title: Giovanni Caboto

text:
Giovanni Caboto (; sinh khoảng 1450 – mất khoảng 1500; tên tiếng Anh là John Cabot) là một nhà hàng hải và nhà thám hiểm người Ý. Chuyến thám hiểm dọc bờ biển Bắc Mỹ của ông vào năm 1497 theo ủy quyền của vua Henry VII của Anh là chuyến thám hiểm đầu tiên của người châu Âu tại bờ biển Bắc Mỹ kể từ khi người Bắc Âu ghé thăm Vinland vào thế kỷ 11.
Để kỷ niệm 500 năm chuyến hành trình của Caboto, cả chính phủ Anh Quốc và Canada chọn Cape Bonavista, Newfoundland là hòn đảo đại diện cho nơi cập bến đầu tiên của Caboto.

Tên và nguyên quán

Giovanni Caboto là tên tiếng Ý, trong tiếng Venezia là Zuan Chabotto, còn John Cabot là tên tiếng Anh. Các biến thể tên không phải tiếng Ý của ông được ghi chép trong các tài liệu vào thế kỷ 15. Ở Cộng hòa Venezia ông ký tên là "Zuan Chabotto", Zuan là tên John trong tiếng Venezia. Ông tiếp tục sử dụng tên này ở Anh, ít nhất là với cộng đồng người Ý. Ông được một ông chủ ngân hàng người Ý ở Luân Đôn gọi là 'Giovanni'.

Ông được sinh ở Ý, con trai của Giulio Caboto; ông có một người anh trai là Piero. Các xã Gaeta (thuộc tỉnh Latina) và Castiglione Chiavarese (thuộc tỉnh Genova) đều được đề xuất là nơi ông sinh ra. Bằng chứng của Gaeta là các ghi chép của một gia đình nhà Caboto sinh sống ở đó cho tới giữa thế kỷ 15, tuy nhiên không rõ tung tích của họ sau năm 1443.

Công sứ Tây Ban Nha Pedro de Ayala, người cùng sống với Caboto ở Luân Đôn, nhận xét về ông trong một lá thứ tới Hoàng gia Tây Ban Nha năm 1498 là "một người Genova nữa giống như Colombo". Con trai của Giovanni Caboto, Sebastiano, nói rằng bố ông đến từ Genova. Vào năm 1476 Caboto trở thành công dân Cộng hòa Venizia sau ít nhất 15 năm định cư ở đây; do đó ông chắc chắn đã có mặt ở Venezia ít nhất từ năm 1461.

Thời trẻ

Ông sinh vào khoảng thời gian trước năm 1450, căn cứ theo hầu hết các tài liệu ghi chép về Caboto. Vào năm 1471 Caboto được nhận vào hội ái hữu Thánh sử Gioan. Do đây là một trong các hội ái hữu lớn của thành phố, việc ông được nhận vào hội cũng cho thấy ông được cộng đồng tôn trọng.

Sau khi có quốc tịch Venezia năm 1476, Caboto được phép tham gia vào các hoạt động buôn bán trên biển, trong đó có việc buôn bán tới khu vực đông Địa Trung Hải. Một tài liệu viết vào năm 1483 có ghi lại việc ông bán một người nô lệ ở Crete, người mà ông đã mua được ki còn trong lãnh thổ của Sultan Ai Cập, mà ngày nay là Israel, Syria và Liban. Điều này chưa đủ để chứng minh cho khả năng Caboto từng tới Mecca, một điều mà ông đề cập vào năm 1497 với đại sứ Milano ở Luân Đôn.

"Zuan Cabotto" được đề cập trong nhiều ghi chép ở Venezia thập kỷ 1480. Các tài liệu này ghi rằng tới năm 1484 ông đã kết hôn với Mattea và có ít nhất hai người con trai. Các con trai của Caboto là Ludovico, Sebastiano, và Sancto. Các nguồn tài liệu của Venezia còn nói tới việc Cabot tham gia vào việc xây dựng nhà cửa trong thành phố. Và có lẽ những kinh nghiệm này là hành trang của ông khi làm kỹ sư xây dựng nhà tại Tây Ban Nha.

Caboto gặp vấn đề về tiền bạc vào cuối thập niên 1480 và rời khỏi Venezia vào ngày 5 tháng 11 năm 1488 mà chưa thể trả hết nợ. Ông chuyển tới Valencia, Tây Ban Nha, nơi các chủ nợ của ông gửi một lá thư đề nghị chính quyền Valencia bắt giữ Caboto. Khi ở Valencia, "John Cabot Montecalunya" (tên ông trong các tài liệu địa phương) đề xuất các kế hoạch nâng cấp bến cảng. Tuy vậy các đề xuất này bị từ chối. Đầu năm 1494 ông chuyển tới Sevilla, nơi ông đề xuất, được trao quyền xây dựng và, trong năm tháng trời, thực hiện việc xây dựng một cây cầu bằng đá bắc qua sông Guadalquivir. Dự án này bị hủy bỏ sau quyết định của Hội đồng Thành phố vào ngày 24 tháng 12 năm 1494. Sau sự kiện này Caboto có vẻ như đã tìm kiếm sự giúp đỡ từ Sevilla và Lisboa cho một cuộc thám hiểm Đại Tây Dương, trước khi tới Luân Đôn tìm kiếm sự hỗ trợ về chính trị và tài chính.

Hỗ trợ về kinh phí
Giống như nhiều nhà thám hiểm khác như Cristoforo Colombo, Caboto dẫn đầu cuộc thám hiểm theo sự ủy quyền; trong trường hợp này là nước Anh. Caboto dự kiến căng buồm sang phía tây từ một vĩ độ bắc nơi kinh độ gần nhau hơn, và do đó, chuyến đi sẽ ngắn hơn. Ông vẫn mong sẽ tìm được một tuyến đường mới tới Trung Quốc.

Các sử gia cho rằng, khi tới Anh, Caboto đã tới Bristol, một trung tâm hàng hải lớn, để tìm kiếm hỗ trợ về tiền bạc. Đây là thành phố Anh duy nhất từng có các cuộc thám hiểm Đại Tây Dương. Giấy phép hoàng gia của Caboto, được ban hành năm 1496, viết rằng các cuộc thám hiểm phải được xuất phát từ Bristol, vì vậy các hỗ trợ về tài chính rất có thể là từ đây. Trong bất cứ trường hợp nào, các hàng hóa thu được từ các cuộc khám phá chỉ được trao đổi buôn bán ở chính nước Anh, và phải thông qua Bristol. Điều này cho thấy Bristol là một hải cảng độc quyền trong việc tổ chức giao thương buôn bán. Về khoản này, có lẽ vua Henry VII của Anh đã học từ những người Iberia khi các cảng Lisboa và Sevilla lần lượt là các cảng độc quyền ở Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.

Cuối thế kỷ 20, sử gia Alwyn Ruddock tìm thấy các tài liệu chỉ ra rằng Cabot tới Luân Đôn trước, và nhận hỗ trợ về tài chính từ cộng đồng người Italia. Bà cho rằng một trong các nhà tài trợ là Cha Giovanni Antonio de Carbonariis, một đan sĩ dòng Augustinô và là người trợ giúp cho Adriano Castellesi, người thu thuế của giáo hội. Ruddock cũng cho rằng Carbonariis đi cùng Cabot trong hải trình năm 1498. Bà còn tin rằng người này đã giới thiệu Caboto với vua Henry VII của Anh. Ngoài ra, Ruddock cũng nói rằng Cabot mượn một khoản tiền từ một nhà băng Ý ở Luân Đôn. Do Ruddock ra lệnh tiêu hủy các tài liệu nghiên cứu sau khi bà mất vào năm 2005, các học giả khác phải sao chép lại các nghiên cứu và phục hồi lại các ghi chép của bà. Dự án Caboto được lập ra tại Đại học Bristol vào năm 2009 để nghiên cứu về Caboto và các chuyến thám hiểm từ Bristol. Francesco Guidi Bruscoli của Đại học Firenze tìm thấy một số tài liệu của Ruddock và khẳng định rằng vào tháng 3 năm 1496 Caboto đã nhận tiền từ nhà băng của gia đình nhà Bari tại Firenze. Các chủ ngân hàng ở Luân Đôn giao cho Caboto 50 đồng xu vàng nobles (trị giá khoảng 16 bảng 13 shilling 4 xu) để trang trải cho việc "đi tìm vùng đất mới".

Vào ngày 5 tháng 3 năm 1496 Henry VII gửi cho Caboto và các con trai của ông giấy ủy quyền với các quyền lợi sau:
 Các con của ông lúc này vẫn còn khá nhỏ.

Các cuộc thám hiểm

Caboto tới Bristol để chuẩn bị cho chuyến du hành của mình. Bristol là cảng biển lớn thứ hai ở Anh. Kể từ năm 1480 đây là nơi xuất phát của các chuyến tìm kiếm vùng đất Hy-Brasil. Theo truyền thuyết của người Celt, đảo này nằm đâu đó tại Đại Tây Dương. Người ta đồn rằng những người Bristol đã khám phá ra hò đảo này từ ngày xưa nhưng quên mất lối đi tới đó. Ruddock viết trong một lá thư gửi cho một đồng nghiệp tên là Quinn vào năm 1988 rằng bà tìm thấy bằng chứng trong các tài liệu lưu trữ bằng tiếng Ý khẳng định người Bristol đã tìm ra Bắc Mỹ trước năm 1470. Do người ta tin hòn đảo này là nơi cây brazilwood (một loại cây chứa nhựa màu đỏ để làm thuốc nhuộm vải), vì vậy mà hòn đảo này rất thu hút sự tò mò của các nhà buôn.

Chuyến đi đầu tiên
Không có quá nhiều ghi chép về chuyến đi đầu tiên của Caboto. Một lá thư do John Day, một nhà buôn Bristol, gửi vào mùa đông 1497-98 tới địa chỉ được cho là của Cristoforo Colombo, có nhắc tới chuyến đi này, nhưng chủ yếu nói về chuyến đi thứ hai vào năm 1497. Ông viết, "Bời vì Ngài muốn biết thông tin về chuyến đi đầu tiên, tôi có thể tóm tắt như sau: ông ấy đi bằng một tàu, thủy thủ đoàn làm ông ấy gặp rắc rối, ông bị cạn kiệt nhu yếu phẩm và gặp thời tiết xấu, thế là ông quyết đi quay lại bờ." Do Caboto nhận được giấy thông hành vào tháng 3 năm 1496, người ta tin rằng chuyến ra khơi này được tiến hành vào hè năm đó.

Chuyến đi thứ hai
Thông tin về chuyến đi thứ hai vào năm 1497 chủ yếu được tìm thấy trong bốn bức thư ngắn và một phần nhỏ trong cuốn biên niên sử năm 1565 của thành phố Bristol viết rằng:
"Năm nay, vào ngày Gioan Baotixita [24 tháng 6 năm 1497], vùng đất America được phát hiện bởi Các thương gia Bristow trên một con thuyền của Bristowe, có tên là Mathew; con tàu xuất phát từ bến cảng Bristowe, vào ngày thứ hai của tháng Năm, và trở về đây vào ngày 6 tháng Tám."
— G.E. Weare, Cabot's Discovery of North America, (Luân Đôn, 1897), tr. 116

Các "lá thư của John Day" cung cấp một lượng dữ liệu đáng kể về hành trình thứ hai của Caboto. Lá thư được viết vào mùa đông 1497–1498 bởi nhà buôn Bristol có tên là John Day, bí danh là Hugh Say of London, cho một người mà người ta tin là Cristoforo Colombo. Day quen biết với các thành viên của đoàn thám hiểm và do đó có thể tường thuật lại chi tiết chuyến đi. Nếu các vùng đất mà Caboto khám phá được nằm ở phía tây kinh tuyến phân chia của Hiệp ước Tordesillas, hoặc nếu ông đi xa hơn về phía tây, Colombo có thể sẽ coi đây như lời thách thức quyền lợi của ông.

Ngoài các lá thư trên Alwyn Ruddock từng nói rằng mình tìm thấy một lá thư khác, viết vào ngày 10 tháng 8 năm 1497 bởi chủ nhà băng Giovanni Antonio de Carbonariis ở Luân Đôn. Tuy nhiên lá thư này chưa được tìm thấy. Từ các ghi chép của Ruddock, lá thư không có quá nhiều thông tin chi tiết về chuyến đi. Ruddock nói rằng là thư chứa một "chứng cứ mới ủng hộ quan điểm rằng các thủy thủ Bristol đã phát hiện ra vùng đất bên kia đại dương trước khi Giovanni Caboto tới Anh." She quả quyết rằng các thủy thủ Bristol đã tới Bắc Mỹ trước Caboto khoảng 20 năm.

Các nguồn tài liệu không thống nhất với nhau về mọi mặt của các sự kiện, và không có nguồn nào là hoàn toàn đáng tin cậy. Người ta viết rằng Cabot có "một con tàu nhỏ" sức tải 50 tấn tên là Matthew of Bristol (dựa theo biên niên ký 1565). Người ta nói con thuyền này tích trữ nhu yếu phẩm uur dùng cho "bảy, tám tháng". Con tàu ra khơi vào tháng 5 với thủy thủ đoàn gồm từ 18 tới 20 người. Trong số đó có một người Burgundy không rõ danh tính và một thợ cắt tóc Genova, những người được cho là làm công việc phẫu thuật.

Theo một số nguồn thì có hai nhà buôn của Bristol tham dự chuyến đi. Một là William Weston, người được các nhà nghiên cứu hiện đại xác định là có tham gia đoàn của Caboto vào cuối thế kỷ 20. Sự can dự của Weston được khẳng định trong tài liệu tìm thấy vào đầu thế kỷ 21 với thông tin ghi chép về số tiền ông nhận được từ nhà vua vào tháng 1 năm 1498 sau khi con tàu trở về. Quan trọng hơn vào năm 2009 nhà sử học Evan Jones khẳng định Weston đã thực hiện một chuyến đi độc lập tới New Found Land vào năm 1499, có thể theo sự ủy quyền của Caboto, và là người Anh (English) đầu tiên đưa tàu tới Bắc Mỹ. Vào năm 2018 Condon và Jones xuất bản một bài báo nữa khẳng định sự hợp tác của Weston với Caboto trước chuyến khám phá năm 1498.

Sau khi rời Bristol, đoàn đưa tàu vượt qua Ireland và băng qua Đại Tây Dương, đặt chân lên bờ biển Bắc Mỹ vào ngày 24 tháng 6 năm 1497. Vị trí chính xác vẫn chưa thống nhất. Các sử gia đề xuất Cape Bonavista và St. John's; Đảo Cape Breton, Nova Scotia; hay Labrador và Maine là các địa điểm có khả năng chính xác cao nhất. Kể từ khi người ta tìm thấy "lá thư John Day" vào những năm 1950, vị trí cập bến ban đầu rất có thể là Newfoundland hoặc đảo Cape Breton bởi theo lá thư của Day thì bờ biển mà tàu khám phá được vào năm 1497 nằm trong khoảng vĩ độ từ Bordeaux, Pháp tới Dursey Head ở nam Ireland. Vị trí cập bến ban đầu dường như diễn ra gần với phía nam (Cape Breton), còn tàu bắt đầu hành trình trở về sau khi tới được phía bắc (Newfoundland).

Để kỷ niệm 500 năm ngày tàu cập bến, chính phủ Canada và Vương quốc Liên hiệp Anh chọn Cape Bonavista ở Newfoundland là địa điểm "chính thức". Tại đây vào năm 1997 Nữ hoàng Elizabeth II, cùng với các thành viên chính phủ Ý và Canada, cử hành lễ chào đón tàu Matthew của Bristol, sau khi con tàu bản sao này tiến hành việc băng qua Đại Tây Dương.

Chuyến đi cuối cùng

Khi trở về Bristol, Caboto cưỡi ngựa tới Luân Đôn để báo cáo với nhà vua. Vào ngày 10 tháng 8 năm 1497, ông được thưởng 10 bảng – tương đương với khoảng 2 năm làm công của người lao động chân tay hay thợ thủ công. Soncino viết vào ngày 23 tháng 8 rằng Caboto "được gọi là Đại đô đốc [giống như Colombo đã từng được phong] và nhận được nhiều sự tôn trọng, mặc đồ bằng lụa, còn những người Anh thì chạy theo ông như những kẻ điên". Sự yêu mến không kéo dài được lâu. Trong nhiều tháng sau đó sự chú ý của nhà vua được đổi sang Khởi nghĩa Conrwall thứ hai 1497 do Perkin Warbeck cầm đầu. Sau khi ngai vàng Henry không còn gặp nguy hiểm, ông bắt đầu chú ý tới Caboto hơn. Vào ngày 26 tháng 9, chỉ vài ngày sau khi cuộc khởi nghĩa bị dẹp tan, nhà vua thưởng cho Cabot thêm 2 bảng nữa. Vào tháng 12 năm 1497 Caboto được trợ cấp 20 bảng một năm. Vào ngày 3 tháng 2 năm 1498 ông nhận được giấy ủy quyền mới đối với chuyến đi sắp tới. Vào tháng 3 và tháng 4, nhà vua đồng ý cấp tiền cho Lancelot Thirkill của Luân Đôn, Thomas Bradley và John Cair, những người sẽ đi cùng Caboto trong chuyến hành trình mới.

