title: Sirohi (huyện)

text:
Huyện Sirohi là một huyện thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sirohi đóng ở Sirohi. Huyện Sirohi có diện tích 5136 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sirohi có dân số 850756 người.

Tham khảo

Địa lý Rajasthan
Huyện của Ấn Độ


title: Sirsa (huyện)

text:
Huyện Sirsa là một huyện thuộc bang Haryana, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sirsa đóng ở Sirsa. Huyện Sirsa có diện tích 4276 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sirsa có dân số 1111012 người.

Tham khảo

Haryana
Huyện của Ấn Độ


title: Sitamarhi (huyện)

text:
Huyện Sitamarhi là một huyện thuộc bang Bihar, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sitamarhi đóng ở Sitamarhi. Huyện Sitamarhi có diện tích 2199 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sitamarhi có dân số 2669887 người.

Tham khảo

Bihar
Huyện của Ấn Độ


title: Sitapur (huyện)

text:
Huyện Sitapur là một huyện thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sitapur đóng ở Sitapur. Huyện Sitapur có diện tích 5743 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sitapur có dân số 3616510 người.

Tham khảo

Uttar Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: Sivaganga (huyện)

text:
Huyện Sivaganga là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sivaganga đóng ở Sivaganga. Huyện Sivaganga có diện tích 4086 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sivaganga có dân số 1150753 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ


title: Siwan (huyện)

text:
Huyện Siwan là một huyện thuộc bang Bihar, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Siwan đóng ở Siwan. Huyện Siwan có diện tích 2219 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Siwan có dân số 2708840 người.

Tham khảo

Bihar
Huyện của Ấn Độ


title: Solan (huyện)

text:
Huyện Solan là một huyện thuộc bang Himachal Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Solan đóng ở Solan. Huyện Solan có diện tích 1936 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Solan có dân số 499380 người.

Tham khảo

Himachal Pradesh
Huyện của Ấn Độ

en:Solan District


title: Solapur (huyện)

text:
Huyện Solapur là một huyện thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Solapur đóng ở Solapur. Huyện Solapur có diện tích 14895 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Solapur có dân số 3855383 người.

Tham khảo

Địa lý Maharashtra
Huyện của Ấn Độ


title: Sonbhadra (huyện)

text:
Huyện Sonbhadra là một huyện thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sonbhadra đóng ở Robertsganj. Huyện Sonbhadra có diện tích 6788 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sonbhadra có dân số 1463468 người.

Tham khảo

Uttar Pradesh
Huyện của Ấn Độ
Huyện thuộc bang Uttar Pradesh


title: Sonepat (huyện)

text:
Huyện Sonepat là một huyện thuộc bang Haryana, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sonepat đóng ở Sonepat. Huyện Sonepat có diện tích 2260 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sonepat có dân số 1278830 người.

Tham khảo

Haryana
Huyện của Ấn Độ


title: Sonepur (huyện)

text:
Huyện Sonepur là một huyện thuộc bang Odisha, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sonepur đóng ở Sonepur. Huyện Sonepur có diện tích 2284 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sonepur có dân số 540659 người.

Tham khảo

Orissa
Huyện của Ấn Độ
Khởi đầu năm 1993 ở Ấn Độ


title: Sonitpur (huyện)

text:
Huyện Sonitpur là một huyện thuộc bang Assam, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sonitpur đóng ở Dispur. Huyện Sonitpur có diện tích 5324 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sonitpur có dân số 1677874 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Assam


title: South Garo Hills (huyện)

text:
Huyện South Garo Hills là một huyện thuộc bang Meghalaya, Ấn Độ. Thủ phủ huyện South Garo Hills đóng ở Baghmara. Huyện South Garo Hills có diện tích 1850 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện South Garo Hills có dân số 99105 người.

Tham khảo

Meghalaya
Huyện của Ấn Độ
Khởi đầu năm 1992 ở Ấn Độ


title: South Goa (huyện)

text:
Huyện South Goa là một huyện thuộc bang Goa, Ấn Độ. Thủ phủ huyện South Goa đóng ở Margao. Huyện South Goa có diện tích 1966 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện South Goa có dân số 586591 người.

Tham khảo

Goa
Huyện của Ấn Độ


title: Nam Sikkim

text:
Huyện Nam Sikkim là một huyện thuộc bang Sikkim, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Nam Sikkim đóng ở Namchi. Huyện Nam Sikkim có diện tích 750 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Nam Sikkim có dân số 131506 người.

Tham khảo

Sikkim
Huyện của Ấn Độ


title: Nam Tripura

text:
Huyện South Tripura là một huyện thuộc bang Tripura, Ấn Độ. Thủ phủ huyện South Tripura đóng ở Udaipur. Huyện South Tripura có diện tích 2152 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện South Tripura có dân số 762565 người.

Tham khảo

Tripura
Huyện của Ấn Độ


title: Srikakulam (huyện)

text:
Huyện Srikakulam là một huyện thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Srikakulam đóng ở Srikakulam. Huyện Srikakulam có diện tích 5837 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Srikakulam có dân số 2528491 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Andhra Pradesh


title: Srinagar (huyện)

text:
Huyện Srinagar là một huyện thuộc bang Jammu and Kashmir, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Srinagar đóng ở Srinagar. Huyện Srinagar có diện tích 2228 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Srinagar có dân số 1238530 người.

Tham khảo

Huyện của Ấn Độ
Jammu và Kashmir
Kashmir


title: Sultanpur (huyện)

text:
Huyện Sultanpur là một huyện thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sultanpur đóng ở Sultanpur. Huyện Sultanpur có diện tích 4436 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sultanpur có dân số 3190926 người.

Tham khảo

Uttar Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: Sundargarh (huyện)

text:
Huyện Sundargarh là một huyện thuộc bang Odisha, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Sundargarh đóng ở Sundargarh. Huyện Sundargarh có diện tích 9942 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Sundargarh có dân số 1829412 người.

Tham khảo

Orissa
Huyện của Ấn Độ


title: Supaul (huyện)

text:
Huyện Supaul là một huyện thuộc bang Bihar, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Supaul đóng ở Supaul. Huyện Supaul có diện tích 2410 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Supaul có dân số 1745069 người.

Tham khảo

Bihar
Huyện của Ấn Độ
Khởi đầu năm 1991 ở Ấn Độ


title: Surat (huyện)

text:
Huyện Surat là một huyện thuộc bang Gujarat, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Surat đóng ở Surat. Huyện Surat có diện tích 7657 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Surat có dân số 4996391 người.

Tham khảo

Gujarat
Huyện của Ấn Độ


title: Surendranagar (huyện)

text:
Huyện Surendranagar là một huyện thuộc bang Gujarat, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Surendranagar đóng ở Surendranagar. Huyện Surendranagar có diện tích 10489 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Surendranagar có dân số 1515147 người.

Tham khảo

Gujarat
Huyện của Ấn Độ


title: Surguja (huyện)

text:
Huyện Surguja là một huyện thuộc bang Chhattisgarh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Surguja đóng ở Ambikapur. Huyện Surguja có diện tích 15765 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Surguja có dân số 1970661 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Chhattisgarh
Huyện của Ấn Độ


title: Tamenglong (huyện)

text:
Huyện Tamenglong là một huyện thuộc bang Manipur, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tamenglong đóng ở Tamenglong. Huyện Tamenglong có diện tích 4460 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tamenglong có dân số 111493 người.

Tham khảo

Manipur
Huyện của Ấn Độ


title: Tawang (huyện)

text:
Huyện Tawang là một huyện thuộc bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tawang đóng ở Tawang. Huyện Tawang có diện tích 2172 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tawang có dân số 34705 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Arunachal Pradesh
Khởi đầu năm 1989 ở Ấn Độ


title: Tehri Garhwal (huyện)

text:
Huyện Tehri Garhwal là một huyện thuộc bang Uttarakhand, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tehri Garhwal đóng ở New Tehri. Huyện Tehri Garhwal có diện tích 4085 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tehri Garhwal có dân số 604608 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Uttarakhand

en:Tehri Garhwal District


title: Thane (huyện)

text:
Huyện Thane là một huyện thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Thane đóng ở Thane. Huyện Thane có diện tích 9558 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Thane có dân số 8128833 người.

Tham khảo

Địa lý Maharashtra
Huyện của Ấn Độ
Khởi đầu năm 1833 ở Ấn Độ


title: Thanjavur (huyện)

text:
Huyện Thanjavur là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Thanjavur đóng ở Thanjavur. Huyện Thanjavur có diện tích 3397 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Thanjavur có dân số 2205375 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ
Quận Thanjavur


title: Dang (huyện)

text:
Huyện Dang là một huyện thuộc bang Gujarat, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Dang đóng ở Ahwa. Huyện The Dang có diện tích 1764 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Dang có dân số 186712 người.

Tham khảo

Gujarat
Huyện của Ấn Độ


title: Theni (huyện)

text:
Huyện Theni là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Theni đóng ở Theni. Huyện Theni có diện tích 3066 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Theni có dân số 1094724 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ


title: Thiruvallur (huyện)

text:
Huyện Thiruvallur là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Thiruvallur đóng ở Thiruvallur. Huyện Thiruvallur có diện tích 3424 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Thiruvallur có dân số 2738866 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ


title: Thiruvananthapuram (huyện)

text:
Huyện Thiruvananthapuram là một huyện thuộc bang Kerala, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Thiruvananthapuram đóng ở Thiruvananthapuram. Huyện Thiruvananthapuram có diện tích 2192 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Thiruvananthapuram có dân số 3234707 người.

Tham khảo

Kerala
Huyện của Ấn Độ


title: Thiruvarur (huyện)

text:
Huyện Thiruvarur là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Thiruvarur đóng ở Thiruvarur. Huyện Thiruvarur có diện tích 2161 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Thiruvarur có dân số 1165213 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ
Khởi đầu năm 1997 ở Ấn Độ


title: Thoothukudi (huyện)

text:
Huyện Thoothukudi là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Thoothukudi đóng ở Thoothukudi. Huyện Thoothukudi có diện tích 4621 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Thoothukudi có dân số 1565743 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ
Thoothukkudi


title: Thoubal (huyện)

text:
Huyện Thoubal là một huyện thuộc bang Manipur, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Thoubal đóng ở Thoubal. Huyện Thoubal có diện tích 514 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Thoubal có dân số 366341 người.

Tham khảo

Manipur
Huyện của Ấn Độ


title: Thrissur (huyện)

text:
Huyện Thrissur là một huyện thuộc bang Kerala, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Thrissur đóng ở Thrissur. Huyện Thrissur có diện tích 3032 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Thrissur có dân số 2975440 người.

Tham khảo

Kerala
Huyện của Ấn Độ

en:Thrissur District


title: Tikamgarh (huyện)

text:
Huyện Tikamgarh là một huyện thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tikamgarh đóng ở Tikamgarh. Huyện Tikamgarh có diện tích 5055 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tikamgarh có dân số 1203160 người.

Tham khảo

Madhya Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: Tinsukia (huyện)

text:
Huyện Tinsukia là một huyện thuộc bang Assam, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tinsukia đóng ở Tinsukia. Huyện Tinsukia có diện tích 3790 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tinsukia có dân số 1150146 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Assam
Khởi đầu năm 1989 ở Ấn Độ


title: Tirap (huyện)

text:
Huyện Tirap là một huyện thuộc bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tirap đóng ở Khonsa. Huyện Tirap có diện tích 2362 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tirap có dân số 100227 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Arunachal Pradesh


title: Tiruchirappalli (huyện)

text:
Huyện Tiruchirappalli là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tiruchirappalli đóng ở Tiruchirappalli. Huyện Tiruchirappalli có diện tích 4407 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tiruchirappalli có dân số 2388831 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ


title: Tirunelveli (huyện)

text:
Huyện Tirunelveli là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tirunelveli đóng ở Tirunelveli. Huyện Tirunelveli có diện tích 6810 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tirunelveli có dân số 2801194 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ
Khởi đầu năm 1790


title: Tiruvannamalai (huyện)

text:
Huyện Tiruvannamalai là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tiruvannamalai đóng ở Tiruvannamalai. Huyện Tiruvannamalai có diện tích 6191 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tiruvannamalai có dân số 2181853 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ
Khởi đầu năm 1989 ở Ấn Độ


title: Tonk (huyện)

text:
Huyện Tonk là một huyện thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tonk đóng ở Tonk. Huyện Tonk có diện tích 7194 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tonk có dân số 1211343 người.

Tham khảo

Địa lý Rajasthan
Huyện của Ấn Độ


title: Tuensang (huyện)

text:
Huyện Tuensang là một huyện thuộc bang Nagaland, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tuensang đóng ở Tuensang. Huyện Tuensang có diện tích 4228 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tuensang có dân số 414801 người.

Tham khảo

Nagaland
Huyện của Ấn Độ


title: Tumkur (huyện)

text:
Huyện Tumkur là một huyện thuộc bang Karnataka, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tumkur đóng ở Tumkur. Huyện Tumkur có diện tích 10598 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tumkur có dân số 2579516 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Karnataka


title: Bắc 24 Parganas (huyện)

text:
Bắc 24 Parganas là một huyện thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Bắc 24 Parganas đóng ở Barasat. Huyện Bắc 24 Parganas có diện tích 4.095 km². Đến thời điểm năm 2001, huyện có dân số 8.930.295 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tây Bengal
Huyện của Ấn Độ
Huyện thuộc bang West Bengal


title: Nam 24 Parganas (huyện)

text:
Nam 24 Parganas là một huyện thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Nam 24 Parganas đóng ở Alipore. Huyện có diện tích 9.955 km². Đến thời điểm năm 2001, huyện Nam 24 Parganas có dân số 6.909.015 người.

Tham khảo

Tây Bengal
Huyện của Ấn Độ


title: Udaipur (huyện)

text:
Huyện Udaipur là một huyện thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Udaipur đóng ở Udaipur. Huyện Udaipur có diện tích 13430 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Udaipur có dân số 2632210 người.

Tham khảo

Địa lý Rajasthan
Huyện của Ấn Độ


title: Udhampur (huyện)

text:
Huyện Udhampur là một huyện thuộc bang Jammu and Kashmir, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Udhampur đóng ở Udhampur. Huyện Udhampur có diện tích 4550 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Udhampur có dân số 738965 người.

Tham khảo

Jammu và Kashmir
Huyện của Ấn Độ


title: Udham Singh Nagar (huyện)

text:
Huyện Udham Singh Nagar là một huyện thuộc bang Uttarakhand, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Udham Singh Nagar đóng ở Rudrapur. Huyện Udham Singh Nagar có diện tích 2912 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Udham Singh Nagar có dân số 1234548 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Uttarakhand


title: Udupi (huyện)

text:
Huyện Udupi là một huyện thuộc bang Karnataka, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Udupi đóng ở Udupi. Huyện Udupi có diện tích 3879 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Udupi có dân số 1109494 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Karnataka


title: Ujjain (huyện)

text:
Huyện Ujjain là một huyện thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Ujjain đóng ở Ujjain. Huyện Ujjain có diện tích 6091 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Ujjain có dân số 1709885 người.

Tham khảo

Madhya Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: Ukhrul (huyện)

text:
Huyện Ukhrul là một huyện thuộc bang Manipur, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Ukhrul đóng ở Ukhrul. Huyện Ukhrul có diện tích 4547 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Ukhrul có dân số 140946 người.

Tham khảo

Manipur
Huyện của Ấn Độ


title: Umaria (huyện)

text:
Huyện Umaria là một huyện thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Umaria đóng ở Umaria. Huyện Umaria có diện tích 4062 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Umaria có dân số 515851 người.

