.
 Arthur Jack Meadows. The Victorian Scientist: The Growth of a Profession, 2004. ISBN 0-7123-0894-6.
 Science, The Relation of Pure Science to Industrial Research. American Association for the Advancement of Science. Page 511 onwards.

Websites
 For best results, add a little inspiration  - The Telegraph about What Inspired You?, a survey of key thinkers in science, technology and medicine
 Peer Review Journal Science on amateur scientists
 The philosophy of the inductive sciences, founded upon their history (1847) - Complete Text

Chức vụ có thẩm quyền


title: Asunaro Hakusho

text:
là sê-ri manga Nhật Bản được sáng tác bởi Fumi Saimon, đã được đang tại Shogakukan's Big Comic Spirits. Nó đã đành được giải thưởng Shogakukan Manga Award cho manga chung vào năm 1992.

Diễn viên
Hikari Ishida vai Narumi Sonoda
Michitaka Tsutsui vai Tamotsu Kakei
Kimura Takuya vai Osamu Toride
Anju Suzuki vai Seika Higashiyama
Hidetoshi Nishijima vai Junichiro Matsuoka
Ayako Sugiyama vai Kyoko Machida
Yumi Morio vai Harumi Sonoda
Mariko Kaga vai Mitsuko Kakei
Koichi Iwaki vai Sosuke Akiba

Tham khảo

Liên kết ngoài
SMAP WONDERLAND - White Paper
JDrama entry

Manga năm 1992
Manga dài tập


title: Jupp Heynckes

text:
Josef "Jupp" Heynckes (9 tháng 5 năm 1945) là huấn luyện viên của Bayern München và cựu cầu thủ bóng đá người Đức. Khi là cầu thủ, ông là một trong những thành viên chủ chốt của đội Borussia Mönchengladbach trong thời kỳ vàng của CLB thập niên 1960 và 1970, nơi ông cùng đội bóng giành nhiều chức vô địch như Cúp bóng đá Đức và UEFA Cup. Ông cùng đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Đức giành chức vô địch Euro 1972 và World Cup 1974. Với vai trò là huấn luyện viên, ông cùng CLB Bayern München giành ba chức vô địch Bundesliga và hai chức vô địch UEFA Champions League (1997–98 và 2012–13) cùng với lần lượt Real Madrid và Bayern München.

Sau chiến thắng 3 - 2 của Bayern trước VfB Stuttgart trong trận chung kết Cúp bóng đá Đức mùa 2012 - 13, ông và đội bóng đã đi vào lịch sử bóng đá Đức khi là CLB đầu tiên có được cú ăn ba trong mùa giải và là CLB thứ 7 thuộc UEFA làm được điều này.

Danh hiệu

Cầu thủ
Borussia Mönchengladbach
UEFA Cup: 1974–75
Bundesliga: 1970–71, 1974–75, 1975–76, 1976–77
DFB-Pokal: 1972–73

Tây Đức
FIFA World Cup: 1974
UEFA European Championship: 1972

Huấn luyện viên
Bayern Munich
UEFA Champions League: 2012–13
Bundesliga: 1988–89, 1989–90, 2012–13, 2017–18
DFB-Pokal: 2012–13
DFL-Supercup: 1987, 1990, 2012

Real Madrid
UEFA Champions League: 1997–98
Supercopa de España: 1997

Cá nhân
Cầu thủ
kicker Bundesliga Team of the Season: 1971–72, 1973–74, 1974–75
Bundesliga top scorer: 1973–74, 1974–75
European Cup top scorer: 1975–76
UEFA Cup Winners' Cup top scorer: 1973–74
UEFA Cup top scorer: 1972–73, 1974–75
UEFA European Championship Team of the Tournament: 1972

Huấn luyện viên
FIFA World Coach of the Year: 2013
IFFHS World's Best Club Coach: 2013; Runner-up: 1998
European Coach of the Year—Alf Ramsey Award: 2013
European Coach of the Season: 2012–13
German Football Manager of the Year: 2013, 2018
World Soccer Awards Manager of the Year: 2013

Thống kê

Cầu thủ

Câu lạc bộ

1.Bao gồm playoff lên hạng Regionalliga, DFB-Ligapokal và Intercontinental Cup.