Cuốn Great Chronicle of London (1189–1512) ghi lại rằng Caboto khởi hành với đoàn gồm năm chiếc tàu từ Bristol vào đầu tháng 5 năm 1498, trong đó có một chiếc được nhà vua chuẩn bị. Một tàu trong số này mang theo nhiều mặt hàng như vải vóc, mũ, đăng ten và nhiều "thứ lặt vặt" khác. Điều đó cho thấy Caboto hướng tới việc trao đổi buôn bán trong lần xuất quân này. Đại sứ Tây Ban Nha ở Luân Đôn báo cáo rằng vào tháng 7 một chiếc tàu trong số đó gặp bão và phải neo đậu ở Ireland, trong khi Caboto cùng bốn chiếc thuyền còn lại tiếp tục hành trình.

Trong nhiều thế kỷ không hề có tài liệu nào được tìm thấy (hay công bố) có liên quan tới chuyến đi này; người ta cho rằng Caboto cùng đoàn thuyền đã bị lạc ở biển. Tuy nhiên ít nhất một người trong số đó, Lancelot Thirkill, được ghi là sống ở Luân Đôn vào năm 1501. Không ai chắc chắn rằng Caboto chết trong chuyến đi, hay đã trở lại đất liền an toàn và qua đời sau đó.

Sử gia Alwyn Ruddock nghiên cứu về Caboto và thời đại của ông trong 35 năm. Bà cho rằng Caboto và thủy thủ đoàn đã trở về nước Anh vào mùa xuân năm 1500. Bà khẳng định họ đã trở về sau chuyến hành trình trong hai năm tới bờ đông Bắc Mỹ, xuôi xuống phía nam tới khu vực vịnh Chesapeake và có thể là tới các lãnh thổ của Tây Ban Nha ở Caribe. Bằng chứng mà bà đưa ra là tấm bản đồ của Juan de la Cosa người Tây Ban Nha. Bản đồ của ông bao gồm cả bờ biển Bắc Mỹ và các vùng biển 'do người Anh tìm ra' từ năm 1497 tới 1500.

Ruddock cho rằng Cha Giovanni Antonio de Carbonariis và các cha xứ khác đi cùng đoàn tàu năm 1498 đã ở lại Newfoundland và thành lập một hội truyền giáo. Nếu Carbonariis thực sự đã thành lập một khu định cư ở Bắc Mỹ, đây sẽ là khu định cư Thiên Chúa giáo đầu tiên ở châu Mỹ, kèm theo đó là một nhà thờ duy nhất được xây ở đây vào thời Trung cổ.

Dự án Cabot tại Đại học Bristol được thành lập năm 2009 để tìm hiểu các bằng chứng về lời khẳng định của Ruddock, cũng như thực hiện các cuộc nghiên cứu liên quan tới Caboto và nhóm của ông. Các nhà nghiên cứu hàng đầu như Evan Jones và Margaret Condon khẳng định đã tìm thấy thêm các bằng chứng chi tiết hơn để củng cố lập trường của Ruddock.

Nguồn
 Evan T. Jones và Margaret M. Condon, Cabot and Bristol's Age of Discovery: The Bristol Discovery Voyages 1480–1508 (Đại học Bristol, 2016).
 Evan T. Jones, "Alwyn Ruddock: 'John Cabot and the Discovery of America' ", Historical Research Tập 81, Số 212 (2008), tr. 224–254.
 Evan T. Jones, "Henry VII and the Bristol expeditions to North America: the Condon documents", Historical Research, 27.08.2009, relates primarily to newly discovered documents related to William Weston's 1499 voyage.
 Francesco Guidi-Bruscoli, 'John Cabot and his Italian Financiers', Historical Research (Tháng 4 năm 2012).
 J.A. Williamson, The Cabot Voyages and Bristol Discovery Under Henry VII (Hakluyt Society, Second Series, No. 120, CUP, 1962).

 H.P. Biggar (ed.), The Precursors of Jacques Cartier, 1497–1534: A Collection of Documents Relating to the Early History of the Dominion of Canada (Ottawa, 1911).
 P. D'Epiro, M.D. Pinkowish, Sprezzatura: 50 Ways Italian Genius Shaped the World, 1st Anchor Book Edition, 2001, tr. 179–180.

Đọc thêm
Evan T. Jones and Margaret M. Condon, Cabot and Bristol's Age of Discovery: The Bristol Discovery Voyages 1480–1508 (Đại học Bristol, 2016).
Douglas Hunter, The Race to the New World: Christopher Columbus, John Cabot, and a Lost History of Discovery (New York: Macmillan, 2011).
Maura, Juan Francisco. El mito de "John Cabot": construcción británica para reclamar la soberanía de Norteamérica. Cuadernos Hispanoamericanos. 788 (2016): 4–25. (Đọc trực tuyến tại http://www.aecid.es/Centro-Documentacion/Documentos/Publicaciones%20AECID/WEB_CHA_788_2016.pdf ).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 John Cabot: A Man of the Renaissance, National Film Board of Canada
John Cabot, Historica Canada
 The Cabot Project, dự án tại Đại học Bristol, dẫn đầu bởi Dr Evan Jones.
 O. Hartig, "John and Sebastian Cabot", The Catholic Encyclopedia (New Advent, 1908).

Nguồn sơ cấp
Introduction and Source: "Salazar's account of Bristol's discovery of the Island of Brasil (pre 1476)", The Smugglers' City, Khoa Lịch sử, Đại học Bristol
Sources: "First Letters Patent granted by Henry VII to John Cabot, ngày 5 tháng 3 năm 1496", The Smugglers' City, Khoa Lịch sử, Đại học Bristol
Primary Sources: "Lorenzo Pasqualigo to his brothers at Venice, ngày 23 tháng 8 năm 1497", The Smugglers' City, Khoa Lịch sử, Đại học Bristol
Primary Sources: "Raimondo de Raimondi de Soncino, Milanese Ambassador in England, to Ludovico Maria Sforza, Duke of Milan, ngày 18 tháng 12 năm 1497, The Smugglers' City, Khoa Lịch sử, Đại học Bristol
Primary Source: Letter, author unknown: "News sent from London to the Duke of Milan, ngày 24 tháng 8 năm 1497", The Smugglers' City, Khoa Lịch sử, Đại học Bristol

Sinh thập niên 1450
Mất thập niên 1500
Người mất tích thập niên 1490
Người Venezia thế kỷ 15
Thời đại khám phá
Người thám hiểm Canada
Nhà thám hiểm Cộng hòa Venezia
Người Ý thám hiểm Bắc Mỹ
Hoa tiêu Ý
Người buôn bán nô lệ
Lịch sử Bristol
Người Ý di cư tới Vương quốc Anh
Người Chioggia
Người thời Tudor
Nhân vật Lịch sử Quan trọng Quốc gia (Canada)


title: Thác Mơ (định hướng)

text:
Thác Mơ có thể là:
Các địa danh
 Thủy điện Thác Mơ trên sông Bé ở xã Đức Hạnh huyện Bù Gia Mập tỉnh Bình Phước
 Phường Thác Mơ thuộc thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước
 Khu du lịch sinh thái Bà Rá – Thác Mơ ở thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước, bắt nguồn từ tên hồ Thủy điện Thác Mơ
Thị trấn cũ Thác Mơ, huyện lỵ huyện Phước Long thuộc tỉnh Bình Phước đến năm 2009; nay tương ứng với địa bàn hai phường Long Thủy và Thác Mơ thuộc thị xã Phước Long.

Các thác nước
 Thác Mơ Na Hang hay thác Pác Ban ở thị trấn Nà Hang huyện Nà Hang tỉnh Tuyên Quang
 Thác Mơ Quảng Yên ở phường Đông Mai và Minh Thành, thị xã Quảng Yên tỉnh Quảng Ninh
 Thác Mơ Mù Cang Chải ở xã Mồ Dề huyện Mù Cang Chải tỉnh Yên Bái
 Thác Mơ Thanh Sơn trên suối Khoang Xanh ở giáp ranh xã Cự Thắng và Cự Đồng, huyện Thanh Sơn tỉnh Phú Thọ
 Thác Mơ Bá Thước ở xã Điền Quang huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa
 Thác Mơ Minh Hóa ở xã Hóa Hợp huyện Minh Hóa tỉnh Quảng Bình
 Thác Mơ Nam Đông ở xã Hương Phú huyện Nam Đông tỉnh Thừa Thiên Huế
 Thác Suối Mơ Quy Nhơn ở khối 8 phường Bùi Thị Xuân, thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định
 Thác Mơ Ia Khai ở làng Ếch xã Ia Khai huyện Ia Grai tỉnh Gia Lai.
 Thác Mơ Đồng Nai ở xã Trà Cổ huyện Tân Phú tỉnh Đồng Nai.
 Thác Mơ ở tỉnh Bình Phước, nơi nay là Thủy điện Thác Mơ.

Tham khảo


title: Hòa Ninh (định hướng)

text:
Hòa Ninh có thể là:

 Xã Hòa Ninh, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng
 Xã Hòa Ninh, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng
 Xã Hòa Ninh, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long


title: Văn Khê (định hướng)

text:
Văn Khê có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Văn Khê, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội
 Xã cũ Văn Khê thuộc thành phố Hà Đông, tỉnh Hà Tây; nay tương ứng với địa bàn hai phường La Khê và Phú La thuộc quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.


title: Trần Thành Ngọ

text:
Trần Thành Ngọ (1918 - 1947) là một quân nhân trong Quân đội Nhân Dân Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Sự nghiệp
Ông là người làng Đẩu Vũ, Văn Đẩu, quận Kiến An. Thời trẻ, Trần Thành Ngọ là lính khố đỏ canh gác sân bay nên gọi là Đội Ngọ. Giữa năm 1944, Trần Thành Ngọ tham gia cách mạng.

Cuối năm 1944, ông đã tổ chức đội tự vệ cứu quốc Văn Đẩu tại đình Đẩu Sơn. Đây là lực lượng nòng cốt của phong trào cách mạng địa phương.

Ngày 26/11/1946, ông là chỉ huy phó mặt trận Cầu Niệm, Thị xã Kiến An (Uỷ ban kháng chiến Liên tỉnh Hải Phòng Kiến An) mang mật danh A, giữ một vị trí phòng vệ hướng chính diện, từ hữu ngạn sông Lạch Tray.

Ngày 25/04/1947, quân Pháp với sự yểm trợ của pháo binh đã tấn công thị xã Kiến An từ nhiều phía. Trong tình thế, sở chỉ huy ở núi Cột Cờ bị địch bao vây, tuy bị thương nặng, nhưng ông vẫn ra lệnh cho anh em rút lui bảo toàn lực lượng còn một mình chống lại quân đich. Trần Thành Ngọ đã lừa địch tới gần, dùng lựu đạn giết địch, trong tình thế đó Trần Thành Ngọ đã anh dũng hi sinh.

Ông được Quốc hội, Chính phủ nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang.

Tham khảo

Người Hải Phòng
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân


title: Người Philippines ở nước ngoài

text:
Người Philippines sống ở nước ngoài là những người có gốc Philippines sống ở ngoài lãnh thổ Philippines. Khái niệm này dùng cho cả những công dân của một quốc gia khác có gốc Philippines cũng như công dân Philippines tạm thời sống ở nước ngoài.

Hầu hết người Philippines di cư ra nước ngoài là để tìm việc làm và hỗ trợ gia đình họ ở Philippines. Chính vì lý do di cư này mà tại nhiều nước có những cộng đồng đáng kể người Philippines.

Thông thường, những người này được gọi là người lao động Philippines ở nước ngoài (Overseas Filipino Workers - OFWs). "Người Philippines toàn cầu" ("Global Filipino") là một thuật ngữ mới xuất hiện nhưng ít được sử dụng rộng rãi.

Cựu tổng thống Philippines Gloria Macapagal-Arroyo đã sử dụng thuật ngữ "nhà đầu tư Philippines hải ngoại" ("Overseas Filipino Investor" - OFI) để chỉ các kiều dân Philippines đóng góp cho kinh tế Philippines thông qua kiều hối, mua bất động sản và thành lập doanh nghiệp trên quê hương.

Dân số
Có khoảng 9,5 đến 12,5 triệu người Philippines sống ở nước ngoài, chiếm khoảng 11% tổng dân số Philippines vào năm 2010.

Hằng năm có hơn 1 triệu người Philippines thử vận may bằng cách ra nước ngoài làm việc thông qua các công ty xuất khẩu lao động hoặc các con đường khác, bao gồm cả các hoạt động được chính phủ hỗ trợ. Một phần đáng kể trong số họ là phụ nữ, thường xin làm các công việc như người giúp việc (tại gia) và người phục vụ cá nhân (phục vụ người ốm, chăm sóc trẻ em,...). Những người khác thì nhập cư và trở thành công dân vĩnh viễn của quốc gia khác. Người Philippines ở nước ngoài thường làm các công việc như bác sĩ, chuyên gia vật lý trị liệu, y tá, kế toán, chuyên gia máy tính, kỹ sư, kiến trúc sư, nghệ sĩ, kĩ thuật viên, giáo viên, quân nhân, thuyền viên, nhất là ở Trung Đông.

Việc di cư như vậy gây ra một vấn đề tiêu cực: ngày càng nhiều người lao động lành nghề đảm nhận các công việc không cần kỹ năng, gây ra tình trạng chảy máu chất xám, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế và giáo dục. Hơn nữa, việc di cư như thế cũng có thể dẫn đến việc người lao động không được sử dụng hết khả năng, ví dụ, một bác sĩ khi ra nước ngoài lại được đào tạo lại để trở thành y tá.

Tác động kinh tế
Kiều hối do người Philippines làm việc ở nước ngoài gửi về đã đóng góp tích cực vào nền kinh tế quốc gia; năm 2005 lượng kiều hối gửi về là hơn 10 tỉ USD. Philippines là nước nhận nhiều kiều hối thứ 4 trên thế giới, sau Ấn Độ, Trung Quốc và México. Lượng kiều hối này tương đương với 13,5% GDP của Philippines, lớn nhất trong 4 quốc gia trên. xét về tỉ lệ đóng góp trong nền kinh tế nội địa.

Các nước có đông người Philippines
Úc, vào năm 2000 Úc cho biết có hơn 127.00 người Philippines hoặc người Úc gốc Philippines.
Anh. Nhiều y tá và nhân viên chăm sóc (caregiver) đã nhập cư đến Anh vào những năm gần đây. Quốc đảo này đã đón chào 20.000 người Philippines là y tá hoặc các ngành nghề khác chỉ tính trong 5 năm trở lại đây. Anh là nhà của khoảng 200.000 người gốc Philippines. Nhiều thủy thủ gốc Philippines đã định cư tại những hải cảng của Anh trong khoảng thời gian cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Thậm chí Liverpool còn có một khu vực được gọi là Little Manila.
Mỹ. Mặc cho các vấn đề liên quan đến sắc tộc ở vùng tây bắc nước Mỹ vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, phần lớn người Mỹ gốc Philippines ngày nay cảm thấy dễ dàng hòa nhập vào xã hội Mỹ, đã số họ thuộc tầng lớp trung lưu. Người Philippines cũng là cộng đồng người gốc Á lớn thứ 2 ở Mỹ. Tiếng Tagalog (ngôn ngữ chính của Philippines) là ngôn ngữ được nói nhiều thứ 5 trong cộng đồng phụ nữ Philippines ở Mỹ, đóng góp phần lớn trong số đó là cỡ chừng 4.000-6.000 phụ nữ tới Mỹ hằng năm bằng cách lấy chồng thông qua con đường hôn nhân đặt hàng (method of mail-order bride),, yêu qua mạng (internet courtship), hoặc đàn ông Mỹ du lịch đến Philippines và trực tiếp tìm vợ. Bộ ngoại giao Hoa Kỳ ước lượng có 4 triệu người Philippines ở Mỹ vào năm 2007.
Brazil.
Canada.
Hi Lạp.
Hồng Kông.
Ấn Độ.
Ý.
Iraq.
Ireland.
Nhật Bản.
Liban.
Malaysia.
 México.
Trung Đông.
New Zealand.
Nigeria.
Na Uy.
Pakistan.
Singapore.
Hàn Quốc.
Tây Ban Nha.
Đài Loan.

Chú thích

Liên kết ngoài

Số liệu chung do chính phủ Philippines cung cấp
 POEA2004   (overseas Filipinos working and/or living overseas):
 3,187,586 stay permanently, 3,599,257 stay for work contracts, and 1,296,972 stay irregularly (without proper documents), which make a sum of 8,083,815.
 Press release on the 2004 Survey on Overseas Filipinos , Philippine National Statistics Office, on OFWs:
 1.06 million Overseas Filipinos Workers
 33.4% are unskilled workers, 15.4% are Trades and related workers, 15.1% are plant and machine operators and assemblers.
 49.3% are males, 50.7% are females.
 Remittances are 64.7 billion Philippine pesos (equaled 1.2 billion USD then)
 Deployed Landbased Overseas Filipino Workers by Destination (New hires and Rehires)  (MS Excel format), Philippine Overseas Employment Administration (POEA), 2005, on OFWs:
 733,970 are landbased, 247,707 are seabased, which make a sum of 981,677. There is a 5.15% growth since 2004's 933,588.
 Remittances are 9,727,138,000 USD. There is a 26.6% growth since 2004.
 List of Additional Reports from the Philippine Overseas Employment Administration Statistics Page

Từ các nguồn khác
AUS - .
GWM - .
HKG -
LBN - .
NZL - .
SAU - .
TWN - Alien Workers in Taiwan-Fukien Area by Industry and Nationality  (JPG và PDF format), 2006 February, CLA, Đài Loan.
MAL - .
USA
.