Tham khảo

Madhya Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: Una (huyện)

text:
Huyện Una là một huyện thuộc bang Himachal Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Una đóng ở Una. Huyện Una có diện tích 1540 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Una có dân số 447967 người.

Tham khảo

Himachal Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: Unnao (huyện)

text:
Huyện Unnao là một huyện thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Unnao đóng ở Unnao. Huyện Unnao có diện tích 4558 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Unnao có dân số 2700426 người.

Tham khảo

Uttar Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: Upper Siang (huyện)

text:
Huyện Upper Siang là một huyện thuộc bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Upper Siang đóng ở Yingkiong. Huyện Upper Siang có diện tích 6188 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Upper Siang có dân số 33146 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Arunachal Pradesh


title: Upper Subansiri (huyện)

text:
Huyện Upper Subansiri là một huyện thuộc bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Upper Subansiri đóng ở Daporijo. Huyện Upper Subansiri có diện tích 7032 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Upper Subansiri có dân số 54995 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Arunachal Pradesh


title: Uttara Kannada

text:
Huyện Uttara Kannada là một huyện thuộc bang Karnataka, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Uttara Kannada đóng ở Karwar. Huyện Uttara Kannada có diện tích 10291 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Uttara Kannada có dân số 1353299 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Karnataka

new:कर्वार


title: Uttar Dinajpur (huyện)

text:
Huyện Uttar Dinajpur là một huyện thuộc bang West Bengal, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Uttar Dinajpur đóng ở Raigunj. Huyện Uttar Dinajpur có diện tích 3180 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Uttar Dinajpur có dân số 2441824 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang West Bengal
Huyện của Ấn Độ


title: Uttarkashi (huyện)

text:
Huyện Uttarkashi là một huyện thuộc bang Uttarakhand, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Uttarkashi đóng ở Uttarkashi. Huyện Uttarkashi có diện tích 7951 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Uttarkashi có dân số 294179 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Uttarakhand


title: Vadodara (huyện)

text:
Huyện Vadodara là một huyện thuộc bang Gujarat, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Vadodara đóng ở Vadodara. Huyện Vadodara có diện tích 7794 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Vadodara có dân số 3639775 người.

Tham khảo

Gujarat
Huyện của Ấn Độ


title: Vaishali (huyện)

text:
Huyện Vaishali là một huyện thuộc bang Bihar, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Vaishali đóng ở Hajipur. Huyện Vaishali có diện tích 2036 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Vaishali có dân số 2712389 người.

Tham khảo

Bihar
Huyện của Ấn Độ


title: Valsad (huyện)

text:
Huyện Valsad là một huyện thuộc bang Gujarat, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Valsad đóng ở Valsad. Huyện Valsad có diện tích 3034 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Valsad có dân số 1410680 người.

Tham khảo

Gujarat
Huyện của Ấn Độ


title: Varanasi (huyện)

text:
Huyện Varanasi là một huyện thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Varanasi đóng ở Varanasi. Huyện Varanasi có diện tích 1578 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Varanasi có dân số 3147927 người.

Tham khảo

Uttar Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: Vellore (huyện)

text:
Huyện Vellore là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Vellore đóng ở Vellore. Huyện Vellore có diện tích 6077 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Vellore có dân số 3482970 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ


title: Vidisha (huyện)

text:
Huyện Vidisha là một huyện thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Vidisha đóng ở Vidisha. Huyện Vidisha có diện tích 7362 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Vidisha có dân số 1214759 người.

Tham khảo

Madhya Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: Villupuram (huyện)

text:
Huyện Villupuram là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Villupuram đóng ở Villupuram. Huyện Villupuram có diện tích 7217 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Villupuram có dân số 2943917 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ


title: Virudhunagar (huyện)

text:
Huyện Virudhunagar là một huyện thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Virudhunagar đóng ở Virudhunagar. Huyện Virudhunagar có diện tích 4288 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Virudhunagar có dân số 1751548 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Tamil Nadu
Huyện của Ấn Độ


title: Visakhapatnam (huyện)

text:
Huyện Vishakhapatnam là một huyện thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Vishakhapatnam đóng ở Vishakhapatnam. Huyện Vishakhapatnam có diện tích 11161 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Vishakhapatnam có dân số 3789823 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Andhra Pradesh


title: Vizianagaram (huyện)

text:
Huyện Vizianagaram là một huyện thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Vizianagaram đóng ở Vizianagaram. Huyện Vizianagaram có diện tích 6539 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Vizianagaram có dân số 2245103 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Andhra Pradesh


title: Warangal (huyện)

text:
Huyện Warangal là một huyện cũ thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Warangal đóng ở Warangal. Huyện Warangal có diện tích 12846 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Warangal có dân số 3231174 người.

Từ tháng 10 năm 2016, huyện này được tách ra thành 5 huyện mới là Warangal Urban, Warangal Rural, Jangaon, Jayashanker và Mahabubabad, thuộc bang Telangana.

Tham khảo

Telangana


title: Wardha (huyện)

text:
Huyện Wardha là một huyện thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Wardha đóng ở Wardha. Huyện Wardha có diện tích 6309 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Wardha có dân số 1230640 người.

Tham khảo

Địa lý Maharashtra
Huyện của Ấn Độ


title: Washim (huyện)

text:
Huyện Washim là một huyện thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Washim đóng ở Washim. Huyện Washim có diện tích 5155 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Washim có dân số 1019725 người.

Tham khảo

Địa lý Maharashtra
Huyện của Ấn Độ


title: Wayanad (huyện)

text:
Huyện Wayanad là một huyện thuộc bang Kerala, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Wayanad đóng ở Kalpetta. Huyện Wayanad có diện tích 2131 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Wayanad có dân số 786627 người.

Tham khảo

Kerala
Huyện của Ấn Độ


title: West Garo Hills (huyện)

text:
Huyện West Garo Hills là một huyện thuộc bang Meghalaya, Ấn Độ. Thủ phủ huyện West Garo Hills đóng ở Tura. Huyện West Garo Hills có diện tích 3714 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện West Garo Hills có dân số 515813 người.

Tham khảo

Meghalaya
Huyện của Ấn Độ


title: Tây Godavari

text:
Huyện Tây Godavari (; ) là một huyện thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tây Godavari đặt ở Eluru. Huyện Tây Godavari có diện tích 7.742 ki lô mét vuông. Đến năm 2001, huyện Tây Godavari có dân số 3.796.144 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Andhra Pradesh


title: West Imphal (huyện)

text:
Huyện West Imphal là một huyện thuộc bang Manipur, Ấn Độ. Thủ phủ huyện West Imphal đóng ở Lamphelpat. Huyện West Imphal có diện tích 519 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện West Imphal có dân số 439532 người.

Tham khảo

Manipur
Huyện của Ấn Độ

en:West Imphal District


title: West Kameng (huyện)

text:
Huyện West Kameng là một huyện thuộc bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện West Kameng đóng ở Bomdila. Huyện West Kameng có diện tích 7422 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện West Kameng có dân số 74595 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Arunachal Pradesh


title: West Khasi Hills (huyện)

text:
Huyện West Khasi Hills là một huyện thuộc bang Meghalaya, Ấn Độ. Thủ phủ huyện West Khasi Hills đóng ở Nongstoin. Huyện West Khasi Hills có diện tích 5247 km², dân số năm 2001 là 294.115 người.

Tham khảo

Meghalaya
Huyện của Ấn Độ


title: West Nimar (huyện)

text:
Huyện West Nimar là một huyện thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện West Nimar đóng ở Khargone. Huyện West Nimar có diện tích 8010 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện West Nimar có dân số 1529954 người.

Tham khảo

Madhya Pradesh
Huyện của Ấn Độ


title: West Siang (huyện)

text:
Huyện West Siang là một huyện thuộc bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ. Thủ phủ huyện West Siang đóng ở Along. Huyện West Siang có diện tích 8325 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện West Siang có dân số 103575 người.

Tham khảo

Huyện thuộc bang Arunachal Pradesh


title: Tây Sikkim

text:
Huyện Tây Sikkim là một huyện thuộc bang Sikkim, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Tây Sikkim đóng ở Gezing. Huyện Tây Sikkim có diện tích 1166 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Tây Sikkim có dân số 123174 người.

Tham khảo

Sikkim
Huyện của Ấn Độ


title: Tây Tripura

text:
Huyện West Tripura là một huyện thuộc bang Tripura, Ấn Độ. Thủ phủ huyện West Tripura đóng ở Agartala. Huyện West Tripura có diện tích 2997 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện West Tripura có dân số 1530531 người.

Tham khảo

Tripura
Huyện của Ấn Độ


title: Wokha (huyện)

text:
Huyện Wokha là một huyện thuộc bang Nagaland, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Wokha đóng ở Wokha. Huyện Wokha có diện tích 1628 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Wokha có dân số 161098 người.

Tham khảo

Nagaland
Huyện của Ấn Độ


title: Yamuna Nagar (huyện)

text:
Huyện Yamuna Nagar là một huyện thuộc bang Haryana, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Yamuna Nagar đóng ở Yamuna Nagar. Huyện Yamuna Nagar có diện tích 1756 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Yamuna Nagar có dân số 982369 người.

Tham khảo

Haryana
Huyện của Ấn Độ


title: Yanam (huyện)

text:
Huyện Yanam là một huyện thuộc bang Puducherry, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Yanam đóng ở Yanam. Huyện Yanam có diện tích 30 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Yanam có dân số 31362 người.

Tham khảo

Puducherry
Huyện của Ấn Độ


title: Yavatmal (huyện)

text:
Huyện Yavatmal là một huyện thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Yavatmal đóng ở Yavatmal. Huyện Yavatmal có diện tích 13582 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Yavatmal có dân số 2460482 người.

Tham khảo

Địa lý Maharashtra
Huyện của Ấn Độ


title: Zunheboto (huyện)

text:
Huyện Zunheboto là một huyện thuộc bang Nagaland, Ấn Độ. Thủ phủ huyện Zunheboto đóng ở Zunheboto. Huyện Zunheboto có diện tích 1255 ki lô mét vuông. Đến thời điểm năm 2001, huyện Zunheboto có dân số 154909 người.

Tham khảo

Nagaland
Huyện của Ấn Độ


title: Zombie

text:
Zombie (tiếng Haiti: zonbi; tiếng Bắc Mbundu: nzumbe), tạm dịch là thây ma hoặc xác sống, là một xác chết được hồi sinh bằng những phương pháp bí ẩn, ví dụ như bằng ma thuật. Từ này thường được dùng theo nghĩa bóng để chỉ người bị chết mất hết cả nhận thức và sự tự nhận thức nhưng vẫn có thể đi lại và phản ứng với các kích thích xung quanh. Từ cuối thế kỷ 19, zombie đã mang tính phổ biến đặc biệt, nhất là trong văn hóa dân gian của Bắc Mỹ và Châu Âu. Trong điện ảnh Hollywood, zombie phần lớn là những xác chết hoặc những người tuy còn sống nhưng bị nhiễm bệnh hoặc virus mà bị biến đổi thành.

Hình ảnh

Đọc thêm

 Bishop, Kyle William (2010) American Zombie Gothic: The rise and fall (and rise) of the walking dead in popular culture McFarland, Jefferson, North Carolina, ISBN 978-0-7864-4806-7
 Black, J. Anderson (2000) The Dead Walk Noir Publishing, Hereford, Herefordshire, ISBN 0-9536564-2-X
 Curran, Bob (2006) Encyclopedia of the Undead: A field guide to creatures that cannot rest in peace New Page Books, Franklin Lakes, New Jersey, ISBN 1-56414-841-6

 Davis, Wade (1988) Passage of Darkness: The ethnobiology of the Haitian zombie University of North Carolina Press, Chapel Hill, North Carolina, ISBN 0-8078-1776-7
 Dendle, Peter (2001) The Zombie Movie Encyclopedia McFarland, Jefferson, North Carolina, ISBN 0-7864-0859-6
 Flint, David (2008) Zombie Holocaust: How the living dead devoured pop culture Plexus, London, ISBN 978-0-85965-397-8
 Forget, Thomas (2007) Introducing Zombies Rosen Publishing, New York, ISBN 1-4042-0852-6; (juvenile)
 Graves, Zachary (2010) Zombies: The complete guide to the world of the living dead Sphere, London, ISBN 978-1-84744-415-8

 McIntosh, Shawn and Leverette, Marc (editors) (2008) Zombie Culture: Autopsies of the Living Dead Scarecrow Press, Lanham, Maryland, ISBN 0-8108-6043-0
 Moreman, Christopher M., and Cory James Rushton (editors) (2011) Race, Oppression and the Zombie: Essays on Cross-Cultural Appropriations of the Caribbean Tradition. McFarland. ISBN 978-0-7864-5911-7.
 Moreman, Christopher M., and Cory James Rushton (editors) (2011) Zombies Are Us: Essays on the Humanity of the Walking Dead. McFarland. ISBN 978-0-7864-5912-4.
 Russell, Jamie (2005) Book of the dead: the complete history of zombie cinema FAB, Godalming, England, ISBN 1-903254-33-7
 Waller, Gregory A. (2010) Living and the undead: slaying vampires, exterminating zombies University of Illinois Press, Urbana, Indiana, ISBN 978-0-252-07772-2

Liên kết ngoài

 Discussion of zombies in film at NPR's On The Media
 Ars Technica - Weekend Ar(t)s: The state of zombie preparedness
 CDC's Office of Public Health Preparedness and Response - Zombie Preparedness
 Centers of Disease Control and Prevention discuss Preparedness 101: Zombie Apocalypse

Thể loại phim
Giả tưởng kinh dị
Chủ đề trong văn hóa đại chúng


title: Diêu Hưng

text:
Diêu Hưng () (366–416), tên tự Tử Lược (子略), gọi theo thụy hiệu là (Hậu) Tần Văn Hoàn Đế ((後)秦文桓帝), là một hoàng đế của nước Hậu Tần trong lịch sử Trung Quốc. Ông là con trai của hoàng đế Diêu Trường, người sáng lập nên Hậu Triệu. Trong hầu hết thời kỳ trị vì của mình, ông không sử dụng tước hiệu là hoàng đế mà dùng tước hiệu Thiên vương. Cũng trong khoảng thời gian cai trị của mình, ông đã tiêu diệt nước Tiền Tần kình địch và tiến hành bành trướng lãnh thổ ra gần như toàn bộ miền tây Trung Quốc, từng thu được tất cả lãnh thổ của Tây Tần và buộc Nam Lương, Bắc Lương, Tây Lương, và Tây Thục của Tiều Túng đều phải chịu khuất phục, ít nhất là trên dãnh nghĩa. Vào cuối thời ông trị vì, quân Hậu Tần chịu nhiều thất bại, đặc biệt là dưới tay quân nổi loạn của Hách Liên Bột Bột (người lập nước Hạ), cùng với đó, các cuộc chiến tranh giữa các con trai và cháu trai của Diêu Hưng đã hủy hoại rất nhiều nước Hậu Tần, đất nước đã nhanh chóng bị tiêu diệt sau khi ông qua đời. Diêu Hưng là một người sùng bái Phật giáo, và trong thời gian ông trị vì, Phật giáo đã lần đầu tiên có sự ủng hộ chính thức của nhà nước tại Trung Quốc. Hòa thượng Cưu Ma La Thập cũng đã viếng thăm Trường An theo thỉnh cầu của Diêu Hưng vào năm 401.

Trước và trong thời Diêu Trường trị vì
Diêu Hưng sinh năm 366, khi đó Diêu Trường đang là một viên tướng của hoàng đế Phù Kiên của Tiền Tần. Sử sách không rõ về cuộc đời của ông khi còn là thần dân của Tiền Tần, khi ông lớn lên, ông là một người phụ trợ cho Thái tử Phù Hoành (苻宏).