Quốc tế

Thành tích huấn luyện

Liên kết ngoài

 Jupp Heynckes tại eintracht-archiv.de

 Jupp Heynckes tại worldfootball.net

Huấn luyện viên bóng đá Đức
Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá Borussia Mönchengladbach
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đức
Cầu thủ bóng đá Hannover 96
Huấn luyện viên bóng đá Real Madrid
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1974
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Đức
Cầu thủ bóng đá Regionalliga


title: Hồ Bộc Nguyên

text:
Hồ Bộc Nguyên thuộc địa phận xã Cẩm Thạch (huyện Cẩm Xuyên) và xã Thạch Điền (huyện Thạch Hà), đây là hồ cung cấp nước sinh hoạt cho thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh. Phía tây của hồ giáp với núi đồi, rừng thông, phía nam giáp với hồ Kẻ Gỗ.

Hồ chứa Bộc Nguyên có trữ lượng nước 19,8 triệu m3,phục vụ cấp nước sinh hoạt cho TP Hà Tĩnh và một số vùng lân cận; Năm 2015 được nâng cấp đưa tổng trữ lượng nước trong hồ lên 24,5 triệu m3

Tham khảo

Hồ nước ngọt
Hồ tại Hà Tĩnh


title: Ilie Năstase

text:
Ilie Theodoriu Năstase (, sinh 19 tháng 7 năm 1946 tại Bucharest, Romania) là một cựu vận động viên quần vợt số một thế giới người România, từng là một trong những vận động viên hàng đầu thế giới vào những năm 1970. Năstase được xếp hạng một thế giới từ 1973 (23 tháng 8) đến 1974 (2 tháng 6). Ông là một trong năm tay vợt trong lịch sử đã giành được hơn 100 danh hiệu ATP chuyên nghiệp (64 danh hiệu đánh đơn và 45 đánh đôi). Năm 1991, ông được ghi danh tại Đại sảnh danh vọng quần vợt quốc tế. Năstase đã có được cho mình 7 danh hiệu Grand Slam: hai đơn nam, ba đôi nam và hai đôi nam nữ. Ông cũng đạt được bốn danh hiệu vô địch cuối năm giải Masters Grand và bảy danh hiệu Grand Prix Championship Series (1970–73), là tiền thân của ATP World Tour Masters 1000. Năm 2005, Tạp chí quần vợt xếp ông ở vị trí 28 trong số những tay vợt xuất sắc nhất trong vòng 40 năm tính tới thời điểm đó. Năstase cũng là tay vợt nam thứ 2 chiến thắng một giải Grand Slam mà không để thua một set nào và là người đầu tiên làm được điều này ở giải Pháp Mở rộng (1973).

Chung kết Grand Slam

Đơn:5(2-3)

Đôi: 5 (3–2)

Tham khảo

Vô địch Tennis Grand Slam đơn nam
Vô địch Pháp Mở rộng
Vô địch Mỹ Mở rộng


title: Tinh vân Thuyền Để

text:
Tinh vân Carina hay Tinh vân Sống Thuyền (Đại tinh vân trong Chòm sao Thuyền Để, Tinh vân Eta Carinae, hay NGC 3372) là một tinh vân lớn và sáng bao quanh một số cụm sao. Eta Carinae và HD 93129A là hai sao có độ sáng và khối lượng lớn nhất trong dải Ngân Hà của chúng ta, cũng nằm trong đó. Tinh vân nằm trong khoảng giữa cách Trái Đất 6.500 vs3 10.000 năm ánh sáng. Nó xuất hiện trong chòm sao Thuyền Để (Sống Thuyền), và nằm trong nhánh Thuyền Để–Nhân Mã. Tinh vân chứa nhiều sao kiểu O.