ARE –
AUS –
CAN –
GWM –
HKG –
IRL –
ITA –
JPN –
LBN –
NZL –
ROK –
SAU –
TWN – Alien Workers in Taiwan-Fukien Area by Industry and Nationality  (JPG và PDF format), 2006 February, CLA, Đài Loan.
USA

</div>

Hải ngoại
Kinh tế Philippines
Người Philippines di cư


title: Cánh quạt nâng hàng ngang

text:
Cánh quạt nâng hàng ngang là một sơ đồ nguyên tắc của cánh quạt của máy bay trực thăng. Trong sơ đồ nguyên tắc này trực thăng sẽ mang hai hệ thống cánh quạt nằm trên cùng một mặt phẳng ngang, trong đó một cánh quạt nằm ở bên trái và cánh quạt còn lại nằm ở bên phải của máy bay.

Sơ đồ nguyên tắc này giúp trực thăng không cần phải sử dụng cánh quạt đuôi để triệt tiêu mô men quay ngang của thân trực thăng như trong sơ đồ Sikorsky thông thường; lý do là hai cánh quạt nâng quay ngược chiều nhau như vậy sẽ triệt tiêu mô men quay lẫn nhau. Việc không dùng cánh quạt đuôi giúp tiết kiệm được rất nhiều nhiên liệu do công của cánh quạt đuôi sinh ra chỉ để giúp triệt tiêu mô men quay chứ không giúp trực thăng trong việc di chuyển. Và do bố trí xa nhau nên các cánh quạt cũng không có cơ hội va chạm vào nhau gây hư hỏng. Sơ đồ nguyên tắc này cũng có ưu điểm là có thể sản sinh ra sức nâng lớn với các cánh quạt nhỏ, nguyên do là có đến hai cánh quạt nâng cùng làm việc.

Danh sách một số trực thăng sử dụng cánh quạt nâng nằm ngang

Trực thăng thông thường
 Focke-Wulf Fw 61 (1936)
 Focke-Achgelis Fa 223 (1941)
 Platt-LePage XR-1 (1941)
 Landgraf H-2 (1944)
 Bratukhin G-3 (1946)
 Bratukhin B-11 (1948)
 Kamov Ka-22 (1959)
 Mil Mi-12 (1967)

Trực thăng có cánh quạt nâng xoay hướng
 Bell/Agusta BA609
 Bell XV-15
 Bell XV-3
 Bell Eagle Eye
 V-22 Osprey

Xem thêm
 Cánh quạt nâng đồng trục
 Cánh quạt nâng đan xen
 Rotorcraft
 Cánh quạt nâng trước-sau
 Cánh quạt nâng xoay hướng

Tham khảo

Helicopter components


title: Thân Trung Quốc

text:
Một người thân Trung Quốc, thân Trung Hoa hay thân Tàu (tiếng Anh: Sinophile là một người thể hiện một sự quan tâm mạnh mẽ đến các khía cạnh của văn hóa hay con người Trung Quốc. Nó cũng thường được dùng để mô tả những người hiểu biết về lịch sử và văn hóa Trung Quốc (như các học giả và nhà nghiên cứu), những người nói tiếng Trung Quốc phi bản địa, các chính trị gia ủng hộ Trung Quốc, và những người thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ đến bất kỳ điều gì ở trên.

Các mối quan tâm điển hình
 Ẩm thực Trung Quốc
 Kiến trúc Trung Quốc
 Phương ngữ tiếng Hán (điển hình là Quan thoại hoặc tiếng Quảng Đông)
 Thư pháp và nghệ thuật Trung Hoa
 Chiêm tinh học Trung Quốc hay tử vi
 Nghệ thuật phong thủy cổ đại
 Đạo giáo
 Thiền trong Phật giáo
 Triết học Trung Quốc - Nho giáo
 Võ thuật, chẳng hạn như các biến thể của công phu
 Chính trị Trung Quốc, Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc, Tư tưởng Mao Trạch Đông, Lý luận Đặng Tiểu Bình, Một quốc gia, hai chế độ, Đường lối quần chúng, Chính trị Trung Hoa Dân Quốc (tức chính trị Đài Loan)
 Trang phục của người Hán trong văn hóa truyền thống (Hán phục) và trang phục Trung Quốc bị ảnh hưởng của người Mãn (Xường xám)
 Văn hóa trà Trung Quốc
 Văn hóa rượu Trung Quốc và bạch tửu
 Các môn nghệ thuật Trung Quốc, bao gồm thơ ca, văn học, âm nhạc và điện ảnh cũng như các hình thức sân khấu giải trí truyền thống Trung Quốc như Tướng thanh và Hí khúc

Xem thêm

 Sùng bái châu Á (Thân châu Á)
 Thân Nhật Bản
 Làn sóng Hàn Quốc (Thân Hàn Quốc)
 Làn sóng Hoa ngữ (trong đó bao gồm Làn sóng văn hóa Trung Quốc)
 Làn sóng Đài Loan
 Thích Đài Loan
 Phong cách Trung Quốc (trong nghệ thuật)
 Nhân tố Trung Quốc (trong chính trị)

Tham khảo

Văn hóa Trung Hoa
Văn hóa châu Á
Đế quốc Trung Hoa


title: Danh sách lễ hội ở Bắc Ninh

text:
Danh sách này liệt kê các lễ hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Hàng năm, trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh diễn ra hơn 300 lễ hội lớn nhỏ khác nhau.

Các lễ hội tiêu biểu
Một số lễ hội tiêu biểu được liệt kê dưới đây:
 Lễ hội Lim (thị trấn Lim, huyện Tiên Du) được tổ chức vào 13 tháng giêng hàng năm, tổ chức thi hát quan họ.
 Lế hội đền Bà Chúa Kho, Thành phố Bắc Ninh.
 Lễ hội đình làng Đồng Đông ( Xã Đại Đồng Thành - Thị xã. Thuận Thành - T. Bắc Ninh), điểm đặc biệt của lễ hội là Lễ rước đại nghênh tứ vị Thành Hoàng diễn ra vào sáng mùng 8 tháng 2 âm lịch.
 Lễ hội làng Tam Tảo, xã Phú Lâm, huyện Tiên Du. Được tổ chức vào ngày mồng 10 tháng 2 hàng năm. Kỷ niệm ngày sinh của ông bà Phụ Quốc Đại Vương Trần Quý và Minh Phúc Hoàng Thái Hậu Phương Dung. Tưởng nhớ ớn hai vị tướng Đào Lại Bộ người có công giúp Thục Phán An Dương Vương đánh Triệu Đà xâm lược.
 Lễ hội Đền Đô (Đình Bảng, Thành phố Từ Sơn) để kỷ niệm ngày đăng quang của vua Lý Thái Tổ - 15 tháng 3 năm Canh Tuất 1010, và tưởng niệm các vị vua nhà Lý.
 Lễ hội Thập Đình (của mười xã, phường thuộc thị xã Quế Võ và huyện Gia Bình) để kỷ niệm trạng nguyên đầu tiên của Việt Nam tức Thái sư Lê Văn Thịnh và Doãn Công (Cao Doãn Công).
 Lễ hội Đền Cao Lỗ Vương ngày 10 - tháng 3 ở làng Tiểu Than(làng Dựng) xã Vạn Ninh và làng Đại Than (làng Lớ) ở xã Cao Đức, huyện Gia Bình.
 Lễ hội Đền Tam Phủ xã Cao Đức, huyện Gia Bình.
 Lễ hội Đồng Kỵ ngày 4 - tháng Giêng.
 Lễ hội Chùa Dâu ngày 8 - tháng 4.
 Lễ hội Đình Châm Khê ngày 4 - tháng tám (âm)
Có câu:
Mùng bảy hội Khám
Mồng tám hội Dâu
Mồng chín hội Gióng
Mồng mười hội Bưởi đâu đâu cũng về

Lịch một số lễ hội ở Bắc Ninh và các vùng lân cận
(Theo âm lịch)

Tháng giêng
 Mùng 3-5 hội làng Xà Đoài, xã Tam Giang, Yên Phong, Bắc Ninh. Cờ tướng chơi từ sáng mùng 3 tết nguyên đán. bóng chuyền hơi nam nữ, quan họ, đu tiên
 Mùng 4:
 Hội làng chóa làng Chân Lạc, xã Dũng Liệt, huyện Yên Phong
 Hội rước pháo, thi pháo, tế bánh dầy, diễn trò ôm cột, dô Ông Đám, múa hoa làng Đồng Kỵ ở phường Đồng Kỵ, thành phố Từ Sơn.
 Hội xem hoa mẫu đơn, diễn trò "Từ Thức gặp tiên" ở chùa Phật Tích (Phật Tích - Tiên Du).
 Hội thi kéo co giữa nam và nữ làng Hữu Chấp ở xã Phong Khê, huyện Yên Phong ( nay là phường Phong Khê, thành phố Bắc Ninh ).
 Hội rước lợn ỷ và đuổi cuốc làng Trà Xuyên ở xã Khúc Xuyên, huyện Yên Phong ( nay là phường Khúc Xuyên, thành phố Bắc Ninh ).
 Hội hát Quan họ làng Ó (Hội Ó) ở phường Võ Cường, thành phố Bắc Ninh. Tối họp chợ âm phủ và bán gà đen.
 Mùng 4-5:
 Hội làng Dương Sơn ở Tam Sơn, thành phố Từ Sơn.
 Hội đuổi cuốc ở làng Xuân Đài (Vạn Ninh, Gia Bình).
 Mùng 5: Đền Vân Mẫu ở thôn Hai Vân, phường Vân Dương (thành phố Bắc Ninh).
 Đền Vân Mẫu - quê hương của Thánh Mẫu, là nơi duy nhất có ngôi đền thờ Đức Thánh Mẫu (mẹ của Đức Thánh Tam Giang) - hằng năm mở hội vào mùng 5 tháng Giêng (là ngày sinh của Đức Thánh Tam Giang - 5 tháng 1 năm Nhâm Ngọ 502). Ngày hội đền Vân Mẫu có sự góp mặt của 372 làng xã tôn thờ Đức Thánh Tam Giang thuộc 5 tỉnh, 16 huyện thị, từ Đu Đuống (Thái Nguyên), đến Ngã Ba Xà (Tam Giang - Yên Phong), rồi tới Lục Đầu Giang. Tục truyền, trước đây hàng năm cứ đến ngày 15 tháng 4 âm lịch (Thánh mẫu băng hà năm Kỷ Hợi 519) là ngày hóa của Thánh Mẫu thì không những dân các làng của tổng Vân Mẫu tổ chức hội hè để tế lễ Thánh Mẫu, mà nhiều làng thờ Thánh Tam Giang cũng quy tụ về đây hương khói phụng thờ bà.
 Mùng 5-6:
- Hội Cổ Loa, xã Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội. Nơi thờ An Dương Vương, hội lớn vùng này.Vật cổ truyền, bóng chuyền hơi nam nữ và Cờ tướng khởi tranh từ mùng 6 tháng giêng chơi 1 ngày là trao giải. các trò chơi dân gian như thi bắn nỏ rất vui.

- Hội Nghiêm Xá, thị trấn Chờ, Yên Phong, Bắc Ninh, cờ tướng khởi tranh từ sáng mùng 5 tết

 Hội hát quan họ các làng Ném (Khắc Niệm) ở phường Khắc Niệm, TP Bắc Ninh và Khu Khả Lễ ở phường Võ Cường, thành phố Bắc Ninh.
 Lễ hội chém lợn: Có lịch sử hơn 800 năm. Từ năm 1999, làng Ném Thượng đã khôi phục tục "chém lợn tế thần" theo sự tích một vị tướng cuối đời Lý
 Hội rước chạ Khả Lễ, Bái Uyên ở xã Liên Bão, huyện Tiên Du.
 Mùng 6-7:
Hội làng Thọ Trai, ở Tam Sơn, thành phố Từ Sơn.
Mùng 7:
Hội Chùa Dận, Đình Bảng, TP.Từ sơn, Bắc Ninh. Chùa nơi sinh ra vua Lý Thái Tổ Lý Công Uẩn. Cờ tướng, chọi gà.Cờ tướng chơi một ngày mùng 7 là kết thúc.
 Hội hát Quan họ làng Đào Xá (4/1 âm lịch), làng Đống Cao(7/1 âm lịch), làng Châm Khê (28/1) xã Phong Khê, huyện Yên Phong ( nay là phường Phong Khê, thành phố Bắc Ninh ).
 Hội hát quan họ làng Hòa Đình (làng Nhồi) ở phường Võ Cường, thành phố Bắc Ninh.
 Hội Sĩ Vương, thôn Tam Á, phường Gia Đông và thôn Lũng Khê, phường Thanh Khương, thị xã Thuận Thành để tưởng nhớ Nam Giao Học Tổ Sĩ Nhiếp. Ông đã có công truyền bá Nho học và Đạo Phật vào Việt Nam.
 Mùng 5-7: Hội "Bách nghệ" làng Như Nguyệt ở xã Tam Giang huyện Yên Phong. Biểu diễn các nghề của tứ dân "Sĩ, nông, công, thương".
 Mùng 6-15: Hội "chen" làng Nga Hoàng (xã Yên Giả, thị xã Quế Võ) có diễn trò trai gái, già trẻ chen nhau.
Mùng 8-9 hội chùa Đài, phường Đình Bảng, TP. Từ Sơn, Bắc Ninh. Cờ Tướng. gà chọi. Cờ tướng chơi ngày mùng 8 là kết thúc.
 Mùng 8-10:
 Hội Phú Mẫn ở thị trấn Chờ, huyện Yên Phong với nhiều môn thể thao đặc biệt đấu vật nổi tiếng.
 Hội hát Quan họ làng Bồ Sơn (phương Võ Cường, Thành phố Bắc Ninh) có diễn trò đập nồi niêu. Đậc biệt là hát quan họ dưới thuyền với khung cảnh Đình, Chùa, Hồ nước.
 Mùng 9:
 Hội làng Tam Sơn ở phường Tam Sơn, Thành phố Từ Sơn.
 Hội Đình làng Thôn Trà Lâm, phường Trí Quả, thị xã Thuận Thành, Bắc Ninh.
 Hội làng Trần ở phường Hạp Lĩnh, thành phố Bắc Ninh.
 Mùng 9-11:
Hội làng rèn khu phố: Đa Hội, phường Châu Khê, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Phần hội: Cờ Tướng, tổ tôm điếm, chọi gà, biểu diễn võ thuật, Biểu diễn Tuồng Cổ ban ngày do đoàn tuồng của địa phương thực hiện. Hát Quan Họ trên thuyền. bóng chuyền hơi nam nữ. Cờ tướng và tổ tôm điếm khởi tranh từ sáng mùng 10 tháng giêng. Trống hội Thăng Long và biểu diễn võ thuật khai mạc ngày hội vào sáng mùng 9 tháng giêng, rất đông các du khách thập phương về tham dự lễ hội. Làng rèn Đa Hội nổi tiếng từ xa xưa tương truyền đã rèn đúc ngựa sắt, roi sắt,nón sắt cho Thánh Gióng đánh giặc Ân thời vua Hùng Vương thứ 6.
Ngày 10-11 Hội làng Yên Khê, Yên Thường, Gia Lâm, Hà Nội. Cờ tướng, bóng chuyền hơi, hát quan họ.
 Hội làng Chè ở xã Liên Bão, Tiên Du, Bắc Ninh (có nhiều trò chơi diễn ra như đấu vật, đá bóng, chọi gà, hát quan họ...)
Hội làng Mai Động, phường Hương Mạc, Thành phố Từ Sơn, Bắc Ninh. Có các trò chơi như: Chọi Gà, Hát Quan họ, Thi đấu Bóng chuyền, các tiết mục văn nghệ khác...
 Ngày 12-13: Hội thi đục mộc làng Phù Khê ở phường Phù Khê, thành phố Từ Sơn. (Hiện nay không thấy lễ hội này còn xuất hiện). Cờ tướng, bóng chuyền hơi nam nữ. Quan họ hát trên thuyền. Cờ tướng khởi tranh từ sáng 12 tháng giêng,nhiều kỳ tài về tham dự lễ hội
 Ngày 11-12: Hội làng Đông Mai, xã Trung Nghĩa, huyện Yên Phong. với đối đáp quan họ, chọi gà,đấu cờ,đốt pháo (nay không còn nữa)... để tưởng nhớ bà thành hoàng làng là Dương Mai Công Chúa- Hứa Trinh Hoà. Là cung phi trong vương triều Lý Nam Đế, có công cùng ngài đánh đuổi quân ngoại xâm.
Ngày 12 và 13 Hội làng Đình Tràng, Dục Tú, Đông Anh, Hà Nội. Cờ Tướng, bóng chuyền và hát quan họ. Cờ khởi tranh từ sáng 12.
 Ngày 12: Hội chùa Giỏ (chùa Quang Đổ) Đình Bảng, Thành phố Từ Sơn, Bắc Ninh.
 Ngày 12-14:
Hội Lim ở thị trấn Lim, huyện Tiên Du. Chính hội 13 tháng giêng. Cờ tướng khởi tranh từ chiều 12. chiều 13 chung kết cờ người.
Hội làng Quan Độ, xã Văn Môn, Yên Phong, Bắc Ninh. Chính hội 13 và 14 tháng giêng. Cờ tướng khởi tranh từ chiều 12 tháng giêng, Vật, bóng chuyền nam nữ. Chọi gà, hát quan họ, bóng đá. Hội rất vui. Đặc sắc bóng chuyền nam nữ, toàn đội mạnh quốc gia về tham gia thi đấu, giải bóng lớn, thưởng nhiều.
Hội làng Me, Hội làng Kim Thiều, phường Hương Mạc, TP.Từ Sơn, Băc Ninh.
Hội làng Thiết Úng, Ngọc Lôi, Liên Hà, Đông Anh, Hà Nội.
Hội của 3 làng Quậy (Quậy Cả, Quậy Châu Phong và Quậy Giao Tác. Chính hội là 13 tháng giêng, cờ tướng, quan họ, vật cổ truyền thống, bóng chuyền hơi nam nữ,cầu lông và chọi gà.
 Ngày 10-15:
 Hội làng Vân Đoàn (Đức Long, thị xã Quế Võ) có tục rước lợn đen (ông ỷ).
 Hội làng Đình Cả, Lộ Bao, Duệ Nam, Duệ Khánh (Nội Duệ, Tiên Du) có tục "hát quan họ", ''chọi gà'' ''đấu vật''
 Ngày 13-15:
 Hội làng Thau (Kim Thao) ở xã Lâm Thao, huyện Lương Tài. Nổi tiếng về thi đấu vật.
 Ngày 14-15:
 Hội đền Bà Chúa Kho, làng Cổ Mễ ở phường Vũ Ninh, thành phố Bắc Ninh.
 Hội làng Phù Lưu, thôn Phù Lưu, xã Trung Nghĩa, huyện Yên Phong. Với những phong tục độc đáo: hát quan họ, hát đối đáp giao duyên, hội thi chọi gà, hội chơi cờ tướng, cờ người...
 Hội làng Ngô Nội ở thôn Ngô Nội, xã Trung Nghĩa, huyện Yên Phong.
 Ngày 15: hội Thôn Song Tháp, Đa Vạn, phường Châu khê, thành phố Từ Sơn sát dòng sông Ngũ Huyện, Châu khê, thị xã Từ Sơn. Cờ tướng ở thôn Song Tháp và Đa Vạn khởi tranh từ sáng 15 tháng giêng.
 Ngày 17-19:Hội làng Yên Phụ - Xã Yên Phụ, huyện Yên Phong tưởng nhớ công lao của Thái úy Lý Thường Kiệt đã chọn núi Đồn, xã Yên Phụ làm đại bản doanh chống quân Tống xâm lược, hội với nhiều trò chơi như bóng chuyền da rất hay, vật, bóng đá, cầu lông, cờ tướng, chọi gà, hát quan họ.
Ngày 17: Hội làng Phú Mỹ - Xã Đình Tổ - Thị xã Thuận Thành.
 Ngày 17-18:Hội làng Á Lữ- Xã Đại Đồng Thành, thị xã Thuận Thành, Bắc Ninh. Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương (cha của Lạc Long Quân) được đặt tại làng.
 Ngày 18-21:
 Hội chùa Tổ ở xã Thái Bảo, huyện Gia Bình.
 Ngày 22-23 Hội làng Thiểm Xuyên, xã Thụy Hòa, huyện Yên Phong đây là lễ hội truyền thống hàng năm. Có các trò chơi: Đấu vật, chọi gà, hát quan họ, cờ tướng...
 Ngày 24-25: Hội làng Đông Yên, xã Đông Phong, huyện Yên Phong đay là 1 lễ hội lớn không thể bỏ qua. 25 là chính hội vui nhất
 Ngày 24-25-26:Lễ hội Làng Đại Lâm, xã Tam Đa, huyện Yên Phong. cờ tướng chơi từ chiều 24 tháng giêng.
Ngày 30/01 đến ngày 02/02 hội làng Đông Xá - Đông Phong- Yên Phong - Bắc Ninh. Lễ hội có nhiều trò chơi dân gian và các làng quan họ lớn đổ về.
 Ngày 27-28: Hội làng giấy Châm Khê - Phong Khê Thành phố Bắc Ninh.