Khi Diêu Trường tuyên bố nổi loạn và lập nước Hậu Tần vào năm 384, Diêu Hưng đang ở kinh thành Trường An của Tiền Tần, song ông đã ngay lập tức chạy trốn đến chỗ cha mình. Trong vài năm sau đó, khi Diêu Trường phải giao chiến với cả Tiền Tần và Tây Yên, Diêu Hưng thường được giao phó bảo vệ căn cứ của chiến dịch (ban đầu ở Bắc Địa (北地, nay thuộc Đồng Xuyên, Thiểm Tây), sau đó là Trường An), trong khi cha đi giao chiến. Năm 386, sau khi Diêu Trường xưng đế, Diêu Hưng được lập làm thái tử. Diêu Hưng được coi là người vững vàng và độ lượng, và ông dành nhiều thời gian để học văn hiến bất chấp việc cần phải tập trung giữ vững căn cứ. Năm 392, trong khi Diêu Trường đang ở trên chiến trường, Diêu Hưng đã làm theo đề xuất của tướng Diêu Phương Thành (姚方成) khi cho giết một số tướng của Tiền Tần bị Diêu Trường giam cầm từ trước đó. Diêu Trường bề ngoài thì tỏ ra giận dữ, song bên trong lại hài lòng vì Diêu Trường đã nhận ra sự nguy hiểm mà các tướng này có thể gây ra. Năm 393, khi hoàng đế Phù Đăng của Tiền Tần tiến đánh một chư hầu của Hậu Tần là Đậu Xung (竇衝), Diêu Trường đã làm theo đề xuất của thừa tướng Doãn Vĩ (尹緯) và cử Diêu Hưng đi đánh Phù Đăng, nhằm thiết lập uy quyền của Diêu Hưng đối với binh lính. Diêu Hưng đã ngăn cản được cuộc tấn công của Phù Đăng một cách khá dễ dàng.

Khoảng tết năm 393, Diêu Trường bị ốm nặng. Trên giường bệnh, ông ta bảo với Diêu Hưng rằng hãy tin tưởng một số quan lại đã được mình ủy thác, bao gồm Doãn Vĩ, Diêu Hoảng (姚晃), Diêu Đại Mục (姚大目), và Địch Bá Chi (狄伯支). Khi Diêu Hoảng hỏi Diêu Trường về kế sách đánh bại Phù Đăng, Diêu Trường đã từ chối trả lời, chỉ nói mình tin tưởng rằng Diêu Hưng có thể hoàn tất việc này. Diêu Trường đã qua đời ngay sau đó, và Diêu Hưng đã lên ngôi.

Thời kỳ đầu trị vì
Mặc dù Diêu Hưng muốn giữ bí mật về cái chết của Diêu Trường song Phù Đăng đã biết được tin tức và ngay lập tức chuẩn bị một cuộc tấn công lớn chống Hậu Tần. Phù Đăng lệnh cho Phù Quảng (苻廣) phòng thủ căn cứ Ung Thành (雍城, nay thuộc Bảo Kê, Thiểm Tây) và Phù Sùng phỏng thủ Hồ Không bảo (胡空堡, nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây), song ông ta không thể bảo đảm được quân lính của mình có đủ nguồn cung cấp nước. Diêu Hưng đã cho quân đến Mã Ngôi (馬嵬, nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây) để ngăn quân Tiền Tần đến con sông gần đó, quân Tiền Tần sau đó đã suy sụp vì khát. Diêu Hưng ban đầu lệnh cho Doãn Vĩ cần thận trọng, song Doãn Vĩ thấy các khó khăn của quân Tiền Tần đã sẵn sàng và tin tưởng rằng nhuệ khí quân Tiền Tần sẽ bị sụp đổ hoàn toàn nếu ông ta tiến hành một kế sách thận trọng, và quả nhiên quân Tiền Tàn đã sụp đổ. Sau khi hay tin về thất bại, Phù Quảng (苻廣) và Phù Sùng đã bỏ hai căn cứ họ đang nắm giữ. Phù Đăng sau đó tìm sự giúp đỡ từ vua Tây Tần là Khất Phục Càn Quy, và người này đã cử Khất Phục Ích Châu (乞伏益州) dẫn đầu quân đến tiếp viện. Trong khi Phù Đăng đến chỗ quân của Khất Phục Ích Châu, Diêu Hưng đã cho phục kích, sau đó bắt giữ và hành quyết hoàng đế Tiền Tần. Diêu Hưng giải tán quân của Phù Đăng và gả Lý Hoàng hậu của Phù Đăng cho Diêu Hoảng (姚晃). Thái tử Phù Sùng của Phù Đăng sau đó đã xưng đế và cố chống lại Hậu Tần trong một vài tháng sau đó, song về sau đã chết trong trận chiến với quân Tây Yên, Tiền Tần diệt vong. Hậu Tần lấy được gần như toàn bộ lãnh thổ còn lại của Tiền Tần. Khoảng tết năm 395, Hậu Tần hòa với Hậu Yên, do đó đã ngăn ngừa được khả năng xảy ra chiến tranh ở biên giới phía đông, mặc dù đến cuối năm, khi Thái tử Mộ Dung Bảo của Hậu Yên tiến hành một chiến dịch chống nước Bắc Ngụy của Thác Bạt Khuê, Hậu Tần đã cử một đội viện binh đến chi viện cho Bắc Ngụy, mặc dù vậy, quân Hậu Tần đã không thực sự giao chiến với quân Hậu Yên. Đến năm 397, hoàng đế Mộ Dung Thùy qua đời và Mộ Dung Bảo lên thay, quân Bắc Ngụy nhân dịp này đã tấn công chống Hậu Yên, Hậu Tần đã từ chối viện trợ cho Hậu Yên.

Năm 397, Xà Thái hậu qua đời. Diêu Hưng đã quá thương tiếc mẹ và ông không thể xử lý các vấn đề quốc gia trong một thời gian. Ngay cả sau khi đã vượt qua được nỗi buồn, ông vẫn tiếp tục mặc đồ tang.

Nhìn chung, trong thời gian này, Diêu Hưng được các sử gia mô tả là mẫn cán và sẵn sàng lắng nghe các ý kiến khác nhau. Ông cũng giao chiến trong một số chiến dịch trên các vùng biên giới, mở rộng lãnh thổ và vùng ảnh hưởng của Hậu Tần.

Năm 399, Diêu Hưng cử hoàng đệ là Tề vương Diêu Sùng và tướng Dương Phật Tung (楊佛嵩) đo đánh thành Lạc Dương của Tấn, vào mùa đông năm 399, Lạc Dương và các thành xung quanh đã rơi vào tay Hậu Tần.

Cũng trong năm 399, Diêu Hưng đã đáp lại các dấu hiệu chiêm tinh được cho là dấu hiệu thiên tai bằng cách dừng việc xưng đế, thay vào đó ông dùng tước hiệu "Thiên vương", để thể hiện sự khiêm nhường trước các vị thần tiên. Do vậy, ông cũng giáng chức các quan lại và quý tộc Hậu Tần xuống một bậc.

Năm 400, Diêu Hưng cử cử Diêu Thạc Đức khởi động một cuộc tấn công chống lại Tây Tần. Mặc dù vậy, Tây Tần đã có thành công bước đầu khi cắt được đường tiếp tế của Diêu Thạc Đức, Diêu Hưng đã phải đích thân dẫn một đội quân đến ứng cứu cho Diêu Thạc Đức, đánh bại vủa Tây Tần là Khất Phục Càn Quy trong trận chiến, gần như bắt được toàn bộ quân của Khất Phục Càn Quy và tiến đến chiếm được hầu hết các thành của Tây Tần. Bản thân Khất Phục Càn Quy đã đầu hàng vua Nam Lương là Thốc Phát Lợi Lộc Cô, do vậy Tây Tần tạm thời chấm dứt tồn tại. Vào mùa thu năm 400, cho rằng Thốc Phát Lợi Lộc Cô nghi ngờ mình, Khất Phục Càn Quy đã chạy trốn khỏi Nam Lương và đầu hàng Hậu Tần. Diêu Hưng lập ông ta làm Quy Nghĩa hầu và đến năm 401, Diêu Hưng đã có một quyết định khác thường khi cho Khất Phục Càn Quy cùng quân lính của ông ta trở về và lệnh cho ông ta phòng thủ kinh thành của Tây Tần trước đó là Uyển Xuyên (苑川, nay thuộc Bạch Ngân, Cam Túc), và lúc đó mặc dù Khất Phục Càn Quy có thân phận là một tướng Hậu Tần song ông ta đã hành động một cách độc lập.

Năm 401, Diêu Hưng theo đề nghị của Diêu Thạc Đức, đã phát động một cuộc tấn công lớn nhắm vào Hậu Lương. Để tránh xung đột, Thốc Phát Lợi Lộc Cô đã ra lệnh cho quân Nam Lương nhường cho quân Hậu Tần một lối đi, và Diêu Thạc Đức do đó đã có thể dễ dàng tiến đến kinh thành Cô Tang (姑臧, nay thuộc Vũ Uy, Cam Túc), và bao vây thành. Nam Lương, Bắc Lương và Tây Lương đều cứ sứ thần đến Hậu Tần xin khuất phục làm chư hầu. Sau hai tháng bị bao vây, hoàng đế Lü Long của Hậu Lương cũng chịu khuất phục làm chư hầu, và được phong làm Kiến Khang công, mặc dù vậy, ông ta vẫn tiếp tục được giữ Cô Tang và sử dụng tước hiệu "Thiên vương" trong nội bộ lãnh địa của mình. Thư Cừ Mông Tốn của Bắc Lương trở nên sợ hãi đến nỗi đã từng lệnh hợp nhất lãnh thổ và quân đội vào Tiền Tần, song người này sau đó đã bội ước, tuy vậy Bắc Lương vẫn là chư hầu của Hậu Tần trong nhiều năm sau đó. Mặc dù đều là chư hầu của Hậu Tần, song các nước Lương vẫn tiếp tục đánh lẫn nhau.

Thời kỳ giữa trị vì
Khoảng tết năm 402, Bắc Ngụy tấn công Một Dịch Can (沒奕干), một chư hầu của Hậu Tần, điều này đã dẫn đến đổ vỡ trong mối quan hệ giữa Bắc Ngụy và Hậu Tần. Khi hoàng đế Bắc Ngụy Thác Bạt Khuê muốn có mối quan hệ hôn nhân với Hậu Tần, Diêu Hưng đã từ chối do hành động tiến công khi trước và do ông nghe rằng hoàng đế Bắc Ngụy đã có chính thất là Mộ Dung Hoàng hậu. Vào mùa hè năm 402, đích thân Diêu Hưng đã dẫn quân đánh Bắc Ngụy, đã có thời điểm chiến sự diễn ra trên toàn bộ lãnh thổ Hậu Yên ở phía bắc của Hoàng Hà. Vào mùa thu năm 402, hoàng đế Bắc Ngụy đã bao vây tướng chỉ huy tiên quân của Hậu Tần là Diêu Bình (姚平) tại Sài Bích (柴壁, nay thuộc Lâm Phần, Sơn Tây), và bất chấp việc phản công của cả Diêu Bình và Diêu Hưng, quân Bắc Ngụy bao vây ngày càng chặt, và đến mùa đông năm 402, Diêu Bình cùng quân lính đã bị bắt sau một nỗ lực phá vây, chiến dịch đánh Bắc Ngụy của Diêu Hưng cũng chấm dứt.

Cũng trong năm 402, Diêu Hưng lập Trương thị làm Hoàng hậu. Ông cũng lập Diêu Hoằng làm Thái tử và phong tước công cho các hoàng tử khác. Diêu Hưng từ lâu đã muốn lập Diêu Hoằng, người này được mô tả là tử tế, biết yêu thương, và hiếu học, song ông do dự vì Diêu Hoằng là một người có tính cách yếu ớt và dễ đổ bệnh.

Trong khoảng thời gian này, Diêu Hưng cũng đã trở thành một Phật tử sùng đạo, dưới ảnh hưởng của nhà sư Cưu Ma La Thập. Điều này đã có một ảnh hưởng lớn đến các hành động của ông sau đó, ví như ông tránh các hành động có thể dẫn đến nhiều chết chóc, trong khi cố gắng hành động nhẹ nhàng với các đối thủ. Điều này đã có ảnh hưởng tai hại cho đế quốc, việc mở mang bờ cõi đã gần như dừng lại. Năm 405, ông ban cho Cưu Ma La Thập một tước hiệu tôn kính, coi ông ta như một vị thần thánh, và thường dẫn các quan lại đến nghe Cưu Ma La Thập giảng đạo. Theo yêu cầu của ông, Cưu Ma La Thập đã dịch trên 300 kinh Phật sang tiếng Hán. Diêu Hưng cũng cho xây nhiều tháp và chùa. Do ảnh hưởng của ông, sử sách chép rằng có đến 90% dân cư Hậu Tần trở thành Phật tử.

Năm 403, nước Hậu Lương liên tục bị Bắc Lương và Nam Lương tấn công, Lã Long đã từ bỏ vùng Cô Tang cho Hậu Tần, đây là vùng lãnh thổ duy nhất mà Hậu Lương còn lại và do vậy Hậu Lương đã chấm dứt tồn tại. Diêu Hưng đưa Lã Long và gia tộc của ông ta đến Trường An và lập vị vua cũ của Hậu Lương cùng em trai Lã Siêu (呂超) lãm quan. Tuy nhiên, do Bắc Lương và Nam Lương chỉ là chư hầu trên danh nghĩa, Cô Tang trở thành một ốc đảo nằm dưới sự kiểm soát trên thực tế của Hậu Tần. Năm 404, vua Thốc Phát Nục Đàn của Nam Lương chấm dứt việc xưng vương và sử dụng niên hiệu của Diêu Hưng, nhằm thể hiện hơn nữa sự khuất phục trước Hậu Tần, mặc dù vậy, ông ta vẫn độc lập trên thực tế trong nội bộ Nam Lương.

Năm 405, theo yêu cầu của tướng Lưu Dụ của nhà Tấn, Diêu Hưng đã trao trả 12 quận đã từng đổi lòng trung thành từ Tấn sang Hậu Tần trong thời nội chiến Tấn từ 398 đến 405, bất chấp phản đối từ các triều thần.

Năm 406, để đáp lại việc Thốc Phát Nục Đàn nộp triều cống 3.000 ngựa và 30.000 cừu, Diêu Hưng đã cảm kích đến nỗi nhường Cô Tang cho Thốc Phát Nục Đàn, chấm dứt sự kiểm soát trên thực tế của Hậu Tần với vùng Cô Tang.

Năm 407, cho rằng Khất Phục Càn Quy đã trở nên khó kiểm soát, nên khi người này đến Trường An để thăm viếng, Diêu Hưng đã đưa Khất Phục Càn Quy trở thành một quan văn, còn quyền chỉ huy quân lính của ông ta thì giao cho thế tử Khất Phục Sí Bàn.

Sau đó cũng trong năm 407, Hậu Tần và Bắc Ngụy đã chấp thuận hòa hoãn, trao trả các tướng bị bắt cho bên kia. Tướng Lưu Bột Bột (sau đổi thành Hách Liên Bột Bột) của Hậu Tần, là người sau đó phụ trách Sóc Phương (朔方, nay thuộc Ordos, Nội Mông); do cha ông ta là Lưu Vệ Thần (劉衛辰) đã bị quân Bắc Ngụy giết chết vào năm 391, nên Bột Bột trở nên giận dữ và tuyên bố nổi loạn, lập nên nước Hạ. Lưu Bột Bột dùng kế sách du kích để chống lại Hậu Tần, gây tổn hại cho quân và các thành của Hậu Tần. Từ thời điểm này, Hậu Tần bắt đầu suy sụp.

