title: Chúa tể muôn thú (phim)

text:
Chúa tể muông thú, nguyên tên tiếng Anh là BeastMaster, là một bộ phim truyền hình do Canada sản xuất được phát sóng từ năm 1999 đến 2002. Bộ phim được dựa trên nguyên bản từ bộ phim điện ảnh cùng tên năm 1982 của hãng MGM The Beastmaster. Bộ phim được hoàn tất sau 3 phần (với 66 tập). Bộ phim được sản xuất bởi hãng Coote/Hayes Productions.

Tại Việt Nam, bộ phim từng được phát sóng trên kênh HTV7 của Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh với tên tiếng Việt là "Chúa tể muông thú".

Dựa trên truyện The Beast Master của André Norton, kể về những cuộc phiêu lưu của Dar, người cuối cùng của bộ lạc Sula, người được ban cho khả năng giao tiếp, cảm từ xa với muông thú cộng với sức mạnh, sự dũng cảm và những kỹ năng chiến đấu của một chiến binh vĩ đại, anh chiến đấu để bảo vệ những sinh vật bị áp bức bởi sức mạnh của thế lực đen tối.

Kyra _ người anh yêu bị Terron, những chiến binh hung ác, tàn bạo bắt làm nô lệ, cũng chính là những kẻ đã tiêu diệt người trong bộ lạc của anh. Việc tìm kiếm Kyra đẩy anh tới những chuyến phiêu lưu đầy mạo hiểm ở vùng đất hoang dã. Đồng hành cùng với anh là chú hổ Ruh - có thể phân biệt được người tốt và kẻ xấu, Sharak – chú đại bàng bất tử có thể cho phép Dar nhìn thấy mọi thứ từ cặp mắt của mình, Kodo và Podo – hai con chồn tinh nghịch.

Diễn viên
Daniel Goddard trong vai Dar
Jackson Raine trong vai Tao
Monika Schnarre trong vai The Sorceress
Marjean Holden trong vai Arina
Dylan Bierk trong vai The New Sorceress
Steven Grives trong vai King Zad
Emilie de Ravin trong vai Curupira
Grahame Bond trong vai The Ancient One
Dai Paterson trong vai King Voden
Daniel Fitzgerald trong vai Sharak
Leah Purcell trong vai Black Apparition

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim hành động
Phim giả tưởng
Phim truyền hình Mỹ
Phim truyền hình Canada
Phim truyền hình Úc
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Phim truyền hình Mỹ thập niên 1990
Phim truyền hình Úc thập niên 1990
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000


title: Giáo hoàng đối lập Alexanđê V

text:
Alexander V (cũng được gọi là Peter Candia hoặc Peter Phillarges, khoảng 1339 - 03 tháng 5 năm 1410) là một Giáo hoàng đối lập trong thời kỳ ly khai phương Tây (1378-1417). Ông trị vì từ ngày 26 tháng 6 năm 1409 đến khi ông qua đời năm 1410. Giáo hội Công giáo Rôma chính thức coi ông như một Giáo hoàng đối lập.

Alexander V được sinh ra ở Crete (Candia) vào năm 1339 gốc Hy Lạp . Ông ban đầu được đặt tên là Philargos Petros, nhưng thường được biết đến bởi tiếng Ý của tên này, Pietro Philarges. Ông đã sớm gia nhập vào dòng Phanxicô, và được gửi đến học tại các trường đại học Oxford và Paris. Trong khi ông ở Paris thì sự ly khai phương Tây xảy ra; Philarges ủng hộ Giáo hoàng Urban VI (1378-1389). Ông định cư ở Lombardy. Nhờ sự ủng hộ của Giangaleazzo Visconti, Công tước xứ Milan, ông trở thành Giám mục đầu tiên của Piacenza (1386) sau đó Vicenza (1387), Novara (1389) và cuối cùng là Tổng Giám mục của Milan (1402).

Trong hội đồng hồng y bầu Giáo hoàng Innocent VII (1404-1406), ông đã cống hiến tất cả năng lực của mình vào mục đích tái hợp sự thống nhất của giáo hội. Ông là một trong những người khởi xướng công đồng Pisa và cho thấy sự thiếu thiện cảm với Giáo hoàng Gregory XII (1406-1415), người đã ra lệnh bãi miễn Philarges khỏi chức tổng Giám mục.

Tại công đồng Pisa (từ 25 tháng 3 năm 1409), sau khi cả Gregory và Benedict không đồng ý thoái vị, các hồng y đã đạt được sự nhất trí bầu chọn Philarges làm Giáo hoàng mới cho chiếc ghế mà họ cho rằng đang bỏ trống. Ông lên ngôi ngày 26 tháng 6 năm 1409 với tước hiệu Alexander V. Trên thực tế, ông trở thành vị Giáo hoàng thứ 3 song song tồn tại.

Trong 10 tháng cải trị của mình, mục đích của Alexander V là gia tăng sự vâng lời với triều đình Pháp. Đặc biệt là với công tác Louis II của Anjou, người đã trao cho ông quyền cai quản vương quốc Sicilia, sau khi rút nó khỏi sự cai trị của Ladislaus ở Napoli. Ông tuyên bố và hứa bằng miệng hơn là thực hiện các cải cách: từ bỏ "bổng lộc" và "lợi tức". Ông đã thiết lập lại những điều luật quy định việc bầu chọn trong nhà thờ và các tu viện.

Alexander V đột ngột qua đời trong khi ông đang ở cùng với Hồng y Baldassare Cossa tại Bologna, vào đêm 3-4 tháng 5 năm 1410. Thi hài của ông được đặt trong nhà thờ Thánh Phanxicô tại Bologna. Có tin đồn (mặc dù bây giờ được coi là không chính xác) lan truyền rằng ông đã bị đầu độc bởi Cossa, người kế vị ông, tức Giáo hoàng đối lập Gioan XXIII (1410-1415). Công đồng Constance năm 1418 đã phủ nhận giá trị của công đồng Pisa và coi ông là một "ngụy Giáo hoàng".

Chú thích

A
Sinh năm 1339
Mất năm 1410
Sinh thế kỷ 14
Sinh viên Đại học Paris


title: Giáo hoàng đối lập Gioan XXIII

text:
Baldassarre Cossa (khoảng 1370 - 21 tháng 12 năm 1419) được biết đến là Giáo hoàng Gioan XXIII (1410-1415) trong thời kỳ diễn ra sự ly khai phương Tây. Giáo hội Công giáo chính thức coi ông là một giáo hoàng đối lập.

Cossa Baldassarre được sinh ra trên đảo Procida hoặc Ischia ở Vương quốc Naples trong một gia đình quý tộc nhưng nghèo khó. Ban đầu ông theo đuổi sự nghiệp quân sự, tham gia trong cuộc chiến tranh Angevin-Neapolitan. Hai anh em ông đã bị kết án tử hình cho tội cướp biển bởi Ladislaus Naples.

Ông học luật và lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Bologna. Vào năm 1392, ông phục vụ cho Giáo hoàng Boniface IX, lúc đầu làm việc ở Bologna và sau đó tại Rome. (Cuộc Đại ly giáo Tây phương bắt đầu năm 1378 và có hai Giáo hoàng cạnh tranh tại thời điểm đó, một ở Avignon với sự hỗ trợ của Pháp và Tây Ban Nha và một ở Rome với sự hỗ trợ của Ý, Đức và Anh). Vẫn còn là một giáo dân, ông trở thành Hồng y phó tế vào năm 1402 và Đặc sứ Giáo hoàng tại Forlì vào năm 1403. Tại thời điểm này Cossa đã có một số liên kết với các băng cướp người địa phương nhằm đe dọa các đối thủ của mình và tấn công các xe chở hàng hóa. Mối liên kết này đã giúp ông gia tăng quyền lực và ảnh hưởng trong khu vực.

Vào tháng 5 năm 1408, ông là một trong bảy vị hồng y đã rời bỏ Giáo hoàng Gregory XII và phục tùng Giáo hoàng Biển Đức XIII ở Avignon. Cossa đã giữ vai trò lãnh đạo trong việc triệu tập công đồng Pisa. Mục đích của công đồng là để kết thúc cuộc ly giáo. Để đạt được mục tiêu này, các hồng ý đã thống nhất lật đổ Gregory XII và Benedict XIII và bầu Giáo hoàng mới (tức Alexander V) vào năm 1409. Gregory và Benedict phớt lờ phán quyết của công đồng. Trên thực tế cả ba người đều đồng thời tranh chấp "ngôi giáo hoàng".

Alexander V qua đời vào ngày 25 tháng 5 năm 1410. Cossa được bầu chọn làm Giáo hoàng, lấy tên là John XXIII. Ông được thụ phong linh mục một ngày trước khi. Trong khi Gioan XXIII được công nhận là Giáo hoàng của Pháp, Anh, Bohemia, Phổ, Bồ Đào Nha, các bộ phận của Đế quốc La Mã thánh, và nhiều bang miền Bắc Ý, bao gồm Florence và Venice thì Giáo hoàng Biển Đức XIII ở Avignon được coi là Giáo hoàng của các vương quốc Aragon, Castile, Sicilia và Scotland. Trong khi đó Giáo hoàng Gregory XII vẫn còn được thừa nhận bởi Ladislaus Naples, Carlo I Malatesta, các hoàng tử của Bavaria, Louis III, Electoral Palatine, và một bộ phận của Đức và Ba Lan.

Gia đình Medici đã hỗ trợ Cossa trong chiến dịch trở thành hồng y và Giáo hoàng. Do đó trong giáo triều của mình, Gioan XXIII đã đưa Ngân hàng Medici vào ngân hàng của Giáo hoàng, góp phần đáng kể vào sự giàu có và uy tín của gia đình này. John đã để ngỏ cho các quan chức dưới quyền của mình bán ân xá, gây nên cuộc tranh cãi trong các bộ phận khác nhau ở châu Âu và bị phản đối bởi một số người, ví dụ bởi những người theo Jan Hus ở Prague.

Kẻ thù chính của John là Ladislaus Naples, người bảo vệ Gregory XII tại Rôma. Sau khi được bầu làm Giáo hoàng, John đã dành một năm ở Bologna và sau đó gia nhập lực lượng cùng với Louis II Anjou chống lại Ladislaus. Trong một chiến thắng ngắn ngủi, Ladislaus chiếm lại Rôma năm 1413, buộc John phải chạy trốn đến Florence. Tại Florence, ông đã gặp Sigismund, người vừa giành được ngôi vua của Đức và có tham vọng trở thành hoàng đế. Sigismund muốn kết thúc cuộc ly giáo và kêu gọi John triệu tập một công đồng chung. John đã đồng ý thực hiện với chút do dự, sợ rằng ông có thể bị lật đổ tại công đồng.

Công đồng Constance được triệu tập vào ngày 30 tháng 10 năm 1413. Gioan XXIII cũng mời hai Giáo hoàng Gregory XII và Benedict XIII đến tham dự nhưng hai ông không tới, riêng Gregory lên tiếng sẽ từ chức, nếu cả hai vị kia cũng làm như vậy. Công đồng đưa ra cách giải quyết là cả ba đều thoái vị và một vị Giáo hoàng mới được bầu. Gregory đã đồng ý và John ban đầu cũng chấp nhận nhưng sau đó ông đã chạy trốn khỏi công đồng với hy vọng rằng nếu không có sự có mặt của ông, công đồng sẽ mất giá trị. Nhưng nhờ sự góp sức của Sigismund nên công đồng vẫn tiếp tục.

Thay vào đó, công đồng tuyên bố phế truất Gioan XXIII và kết tội ông là dị giáo, buôn thần bán thánh, ly giáo và phản luân lý. Lệnh tìm kiếm "kẻ tội đồ" được ban bố trên toàn lãnh thổ. Chỉ còn lại duy nhất Benedict XIII, vị Giáo hoàng ở Avignon từ chối từ chức và đã bị rút phép thông công, hồng y phó tế Oddone Colonna được bầu làm tân Giáo hoàng vào năm 1417 (Giáo hoàng Martin V)

Cossa sau đó bị giam ở Đức. Ông được trả tự do vào năm 1418 sau khi gia đình Medicis phải trả một khoản tiền chuộc lớn. Ở Rome, ông đã phục tùng Martin V, người đã phong ông thành hồng y, Giám mục của Tusculum. Ông đã đi đến Florence và qua đời chỉ vài tháng sau đó. Ngôi mộ với kiến trúc tuyệt vời của ông được xây dựng bởi Donatello và Michelozzo trong đại thánh đường San Giovanni ở Florence.

Chú thích

G
Sinh năm 1370
Mất năm 1419
Sinh thập niên 1370
Người tỉnh Napoli


title: Trận Novogeorgievsk

text:
Trận Novogeorgievsk là một hoạt động quân sự trên Mặt trận phía đông trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất, đã diễn ra từ đầu tháng 8 cho đến ngày 19 tháng 8 năm 1915, tại pháo đài Novogeorgievsk của quân đội Đế quốc Nga tại Ba Lan, nằm cách Warszawa 18 dặm Anh về hướng tây bắc. Trong trận chiến này, Tập đoàn quân số 9 của Đế quốc Đức, với một lực lượng phong tỏa bao gồm Quân đoàn Trừ bị XVII dưới quyền chỉ huy của Trung tướng Karl Suren và 1 quân đoàn đặc biệt do Trung tướng Gustav von Dickhuth-Harrach điều khiển, đã đánh chiếm được Novogeorgievsk từ tay một đội quân trú phòng của Nga dưới sự chỉ huy của tướng Nikolai Bobyr, gây cho quân Nga những thiệt hại nặng nề (trong đó có cả 30 tướng lĩnh và không ít khẩu pháo của Nga đã rơi vào tay người Đức). Chiến thắng của quân đội Đức trong trận đánh này cũng cho thấy vai trò của lực lượng dân binh Landwehr của Đức trong cuộc chiến tranh. Với sự thất thủ của Novogeorgievsk cuối tháng 8 năm 1915 (theo sau hàng loạt thắng lợi khác của khối Liên minh Trung tâm trong Chiến dịch tấn công Gorlice-Tarnów), sự tính toán thời gian của Đức hoàng Wilhelm II cuối cùng cũng đã có hiệu quả. Song, mặc dù gây cho Nga thiệt hại rất lớn, các cuộc tấn công của quân đội Đức - Áo - Hung đã không thể tận diệt quân đội Nga. Chiến thắng Novogeorgievsk cũng thể hiện khả năng của tướng Hans von Beseler của Đức.

Vào đầu tháng 8 năm 1915, quân đội Nga có nguy cơ phải từ bỏ Warszawa. Quân đội Đức đã chọc thủng chiến tuyến của đối phương trong trận Gorlice - Tarnów vào đầu tháng 5, và buộc quân Nga phải triệt thoái trên toàn mặt trận phía nam. Vào tháng 7, quân Đức đã chuyển sang hướng bắc, và tiến đánh về phía đông Warszawa. Vào ngày 13 tháng 7, một đạo quân Đức thức hai đã tấn công về phía sông Narev, phía bắc Warszawa. Cho đến ngày 13 tháng 7, các lực lượng Đức đầu tiên đã tiếp cận đến Novogeorgievsk. Đến thời điểm này, quân Nga đã sắp sửa từ bỏ Warszawa, song để yểm trợ cho cuộc triệt thoái của mình, Đại Công tước Nikolai Nikolayevich của Nga đã đặt một đội quân đồn trú lớn tại pháo đài Novogeorgievsk. Vào ngày 5 tháng 7, các tập đoàn quân Nga đã rút khỏi Warszawa để rút về phía đông. Trong khi đó, vào ngày 7 tháng 8, quân đội Đức đã vượt sông Bug, và vào ngày 10 tháng 8 năm 1915, họ đã hoàn toàn vây hãm Novogeorgievsk. Quyền chỉ huy đội quân vây hãm của Đức được trao cho tướng Von Beseler – người đã giành thắng lợi trong trận vây hãm Antwerp vào năm 1915. Ngay từ ngày đầu tiên của cuộc vây hãm, người Đức đã bắt giữ được kỹ sư trưởng của Nga cùng với bản đồ hệ thống phòng ngự pháo đài. Sau khi đã giữ chặt vòng vây, Von Beseler phát lệnh tấn công vào ngày 13 tháng 8. Trong vòng 5 ngày sau đó, Beseler đã tổ chức các cuộc công kích phối hợp của pháo binh và bộ binh nhằm vào các pháo đài bên ngoài. Con tim của một trong các pháo đài này đã bị một quả đạn pháo kích cỡ lớn của Đức phá tan. Hỏa lực pháo binh của Đức đã hủy hoại các pháo đài và khẩu đội pháo của Nga đến mức mà họ không thể phá vỡ vòng vây. Các thành lũy bên trong của pháo đài đã rơi vào nguy cơ trở thành mồi cho lực lượng pháo binh Đức, và vào ngày 19 tháng 8, Botyr, sau khi phá vỡ ngọn cầu vượt sông Wisla, đã đầu hàng người Đức. Quân Đức thu được nhiều chiến lợi phẩm.