Tháng 2
 Mùng 1:
 Ngày mùng 1-2/hai Mai Thượng, Mai Đình. Hiệp Hòa, Bắc Giang. Có cờ tướng
 Ngày 01-02 Hội làng Đông Xuất & Trung Bạn, xã Đông Thọ, Yên Phong, Bắc Ninh. Cờ, gà, bóng, quan họ trên thuyền.
 Ngày 2-3 tháng hai. Châu Lỗ, Mai Đình, Hiệp Hòa, Bắc Giang. Có cờ tướng
 Hội Đình làng Lương - Tri phương - Tiên Du - Bắc Ninh, Đình thờ 3 anh em họ cao gia và bà Vương phi Ỷ Lan
 Hội làng Bình Ngô - phường An Bình, thị xã Thuận Thành. nơi thờ các bậc thủy tổ dân tộc: Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân, Âu Cơ và Hùng Vương đệ nhất. Các sắc phong có niên đại như sau: 4 sắc Thiệu Trị 6 (1846), 3 sắc Tự Đức 3 (1850), 1 sắc Đồng Khánh 2 (1887), 1 sắc Duy Tân 3 (1909), 2 sắc Khải Định 9 (1924). Điều quý giá là bản thần tích "Hồng Bàng phả" của đền Bình Ngô đã cho biết rõ lai lịch, công trạng của các bậc thủy tổ dân tộc: Kinh Dương Vương, Lạc Long Quân và 18 đời Hùng Vương.
 Mùng 4: Hội Đình Đoài, xã Mão Điền, thị xã Thuận Thành.
 Mùng 5-6 tháng 2, Hội làng Tiêu Long, phường Tương Giang,TP. Từ Sơn, Bắc Ninh. Cờ tướng khởi tranh sáng mùng 4 tháng 2.
Mùng 5: Hội làng Thượng, xã Cảnh Hưng, Huyện Tiên Du.
 Ngày mùng 5 hội làng Đại Chương, xã Cảnh Hưng, Tiên Du, Bắc Ninh. Cờ tướng
 Ngày mùng 5-6 tháng 2 Hội làng Nành (Ninh Hiệp) Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội. Có cờ tướng, bóng chuyền vật cổ truyền tuyệt hay nhiều đô vật nổi tiếng. Cờ tướng giải lớn, khởi tranh từ sáng mùng 5 tháng 2 âm lịch. Bóng chuyền nam nữ mời nhiều đội hay nổi tiếng về thi đấu.
 Mùng 6-7:
 Hội Đình Làng Đông Côi (Thôn Cả - Phường Hồ - Thị xã Thuận Thành - T.Bắc Ninh).
 Hội Đình làng Dương Húc (Đại Đồng - Tiên Du), lễ rước Thành hoàng có công dẹp giặc Ân giúp nước, có cờ tướng chơi một ngày mùng 6 tháng 2.
 'Hội làng Phù Lộc phường Phù Chẩn, thành phố Từ Sơn, Bắc Ninh. cờ tướng chơi từ sáng mùng 6 và ngày mìng 7 tháng 2.
 Hội làng Nghĩa Chỉ ở Nghĩa Chỉ, Minh Đạo, Tiên Du.
 6-7 Hội đền Đức Vua Bà (Thủy tổ Quan họ) làng Viêm Xá (Diềm) ở xã Hoà Long, huyện Yên Phong.Cờ tướng khởi tranh từ sáng mùng 6. Quan họ thì thật là tuyệt hay hát trên sân khấu.
 Ngày mùng 7 tháng 2. Hội làng Hồi Quan - thờ Đức Thánh Tam Quang, thôn Hồi Quan, phường Tương Giang, Thành phố Từ Sơn.Cờ tướng thi đấu một ngày là kết thúc. giải cờ Hồi Quan thì hơi nhỏ.
 Mùng 7-8:
 Hội đình làng thôn Đồng Đông (xã Đại Đồng Thành, thị xã Thuận Thành ), điểm đặc biệt của lễ hội là Lễ rước đại nghênh tứ vị Thành Hoàng diễn ra vào sáng mùng 8 tháng 2 âm lịch, lễ dước tổ chức định kỳ 5 năm 1 lần.
 Mùng 8-9:
 Hội làng Tiến Bào ở Tiến Bào, phường Phù khê, thành phố Từ Sơn. Cờ tướng, bóng chuyền khởi tranh từ sáng mùng 8. Quan họ hát trên thuyền rồng tại ao đình
 Hội làng Nguyễn Thụ ở phường Đồng Nguyên, thành phố Từ Sơn.Cờ tướng, bóng chuyền khởi tranh từ sáng mùng 8. Quan họ hát trên thuyền rồng tại ao đình
 Hội làng Lễ Xuyên ở phường Đồng Nguyên, thành phố Từ Sơn.
 Hội làng Yên Lã ở phường Tân Hồng, thành phố Từ Sơn.
 Hội chùa Tiêu ở phường Tương Giang, thành phố Từ Sơn.
 Mùng 7-15: Hội tranh cây mộc tất làng Long Khám ở xã Việt Đoàn, huyện Tiên Du.
 Mùng 8-9: Hội làng Ngọc Nội, phường Trạm Lộ, thị xã Thuận Thành.
 Hội làng Hưng Phúc ở phường Tương Giang, Thành phố Từ Sơn.
 Ngày 9-10 Hội làng Trùng Quán, Yên Thường, Gia Lâm, Hà Nội. Cờ tướng và vật cổ truyền.Cờ tướng và vật khởi tranh từ chiều mùng 9 tháng 2 âm lịch.
 Hội làng Vĩnh Kiều ở phường Đồng Nguyên, thành phố Từ Sơn.
 Mùng 10-11: Hội làng Cẩm Giang ở phường Đồng Nguyên, thành phố Từ Sơn.Cờ tướng, Vật cổ truyền, Quan họ trên thuyền.
Mùng 9 - 11: Hội chùa Thượng Phúc tại Thôn Cung Kiệm, phường Nhân Hòa, thị xã Quế Võ, Bắc Ninh.
 Mùng 10:
 Hội làng Đại Vi,và làng Đại Thượng, Xã Đại Đồng, Tiên Du, Bắc Ninh. Vật và quan họ trên thuyền.
 Hội làng Thôn Mai Thôn, Xã Chi Lăng, Thị xã Quế Võ, Bắc Ninh.
 Hội làng Vân Xá, Phường Cách Bi, Thị xã Quế Võ, Thờ Lê Văn Thịnh (Thủ Khoa Đại Việt đầu tiên)
 Hội làng Dương Lôi (Đình Sấm) ở phường Tân Hồng, thành phố Từ Sơn để kỷ niệm ngày mất của bà Phạm Thị, mẹ Lý Công Uẩn.
 Hội làng Tam Tảo, xã Phú Lâm, huyện Tiên Du. Kỷ niệm ngày sinh của ông bà Phụ Quốc Đại Vương TRẦN QÚY và Minh Phúc Hoàng Thái Hậu PHƯƠNG DUNG,người có công cứu mạng Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ).Tưởng nhớ ớn hai anh em vị tướng ĐÀO LẠI BỘ người có công giúp Thục Phán AN DƯƠNG VƯƠNG đánh Giặc Triệu Đà xâm lược.
 Hội làng Đông Phù (Phú Lâm Tiên Du) có trò rồng rắn đuổi bệt.
 Hội làng Đại Mão, Xã Hoài Thượng, thị xã Thuận Thành, Bắc Ninh.
 Hội làng Tiền Thôn, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
 Mùng 10 - 12: Hội Làng Yên Mẫn, phường Kinh Bắc, Thành phố Bắc Ninh.
 Ngày 14-15: Hội chùa Hàm Long ở xã Nam Sơn, TP Bắc Ninh.
 Ngày 14-15: Hội chùa làng Nghiêm Xá ở phường Việt Hùng, thị xã Quế Võ.
 Ngày 15-16: Hội đình Đình Bảng (Đình Bảng, thành phố Từ Sơn) có đón chạ Cẩm Giang và thi đấu vật, cờ tướng.
 Ngày 15-16: Hội đình Đồng Kỵ, phường Đồng Kỵ TP. Từ Sơn, Bắc Ninh thi đấu vật. Cờ tướng khởi tranh từ sáng 15.
 Ngày 17: Hội làng Nghi An, phường Trạm Lộ, thị xã Thuận Thành, rước phật, đá bóng, bóng chuyền, đánh đu, chọi gà, hát quan họ.
Lễ hội Đền Quan được tổ chức trong hai ngày 21 - 22/2 âm lịch hàng năm với nhiều hoạt động văn hóa thể thao, trò chơi dân gian phong phú hấp dẫn. Đây không chỉ là niềm vinh dự, tự hào của nhân dân và chính quyền địa phương mà còn là niềm động viên, khích lệ nhân dân có ý thức bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử của di tích.
 Ngày 26-27: Hội làng Vọng Nguyệt, xã Tam Giang, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.3 năm mở hội một lần. Lễ hội tưởng niệm Đức Thánh Tam Giang.Vọng Nguyệt là nơi có đền thờ chính thờ Trương Hống (trong số 300 làng thờ Đức Thánh Tam Giang) - người anh cả trong gia đình có năm anh em, đã có công giúp Triệu Việt Vương đánh giặc và sau này hiển linh giúp Lê Đại Hành (981), Lý Thường Kiệt (1076) trong kháng chiến chống quân Tống.Tương truyền ông và người em - Trương Hát đã đọc bài thơ Nam quốc sơn hà trong các cuộc kháng chiến đó.
 Ngày 27-28 Hội làng Như Nguyệt, Tam Giang, Yên Phong, Bắc Ninh. kỷ niệm chiến thắng trên sông Như Nguyệt của tướng quân Lý Thường Kiệt đánh quân nhà Tống xâm lược nước ta.
 Ngày 26: Hội làng Tiến sĩ Kim Đôi ở xã Kim Chân, TP Bắc Ninh.

Tháng 3
 Mùng 3:10/2 âm lịch Hội làng Đại đình, thành phố Từ sơn Bắc Ninh.
 Hội làng Tiêu Sơn ở phường Tương Giang, thành phố Từ Sơn.
 Giỗ tổ Phường Đậu: Thôn Trà Lâm, phường Trí Quả, thị xã Thuận Thành, Bắc Ninh (Nguyễn Thừa Quang).
 Mủng 3- 4: Hội làng Phúc Tinh ở xã Tam Sơn, thị xã Từ Sơn. Cờ tướng chơi từ sáng mùng 3.
 Mùng 4-6: Hội làng Thọ Đức, xã Tam Đa, Yên Phong, Bắc Ninh.
 Mùng 8-9:
 Hội làng Trang Liệt và làng Bính Hạ ở Phường Trang Hạ, thành phố Từ Sơn. Cờ tướng ở Trang Liệt chơi từ sáng mùng 8 tháng 2, bóng chuyền hơi nam nữ tuyệt hay.
 Hội làng Phù Lưu ở phường Đông Ngàn, thành phố Từ Sơn. Cờ tướng, vật cổ truyền khởi tranh từ sáng mùng 8.
 Mùng 10:
 Hội đền Cao Lỗ Vương ở làng Đại Than ở xã Cao Đức, huyện Gia Bình.
 Hội làng Đa Tiện, phường Xuân Lâm, thị xã Thuận Thành.
 Hội đền thờ Nguyễn Cao làng Cách Bi, phường Cách Bi, thị xã Quế Võ.
 Hội làng Liễn Hạ (phường Đại Xuân, thị xã Quế Võ).
 Hội làng Tiểu Than- Lễ rước Lăng Mộ Cao Lỗ Vương, xã Vạn Ninh, huyện Gia Bình.
 Hội "Thất thôn giao kiệt" làng Phú Mẫn ở thị trấn Chờ, huyện Yên Phong.
 Hội làng Mẫn Xá, huyện Yên Phong.
 Ngày 14-16:
 Hội đình làng Từ Phong,Cách Bi, Quế Võ.
 Hội thi mã Đông Hồ, phường Song Hồ, thị xã Thuận Thành.
 Hội đền Lý Bát Đế, phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn.
 Ngày 14-17: Hội Vùng Ngụ, Thị trấn Ngụ, huyện Gia Bình.
 Ngày 18-20: Hội Đậu (Mộ Đạo Quế Võ) có thi thả diều, bơi chải.
 Ngày 20-21: Hội ba làng (Xuân Bình,Ngư Đại, Công Cối) phường Đại Xuân, thị xã Quế Võ.
 Ngày 24: Hội chùa Bút Tháp ở xã Đình Tổ, thị xã Thuận Thành.