Thời kỳ cuối trị vì
Năm 407, Mộ Dung Siêu, hoàng đế Nam Yên, người có mẹ và chính thất đang ở Hậu Tần, đã yêu cầu đưa họ trở về Nam Yên. Diêu Hưng đã chấp thuận sẽ làm như vậy sau khi Mộ Dung Siêu chịu trở thành chư hầu hoặc trao cho Hậu Tần các nhạc công hoàng cung (bị Tây Yên bắt giữ và sau đó qua tay Hậu Yên rồi Nam Yên) hoặc trao 1.000 thường dân Tấn cho Hậu Tần. Mộ Dung Siêu đã chọn cách trở thành chư hầu, và đưa các nhạc công đến Hậu Tần. Diêu Hưng sau đó trả mẹ và chính thất cho vua Nam Yên cùng với quà tặng.

Cũng trong năm 407, Tiều Túng, người đang kiểm soát Ích châu (益州, nay là Tứ Xuyên và Trùng Khánh) của Tấn và tự xưng làm Thành Đô vương, đã trở thành một chư hầu của Hậu Tần.

Năm 408, nhận thấy rằng Nam Lương đang phải hứng chịu các cuộc tấn công ác liệt từ lân bang (gồm cả một thất bại nghiêm trọng trước Hạ vào năm 407), Diêu Hưng đã phát động một chiến dịch nhằm tiêu diệt Nam Lương, bất chấp phản đối từ Vi Tông (韋宗), người này cảm thấy rằng sẽ không dễ dàng để đánh bại Thốc Phát Nục Đàn. Diêu Hưng ủy thác cho con trai là Quảng Bình công Diêu Bật (姚弼) cùng với Khất Phục Càn Quy và Liễm Thành (斂成) đi đánh Nam Lương, cùng lúc đó, Diêu Hưng cũng phái Tề Nan (齊難) đi đánh Hạ song cả hai đều đã thất bại. Diêu Bật và sau đó là Diêu Hiển (姚顯) đã bị Thốc Phát Nục Đàn đánh bại, và Diêu Hưng buộc phải chấp thuận một hiệp ước hòa bình mới với Nam Lương, uy thế của Hậu Tần cũng bị tổn hại vì bại trận. Quân của Tề Nam còn thảm hại hơn, Tề Nam đã rơi vào bẫy của Lưu Bột Bột và toàn bộ quân lính đã bị bắt, do vậy toàn bộ bắc bộ Thiểm Tây đã rơi vào tay Hạ. Sau đó vào năm 408, Thốc Phát Nục Đàn đã khước từ vị thế chư hầu một lần nữ khi xưng làm Lương vương (thay vì tước công mà Hậu Tần ban cho) và cải niên hiệu.

Trong khoảng thời gian này, đã bắt đầu nổi lên việc các huynh đệ và hoàng tử của Diêu Hưng âm mưu chiếm lấy quyền lực. Giả như năm 409, Diêu Xung (姚沖) đã cố ép Địch Bá Chi (狄伯支) cùng mình âm mưu tiến đánh Trường An, và khi Di từ chối, người này đã bị Diêu Xung đã hạ độc, song sự việc sau đó đã bị bại lộ và Diêu Xung đã buộc phải tự sát.

Cũng trong năm 409, Khất Phục Càn Quy đã đào thoát và trở về Uyển Xuyên để hội quân cùng con trai Khất Phục Sí Bàn. Ông ta đã ngay lập tức tái tuyên bố độc lập và tái lập Tây Tần và xưng vương. Khuất Phục Càn Quy sau đó đã cho mở một số chiến dịch chống lại Hậu Tần và gây nên thiệt hại đáng kể, mặc dù vậy, Khất Phục Càn Quy đã tạ lỗi vào năm 411 và lại xưng làm chư hầu của Hậu Tần. Tuy nhiên đến cuối năm, vua Tây Tần lại tiếp tục các cuộc tấn công.

Đến năm 409, tướng Lưu Dụ của Tấn đã mở một cuộc tấn công lớn nhắm vào Nam Yên, và nước này đã xin Hậu Tần ứng cứu. Ban đầu, Diêu Hưng cử người đưa tin để cố thuyết phục Lưu Dụ rút quân, và cũng cử một đội viện binh do Diêu Cường (姚強) chỉ huy, song quân của Diêu Cường đã buộc phải rút lui khi phải chịu tổn thất lớn dưới tay Lưu Bột Bột và suýt bị bắt. Không có viện binh từ Hậu Tần, Nam Yên đã rơi vào tay Tấn vào đầu năm 410.

Năm 410, theo thỉnh cầu của Tiều Túng, Diêu Hưng cử một đội quân do Cẩu Lâm (苟林) chỉ huy đến hội quân với quân của Tiều Túng, do Hoàn Khiêm (桓謙) và Tiếu Đạo Phúc (譙道福) chi huy đi đánh Kinh Châu (荊州, nay là Hồ Nam và trung bộ Hồ Bắc) của Tấn. Tuy nhiên, huynh đệ của Lưu Dụ là Lưu Đạo Quy (劉道規) đã đánh bại cả hai đội quân, giết chết Hoàn Khiêm và buộc Cẩu Lâm phải chạy trốn.

Năm 411, Diêu Bật, người được Diêu Hưng hết mực quý mến, đã âm mưu cố làm suy yếu vị trí thái tử của Diêu Hoằng.

Năm 412, Khất Phục Càn Quy bị cháu trai Khất Phục Công Phủ (乞伏公府) ám sát, người này là con trai của vị vua khai quốc Khất Phục Quốc Nhân. Nhiều triều thần Hậu Tần đã cố thuyết phục Diêu Hưng nắm lấy cơ hội khi Khất Phục Công Phủ và Khất Phục Sí Bàn đánh nhau để tranh giành vương miện, tấn công Tây Tần. Diêu Hưng đã từ chối, ông cho rằng sẽ không thích hợp khi đánh một nước đang trong tang lễ.

Cũng trong năm 412, Diêu Hưng lập Tề thị làm hoàng hậu. (Không có ghi chép về ngày Trương Hoàng hậu qua đời, song có lẽ vào thời điểm này bà đã chết.)

Năm 413, tướng Chu Linh Thạch (朱齡石) của Lưu Dụ đã tiến đánh nước Tây Thục của Tiều Túng, Tây Thục bị tiêu diệt và tái hợp nhất và Tấn. Mặc dù Hậu Tần là nước bá chủ của Tây Thục, tuy nhiên Diêu Hưng đã không thể hỗ trợ cho nước này.

Năm 414, Diêu Bật tiến hành một số nỗ lực để được làm thái tử bằng việc bảo các tiều thần gần gũi với mình đề xuất với Diêu Hưng cho mình thay thế Diêu Hoằng. Diêu Hưng đã từ chối song không quở trách Diêu Bật. Diêu Hưng lâm bệnh nặng cùng năm, và Diêu Bật đã lên kế hoạch chính biến để tiếm quyền. Em trai Diêu Dụ của ông ra đã tiết lộ kế hoạch cho các hoàng tử khác là Diêu Ý, Diêu Hoảng, Diêu Tuyên, và Diêu Kham, họ đã huy động binh lính của mình để sẵn sàng tấn công Diêu Bật nếu cần thiết. Diêu Hưng buộc phải loại bỏ Diêu Bật, và cho những người con trai khác giải ngũ và đến Trường An trong một chuyến viếng thăm chính thức. Các hoàng tử cáo buộc Diêu Bật đã phạm nhiều tội, song Diêu Hưng đã không có thêm hành động. Đến năm 415, Diêu Bật vu cáo Diêu Tuyên, và Diêu Hưng đã cho bắt giữ Diêu Tuyên.

Mùa hè năm 415, tướng Tư Mã Hưu Chi (司馬休之) của Tấn đã buộc phải chạy trốn sau khi bị Lưu Dụ tấn công, và tướng này đã đào thoát đến Hậu Tần. Diêu Hưng đã ban cho Tư Mã Hưu Chi một đội quân để quấy rối biên giới Tấn, bất chấp cảnh báo từ các triều thần Hậu Tần rằng họ Tư Mã sẽ lấy lại Quan Trung và khu vực Lạc Dương.

Vào mùa xuân năm 415, Diêu Hưng lại ngã bệnh, và Diêu Bật đã bí mật tập hợp lực lượng để tiến hành chính biến. Diêu Hưng đã phát hiện ra sự việc và bắt giữ Diêu Bật, song do Diêu Hoằng thuyết phục nên đã không xử tử mà lại thả ra.

Đến mùa đông năm 415, Diêu Hưng gả Tây Bình công chúa đến Bắc Ngụy để kết hôn với Thác Bạt Tự, nhằm khẳng định liên minh giữa hai nước. Hoàng đế Bắc Ngụy chào đón công chúa bằng một buổi lễ cho hoàng hậu. Tuy nhiên, Tây Bình công chúa đã không thể rèn một bức tượng bằng vàng, theo truyền thống của bộ lạc Thác Bạt với ý nghĩa được sự ủng hộ của chúa trời, nên không thể trở thành hoàng hậu mặc dù vẫn được hưởng các danh dự dành cho tước hiệu này.

Năm 416, Diêu Hưng khi trên đường đến Hoa Âm (華陰), gần Trường An, đã bị ốm và phải trở lại Trường An. Tùy tùng của ông là Doãn Xung (尹沖), một trong những người ủng hộ của Diêu Bật, đã lập kế hoạch ám sát Diêu Hoằng khi Thái tử ra khỏi thành để nghênh đón phụ hoàng. Những người ủng hộ của Diêu Hoằng hay tin và đã thuyết phục Diêu Hoằng không ra nghênh đón Diêu Hưng. Thuộc hạ của Doãn Xung là Diêu Sa Di (姚沙彌) sau đó đã cố thuyết phục Doãn bắt giữ Diêu Hưng và cùng với Diêu Bật đoạt lấy quyền lực, song Doãn Xung đã do dự và không làm như vậy. Khi Diêu Hưng trở về hoàng cung tại Trường An, ông đã truyền giao quyền lực cho Diêu Hoằng và ra lệnh bắt giữ Diêu Bật. Trong khi đó, một hoàng tử là Diêu Canh Nhi do tin rằng Diêu Hưng đã qua đời nên đã thuyết phục hoàng huynh là Nam Dương vương Diêu Âm tiến hành chính biến, Diêu Âm đã hội quân cùng Ân Xung (殷沖) tiến đánh hoàng cung, giao chiến với quân của Diêu Hoằng. Diêu Hưng mặc dù đang ốm song đã xuất hiện và công bố một chiếu thư lệnh cho Diêu Bật phải tự sát. Khi quân của Diêu Âm trông thấy Diêu Hưng, họ đã bỏ rơi Diêu Âm. Buổi tối hôm đó, Diêu Hưng đã giao phó các công việc quản trị của Diêu Hoằng cho Đông Bình vương Diêu Thiệu, Lương Hỉ (梁喜), Âm Chiêu (尹昭), và Liễm Man Ngôi (斂曼嵬), Diêu Hưng qua đời vào hôm sau. Diêu Hoằng kế vị song đã nhanh chóng phải đối mặt với nhiều thách thức hơn nữa tức các em trai và em họ cũng như các cuộc tấn công của Hạ và Tấn, và đến năm 417, Hậu Tần đã thất bại trước Tấn.

Tham khảo

 Tư trị thông giám, các quyển 105, 106, 107
 Tấn thư, các quyển 117, 118

Vua Hậu Tần
Sinh năm 366
Mất năm 416
Nhân vật quân sự Ngũ Hồ thập lục quốc


title: Cương thi

text:
Cương thi được biết đến như một xác chết biết đi trong văn hóa dân gian Trung Quốc, cũng giống như ma cà rồng hay zombie ở phương Tây. Theo như truyền thuyết, ban ngày thì cương thi nằm trong quan tài hoặc ẩn nấp tại những nơi tối tăm như hang động, đến đêm thì đi lại lang thang với hai cánh tay duỗi thẳng về phía trước. Nó giết chết mọi sinh vật sống để hấp thụ khí (cái cốt lõi tạo nên sự sống).

Nguồn gốc

Học giả đời Thanh Kỷ Hiểu Lam đã đề cập trong cuốn sách Duyệt vi thảo đường bút ký (閱微草堂筆記) của mình rằng các nguyên nhân một xác chết hồi sinh có thể xếp vào hai nhóm: một là những người mới chết trở về với cõi dương; hai là những xác chết lâu ngày không phân hủy. Một số nguyên nhân được miêu tả dưới đây:
Thành phần hóa học trong đất của bãi tha ma không phù hợp cho các sinh vật sống, vì thế không có vi khuẩn để giúp phân hủy xác chết. Tóc và móng của tử thi vẫn tiếp tục phát triển cho thấy không có dấu hiệu rõ ràng của quá trình phân hủy. Theo thời gian, nếu không được xử lý, xác chết sẽ hóa thành một cương thi. (Trên thực tế, phần da thịt của xác chết sẽ teo dần lại và dần để lộ ra phần tóc và móng tay vốn được giấu dưới lớp da thịt, tạo cảm giác tóc và móng tay "đang phát triển").
Sử dụng ma thuật siêu nhiên giúp cải tử hoàn sinh.
Chiếm hữu thân xác của kẻ chết (bằng cách nhập hồn).
Xác chết hấp thụ đủ khí dương và tái sinh.
Người bị chôn sớm khi còn chưa chết hẳn.
Người bị một cương thi làm bị thương và bị nhiễm "virus cương thi", dần dần theo thời gian thay đổi thành một cương thi, như đã thấy trong bộ phim Mr. Vampire (Cương thi tiên sinh).
Thân xác con người bị chi phối bởi ba hồn và bảy phách. Học giả đời Thanh Viên Mai trong cuốn sách Tử bất ngữ của mình đã viết rằng "Hồn của một người vốn dĩ tốt nhưng phách của họ là ác, hồn thì khôn ngoan nhưng phách thì dốt nát". Phần hồn rời khỏi xác thịt sau khi chết nhưng phách vẫn còn lại và giành quyền kiểm soát thân thể, khi đó người chết sẽ trở thành cương thi.
Khi linh hồn của một người không thể rời khỏi thân xác sau khi chết do chết oan, tự tử, hoặc đơn giản linh hồn đấy chỉ muốn phá phách.
Người chết không được chôn cất, kể cả sau khi đám tang đã được cử hành. Xác chết sẽ hồi sinh sau khi bị sét đánh hoặc bị một con mèo nhảy qua quan tài.

Cương thi xuất hiện vào lúc trời tối, khuya hay đêm trăng tròn, vì khi đó âm thịnh dương suy và ánh trăng sẽ giúp cương thi trở nên mạnh hơn. Chúng "ngủ" hay nói cách khác là chìm trong trạng thái tĩnh lặng vào ban ngày vì các cương thi loại vô ý thức không chịu nổi ánh nắng mặt trời, trừ khi đó là cương thi có ý thức hoặc cương thi quỷ.

Khắc chế

Theo phái Mao Sơn (Maoshan) thì sẽ sử dụng một loài bùa chú là "Mao Sơn Khu Tà Phù" để dán lên trán cương thi, sẽ làm cương thi trở nên bất động. Khi các đạo sĩ Mao Sơn phát hiện sớm thì có thể dùng mực Chu Sa hòa với máu gà, dùng sợi chỉ, bắn mực xung quanh quan tài để kìm hãm cương thi thoát ra. Nếu cương thi hút được khí dương thì phải dùng miệng để hút khí ra khỏi miệng cương thi.