Đức hoàng đã tổ chức một cuộc duyệt binh, và con đường rộng mở cho người Đức tiến quân về sông Wisla ở phía bắc Warszawa. Cũng trong giai đoạn này, quân đội Đức đoạt được pháo đài Kovno, và những thảm họa như vậy đã cho thấy sự thiếu quyết đoán của giới lãnh đạo quân sự Nga trong các chiến dịch này.
Nhìn chung, vào giữa tháng 8, người Nga đã đánh mất phần lớn lãnh thổ Ba Lan của mình. Sau thành công của ông tại Novogeorgievsk, Thượng tướng Bộ binh Hans von Beseler đã được Tổng tham mưu trưởng quân đội Đức Erich von Falkenhayn cử làm thống đốc quân sự tại Ba Lan.

Chú thích

Trận đánh liên quan tới Đức
Trận đánh liên quan tới Nga
Xung đột năm 1915
Đế quốc Nga năm 1915
Các trận đánh trong đệ nhất thế chiến


title: Giáo hoàng đối lập Clêmentê VIII

text:
Clementê VIII là một trong những Giáo hoàng đối lập của giáo triều Avignon, trị vì từ ngày 10 tháng 6 năm 1423 đến 26 tháng 7 năm 1429. Ông được sinh ra trong khoảng 1369-1370 với tên Gil Sanchez Muñoz y Carbon và qua đời vào ngày 28 Tháng 12 năm 1446.

Ông là một người bạn và cố vấn của giáo triều Avignon dưới thời Giáo hoàng Benedict XIII. Năm 1396, với vai trò là đặc sứ Giáo hoàng ông được cử tới làm Giám mục Valencia nhằm tăng cường vị thế của Giáo hoàng lên vùng đất Tây Ban Nha. Trước khi qua đời, Benedict đã bổ nhiệm bốn hồng y. Ba người trong số đó đã tụ họp vào ngày 10 Tháng Sáu năm 1423 và bầu Sanchez Muñoz làm Giáo hoàng. Vị hồng y thứ tư, Jean Carrier, người duy nhất vắng mặt đã tuyên bố cuộc bầu cử không hợp lệ và tự bầu một Giáo hoàng đối lập, người lấy tên là Benedict XIV. Do đó Clement VIII đã tuyên bố rút phép thông công Jean Carrier.

Số phận của Clement VIII bị ràng buộc với những tham vọng chính trị của Alfonso V. Alfonso mong muốn đàm phán với Naples nên đã hậu thuẫn Clement. Trong khi hoàng hậu của ông ta Maria Castile, và các Giám mục Aragonese lại ủng hộ Giáo hoàng Martin V. Mùa hè năm 1423, Alfonso đã thuyết phục nước Cộng hòa Siena thừa nhận Clement VIII, đảm bảo sự công nhận triều đại Giáo hoàng của Avignon tại thành phố Pavia, một phần của nước Cộng hòa Siena, nơi mà vào năm 1423 Giáo hoàng Martin V đã triệu tập công đồng đại kết của Giáo hội.

Tuy nhiên, khi Alfonso đạt được những mục đích chính trị của mình, vào năm 1428 ông đã gửi một phái đoàn (đứng đầu Alfonso de Borgia, người tương lai trở thành Giáo hoàng Callixtus III) đến thuyết phục Clement phục tùng Martin V. Clement thoái vị vào ngày 26 tháng 7 năm 1429 và chính thức từ bỏ vương quyền vào giữa tháng Tám. Clement đã phải thực hiện sự sám hối theo yêu cầu của Martin V. Sau đó Martin đã chấp thuận để Sanchez Muñoz trở thành Giám mục của Majorca. Sanchez Muñoz qua đời vào ngày 28 tháng 12 năm 1446.

Chú thích

C
Mất năm 1446
Sinh năm 1369


title: Giáo hoàng đối lập Biển Đức XIV

text:
Giáo hoàng Biển Đức XIV là tên được sử dụng bởi hai giáo hoàng đối lập trong thời kỳ ly giáo thế kỷ 15. Người đầu tiên, Bernard Garnier trở thành Giáo hoàng đối lập vào năm 1424 và qua đời vào khoảng năm 1429. Người thứ hai Jean Carrier trở thành Giáo hoàng đối lập vào khoảng năm 1430 và dường như kết thúc thời gian cai trị của mình khi ông chết hoặc từ chức vào năm 1437.

Biển Đức thứ nhất

Có một số Giáo hoàng đối lập được hậu thuẫn từ những nhóm rất nhỏ trong giáo hội. Họ tuyên bố là những người kế thừa của Giáo hoàng đối lập Biển Đức XIII. Năm 1417, công đồng Constance giải quyết sự ly khai bằng việc tuyên bố Martin V là Giáo hoàng mới và yêu cầu Biển Đức XIII từ bỏ vương quyền của mình. Tuy nhiên Biển Đức XIII, vẫn trú ẩn trong lâu đài ở Peñíscola (vương quốc của Valencia) và tiếp tục duy trì triều đại của mình mà không chịu từ chức. Ông qua đời năm 1423, nhưng trước khi qua đời, ông đã phong chức cho bốn hồng y để đáp bảo sự tiếp tục của triều đại. Ba trong số các hồng y đã gặp nhau và bầu Clement VIII làm Giáo hoàng đối lập kế nhiệm Biển Đức XIII.

Tuy nhiên, hồng y duy nhất vắng mặt, Jean Carrier, đã phủ nhận tính hợp lệ của cuộc bầu cử này. Carrier coi mình như Hồng y đoàn và bầu Bernard Garnier, người lấy tên là Giáo hoàng Benedict XIV. Carrier làm tổng phó tế ở Rodez, gần Toulouse, và Garnier là người trông coi nhà thờ ở Rodez.

Garnier đã cai quản giáo triều của mình đầy bí mật và được biết đến như là "giáo hoàng ẩn". Người ta hầu như không biết gì về thời gian trị vị của ông, ngoại trừ một lá thư từ công tước Armagnac tới Joan Arc trong đó Carrier cho biết nơi cư trú của Biển Đức XIV. Triều đại Biển Đức XIV kết thúc khi ông qua đời vào năm 1429 hoặc 1430. Ông phong chức cho bốn hồng y, trong đó có Jean Farald.

Biển Đức thứ hai

Sau cái chết của Garnier, Jean Carrier tự bầu mình làm Giáo hoàng mới, và cũng lấy tên là Giáo hoàng Biển Đức XIV. Tuy nhiên, Carrier đã bị bắt và bị cầm tù bởi Giáo hoàng đối lập Clement VIII. Carrier đã sống những ngày cuối đời như là một tù nhân trong lâu đài Foix.

Một số ý kiến cho rằng các hồng y trung thành với ông đã bầu một loạt các Giáo hoàng đối lập trong khoảng thời gian từ năm 1437 tới 1470.

Chú thích

B
Bài viết về nhiều người


title: Giáo hoàng đối lập Fêlix V

text:
Amadeus VIII (sinh ngày 4 tháng 9 năm 1383 tại Chambéry – mất ngày 07 tháng 1 năm 1451) là con trai của Amadeus VII, Bá tước của Savoy và Bonne của Berry. Ông mang họ Peaceful và là bá tước của Savoy từ 1391 đến 1416 và được Hoàng đế Sigismund nâng lên Công tước của Savoy vào 1416. Amadeus được bầu là giáo hoàng đối lập với tên gọi Felix V bởi công đồng Basel-Ferrara-Florence. Ông trị vì từ tháng 11 năm 1439 đến tháng 4 năm 1449.

Sau cái chết của cha mình trong 1391, mẹ ông giữ vai trò như một nhiếp chính bởi khi đó ông còn quá trẻ. Năm 1418, người anh em họ hàng xa của ông là Louis Savoy-Achaea, trưởng nam cuối cùng của nhánh cả Nhà Savoy qua đời mà không có người thừa kế nên Amadeus là trưởng nam thừa kế chung của nhà Savoy.

Ông gia tăng lãnh địa của mình, nỗ lực khuyến khích đàm phán để chấm dứt Chiến tranh Trăm Năm. Sau cái chết của vợ, ông đã rút khỏi vị trí bá tước của mình để trở thành một ẩn sĩ. Công đồng Basel đã bầu ông làm Giáo hoàng chống lại Eugene IV. Amadeus lấy tên hiệu là Felix V, được coi như một Giáo hoàng, trước khi từ bỏ ngai vị của mình để nhận lấy chiếc mũ Hồng y.

Ông kết hôn với Mary Burgundy (1380-1422), con gái của Philip Bold , Công tước xứ Burgundy và cháu gái của vua Pháp John II. Hai người đã có chín người con: Margaret Savoy (1405–1418), Anthony Savoy (1407), Anthony Savoy (1408),Margaret Savoy (1410–1479), Marie Savoy (1411-1469), Louis Savoy (1413–1465), Bonne Savoy (1415–1430) và Philip Savoy (1417–1444)

Chú thích

Liên kết ngoài

 Catholic Encyclopedia entry

F
Sinh năm 1383
Mất năm 1451


title: Nhiếp chính

text:
Nhiếp chính (chữ Hán: 攝政), tiếng Anh gọi là Regent, là một hình thức chính trị của thời kỳ quân chủ chuyên chế hoặc quân chủ lập hiến trong lịch sử của nhiều quốc gia từ châu Âu đến Đông Á.

Nhiếp chính có thể là một dạng hội đồng hoặc một cá nhân, được hình thành khi một vị quân chủ không có khả năng trị vì, xử lý và điều hành nền quân chủ, thì một người, cơ quan khác sẽ thay vị quân chủ đó quản lý và giải quyết.

Quy tắc

Giám quốc và Phụ chính đại thần
Nhiếp chính thường xuất hiện trong trường hợp vị quân chủ vắng mặt, bị mắc bệnh tật hoặc thông thường là còn nhỏ tuổi để có thể tự cai trị.

Khi đó, một "Hội đồng nhiếp chính" gồm các quan chức cấp cao nhất sẽ thay vị quân chủ ấy giải quyết chính sự. Đứng đầu cơ quan này, thông thường sẽ là Thái tử, lúc đó sẽ xưng [Giám quốc; 監國]. Nếu là một cá nhân khác có toàn quyền xử lý chính sự, tức sẽ gọi là [Nhiếp chính; 摄政] hay [Bỉnh chính; 秉政]. Còn như một đại bộ phận giúp xử lý chính sự, nhưng không mang quyền độc đoán, tất sẽ gọi là [Phụ chính; 辅政]. Triều đại nhà Thanh, Duệ Thân vương Đa Nhĩ Cổn cùng Trịnh Thân vương Tế Nhĩ Cáp Lãng đều là 2 vị Thân vương giúp Thuận Trị Đế xử lý triều chính khi còn quá nhỏ, nhưng Đa Nhĩ Cổn thụ phong Thúc phụ Nhiếp Chính vương (叔父攝政王), Tế Nhĩ Cáp Lãng là Tín Nghĩa Phụ Chính Thúc vương (信義輔政叔王), cho thấy rõ sự khác biệt giữa ["Phụ chính"] cùng ["Nhiếp chính"], dù cả hai vị trí này căn bản đều giúp Hoàng đế xử lý chính sự. Thời kỳ nhà Nguyễn, các hàng tông thân quốc thích thường sẽ được chỉ định làm người phụ chính, được gọi là Phụ chính Thân thần (辅政親臣), còn những đại thần có quyền hành thì đều gọi chung là Phụ chính đại thần (辅政大臣).

Tại Nhật Bản cổ đại, các quan nhiếp chính gọi là Quan bạch (關白). Từ năm 858, thời Thiên hoàng Seiwa do ngoại tổ phụ Fujiwara no Yoshifusa nhiếp chính, thì chức quan nhiếp chính Nhật Bản do dòng họ Hokke (藤原北家; Đằng Nguyên Bắc Gia) chiếm hữu, mãi đến tận thời Minh Trị.

Ở Triều Tiên, các Quốc vương thường kế vị ở độ tuổi trưởng thành, nên nền nhiếp chính ở Triều Tiên thường không có lịch sử lâu đời. Tuy nhiên chế độ nhiếp chính cũng xuất hiện khi Quốc vương còn nhỏ tuổi, như thời Triều Tiên Cao Tông, cha ông là Hưng Tuyên Đại Viện Quân trở thành người nhiếp chính, nắm quyền lực thực tế trong thời gian dài.

Thái hậu tham chính

Lâm triều xưng chế
Tuy vậy, một hiện tượng tuy không chính thức nhưng là luật bất thành văn và xảy ra rất thường xuyên, là người mẹ (hoặc bà nội) của vị quân chủ ấy thường sẽ tham dự hội đồng nhiếp chính và có khả năng đứng đầu hội đồng nhiếp chính trong khi Hoàng đế còn quá nhỏ tuổi. Hiện tượng mẹ của quân chủ nhiếp chính bắt đầu từ khi Tuyên Thái hậu Mị thị, sinh mẫu của Tần Chiêu Tương vương được tôn làm Thái hậu và bắt đầu tham gia triều chính, mở đầu hiện tượng Thái hậu chuyên quyền trong suốt chiều dài lịch sử các quốc gia Đông Á. Sách Hậu Hán thư có bình rằng:

Sang thời nhà Hán, Lã Thái hậu nhân lúc Hán Huệ Đế bạo bệnh băng hà, Hoàng đế Lưu Cung còn nhỏ mà tự mình chính thức lâm triều, ra chiếu chỉ tự xưng mình là 「Chế; 制」, mở đầu cho một hiện tượng mà các sử gia gọi là 「Lâm triều xưng chế; 临朝称制」 của các vị Hoàng thái hậu. Vào thời điểm đó, các Thái hậu có thể lên triều nghị chính một cách công khai như các vị Hoàng đế quân chủ.

Vốn dĩ, "Lâm triều" ý là xử lý quốc chính, tương đương Thiên tử lâm triều, còn "xưng Chế" là tiến hành quyền quản lý quốc chính như Thiên tử. Từ xưa, hậu phi vốn chỉ ở trong cung, không có quyền hành xử lý quốc sự chính thức. Từ khi Tần Thủy Hoàng xưng Hoàng đế, ban lệnh đều gọi là ["Chế"; 制] hoặc ["Chiếu"; 诏], công văn gọi là ["Cáo"; 诰]. Trong Hậu Hán thư, cuốn thứ 3 - "Túc Tông Hiếu Chương hoàng đế bản kỷ", có ghi lại rằng:「"Đế thân xưng Chế lâm quyết, như Hiếu Tuyên Cam Lộ Thạch Cừ cố sự, tác Bạch Hổ nghị tấu"; 帝親稱制臨決，如孝宣甘露石渠故事，作白虎議奏。」. Như vậy, "Lâm triều" tức là đăng vị giải quyết quốc sự, mang tính trọng đại, mà hậu phi cung tần vốn dĩ không có quyền tham chính, nếu như có quyền đó thì tức là "xưng Chế", hàm ý hành xử đều tương đương quyền lực của Hoàng đế. Lịch sử gọi những người phụ nữ này là 「Nữ chủ; 女主」.