Tháng 4
 Mùng 1:Hội đền Phụ Quốc (Xóm miễu - Tam Tảo - Phú Lâm - Tiên Du - Bắc Ninh). Kỷ niệm ngày mất của ông bà Phụ Quốc Đại Vương TRẦN QÚY và Minh Phúc Hoàng Thái Hậu PHƯƠNG DUNG,người có công cứu mạng Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ).
 Mùng 7:
 Hội Khám (Hội chùa Linh Ứng), làng Ngọc Khám, phường Gia Đông, thị xã Thuận Thành.
 Mùng 8:
 Đình Đám (Nắp Dừa) ở xã Quảng Phú, huyện Lương Tài
 Hội Dâu (Chùa Dâu) ở phường Thanh Khương, thị xã Thuận Thành.
 Mùng 9:
 Hội làng Vó (Quảng Bố), xã Quảng Phú, huyện Lương Tài.
 Mùng 10:
 Hội làng Đạo Tú - Phường Song Hồ - Thị xã Thuận thành.
 Hội làng Bưởi (Đại Bái) ở xã Đại Bái, huyện Gia Bình.
 Hội đền Thánh Tổ (Bồ Tát) ở Đại Phúc, thành phố Bắc Ninh.
 Ngày 10:
 Hội đền Xà ở xã Tam Giang, huyện Yên Phong.
 Ngày 11: hội chùa Hương Thủy làng trầm chỉ nay thôn Đại Trạch, xã Đình Tổ, thị xã Thuận Thành, Bắc Ninh.
 Ngày 20:
 Hội đền Vân Mẫu ở phường Vân Dương, TP Bắc Ninh.

Tháng 6
 Ngày 26 - 6:
 Kỷ niệm ngày sinh của Ngô Quang Dũng - Vân Dương - TP.Bắc Ninh.
 Tháng 8:
 Mùng 1-8:
 Hội làng Phấn Động ở xã Tam Đa, huyện Yên Phong.
 Mùng 1-4:
 Hội Đình Châm Khê ở làng giấy Châm Khê - Phong Khê
 Mùng 5:
 Hội làng Đông Xá ở xã Đông Phong, huyện Yên Phong.
 Mùng 7:
 Hội rước nước làng Thị Cầu ở phường Thị Cầu, thành phố Bắc Ninh.
 Ngày 10-14
 Hội rước nước đền Phả Lại ở xã Đức Long, thị xã Quế Võ.
 Ngày 15-16:
 Hội đền Chi Long ở xã Long Châu, huyện Yên Phong.
 Ngày 23 - 8
 Giỗ tổ nghề đúc đồng Làng Vó (Thôn Quảng Bố, Lương Tài, Bắc Ninh)

Tháng 9
 Mùng 8-9:
 Hội chùa Dạm ở phường Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh.
 Mùng;10/12 tháng 9 hội làng Ô Cách, huyện Yên Phong.
 Ngày 12,13 Hội làng Nghĩa Lập - Phường Phù Khê - Thành phố Từ Sơn.
 Mùng 23:
 Giỗ bà Lý Chiêu Hoàng tại Đền Rồng, Đình Bảng, Thành phố Từ Sơn.
 Hội thi nói khoác làng Đông Yên ở xã Đông Phong, huyện Yên Phong.
 Ngày 29
 Giỗ tổ làng nghề Đại Bái (bưởi) thuộc xã Đại Bái, huyện Gia Bình.

Tháng 10
 Ngày 15:
 Hội thi giã bánh dầy làng Đạo Chân ở phương Kim Chân, TP Bắc Ninh.

Xem thêm
 Lễ hội Việt Nam
 Các ngày lễ ở Việt Nam
 Lễ hội các dân tộc Việt Nam

Tham khảo

Bắc Ninh
Văn hóa Việt Nam
Danh sách (Việt Nam)


title: Tần số cực kỳ thấp

text:
Tần số cực kỳ thấp (tiếng Anh: extremely low frequency, viết tắt là ELF) là bức xạ điện từ (sóng vô tuyến) có tần số từ 3 đến 300 Hz, và bước sóng tương ứng từ 100.000 đến 1000 km. Trong khoa học khí quyển, có một định nghĩa thay thế khác được đưa ra, trong đó định nghĩa ELF có tần số từ 3 Hz đến 3 kHz. Đối với khoa học từ quyển, các dao động điện từ tần số thấp hơn (dao động xảy ra dưới ~3 Hz) được coi như nằm trong dải ULF, do đó cũng được xác định khác nhau trong Băng tần Vô tuyến ITU.
Các sóng vô tuyến ELF được tạo ra từ sét và các rối loại tự nhiên trong từ trường của Trái Đất, vì vậy chúng là đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học khí quyển. Do các khó khăn trong việc chế tạo các máy phát có thể tạo ra sóng dài như vậy, nên tần số ELF được dùng trong vài hệ thống thông tin. Sóng ELF có thể xuyên qua nước biển đến độ sâu vài trăm mét, vì vậy quân đội Mỹ và Nga đã sử dụng các trạm phát ELF để liên lạc với các tàu ngầm đang hoạt động dưới biển. Tần số của dòng điện xoay chiều trong lưới điện là 50 hoặc 60 Hz, nằm trong băng tần này, nên lưới điện là một nguồn bức xạ ELF không chủ ý.

Các định nghĩa khác
ELF là một tần số vô tuyến phụ (subradio frequency). Một số bài báo tạp chí y học được bình duyệt coi ELF là "các từ trường (MF) tần số cực kỳ thấp (ELF)" với tần số 50 Hz và 50–80 Hz. Các cơ quan chính phủ Mỹ như NASA, định nghĩa ELF là bức xạ không ion hóa với tần số trong khoảng từ 0 tới 300 Hz. Tổ chức y tế thế giới (WHO) định nghĩa ELF là "các từ trường và điện trường (EMF) tần số cực kỳ thấp (ELF)" và là "các từ trường và điện trường ELF trong dải tần số >0 tới 100.000 Hz (100 kHz)." WHO cũng nói rằng tần số giữa 0 và 300 Hz là "các bước sóng trong không khí rất dài (6000 km tại tần số 50 Hz và 5000 km tại tần số 60 Hz), và trong các tình huống thực tế, điện trường và từ trường hoạt động độc lập nhau và được đo riêng biệt."

Thông tin quân sự
Hải quân Hoa Kỳ sử dụng tần số cực kỳ thấp (ELF) làm băng tần vô tuyến và thông tin vô tuyến. Hệ thống anten tích hợp trên tàu ngầm (SIAS) là một nỗ lực nghiên cứu và phát triển công cụ, phương tiện nhằm liên lạc với tàu ngầm đang lặn của Mỹ. Hải quân Xô viết/Hải quân Nga cũng sử dụng ELF trong hệ thống liên lạc tàu ngầm có tên gọi là ZEVS.

Giải thích
Do tính dẫn điện của nước biển, nên nó ngăn tàu ngầm khỏi các sóng vô tuyến tần số cao hơn, làm cho thông tin vô tuyến với tàu ngầm đang lặn ở các tần số thường là bất khả thi. Tuy nhiên những tín hiệu trong dải tần số ELF lại có thể xuyên sâu vào nước biển. Hai yếu tố hạn chế tính hữu ích của các kênh thông tin dùng ELF là: tốc độ truyền dẫn dữ liệu thấp vài ký tự/phút, và tính chất một chiều (chỉ dùng cho phát, không dùng cho thu được) do tàu ngầm không thể lắp anten ELF cỡ lớn được (anten phải có kích thước đặc biệt để có thể liên lạc thành công). Nói chung, các tín hiệu ELF được dùng để ra lệnh cho tàu ngầm tăng hoặc giảm độ sâu, để có thể thu một dạng liên lạc sử dụng loại sóng khác

Các khó khăn trong thông tin ELF
Một trong những khó khăn đặt ra khi phát sóng trong dải tần số ELF là kích thước anten. Điều này là do anten phải ít nhất bằng một phần của bước sóng tần số ELF. Điều này có nghĩa là anten phải có kích thước rất lớn mới có thể dùng được trong thông tin ELF.

Mỹ từng có hai trạm phát liên lạc ELF ở Rừng quốc gia Chequamegon-Nicolet, Wisconsin và ở Rừng bang sông Escanaba, Michigan (tên ban đầu là Project Sanguine, sau đó bị cắt giảm và đặt tên lại thành Project ELF trước khi xây dựng), chúng hiện đã bị tháo dỡ từ cuối tháng 9 năm 2004. Cả hai trạm này đều sử dụng đường dây điện dài để tạo ra tín hiệu, còn gọi là lưỡng cực đất. Đường dây để tạo tín hiệu có thể dài tới 22,5 đến 45 km (14-28 dặm). Phương pháp này không hiệu quả, do sẽ cần một lượng điện lớn để vận hành hệ thống.

Tài liệu
 Tanner, R. L., , "Extremely low-frequency antenna", 1965
 Hansell, Clarence W., , "Communication system by pulses through the Earth"
 Altshuler, , ELF vertical dipole antenna suspended from aircraft

Xem thêm
Thông tin liên lạc với tàu ngầm
Phổ điện từ
Hiệu ứng bề mặt
TACAMO
Tháp Wardenclyffe

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tomislav Stimac, "Definition of frequency bands (VLF, ELF... etc.)".  IK1QFK Home Page (vlf.it).
 Extremely low frequency (ELF) fields (EHC 35, 1984)
 "Radio waves below 22kHz: Nature's signals and strange emission at very low frequency" - a site specialising in low-frequency signals.
 Jacobsen, Trond, "ZEVS, the Russian 82 Hz ELF transmitter: An Extrem Low Frequency transmission-system, using the real longwaves" ALFLAB, Halden, Norway.
 NASA live streaming ELF -> VLF Receiver
 Longitudinal Electric Waves

Phổ vô tuyến


title: Tần số siêu thấp

text:
Tần số siêu thấp (tiếng Anh: super-low frequency, viết tắt là SLF) là sóng điện từ (sóng vô tuyến) trong dải tần số giữa 30 Hz và 300 Hz. Dải tần này có bước sóng tương ứng là 10.000 tới 1.000 km. Dải tần số này bao gồm tần số lưới điện xoay chiều (50 và 60 Hz). Có một mẫu thuẫn trong cách xác định dải tần vì dải tần này cũng nằm trong tần số cực kỳ thấp (ELF – 3 tới 300 Hz).

Do khó khăn trong việc xây dựng các thiết bị phát có thể tạo sóng dài như vậy, các tần số trong dải tần này được rất ít dùng trong các hệ thống thông tin liên lạc. Tuy nhiên, sóng SLF có thể xuyên sâu vào nước biển tới độ sâu hàng trăm mét. Do đó trong những thập kỷ gần dây, quân đội Mỹ và Nga đã chế tạo các trạm phát vô tuyến rất lớn sử dụng tần số SLF để liên lạc với tàu ngầm của họ. Hải quân Mỹ có Seafarer hoạt động ở tần số 76 Hz, được đưa vào hoạt động năm 1989 nhưng ngưng vào năm 2004 do các hệ thống liên lạc VLF đã có nhiều tiến bộ. Nga có ZEVS hoạt động ở tần số 82 Hz.

Các yêu cầu đối với máy thu trong dải tần SLF ít nghiêm ngặt hơn so với máy phát, do cường độ tín hiệu nằm trên cách xa nền tạp âm của máy thu, do đó các anten nhỏ không hiệu quả nếu sử dụng. Những người đam mê vô tuyến nghiệp dư có thể thu được tín hiệu SLF bằng cách dùng các máy thu đơn giản được xây dựng từ máy tính cá nhân, các cuộn dây hoặc anten vòng kết nối với card âm thanh PC. Tín hiệu được phân tích bằng một thuộc toán phần mềm biến đổi Fourier nhanh và được chuyển sang tín hiệu âm thanh.

Xem thêm
Thông tin liên lạc với tàu ngầm

Tài liệu
 Tomislav Stimac, "Definition of frequency bands (VLF, ELF... etc.)".  IK1QFK Home Page (vlf.it).
 NASA live streaming ELF -> VLF Receiver

Tham khảo

Phổ vô tuyến
Sơ khai vật lý


title: Triệu Nguyên Nghiễm

text:
Triệu Nguyên Nghiễm (趙元儼; 985 - 1044), thuỵ hiệu Chu Cung Túc vương (周恭肅王), là một Hoàng tử của nhà Tống, nổi tiếng hiền đức. Ông là con trai thứ tám của Tống Thái Tông Triệu Quang Nghĩa và là em trai của Tống Chân Tông. Ngoài ra, ông còn là Hoàng thúc trực hệ của Tống Nhân Tông.

Thân Thế
Khi còn nhỏ, Triệu Nguyên Nghiễm đã nổi tiếng thông minh. Ông được Thái Tông xem trọng và thường đi dự yến tiệc cùng cha mình. Triệu Nguyên Nghiễm cũng được biết đến bởi lòng hiếu thảo của mình, luôn hầu hạ cho mẹ mỗi khi bà mắc bệnh. Không như những nhân vật khác trong Hoàng tộc, Triệu Nguyên Nghiễm say mê sách vở và thơ văn. Ông cũng đam mê thư pháp, học tập các bậc thầy Vương Hiến Chi và Vương Hi Chi.

Khi cháu ông Triệu Trinh nối nghiệp Hoàng vị, Lưu hậu buông rèm nhiếp chính. Để tránh chạm trán với Chương Hiến Hoàng thái hậu Lưu thị, Triệu Nguyên Nghiễm liền lánh mặt trong phủ, giả vờ bị mất trí. Chỉ sau khi Chương Hiến Minh Túc Lưu Hoàng hậu qua đời, ông mới trở lại điện và công cáo sự thật rằng Lý Thần phi, chứ không phải Lưu Hoàng hậu, mới là sinh mẫu của Hoàng đế. Chi tiết này được lưu truyền qua câu chuyện Ly miêu hoán Thái tử (狸猫换太子).

Chính trực liêm khiết, ông trở thành cánh tay đắc lực của Nhân Tông. Khi ông mắc bệnh nặng, Hoàng đế đã ngỏ lời tặng 5000 lạng bạc nhưng ông từ chối, bảo rằng: "Sơn hà xã tắc sao lại tốn tiền vì kẻ gần chết?"

Gia quyến

 Cha: Tống Thái Tông Triệu Quang Nghĩa (宋太宗赵光义)
 Mẹ: Đức phi Vương thị (德妃王氏)

Thê thiếp

 Vương phi Trương thị (王妃张氏), con gái Chương Đức quân Tiết độ sứ Trương Vĩnh Đức (张永德), phong Kỳ Quốc, Hứa Quốc, Tấn Quốc phu nhân. Mất truy tặng Ngụy Quốc phu nhân (魏国夫人)
 Khang Quốc Thái phu nhân Lưu thị (康国太夫人刘氏)

Dòng dõi

 Bác Bình hầu Triệu Doãn Hi (博平侯赵允熙), Hữu giám môn vệ Tướng quân, Trừ Châu Thứ sử, tặng Bác Châu Phòng ngự sứ
 Định vương Triệu Doãn Lương (定王赵允良), Bình Giang Tiết độ sứ, đổi Tương Dương Tiết độ sứ, Đồng bình chương sự, Thị trung, Thái bảo kiêm Trung Thư Lệnh
An Khang Quận vương Triệu Tông Giáng (安康郡王赵宗绛), tặng Thái sư, thụy Hiếu Vinh (孝荣)
Phổ An Quận vương Triệu Tông Lận (普安郡王赵宗蔺), tặng Tư không
Phùng Dực hầu Triệu Tông Sử (冯翊侯赵宗史)
Tín Đô Quận công Triệu Tông Cật (信都郡公赵宗劼)
Triệu Tông Dịch (赵宗易), tặng Thư Châu Đoàn luyện sứ
 Vĩnh Gia Quận vương Triệu Doãn Địch (永嘉郡王赵允迪; 1014 - 1048), tự Đức Mô (徳谟), Diệu Châu Quan sát sứ, Hữu giám môn vệ Đại Tướng quân, tặng Thái sư, thụy Tư Khác (思恪)
Triệu Tông Tượng (赵宗象), Thái tử Tả giám môn suất phủ suất
Tín An Quận vương Triệu Tông Túy (信安郡王赵宗粹; ? - 1120), tặng Thái bảo, thụy Khang Huệ (康惠)
 Bác Bình Quận vương Triệu Doãn Sơ (博平郡王赵允初; ? - 1064), lúc nhỏ gọi Doãn Tông (允宗), Ninh Quốc quân Tiết độ sứ, Đồng bình chương sự, tặng Trung Thư Lệnh, thụy An Cung (安恭)

Trong văn học
Bát Vương Gia (八王家), hay Bát Hiền Vương (八賢王), là nhân vật quan trọng trong nhiều truyền thuyết về Dương gia tướng, Hô gia tướng, Địch Thanh và Bao Chửng. Nhiều tác phẩm viết tên ông là Triệu Đức Phương (趙德芳), trong lịch sử là anh em chú/bác của Triệu Nguyên Nghiễm, mất năm 981 khi vừa 22 tuổi, xảy ra trước khi các nhân vật lịch sử trong truyền thuyết được sinh ra.

Trong các tiểu thuyết, Bát Vương Gia kết hôn cùng cô ruột (có tác phẩm nói là chị ruột) của Địch Thanh. Với tư cách là hoàng thúc và nhiếp chính vương, ông đã nuôi dưỡng Nhân Tông từ tấm bé, bị đe dọa tính mạng trong âm mưu của Lưu Hoàng hậu.

Tham khảo

  Thoát Thoát chủ biên, Tống Sử, vol. 245 (Triệu Nguyên Nghiễm).