Nếu muốn diệt cương thi thì hãy dùng pháp kiếm để đâm vào tim. Khi phát hiện xác cương thi, cách đơn giản nhất là hỏa táng. Các đạo sĩ Mao Sơn ngày trước thường biến xác chết thành cương thi, sau đó dùng bùa chú để dẫn dắt cương thi trở về quê quán theo ý của người nhà. Họ thường đi vào ban đêm, tránh để người dân nhìn thấy sẽ mất linh nghiệm. Muốn làm điều này họ phải có một Pháp Đăng dẫn đường. Nếu ngọn nến tắt thì cương thi ngừng chuyển động.

Trường hợp khi bị cương thi cắn, lập tức sử dụng gạo nếp sống đắp lên vết thương, vì gạo nếp có thể khử độc cương thi. Sau đó phải lập tức xay gạo nếp thành nước, ngâm mình trong nước đó và dùng Thanh Xà (Rắn Xanh) để xát lên người trong lúc tắm. Cho người bệnh ăn cháo nấu gạo nếp, tuyệt đối khi nấu không để khói bếp bay vào trong cháo. Bắt bệnh nhân chuyển động không ngừng để máu lưu thông, nằm ngủ trên chiếu phải rắc thật nhiều gạo nếp.

Cương thi khá là sợ mùi tỏi, cho nên ta có thể dùng tỏi để kháng lại cương thi. Ngoài ra còn một số vật dụng tâm linh ta có thể dùng để kháng cương thi. Cương thi sợ hình ảnh của mình trong gương nên ta có thể dùng gương chiếu vào mắt của cương thi, điều này sẽ làm cương thi sợ và tránh đi.

Cương thi nhận dạng con người bằng hơi thở. Cho nên dù bạn là người hay xác chết, chỉ cần bạn có hơi thở của con người, cương thi sẽ lao tới tấn công bất kỳ vật thể nào có hơi thở của con người. Cho nên cách chống lại cương thi là nín thở. Ngoài những cách trên, cũng có thể dùng một chiếc gương vì cương thi thường rất sợ phải nhìn thấy ảnh phản chiếu của chúng.

Chuông nhỏ, đồ vật bằng đồng, gạo nếp, đào mộc kiếm, kim tiền kiếm cũng có thể trị cương thi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Văn hóa Trung Hoa
Thần thoại Trung Hoa
Văn hóa dân gian Trung Hoa
Động vật thần thoại Trung Hoa
Quái vật


title: FC Dinamo Kutaisi

text:
FC Dinamo Kutaisi là một câu lạc bộ bóng đá Gruzia, chơi ở Kutaisi, thành phố lớn thứ hai Gruzia. Sân nhà của câu lạc bộ là sân vận động Givi Kiladze. Trong suốt giải vô địch Gruzia SSR, FC Dinamo Kutaisi rất nổi tiếng và gặt hái được nhiều danh hiệu và là câu lạc bộ lâu đời nhất ở Kutaisi. Hiện nay, câu lạc bộ đang chơi ở giải Meore Liga, giải hạng ba Gruzia.

Thành tích
Georgian SSR Championship:
 Vô địch: 1946, 1955
 Huy chương bạc: 1947, 1948, 1952, 1958
 Huy chương đồng: 1932, 1939, 1943, 1950, 1953, 1954, 1956
Georgian SSR Cup:
 Vô địch: 1953, 1955
 Chung kết: 1944, 1945, 1946, 1951

Tham khảo

Câu lạc bộ bóng đá Gruzia
FC Dinamo


title: Horse Creek, Wisconsin

text:
Horse Creek là một cộng đồng dân cư chưa thống nhất (unincorporated community) ở Farmington, Polk County, Wisconsin, Hoa Kỳ.

Ghi chú

Các cộng đồng chưa thống nhất ở Wisconsin


title: Văn hóa Afghanistan

text:
Văn hóa Afghanistan đã tồn tại qua hơn hai thiên niên kỷ, với những ghi chép đầu tiên sớm nhất là vào thời đại đế quốc Achaemenid năm 500 trước Công nguyên. Afghanistan dịch nghĩa là "nơi ở của người Afghan" hoặc "mảnh đất của người Afghan" theo hai quốc ngữ của Afghanistan là tiếng Pashto và tiếng Dari (Ba Tư). Ở đây, chủ yếu là dân du mục hoặc quần tụ thành bộ lạc, mà mỗi vùng khác nhau lại có những truyền thống khác nhau, tạo nên tính đa văn hóa của dân tộc. Ở miền Nam và miền Đông, cũng như là miền Tây của Pakistan (vùng đất cũ của Afghanistan, người Pashtun sống theo văn hóa Pashtun, một cách sống cổ xưa gọi là Pashtunwali mà vẫn còn được giữ lại cho đến ngày nay. Vùng miền Bắc và Trung Afghanistan lại đậm bản sắc văn hóa Ba Tư. Miền Tây là sự pha trộn giữa văn hóa Pashtun và Tajik. Một số người không phải là dân Pashtun nhưng sống trong những vùng lân cận với cộng đồng Pashtun cũng sống theo phong cách "Pashtunwali" theo trào lưu Pashtun hóa (hoặc Afghan hóa), trong khi một số người Pashtun và các nhóm người khác lại theo văn hóa Ba Tư.

Chú thích

Liên kết ngoài

Afghanistan Cultural Profile
Afghanistan Online: Culture
Culture and history of Afghanistan
Afghan's Share in Indian Art and Culture
Afghanistan a cultural profile
Online Afghan Calendar with Gregorian, Hejrah-e shamsi and Hejrah-e qamari dates
National Bibliography and Publishing in Afghanistan (1871-2009)


title: Máy tính tôpô lượng tử

text:
Máy tính lượng tử là hệ thống có thể thực thi vô số phép tính phức tạp cùng một lúc mà một máy tính thông thường có thể phải mất hàng triệu năm mới xong. Cho đến nay, máy tính lượng tử vẫn chỉ trên giấy tờ và nhiều nhà khoa học nghi ngờ họ có thể tìm ra cách biến nó thành sự thật.

Lịch sử vấn đề
Máy tính lượng tử bắt đầu từ một ý tưởng giản đơn xuất hiện vào những năm 1980 do Richard Feynman, một nhà vật lý học, khởi xướng. Theo Julia Kempe: "Feynman giải thích rằng, máy tính lượng tử có khả năng tính toán các thuộc tính của hạt lượng tử, như electron, nhanh hơn rất nhiều so với máy tính truyền thống. Mỗi electron có thể được mã hoá trong một qubit, trong khi phải cần đến một số lượng lớn các bit truyền thống để mã hoá nhiều trạng thái khác nhau trong cùng một thời điểm. Nhưng đây vẫn chỉ là trên ý tưởng".

Vào năm 1985, David Deutsh đã chứng minh được rằng nếu hai trạng thái của hệ thống có thể cùng được thực hiện bằng tổ hợp những toán tử đơn giản, và bất kì sự phát triển nào cũng có thể được tạo ra để mô phỏng một hệ thống vật lý bất kỳ, và nơi mà các toán tử này đến thì được gọi là cổng lượng tử và giống như là một hàm số tương tự như hệ nhị phân trong máy tính thông thường.
Vào năm 1994, Peter Shor đã đưa ra thuật toán Shork, đây là một phương pháp sử dụng sự chồng chất của các qubit để phân tích một số ra các thừa số nguyên.

Vào năm 1995 viện National Institute of Standards và Technology và the California Institute of Technology đã cùng nghiên cứu về vấn đề che chắn một hệ lượng tử dưới tác động của môi trường.
Từ năm 1996 tới nay một nhóm nghiên cứu bao gồm Đại học California tại Berkeley, MIT, Đại học Harvard và các nhà nghiên cứu của IBM đã theo đuổi một kỹ thuật tương tự, nhưng bằng cách sử dụng cộng hưởng từ hạt nhân (NMR), đây là một công nghệ mà dường như mọi thao tác thông tin đều được thực hiện trong chất lỏng.
Vào năm 1998, dựa vào ý tưởng năm 1993 về tính khả thi trong việc truyển tải lớn của qubit được đề bởi một nhóm các nhà nghiên cứu mà kết luận của họ dựa trên một định lý của cơ học lượng tử gọi là hiệu ứng Einstein-Podolsky-Rosen, định lý này mô tả làm thế nào để hai hạt có thể tiếp xúc với nhau để trở nên bị "vướng".

Các kết quả chính

Nguyên lý làm việc của máy tính lượng tử tôpô

Nguyên nhân sử dụng sự tết bím trong máy tính lượng tử
Việc chế tạo những máy tính lượng tử gặp rất nhiều khó khăn. Việc chế tạo máy tính lượng tử đều nhằm vào mục tiêu giảm thiểu các hệ quả gây nên bởi tương tác của qubit với môi trường.
Như chúng ta biết, các tính chất tôpô không thay đổi khi hệ bị làm biến dạng bởi các tác động như bóp méo, kéo, xoắn... miễn là không cắt, không nối, không chọc thủng.
Tương tự như vậy, ta có thể thay đổi trạng thái tôpô của hệ quỹ đạo các hạt bởi những phép tương tự như cắt, nối... Song sự tương tác của môi trường không có những tác động mạnh mẽ như thế, nói cách khác là không đủ mạnh để làm thay đổi trạng thái Tôpô của hệ quỹ đạo các anyon. Đây là điểm mấu chốt để giảm thiểu tương tác giữa các anyon với môi trường vĩ mô của máy tính nhờ đó giảm thiểu sai số tính toán.
Do đó để xây dựng hệ tôpô, người ta đã xây dựng tính tết những quỹ đạo của các hạt tạo thành bím và tính toán trên đó để đảm bảo trạng thái lượng tử không dễ bị phá vỡ.

Nguyên lý làm việc
Trong máy tính lượng tử, đầu tiên người ta sẽ tạo ra cặp anyon và đưa chúng lên quỹ đạo. Quỹ đạo của mỗi anyon tạo thành một dây và các dây này được tết lại với nhau tạo thành bím theo những thứ tự nhất định và mỗi trật tự thứ tự tết sẽ cho ra những bím khác nhau.
Các phép tính được thể hiện trong quá trình tạo thành bím.
Trạng thái cuối cùng của anyon hàm chứa kết quả tính toán được xác định bởi bím tạo thành chứ không phải bởi những tương tác điện từ.

Điều kiện các hạt anyon này phải là phi giao hoán (non-abelian)
Điều này có nghĩa là thứ tự khi ta hoán đổi các anyon trong quá trình tết thành bím là quan trọng, nói cách khác, các phép hoán đổi là giao hoán với nhau (abelian) hay không giao hoán với nhau (non-abelian). Điều kiện phi giao hoán bảo đảm rằng ta phải tết các bím quỹ đạo theo một trình tự nhất định. Các nhà vật lý cho rằng những anyon thu được trong hiệu ứng Hall lượng tử là những anyon phi giáo hoán.

Qubits (bit-lượng tử)
Một qubit hay bit-lượng tử là một đơn vị thông tin lượng tử, thông tin đó miêu tả một hệ có học lượng tử có hai trạng thái cơ bản, ký hiệu là:  và .

- Một trạng thái qubit thuần túy là sự chồng chất lượng tử tuyến tính của hai trạng thái cơ bản trên:
Trong đó a và b là hai hằng số tỷ lệ với cường độ của trạng thái tổ hợp ứng với trạng thái cơ bản tương ứng.

-Theo điều kiện chuẩn hóa thì:

Do đó, không gian trạng thái tổ hợp của qubit về phương diện hình học được biểu diễn trên một mặt cầu, gọi là mặt cầu Bloch, đây là một không gian 2 chiều:

Như vậy về bản chất mỗi điểm trên mặt cầu biểu diễn cho một trạng thái của qubit. Mà mặt cầu thì lại có vô hạn điểm, do đó ta thấy ngay khả năng biểu diễn thông tin lượng tử lên tới vô hạn. Trong khi đó, xét theo mô hình này, bit cổ điển chỉ có thể là một điểm nằm trên cực của mặt cầu này thôi.

Phép đo qubits:

Như vấn đề trên chúng ta không xác định được a và b mà chúng ta chỉ đo qubit với những tính toán cơ bản như sau:

 với xác suất là

 với xác suất là

Một khía cạnh quan trọng của phép đo là nó làm thay đổi trạng thái của qubit. Ảnh hưởng của phép đo là cái trạng thái mới chính là kết quả chính xác của phép đo.
Nghĩa là nếu kết quả của phép đo  cho ra kết quả là , nghĩa là qubit lúc đó ở trạng thái .
Điều này cũng nói lên được rằng, chúng ta không thể tìm thêm được thôngg tin gì về a, b bằng việc lặp lại phép đo.

Hạt Anyon

Tính chất hoán đổi vị trí hai hạt trong hệ sẽ dẫn tới hàm sóng của hệ sẽ bị nhân cho .

Nghĩa là: + Trong không gian 3 chiều: Hệ số nhân sẽ là

Với : hạt này được gọi là Bosson,

Với : hạt này được gọi là Fermion,

Với , với v là véctơ.

Và hạt này được gọi là anyon.

+ Trong không gian 2 chiều:

Tồn tại hạt mà hệ số nhân biến thiên liên tục từ -1 tới 1.

Hạt này được gọi là hạt Anyon.

Hiệu ứng phân đoạn lượng tử Hall
Hầu hết sự biểu diễm nhô lên của tô-pô bất biến là sự lượng tử hóa về chiều ngang hay lực cản Hall.

Lượng tử hóa của Rxy xuất hiện đồng thời ngay sau khi Rxx biến mất.

Trạng thái của lượng tử Hall thì tương đồng cho cả hai chất siêu dẫn và chất cách điện.
Như là chất siêu dẫn, trạng thái của lượng tử Hall có lực cản theo chiều dọc là 0 và nó cho thấy sự phân tản hóa dòng điện hiện tại. Nhưng lực cản Hall lại khác 0 nên tính dẫn điện theo chiều dọc là Gxx được xác định bởi một ma trận điện trở nghịch đảo, ma trận này thì cũng bằng 0, như là một chất cách ly. Như chất siêu dẫn và chất cách ly trạng thái của lượng tử Hall là một đồ thị năng lượng nó kích thích các trạng thái lượng tử chuyển động xung quanh.

Sự lượng tử hóa của lực cản Hall trong trạng thái lượng tử Hall thì là hướng biểu thị của Topo trong tự nhiên. Trong thực tế thì lượng tử hóa Rxy là một bất biến tô-pô, nó phụ thuộc vào hình dạng và kích thước của mẫu, chính điều này đã giải thích tại sao sự lượng tử hóa lại chính xác.

Theo định lý Robert Laughlin cho các trạng thái cơ bản và sự kích động thấp nhất của phân đoạn lượng tử. Trạng thái Hall tại v = , với m lẻ, chúng ta biết rằng dấu hiệu của trạng thái phân đoạn lượng tử Hall là chúng góp phần kích thích phân đoạn điện tích và tăng khả năng thắt bím.