Thùy liêm thính chính
Đến thời của Võ Tắc Thiên, bà ngồi sau một bức mành (Hán ngữ viết "Liêm tử"; 帘子) để nghe triều thần nghị luận việc nước sau lưng Đường Cao Tông. Vào lúc này, việc Hậu phi tham chính được khai sinh ra một cách diễn đạt mới, gọi là 「Thùy liêm; 垂帘」, có nghĩa là "Buông rèm", cho phép Hoàng hậu có thể ở sau Hoàng đế mà dự thính cùng thảo luận chính sự. Điều này có ghi trong Cựu Đường thư:

Sang thời nhà Tống, đời Tống Nhân Tông, có Chương Hiến Lưu Thái hậu từng được di chiếu 「Quân quốc trọng sự, quyền thủ xử phân; 軍國重事，權取處分」, đứng đầu nhóm người được quyền quản lý chính sự. Vào lúc ấy, việc nhiếp chính này của Lưu Thái hậu tiến hành Thùy liêm ở Thừa Minh điện (承明殿), Hoàng đế ở bên Tả, Thái hậu ở bên Hữu, vẫn dùng việc [Thùy liêm] để giải quyết sự vụ. Sang thời Tống Anh Tông, trong thời gian cai trị đầu tiên thì ông từng liên tiếp bạo bệnh, khi ấy Từ Thánh hậu từng ở sau mành mà nhiếp chính quốc gia trọng sự, đây là lúc chính thức ghi nhận việc Thái hậu tham chính bằng cách buông rèm là 「Thùy liêm thính chánh; 垂帘听政」.

Việc này được sách Đông đô sự lược (東都事略) chép rất rõ:

Từ đó, các đời Hoàng thái hậu nhiếp chính đều ngồi sau bức mành nghe việc, làm cho cụm từ "Thùy liêm thính chánh" từ đó ám chỉ việc phụ nữ tham dự triều chính. Tuy nhiên đây cũng là một hành động thường thức nếu Hậu phi có việc không tiện lộ diện với Ngoại thần thì đều ở sau một bức rèm, đều có người truyền đạt gián tiếp, đó là bởi vì không người nam nào trừ chồng (tức Hoàng đế) có thể tùy tiện nhìn mặt các bà, thậm chí là Hoàng tử do mình sinh ra cũng có nghi kị. Sự tách biệt nam nữ này được duy trì ở tất cả các quốc gia đồng văn, gồm cả Việt Nam, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Nghi thức "Thùy liêm" này là một hành động tham dự chính trị chính thức, do đó cũng đều phải có quy trình cụ thể, mà quy trình cụ thể đều tùy thuộc triều đại quyết định. Theo quy chế thời nhà Tống, triều đại ghi lại nhiều hình thức "Thùy liêm" nhất, lúc đang nghị định hình thức cho Chương Hiến Thái hậu đã dẫn lệ đời Đông Hán, cho thấy Hoàng thái hậu và Hoàng đế khi cùng nghe chính ở trên điện là ngồi ngang hàng song song với nhau. Trong đó, do Hoàng đế là chủ nên ở vị ["Tả"; 左], còn Hoàng thái hậu chỉ là phụ trợ nên ở vị trí ["Hữu"; 右]. Cũng vì nắm quyền, nghi thức của một Thái hậu nhiếp chính đều tương tự Hoàng đế, Thái hậu hạ thánh chỉ thì tự xưng là 「Dư; 予」, trên triều đường thì tự xưng 「Ngô; 吾」, mà không thể tự xưng từ chỉ chuyên dùng cho Hoàng đế là 「Trẫm; 朕」. Ngoài việc trực tiếp lên điện cùng Hoàng đế, đôi khi cần giải quyết sự vụ khác, các Thái hậu cũng có những hình thực "thùy liêm" tương đối đặc thù. Sử Triều Tiên có chép về cách thùy liêm khi không cần lên điện của triều Tống khá tỉ mỉ:「"Lúc Thùy liêm ở Tống triều có Thông ngữ Nội thị là người chịu trách nhiệm thông truyền trước màn nên Thái hậu có thể ở trong tẩm cung lệnh Nội quan hạ lệnh và quần thần thông qua Nội quan để thỉnh lệnh. Viên quan Tấu sự sẽ giải thích văn tự để bẩm báo, được đặc cách nghe chuyện"」. Sang thời nhà Thanh, khi Từ An Thái hậu và Từ Hi Thái hậu thực hiện thùy liêm, lại chọn cách ngồi ở sau bức rèm được đặt sau bảo tọa của Hoàng đế trong Dưỡng Tâm điện, do vậy tạo nên hình ảnh Thái hậu buông rèm ngồi sau Hoàng đế, trong khi thực tế đại đa số triều đại Thái hậu lại ngồi bên cạnh Hoàng đế, đây được cho là vì lúc đó có 2 vị Thái hậu đồng thời ảnh hưởng từ cách ngồi sau rèm của Võ Tắc Thiên.

Tại Việt Nam, sau thời nhà Lê Sơ có Hoàng thái hậu Nguyễn Thị Anh, thì từ đó đến triều nhà Nguyễn không còn trường hợp Thái hậu thực hiện "Thùy liêm thính chính" nào nữa cả, mà tư liệu việc Nguyễn Thái hậu thùy liêm ra sao cũng không được ghi lại cụ thể, nên hình thức thùy liêm của Thái hậu Việt Nam không rõ ràng. Còn tại Triều Tiên, từng xuất hiện khá nhiều những thời kỳ mà các Vương đại phi hoặc Đại vương đại phi thực hiện "Thùy liêm thính chính" thay mặt Quốc vương còn nhỏ tuổi quản lý triều chính. Chẳng hạn trường hợp Trinh Thuần Vương hậu Kim thị nhiếp chính cho tằng tôn của mình (theo vai vế trong vương thất chứ không cần có quan hệ huyết thống) là Triều Tiên Thuần Tổ. Đối với lễ giáo Triều Tiên thì đây là một sự kiện rất trọng đại, còn phải tiến hành các lễ Tế cáo, nên hình thực thùy liêm được ghi lại rất tỉ mỉ. Cách buông rèm của Triều Tiên về cơ bản được dựa vào đời nhà Tống, các Đại phi sẽ ngồi sau bức Bình phong đặt bên cạnh của Quốc vương trong Hi Chính đường (희정당; 熙政堂) tại Xương Đức Cung. Hướng ngồi là phía Đông (khi nhìn vào), mặt của Đại phi sẽ hướng về phía Nam.

Bên cạnh đó, có một số thuật ngữ khác chỉ việc nữ chủ tham dự. Theo lệ thông thường, "Thùy liêm thính chính" hoặc "Lâm triều thính chính" chỉ dành cho các Hoàng thái hậu và Thái hoàng thái hậu mà không phải Hoàng hậu. Nếu gián tiếp tham dự thì chỉ có thể gọi là 「Can chính; 干政」 hoặc 「Dự chính; 預政」. Việc Hoàng hậu tham dự chính sự, tương đồng với Thái tử thực hiện "Giám quốc", vì Hoàng đế trực tiếp điều hành quốc chính vẫn còn tại vị, do đó nếu Hoàng hậu trực tiếp tham dự triều chính thì chỉ xưng là 「Thiện quyền chuyên chính; 擅權專政」 hoặc 「Thính chính đại chính; 聽政代政」, còn nếu chỉ gián tiếp thì lại dùng các từ "Can chính" hoặc 「Gián chính; 諫正」.

Nhìn nhận
Việc nhiếp chính là một hiện tượng tạm thời do vị quân chủ vắng mặt, hoặc vì lý do chính trị mà quốc gia không có quân chủ, vì vậy đều chỉ duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Đến khi vị quân chủ đủ tuổi, đủ khả năng hoặc có vị quân chủ mới lên ngôi, thì thời kỳ nhiếp chính sẽ kết thúc. Thông thường thời gian nhiếp chính là khoảng 8 năm, hoặc trong phạm vi hơn 10 năm bởi vì tuổi tác được gọi là "nhỏ" thông thường đã 5 hoặc 6 tuổi, cá biệt có trường hợp chỉ 1 tuổi (như Lê Nhân Tông). Tuy nhiên, những nhiếp chính có thế lực lớn đều có thời gian nhiếp chính vượt qua con số này khá nhiều, điển hình như Từ Hi Hoàng thái hậu, hoặc nền quân chủ đã bị thoái trào quá mức mà lập thành cả một "hệ thống" như gia tộc họ Tào, họ Tư Mã, gia tộc Fujjiwara và chúa Trịnh nắm quyền liên tục.

Từ thời nhà Hán chứng kiến Lã hậu rồi các Thái hậu Đông Hán độc bá triều cương, các triều đại về sau thường đem chuyện "Nữ chủ lâm triều" trở thành một chuyện tương đối nhạy cảm cho chính quyền, thường là một trường hợp để thao túng hoặc lợi dụng nào đó. Triều đại thiết chặt vấn đề này nhất chính là triều đại nhà Minh, chủ trương tách vai trò của Hậu phi khỏi chính trị, không hề xuất hiện một Nữ chủ lâm triều nào. Nho gia Tuân Tử, người có ảnh hưởng lớn lý thuyết Nho giáo đời nhà Tống, đã đem "Nữ chủ", "Trá thần" và "Tham lại" xưng là 「Tam loạn; 三亂」, do đó ảnh hưởng đến cách nhìn nhận về sau của việc nữ chủ tham gia chính sự, điển hình là từ thời Nam Tống, đã lấy Tân Nho học của Chu Hi vốn chịu ảnh hưởng từ lý thuyết của Tuân Tử để phán ánh gay gắt việc Nữ chủ lâm triều và độc bá triều cương. Các triều đại về sau dần hạn chế việc cho phép Thái hậu tham gia chính sự, khi các Hoàng đế còn nhỏ thì các hội đồng nhiếp chính lập ra đều có Thân vương và quan đại thần đứng đầu phụ chính, điển hình như chế độ của nhà Minh và nhà Thanh. Trường hợp Từ An Hoàng thái hậu và Từ Hi Hoàng thái hậu hoàn toàn là một ngoại lệ đặc thù, chuyển biến do đấu tranh chính trị chứ không phải là chủ trương của triều đại này ngay từ đầu. Theo lý thuyết mà Minh-Thanh thành lập, thông thường nhiếp chính là "Phụ chính đại thần", cả một hội đồng không ai quá ưu việt hơn ai và kiềm chế lẫn nhau, điển hình là Tứ trụ Đại thần thời Khang Hi hoặc Cố mệnh Bát đại thần thời Đồng Trị.

Trường hợp cũng có chấp nhận Hoàng thái hậu nhiếp chính thì đều có các quan đại thần bên cạnh phò trợ, không để Thái hậu một mình độc bá triều cương cũng xảy ra ở Việt Nam, như Đại Thắng Minh hoàng hậu thời nhà Đinh có Phó vương Lê Hoàn, Linh Nhân Thái hậu thời Lý có Lý Thường Kiệt và Lý Đạo Thành, hoặc như Tuyên Từ Thái hậu thời Lê có Nguyễn Xí và Trịnh Khả vậy. Sang thời nhà Nguyễn, các vị Vua nhỏ như Vua Kiến Phúc và Vua Duy Tân về cơ bản án theo cách làm của Minh-Thanh, tức chỉ có Hội đồng Phụ chính của Cơ Mật viện mà không cho Thái hậu lâm triều.

Nhân vật nổi bật

Trung Quốc

 Y Doãn - thời Thương Thái Giáp.
 Chu Công Đán - thời Chu Thành vương.
 Cộng hòa chấp chính - sau thời Chu Lệ vương.
 Lã hậu - thời Hán Cao Tổ, Hán Huệ Đế, Hán Tiền Thiếu Đế và Hán Hậu Thiếu Đế.
 Hoắc Quang - thời Hán Chiêu Đế và Hán Tuyên Đế.
 Vương Mãng - thời Hán Bình Đế và Nhũ Tử Anh.
 Hòa Hi Đặng Thái hậu - thời Hán Thương Đế và Hán An Đế.
 Tào Tháo và Tào Phi - thời Hán Hiến Đế.
 Tư Mã Ý, Tư Mã Sư cùng Tào Sảng - thời Ngụy Tề vương.
 Văn Thành Văn Minh Hoàng hậu - thời Bắc Ngụy Hiến Văn Đế và Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế.
 Tắc Thiên Thuận Thánh Hoàng hậu - thời Đường Cao Tông, Đường Trung Tông và Đường Duệ Tông.
 Chương Hiến Minh Túc Hoàng hậu - thời Tống Chân Tông và Tống Nhân Tông.
 Chiêu Từ Thánh Hiến Hoàng hậu - thời Sở Đế Trương Bang Xương và Tống Cao Tông.
 Thọ Hòa Thánh Phúc Thái hoàng thái hậu, Giả Tự Đạo - thời Tống Độ Tông và Tống Cung Đế.
 Thánh Thần Tuyên Hiến Hoàng hậu - thời Liêu Thánh Tông.
Bốc Đáp Thất Lý-thời Nguyên Huệ Tông
 Đa Nhĩ Cổn và Tế Nhĩ Cáp Lãng - thời Thanh Thế Tổ.
 Ngao Bái, Sách Ni, Át Tất Long và Tô Khắc Tát Cáp - thời Thanh Thánh Tổ.
 Từ An Thái hậu và Từ Hi Thái Hậu - thời Thanh Mục Tông và Thanh Đức Tông.
 Nhiếp Chính vương Tải Phong - thời Tuyên Thống Đế.

Việt Nam

 Phó vương Lê Hoàn - thời Đinh Phế Đế.
 Thượng Dương Hoàng thái hậu,Nguyên phi Ỷ Lan , Lý Thường Kiệt và Lý Đạo Thành - thời Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông.
 Đỗ Anh Vũ - thời Lý Anh Tông.
 Tô Hiến Thành - thời Lý Cao Tông.
 Trần Thái Tổ và Trần Thủ Độ - thời Trần Thái Tông.
 Hồ Quý Ly - thời Trần Thuận Tông và Trần Thiếu Đế.
 Tuyên Từ Nguyễn Thái hậu - thời Lê Nhân Tông.
 Các Chúa Trịnh - toàn bộ thời Lê trung hưng.
 Phạm Đăng Hưng và Lê Văn Duyệt - phụ tá thời Minh Mạng.
 Trương Đăng Quế - phụ tá thời Thiệu Trị.
 Trương Đăng Quế, Võ Văn Giải, Nguyễn Tri Phương, Lâm Duy Tiếp - phụ tá thời Tự Đức.
 Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, Trần Tiễn Thành - phụ tá thời Dục Đức và Hiệp Hòa.
 Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, Gia Hưng vương Nguyễn Phúc Hồng Hưu - phụ tá thời Kiến Phúc.
 Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, Gia Hưng vương Nguyễn Phúc Hồng Hưu, Hoài Đức công Nguyễn Phúc Miên Lâm - phụ tá thời Hàm Nghi
 Thọ Xuân vương Nguyễn Phúc Miên Định, Nguyễn Văn Tường, Nguyễn Hữu Độ, Phan Đình Bình - phụ tá thời Đồng Khánh.
 Tuy Lý vương Nguyễn Phúc Miên Trinh, Hoài Đức quận vương Nguyễn Phúc Miên Lâm, Nguyễn Trọng Hợp, Trương Quang Đản, Bùi Ân Niên, Nguyễn Thân, Hoàng Cao Khải - phụ tá thời Thành Thái.
 An Thành vương Nguyễn Phúc Miên Lịch, Trương Như Cương, Lê Trinh, Hoàng Côn, Tôn Thất Hân, Nguyễn Hữu Bài, Vương Duy Trinh, Cao Xuân Dục, Trần Đình Phác, Hồ Đắc Trung, Đoạn Đình Duyệt - phụ tá thời Duy Tân.
 Tôn Thất Hân - phụ tá thời Bảo Đại.