Sinh năm 985
Mất năm 1044
Hoàng tử Trung Quốc
Hoàng tử nhà Tống


title: Bát Hiền Vương

text:
Bát Hiền Vương có thể là:

Bắc Tống
Triệu Đức Phương (959-981): Hoàng tử thứ tư của Tống Thái Tổ.
Triệu Nguyên Nghiễm (986-1044): Hoàng tử thứ 8 của Tống Thái Tông.

Nhà Thanh
Ái Tân Giác La Dận Tự (1681-1726): Hoàng tử thứ 8 của Thanh Thánh Tổ (Khang Hi).

Tước hiệu


title: Apteryx mantelli

text:
Apteryx mantelli (tên thường gọi tiếng Anh: "North Island brown kiwi", 'kiwi nâu Đảo Bắc'; danh pháp đồng nghĩa: Apteryx australis và Apteryx bulleri trước năm 2000, vẫn dùng trong vài nguồn) là một loài kiwi sống ở Đảo Bắc của New Zealand. Với chừng 35.000 cá thể, chúng là loài kiwi thường gặp nhất. Loài chim này nắm giữ kỉ lục về kích thước trứng lớn nhất khi so với kích thước cơ thể.

Phân loại
Cho tới năm 2000, kiwi nâu (danh pháp Apteryx australis) gồm ba loài ngay nay mang tên A. rowi (rowi), A. australis (tokoeka) và A. mantelli. Tuy vậy, mã di truyền xác định rằng tokoeka là một loài riêng biệt, chúng được đặt tên mới Apteryx australis. Năm 1998, những thí nghiệm di truyền khác được thực hiện với rowi, giúp khắng định rằng rowi là một loài riêng (Apteryx rowi).

Kiwi nâu được mô tả lần đầu dưới tên Apteryx australis bởi Abraham Dee Bartlett vào năm 1813, dựa trên một mẫu vật từ Dusky Sound, Đảo Nam, New Zealand.

Phân bố và môi trường sống
A. mantelli sống rải rác khắp Đảo Bắc, có mặt gần Northland, Coromandel, Đông Đảo Bắc, đảo Aroha, đảo Little Barrier, đảo Kawau, đảo Ponui, và vùng Whanganui. Chúng thích nghi với việc sống trong đồng cây mọc kiểu cây bụi và rừng thông, nhưng ưa thích rừng ôn đới và cận nhiệt đới rậm rạp.

Chú thích

Tài liệu

Liên kết ngoài

 ARKive - images and movies of the North Island Brown Kiwi (Apteryx mantelli)

 BirdLife Species Factsheet
 Video of North Island Brown Kiwi feeding in full daylight
 Taranaki Kiwi Trust

M
Chim New Zealand
Động vật được mô tả năm 1851


title: Trường Đại học Kinh tế – Kỹ thuật Bình Dương

text:
Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương là thành viên trong hệ thống giáo dục của tập đoàn giáo dục Văn Lang (VLG)

Lịch sử hình thành
Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương là cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trường hoạt động theo Điều lệ trường đại học ban hành kèm theo Quyết định số 70/2014/QĐ-TTg ngày 10/12/2014 của Thủ tướng Chính phủ và theo Quy chế tổ chức hoạt động của Nhà trường. Quá trình hình thành và phát triển có thể được chia thành 3 giai đoạn:

Từ 1998 – 2003
Sự ra đời của cơ sở đào tạo:

Năm 1998, Trường dạy nghề Tư thục Phương Thủy được thành lập theo Quyết định số 12/QĐ-UB ngày 10/02/1998 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Dương. Trường đào tạo các lớp nghề về tin học văn phòng, ngoại ngữ và quản trị doanh nghiệp. Với kết quả đào tạo đạt được là 176/195 học sinh tốt nghiệp của tất cả các ngành nghề.

Năm 1999, trên cơ sở là trường dạy nghề Trường được nâng cấp thành Trường Trung cấp chuyên nghiệp Dân lập kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương, thành lập theo quyết định số 134/QĐ-CT ngày 21/08/1999 của Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương với tổng đầu tư là 4,5 tỷ đồng, diện tích xây dựng là 7.500m² gồm 12 phòng học lý thuyết và 3 phòng học thực hành. Trong giai đoạn này, Trường đã đào tạo được 3.007  học sinh trong đó có 2.119 học sinh đã tốt nghiệp của tất cả các ngành nghề đào tạo.

Từ  2003 – 2010
Để đáp ứng nhu cầu về nguồn lực lao động của tỉnh Trường được nâng cấp thành Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương, Thành lập theo Quyết định số 7117/QĐ-BDGĐT ngày 10/12/2003 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Với tổng kinh phí đầu tư là 60 tỷ đồng, cùng với độ ngũ giảng viên là 343 người trong đó có: 14 Giáo sư, Phó giáo sư; 46 Tiến sĩ; 137 Thạc sĩ và 202 cử nhân đại học. Trong khoảng thời gian này, Nhà trường đã có 10.699 học sinh – sinh viên tốt nghiệp. Với thành tích đạt được trong hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho địa phương. Nhà trường đã được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng III.

Từ 2010 đến nay
Trường đã trở thành trường đại học với tên gọi là Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương theo Quyết định số 1750/QĐ-TTg ngày 21/09/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc Thành lập Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương trên cơ sở nâng cấp Trường Cao Đẳng Kinh tế - Kỹ Thuật Bình Dương. Với nỗ lực phấn đấu và phát triển không ngừng của Nhà trường. Năm 2018, Trường được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng nhì.

Năm 2021, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương trở thành một thành viên trong hệ thống giáo dục của tập đoàn giáo dục Văn Lang.

Nhà trường đã được xã hội đánh giá cao, uy tín về đào tạo đã được khẳng định qua Thương hiệu Việt bình chọn, tặng cúp vàng 3 lần và 2 năm liên tục (2008, 2009) được bình chọn vào Top 500 thương hiệu hàng đầu Việt Nam.

Được Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Dương tặng bằng khen là Trường tiên tiến xuất sắc trong 5 năm liền. Nhà trường được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận là trường tiên tiến xuất sắc trong 5 năm liền. Được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen đã có thành tích trong công tác từ năm học 2002-2003 đến năm học 2004-2005, góp phần vào sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.

Năm 2010, Trường Đại học Kinh tế  - Kỹ thuật Bình Dương được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao đọng hạng III. Đặc biệt trong năm 2018, Nhà trường được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng II nhân dịp 20 năm hình thành và phát triển Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương.

Năm 2021, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương trở thành một thành viên trong hệ thống giáo dục của tập đoàn giáo dục Văn Lang (VLG)

Ban Giám hiệu
 Hiệu trưởng: TS. Nguyễn Thị Thu Hà
 Các Phó Hiệu trưởng: PGS.TS. Nguyễn Quốc Ý, ThS. Hoàng Sơn Điền

Tham khảo

Đại học và cao đẳng tư thục tại Việt Nam
Trường đại học và cao đẳng tại Bình Dương
Đại học và cao đẳng kỹ thuật Việt Nam
Đại học và cao đẳng kinh tế Việt Nam


title: Xa lộ

text:
Một xa lộ (chữ Hán: 車路 đường xe đi, tiếng Anh: highway, tiếng Pháp: autoroute) là một đường giao thông công cộng chính yếu. Trong tiếng Anh-Mỹ, thuật từ highway thường thường và gần như luôn luôn là để chỉ các đường giao thông chính nhưng không nhất thiết là đường cao tốc. Ví dụ các quốc lộ Hoa Kỳ (US highway) phần lớn không phải là đường cao tốc và đôi khi chúng chỉ là đường phố chính của những thành phố mà chúng đi qua. Một mạng lưới liên kết các xa lộ lại với nhau có thể được gọi là một "hệ thống xa lộ". Mỗi quốc gia có một hệ thống xa lộ quốc gia riêng, gọi là hệ thống quốc lộ.

Tổng quan
Các xa lộ chính thường được đặt tên và đánh số sau khi chính phủ hay chính quyền địa phương phát triển và bảo trì chúng. Quốc lộ 1 của Úc là xa lộ quốc gia dài nhất trên thế giới với chiều dài trên  và chạy gần như hết một vòng quanh lục địa Úc. Hoa Kỳ có hệ thống xa lộ lớn nhất thế giới trong đó có cả Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang và Hệ thống Quốc lộ số Hoa Kỳ. Ít nhất có một trong số hai hệ thống hiện diện trong mọi tiểu bang và chúng kết nối liên hoàn phần lớn các thành phố lớn. Một số xa lộ như Xa lộ Liên Mỹ châu hay hệ thống xa lộ châu Âu kết nối nhiều quốc gia. Một số xa lộ lớn có cả dịch vụ phà, ví dụ như Quốc lộ Hoa Kỳ 10 băng qua hồ Michigan.

Trong thập niên 1920 và 1930, nhiều quốc gia bắt đầu đầu tư mạnh vào các hệ thống xa lộ ngày càng hiện đại đển giúp cho giao thương và củng cố quốc phòng.

Những xa lộ lớn hiện đại nối liền các thành phố tại các quốc gia phát triển và đông dân thường hợp nhất nhiều thứ chính yếu để tăng cường khả năng, hiệu quả và an toàn ở nhiều cấp độ khác nhau. Những thứ đó gồm có việc giảm số lượng lối ra vào xa lộ, sử dụng đường lộ đôi có từ hai hoặc nhiều làn xe cho mỗi lộ đơn, và các giao điểm không nằm cùng một độ cao với các đường khác hay các kiểu giao thông khác. Các thứ này thường thấy ngày nay trên các xa lộ được xây dựng để đóng vai trò là đường cao tốc.

Thống kê

Hoa Kỳ có hệ thống xa lộ lớn nhất trên thế giới trong đó gồm có Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang và Hệ thống Quốc lộ số Hoa Kỳ. Ít nhất có một trong hai hệ thống xa lộ này hiện diện trong mọi tiểu bang và chúng kết nối liên hoàn đa số các thành phố lớn của Hoa Kỳ.

Hệ thống xa lộ của Trung Quốc đứng thứ hai trên thế giới với tổng chiều dài là khoảng 3,573 triệu km. Hệ thống đường cao tốc của Trung Quốc cũng đứng thứ hai trên thế giới và đang được mở rộng nhanh chóng, đến cuối năm 2011 có tổng chiều dài khoảng 85.000 km. Riêng trong năm 2008, hệ thống này đã mở rộng thêm với 6,433 km đường cao tốc.

Xa lộ quốc tế dài nhất: Xa lộ Liên Mỹ châu nối liền nhiều quốc gia tại châu Mỹ dài gần  (tính đến năm 2005). Xa lộ Liên Mỹ châu không liên tục vì có một đoạn đứt khá lớn ở miền nam Panama. Tại đây có mưa nhiều và mặt đất không thích hợp cho việc xây dựng xa lộ.
Xa lộ quốc gia dài nhất (điểm đầu đến điểm cuối): Xa lộ Liên Canada dài  (tính đến năm 2006). Xa lộ Liên Canada chạy theo hướng đông-tây băng ngang phía nam Canada là phần đất đông dân số của quốc gia này. Nó nối liền nhiều trung tâm đô thị lớn, băng ngang gần như tất cả các tỉnh bang của Canada và vươn đến gần như tất cả các thành phố thủ phủ. Xa lộ Liên Canada bắt đầu trên bờ biển phía đông trong tỉnh bang Newfoundland rồi băng qua đất liền Canada bằng phà. Nó đi đến gần như tất cả các tỉnh bang giáp biển phía đông Canada. Một con đường phụ sử dụng phà đi đến tỉnh bang Prince Edward Island. Sau khi vượt qua hai tỉnh bang đông dân nhất là Quebec và Ontario, xa lộ này tiếp tục đi về hướng tây qua các tỉnh bang Manitoba, Saskatchewan, Alberta, và British Columbia. Sau khi đến thành phố Vancouver, B.C. trên bờ biển Thái Bình Dương, có một đường phà đi về phía tây đến đảo Vancouver và thành phố thủ phủ Victoria, B.C.
Xa lộ quốc gia dài nhất (hình tròn): Quốc lộ số 1 của Úc dài trên . Nó chạy một vòng gần như toàn bộ bờ biển của lục địa Úc. Trừ thủ đô Canberra nằm xa phía trong, Quốc lộ số 1 này nối liền tất cả các thành phố thủ phủ của Úc mặc dù Brisbane và Darwin không được nối liền trực tiếp nhưng qua các con đường phụ không xa. Cũng có một đường kết nối bằng phà đến bang hải đảo Tasmania, và rồi có một đoạn Quốc lộ 1 nối liền các thành phố và thị trấn lớn trên đảo Tasmania trong đó có Launceston và Hobart (thành phố thủ phủ của bang hải đảo này).
Hệ thống xa lộ quốc gia lớn nhất: Hoa Kỳ có khoảng  xa lộ nằm bên trong biên giới của mình (tính đến năm 2008).
Xa lộ bận rộn nhất: Xa lộ 401 của tỉnh bang Ontario, Canada, có lượng xe cộ trung bình là 500.000 mỗi ngày tại một số đoạn nằm trong thành phố Toronto .

Xa lộ rộng nhất (có số làn xe tối đa): Đường cao tốc Katy (một phần của Xa lộ Liên tiểu bang 10) tại thành phố Houston, tiểu bang Texas có tổng số làn xe là 26 tại một số đoạn . Tuy nhiên, các làn xe được phân chia thành 3 nhóm: làn xe thông thường, đường cặp sát xa lộ cao tốc (frontage road) và làn xe dành cho xe chở nhiều người (gọi là HOV lane) để điều tiết dòng lưu thông.
Xa lộ rộng nhất (có số làn xe cùng nhóm tối đa): Xa lộ Liên tiểu bang 5 dọc theo đoạn dài 2 dặm giữa Xa lộ Liên tiểu bang 805 và Xa lộ Tiểu bang California 56 tại San Diego, California được hoàn thành vào tháng 4 năm 2007 có đến 22 làn xe.
Xa lộ quốc tế cao nhất: Xa lộ Karakoram giữa Pakistan và Trung Quốc nằm ở độ cao là 4.693 mét/15.397 ft.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Full list of Euroroutes with distances
 The Greenroads Rating System
 Legal opinion, Kansas, U.S.A.
 Proposed Trans-Global Highway
 U.S. Highways: From US 1 to (US 830)

Loại đường bộ
Hạ tầng đường bộ


title: An Biên (định hướng)

text:
An Biên có thể là một trong số các địa danh sau:

Huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang
Phường An Biên, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng


title: Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 2012

text:
Cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2012 diễn ra vào thứ ba, ngày 6 tháng 11 năm 2012, là cuộc bầu cử tổng thống thứ 57 liên tục bốn năm một lần trong lịch sử Hoa Kỳ. Cuộc bầu cử này bầu chọn một tổng thống và phó tổng thống. Người dân đã bầu chọn các đại cử tri, và dựa trên kết quả tại khu vực mà họ đại diện, những đại cử tri này đã chính thức bầu chọn tổng thống và phó tổng thống mới vào ngày 17 tháng 12 năm 2012.

Cuộc bầu cử diễn ra cùng ngày với các cuộc bầu cử quốc hội (33 ghế thượng viện và tất cả 435 ghế hạ viện) và địa phương (12 chức vụ thống đốc và vô số cuộc trưng cầu dân ý) trong cuộc tổng tuyển cử Hoa Kỳ, 2012.

Tổng thống đương nhiệm Barack Obama từ Illinois, người đang tái tranh cử cho nhiệm kỳ thứ hai và cuối cùng của mình, đã được tái đề cử làm ứng cử viên đại diện cho đảng Dân chủ. Cựu thống đốc Mitt Romney từ Massachusetts, đã được đề cử làm ứng cử viên đại diện cho đảng Cộng hòa.

Kết quả cho thấy ông Obama đã giành đủ phiếu đại cử tri đoàn là 332, để đánh bại đối thủ của mình là ông Romney. Vì thế, ông Obama đã được tái đắc cử tổng thống cho nhiệm kỳ thứ hai và ông đã được tái nhậm chức vào ngày 20 tháng 1 năm 2013.

Hai ứng cử viên khác cũng hiện diện trên đủ lá phiếu để có cơ hội giành đa số phiếu đại cử tri đoàn để thắng cử trên lý thuyết: cựu Thống đốc tiểu bang New Mexico Gary Johnson, ứng cử viên của Đảng Tự do; và Jill Stein, ứng cử viên của Đảng Xanh. Virgil Goode, ứng cử viên Đảng Lập hiến, và Rocky Anderson, ứng cử viên Đảng Công lý hiện diện trên đủ lá phiếu nếu tính luôn các phiếu cho phép tự điền tên.

Thay đổi của Đại cử tri đoàn
Đại cử tri đoàn cho các cuộc bầu cử tổng thống từ năm 2012 đến 2020 đã được thay đổi tỷ lệ phiếu bầu theo kết quả cuộc Điều tra dân số năm 2010. Số phiếu này căn cứ vào tỷ lệ dân số của từng tiểu bang. Những thay đổi đã được liệt kê như sau:

8 tiểu bang (Arizona, Florida, Georgia, Nevada, South Carolina, Texas, Utah và Washington) đã thêm phiếu, trong khi 10 tiểu bang (Illinois, Iowa, Louisiana, Massachusetts, Michigan, Missouri, New Jersey, New York, Ohio và Pennsylvania) mất phiếu.