Tinh vân này là một trong những tinh vân khuếch tán lớn nhất trên bầu trời. Mặc dù nó lớn hơn 4 lần và thậm chí sáng hơn tinh vân nổi tiếng Orion, tinh vân Carina ít được biết đến hơn do nó nằm xa bề phía Nam Bán Cầu. Nó được Nicolas Louis de Lacaille phát hiện năm 1751–52 từ Mũi Hảo Vọng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Carina Nebula at SEDS.org
Carina Nebula at Atlas of the Universe
Carina Nebula at Constellation Guide

Tinh vân Thuyền Để
Chòm sao Thuyền Để
Vùng H II
Thiên thể NGC
Thiên thể Caldwell
Thiên thể phát hiện năm 1752
Vùng hình thành sao


title: Vịt Scoter cánh trắng

text:
Vịt Scoter cánh trắng (Melanitta deglandi) hay (Melanitta fusca deglandi) là một loài Vịt biển lớn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

D
Chim Azerbaijan
Chim Pakistan
Scoter, White-winged
Vịt
Chim châu Âu
Động vật được mô tả năm 1850


title: Ngỗng lặn Law

text:
Ngỗng lặn Law, tên khoa học Chendytes lawi, là một loài vịt biển không bay có kích thước cỡ ngỗng, chúng từng tồn tại phổ biến trên bờ biển California, Quần đẻo California Channel, và có thể ở miền nam Oregon. Nó sống trong thế Pleistocen và sống sóng cho đến Holocene. Nó được xem là đã tuyệt chủng vào khoảng 450–250 TCN. Việc xác định tuổi bằng phương pháp cacbon cho tuổi trẻ nhất từ của xương Chendytes vào khoảng 770–400 TCN và được tìm thấy trong điểm khảo cổ ở Quận Ventura. Những mảnh vỡ của xương được tìm thấy ở dạng hóa thạch trong trầm tích và ở những điểm khảo cổ thuộc bờ biển trước lúc đó. Dữ liệu khảo cổ ở vùng bờ biển California cho thấy con người đã săn bắt Chendytes lawi và khoảng ít nhất 8.000 năm. Nó có thể bị tuyệt chủng do sắn bắt, thú săn mồi, và mất môi trường sống. Không có bất kỳ bằng chứng khảo cổ nào ở Bắc Mỹ chỉ ra rằng việc mở rộng khai thác bất kỳ chi động vật khổng lồ kéo dài như của chi Chendytes.

Chú thích

Tham khảo

L
Chim không bay
Chim cuối Đệ tứ
Động vật tuyệt chủng của Mỹ
Tuyệt chủng trong Holocen


title: Kōkyōshihen Eureka Seven

text:
Kōkyōshihen Eureka Seven (交響詩篇エウレカセブン, こうきょうしへんエウレカセブン) thường được biết tới với tên ngắn hơn là Eureka Seven, là bộ anime với chủ đề mecha do hãng Bones thực hiện và bắt đầu phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 17 tháng 4 năm 2005 đến ngày 02 tháng 4 năm 2006 với 50 tập. Đây là một phần trong việc thành lập thương hiệu mới trên các lĩnh vực truyền thông thông qua "Dự án Eureka" mà Bandai đóng vai trò chủ đạo. Lấy thời điểm 10.000 năm sau khi con người tiến hành cuộc di cư hàng loạt đến các hành tinh khác ngoài không gian khi đánh động Scub Coral (スカブ · コーラル) một thực thể có trí thông minh vốn là một với hành tinh buộc con người phải rời bỏ Trái Đất. Vào thời điểm đó trên một hành tinh vô danh nơi một phần còn sót lại của con người đến định cư, bề mặt của hành tinh này đầy đá được tạo thành bởi các Scub Coral trước khi con người đến. Scub Coral trên hành tinh này lại chấp nhận sự có mặt của con người và cùng nhau tồn tại. Cốt truyện xoay Renton Thurston một cậu bé 14 tuổi bắt đầu đi khám phá thế giới với nhóm ngoài vòng pháp luật Gekkostate trên hành tinh, trong chuyến phiêu lưu của mình cậu đã gặp Eureka một cô gái Coralians nữ phi công lái mecha được Scub Coral tạo thành với hình dạng con người để hiểu kỹ hơn về con người trên hành tinh. Qua thời gian và các sự kiện khác nhau tình cảm giữa hai người cũng bắt đầu nảy sinh và phát triển.