Nhật Bản

 Thần Công Hoàng hậu - Hoàng hậu của Trọng Ai Thiên hoàng. Theo truyền thuyết, bà là người đã nhiếp chính và lãnh đạo quốc gia trên thực tế từ khi phu quân của bà băng hà năm 201 đến khi con trai bà Ứng Thần Thiên hoàng lên ngôi năm 269.
 Thánh Đức Thái tử - là một nhà chính trị, nhà cải cách, nhân vật Phật giáo lừng danh trong lịch sử Nhật Bản.
 Thiên hoàng Suiko - Hoàng hậu thứ hai của Thiên hoàng Mẫn Đạt, nên đồng thời bà cũng là Hoàng tổ mẫu trên danh nghĩa của Thiên hoàng Jomei. Về sau bà trở thành Nữ Thiên hoàng đầu tiên có ghi nhận chính thức.
 Thiên hoàng Kōgyoku - Hoàng hậu của Thiên hoàng Jomei; sinh mẫu của Thiên hoàng Tenji và Thiên hoàng Tenmu. Về sau trở thành Thiên hoàng hai lần tại vị ở 2 giai đoạn khác nhau, nên sử dụng 2 tôn hiệu riêng biệt.
 Các thành viên Gia tộc Fujiwara - toàn bộ thời Heian.
 Fujiwara no Yoshifusa - thời Thiên hoàng Seiwa. Người mở đầu cho thời kỳ gia tộc Fujiwara nhiếp chính Nhật Bản.
 Fujiwara no Mototsune - thời Thiên hoàng Montoku đến Thiên hoàng Uda, trải 5 đời. Là một trong những Nhiếp chính quan quyền lực nhất của gia tộc Fujiwara.
 Ichijō Kaneyoshi - một Nhiếp chính quan thời Muromachi. Thời kỳ Thiên hoàng Shōkō đến Thiên hoàng Go-Tsuchimikado.
 Ichijō Akiyoshi - Nhiếp chính quan đầu tiên thời Edo. Thời kỳ Thiên hoàng Meishō.
 Nijō Nariyuki - thời Thiên hoàng Ninkō đến tận Thiên hoàng Meiji. Một trong những Nhiếp chính quan quyền lực nhất của lịch sử Nhật Bản.

Triều Tiên
Từ Thánh Thần Hiến Đại vương đại phi - thời Triều Tiên Duệ Tông và Triều Tiên Thành Tông.
Thánh Liệt Nhân Minh Đại vương đại phi - thời Triều Tiên Minh Tông.
Trinh Thuần Vương hậu - thời Triều Tiên Thuần Tổ.
Hưng Tuyên Đại Viện Quân - thời Triều Tiên Cao Tông.
Thuần Nguyên Vương hậu- thời Triều Tiên Triết Tông và Triều Tiên Hiến Tông

Chú thích

Nguyên thủ quốc gia
Tước vị
Danh hiệu


title: Đinh Tiến Cường

text:
Đinh Tiến Cường sinh năm 1973 tại Hải Dương , là một nhà toán học Việt Nam. Hiện ông là giáo sư Provost tại Đại học Quốc gia Singapore và là thành viên Hội đồng Khoa học Viện toán Cao cấp Việt Nam..

Ông từng là giáo sư tại Đại học Pierre-et-Marie Curie (2005-2014), giáo sư bán thời gian tại École Polytechnique de Paris (2005-2014) và École Normale Supérieure de Paris (2012-2014).

Tiểu sử
Ông học phổ thông tại Trường Trung học phổ thông chuyên, Đại học sư phạm Hà Nội. Từ năm 1990 đến năm 1993, ông theo chuyên ngành khoa học máy tính tại Đại học Odessa. Từ năm 1993 đến năm 1997, ông theo chuyên ngành toán học tại đại học Pierre-et-Marie-Curie. Ông bảo vệ luận án tiến sĩ năm 1997 với đề tài Enveloppe polynomiale d’un compact de longueur finie et problème du bord.

Thành tích nổi bật
Khi còn là học sinh tại Trường Trung học phổ thông Chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội, ông đạt Huy chương vàng với số điểm tuyệt đối 42/42  trong kì thi Olympic Toán học Quốc tế lần thứ 30 năm 1989 tổ chức tại Cộng hòa Liên bang Đức.

Năm 2005, ông được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Giáo sư.

Năm 2007, ông trở thành thành viên của Viện Đại học Pháp (Institut Universitaire de France-IUF) cho tới năm 2012.

Năm 2018 ông được mời nói với bài nói Pluripotential Theory and Complex Dynamics in Higher Dimension tại Đại hội toán học quốc tế ở Rio.

Cùng năm 2018, ông nhận giải Humboldt từ quỹ Alexander von Humboldt.

Nghiên cứu khoa học
Các nghiên cứu của ông xoay quanh giải tích hàm nhiều biến và hệ động lực phức. Ông cộng tác với Nessim Sibony trong ngành nghiên cứu các hệ động lực phức. Ông cộng tác với Nguyễn Việt Anh và Nessim Sibony về lý thuyết Fatou-Julia trong giải thích phức nhiều biến và các phân lá kỳ dị (singular foliation) trên các mặt Riemann. Các công trình khoa học của ông được công bố trên hầu hết các tạp chí hàng đầu của ngành toán học .

Ông là biên tập viên cho tạp chí Mathematische Zeitschrift.

Xuất bản
Xem tác giả Dinh Tien-Cuong tại Google Scholar; tiền ấn phẩm của T. C. Dinh tại arXiv; publications tại trang cá nhân IMJ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người Hải Dương
Nhà toán học Việt Nam
Nhà toán học Pháp
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhà toán học thế kỷ 21
Giáo sư Pháp
Huy chương vàng Olympic Toán học Quốc tế
Người họ Đinh tại Việt Nam


title: Phạm Viết Muôn

text:
Phạm Viết Muôn  (sinh ngày 20 tháng 12 năm 1954 tại Tứ Kỳ, Hải Dương) là tiến sĩ kinh tế người Việt Nam. Ông từng giữ chức Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Phó Trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp trung ương.

Khen thưởng - kỷ luật
 Tại Quyết định 1052/QĐ-TTg ký ngày 21 tháng 08 năm 2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã quyết định thi hành kỷ luật bằng hình thức Cảnh cáo đối với ông Phạm Viết Muôn, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, do đã có vi phạm, khuyết điểm nghiêm trọng trong thời gian giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ và Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã thi hành kỷ luật tại Quyết định số 1214-QĐ/UBKTTW ký ngày 11 tháng 7 năm 2019. Theo kết luận của Ủy ban Kiểm tra Trung ương, ông Phạm Viết Muôn đã có vi phạm, khuyết điểm trong việc tham mưu cho lãnh đạo Chính phủ về chủ trương thực hiện cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại một số doanh nghiệp thuộc Bộ Giao thông Vận tải.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ông Phạm Viết Muôn: Quy định rõ trách nhiệm chủ sở hữu nhà nước , Báo Đầu tư.
 Nghị định 99: Đáp ứng yêu cầu quản lý, kiểm tra, giám sát của chủ sở hữu và bảo đảm quyền kinh doanh theo pháp luật của DN , Chính phủ Việt Nam
 Làm rõ trách nhiệm lãnh đạo tập đoàn đang gặp khó, Việt Nam Net.

Người Hải Dương
Sinh năm 1954
Tiến sĩ Kinh tế Việt Nam
Thứ trưởng Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam


title: Cô phù thủy nghịch ngợm

text:
Cô phù thủy nghịch ngợm, tựa gốc tiếng Anh: The Worst Witch, là một bộ phim truyền hình do Anh sản xuất, phim kể về một nhóm phù thủy trẻ đang theo học tại Học viện Phép thuật. Bộ phim có sự góp mặt của Georgina Sherrington và Felicity Jones, đực dựa trên tác phẩm văn học The Worst Witch (Phù thủy Xui xẻo) của tác giả Jill Murphy. Bộ phim được làm thành 3 phần và được trình chiếu từ năm 1998 đến 2001, và sau đó là loạt phim tiếp nối Weirdsister College. Hầu hết các tập phim đều xoay quanh trường học, nơi mà những cuộc phiêu lưu của Mildred và bạn của cô diễn ra. Nhờ thành công vang dội đó, người ta tiếp tục sản xuất thêm The New Worst Witch, kéo dài 2 phần và kể về những cuộc phiêu lưu của em họ của Mildred là Hettie khi cô theo học tại trường.

Tại Việt Nam, bộ phim từng được phát sóng trên kênh HTV9 của Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh với tên tiếng Việt là "Cô Phù Thủy Nghịch Ngợm".

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Fansite
 The Worst Witch Wiki

Chương trình truyền hình theo sách thiếu nhi
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Thuật phù thủy trên truyền hình


title: Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp

text:
Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp, là một danh hiệu của Mẹ Maria được tuyên xưng bởi Giáo hoàng Piô IX, kết hợp với một biểu tượng nghệ thuật Byzantine (Đông La Mã) nổi tiếng cùng tên có niên đại từ thế kỷ 15.

Bức ảnh này đã được thấy tại Roma từ năm 1499, được truyền tụng là làm nhiều phép lạ và hiện đang được đặt trong nhà thờ Sant'Alfonso di Liguori all'Esquilino (đền thờ Thánh Alphonsô trên đồi Esquilino). Trong Giáo hội Chính Thống giáo Đông phương hình tượng này được gọi là Đức Trinh Nữ Sầu Đau (Virgin of the Passion hay là Theotokos of the Passion).

Truyền thuyết phổ biến cho rằng biểu tượng là một bản sao thật của một bức tranh mà theo truyền thuyết đã được vẽ bởi Thánh sử Luca sử dụng khay thức ăn của Gia đình Thánh ở Nazareth, và trong truyền thống Chính thống giáo Đông phương thường được xác định với biểu tượng Hodegetria, và coi đó là một dấu ấn kỳ diệu của Đức Trinh nữ Maria cả trong cộng đồng Giáo hội Latinh và Chính thống giáo. Niềm tin này là phổ biến trong nhiều biểu tượng Hodegetria có những tuyên bố tương tự về truyền thuyết Luca.

Do các linh mục Dòng Chúa Cứu Thế, những người đã phổ biến biểu tượng này, các hình ảnh đã trở thành rất phổ biến, đặc biệt trong số các tín hữu Công giáo Rôma, và đã được rất nhiều người sao chép và sử dụng lại. Những hình tái tạo hiện đại đôi khi được treo trong nhà, cơ sở kinh doanh, và các phương tiện giao thông công cộng. Các linh mục Dòng Chúa Cứu Thế là công đoàn duy nhất được Tòa Thánh ủy thác để bảo vệ và truyền bá nghệ thuật của biểu tượng và lòng sùng kính này.

Bức ảnh này đã được hai giáo hoàng vinh danh, từ Giáo hoàng Piô IX đã giao phó biểu tượng cho Dòng Chúa Cứu Thế trong tháng 12 năm 1865, và Giáo hoàng Gioan Phaolô II, người đã trao một biểu tượng cho một giáo sĩ Hồi giáo vào tháng 5 năm 2001  trong thời gian Giáo hoàng viếng thăm đền thờ Hồi giáo Umayyad lần đầu tiên. Dưới thời của Giáo hoàng Piô XII, hình ảnh được chỉ định là người bảo trợ quốc gia của Cộng hòa Haiti và Almoradi, Tây Ban Nha. Ngoài ra, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã ban hành một lễ gia miện kinh điển cho một hình ảnh tương tự ở Jaworzno, Ba Lan vào ngày 16 tháng 6 năm 1999.

Năm 1925, khi các tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế người Canada đến Việt Nam, các vị này đã phổ biến lòng sùng kính Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp những nơi các ngài phụ trách giảng dạy và những nơi có Cộng đoàn của Nhà Dòng.

Lễ kính viếng Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp được tổ chức hằng năm vào ngày 27 tháng 6. Hàng tuần, vào ngày thứ Tư, có dâng lời cầu nguyện.

Ý nghĩa bức linh ảnh
1. Các kí hiệu viết bằng tiếng Hy Lạp trong hình

- Mẹ Thiên Chúa ('MP-ΘΥ i.e. Μήτηρ Θεού)
- Tên Cực Thánh Giêsu Kitô (Iς-Xς --- Ἰησοῦς Χριστός )
- Tổng lãnh Thiên thần Micae (OAM)
- Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel (OAΓ).

2. Ngôi sao

- Mẹ chính là ánh sáng loan báo Tin mừng Chúa Giêsu đến trong thế gian - Tượng trưng cho vai trò của Mẹ trong mầu nhiệm của Thiên Chúa và Giáo hội.
- Ngôi sao cũng chỉ cho chúng ta biết Mẹ là người duy nhất dẫn chúng ta đến với Chúa.

3. Mắt

- Chan chứa tình yêu và lòng Trắc ẩn, luôn dõi theo chúng ta là con cái của Mẹ nơi trần thế
- Là nguồn an ủi và hy vọng bất tận của chúng ta - mắt Mẹ có sức hút mãnh liệt mỗi khi chúng ta nhìn lên Mẹ, để hướng về mầu nhiệm Cứu Chuộc là chính Chúa Giêsu mà Mẹ đang bồng trên tay.
- Mắt của Mẹ thì mở to, luôn hướng nhìn về phía chúng ta.

4. Tổng lãnh Thiên thần Micae

- Ngài cầm trong tay một ngọn giáo, một khúc lau dài và một bình dấm
- Những vật dụng này sẽ xuất hiện trong cuộc Thương khó của Chúa Giêsu
- Tay của Ngài được phủ bởi một tấm vải nhằm khắc ghi và tôn kính những vật linh thánh.

5. Tổng lãnh Thiên Thần Gabriel

- Ngài nắm cây Thánh Giá với các mũi đinh trên tay - biểu trưng cho giờ lâm tử sắp đến. Điều này khiến Hài Nhi Giêsu ôm lấy Mẹ của mình để được nâng đỡ, chở che.
- Tay của Ngài được phủ bởi một tấm vải nhằm khắc ghi và tôn kính những vật linh thánh.

6. Áo Choàng

- Màu đỏ là màu áo các trinh nữ đã mặc trong thời đại của Đức Kitô, biểu trưng cho sự đồng trinh.
- Màu xanh thẫm thiên chức làm Mẹ - màu các bà mẹ Palestine mặc trong thời đó.
- Màu sắc trên áo Mẹ còn tượng trưng cho xuất thân hoàng gia (dòng dõi vua David) của Mẹ.

7. Đôi bàn tay Mẹ

- Hai tay của Chúa Con đặt trọn vào lòng bàn tay phải của Đức Mẹ như một điểm tựa vững chắc để chỉ ra rằng : Mẹ đang giới thiệu Chúa Giêsu – Con của Mẹ tới tất cả chúng ta.
- Bàn tay phải của Mẹ hướng trực tiếp vào Thánh Tâm và hướng lên cây Thánh giá của Thiên Thần Gabriel
- Vị trí bàn tay trái cùng chiều với bàn tay phải, đặt Chúa Giêsu lên Trái tim Mẹ hướng về phía chúng ta - những người đang chiêm ngưỡng bức ảnh và nhắn nhủ: “Hãy vâng nghe lời Người” (Lc 9,35).

8. Khuôn mặt Chúa Giêsu

- Hài nhi Giêsu lo sợ nhìn về phía Thập giá với ánh nhìn xa xăm - vì đó là giá để cứu chuộc nhân loại.
- Trong khi mang trong mình hình hài của một trẻ thơ, thì khuôn mặt của Chúa Giêsu toát lên sự trưởng thành, chín chắn tượng trưng cho đức khôn ngoan vượt trên tuổi tác.

9. Bàn tay của Chúa Giêsu

- Bàn tay của Chúa Con bám chặt lấy bàn tay của Đức Mẹ biểu thị mối tương quan nghĩa thiết giữa ý muốn của Mẹ với ý muốn của Người Con để tất cả nên một trong người Con, như vậy Mẹ đã tham gia vào chương trình Cứu chuộc nhân loại.

10. Màu sắc trên trang phục của Chúa Giêsu

- Áo choàng màu xanh lá tượng trưng cho hai bản tính con Người và bản tính Thiên Chúa.
- Đai lưng màu đỏ tượng trưng cho: Chúa Kitô đổ máu đào để cứu rỗi nhân loại thoát khỏi tội lỗi.
- Chiếc áo choàng vàng là biểu tượng của sự Phục Sinh - Chúa sẽ sống lại từ cõi chết.
- Như vậy, màu sắc trên trang phục của Ngài hòa quyện với nhau là sự tuyên bố chắc chắn về mầu nhiệm Nhập Thể, Cuộc Khổ Nạn, Sự Chết và Phục Sinh của Chúa Kitô.