Tiến trình đề cử

Đảng Dân chủ

Tổng thống đương nhiệm Barack Obama không có đối thủ mạnh trong các cuộc bầu cử sơ bộ cho nên kết quả cuộc đua để lựa chọn một ứng cử viên cho Đảng Dân chủ đã có thể dự đoán trước. Ngày 3 tháng 4 năm 2012, Obama đã giành đủ số đại biểu để trở thành ứng cử viên của đảng. Joe Biden, phó tổng thống đương nhiệm, được đề cử làm ứng cử viên phó tổng thống.

Đảng Cộng hòa

Quá trình chọn một ứng cử viên cho Đảng Cộng hòa gồm có những cuộc bầu cử sơ bộ và caucus tại 50 tiểu bang cùng với Guam, Puerto Rico, Washington, D.C., Quần đảo Virgin thuộc Mỹ, Samoa thuộc Mỹ, và Quần đảo Bắc Marinara. Những cuộc caucus phân phối số đại biểu cho tiểu bang tại đại hội đảng toàn quốc, trong khi việc bầu chọn các đại biểu được diễn ra sau đó. Mỗi tiểu bang có một cách chọn đại biểu riêng. Mitt Romney, cựu Thống đốc tiểu bang Massachusetts được Đảng Cộng hòa đề cử cho chức tổng thống và Dân biểu Paul Ryan được đề cử cho chức phó tổng thống.

Các ứng cử viên
 Mitt Romney, cựu Thống đốc Massachusetts
 Ron Paul, Dân biểu từ Texas (ngưng vận động ngày 14 tháng 5 năm 2012, không ủng hộ đối thủ nào)
 Newt Gingrich, cựu Chủ tịch Hạ viện từ Georgia (ngừng vận động ngày 2 tháng 5 và ủng hộ Mitt Romney)
 Rick Santorum, cựu Thượng nghị sĩ từ Pennsylvania (rút tên ngày 10 tháng 4, ủng hộ Mitt Romney)
 Buddy Roemer, cựu Thống đốc Louisiana (rút tên ngày 22 tháng 2, vận động cho Đảng Người Mỹ Bầu và Đảng Cải cách)
 Rick Perry, Thống đốc Texas (rút tên ngày 19 tháng 1, ủng hộ Newt Gingrich rồi Mitt Romney)
 Jon Huntsman, Jr., cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Trung Quốc và cự Thống đốc Utah (rút tên ngày 16 tháng 1, ủng hộ Mitt Romney)
 Michele Bachmann, Dân biểu từ Minnesota (rút tên ngày 4 tháng 1, ủng hộ Mitt Romney)
 Gary Johnson, cựu Thống đốc New Mexico (rút tên ngày 28 tháng 12 năm 2011 để ứng cử cho Đảng Tự do)
 Herman Cain, thương gia từ Georgia (rút tên ngày 3 tháng 12, ủng hộ Newt Gingrich rồi Mitt Romney)
 Thaddeus McCotter, Dân biểu từ from Michigan (rút tên ngày 22 tháng 9 năm 2011, ủng hộ Mitt Romney)
 Tim Pawlenty, cựu Thống đốc Minnesota (rút tên ngày 14 tháng 8 năm 2011, ủng hộ Mitt Romney)

Các đảng khác
Các đảng thứ ba sau đây có tên trên đủ lá phiếu để có thể thắng cử trên lý thuyết (tối thiểu là 270 phiếu đại cử tri).

 Đảng Tự do: đề cử Gary Johnson, cựu Thống đốc New Mexico làm tổng thống; Jim Gray, thẩm phán về hưu từ California làm phó tổng thống
 Đảng Xanh: đề cử Jill Stein, bác sĩ từ Massachusetts làm tổng thống; Cheri Honkala, nhà tổ chức xã hội từ Pennsylvania làm phó tổng thống.
 Đảng Lập hiến: Virgil Goode, cựu Dân biểu từ Virginia cho tổng thống; Jim Clymer từ Pennsylvania cho phó tổng thống
 Đảng Công lý: Rocky Anderson, cựu Thị trưởng Thành phố Salt Lake và thành viên sáng lập Đảng Công lý, từ Utah cho tổng thống, Luis J. Rodriguez từ California cho phó tổng thống.

Các đại hội đảng

 18–21 tháng 4 năm 2012: Đại hội Đảng Lập hiến được tổ chức tại Nashville, Tennessee; Đại hội đã đề cử Virgil Goode.
 3–6 tháng 5 năm 2012: Đại hội Đảng Tự do được tổ chức tại Las Vegas, Nevada; Đại hội đã đề cử Gary Johnson.
 13–15 tháng 7 năm 2012: Đại hội Đảng Xanh được tổ chức tại Baltimore, Maryland; Jill Stein được đề cử.
 27–30 tháng 8 năm 2012: Đại hội Đảng Cộng hòa được tổ chức tại Tampa, Florida; Mitt Romney được đề cử.
 3–6 tháng 9 năm 2012: Đại hội Đảng Dân chủ được tổ chức tại Charlotte, North Carolina; Barack Obama được đề cử.

Diễn biến

Các cuộc tranh luận
Hội đồng ủy ban về Tranh luận Tổng thống (Commission on Presidential Debates) đã công bố bốn cuộc tranh luận. Các ứng cử viên phải có tên trong đủ lá phiếu để có cơ hội thắng cử và có trên 15% ủng hộ trong các cuộc thăm dò ý kiến trong ngày lựa chọn.

 Thứ 4 ngày 3 tháng 10: Cuộc tranh luận tổng thống đầu tiên diễn ra tại Đại học Denver ở Denver, Colorado, với Jim Lehrer làm người dẫn chương trình
 Thứ 5 ngày 11 tháng 10: Cuộc tranh luận phó tổng thống diễn ra tại Đại học Centre ở Danville, Kentucky, do Martha Raddatz làm người dẫn chương trình
 Thứ 3 ngày 16 tháng 10: Cuộc tranh luận tổng thống thứ nhì diễn ra tại Đại học Hofstra ở Hempstead, New York, do Candy Crowley làm người dẫn chương trình. Cuộc tranh luận này có định dạng như một cuộc họp thành phố.
 Thứ 2 ngày 22 tháng 10: Cuộc tranh luận tổng thống thứ ba diễn ra tại Đại học Lynn ở Boca Raton, Florida, do Bob Schieffer làm người dẫn chương trình

Một cuộc tranh luận độc lập khác giữa các ứng cử viên đảng nhỏ diễn ra vào Thứ 3 ngày 23 tháng 10 tại University Club of Chicago ở Chicago, Illinois, do Larry King làm người dẫn chương trình. Cuộc tranh luận này do Quỷ Bầu cử Tự do và Bình đẳng (Free and Equal Elections Foundation) tổ chức. Các ứng cử viên phải có đủ phiếu để thắng cử trên lý thuyết. Gary Johnson (Tự do), Jill Stein (Xanh), Virgil Goode (Lập hiến) và Rocky Anderson (Công lý) tham gia cuộc tranh luận này.

Bầu cử
Trình tự cuộc bầu cử diễn ra như sau:
 6 tháng 11 năm 2012 – Ngày Bầu cử
 17 tháng 12 năm 2012 – Đại cử tri đoàn sẽ chính thức bầu chọn một Tổng thống và Phó Tổng thống.
 3 tháng 1 năm 2013 – Quốc hội Hoa Kỳ khóa 113 được tuyên thệ.
 6 tháng 1 năm 2013 – Các phiếu đại cử tri được chính thức đếm trước một cuộc họp của cả hai viện Quốc hội.
 20 tháng 1 năm 2013 – Tổng thống được tuyên thệ, nhiệm kỳ bắt đầu.
 21 tháng 1 năm 2013 – Ngày nhậm chức (đáng lẽ là ngày 20 theo truyền thống, nhưng hôm đó nhầm vào ngày là Chủ nhật)

Kết quả

Xem thêm

 Tổng tuyển cử Hoa Kỳ, 2012

Chú thích

Liên kết ngoài
  Phân tích chi tiết, tường thuật diễn biến trên đài BBC
  Diễn biến cuộc đua vào Tòa bạch ốc  trên VOA Việt ngữ
  Full Text of President Barack Obama’s speech after his re-election victory , Full video và  bản dịch tiếng Việt
2012 Presidential Form 2 Filers at the Federal Election Commission (FEC)
Latest Green Papers delegate count

2012 Interactive Electoral Map

Chính trị Hoa Kỳ
Bầu cử tại Hoa Kỳ
Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ
Lịch sử Hoa Kỳ (2008–nay)


title: Gary Johnson

text:
Gary Earl Johnson (sinh ngày 1 tháng 1 năm 1953) là một doanh nhân người Mỹ, cựu Thống đốc Bang New Mexico và là ứng cử viên Đảng Tự do trong cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, 2012. Johnson từng là Thống đốc thứ 29 của Bang New Mexico từ 1995 đến 2003 như là một thành viên của Đảng Cộng hòa Hoa Kỳ. Ông còn được biết đến với quan điểm chủ nghĩa tự do và cắt giảm thuế. Ông thường xuyên tham gia cuộc đua Marathon vượt chướng ngại vật (triathlons).

Johnson đã thành lập công ty xây dựng lớn nhất New Mexico. Ông gia nhập chính trị lần đầu tiên bằng cách ứng cử cho Thống đốc Bang New Mexico vào năm 1994 với khẩu hiệu bảo thủ về mặt tài chính, cắt giảm thuế, chống tội phạm. Ông đánh bại đương nhiệm thuộc đảng Dân chủ Hoa Kỳ là Bruce King 50% trên 40%. Ông đã cắt giảm 10% tăng trưởng ngân sách hàng năm bằng cách sử dụng quyền phủ quyết của ông thống đốc 200 lần trong sáu tháng đầu tiên của mình trong văn phòng. Việc sử dụng quyền phủ quyết hai nhiệm kỳ của ông mang lại cho ông biệt danh "Thống đốc Quyền phủ quyết".

Johnson đã tái đắc cử vào năm 1998, chiến thắng 55% trên 45%. Trong nhiệm kỳ thứ hai của mình, ông tập trung vào vấn đề cải cách trường học, cũng như vận động xóa bỏ kết án người sử dụng cần sa. Trong nhiệm kỳ làm thống đốc của mình, Johnson tôn trọng một chính sách chống thuế và chống quan liêu, thiết lập nhà nước và các hồ sơ quốc gia sử dụng quyền lực phủ quyết ủa ông. Johnson không thể tái tranh cử vào cuối nhiệm kỳ thứ hai của mình.

Ngày 21 tháng 4 năm 2011, Johnson tuyên bố tái tranh cử Tổng thống với tư cách là một ứng cử viên của đảng Cộng hòa.

Ngày 28 tháng 12 năm 2011, ông đã rút ứng cử của mình cho sự đề cử của Đảng Cộng hòa và tuyên bố ông sẽ tiếp tục chiến dịch vận động tranh cử tổng thống của mình như là một ứng cử viên của Đảng Tự do.

Là một người đam mê thể thao, Johnson tham gia trong một số cuộc đua vượt chướng ngại vật, và ông đã từng leo lên đỉnh Everest tháng năm 2003.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1953
Nhân vật còn sống
Doanh nhân Mỹ
Thống đốc New Mexico
Chính khách Mỹ
Người Mỹ gốc Na Uy
Người Mỹ gốc Nga

Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Chính khách Mỹ thế kỷ 21


title: Cắt Saker

text:
Cắt Saker (danh pháp hai phần: Falco cherrug) là một loài chim thuộc chi Cắt. Đây là một loài chim cắt rất lớn. Loài này sinh sản từ Đông Âu kéo dài về phía đông qua châu Á đến Mãn Châu. Loài chim này chủ yếu là di trú, ngoại trừ ở phần cực nam của phạm vi sinh sống của nó, trú đông ở Ethiopia, bán đảo Ả Rập, miền bắc Pakistan và phía tây Trung Quốc. Trong quá trình kết thúc thời kỳ băng hà cuối cùng - giai đoạn đồng vị oxy 3-2, khoảng 40.000 đến 10.000 năm trước đây nó cũng hiện diện ở Ba Lan (Tomek - Bocheński 2005).

Cắt Saker là một động vật ăn thịt. Nó là chim nuôi để săn thể thao, nó bắt con mồi thậm chí còn lớn hơn nó. Cắt Saker đẻ trứng trong tổ cũ của chim khác, khe đá và các vách đá. Tổ có 3-5 quả trứng, có thể lên đến 6 quả. Nó ấp trứng khoảng 30 ngày thì trứng nở. Cắt Saker là quốc điểu của Hungary và Mông Cổ.

Mô tả và hệ thống học
Cắt Saker thuộc phân chi Hierofalco, lớn hơn cắt Lanner và gần như lớn bằng cắt kên kên với thân dài 47–55 cm (18-22 inch), chiều dài sải cánh 105–129 cm (42-50 inch). Các cánh rộng và tù khiến cho nó có hình bóng tương tự như cắt kên kên, nhưng bộ lông của nó là giống như của cắt Lanner hơn.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Helbig, A.J.; Seibold, I.; Bednarek, W.; Brüning, H.; Gaucher, P.; Ristow, D.; Scharlau, W.; Schmidl, D. & Wink, Michael (1994): Phylogenetic relationships among falcon species (genus Falco) according to DNA sequence variation of the cytochrome b gene. In: Meyburg, B.-U. & Chancellor, R.D. (eds.): Raptor conservation today: 593-599. PDF fulltext
 Merkl, O.; Bagyura, J; Rózsa, L. (2004): Insects inhabiting Saker (Falco cherrug) nests in Hungary. Ornis Hungarica 14: 1-4. PDF fulltext

Liên kết ngoài
BirdLife International Species Factsheet
Southeast Europe Saker falcon Network

Saker
Chim Đại lục Á Âu
Chim Kazakhstan
Chim châu Phi
Chim Trung Á
Động vật được mô tả năm 1834
Chim Mông Cổ
Nuôi chim săn


title: Cắt New Zealand

text:
Cắt New Zealand (danh pháp khoa học: Falco novaeseelandiae) là loài cắt đặc hữu duy nhất của New Zealand và là chim săn mồi còn lại đặc hữu New Zealand. Nó thường bị nhầm lẫn với loài chim lớn hơn và phổ biến hơn Circus approximans.

Chú thích

Tham khảo

N
Chim New Zealand
Động vật được mô tả năm 1788


title: Almanac

text:
Almanac (tiếng Anh còn viết là almanack và almanach, tiếng Việt đọc là an-ma-nách, nghĩa là niên lịch hoặc niên giám) là một ấn phẩm xuất bản hằng năm cung cấp những thông tin như là thông tin dự báo thời tiết, thời vụ nông nghiệp, bảng thủy triều và những thông tin được sắp xếp thành bảng và cột theo thứ tự ngày tháng. Những sự kiện thiên văn học và những số liệu thống kê khác cũng được trình bày trong almanac như là thời gian mọc và lặn của mặt trời và mặt trăng, nhật thực, giờ nước lên, các dịp lễ lạt của nhà thờ, các phiên tòa của toà án, các mốc thời gian, và v.v...

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tài liệu tham khảo


title: Tai nạn máy bay Sukhoi Su-100 ở núi Salak

text:
Vụ rơi máy bay Sukhoi SSJ-100 ở núi Salak xảy ra vào ngày 09 tháng 5 năm 2012 khi một SSJ-100 máy bay biến mất trên một chuyến bay trình diễn hoạt động của sân bay Halim Perdanakusuma, Jakarta, Indonesia.

Máy bay bị nạn
Chiếc máy bay bị nạn là một Sukhoi SSJ-100-95, số đăng ký 97004, số sơ-ri (msn) 95004. Đây là chiếc máy bay thay thế chiếc đã trình diễn ở Kazakhstan, Pakistan. Chiếc máy bay trình diễn tại Kazakhstan và Pakistan mang số hiệu 97005 (trở về Moskva để thực hiện các cuộc thử nghiệm) trong khi chiếc máy bay gặp nạn tại Indonesia mang số hiệu 97004. Superjet 100 là máy bay sản xuất đầu tiên mới được sản xuất tại Nga từ sau sự sụp đổ của Liên Xô. Đây là loại máy bay phản lực có thể chở tối đa 100 người và là kiểu thương mại và dân dụng đầu tiên của Sukhoi, vốn chuyên làm máy bay quân sự . Chiếc máy bay này dự kiến sẽ trình diễn tại sân bay quốc tế Nội Bài của Hà Nội vào ngày 14 tháng 5 năm 2012 để bay trình diễn, giới thiệu với các khách hàng tiềm năng. Ngoài ra nhà sản xuất cũng dự định đưa sản phẩm mới của mình sang Lào chào hàng trong đợt này.
Đến thời điểm ngày 9 tháng 5 năm 2012, đã có đơn hàng mua 42 chiếc máy bay loại này từ Indonesia, tổng cộng đã có đặt hàng 170 chiếc. Hãng dự tính sẽ sản xuất 1000 chiếc.