Bộ anime đã giành được các danh hiệu khác nhau sau khi phát sóng. Cũng như được chuyển thể thành các loại hình truyền thông khác như manga, light novel, trò chơi điện tử... Phim anime có tựa Kōkyōshihen Eureka Seven: Poketto ga Niji de Ippai (交響詩篇エウレカセブン ポケットが虹でいっぱい) đã được thực hiện và công chiếu vào ngày 25 tháng 4 năm 2009. Bộ anime có cốt truyện nối tiếp các sự kiện nhưng bối cảnh khác có tựa Eureka Seven: AO (エウレカセブンAO) cũng đã được thực hiện và phát sóng tại Nhật Bản. Các công ty tham gia "Dự án Eureka" dự tính có thể thực hiện khoảng 100 hay hơn các sản phẩm dựa theo vũ trụ được thiết lập trong tác phẩm như ngoài các chuyển thể thì còn sản xuất các dòng đồ chơi mô hình, quần áo cũng như các sản phẩm khác.

Tổng quan

Sơ lược cốt truyện

Nhân vật

Gekkostate
Renton Thurston (レントン・サーストン)

Eureka (エウレカ)

Holland Novak (ホランド・ノヴァク)

Talho Yūki (タルホ・ユーキ)

Maurice (モーリス)

Maeter (メーテル)

Linck (リンク)

Stoner (ストナー)

Matthieu (マシュー)

Hap (ハップ)

Moondoggie (ムーンドギー)

Gidget (ギジェット)

Hilda (ヒルダ)

Ken-Goh (ケンゴー)

Jobs (ジョブス)

Woz (ウォズ)

Mischa (ミーシャ)

Gonzy (ゴンジイ)

Kyle (カイル)

Quân đội
Dominic Sorel (ドミニク・ソレル)

Anemone (アネモネ)

Gulliver (ガリバー)

Jurgens (ユルゲンス)

Maria Schneider (マリア・シュナイダー)

Dewey Novak (デューイ・ノヴァク)

Charles Beams (チャールズ・ビームス)

Ray Beams (レイ・ビームス)

Ageha-tai (アゲハ隊) / Ageha shōnen-tai アゲハ少年隊)

Vodarac
Norb (ノルブ)

Sakuya (サクヤ)

Tiptory (ティプトリー)

Tresor
Morita (モリタ)

Sonia Wakabayashi (ソニア・ワカバヤシ)

Greg Bear Egan (グレッグ・ベア・イーガン)

Khác
Axel Thurston (アクセル・サーストン)

Adrock Thurston (アドロック・サーストン)
Blau Thurston (ブラウ・サーストン)
Diane Thurston (ダイアン・サーストン)

Uno (ウーノ)

Koda (コーダ)

Kuzemi (クゼミ)

Braya (ブラヤ)

Brittany (ブリタニ)

William B. "Will" Baxter (ウィリアム・B・バクスター)

Martha (マーサ)
Deckard (デッカード)

Manga
Yauchi
Dr. Diamond
Logica (ロジカ)
Kes

Trò chơi điện tử
Sumner Sturgeon (サムナ・スタージョン)
Ruri (ルリ)

Truyền thông

Anime
Bộ anime do hãng Bones thực hiện và bắt đầu phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 17 tháng 4 năm 2005 đến ngày 02 tháng 4 năm 2006 với 50 tập trên các kênh MBS, TBS và CBC. Kênh Animax Asia cũng đã chiếu bộ anime này trên toàn hệ thống của mình ở khu vực Đông Nam Á và Nam Á cũng như các khu vực khác trên thế giới nằm trong hệ thống Animax như Hàn Quốc, Đức, Nam Phi... Đây là một phần trong việc thành lập thương hiệu mới trên các lĩnh vực truyền thông thông qua "Dự án Eureka" mà Bandai đóng vai trò chủ đạo. Ngoài ra bộ anime cũng được phát sóng trên các kênh truyền hình ở nhiều nước khác nhau. Phiên bản DVD của tác phẩm cũng đã được phát hành từ tháng 5 năm 2005 đến tháng 12 năm 2006, trong đó chỉ có hộp DVD thứ nhất là có phiên bản đặc biệt được bán tại Hội chợ Anime Quốc tế Tokyo. Phiên bản đặc biệt có đính kèm thêm các vật dụng liên quan đến tác phẩm như áo thun, tập 1 của chuyển thể manga cũng như đĩa CD album chứa các bản nhạc dùng trong bộ anime. Bandai Entertainment đã đăng ký bản quyền phiên bản tiếng Anh để phân phối tại thị trường Bắc Mỹ, Beez Entertainment đăng ký tại Anh, Pháp và Đức, Madman Entertainment đăng ký tại Úc và New Zealand còn Mighty Media thì đăng ký tại Đài Loan.