11. Miệng

- Miệng nhỏ trên khuôn mặt của Mẹ dạy chúng ta bài học thinh lặng trước sự hiện diện của Thiên Chúa.

12. Đôi giày và bàn chân Chúa Giêsu

- Chiếc giầy rơi khỏi chân nói lên Thiên Chúa đã trở thành con người như chúng ta ngoại trừ tội lỗi.
- Gót chân của Thiên Chúa được tỏ hiện rõ ràng: suy ra từ lời hứa của Đức Chúa trích sách Sáng Thế: “Ta sẽ gây mối thù giữa mi và người đàn bà, giữa dòng giống mi và dòng giống người ấy; dòng giống đó sẽ đánh vào đầu mi, và mi sẽ cắn vào gót nó" (St 3,15).

13. Màu vàng nền của bức linh ảnh

- Màu vàng đại diện cho Thiên Đàng vĩnh cửu và ánh sáng huyền siêu của sự Phục Sinh chiếu tỏa qua y phục của Chúa Giêsu và Mẹ Maria để ban ơn cho những ai cầu nguyện trước linh ảnh này.

14. Bàn tay trái đỡ Chúa Giêsu của Mẹ

- Bàn tay trái của Đức Mẹ đỡ nâng trẻ Giêsu - Mẹ là Mẹ của Người. Đó là bàn tay êm ái cho tất cả mọi người tìm đến bên Mẹ.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Lịch sử Bức Ảnh Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp

Mẹ Maria
Nghệ thuật Kitô giáo
Danh hiệu Mẹ Maria
Nghệ thuật Byzantine
Đức Maria trong nghệ thuật


title: Đông Chu (nước)

text:
Đông Chu () là một tiểu quốc chư hầu vào thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Đông Chu được hình thành sau khi tiểu quốc Tây Chu bị phân liệt.

Nước Tây Chu được thành lập từ năm 440 TCN khi Chu Khảo Vương Cơ Nguy phân phong cho em trai là Cơ Yết ở đất Vương Thành, giữ chức Chu công để phụ giúp triều đình.

Năm 367 TCN, Tây Chu Uy công mất, hai con là công tử Căn và công tử Chiêu tranh đoạt ngôi vị với nhau. Hai nước chư hầu là Hàn và Triệu dùng vũ lực lập công tử Căn ở đất Củng, tức là Đông Chu Huệ công hoặc Đông Chu quân, Chu Hiển Vương không biết cư xử thế nào cũng không có thực lực để chống lại nên đành chấp nhận thực tế. Đó là nguồn gốc dẫn đến sự phân chia thành 2 nước Tây Chu và Đông Chu, sự chia rẽ này làm cho nhà Chu càng ngày càng thêm suy nhược. Thiên tử nhà Chu ở nhờ Tây Chu quân.

Hai nửa Tây Chu và Đông Chu cũng không hòa thuận, vài lần xảy ra xung đột. Năm 256 TCN, Tần Chiêu Tương vương đánh Tây Chu, bắt Chu Noãn vương và thu cửu đỉnh nhà Chu về Tần. Dân Tây Chu chạy lưu vong sang nương nhờ Đông Chu Văn quân. Đông Chu Văn quân duy trì cơ nghiệp tồn tại trên danh nghĩa của nhà Chu thêm 7 năm nữa. Năm 249 TCN, Tần Trang Tương Vương điều quân đi đánh chiếm nốt đất Đông Chu. Toàn bộ đất Tây Chu và Đông Chu đều thuộc về nước Tần.

Quân chủ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 西周和东周的灭亡

Chiến Quốc
Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại
Lịch sử Hà Nam (Trung Quốc)


title: Bản đồ Ba Lan Vĩ Đại của Scotland

text:
Bản đồ Ba Lan Vĩ đại của Scotland (tiếng Anh: Great Polish Map of Scotland), còn được gọi Bản đồ Scotland Barony (Barony Map of Scotland), là một bản đồ địa hình nổi của Scotland nằm ngoài trời bên cạnh khách sạn Barony Castle Hotel, ngoài làng Eddleston gần Peebles ở vùng Scottish Borders. Mô hình này làm bằng bê tông ở tỷ lệ . Nó là sản phẩm trí tuệ của cựu chiến binh Ba Lan Jan Tomasik. Nó được hoàn thành năm 1975 và được cho là bản đồ địa hình nổi lớn nhất thế giới. Tổ chức Mapa Scotland đang phục hồi bản đồ.

Chú thích

Liên kết ngoài
Hình ảnh bản đồ nhìn từ không trung
Mapa Scotland

Bản đồ Scotland
Mỹ thuật Scotland
Đài tưởng niệm
Lịch sử Vương quốc Liên hiệp Anh
Năm 1975


title: Bồ câu lam Mauritius

text:
Bồ câu lam Mauritius (danh pháp hai phần: Alectroenas nitidissima) là một loài bồ câu lục đã tuyệt chủng và đã là loài đặc hữu của đảo Mascarene của Mauritius trong Ấn Độ Dương phía đông Madagascar. Nó cũng có hai loài bà con đã tuyệt chủng từ Mascarenes và ba loài còn sống từ các đảo khác.

Mô tả
Nó có vòng lông vũ dài màu trắng viền quanh đầu, cổ và ngực và bộ lông màu xanh lục trên cơ thể, và lông màu đỏ trên đuôi và các bộ phận đầu trần. Người ta cho rằng những màu sắc này tương tự như kiểu màu của quốc kỳ Hà Lan, một sự giống nhau trong một số tên của loài chim. Nó dài 30 cm (12 in) và lớn hơn và mạnh mẽ hơn bất kỳ loài chim bồ câu màu xanh khác. Loài chim này ăn trái cây, các loại hạt, và động vật thân mềm, và đã từng phổ biến rộng rãi trong các khu rừng của Mauritius.

Loài chim này đã được đề cập lần đầu tiên vào thế kỷ 17 và được mô tả nhiều lần sau đó, nhưng ít tài liệu mô tả hành vi của các mẫu vật sống. Một số chim nhồi bông và ít nhất một mẫu vật sống đến châu Âu vào những năm 1700 và năm 1800. Chỉ có 3 mẫu vật nhồi bông tồn tại ngày nay, và chỉ một con chim đã từng được mô tả khi còn sống. Loài này được cho là đã tuyệt chủng trong những năm 1830 do nạn phá rừng và bị săn mồi.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1786
Chim tuyệt chủng từ năm 1500
Chim Mauritius
N
F
N


title: Kỷ (Thọ Quang)

text:
Kỷ () ban đầu là một nước chư hầu ở phía đông của nhà Thương, sau đó tiếp tục tồn tại qua thời Tây Chu đến thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Quốc đô đặt ở Kỷ, trung bắc bộ của bán đảo Sơn Đông, bờ nam vịnh Lai Châu của Bột Hải, nay thuộc Thọ Quang. Tại Thọ Quang, Lai Dương và Yên Đài cùng các nơi khác, đã khai quật được đồ đồng từ thời nước Kỷ. Quân chủ của nước Kỷ mang họ Khương (姜).

Nước Kỷ nằm ở phía đông của nước Tề, ở phía nam của nước Lai, cương vực không kém hơn nước Tề hay nước Lỗ. Những năm Di Vương thời Tây Chu, do bị Kỷ hầu của nước Kỷ gièm pha, năm 863 TCN, Tề Ai công bị vua Chu bỏ vào vạc sôi giết chết. Theo truyền thuyết thì Kỉ hầu đã tấu với Chu thiên tử rằng Tề Ai công "hoang dâm điền du", vì thế nước Kỷ và nước Tề kết thù. Từ đó, nước Tề luôn chờ trực cơ hội để thôn tính nước Kỷ, trong đó báo thù là một nguyên nhân, song kỳ thực thì diệt Kỷ là cách duy nhất để Tề có thể mở mang bờ cõi. Nước Kỷ chọn cách kết hảo với nước Lỗ, tận dụng việc hai cường quốc là Tề và Lỗ mâu thuẫn và tự bảo vệ mình. Nước Lỗ cố gắng bảo vệ nước Kỷ, cản trở việc nước Tề khuếch trương. Quan hệ tay ba này giữa Kỷ, Lỗ và Tề được duy trì suốt từ thế kỷ 8 TCN, khi các nước chư hầu tiến vào thời Xuân Thu cho đến khi nước Kỷ diệt vong vào năm 690 TCN. Nước Kỷ cũng điều đình quan hệ với nước Cử, cùng Cử hội minh tại đất "Mật" (密).

Thời Lỗ Ẩn công và những năm đầu Lỗ Hoàn công, quốc thế của nước Lỗ cực thịnh. Đặc biệt là vào năm 699 TCN, liên quân gồm Lỗ, Kỷ và Trịnh đã đánh bại liên quân gồm Tề, Tống, Vệ và Nam Yên, cuộc chiến này đã kết thúc cục diện Tề Hi công làm "tiểu bá". Nước Kỷ vì thế có thể an định được một thời gian. Năm 695 TCN, nhân cơ hội quân chủ ba nước là Lỗ Hoàn công, Tề Tương công và Kỷ hầu có mặt trong minh hội chư hầu, Lỗ Hoàn công đã cố gắng làm hòa giữa nước Tề và nước Kỷ. Song cùng năm đó, quân Tề đã xâm phạm biên giới nước Lỗ. Đến năm 695 TCN thì Lỗ Hoàn công và Trịnh Tử Vỉ bị Tề Tương công sát hại, hai nước Lỗ và Trịnh khi đó không còn chú trọng vào việc bảo vệ nước Kỷ, tình thế của Kỷ xấu đi.

Năm 693 TCN, Tề Tương công mang quân về phía đông đánh nước Kỷ, lấy lý do là để báo thù việc Tề Ai công do bị Kỷ hầu gièm pha mà bị vua nhà Chu giết chết. Quân Tề xua đuổi cư dân ba ấp Bình (郱), Tấn (鄑), Ngữ (郚) và chiếm lĩnh đất ba ấp này của Kỷ. Năm 691 TCN, nước Kỷ bị phân liệt, em trai của Kỷ hầu là Kỷ Quý (纪季) đã lấy đất Hi (酅) của Kỷ đi đầu hàng nước Tề, đất đó trở thành vùng phụ thuộc của Tề. Cùng năm, Lỗ Trang công hội với Trịnh Tử Anh nhằm cứu Kỷ, song vua nước Trịnh thấy nước mình không ổn định nên đã tự tuyệt nước Lỗ. Năm 690 TCN, quân Tề công phá đô thành nước Kỷ. Biết không thể chống lại quân Tề, Kỷ hầu đã chạy trốn và giao lại đất nước cho Kỷ Quý, trên thực tế có nghĩa là trao đất nước cho Tề. Kỷ hầu dời đi vội vàng đến nỗi ông ta đã không an táng phu nhân của mình, bà nguyên là một công chúa của nước Lỗ. Tương công đã an táng bà theo đúng nghi lễ. Nền độc lập của Kỷ từ đó diệt vong.

Quân chủ nước Kỷ
Kỷ bá Phụ Đinh (紀伯父丁)
Kỷ hầu Hổ (紀侯虎)
Kỷ hầu Hạch Tử (紀侯貉子)

Ghi chú

Tham khảo

Tây Chu
Xuân Thu
Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại
Lịch sử Sơn Đông


title: Sabrina – Cô phù thủy nhỏ

text:
Sabrina, the Teenage Witch là một bộ phim thuộc thể loại hài kịch tình huống của Mỹ dựa trên cuốn truyện tranh cùng tên của Archie comics là Sabrina the Teenage Witch. Bộ phim được chiếu lần đầu vào ngày 27 tháng 9 năm 1996 với hơn 17 triệu người xem.

Ngôi sao của bộ phim là Melissa Joan Hart trong vai Sabrina Spellman, là một phù thủy tuổi thiếu niên. Vào lần sinh nhật lần thứ 16 của mình, cô phát hiện mình có phép thuật và là một phù thủy. Cô sống với hai người cô "800 tuổi" nhưng lại rất vui vẻ và không kém phần kì quặc của mình. Đó là Hilda Spellman (do Caroline Rhea thủ vai) và Zelda Spellman (do Beth Broderick đóng), cùng với chú mèo biết nói Salem Saberhagen (lồng tiếng bởi Nick Bakay) sống tại một thị trấn " Chỉ có ở phim " tại Westbridge, Massachusetts. Sabrina trải qua nhiều thử thách dở khóc dở cười của tuổi mới lớn cũng như tình cảm đầu đời với anh bạn học cùng trường trung học Harvey Kinkle (do Nate Richert thủ vai). Và tại ngôi trường này, Sabrina cùng đã gặp được rất nhiều người bạn tốt như Jenny (do phần thể hiện của Michelle Beaudoin) và Valerie Birkhead (do phần thể hiện của Lindsay Sloane) và cả một cô bạn Libbi Chessler (do phần thể hiện của Jenna Leigh Green) rất phiền phức luôn và sở hữu từ mẹ câu cửa miệng đại loại như:" Đồ Lập Dị! ".

Bộ phim được phát sóng trên kênh ABC, The WB của Mỹ. Ra mắt tại Việt Nam với tựa đề "Sabrina - Cô phù thủy nhỏ", phim được phát sóng trên VTV3 vào năm 2002 và HTV3 vào tháng 4/2015.