Vụ tai nạn

Có 50 người trên khoang chiếc Sukhoi Superjet-100 (SSJ-100), gồm 6 phi hành đoàn, hai đại diện từ Sukhoi và 42 hành khách trên tàu, chủ yếu là người Indonesia. Trong số các hành khách có đại diện từ Aviastar Mandiri, Batavia Air, Pelita, và Sriwijaya Air. Chiếc SSJ-100 cất cánh từ sân bay Halim Perdanakusuma ở Jakarta lúc 14h chiều 9 tháng 5 năm 2012 và mất tích khỏi màn hình radar sau đó 50 phút. Đây là chuyến bay trình diễn thứ hai trong ngày ở Indonesia của chiếc máy bay này.

Lúc 14h00' giờ địa phương, các nhân viên kiểm soát không lưu nhận được tín hiệu từ phi hành đoàn xin phép hạ độ cao từ 3.000 m xuống 1.800 m tại khu vực gần ngọn núi Salak có độ cao 2.200 mét. Sau khi được phép, chiếc phi cơ bắt đầu chuyển hướng sang phải và giảm độ cao nhưng sau đó biến mất khỏi màn hình radar tại vùng núi Salak, gần thành phố Bogor ở tỉnh Tây Java, cách sân bay Jakarta khoảng 200 km.

Một đợt tìm kiếm cho máy bay đã được bắt đầu, nhưng bị đình lại khi màn đêm buông xuống. Công tác tìm kiếm dự kiến sẽ tiếp tục vào lúc 6:00 giờ địa phương ngày 10 tháng 5 (23:00 UTC ngày 09 tháng 5).

Hồi 9:00 giờ địa phương, mảnh vỡ của máy bay đã được tìm thấy trên núi với độ cao 1500m. Vẫn còn chưa rõ ràng liệu chiếc máy bay này có bay quá thấp trước khi nó đâm vào núi lửa hay không. Người ta chỉ biết chiếc máy bay dường như được bay theo một đường theo chiều kim đồng hồ trước khi bị sự cố. Không có người sống sót. Ngày 9 tháng 5 năm 2012, CNN thông báo rằng xác máy bay đã được tìm thấy trong một khu vực miền núi. Vụ tai nạn là tổn thất đầu tiên của một chiếc SSJ-100.

Điều tra
Một ngày sau vụ tai nạn, thủ tướng Nga Dmitry Medvedev đã thành lập một ủy ban điều tra nguyên nhân tai nạn. Đứng đầu ủy ban này là Bộ trưởng Công Thương Nga. Theo Ủy ban Quốc gia Giao thông Vận tải An toàn (NTSC), cơ quan điều tra các tai nạn máy bay dân sự của Indonesia, quá trình phân tích vụ tai nạn sẽ mất đến 12 tháng. Vào ngày 15 tháng 5, lực lượng đặc biệt của quân đội Indonesia đã tìm được bộ ghi âm buồng lái trong một hố sâu 500m, cách đó 100m, nhưng chưa tìm thấy bộ lưu dữ liệu chuyến bay  Nga và Indonesia đã đồng ý là hộp đen này sẽ được lưu lại tại Indonesia để phân tích, thay vì gửi về Nga.

Kết quả điều tra sơ bộ khi phân tích hộp đen máy bay bị tai nạn không cho thấy có sự cố về mặt kỹ thuật của máy bay.

Ảnh hưởng
Cho đến thời điểm khi tai nạn diễn ra, hãng Sukhoi sản xuất ra nó đã nhận được hơn 200 đơn đặt hàng loại máy bay này từ các công ty trên khắp thế giới. Nhà sản xuất Nga đã có những đơn đặt hàng tại Lào cho loại máy bay mới này.

Tuy nhiên, vụ tai nạn bất ngờ trên có thể sẽ khiến tập đoàn Sukhoi cũng như ngành sản xuất máy bay của Nga lao đao khi các nước sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước khi đặt hàng loại máy bay mà Nga quảng cáo là "cực tối tân" này, đấy là còn chưa kể nhiều nhà đầu tư sẽ tháo chạy mà rút đơn đặt hàng.

Trước mắt, theo tờ Life News của Nga, hai hãng hàng không lớn của Việt Nam là Vietnam Airlines và Vietjet Air đã từ chối mua Sukhoi Superjet-100 (SSJ-100) sau sự cố ở Indonesia giết chết 45 người hôm 9/5. Ngay sau sự cố SSJ-100 bị rơi ở Indonesia, chính phủ nước này cũng đã quyết định hoãn mua loại máy bay này.

Tuy nhiên Trưởng văn phòng đại diện của Công ty cổ phần Máy bay Trực thăng Nga nói rằng vụ tai nạn sẽ không ảnh hưởng nhiều đến uy tín ngành công nghiệp hàng không nước Nga và tại sự kiện Farnborough-2012 thì Chủ tịch OAK Nga đã tuyên bố dự định ký hợp đồng bán 40 máy bay SSJ-100 tiếp cho các hãng hàng không Đông Nam Á cũng như loại máy bay này vẫn nằm trong danh sách 300 máy bay dân sự được Nga ký hợp đồng bán trong ngày đầu diễn ra sự kiện. Phó phòng Công nghiệp và Thương mại Liên bang Nga Yuri Slusar cho biết rằng các chuyên gia Nga đã chuẩn bị một dự thảo báo cáo cuối cùng của vụ tai nạn, trong đó kết luận rằng tai nạn sẽ không ảnh hưởng đến doanh số bán của loại máy bay này.

Tham khảo

Tai nạn và sự cố liên quan đến Sukhoi Superjet 100
Máy bay Sukhoi Su-100
Máy bay Sukhoi
Indonesia năm 2012
Tai nạn và sự cố hàng không năm 2012
Tai nạn máy bay ở Nga


Hiệp hội Quan chức Giao thông và Xa lộ Tiểu bang Mỹ (tiếng Anh: American Association of State Highway and Transportation Officials hay viết tắt là AASHTO) là một cơ chế ấn định tiêu chuẩn với sứ mệnh đặt ra chi tiết, quy định thử nghiệm và hướng dẫn được dùng trong việc thiết kế và xây dựng xa lộ khắp Hoa Kỳ. Ngoài cái tên có mang chữ "xa lộ", hiệp hội này không chỉ lo về các xa lộ mà còn có đường hàng không, đường sắt, đường thủy và giao thông công cộng nữa.

Thành viên có quyền biểu quyết của AASHTO gồm có bộ giao thông của mỗi tiểu bang tại Hoa Kỳ cũng như bộ giao thông của Puerto Rico và Đặc khu Columbia. Bộ Giao thông Hoa Kỳ, một số thành phố Mỹ, các cơ quan điều hành đường thu phí và các quận, đa số các tỉnh của Canada cũng như Bộ Xa lộ Hong Kong, Bộ Công chính & Định cư Thổ Nhĩ Kỳ và Hiệp hội Quan chức Giao thông & Công lộ Nigeria là các thành viên không quyền biểu quyết.

Mục đích
Hiệp hội Quan chức Xa lộ Tiểu bang Mỹ (AASHO) được thành lập ngày 12 tháng 12 năm 1914.  Tên của nó sau đó được đổi thành Hiệp hội Quan chức Giao thông và Xa lộ Tiểu bang Mỹ vào ngày 13 tháng 11 năm 1973.  Việc đổi tên phản ánh một tầm mức rộng bao gồm tất cả các phương tiện giao thông mặc dù phần lớn các hoạt động của nó vẫn chú trọng đặc biệt vào xa lộ.

Mặc dù Hiệp hội Quan chức Giao thông và Xa lộ Tiểu bang Mỹ không phải là một cơ quan chính phủ nhưng nó có quyền lực gần như là của chính phủ vì rằng các tổ chức cung cấp thành viên, theo thông lệ, sẽ tuân thủ phần lớn các quyết định của AASHTO.

Tài liệu xuất bản
Một số tài liệu xuất bản đáng ghi nhận của AASHTO là:

A Policy on Geometric Design of Highways and Streets (một chính sách về thiết kế hình học cho các xa lộ và đường phố) thường được gọi là "Sách Xanh" vì màu bìa sách màu xanh lá. Sách này chứa đựng thiết kế chức năng của đường giao thông và xa lộ trong đó có các thứ như cách bố trí các nút giao thông, các khúc cong nằm ngang và nằm thẳng đứng.
Standard Specifications for Transportation Materials and Methods of Sampling and Testing (Chi tiết chuẩn cho các vật liệu giao thông và các phương pháp lấy mẫu và thử nghiệm).
AASHTO LRFD Bridge Design Specifications (Chi tiết thiết kế cầu theo chuẩn LRFD của AASHTO). Đây là tài liệu hướng dẫn thiết kế cầu cơ bản mà tất cả các bộ giao thông tiểu bang sử dụng khắp Hoa Kỳ.

Ngoài các tài liệu xuất bản, AASHTO còn tiến hành và hợp tác trong các dự án nghiên cứu.  Một trong các dự án là thử nghiệm đường giao thông.  Đây là một nguồn dử liệu chính được dùng đến khi xem xét các chính sách về giao thông cũng như thiết kế cấu trúc đường giao thông. Phần lớn nghiên cứu hiện tại của AASHTO được thực hiện qua Chương trình Hợp tác Quốc gia về Nghiên cứu Xa lộ (NCHRP). Chương trình này được Ban Nghiên cứu Giao thông thuộc Ủy ban Nghiên cứu Quốc gia Hoa Kỳ quản lý.

Phòng thí nghiệm Vật liệu của AASHTO (AMRL) chứng nhận cho các phòng thí nghiệm.  Chứng nhận của AMRL thường đòi hỏi nộp các kết quả thử nghiệm đến các bộ giao thông tiểu bang.

AASHTO điều hợp việc mã số các xa lộ liên tiểu bang, quốc lộ Hoa Kỳ và các đường xe đạp Hoa Kỳ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official AASHTO site
 National Cooperative Highway Research Program
 AASHTO Materials Reference Laboratory
 AASHTO Daily Transportation News Update
 AASHTO Special Committee on U.S. Route Numbering


title: Nỗi buồn chiến tranh

text:
Nỗi buồn chiến tranh, có giai đoạn mang tên Thân phận của tình yêu, là một tiểu thuyết của nhà văn Bảo Ninh.

Nỗi buồn chiến tranh ra đời năm 1987, xuất bản lần đầu tiên ở Việt Nam năm 1990, trở thành một trong ba tiểu thuyết được giải của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1991. Tuy nhiên cuốn tiểu thuyết này cũng gặp nhiều chỉ trích, chủ yếu từ việc tác giả đã hư cấu ra nhiều tình tiết mang tính xúc phạm, bịa đặt về người lính Quân đội Nhân dân Việt Nam

Xuất bản
Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh đã trở nên khá nổi tiếng trên văn đàn Việt Nam thời đó. Trong một lần trả lời phỏng vấn, Bảo Ninh khẳng định Nỗi buồn chiến tranh không bị cấm. Khi xuất bản, Nhà xuất bản Hội Nhà Văn đề nghị đổi tên "Thân phận tình yêu" để dễ bán, nhưng tên này chỉ dùng một lần khi xuất bản đầu tiên. Sau khi được trao giải của hội nhà văn năm 1991 thì năm 1992 Nhà xuất bản Hội Nhà Văn tái bản, trả lại tên Nỗi buồn chiến tranh.

Xuất bản ở nước ngoài
Năm 1993, Nỗi buồn chiến tranh đã được dịch ra tiếng Anh với tên "The Sorrow of War", và sau đó được chuyển ngữ tại nhiều quốc gia trên thế giới. Cuốn sách tính đến năm 2011 đã được dịch và giới thiệu ở 18 quốc gia trên thế giới . Bản tiếng Anh được dịch bởi Frank Palmos, Võ Thị Băng Thanh, Phan Thanh Hảo.

Ngày 26 tháng 2 năm 2012, bản dịch tiếng Farsi (Ba Tư) của cuốn sách được giới thiệu ở Iran. Lần này "nỗi buồn chiến tranh" được in với 2.000 bản, giá bán lẻ 52.000 rial (khoảng 70.000 đồng).

Tại Hàn Quốc, Nỗi buồn chiến tranh đã được dịch đầu tiên qua bản dịch tiếng Anh. Năm 2012, tác phẩm đã được dịch giả Ha Jae Hong chuyển ngữ từ nguyên tác tiếng Việt, Nhà xuất bản Asia phát hành.. Với tác phẩm này, Bảo Ninh đã 2 lần được vinh danh tại Hàn Quốc, gồm Giải thưởng Simhun năm 2016 và Giải thưởng Văn học châu Á (Asian Literature Award) lần thứ 2 năm 2018. Bảo Ninh trở thành tác giả duy nhất được lựa chọn trao Giải thưởng Văn học châu Á năm 2018.

Tính tới đầu năm 2019, tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh có 18 bản dịch, 7 giải thưởng và đề cử ở 6 quốc gia, nhận được hơn 100 bài đánh giá. Riêng tại Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc mỗi nơi đều có 2 phiên bản dịch Ngày 28 tháng 3 năm 2019, dịch phẩm Nỗi buồn chiến tranh được phát hành tại Trung Quốc với tên gọi "Chiến tranh ai ca", vào thời điểm này sách đã được dịch ra 20 thứ tiếng xuất bản tại 20 quốc gia trên thế giới..

Chuyển thể
Tháng 8 năm 2022, Nhà hát Kịch Hà Nội khởi công dàn dựng vở "Trái tim người Hà Nội" với nội dung dựa trên Nỗi buồn chiến tranh. Đây là lần đầu tiên tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh được chuyển thể lên sân khấu kịch nói. Tác giả kịch bản là Phùng Nguyễn, đạo diễn và âm nhạc là Nghệ sĩ ưu tú Tiến Minh và Họa sĩ, Nghệ sĩ nhân dân Doãn Bằng; biên đạo múa Nghệ sĩ ưu tú Thanh Nam; phục trang Tuyết Lê, Thu Hà; chỉ đạo nghệ thuật là Nghệ sĩ nhân dân, Giám đốc Nhà hát kịch Hà Nội Nguyễn Trung Hiếu. Hai nhân vật chính do hai nghệ sĩ trẻ thủ vai là Tiến Lộc (vai Kiên) và Thuỳ Dương (vai Phương). Buổi diễn đầu tiên diễn ra tối 22 tháng 11 năm 2022. Vở kịch tham gia Liên hoan quốc tế sân khấu thử nghiệm lần thứ V diễn ra tại Hà Nội và Hải Phòng từ ngày 15-26 tháng 11 năm 2022.

Chỉ trích
Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn là người từng chiến đấu cùng đơn vị với Bảo Ninh. Ông cho biết “Nỗi buồn chiến tranh” có nội dung khác quá xa sự thật, người lính Quân đội Nhân dân Việt Nam bị tác phẩm "bôi đen", mô tả với đầy những hình ảnh lệch lạc: đào ngũ, vô kỉ luật, đánh bạc, hút thuốc phiện, hành hung người dân, yêu đương thác loạn...: “Khi tôi đọc “Nỗi buồn chiến tranh”, tôi giật mình: Bảo Ninh viết về chính nó, chính tôi, chính chúng tôi, đồng đội của chúng tôi trong chiến tranh nhưng rất rất nhiều sự việc bịa đặt, sai sự thật đến mức không thể chấp nhận”.  Khi cuốn sách được giải thưởng của Hội Nhà Văn Việt Nam, dư luận đã phản đối dữ dội, đặc biệt là Tạp chí Cộng sản có bài phê phán:
“Bằng sự bôi nhọ sự nghiệp chống Mỹ của nhân dân ta, Bảo Ninh không chỉ xúc phạm đến những người đang sống… Tác giả Nỗi buồn chiến tranh còn muốn giết chết hẳn những người đã vĩnh viễn nằm xuống để cho “dân tộc quyết sinh”… Đó là sự khai tử của một ngòi bút quá nhẫn tâm đã coi họ là vật hy sinh mù quáng cho những cuồng vọng của con người”

Trước sự phản đối dữ dội, Ban Lãnh đạo Hội Nhà Văn Việt Nam khi đó đã phải tự phê bình bằng văn bản, đọc trước toàn Đại hội lần thứ V. Riêng Nhà văn Vũ Tú Nam, lãnh đạo cao nhất của Hội, khi trả lời phỏng vấn đã nhận trách nhiệm: “Trách nhiệm thuộc về toàn thể Ban Chấp hành, nhưng tôi là người chịu trách nhiệm trước nhất. Sự phê phán của công luận sau đó là chính đáng”

Năm 2017, tác giả Bảo Ninh xuất hiện trong một bộ phim tài liệu của Mỹ, gọi cuộc kháng chiến chống Mỹ của Việt Nam là "nội chiến". Báo chí Việt Nam đã phê phán đây là tư tưởng xuyên tạc lịch sử, mang tính xúc phạm đến sự hy sinh xương máu của bộ đội và nhân dân Việt Nam

Chú thích

Tiểu thuyết năm 1987
Tiểu thuyết năm 1990
Tiểu thuyết Việt Nam
Tiểu thuyết chiến tranh Việt Nam
Tiểu thuyết phản chiến


title: Núi Salak

text:
Núi Salak là một ngọn núi ở tỉnh Tây Java, Indonesia. Nhiều nón vệ tinh hiện diện ở sườn phía đông nam và trên chân phía Bắc. Hai miệng núi lửa nằm ở đỉnh. Núi Salak là một địa điểm khảo sát địa nhiệt.. Tên gọi Salak xuất phát từ trái cây salak.

Tham khảo

Núi Indonesia
Tây Java
Núi lửa dạng tầng