Bộ anime có cốt truyện nối tiếp các sự kiện nhưng bối cảnh khác có tựa Eureka Seven: AO (エウレカセブンAO), được phát sóng tại Nhật Bản từ tháng 4 đến tháng 12 năm 2012 với 24 tập phim.

Một tập đặc biệt được thực hiện và phát sóng trước khi phát sóng bộ anime Eureka Seven: AO có tựa Eureka Seven: New Order, tập này là một trong các kết thúc của bộ anime Eureka Seven mà những người thực hiện từng dự tính sử dụng, bối cảnh của tập này không áp dụng cho Eureka Seven: AO vì nếu nó xảy ra thì các sự kiện trong bộ AO sẽ không xảy ra.

Manga
Kataoka Jinsei và Kondou Kazuma đã thực hiện chuyển thể manga cùng tên cũng như có bối cảnh giống với tác phẩm nhưng có cốt truyện rất khác so với anime. Truyện được đăng trên tạp chí Shounen A của Kadokawa Shoten từ ngày 26 tháng 7 năm 2005 đến ngày 26 tháng 9 năm 2006. Kadokawa Shoten sau đó đã tập hợp các chương lại và phát hành thành 6 tankōbon. Bandai Entertainment giữ bản quyền phiên bản tiếng Anh của loạt manga này, Kana thì đăng ký phân phối tại Pháp, Glènat España đăng ký tại Tây Ban Nha, Carlsen Comics đăng ký tại Đức và Planet Manga đăng ký tại Bồ Đào Nha.

Kizuki Miki thì thực hiện loạt manga có tựa Eureka Seven: Gravity Boys & Lifting Girl chuyển thể từ trò chơi điện tử vốn có bố cảnh trước khi xảy ra các sự kiện trong bộ anime. Cốt truyện xoay quanh Sumner một cậu bé muốn thoát ra khỏi sự gò bó của gia tộc và Ruri một bé hóa trang thành con trai để có thể tham gia vào câu lạc bộ lướt gió. Tác phẩm đăng trên tạp chí Comptiq cũng của Kadokawa Shoten từ tháng 5 năm 2005 đến ngày 26 tháng 9 năm 2006. Kadokawa Shoten sau đó cũng tập hợp các chương lại và phát hành thành 2 tankōbon. Bandai Entertainment giữ bản quyền phiên bản tiếng Anh của loạt manga này.

Hiroshi Oonogi đã thực hiện chuyển thể manga của tập anime đặc biệt New Order với sự minh họa của Fugin Miyama có tựa Kōkyōshihen Eureka Seven New Order và cũng đã đăng trên tạp chí Comptiq của Kadokawa Shoten từ ngày 26 tháng 1 năm 2013.

Trò chơi điện tử
Bandai đã tiến hành thực hiện ba phiên bản trò chơi điện tử lấy bối cảnh thế giới Eureka Seven và cả ba điều thuộc thể loại hành động.

Trò chơi thứ nhất có tựa Eureka Seven TR1: New Wave (エウレカセブン TR1:NEW WAVE) được thực hiện cho hệ PlayStation 2, đã phát hành vào ngày 27 tháng 10 năm 2005 và phát hành ra thị trường quốc tế vào ngày 17 tháng 10 năm 2006. Trò chơi lấy bối cảnh trước khi các sự kiện trong bộ anime diễn ra.