Nhân vật

 Melissa Joan Hart trong vai Sabrina Spellman, một nữ sinh phát hiện mình là một phù thủy vào lần sinh nhật thứ 16 của mình, xuất thân từ một gia đình phù thủy cổ xưa có cha và hai cô là phù thủy. Trong quá trình đấu tranh để làm chủ phép thuật mà mình đang có, cô thường xuyên gây ra những tình huống rắc rối nhưng lại hài hước của tuổi mới lớn bước vào xã hội với quyền năng phép thuật kì lạ khiến mọi người luôn tưởng cô là một người lập dị. Sau khi học hết trung học, Sabrina chuyển đến một nhà trọ gần trường đại học Adams ở đầu phần 5. Sau đó cô trở về nhà của các cô sau khi họ rời Other Realm.
 Caroline Rhea trong vai Hilda Spellman (Phần 1-6, và một vài tập của phần 7), một trong hai người cô của Sabrina. Cô rất yêu văn nghệ và nhất là chơi đàn Violin. Hilda thường được coi là người vui vẻ và đáng yêu; thường xuyên rơi vào mớ hỗn độn ma thuật tương tự như cháu gái của cô ấy, tuy nhiên cô ấy giúp Sabrina vượt qua nhiều tình huống khó xử về phép thuật. Mặc dù bản tính dễ dãi và dễ bị tai nạn, Hilda đã chứng tỏ mình là một phù thủy lành nghề và mạnh mẽ trong suốt bộ phim. Sau này cô đã mua một tiệm đồng hồ nhỏ nhưng kinh doanh không khá lắm. Ở đầu phần 5, cô đã mua lại tiệm café của Josh và kinh doanh luôn tại đó và đổi tên thành Hilda's Coffee House. Sau khi kết hôn vào cuối phần sáu, cô chuyển đi cùng chồng. Cô xuất hiện như một diễn viên khách mời ở phần 7.
 Beth Broderick trong vai Zelda Spellman (Phần 1-6), là cô của Sabrina và là chị của Hilda. Zelda, là một giáo sư dạy môn Vật lý ở trường đại học. Zelda thường là người đưa ra lời khuyên, giải quyết rắc rối và là tiếng nói của lý trí khi Hilda hoặc Sabrina sử dụng phép thuật một cách vô trách nhiệm. Cô từng hẹn hò với Willard Kraft nhưng chia tay ở cuối phần 4. Vào cuối phần sáu, cô từ bỏ sự trưởng thành của mình để Sabrina được đổi lại thành máu thịt sau khi bị biến thành đá khi mất đi tình yêu đích thực. Sabrina khuyên Zelda chuyển đi cùng Hilda, và Sabrina đảm bảo với cô rằng cô vẫn ổn va đủ trưởng thành để sống một mình. Zelda xuất hiện như một ngọn nến trong tập cuối để cho phép mẹ của Sabrina tham dự đám cưới của Sabrina
 Nick Bakay (Lồng tiếng) trong vai Salem Saberhagen, một pháp sư "500 tuổi" bị biến thành con mèo đen biết nói bởi vì một âm mưu chiếm toàn thế giới trong quá khứ. Hắn bị kết án làm mèo 100 năm. Salem được gửi đến sống với Hilda Spellman vì cô ủng hộ và tham gia vào kế hoạch của ông, và do đó chăm sóc Salem được xem như là bản án của cô. Salem được miêu tả là có tính ích kỷ và đói khát quyền lực. Ông ta lên kế hoạch rất nhiều trong suốt bộ phim để có được con đường của mình, chiếm lĩnh thế giới hoặc chỉ đơn giản là gây rắc rối. Tuy nhiên, Salem cũng có một trái tim và một khía cạnh mềm yếu mà ông ta không thể hiện thường xuyên, đặc biệt là đối với Sabrina, người mà anh ta bí mật gọi là "Sabreeny" và yêu cô bé rất nhiều. Ngoài ra, ông ấy rất nhạy cảm và khóc thường xuyên. Salem vui vẻ và rất trung thành. Salem có một cô con gái ở phần 4 và đã kết hôn. Cùng với Sabrina, chú mèo này là nhân vật duy nhất xuất hiện xuyên suốt ở tất cả các tập của tất cả bảy phần của bộ phim. Bốn con mèo được huấn luyện đã được sử dụng để miêu tả Salem trong những cảnh không đối thoại. Những con rối hoạt hình được sử dụng cho các cảnh cận cảnh. Mặc dù hình dạng con người của ông ta đã xuất hiện trong nhiều tập phim, nhưng khuôn mặt của Salem không bao giờ thực sự được thể hiện. Hoặc là ông ta bị che khuất trong bóng tối hay là chúng ta chỉ nhìn thấy đôi chân của ông ta, hoặc ông ta nhập vào một nhân vật khác.
 Nate Richert trong vai Harvey Kinkle (Phần 1-4 và 6-7, xuất hiện trong một vài tập của phần 5), là bạn trai ở ngôi trường cấp 3 của Sabrina. Chuyện tình của họ không ít lần bị chênh vênh do sự cản trở của Libby. Nhưng khi biết tin Sabrina là một phù thủy, anh đã chia tay Sabrina ở cuối phần 4. Anh từng hẹn hò với Morgan Cavanaugh. Sabrina và Harvey đã trở lại vào cuối phim nhờ em họ của Sabrina - Amanda đưa cho anh viên đá tâm hồn và họ đã chạy chốn khỏi nhà thờ tại lễ cưới của Sabrina và Aaron Jacobs và một cái kết thúc tốt đẹp bằng một nụ hôn thật sự!
 Jenna Leigh Green trong vai  Libby Chessler (Phần 1-3) là một cô nàng giàu có và cũng là đội trưởng môn cổ động. Chính nhờ thế mà cô có quyền lực nhất trường, thầy Kraft rất quý cô vì từ khi bắt đầu làm việc tại ngôi trường này, ông đã được ba của Libby lấy lòng nhờ mấy thùng mì gói vô cùng tầm thường. Cô rất thích Harvey và luôn cố gắng để lộ mọi mặt xấu của Sabrina để anh cảm thấy chán cô ấy nhưng mọi chuyện lại không như ý.
 Michelle Beaudoin trong vai Jenny Kelly (Phần 1) là người bạn tốt của Sabrina. Ngay từ những ngày đầu tiên, cô và Sabrina đã cùng nhau giúp đỡ lần nhau qua trò đùa của Libby. Cô đã từng bước qua Other Reaml khi sang nhà Sabrina chơi. Nhưng vì giải cứu kịp thời nên cô nghĩ đây chỉ là mơ.
 Lindsay Sloane trong vai Valerie Birkhead (Phần 2-3) là người bạn tốt thay thế cho Jenny. Cô đã từng được công nhận là kẻ lập dị. Nhưng cũng nhờ sự nhiệt tình của Sabrina mà cô đã không ít lần thắng Libby. Vào đầu phần 4, cô và gia đình tới Alaska để sinh sống, và họ từ biệt từ đó.
Curtis Andersen trong vai Gordie (Phần 1-3) Gordie là bạn cùng lớp kỳ quặc của Sabrina tại trường trung học Westbridge, kết bạn với Sabrina, Valerie, Jenny và Harvey. Người ta không biết nhiều về anh ta, nhưng biết rằng anh ta quyên tiền cho trẻ mồ côi, và anh ta đã từng giúp Sabrina trốn học khi cô đang xấu hổ. Lần đầu tiên Sabrina gặp Gordie trong Câu lạc bộ Khoa học Westbridge và hai người vẫn là người quen và bạn bè trong ba năm trung học. Gordie cũng có một mối quan hệ ngắn ngủi với Valerie, bạn của Sabrina; tuy nhiên nó không thể trở nên quá nghiêm trọng, vì Valerie chuyển đến Alaska không lâu sau đó. Gordie là học sinh được Roland chọn cơ thể của Salem Saberhagen khi anh muốn trở thành một con người. Bản chất trái ngược hoàn toàn của Salem giúp mối quan hệ của Gordie và Valerie cùng một chút.
 Paul Feigh trong vai Thầy Eugene Pool (Phần 1) một giáo viên ưa thích của Sabrina dạy môn Sinh vật. Cô thường nói thầy Pool rất phiền phức.Câu cửa miệng của cô là "Tại thầy Pool phiền phức quá thôi". Vì hoàng cảnh nên sau giờ dạy ông thường hay rửa xe cho thầy hiệu trưởng cũ để kiếm thêm thu nhập với mơ ước làm giàu và kiếm tiền mua một chiếc túi mới.
 Martin Mull trong vai Willard Kraft (Phần 2-4) là thầy hiệu trưởng mới. ông rất quý Libby chỉ vì mấy thùng mì. Và ông luôn nghi ngờ Sabrina và luôn nghiêm với cô. ông ban đầu thích cô Hilda nhưng rồi lại thích cô Zelda. Nhờ đó Sabrina có thể dùng hai vấn đề để tố cáo thầy.
Cô Quick (phần 2-3). Là giáo viên môn Toán của lớp Sabrina. Cô Quick rất quý Sabrina và Valerie và rất kị Libby. Cô là một người khá nhút nhát và khi cô có phép thuật của Sabrina thì cô đã tự tin rất nhiều khi biến thầy Kraft thành tinh tinh.
 Amili Ballard trong vai Người hướng dẫn (Phần 2) cũng có thể biết bằng tên gọi Albert. Anh là người giúp Sabrina hiểu thêm về phép thuật. Đôi khi anh hay mạo trang thành dân thường để được gặp Sabrina. Sabrina đã được giấy phép vào đầu phần 3 và lần xuất hiện cuối cùng của anh là cuối phần 2. Anh khá thân thiết với Sabrina và luôn giúp cô vượt qua kì thi lấy chứng chỉ phù thủy.
 David Lascher trong vai Josh Blackhart (Phần 4-6) là một đồng nghiệp đẹp trai của Sabrina trong quán Café. Sau đó, họ đã trở thành một cặp. Josh đấu tranh với sự nghiệp của mình trong hai phần, cho đến khi anh quyết định trở thành một nhiếm ảnh gia. Mối quan hệ của anh và Sabrina khá phức tạp hơn khi cô ở cùng với Harvey và họ có quá nhiều vấn đề cần vượt qua. Cuối cùng, anh rời Prague sau Sabrina và từ bỏ cuộc sống tình yêu của mình để cứu mạng Hillda.
 Jon Huertas trong vai Brad Alcerro (Phần 4) là một người mới trong trường, nhưng được sử dụng để tham dự Westbridge High trước khi mà Sabrina tới trường đó. Brad là một thợ săn phù thủy nhưng anh không biết được nó. Sabrina cố gắng xa lánh anh, nhưng mỗi lần cô dùng phép thuật trong trường, Brad luôn nhìn thấy nó. Trong tập phim " Dreama, Chuột ", Dreama làm cho một đài phun nước xuất hiện, Brad thấy và nói: " Bạn biết đấy, đôi khi tôi nghĩ rằng bạn là một phù thủy thực" và sau đó Dreama biến thành một con chuột. Trong cùng một tập phim Brad mất gen thợ săn phù thủy của mình thông qua một cuộc phẫu thuật. Đó là khi Sabrina nhận ra rằng anh là một tên khờ và bây giờ cô có thể sử dụng phép thuật trên người.
 China Shavers trong vai Dreama (Phần 4) là người luôn gây ra nhiều rắc rối vì sử dụng phép thuật quá nhiều. Và cô đã trở thành học sinh của Sabrina để học cách kiểm soát nó. Vào cuối phần 4 hay đầy phần 5, cô không được đề cập đến và chúng tôi cũng không biết nếu cô ấy đã vượt qua bài kiểm tra của mình thì cô ấy sẽ có được giấy phép phù thủy.
 Solei Moon Frie trong vai Roxie King (Phần 5-7) Bạn cùng phòng của Sabrina suốt những năm đại học và vẫn là một người rất thân với cô sau khi tốt nghiệp. Một nhà hoạt động với sự hài hước rất hoài nghi. Ý kiến của cô thường xuyên đụng độc với thái độ preppy hơn Sabrina đối với cuộc sống. Sau đó cả hai hình như có ảnh hưởng lẫn nhau. Như Roxie phát triển nhiều hơn trung thực và tốt bụng trong khi đó Sabrina trưởng thành và có ý thức xã hội nhiều hơn.
 Elisa Donovan trong vai Morgan Cavanaugh (Phần 5-7) người nhà thứ ba cuối cùng của Sabrina cũng là gia sư của mình trong suốt năm học đại học của cô. Morgan là một nhà thiết kế thời trang tài năng và là một người bạn tốt cũng có thể là nông cạn và thậm chí tinh nghịch vài lần. Cô ấy là nhân vật duy nhất biết nhân vật người mà hẹn hò lâu dài của Sabrina (Harvey và Josh) cũng như bày tỏ quan tâm hôn phu của cô Aaron.
 Travor Lissauer trong vai Miles Goodman (Phần 5-6) người nhà của Sabrina suốt những năm tháng đại học của cô. Không như Roxie hay Morgan, anh không bao giờ thấy và đề cập sau khi tốt nghiệp. Miles là một người có trái tim nhân hậu nhưng hình ảnh cậu bé chăm học đã ám ảnh anh với tất cả những thứ siêu nhiên. Trong suốt bộ phim, anh phát triển một lòng Zelda, và gợi ý là chứa nhiều cảm xúc tương tự cho Sabrina và Roxie.
 Dylan Neal trong vai Aaron Jocobs (Phần 7) là nữa đời cuối cùng của Sabrina và sau đó là một vị hôn phu của cô. Anh rất hay ganh ghét và đố kị với Harvey suốt mùa phim vì thời gian của Sabrina dành quá nhiều cho anh ta. Trong tập phim cuối cùng, ông sẵn sàng kết hôn với Sabrina. Nhưng khi hòn đá linh hồn vừa với nhau cô đã chia tay Aaron để chấp nhận lời cầu hôn trễ của Harvey.
 Calipso Barteanh trong vai Rana Hojimaka (Phần 4). Cô chỉ xuất hiện vài tập và biến mất ở cuối phần 4, cô làm việc ở quán cà phê và là người nhiều chuyện, rất thích Josh và thích nói với Josh về chuyện của Harvey và Sabrina để chia rẽ hai người.
Melissa Joan Hart trong vai Katrina Spellman (Phần 3-6) Katrina là chị em sinh đôi độc ác của Sabrina Spellman. Khi Sabrina cuối cùng cũng giải quyết được bí mật gia đình để nhận được Giấy phép Phù thủy của mình, cô phát hiện ra rằng mọi thành viên trong gia đình Spellman đều được sinh ra với một cặp sinh đôi. Sau đó, cô gặp người chị em sinh đôi giống hệt mình, Katrina. Tuy nhiên, trong bài kiểm tra ai là phù thủy xấu vì Katrina đã đẩy Sabrina vào một ngọn núi lửa nên Katrina bị phát hiện người sinh đôi xấu xa. Sau đó, cô ấy bị gửi đến nhà tù ở "Thành phố sinh đôi". Cô ấy xuất hiện trong một số tập nhằm hại Sabrina như đánh cắp chứng minh thư của Sabrina hay gửi virus não rỗng cho cô.
Emily Hart trong vai Amanda Wiccan (Phần 1-7). Cô là em họ của Sabrina, cô được miêu tả là đứa trẻ nghịch ngợm, hư hỏng. Cô từng nhốt Sabrina vào cái chai hay biến Sabrina thành một con búp bê, lên kế hoạch cướp bạn trai của cô. Tuy nhiên, khi Amanda lớn lên cô trưởng thành và trở nên thân thiết với Sabrina. Cô có vai trò quan trọng trong ngày cưới của Sabrina.
Pamela Blair (Phần 2) và Alley Mills (Phần 6 & 7) trong vai Diana Spellman. Bà là mẹ của Sabrina và là một người thường Diana đã từng là giáo sư khảo cổ học và kết hôn với Edward, một phù thủy. Tuy nhiên, cuộc hôn nhân của họ xấu đi và hai người ly dị khi Sabrina mười tuổi. Do sắc lệnh của Hội đồng Phù thủy (hy vọng ngăn cản các cuộc hôn nhân phù thủy và người thường) sau khi phép thuật Sabrina được đánh thức khi cô tròn mười sáu tuổi, Diana không thể nhìn thấy con gái mình nếu không sẽ bị biến thành một quả bóng sáp.
Robby Benson (Phần 1) và Doug Sheehan (Phần 4-7) trong vai Edward Spellman. Ông là cha của Sabrina. Vào ngày sinh nhật thư 16 của cô, khi các cô của cô nói với Sabrina rằng cô là phù thủy, Sabrina không tin điều đó cho đến khi cô nói chuyện với cha mình qua bức chân dung của ông trong Sách ma thuật. Ông có thể trấn an con gái và thuyết phục cô chấp nhận mình là phù thủy. Vào sinh nhật thứ 18 ông đề nghị rằng Sabrina đến ở cùng ông nhưng Sabrina đã trở về sau đó. Vào ngày cưới của Sabrina, Edward đến để dắt tay Sabrina trong lễ cưới. Khi Sabrina hủy bỏ đám cưới và trở lại với Harvey, Edward nhìn vào với vợ cũ với niềm tự hào.

Các tập phim

Mùa 1 (1996–1997)
Ở mùa đầu tiên, Sabrina phát hiện mình là phù thủy vào sinh nhật thứ 16. Với sự giúp đỡ của hai người cũng là phù thủy, Hilda và Zelda, và chú mèo biết nói Salem, Sabrina học cách làm chủ sức mạnh của mình. Cuộc sống học đường của Sabrina bị thống trị bởi mối quan hệ của cô ấy với Harvey Kinkle, mối quan hệ của cô ấy với người bạn Jenny Kelly và giáo viên của cô ấy Mr. Pool và sự cạnh tranh của cô ấy với đội cổ vũ đanh đá Libby Chessler, người chiến đấu với Sabrina để chiếm lấy tình cảm của Harvey.

Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, phim được ra mắt với tựa đề "Sabrina - Cô phù thủy nhỏ", phim được phát sóng trên VTV3 (phiên bản thuyết minh) vào năm 2002 và HTV3 (phiên bản lồng tiếng) vào tháng 4/2015 lúc 19g30 từ thứ Hai đến Thứ Năm (và sau đó đổi thành 19g30 hàng ngày)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Information about the series at TVAcres
 Sabrina, the Teenage Witch at The N's official website
 Sabrina: the Teenage Witch at CBS Television Distribution
 Sabrina, the Teenage Witch at TV Guide

Phim giả tưởng
Phim truyền hình Mỹ
Phim hài tình huống teen
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Phim truyền hình hài kịch Mỹ thập niên 1990
Chương trình truyền hình hài kịch Mỹ thập niên 2000
Phim truyền hình hài kịch tình huống Mỹ
Chương trình mạng American Broadcasting Company
Chương trình truyền hình của CBS Television Studios
Thuật phù thủy trên truyền hình


title: Họ Tắc kè hoa

text:
Họ Tắc kè hoa (danh pháp khoa học: Chamaeleonidae) là một họ thuộc bộ Bò sát có vảy.