Tính chất tô-pô bảo vệ qubit tại v =  plateau

 Với cấu trúc được biểu diễn như hình vẽ, mô hình được xác định bằng việc quan sát trạng thái lượng tử Hall tại nhân tố đầy đủ là v =  đây là hạt non-abelian, bằng việc biểu diễn tính toán lượng tử đơn giản với tính chất tô-pô để bảo vệ những qubit. Mô hình này bao gồm những thanh lượng tử Hall, cái này được chia ra làm hai cổng "antidot" đặt lần lươt là 1 và 2 (antidot là cực trái dấu của cực lượng tử, đây là một nơi mà các electron ở đó bị loại bỏ đây là kết quả sự tĩnh điện áp dụng tới những cổng điện thế).
Bằng việc điều chỉnh điện áp tới 6 cổng điện thế xung quanh chu vi đó, chúng có thể điều khiển sự điều chỉnh giữa những cạnh đầu và cạnh đáy ở những điểm này.
Ở đây có 3 bước cơ bản để tính toán chúng:

(i) Trình bày phép đo các qubit

(ii) Lật ngược những qubit lại.

(iii) Đo lại những qubit này.

Trong đó:

(i) Thiết bị tạo thành qubit khi ở đây có những giả hạt trên mỗi antidot. Khi mà điện cực thích hợp thì được áp dụng tới cổng tại M và tại N và tại P và tại Q vì vậy sự điều chỉnh có thể xảy ra tại đây với biên độ t1 và t2. Hai quá trình này là các giả hạt sẽ điều chỉnh từ M tới N, và các giả hạt tiếp tục chạy dọc theo cạnh đáy tới P, từ đó được điều chỉnh tới Q và sau đó sẽ di chuyển dọc theo cạnh trên tới N.

(ii) Với một phép đo qubit vào một trong các eigenstates, nhưng mặt khác thì phép đo vẫn để lại nguyên vẹn. Đây là một thí dụ của một phép đo lượng tử không phá hủy.
Lật ngược qubit, chúng ta áp dụng điện cực tới cổng A và B để mà một phản hạt có trị giá  điều chỉnh giữa hai cạnh. Nếu v =  thì đây là trạng thái tô-pô phi giao hoán, như là mong đợi.

(iii) Đo lại qubit sẽ chỉ ra mối liên hệ về dấu của việc điều chỉnh biên độ nghịch đảo trong trương điện từ, điện thế hóa học, cổng điện áp thì chính xác như nhau. Điều này thì rất hữu ích để có thêm một antidot giữa A và B để đảm bảo như là một cái cổng xoay cái mà chỉ có duy nhất một phản hạt điều chỉnh giữa A và B. Nó điều khiển việc điều chỉnh giữa A và B thì không hoàn hảo, sau đó một số lần của số chẵn các giả hạt sẽ điều chỉnh giữa A và B để đảm bảo không thay đổi trong đường dẫn, nhưng một số lần của một số lẻ các giả hạt cũng sẽ điều chỉnh bởi phép lật ngược trong đường dẫn, điều này thì đủ để xác nhận rằng trạng thái v =  là phi giao hoán.

Tham khảo

 Topological Quantum Computation (Anyone drinks Coffee out of a Donut), Rolf Reinthaler, University of Wurzburg.
 Topological Quantum Computation, Sankar Das Sarma, Michael Freedman and Chetan Nayak.
 Topological Quantum Computing, by Paolo Zoccante, William Leibzon.
 Non-Abelian Anyon Interferometry, Kirill Shtengel, UC Riverside.

Toán học tô pô
Máy tính lượng tử
Khoa học thông tin lượng tử
Loại máy tính
Lý thuyết trường lượng tử


title: Chelonoidis

text:
Chelonoidis là một chi rùa trong họ Rùa cạn (Testudinidae). Các loài trong chi này được tìm thấy tại Nam Mỹ và quần đảo Galápagos. Trước đây chúng được xếp vào chi Geochelone, nhưng phân tích di truyền so sánh gần đây đã chứng minh rằng trên thực tế chúng là các họ hàng gần gũi nhất của các loài rùa khớp nối sinh sống ở châu Phi. Các tổ tiên của chúng dường như đã vượt qua Đại Tây Dương trong thời gian thuộc thế Oligocen. Công cuộc vượt biển này là có thể nhờ khả năng bơi với đầu ngẩng cao cũng như nhờ khả năng nhịn ăn uống tới 6 tháng của chúng.

Các thành viên của chi này trên quần đảo Galápagos là những loài rùa cạn còn sinh tồn to lớn nhất. Các thành viên to lớn của chi cũng từng sinh sống trên lục địa Nam Mỹ trong thế Pleistocen.

Các loài
Các loài sắp xếp theo trật tự ABC.
Chelonoidis carbonaria – Rùa chân đỏ
Chelonoidis chilensis – Rùa Argentina
Chelonoidis denticulata – Rùa khổng lồ Brasil
Chelonoidis nigra – Rùa Galápagos
Chelonoidis petersi – Rùa Chaco

Ghi chú


title: Tòa giám mục

text:
Tòa giám mục (Latinh: episcopalis sedes) theo nguyên nghĩa trong Giáo hội Công giáo là cái tòa, cái ngai hoặc cái ghế (cathedra) chính thức để một vị giám mục ngồi. Chỗ ngồi này được đặt trong nhà thờ chính tòa - là nhà thờ riêng của giám mục đó, thể hiện quyền lãnh đạo tín hữu trong lãnh thổ mà ông cai quản (tương ứng với một giáo phận hoặc tổng giáo phận). Giám mục có tòa trong giáo phận của mình gọi là giám mục chính tòa. Giám mục không có giáo phận để cai quản, được giáo hoàng chọn một giáo phận đã tồn tại trong quá khứ, nhưng hiện tại đã không còn để đặt tòa tượng trưng cho mình gọi là giám mục hiệu tòa, và vị đó chỉ được hưởng quyền lợi tòa đó trên danh nghĩa.

Ngày xưa, giám mục ngồi trên tòa để giáo huấn, phân xử các vụ việc trong giáo dân. Ngày nay, vị trí ghế ngồi dành riêng cho giám mục vẫn còn trong các nhà thờ chính tòa nhưng nó đã ít thể hiện là biểu tượng quyền bính hơn trước đây, và thuật ngữ "tòa giám mục" được sử dụng để chỉ tòa nhà mà giám mục ở và làm việc. Trụ sở này của giáo phận tiếng Việt còn gọi là Nhà chung.

Xem thêm
Tông Tòa
Trống tòa
Giáo phận
Tòa Thánh

Tham khảo

Thuật ngữ Công giáo
Giám mục
Thuật ngữ Kitô giáo


title: Kinixys

text:
Kinixys là một chi rùa cạn trong họ Rùa cạn (Testudinidae). Chúng là các loài rùa bản địa châu Phi, nói chung gọi là rùa khớp nối hay rùa bản lề. Một vài loài là động vật ăn cỏ (ăn các loại lá cây, cỏ dại, hoa và quả), mặc dù các loài còn lại cũng ăn cả giun và côn trùng.

Các loài
 Rùa khớp nối rừng (Kinixys erosa)
 Rùa khớp nối Home (Kinixys homeana)
 Rùa khớp nối Natal (Kinixys natalensis)
 Rùa khớp nối Bell (Kinixys belliana)
 Rùa khớp nối Lobatse (Kinixys lobatsiana)
 Rùa khớp nối Speke (Kinixys spekii)

Phân bố và môi trường sống
Các loài rùa của chi Kinxys sinh sống trong khu vực sa mạc hạ Sahara và tại các xavan.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Động vật bò sát châu Phi
Động vật bò sát Nam Phi


title: Manouria

text:
Manouria là một chi rùa trong họ Testudinidae.

Các loài
Chi này chứa các loài sau:
 Rùa núi viền (Manouria impressa)
 Rùa núi nâu (Manouria emys)
 Manouria sondaari - loài rùa cạn khổng lồ đã tuyệt chủng, từng sống trên đảo Luzon, Philippines.

Ghi chú


title: Gạo nàng thơm Chợ Đào

text:
Gạo nàng thơm chợ Đào là thương hiệu gạo nổi tiếng ở Chợ Đào, thuộc xã Mỹ Lệ, huyện Cần Đước, tỉnh Long An. Là loại gạo nổi tiếng thơm ngon, gạo Nàng Thơm Chợ Đào được người tiêu dùng biết đến bởi những ưu điểm nổi bật mà không có mấy loại gạo nào sánh bằng.

Hương vị
Cây lúa Nàng Thơm có hương vị thơm ngon, gạo Nàng Thơm hạt thon dài, chà trắng ra bên trong có hột lựu màu hồng hồng. Gạo mới gặt sau mùa vụ, lúc chà xong có một lớp cám bên ngoài giống dư lớp dầu, cho tay vào bao giơ tay lên gạo còn bám trên tay những hạt mịn, đặc biệt gạo Nàng Thơm có mùi rất thơm, cho vào bao nylon để nhiều tháng mang ra nấu vẫn giữ nguyên được hương thơm ấy. Nhưng nếu để hơn mươi tháng thì gạo sẽ nhạt dần và mất đi mùi thơm ấy, độ dẻo và xốp cũng không còn.

Thương hiệu
Nàng Thơm Chợ Đào có giá như thế nên ngay cả nơi không làm ra gạo Chợ Đào cũng đăng ký xin độc quyền thương hiệu gạo này. Theo báo Lao Động vừa rồi Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp giấy chứng nhận cho Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp xã Mỹ Lệ được độc quyền nhãn hiệu "Gạo Nàng Thơm Chợ Đào" thì phát hiện thương hiệu này đã được chính phủ Mỹ cấp cho công ty Cong Nguyen Inc. ở Oklahoma từ năm 2002. Sở Khoa học - Công nghệ tỉnh Long An định nhờ một văn phòng luật sư Mỹ kiện lấy lại thương hiệu.

Thơ ca
Nhà thơ Hoài Vũ đã viết về nông sản này trong bài "Nàng Thơm":
Vẫn mùi hương ấy, tình yêu ấy
Lúa theo ta vào tận chiến hào
Trong ngần đấy, dễ gì ta thấy
Giọt lệ buồn trong ánh mắt em trao.

Chú thích

Đặc sản Long An
Gạo


title: Quần đảo Shortland

text:
Shortland  là một nhóm các hòn đảo thuộc tỉnh Western (Tây), quốc đảo Solomon (Châu Đại Dương). Tên của quần đảo được đặt theo tên của John Shortland, quần đảo nằm phía Tây Bắc của đất nước Solomon, phía Nam đảo Bougainville, Papua New Guinea. Được ngăn cách với các hòn đảo còn lại của quần đảo Solomon bởi eo biển Bougainville. Hòn đảo lớn nhất trong quần đảo là đảo Shortland. Các hòn đảo khác bao gồm đảo Ovau,đảo Pirumeri, đảo Magusaiai, đảo Fauro, và đảo Ballale. Cả quần đảo bị Nhật chiếm đóng trong Chiến tranh thế giới II.

Đức tuyên bố chủ quyền của quần đảo thuộc về mình cho đến năm 1900.

Trích nguồn
 Được dịch từ: http://en.wikipedia.org/wiki/Shortland_Islands

Tham khảo

Quần đảo Solomon (quần đảo)
Quần đảo Thái Bình Dương
Đảo của Quần đảo Solomon
Quần đảo châu Đại Dương
Tỉnh Tây (Quần đảo Solomon)


title: Đảo Choiseul

text:
Choiseul tên địa phương là Lauru, là hòn đảo lớn nhất và chiếm diện phần lớn tỉnh Choiseul, Quần đảo Solomon (2,971  km² so với 3,847  km²). Tên của quần đảo được đặt theo tên của nhà chính trị, nhà ngoại giao, chính khách người Pháp: Étienne François, duc de Choiseul.

Trụ sở hành chính của tỉnh Choiseul nằm trong thị xã Taro, cũng thuộc đảo Choiseul.

Trích nguồn

Choiseul


title: Đảo Vella Lavella

text:
Vella Lavella  là một hòn đảo thuộc tỉnh Western (Tây), quần đảo Solomon. Nó nằm ở phía Tây của nhóm đảo New Georgia, nhưng Vella Lavella vẫn được xem là một phần của nhóm đảo này. Đi về phía tây của đảo và quần đảo Treasury.

Các đảo và vùng nước quanh đảo là nơi diễn ra trận hải chiến Vella Lavella trong Chiến tranh thế giới II. Trận chiến diễn ra trên đảo diễn ra từ ngày 15 tháng 8 đến 09 tháng 10 năm 1943.

Tham khảo

Vella Lavella


title: Nguyễn Quang Thiện

text:
Nguyễn Quang Thiện, sinh năm 1625, không rõ năm mất, quê tại xã Triều Khẩu, huyện Hưng Nguyên, trấn Nghệ An, nay là xã Hưng Khánh, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Ông thi Đình đậu đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân năm Cảnh Trị 2 (1664), được bổ làm Giám sát ngự sử.

Thân thế

Nguyễn Quang Thiện sinh năm 1625, nguyên gốc tại thôn Thịnh Mỹ, huyện Lôi Dương nay là huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, sau đó di cư vào vùng Triều Khẩu, huyện Hưng Nguyên, năm 25 tuổi thi Hương đậu Cử nhân. Năm 1664 đậu Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân niên hiệu Cảnh Trị 2 đời vua Lê Huyền Tông .

Sự nghiệp

Hiện có rất ít tài liệu nói về nhân vật Nguyễn Quang Thiện, chỉ nêu một ít ở Văn bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc tử giám, sách Đại Việt sử ký toàn thư và gia phả dòng họ nay đã chuyển đến xã Văn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An .

Theo Bia số 43, năm Vĩnh Thịnh thứ 13 đề tên Tiến sĩ khoa Giáp Thìn, niên hiệu Cảnh Trị 2 được lập năm Vĩnh Thịnh thứ 13 (tức là năm 1719), triều vua Lê Dụ Tông, khoa thi không có đệ nhất giáp mà có đệ nhị giáp và đệ tam giáp, gồm:

Đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân 1 người:

- Nguyễn Viết Thứ: xã Sơn Đồng, huyện Đan Phượng.

Đỗ Đệ tam giáp Đồng tiến sĩ xuất thân 12 người:

 Lương Mậu Huân: xã Chương Dương, huyện Thượng Phúc.
 Vũ Duy Đoán: xã Mộ Trạch, huyện Đường An.
 Vũ Công Bình: xã Mộ Trạch, huyện Đường An.
 Ngô Sách Dụ: xã Tam Sơn, huyện Đông Ngạn.
 Nguyễn Quang Thiện: xã Triều Khẩu, huyện Hưng Nguyên.
 Nhữ Tiến Dụng: xã Hoạch Trạch, huyện Đường An.
 Nguyễn Sự Giáo: xã Mỹ Sơn, huyện Thanh Chương.
 Nguyễn Tiến Tài: xã Nhân Thành, huyện Thanh Chương.
 Trần Lương Bật: xã Cổ Am, huyện Vĩnh Lại.
 Ngô Hải: xã Đường Hào, huyện Đường Hào.
 Bùi Tông: xã Thọ Lão, huyện An Lạc.
 Lê Hy: xã Thạch Khê, huyện Đông Sơn.