Trò chơi thứ hai có tựa giống với bộ anime được thực hiện cho hệ PlayStation Portable phát hành vào ngày 06 tháng 4 năm 2006. Trò chơi lấy bối cảnh nửa đầu bộ anime.

Trò chơi thứ ba có tựa Eureka Seven: New Vision (エウレカセブン NEW VISION) cũng được thực hiện cho hệ PlayStation 2, đã phát hành vào ngày 11 tháng 5 năm 2006 và phát hành ra thị trường quốc tế vào ngày 17 tháng 4 năm 2007. Trò chơi lấy bối cảnh hai năm sau các sự kiện trong trò chơi thứ nhất.

Light novel
Sugihara Tomonori đã thực hiện chuyển thể light novel của bộ anime với sự minh họa của Kishiwada Robin. Kadokawa Shoten đã tiến hành phát hành tiểu thuyết này thẳng thành các tập thông qua nhãn hiệu Kadokawa Sneaker Bunko với 4 tập bunkobon từ ngày 29 tháng 10 năm 2005 đến ngày 31 tháng 5 năm 2006. Các nhân vật trong bộ anime vẫn xuất hiện trong chuyển thể này tuy nhiên các thiết lập cũng như bối cảnh thế giới đã được thay đổi nhiều so với bộ anime. Bandai Entertainment giữ bản quyền phiên bản tiếng Anh của loạt tiểu thuyết để tiến hành phân phối tại thị trường Bắc Mỹ.

Phim anime
Việc thực hiện phiên bản phim anime có tựa Kōkyōshihen Eureka Seven: Poketto ga Niji de Ippai (交響詩篇エウレカセブン ポケットが虹でいっぱい) đã được công bố vào tháng 5 năm 2008, Bones và Kinema Citrus là hãng sản xuất. Phim chính thức công chiếu vào ngày 25 tháng 4 năm 2009 trong Tuần lễ Vàng tại Nhật Bản.

Một bộ phim anime gồm 3 phần có tựa  được công bố vào tháng 3 năm 2017. Phần đầu tiên là  được khởi chiếu tại các rạp phim Nhật Bản vào tháng 9 năm 2017. Phần thứ hai có tựa  công chiếu vào tháng 11 năm 2018. Phần thứ ba có tên là  dự kiến phát hành vào năm 2019 nhưng gặp trì hoãn và ngày chiếu bị dời sang tháng 11 năm 2021.

Âm nhạc
Bộ anime có tám bài hát chủ đề, bốn mở đầu và bốn kết thúc. Bài hát mở đầu thứ nhất có tựa Days do FLOW trình bày dùng trong tập 1 đến 13, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 01 tháng 6 năm 2005. Bài hát mở đầu thứ hai có tựa Shounen Heart do Home Made Kazoku trình bày dùng trong tập 14 đến 26, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 03 tháng 8 năm 2005. Bài hát mở đầu thứ ba có tựa Taiyo no Mannaka he do Bivattchee trình bày dùng trong tập 27 đến 39, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 07 tháng 12 năm 2005. Bài hát mở đầu thứ tư có tựa Sakura do NIRGILIS trình bày dùng trong tập 40 đến 50, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 01 tháng 3 năm 2006. Bài hát kết thúc thứ nhất có tựa Himitsu Kichi do Takada Kozue trình bày dùng trong tập 1 đến 13 và tập 26, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 11 tháng 5 năm 2005. Bài hát kết thúc thứ hai có tựa Fly Away do Asami Izawa trình bày dùng trong tập 14 đến 25, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 27 tháng 7 năm 2005. Bài hát kết thúc thứ ba có tựa Tip Taps Tip do HALCALI trình bày dùng trong tập 27 đến 39, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 07 tháng 12 năm 2005. Bài hát kết thúc thứ tư có tựa Canvas do COOLON trình bày dùng trong tập 40 đến 50, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 01 tháng 3 năm 2006. Hai album, mỗi album gồm 2 đĩa chứa các bản nhạc dùng trong bộ anime đã phát hành vào ngày 02 tháng 11 năm 2005 và ngày 05 tháng 4 năm 2006. Một album chứa các bài hát chủ đề của bộ anime đã phát hành vào ngày 07 tháng 5 năm 2006, album này chỉ có phiên bản đặc biệt đính kèm một đĩa chứa các đoạn phim trình bày các nhạc phẩm.