Cấu tạo
Chúng nổi bật với chân zygodactyl, cặp mắt lập thể và con ngươi của chúng có thể xoay độc lập nên tắc kè có thể nhìn theo hai hướng cùng lúc mà không cần di chuyển đầu di động riêng biệt.

Cách thức ăn thịt

Chiếc lưỡi rất dài, biến hóa cao và di chuyển với tốc độ cao để tóm lấy con mồi.

Vai trò của màu sắc trên da cơ thể
Chúng có khả năng thay đổi màu da bao gồm hồng, xanh dương, đỏ, da cam, xanh ngọc, vàng, và màu xanh lá cây. Màu sắc là một ngôn ngữ được sử dụng để bảo vệ lãnh thổ, thể hiện cảm xúc và giao tiếp với bạn tình tiềm năng. Nó cũng là một phương tiện điều tiết thân nhiệt. Cách tắc kè hoa thay đổi màu sắc thật thú vị: Các tế bào chứa nhiều sắc tố nằm dưới da và có thể ""mở"", ""đóng"" để phơi bày màu sắc. Chẳng hạn, khi tức giận, tắc kè hoa mở tế bào chứa sắc tố nâu - melanin, giúp biến nó thành màu thẫm. Khi nó thư giãn, tế bào chứa sắc tố vàng hoặc xanh kết hợp, làm cho da có màu xanh dịu. Khi bị kích thích tình dục, tắc kè hoa tạo ra rất nhiều màu sắc và hoa văn. Vào ban đêm, nhiều tắc kè hoa biến thành màu trắng.

Phân bố và tính đa dạng
Chúng thích nghi độc đáo cho việc leo trèo và săn bắn thị giác, khoảng 160 loài tắc kè hoa phạm vi từ châu Phi, Madagascar, Nam Âu, trên toàn Nam Á, Sri Lanka; đã được nhập nội đến Hawaii, California, Florida, và được tìm thấy trong môi trường sống ấm áp khác nhau từ rừng mưa đến sa mạc.

Vai trò
Tắc kè hoa thường được giữ như là vật nuôi trong gia đình.

Cách thức duy trì nhiệt
Tắc kè hoa có cơ thể dẹt, tạo điều kiện để di chuyển dễ dàng qua các cành cây và cho phép chúng hấp thụ nhiệt hiệu quả trong buổi sáng và buổi tối bằng cách hướng phần cơ thể về phía Mặt trời.

Sinh sản
Tắc kè hoa sinh sản hữu tính. Một số loài tắc kè hoa sinh sản vô tính.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Trưng cầu dân ý hiến pháp Ai Cập, 2012

text:
Một cuộc trưng cầu dân ý hiến pháp đã được tổ chức ở Ai Cập trong hai vòng vào ngày 15 và 22 tháng 12 năm 2012. Những người Ai Cập sống ở nước ngoài theo dự kiến tiến hành bỏ phiếu từ 8 đến 11 tháng 12. Việc tiến hành biểu quyết cho người Ai Cập sinh sống ở nước ngoài đã bị trì hoãn cho đến 12 tháng 12 năm 2012 và đã được kéo dài cho đến ngày 17 tháng 12 năm 2012. Các cử tri được hỏi liệu họ chấp nhận dự thảo hiến pháp đã được thông qua bởi Quốc hội lập hiến vào ngày 30 tháng năm 2012 hay không.

Kết quả không chính thức báo cáo ngày 23 tháng 12 năm 2012 cho thấy chỉ có 32,9% số cử tri đã bỏ phiếu và hiến pháp đã được phê duyệt với 63,8% số phiếu ủng hộ trong hai vòng bỏ phiếu..
Trong chiến dịch, những người ủng hộ dự thảo hiến pháp cho rằng hiến pháp sẽ tạo ra sự ổn định. Hầu hết các đối thủ tranh luận rằng hiến pháp là ưu ái cho tổ chức Hồi giáo Huynh đệ, và không cấp đủ quyền cho thiểu số. Tuy nhiên, Mặt trận Salafi cũng phản đối hiến pháp, lập luận rằng nó nên đã được chặt chẽ hơn dựa trên luật Sharia.

Ủy ban tối cao giám sát cuộc trưng cầu dân ý hiến pháp được thành lập ngày 3 tháng 12 năm 2012. Mohammad Salim Al-Awa nói rằng một Quốc hội lập hiến mới sẽ được hình thành trong vòng ba tháng qua cuộc tổng tuyển cử nếu bản dự thảo Hiến pháp bị bỏ phiếu bác bỏ. Quốc hội mới sẽ có sáu tháng để soạn thảo bản hiến pháp mới. Tổng thư ký của Hội đồng tối cao trưng cầu hiến pháp đã từ chức vì lý do sức khỏe.

Tham khảo

Ai Cập năm 2012


title: Lignose Einhand

text:
Lignose Einhand là loại súng ngắn bán tự động do Witold Chylewski thiết kế trong khoảng năm 1913-1914. Ông đã mang thiết kế này giới thiệu cho nhà máy Societe Industrielle Suisse Neuhausen tại Thụy Sĩ nơi ông cùng hợp tác và nhà máy đã chế tạo loại súng này với tên Chylewski, khoảng 1000 khẩu đã được sản xuất tại nhà máy. Nhà máy sản xuất vũ khí Bergmann đã mua bản quyền chế tạo loại súng này và đã tạo ra vài mẫu khác nhau trước khi bị công ty Aktiengesellschaft Lignose tại Đức mua lại. Công ty Lignose đã bắt đầu chế tạo loại súng này đúng lúc chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra năm 1939. "Einhand" nghĩa là một tay vì chỉ cần một tay xạ thủ cũng có thể làm cho súng hoạt động.

Thiết kế
Einhand sử dụng cơ chế nạp đạn blowback. Súng có thiết kế khá thú vị vì chỉ cần một tay là xạ thủ vừa có thể kéo khối trược về phía sau cũng như khai hỏa mà không cần tay kia. Với vòng bảo vệ cò súng chia làm hai phần phần phía trước vòng dính với một phần nối với khối trượt và không nối với phần dưới của vòng, nó cũng có hình dáng giống như cò súng. Khi cần lên đạn xạ thủ chỉ việc đưa ngón tay kéo phần trước vòng này ra phía sau và khối trượt cũng sẽ di chuyển theo, khi thả ra thì một lò xo sẽ đẩy khối trượt trở về chỗ cũ và đẩy viên đạn vào nòng nếu đã nạp hộp đạn. Phần trước của vòng bảo vệ này sẽ không di chuyển khi bắn để tránh việc nó chuyển động cùng với khối trượt và nện vào ngón tay của xạ thủ. Nút khóa an toàn nắm ở phía bên trái súng.

Vì là súng tự vệ nên nó không có điểm ruồi để nhắm bắn. Hộp đạn của súng chứa 6 viên.

Liên kết ngoài
http://unblinkingeye.com/Guns/Lignose3/lignose3.html
Giới thiệu sơ Einhand
Bắn thử Einhand

Súng ngắn
Súng Thụy Sĩ
Súng Đức


title: Lửng

text:
{{Bảng phân loại
| name = Lửng
| image = Badger-badger.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = Lửng châu Âu
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Mammalia
| ordo = Carnivora
| familia = Mustelidae
| subfamilia = MelinaeMellivorinaeTaxidiinae
| subdivision_ranks = Genera
| subdivision =
 Melogale
 Meles
 Mellivora
 Taxidea| range_map = Badger species map.png
| range_map_caption = Badger ranges
  Lửng mật (Mellivora capensis)
  Lửng châu Mỹ (Taxidea taxus)
  Lửng châu Âu (Meles meles)
  Lửng châu Á (Meles leucurus)
  Lửng Nhật Bản (Meles anakuma)
  Chồn bạc má bắc (Melogale moschata)
  Chồn bạc má nam (Melogale personata)
  Chồn bạc má Java (Melogale orientalis)
  Chồn bạc má Borneo (Melogale everetti)
}}
Lửng là động vật ăn tạp chân ngắn trong họ Chồn Mustelidae''. Có 11 loài lửng phân nhóm thành 3 phân họ chính: Melinae (9 họ lửng Á – Âu), Mellivorinae (lửng mật) và Taxideinae (lửng châu Mỹ)..

Ghi chú

Liên kết ngoài

Badgerland – The Definitive On-Line Guide to Badgers in the UK
 http://durhambadgers.org.uk/page.php?pageid=1
WildlifeOnline – Natural History of Badgers
Badger Facts
2001 Badger survey Netherlands
Local dutch badger group
Badger-Coyote Associations

Lửng


title: Cockiness (Love It)

text:
"Cockiness (Love It)" là một bài hát của nữ ca sĩ người Barbados Rihanna từ album phòng thu thứ sáu của cô, Talk That Talk (2011). Bài hát được sáng tác bởi Rihanna, Candice Pillay, D. Abernathy, Shondrae Crawford, trong đó, Mr. Bangladesh đồng thời cũng là nhà sản xuất của bài hát. Theo Mr. Bangladesh, nhà sản xuất tiết lộ trong một cuộc phỏng vấn với MTV rằng bài hát đã trải qua nhiều lần thu âm với nhiều phiên bản khác nhau trước khi chọn ra được phiên bản cuối cùng để xuất hiện trong album. Anh cho biết, ban đầu, khi anh mới sáng tác và phát triển "Cockiness (Love It)", Rihanna chính là nghệ sĩ đầu tiên mà anh nghĩ tới và cho là phù hợp để thu âm bài hát.

"Cockiness (Love It)" là một bài hát nhạc dubstep và dancehall. Phần nhạc được tạo ra bởi bộ trống drum kit và kèn cor. Phần lời của bài hát nói về ham muốn được quan hệ tình dục của ca sĩ. Bài hát nhận được khá nhiều những ý kiến trái chiều nhau. Một số ca ngợi cơ cấu thành phần của bài hát, số còn lại chỉ trích nội dung ca từ công khai về tình dục. Khi mới phát hành Talk That Talk, "Cockiness (Love It)" đã xuất hiện trong bảng xếp hạng đĩa đơn của một số ít quốc gia bao gồm Anh, Nam Triều Tiên và Mỹ.

Diễn biến xếp hạng
Khi mới phát hành album Talk That Talk, "Cockiness (Love It)" đã lọt được vào bảng xếp hạng của một số quốc gia trên thế giới. Bài hát ra mắt trên bảng xếp hạng South Korea Gaon International Chart của Nam Triều Tiên tại vị trí thứ 62 vào ngày 26 tháng 11 năm 2011 với 6,918 lượt tải kỹ thuật số. Tại Anh, "Cockiness (Love It)" ra mắt tại vị trí thứ 33 trên bảng xếp hạng UK R&B Chart vào ngày 27 tháng 11 năm 2011, đồng thời cũng xuất hiện trên bảng xếp hạng UK Singles Chart tại vị trí thứ 121 vào ngày 3 tháng 12 năm 2011. Tại Mỹ, bài hát ra mắt trên bảng xếp hạng đĩa đơn Bubbling Under Hot 100 Singles của tạp chí Billboard tại vị trí thứ 17 vào ngày 10 tháng 12 năm 2012 nhưng lại thất bại trong việc lọt vào bảng xếp hạng Hot 100.

Biểu diễn trực tiếp
Rihanna biểu diễn "Cockiness (Love It)" lần đầu tiên trong chương trình Radio 1's Hackney Weekend vào ngày 24 tháng 5 năm 2012, là bài hát thứ tư trong danh sách các bài hát biểu diễn.

Danh sách bài hát
Bản album
 "Cockiness (Love It)" – 2:58

Đĩa đơn phối khí kỹ thuật số
 "Cockiness (Love It)" (hợp tác với A$AP Rocky) – 2:58

Tham gia thực hiện
Thu âm
Thu âm tại Sofitel Paris Le Faubourg, phòng 538.

Tham gia thực hiện

Sáng tác – Candice Pillay, D. Abernathy, Shondrae Crawford, Robyn Fenty
Sản xuất, dụng cụ, lập trình  – Shondrae "Bangladesh" Crawford
Kĩ thuật và thu âm giọng hát – Kuk Harrell, Marcos Tovar

Trợ lý thu âm giọng hát – Jennifer Rosales
Hòa âm – Fabian Marasciullo
Trợ lý hòa âm – Ghazi Hourani

Thông tin lấy từ ghi chú album Talk That Talk, Def Jam Recordings, SRP Records.

Xếp hạng

Bản phối khí hợp tác với A$AP Rocky

"Cockiness (Love It)" được chính thức phối lại với sự xuất hiện của nghệ sĩ khách mời là rapper-đạo diễn A$AP Rocky, thực hiện phần rap ở đoạn đầu Bài hát. Bài hát được chính thức phát hành kỹ thuật số vào ngày 7 tháng 9 năm 2012, là đĩa đơn thứ sáu và cũng là đĩa đơn cuối cùng từ Talk That Talk. Vào ngày 4 tháng 9 năm 2012, Rihanna có thông báo qua Twitter rằng bản phối khí chính thức của "Cockiness (Love It)" sẽ được phát hành qua trang MTV của cô. Ngày 6 tháng 9 năm 2012, Rihanna và A$AP Rocky đã biểu diễn bản phối khí này tại Giải thưởng 2012 MTV Video Music Awards, giữa đoạn điệp khúc của "We Found Love".

Biểu diễn xếp hạng
"Cockiness (Love It)" đã thất bại trong việc lọt vào các bảng xếp hạng nổi tiếng. Bài hát đạt được vị trí #2 trên bảng xếp hạng Bubbling Under Hot 100 Singles.

Xếp hạng

Tham khảo

Bài hát của Rihanna
Đĩa đơn năm 2012
Bài hát năm 2011
Bài hát sản xuất bởi Kuk Harrell
Bài hát về tình dục


title: Lửng châu Âu

text:
Lửng châu Âu (Meles meles) là loài lửng bản địa thuộc chi Meles ở châu Âu.
Đây là loài bản địa hầu như khắp châu Âu. Nó sống trong hang và sống theo bầy đàn. Nó rất cầu kỳ trong việc giữ hang vệ sinh sạch sẽ, và đại tiện trong hố riêng. Các trường hợp người ta biết đến loài lửng châu Âu lửng chôn cất các thành viên trong gia đình đã chết của chúng. Mặc dù hung dữ khi bị chọc tức, một đặc điểm được khai thác cho các môn thể thao trêu chọc lửng châu Âu, lửng châu Âu nói chung là một con vật hiền lành, có thể chia sẻ hang của nó với các loài khác như thỏ, cáo đỏ và con lửng chó. Mặc dù nó không thường bắt gia cầm nuôi, nó bị cáo buộc gây thiệt hại chăn nuôi thông qua việc lây lan bệnh lao bò.

Tên gọi
Cho đến giữa thế kỉ 18, lửng châu Âu được biết đến với một số tên gọi khác nhau như brock, pate, grey và bawson. Tên gọi brock vẫn tồn tại ở một số nơi, từ gốc từ tiếng Đan Mạch là brok, cũng có nghĩa là lửng. Ví dụ, ở tiếng Ai len, từ lửng là broc. Tên gọi "bawson" có nguồn gốc từ "bawsened", có nghĩa một cái gì đó sọc có màu trắng. "Pate" cũng là tên địa phương từng phổ biến ở Bắc Anh.

Mô tả

Loài này ăn một số động vật và thực vật. Con trưởng thành cao 25–30 cm chiều cao vai, dài 60–90 cm, đuôi dài 12–24 cm, chân sau dài 7,5–13 cm và chiều cao tai 3,5–7 cm. Con đực nhỉnh hơn con cái trong các kích thước, nhưng có thể nặng hơn đáng kể. Trọng lượng của chúng khác nhau theo mùa, từ mùa xuân đến mùa thu và đạt đỉnh trong khi bắt đầu ngủ đông. Trong suốt mùa hè, trọng lượng 7–13 kg (15-27 lb) và 15–17 kg (33-38 lb) vào mùa thu. Con chửa có thể đạt trọng lượng khoảng 17,2 kg (38 lb), trong khi con đực đặc biệt lớn đã được báo cáo vào mùa thu. Trọng lượng lớn nhất xác nhận là 27,2 kg (60 lb), mặc dù chưa được xác minh mẫu vật đã được ghi nhận tới 30,8 kg (68 lb) và thậm chí 34 kg (75 lb).