Năm 1665, ông được vua Cảnh Trị ban chức Giám sát ngự sử, về việc này Đại Việt sử ký toàn thư viết:

Ất Tỵ, Cảnh Trị năm thứ 3 [1665], (Minh Vĩnh Lịch năm thứ 19; Thanh Khang Hy năm thứ 4). Mùa xuân, tháng 3, cho các chức trong ngoài được thăng cấp. Lấy Hàn lâm viện thị giảng Đặng Công Chất làm Công bộ hữu thị lang, Lê Đức Vọng làm thừa chính sứ xứ Hải Dương, Nguyễn Vỹ làm thừa chính sứ xứ Yên Quảng, Phạm Duy Chất làm Đông các đại học sĩ, Nguyễn Vĩnh làm tham chính xứ Nghệ An, Phạm Lập Lễ làm tham chính xứ Sơn Tây, Bùi Định Viên làm Đông các học sĩ, Nguyễn Công Bích làm Thái đường tự khanh, Nguyễn Đình Chính làm Phụng Thiên phủ doãn, Phạm Chất, Lê Đắc Toàn, Uông Nhuệ, Lương Nghị, Lê Vinh, Hoàng Đức Đôn đều làm đô, cấp sự trung; Nguyễn Vinh Thịnh, Vũ Bật Hài làm đề hình giám sát ngự sử; Đỗ Thiện Chính, Nguyễn Công Bật, Vũ Cầu Hối, Lê Chí Đạo, Lê Nhân Kiệt, Đàm Đặng Dụng đều làm cấp sự trung; Lại Đăng Tiến, Lê Trí Bình, Mai Trọng Hoà, Phi Đăng Nhiệm đều làm hiến sát sứ; Vũ Công Bình, Ngô Sách Dụ làm Hàn lâm viện hiệu thảo; Nguyễn Đình Trụ, Nguyễn Quang Thiện, Lê Thức, Nguyễn Sĩ Giáo, Nhữ Tiến Dụng, Lương Mậu Huân, Vũ Trác Lạc, Nguyễn Viết Dương, Nguyễn Tiến Tài, Bùi Tông đều làm giám sát ngự sử. Lại lấy Kinh lịch Nguyễn Quang Nhạc làm tư nghiệp, Nguyễn Đăng Minh làm hiến sát sứ xứ Hưng Hoá; Trương Luận Đạo, Lê Thuần Phỉ, Ninh Đạt, Lê Liêu, Nguyễn Cung đều làm giám sát ngự sử.

Còn theo gia phả họ Nguyễn Duy ở xã Văn Thành, huyện Yên Thành tỉnh Nghệ An, sau khi làm Giám sát ngự sử, Nguyễn Quang Thiện làm thừa chính sứ Nghệ An, tuy nhiên chưa có tài liệu chính sử nào khẳng định điều này.

Hậu duệ

Họ Nguyễn Duy ở xã Văn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An được xem là hậu duệ của Nguyễn Quang Thiện, cháu 4 đời của Nguyễn Quang Thiện là Nguyễn Văn Thịnh đến thôn Yên Phú, xã Văn Thành lập làng, ông này sau được vua Thành Thái sắc phong là "Bản cảnh thành hoàng, yên thổ phú dân, trung lương thịnh đức, linh phù chi thần" - vua Khải Định gia phong "Đôn nghi chi thần".

Nhân vật Nguyễn Kiệm cũng là hậu duệ của Nguyễn Quang Thiện, hiện tên của Nguyễn Kiệm được đặt cho một tên đường tại thành phố Hồ Chí Minh.

Tham khảo

 Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản Văn học, 2009, trang 970.
 Ninh Viết Giao, Từ điển nhân vật Nghệ An, Nhà xuất bản Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, 2008, trang 718.
 Ninh Viết Giao, Văn bia Nghệ An, Nhà xuất bản Nghệ An, 2003, trang 173.

Chú thích

Sinh năm 1625
Năm mất thiếu
Quan lại nhà Lê trung hưng
Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Người Nghệ An


title: Đảo Santa Isabel

text:
Santa Isabel  là hòn đảo dài nhất trong quần đảo Solomon (Nam Thái Bình Dương) và lớn nhất trong các đảo thuộc tỉnh Isabel. Đảo có diện tích 2,999 km2 (1,157.9 sq mi)

Vị trí và dữ liệu địa lý
Đảo Choiseul nằm về phía Tây của đảo, đảo Malaita nằm ở phía đông, Phía bắc là Thái Bình Dương và phía nam là đảo Guadalcanal (đảo Isatabu).

Điểm cao nhất ở Santa Isabel là núi Sasari, 1220 mét (3.675 ft). Sông Marutho là con sông quan trọng nhất của đảo bắt nguồn từ đỉnh núi này và đổ vào đại dương tại Hofi. Trung tâm hành chính là Buala và cũng là thành phố lớn nhất, cũng là nơi có sân bay tốt nhất đảo.

Lịch sử
Người châu Âu tiếp xúc với quần đảo Solomon đầu tiên từ đảo này, bởi nhà thám hiểm người Tây Ban Nha Álvaro de Mendaña de Neira năm 1568, người Tây Ban Nha cũng khảo xác và tiến hành vẽ bản đồ các đảo xung quanh, nhưng họ đã làm cho người bản địa trên đảo rất thù ghét.

Sau khi người Tây Ban Nha không tiềm được thực phẩm, vàng và bị bủa vây, tấn công bởi người bản xứ trên đảo, họ đã bỏ đảo sang Honiara hiện nay trên đảo Guadalcanal.

Đọc thêm
 Geoffrey M. White, Identity through History; Living Stories in a Solomon Islands Society, Cambridge Studies in Social and Cultural Anthropology Series (No. 83) ISBN 978-0-521-40172-2
 Informal learning strategies in the Solomon Islands

Trích nguồn

Santa Isabel


title: Đảo San Jorge

text:
San Jorge là hòn đảo lớn thứ hai ở tỉnh Isabel sau đảo Santa Isabel, Quần đảo Solomon. Hòn đảo này nằm ở cuối phía nam của đảo Santa Isabel và giáp vịnh Thousand Ships. Đảo San Jorge có diện tích 184 km ² và có khoảng 1000 người sinh sống tại bốn làng trên đảo.

Tham khảo

San Jorge


title: Vịnh Thousand Ships

text:
Thousand Ships (Thiên Thuyền) là một cái vịnh nằm ở bở phía nam đảo Santa Isabel, Quần đảo Solomon, được tạo thành bởi bờ đông là đảo Santa Isabel và bờ tây là đảo San Jorge.

Tham khảo

 Mobile Geographics map and tide table of Thousand Ships Bay
 Tide-Forecast map and tide table of Thousand Ships Bay
 Hammond World Travel Atlas''. Union, N.J.: Hammond World Atlas Corporation, c. 2004-2005. ISBN 0-8437-1982-6. Page 245.

Vịnh Quần đảo Solomon


title: Đảo Malaita

text:
Malaita  là hòn đảo lớn nhất tỉnh Malaitao, thuộc quần đảo Solomon. Malaitao là một hòn đảo nhiệt đới, được bao bọc bởi nhiều ngọn núi. Ở đây có một hệ thống sông hoang sơ và rừng rậm nhiệt đới chưa được khai phá. Malaitao là hòn đảo có người định cư đông nhất quần đảo Solomon, với hơn 140,000 người sinh sống trên đảo, chiếm hơn 1/3 tổng dân số ở quốc đảo Solomon. Đảo Malaita có diện tích 4.307 km², là đảo lớn thứ hai quốc đảo này về diện tích, sau đảo Guadalcanal. Là một hòn đảo nhiệt đới và nhiều núi non, hệ thống sông ngòi nguyên sơ và rừng nhiệt đới của Malaita chưa được khai thác.

Thành phố lớn nhất và cũng là thủ phủ của tỉnh Malaita là thành phố Auki, nằm ở phía tây bắc của đảo và bờ bắc phá Langa Langa. Người dân sinh sống ven phá Langa Langa và phá Lau ở vùng duyên hải đông bắc Malaita tự gọi mình là wane i asi ‘người nước mặn’ khác với wane i tolo ‘người bụi cây’ là những người sinh sống sâu hơn về phía dất liền trên đảo.

Đảo Nam Malaita, còn gọi là Malaita Nhỏ hay Maramasike đối với những người nói tiếng 'Are'are và Malamweimwei được biết đến với trên 80% cư dân đảo, là hòn đảo nằm ở rìa phía nam đảo Malaita lớn hơn.

Tên gọi
Tên địa phương của hòn đảo này là Mala, hoặc phương ngữ biến thể của nó Mara hoặc Mwala. Các tên gọi Malaita hay Malayta xuất hiện trong nhật ký hàng hải của các nhà thám hiểm Tây Ban Nha vào thế kỷ XVI, khi họ đến đảo này và tuyên bố đó là tên chính thức. Người Tây Ban Nha lần đầu tiên nhìn thấy hòn đảo từ đảo Santa Isabel, nơi nó được gọi là Mala. Một giả thuyết cho rằng "ita" đã được bổ sung sau đó, do từ trong tiếng Bughotu để chỉ lên trên hay phía đông, hoặc trong ngữ cảnh này là "ở đó". Giám mục George Augustus Selwyn gọi nó là Malanta vào năm 1850. Mala cũng là tên được sử dụng trong thời kỳ dưới sự kiểm soát của Anh, ngày nay Malaita được sử dụng như tên gọi chính thức. Tên Malaita Lớn cũng được sử dụng để phân biệt nó với hòn đảo nhỏ hơn ở phía nam là đảo Nam Malaita.

Địa lý

Malaita là một hòn đảo hẹp, dài khoảng  và rộng  tại điểm rộng nhất của nó. Phía nam của đảo là eo biển Indispensable ngăn cách đảo Malaita với quần đảo Florida và đảo Guadalcanal, phía đông và đông bắc nhìn ra Thái Bình Dương, phía tây bắc là đảo Santa Isabel, phía nam là đảo Nam Malaita (Malaita Nhỏ), được chia tách bằng eo biển Maramasike hẹp.

Đảo Malaita có khí hậu rất ẩm ướt, đặc biệt là tháng 11 và tháng 2. Nó nằm trong đới hội tụ liên chí tuyến, với các kiểu thời tiết thay đổi. Mặt trời ở thiên đỉnh trên Malaita, và do đó hiệu ứng này rõ ràng nhất vào tháng 11 và tháng 2. Gió mậu dịch thổi trong mùa đông ở Nam bán cầu, từ khoảng tháng 4 đến tháng 8 thổi từ phía đông nam khá ổn định. Mùa hè có gió mùa thổi qua đảo, mang mưa nhiều cho đảo, vì thế tạo ra sự ẩm ướt trên đảo. Do có biển bao quanh nên nhiệt độ không khí khá ổn định, với sự chênh lệch giữa mức cao và mức thấp hàng ngày trung bình là 7,55 °C (13,6 °F). Tuy nhiên, trong năm, sự khác biệt ít hơn nhiều; nhiệt độ trung bình hàng ngày của tháng ấm nhất so với nhiệt độ của tháng mát nhất chỉ là 1,9 °C (3,4 °F). Lượng mưa lớn và độ ẩm cao liên tục. Mô hình hàng ngày phổ biến nhất tuân theo một quá trình đoạn nhiệt, với buổi sáng tĩnh lặng, trong xanh, sau đó là một làn gió thổi vào từ vùng cao áp trên biển, lên tới đỉnh điểm là buổi chiều nhiều mây và mưa phùn nhỏ. Vào ban đêm, hình thái thời tiết đảo ngược, với mưa phùn và sương dày làm tan lớp mây che phủ cho tới buổi sáng. Xoáy thuận nhiệt đới là thời tiết cực đoan duy nhất, nhưng chúng có thể mang tính hủy diệt.

Giống như các đảo khác trong quần đảo, do nằm gần dải Andesit nên đảo là một phần của vành đai núi lửa Thái Bình Dương, vì thế việc xảy ra động đất là hiện tượng thường xuyên trên đảo, nhưng rất ít bằng chứng nói về sự hiện diện của và hoạt động của núi lửa. Trung tâm đảo là một dãy núi chạy dọc theo đảo giống như một xương sống, các núi phía bắc đạt đến độ cao , trong khi đó các ngọn núi phía nam lên đến .

Về mặt địa chất, Malaita có lõi là đá bazan xâm nhập, được che phủ ở hầu hết các nơi là các tầng đá trầm tích, đặc biệt là đá vôi và đá phiến silic, và rải rác là các hóa thạch. Đá vôi tạo ra nhiều hố sụt và hang động.

Thủy văn Malaita bao gồm hàng nghìn khe, ngòi, sông, suối nhỏ, đặc trưng của mô hình thoát nước trẻ. Ở các cao độ lớn hơn thì thường gặp các thác nước, và ở một số nơi thì các hẻm núi đã xuyên cắt qua lớp đá vôi. Càng gần về bờ biển thì các con sông chảy chậm hơn và sâu hơn, và hình thành các đầm lầy rừng ngập mặn nước lợ, cùng với bồi tích lắng đọng sỏi, cát hay bùn. Đồng bằng ven biển rất hẹp. Đất nội địa có ba loại, đen ẩm ướt, đen khô và đỏ. Đất đen ẩm ướt thoát nước quá kém đối với hầu hết các cây trồng, ngoại trừ khoai môn, được tìm thấy ở các thung lũng hoặc dưới chân các sườn dốc. Đất đen khô là những nơi làm vườn tốt nhất. Đất đỏ, có thể là đá ong, không hấp thụ dòng chảy bề mặt và hình thành lớp vỏ cứng, được ưu tiên cho các khu định cư.

Hình ảnh

Đọc thêm
 Roger Keesing, Kwaio Religion: The Living and the Dead in a Solomon Island Society. New York: Columbia University Press, 1982.
 Roger M. Keesing and Peter Corris. Lightning Meets the West Wind: The Malaita Massacre. Melbourne: Oxford University Press, 1980.
 Janet Kent. The Solomon Islands. Harrisburg, PA: Stackpole Books, 1972.
 Guppy, Henry B. (1887) The Solomon Islands and Their Natives. London: Swan Sonnenschein, Lowrey & Co.

Tham khảo

Malaita


title: Đảo Makira

text:
Makira  trước kia được biết đến với cái tên đảo San Cristóbal, là hòn đảo lớn nhất của tỉnh Makira-Ulawa, Quần đảo Solomon. Hòn đảo này nằm ở phía đông của Guadalcanal và phía nam của Malaita. Thành phố lớn nhất, cũng là thủ phủ của tỉnh Makira - Ulawa là thành phố Kirakira. Tổng diện tích đảo là 3.190 km².

Tham khảo

Makira


title: Kirakira

text:
Kirakira  là tỉnh lỵ của tỉnh Makira - Ulawa, Quần đảo Solomon. Kirakira là thành phố biển nằm bên bờ phía Bắc của đảo Maraki (trước đây là San Cristobal), hòn đảo lớn nhất của tỉnh. Thành phố có dân số gần 1000 dân (2000).

Sân bay Kirakira được quản lý bởi Solomon Airlines, cung cấp các chuyến bay đến Honiara và các điểm đến khác.

Chú thích

Trích nguồn
 Ples Blong Iumi: Solomon Islands, the past four thousand years. South Pacific Books Ltd. ngày 1 tháng 12 năm 1989. pp. 158. ISBN 978-982-02-0027-2.
 "Makira and Ulawa Province". Solomon Islands Visitors Bureau.
 Stanley, David (2004). Moon Handbooks: South Pacific (8 ed.). Avalon Travel. pp. 1034–1035. ISBN 978-1-56691-411-6. OCLC 224404243.
 "Domestic Route Map". Solomon Airlines. Archived from the original on 2007-01-27. Truy cập 2007-03-17.
 "Weatherbase: Historical Weather for Kirakira, Solomon Islands". Weatherbase. 2011. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2011.

Khu dân cư ở Quần đảo Solomon


title: Makira-Ulawa (tỉnh)

text:
Makira-Ulawa là một tỉnh của Quần đảo Solomon, tên của tỉnh được đặt theo tên của hai hòn đảo chính của tỉnh là đảo Makira (là đảo lớn nhất) mà trước kia được biết đến với cái tên đảo San Cristóbal và đảo còn lại là Ulawa nhỏ hơn. Toàn tỉnh có dân số là 31.006 (2009) và thủ phủ là Kirakira nằm trên đảo chính.