Đón nhận
Kōkyōshihen Eureka Seven đã nhận được nhiều danh hiệu khác nhau tại Hội chợ Anime Quốc tế Tokyo năm 2006. Các danh hiệu gồm có có Phim bộ truyền hình hay nhất, kịch bản hay nhất cho Satō Dai và Thiết kế nhân vật xuất sắc nhất cho Yoshida Kenichi. Ngoài ra Yoshida cũng giành được một số danh hiệu cá nhân tại lễ trao giải phim hoạt hình Kobe năm 2005. Bộ phim cũng giành được danh hiệu tại lễ trao giải tác phẩm số Grand Prix lần thứ 20. Tại lễ trao giải Anime Expo 2006 SPJA bộ phim đã giành được danh hiệu Phim bộ truyền hình hay nhất và Thiết kế nữ nhân vật chính xuất sắc nhất cho nhân vật Eureka. Tạp chí Anime Insider đã đánh giá phiên bản DVD của Eureka Seven là "Bộ DVD hay nhất của năm" năm 2006.

Liên kết ngoài

 Eureka Seven Trang web chính thức

 Eureka Seven: AO  Trang web chính thức

Sêri anime truyền hình năm 2005
Manga năm 2005
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi PlayStation Portable
Chương trình truyền hình dài tập anime
Funimation
Anime và manga phiêu lưu
Anime và manga thể thao
Manga năm 2012
Anime và manga lãng mạn
Manga năm 2013
2005 Japanese novels
Phim anime năm 2009
Phim anime năm 2017
Anime với kịch bản gốc
Animeism
Bandai Entertainment anime titles
Bandai Entertainment manga titles
Bones (xưởng phim)
Coming-of-age anime and manga
Kōkyōshihen Eureka Seven
Fictional motorsports in anime and manga
Manga của Kadokawa Shoten
Kadokawa Sneaker Bunko
Kinema Citrus
Light novel
Chương trình của Mainichi Broadcasting System
Anime và manga mecha
Anime và manga khoa học viễn tưởng
Shōnen manga
Chương trình Tokyo Broadcasting System
Toonami
Anime truyền hình dài tập năm 2012
Anime và manga tuổi mới lớn


title: Thảm sát Haymarket

text:
Thảm sát Haymarket hay Bạo động Haymarket những diễn biến xảy ra sau một vụ đánh bom tại một cuộc biểu tình lao động diễn ra tại Quảng trường Haymarket, Chicago, Hoa Kỳ vào ngày 4 tháng 5 năm 1886. Trong cuộc biểu tình đòi ngày làm tám giờ và phản đối sự việc cảnh sát giết hại công nhân mấy ngày trước đang diễn ra ôn hoà, một người vô danh đã ném một quả bom về phía cảnh sát khi họ đang giải tán đám đông tham gia cuộc biểu tình. Vụ việc kết thúc bằng một vụ bắn súng, kết quả là 7 cảnh sát và ít nhất là 4 công dân chết, rất nhiều người bị thương.

Sau vụ việc này có tám người bị bắt, 7 người bị kết án treo cổ, một người bị kết án 15 năm tù. Có chứng cứ chứng minh là một người trong số họ có thể liên quan đến việc chế tạo quả bom, nhưng không có người nào trong đó đã ném nó.

Thống đốc Illinois là Richard J. Oglesby đã giảm án cho hai người xuống án chung thân, và giữ cho những người còn lại không được tự sát để khỏi phải đối mặt với giá treo cổ, 4 người bị đem ra treo cổ vào 11/11/1893. Năm 1893, thống đốc mới của bang Illinoi là John Peter Altgeld đã tha cho những người còn lại và chỉ trích phiên tòa xét xử 8 người trong vụ thảm sát Haymarket.
Sự kiện Haymarket thường được coi là nguồn gốc của ngày quốc tế lao động 1/5

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lịch sử chủ nghĩa xã hội
Lịch sử của phong trào xã hội