Đến năm 2005, loài này có 8 phân loài, gồm:
 Meles meles meles (Linnaeus, 1758)
 Meles meles arcalus (Miller, 1907)
 Meles meles canascens (Blanford, 1875)
 Meles meles heptneri (Ognev, 1931)
 Meles meles marianensis (Graells, 1897)
 Meles meles milleri (Baryshnikov, Puzachenko và Abramov, 2003)
 Meles meles rhodius (Festa, 1914)
 Meles meles severzovi (Heptner, 1940)

Phân bố
Ranh giới phân bố của loài này ở châu Âu và lửng châu Á là sông Volga, loài ở châu Âu phân bố trên bờ tây. Chúng sống chủ yếu ở Nga thuộc châu Âu, với 30.000 cá thể đã được ghi nhận vào năm 1990. Chúng trở nên phong phú và ngày càng tăng trên toàn phạm vi phân bố của chúng do sự giảm bệnh dại. Ở Anh, lửng có số cá thể tăng 77% trong giai đoạn thập niên 1980-1990. Số cá thể lửng châu Âu ở Vương quốc Anh ước tính khoảng 250.000 (190.000 ở Anh, 25.000 ở Scotland và 35.000 ở Wales).

Hành vi

Sinh sản
Động dục ở lửng châu Âu kéo dài từ 4 đến 6 ngày, và có thể diễn ra suốt năm, với đỉnh điểm cao nhất vào mùa xuân. Phát dục ở con đực thường thay đổi theo giai đoạn; trung bình ở độ tuổi khoảng 12–15 tháng, trong khi một số con khác sớm hơn khoảng 9 tháng hoặc trễ hơn khoảng 2 năm. Khả năng tình dục cao nhất từ tháng 1 đến tháng 5, với lượng tinh trùng giảm dần trong mùa hè. Con cái thường bắt đầu rụng trứng ở năm thứ hai, tuy cũng có một số ngoại lệ gặp ở tháng thứ 9.

Chúng có thể giao phối ở bất kỳ thời điểm nào trong năm khi các con cái trưởng thành động dục và các con con xuất hiện lần động dục đầu tiên. Việc giao phối xảy ra ngoài giai đoạn trên đặc biệt thường gặp ở những con cái không giao phối được trước hoặc trưởng thành chậm. Lửng thường sống thành từng cặp; con được chỉ giao phối với một con cái trong suốt đời của nó, trong khi con cái có thể giao phối với nhiều con đực. Việc giao phối kéo dài 15–60 phút, tuy nhiên việc giao phối có thể diễn ra trong thời gian ngắn hơn khoảng 2 phút nếu con cái không trong thời kỳ động dục.

Đào hang

Giống như những loài lửng khác, lửng châu Âu là những động vật đào hang. Do đó, mật độ hang mà chúng đào tạo thành một hệ thống phức tạp nhất, và hệ thống này được kế thừa từ thế hệ này sang thế hệ khác. Số lối thoát của một tổ thay đổi từ vài lỗ đến 44-50. Tổ của nó có thể rất lớn, và đôi khi có thể đủ chỗ ở cho nhiều "gia đình". Trong trường hợp có nhiều gia đình sinh sống cùng thì có nhiều đoạn bị ngăn cách và hình thành các khu vực riêng. Nhiều tổ có thể có lối ra chỉ được sử dụng trong trường hợp nguy hiểm hoặc đùa giỡn. Một tổ đặc trưng có bề rộng  và cao . Có 3 khu vực trong một tổ, một vài trong số đó được mở cả hai đầu. Mỗi một khu vực nằm cách cửa , và cách mặt đất hơn 1 m, trong một số trường hợp là .

Nhìn chung, các lối đi trong hang dài . Các khu vực tổ có kích thước trung bình , và cao . Lửng đào vào làm ở suốt cả năm, đặc biệt vào mùa thu và xuân. Việt duy trì hệ thống tổ thường được thực hiện bởi các con đực và con cái trưởng thành phụ thuộc. Các khu vực trong hệ thống tổ thường được lót đáy bằng các vật liệu như cỏ, dương xỉ diều hâu, rơm, lá cây hoặc rêu. Có đến 30 bó cỏ có thể được mang vào tổ trong vòng một đêm. Chúng nổi tiếng là các con vật có tính sạch sẽ, chúng thường thay vật liệu lót tổ cũ. Trong mùa đông, chúng có thể mang các vật liệu lót ra ngoài để phơi nắng sáng và mang vào buổi chiều. Việc dọn dẹp vào mùa xuân để chào đón con non, và có thể thực hiện việc này nhiều lần trong suốt mùa hè để ngăn chặn ký sinh trùng.

Nếu một con lửng chết trong tổ, nó sẽ lấp ngăn đó và đào một ngăn mới. Một số lửng sẽ tha con chết ra khỏi tổ và đem chôn chúng. Một hệ thống tổ luôn nằm gằn một cái cây, được lửng sử dụng để duỗi chân hoặc cào móng vuốt. Lửng đi vệ sinh ở những khu vực nhất định, đó là những nơi gần hệ thống tổ và ở những vị trí chiến lược trên ranh giới lãnh thổ của chúng hoặc ở gần nơi có nguồn thức ăn dồi dào. Trong những trường hợp không có đủ không gian để đào hang, lửng sẽ di chuyển vào các đống cỏ khô để trú đông. Chúng có thể dùng chung lãnh thổ với cáo đỏ hoặc thỏ châu Âu. Thỏ có thể hưởng lợi từ sự có mặt của những con lửng, như sự bảo vệ để chống lại các kẻ thù khác, và thường tránh được sự săn của chính những con lửng bằng cách đào hang nhỏ hơn, khó để đến được những khu vực trong tổ.

Ngủ đông

Cũng như gấu, khi loài lửng này ngủ đông thì không đi kèm với việc hạ thấp nhiệt độ cơ thể hoặc chức năng cơ thể. Chúng bắt đầu để chuẩn bị cho giấc ngủ mùa đông trong thời gian cuối mùa hè bằng việc tích lũy dự trữ chất béo, trong đó đạt đến đỉnh điểm vào tháng 10. Trong thời gian này, sàn hang được làm sạch và buồng nằm ngủ được lót. Chúng thường chuẩn bị sàn ngủ một khi tuyết rơi. Ở Nga, lửng chui vào hang giấc ngủ đông từ cuối tháng 10 đến giữa tháng 11. Trong các khu vực như Anh và Transcaucasia, nơi mà mùa đông ít khắc nghiệt, lửng hoặc bỏ giấc ngủ mùa đông hoàn toàn hoặc ngủ thức gián đoạn. Sau khi chìm vào giấc ngủ, lửng chặn lối vào bằng những chiếc lá khô và đất. Chúng chui khỏi nơi ngủ đông từ tháng 3 và đầu tháng 4.

Chế độ ăn

Cùng với loài gấu nâu, lửng châu Âu là một trong những loài ít ăn thịt nhất của Bộ Ăn thịt, chúng là loài ăn tạp rất thích ứng và cơ hội, có chế độ ăn bao gồm một loạt các động vật và thực vật. Giun đất là nguồn thức ăn quan trọng nhất, tiếp theo là côn trùng lớn, động vật có vú nhỏ hoặc con non, xác chết, ngũ cốc, trái cây và các chất lưu trữ dưới lòng đất. Động vật có vú bị săn bắt bởi lửng châu Âu bao gồm thỏ, chuột, chuột đồng, chuột chù, nốt ruồi và nhím châu Âu. Con mồi côn trùng bao gồm bọ da, bọ hung và bọ cánh cứng mặt đất, sâu bướm, ấu trùng và ong bắp cày và ong vò vẽ.

Thỉnh thoảng, chúng ăn động vật làm tổ trên mặt đất như chim, ếch, cóc, sa giông, rắn, thằn lằn, ốc sên, ốc sên, nấm, và thực phẩm màu xanh lá cây như cỏ ba lá và cỏ, đặc biệt là vào mùa đông và trong thời gian hạn hán. Chúng có đặc trưng bắt một số lượng lớn một loại thực phẩm trong mỗi cuộc săn. Nói chung, chúng không ăn hơn 0,5 kg (1.1 lb) thức ăn mỗi ngày, với con non chưa đạt được một năm tuổi ăn nhiều hơn con trưởng thành. Một con lửng trưởng thành nặng 15 kg (33 lb) ăn một số lượng thực phẩm bằng 3,4% trọng lượng cơ thể của nó. Chúng thường ăn con mồi tại chỗ, và hiếm khi vận chuyển nó về hang ngủ của chúng. Có trường hợp chúng giết gà chết dư trong chuồng gà.

Lửng châu Âu săn bắt thỏ trong suốt cả năm, đặc biệt là trong suốt thời gian khi có con non. Chúng bắt được thỏ non bằng cách định vị vị trí của chúng trong tổ của họ bởi hương thơm, sau đó đào theo chiều dọc xuống đến con mồi. Ở các huyện miền núi, đồi, rau thực phẩm khan hiếm, lửng dựa việc săn bắt thỏ như là một nguồn thực phẩm chủ yếu. Thỏ trưởng thành thường được tránh bị bắt, trừ khi chúng bị thương hoặc bị bắt trong các bẫy. Chúng ăn con thỏ cách chuyển chúng trong bẫy ra ngoài và ăn thịt, để lại phần da. Thực phẩm ngũ cốc bao gồm lúa mì, yến mạch, ngô và lúa mạch thỉnh thoảng. Trái cây bao gồm táo, lê, mận, mâm xôi, quả việt quất, quả mâm xôi, dâu tây, sồi, beechmast, pignuts và thân ống arum hoang dã.

Bệnh tật
Lao là yếu tố gây tử vong chính của lửng, mặc dù lửng bị nhiễm bệnh có thể sống và sinh sản thành công nhiều năm trước khi ngã gục vì bệnh này. Lửng dễ bị tổn thương đối với mustelid herpesvirus-1, cũng như bệnh dại và canine distemper, mặc dù 2 căn bệnh được đề cập sau không có mặt ở Đại Anh. Lửng được xem là phát tán bệnh lao bò cho gia súc. Các bệnh khác mà lửng châu Âu có thể mắc phải như arteriosclerosis, pneumonia, pleurisy, nephritis, enteritis, polyarthritis và lymphosarcoma. Các loài ký sinh trùng thường gặp trên lửng gồm các loài bọ chét như Paraceras melis, Chaetopsylla trichosa và Pulex irritans, chí như Trichodectes melis, ve bét như Ixodes ricinus, I. canisuga, I. hexagonus, I. reduvius, I. melicula. Ghẻ chó cũng gặp ở Lửng. Sán lải ở lửng gồm các loài sán lá như Itygonimus lorum; giun tròn gồm Molineus patent, Uncinaria stenocephala, Capilara erinacei, Aelurostrongylus falciformis và sán sơ mít như Mesocestoides lineatus và Dilepis undula.

Tham khảo

Ghi chú

Sách

Xem thêm
Ernest Neal & Chris Cheeseman. Badgers (Poyser, 2002)
Richard Meyer. The Fate of the Badger (Batsford 1986)

Liên kết ngoài
 ARKive  Photographs and video
 The Badger Trust - representing over 80 British badger groups
 Steve Jackson's Badger Pages - Facts about and photos of the badgers of the world
 Badgerland - The Definitive On-Line Guide to Badgers (Meles meles) in the UK
 Badgerwatcher.com - A guide to watching badgers in the UK
Wildlifeonline - Natural History of the European Badger
http://durhambadgers.org.uk/page.php?pageid=1
 Lancashire Badger Group.
 Science & Nature: Animals , BBC.
 Badgers in the Netherlands, Badgergroup Brabant Foundation.
Badger Survey in the Netherlands 2000-2001 , The Census Foundation.
Waarneming.nl  Originally a Dutch site, but you can change language at the top of the page. Sightings, pictures and distribution maps of European badgers in the Netherlands.
 Badgers in France, L’assiociation Meles.
 A video of an adult european badger. This is a close up video showing their behaviour

Lửng Anh
 DEFRA (UK government department) position on badgers and TB
 Executive summary of the Krebs Report Bovine Tuberculosis in Cattle and Badgers 1997
 The Randomised Badger Culling Trial
 Godfray Report, Independent Scientific Review of the Randomised Badger Culling Trial and Associated Epidemiological Research, March 2004. PDF format
 National Farmers Union proposals to control badgers (would involve repeal of the 1992 act) July 2005
 NFBG (now Badger Trust) response to the National Farmers Union proposals, August 2005
Tuyên bố tiếp tục săn bắn lửng ở Anh
 Allegations of lamping (among other practices) were made in the appendix to the NFBG (now Badger Trust) response to the Krebs Report

Lửng
Động vật Thổ Nhĩ Kỳ
Động vật Syria
Động vật có vú châu Á
Động vật có vú châu Âu
Động vật có vú Azerbaijan
Động vật Liban
Động vật được mô tả năm 1758
M
Động vật có vú Trung Đông


title: Điểu học

text:
Điểu học hay cầm điểu học là một nhánh của ngành động vật học chuyên nghiên cứu về các loài chim. Điểu học trong tiếng Anh là "ornithology" xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ, trong đó ὄρνις (ornis) nghĩa là "chim" và λόγος (logos) nghĩa là "giải thích". Điểu học có nhiều mặt khác biệt với các lĩnh vực nghiên cứu động vật khác, một phần bởi điều kiện quan sát và tính thẩm mỹ của các loài chim. Công việc nghiên cứu hầu hết được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu nghiệp dư áp dụng các nguyên tắc phương pháp luận chặt chẽ. Điểu học trong tiếng Anh là ornithology có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp ornithologos và tiếng Latinh cuối thế kỷ XVII ornithologia nghĩa là "khoa học về chim chóc".

Ngành điểu học có một lịch sử lâu đời, nghiên cứu về chim đã giúp loài người phát triển những khái niệm then chốt về tiến hóa, tập tính học và sinh thái học như các định nghĩa về loài, quá trình hình thành loài, bản năng, học hỏi, ổ sinh thái, guilds, địa lý sinh học đảo, phylogeography và bảo tồn chim. Thuở ban đầu, ngành vấn đề ngành điểu học tập trung chính là mô tả giống loài cũng như sự phân bố của loài đó, các nhà cầm điểu học hiện nay tìm kiếm câu trả lời cho các câu hỏi cụ thể hơn, với chim là vật mẫu cho các thí nghiệm về giả thuyết và các tiên đoán dựa trên các thuyết. Hầu hết các thuyết sinh học hiện đại áp dụng hệ thống phân loại sinh học và vì thế, số lượng nhà khoa học tự nhận mình là "nhà cầm điểu học" chuyên nghiệp cũng giảm xuống. Nhiều công cụ và kỹ thuật đã được sử dụng trong bộ môn điểu học, cả trong phòng thí nghiệm hoặc trên thực địa, và nhiều đột phá đã được tạo ra.

Ghi chú

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Lewis, Daniel. The Feathery Tribe: Robert Ridgway and the Modern Study of Birds. Yale University Press. .
Ornithologie (1773–1792) Francois Nicholas Martinet Digital Edition Smithsonian Digital Libraries
List of oldest ornithological organisations in the world
History of ornithology in North America
History of ornithology in China
Hill ornithology collections
 Robert Ridgway's A Nomenclature of Colors (1886) and Color Standards and Color Nomenclature (1912) - text-searchable digital facsimiles at Linda Hall Library

Điểu học
Lớp Chim


title: Long Thủy

text:
Long Thủy là một phường thuộc thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước, Việt Nam.

Địa lý
Phường Long Thủy nằm ở phía đông bắc thị xã Phước Long, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Thác Mơ
Phía tây giáp xã Long Giang
Phía nam giáp phường Thác Mơ và phường Sơn Giang
Phía bắc giáp huyện Bù Gia Mập.

Phường có diện tích 3,97 km², dân số năm 2009 là 6.954 người, mật độ dân số đạt 1.751 người/km².

Lịch sử
Phường Long Thủy được thành lập vào ngày 11 tháng 8 năm 2009 trên cơ sở 397,04 ha diện tích tự nhiên và 6.954 người của thị trấn Thác Mơ.

Chú thích

Tham khảo