Tỉnh Makira-Ulawa được cấu thành từ các đảo Makira (San Cristobal), Ulawa, Uki Ni Masi, Owaraha (Santa Ana), Owariki (Santa Catalina), Pio và một số đảo nhỏ khác.

Cư dân Makira-Ulawa chủ yếu là người Melanesian, với những truyền thống và nghi thức lễ hội vẫn còn được giữ gìn khá nguyên vẹn cho đến ngày nay, đặc biệt là ở các đảo Santa Ana (Owaraha), Santa Catalina (Owariki), Uki-ni-Masi và Ulawa.

Đảo Makira có diện tích 3.090 km2, đảo dài 139 km và rộng 40 km. Trung tâm đảo là một dãy núi chạy dọc từ bắc xuống nam như một chiếc xương sống, điểm cao nhất trên đảo có độ cao 1,040 m. Makira có nhiều đầm lầy và cá sấu nước mặn hơn bất kỳ đảo nào khác thuộc quần đảo Solomon.

Bởi vì đảo Makira bị cô lập trong một thời gian dài trong thời kỳ mực nước biển còn cao, tạo điều kiện cho nhiều loài thực vật độc đáo và động vật phát triển. Ví dụ, 12 của 70 loài chim cư trú là đặc hữu, như là hai loài cây, cả hai loại cây sung (Ficus cristobalensis và Ficus illiberalis.). Tính độc đáo này nêu bật tầm quan trọng của bảo tồn sinh thái cảnh rừng của Makira.

Tổng diện tích của tỉnh Makira-Ulawa là 3.188 km². Với mật độ dân cư tương đối thấp, khoảng 9.7 người/km2.

Tham khảo

Tỉnh của Quần đảo Solomon

Khởi đầu năm 1981


title: Thạch Liêm

text:
Thạch Liêm (chữ Hán: 石濂, 1633 - 1704) còn có tên là Thích Đại Sán (釋大汕), hiệu Đại Sán Hán Ông, tục gọi Thạch Đầu Đà (石頭陀); là một thiền sư Trung Quốc, đời thứ 29, tông Tào Động.

Thân thế và hành trạng
Thiền sư Thạch Liêm (trong bài có khi viết tắt là Sư) là người Giang Tây (Trung Quốc). Sư sở trường về nhiều môn: học vấn, thi văn, hội họa, chữ viết, thiên văn, địa dư, toán số, thủ công.... Về sau, khi đề tựa tập thơ Ly Lục Đường Tập của Sư, Mao Tế Khả đã viết:
"Trượng nhân là bậc bác nhã khôi kỳ, càng sở trường về thi ca; cho đến các môn như tinh tượng, lịch luật, diễn xạ, lý số, triện lệ, đơn thanh, môn nào cũng siêu việt".

Tuy nhiên, sư không chịu ra làm quan, lại từ biệt mẹ già, cắt tóc đi tu khi còn trẻ, rồi vân du khắp nơi. Sư là đệ tử của Thiền sư Giác Lãng Đạo Thịnh thuộc Tông Tào Động- Thọ Xương Pháp Phái, khi ấy đang trụ trì tại chùa Thượng Lam. Lúc bấy giờ là cuối đời nhà Minh.

Năm sư 26 tuổi, thầy Giác Lãng qua đời, sư tiếp tục tu học, rồi đến làm giảng sư chùa Trường Thọ ở Quảng Đông do Thiền sư Thực Hành làm trú trì. Đến khi vị sư này viên tịch, sư được thừa kế. Nhờ tài hội họa và kiến trúc sẵn có, sư đã biến ngôi chùa này thành một danh thắng của Quảng Đông (Trung Quốc).

Lúc bấy giờ, ở xứ Đàng Trong thuộc Đại Việt (nay là Việt Nam) có chúa Nguyễn Phúc Trăn (ở ngôi chúa: 1687 – 1691) muốn thỉnh danh tăng từ Trung Quốc sang để hoằng dương Phật pháp, và người được cử đi là Hòa thượng Nguyên Thiều. Nghe tiếng, vị Hòa thường này tìm gặp Sư, nhưng vì một lý do nào đó mà sư không nhận lời. Tuy nhiên, sư có cho một đệ tử của mình là Thiền sư Hưng Liên sang, và về sau được chúa Nguyễn trọng dụng tôn làm Quốc sư . Một thời gian sau, chúa Nguyễn lại cử người sang mời, nhưng sư vẫn chưa thể đi được .

Mãi đến năm 1694, khi ấy đã 61 tuổi, sư mới nhận lời mời của chúa Nguyễn Phúc Chu (kế nghiệp chúa Nguyễn Phúc Trăn, ở ngôi chúa: 1691 – 1725). Sách Lịch sử xứ Đàng Trong (tập 1) chép:
"Năm Giáp Tuất (1694), chúa Nguyễn Phúc Chu lại cử hai vị sư qua Quảng Đông thỉnh Hòa thượng Thạch Liêm, có kèm theo bức thư thỉnh cầu của thiền sư Hưng Liên. Dịp này, sư mới quyết định qua Đàng Trong"....

Cùng đi với sư có độ một trăm người, trong đó hơn phân nửa là tăng chúng, đi trên hai chiếc thuyền buôn mang theo rất nhiều pháp khí, kinh tượng . Sư khởi hành sang Đại Việt ngày 15 tháng giêng năm Ất Hợi (1695), niên hiệu Khang Hy thứ ba mươi tư. Đến ngày 28 tháng ấy, sư đến Thuận Hóa, và ra mắt chúa Nguyễn ngày mùng 1 tháng Hai cùng năm.

Trong thời gian lưu trú tại đây, sư tổ chức giới đàn ở chùa Thiền Lâm (từ mồng 1 đến ngày 12 tháng 4 âm lịch năm Ất Hợi, 1695), và giới đàn chùa Di Đà ở Hội An (ngày mồng 7 tháng 7 âm lịch năm ấy). Cả hai đều có rất đông tăng chúng đến dự.

Xong việc, Thiền sư Thạch Liêm định về nước ngay, nhưng vì gió bão cản trở nên phải lưu lại. Từ Hội An, sư được chúa Nguyễn Phúc Chu cho người vào đón ra chùa Thiên Mụ để dưỡng nhàn, đồng thời dạy đệ tử và thường vời vào cung thưa hỏi đạo lý. Ngoài ra những thân hào nhân sĩ trong nước, hoặc trực tiếp hỏi đạo lý, hoặc gián tiếp đưa thơ hỏi đạo và văn chương khá nhiều .

Tuy nhiên, theo sách Lịch sử Phật giáo Đàng Trong (tập 1), thì sư không ngụ trong chùa Thiên Mụ mà ra phía sau ngôi chùa này, lập phương trượng riêng để ở, và sau này trở thành chùa Khánh Vân .

Sư ở nơi ấy cho đến ngày 24 tháng 6 âm lịch năm Bính Tý (22 tháng 7 năm 1696) mới xuống thuyền về Quảng Đông.
Về nước, có người ghen ghét, cho rằng sư là người "ngạo mạn, dối trá, buôn lậu, v.v..." nên bị quan Án sát Quảng Đông là Hứa Tự Hưng bắt giam tra hỏi, rồi đuổi về Cống Châu (Giang Tây). Lúc bấy giờ là năm 1702.

Ở Cống Châu, sư lại mở đạo tràng ở chùa Sơn Tự, tăng đồ quy tụ rất đông. Thấy đạo tràng ngày một lớn lao, quan sở tại là Tuần phủ Giang Tây lại cho bắt sư áp giải về nguyên quán. Thiền sư Thạch Liêm mất trên đường đi. Đó là vào năm 1704, thọ 71 tuổi.

Tác phẩm
Ly Lục Đường Tập (tập thơ)
Kim Cương Trực Sớ: tác phẩm Phật học, từng là sách gối đầu giường của nhiều thế hệ Phật tử miền Nam Việt Nam
Hộ pháp Kim Thang Thư: sách mỏng, chỉ bày cách tu tập cho chúa Nguyễn Phúc Chu.
Hải Ngoại Kỷ Sự: gồm 6 quyển, viết sau chuyến thăm Phú Xuân năm 1695. Đây là tác phẩm của người Trung Quốc có nói đến hoạt động của triều đình chúa Nguyễn, và chủ quyền của vương triều ấy tại Hoàng Sa và Trường Sa (tức là Vạn Lý Trường Sa theo cách gọi của người Việt và người nước ngoài thời bấy giờ). Nguyên bản in sách cổ này hiện còn được lưu giữ tại Đông Dương Văn khố Nhật Bản và Quốc lập Trung ương đồ thư quán Trung Hoa. Thượng Hải Tiến bộ thư cục tuyển đã tuyển chọn cuốn sách này vào bộ Bút ký tiểu thuyết đại quan trong đó có đoạn giới thiệu như sau:
"Sách này do Đại Sán Hán ông đời nhà Thanh soạn, tất cả sáu quyển. Khang Hy năm Giáp Tuất, đáp ứng lời mời của Việt vương, ông đi qua Quảng Nam; những nơi trải qua, sơn xuyên, hình thế, phong thổ, tập tục ông đều ghi chép tất cả, xen lẫn những thơ văn rất tao nhã hứng thú. Ông chính là một ẩn giả lánh mình trong cửa thiền vậy. Cừu Triệu Ngao bảo sách này gồm có cái hay của Đỗ Thiếu Lăng, Liễu Tứ Hậu, có thể bổ khuyết những điều mà các sách Sơn Hải Kinh, Hải Chí, Chức Phương Ký, Vương Hội Đồ chưa từng chép đến"....

Tư tưởng thiền học (sơ lược)
Tư tưởng thiền học của Thiền sư Thạch Liêm có thể diễn tả bằng ba công thức: thiền tịnh song tu, Nho Phật nhất trí và Lâm Tào tổng hợp.
Thiền Tịnh Song Tu: Thiền tông và Tịnh độ tông được phối hợp làm một, và Tịnh độ trở thành một phương pháp hành thiền giản dị mà đại chúng có thể tu tập được. Phật A Di Đà trở thành tự tính của mọi người, thấy được Phật A Di Đà tức là thấy được tự tính của chính mình.
Nho Phật nhất trí: sư có kiến thức vững vàng về Nho học. Ý tưởng Nho Phật nhất trí của sư được thấy rõ trong hai câu đối đề tại chùa Thiền Lâm năm 1695, khi giời đàn được thiết lập tại đây. Hai câu đối ấy như sau:
Thích thị trì luật, nho giả lý trung, tổng yéu tu thân thành ý, tự nhiên kính trực hồ nội, nghĩa phương hồ ngoại;
Quân tử sắc cơ, thiền nhân tập định, đồng quy kiến tính minh tâm, đoan do giới thận bất đổ, khủng cụ bất văn.
Nghĩa là::
Phật gia trì giới, nho giả lý trung, cốt ở thành ý tu thân, tự nhiên ngoài có nghĩa phương, trong có chính trực;Quân tử sắc cơ, thiền nhân tập định, đều về minh tâm kiến tính, cũng vì răn nơi chẳng thấy, sợ chỗ chẳng nghe.

Ý tưởng trên còn thể hiện rõ trong phần đầu của lá thư "Hộ pháp Kim thang" mà sư đã viết tặng chúa Nguyễn Phúc Chu ngày chúa thụ giới Bồ Tát. Ngoài ra, trong bản điều trần dâng lên chúa Nguyễn, sư đề nghị bốn điều, trong đó có điều thứ tư là mở trường để đào tạo nhân tài. Sư đề nghị "dựng nhà quốc học, tôn thờ Khổng Thánh, tàng trữ sách Nho giáo và mời các nhà lý học danh nho ra làm thầy để giảng minh đạo Thánh"...

Lâm Tào tổng hợp: những đặc tính của thiền phái Tào Động như nguyên tắc Ngũ Vị Quân Thần,thiền Mặc Chiếu, v.v... không thấy nhắc đến trong thiền ngữ và thi văn của Thạch Liêm. Trái lại trong lúc chỉ dẫn cách tu cho đệ tử, sư hay nêu ra thoại đầu và công án rất thịnh hành trong phái Lâm Tế. Ví dụ trong "Hộ pháp Kim Thang Thư" viết cho chúa Nguyễn Phúc Chu, ông đề nghị chúa tham khảo thoại đầu Ai là chủ nhân của ta (như hà thị ngã chủ nhân công)..."....

Một vài nhận xét

Theo GS. Nguyễn Lang trong sách Việt Nam Phật giáo sử luận (tập 2), thì: "Thạch Liêm là một nhà sư và là một nghệ sĩ đa tài. Sư giao thiệp thân mật với hầu hết các văn nhân nổi tiếng đương thời. Cũng vì tiếng tăm lừng lẫy, cộng thêm tính cương trực và ưa nói thẳng của sư, nên có nhiều người ghen ghét và chống đối sư kịch liệt... Phần tư tưởng thièn học của Thạch Liêm không có gì đặc biệt và sâu sắc lắm. So với các thiền sư như Hương Hải, Chân Nguyên, ta thấy kinh nghiệm tu chứng của Thạch Liêm không được vững chãi bằng. Như trên đã nói, Thạch Liêm, trên hết là một nghệ sĩ"....

Trích nhận xét của Thích Tâm Hải, tác giả quyển Phật học cơ bản (tập 3):
''"Tại xứ Đàng Trong, có lẽ người đầu tiên mang dòng thiền Tào Động đến là Quốc sư Hưng Liên tại chùa Tam Thai, Quảng Nam. Tuy nhiên, người đã làm cho nó trở nên thịnh là ngài Thạch Liêm. Ngài được chúa Nguyễn Phúc Chu mời đến nước ta (Thuận Hóa, tức Huế) vào năm 1695, tổ chức đại giới đàn truyền giới cho nhiều người xuất gia và tại gia. Chúa Nguyễn Phúc Chu và nhiều hoàng thân quốc thích của chúa thọ giới Bồ tát tại đây. Về mặt tư tưởng Thiền, ngài Thạch Liêm không mang đến những tư tưởng gì mới, Ngài xiển dương phương pháp Thiền-Tịnh song tu, vốn là truyền thống của Phật giáo nước ta. Tuy nhiên, tư tưởng đưa đạo vào đời thì được ủng hộ mạnh mẽ, điều đó được thể hiện qua con người của chúa Nguyễn Phúc Chu, đệ tử của Ngài...Về truyền thừa thì dường như dòng thiền này không có duyên lắm với xứ Đàng Trong, không thấy nhắc đến các thế hệ tiếp sau thời chúa Nguyễn Phúc Chu...

Chú thích

Người Quảng Tây
Người Giang Tây
Thiền sư Trung Quốc
Người nhà Minh
Người nhà Thanh
Tào Động tông


title: HTC Accord

text:
HTC Accord là một trong 3 smartphone đầu tiên của HTC hoạt động trên nền tảng của windows phone 8, phát hành năm 2012. Bên cạnh Accord thì HTC còn dự kiến tung ra 2 mẫu có kích thước nhỏ hơn và giá thành thấp hơn cũng hoạt động trên wp8 đó là HTC Rio và HTC Zenith.

Cấu hình

 Màn hình LCD2 4.3-inch 720p
 Độ phân giải ảnh 8-megapixel, 1080p video.
 The exact silicon is not yet known, but it will be a more capable dual-core processor of the Snapdragon S4 breed with 1GB of RAM. Additionally, you get NFC and 42Mbps HSPA+.

Tham khảo

 HTC Accord

HTC Corporation
Điện thoại di động HTC

en:HTC Accord