title: Trận rừng Tucholskich

text:
Trận rừng Tucholskich là một trong các trận đánh mở màn của Chiến dịch Ba Lan trong Chiến tranh thế giới thứ hai, kéo dài từ ngày 1 cho đến ngày 5 tháng 9 năm 1939 khi Tập đoàn quân số 4 (Đức) của Thượng tướng Pháo binh Günther von Kluge tấn công rừng Tucholskich trên tuyến Hành lang Ba Lan – nơi được Tập đoàn quân Pomorze (Ba Lan) của Trung tướng Władysław Bortnowski chốt giữ. Sau 5 ngày chiến đấu dữ dội, bộ binh cùng thiết giáp Đức đánh quỵ 2 sư đoàn bộ binh và 1 lữ đoàn kỵ binh trên sườn bắc của Tập đoàn quân Pomorze, loại tầm 1 vạn quân Ba Lan ra khỏi vòng chiến, đồng thời chọc thủng tuyến Hành lang Ba Lan và nối liền Đông Phổ với bản thổ Đức. Chiến thắng Tucholskich đã chứng minh hiệu quả chiến đấu của binh chủng thiết giáp Đức non trẻ và mang lại kinh nghiệm bổ ích cho họ đánh thần tốc vào Pháp theo đường rừng núi Ardennes năm 1940.

Bối cảnh
Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc tại châu Âu với sự thất bại toàn diện của Đức vào tháng 11 năm 1918. Trong Hội nghị Hòa bình Versailles ngày 28 tháng 6 năm 1919, các nước thắng trận ép Đức nhượng cho Ba Lan một dải đất có diện tích 15.540 km2 (thuộc địa bàn các tỉnh Tây Phổ và Posen), đặng khai thông đường ra biển Baltic của Ba Lan. Chủ trương này đã dẫn đến sự hình thành của "Hành lang Ba Lan" cắt rời Đông Phổ khỏi phần lớn nước Đức và gây mâu thuẫn sâu sắc cho quốc dân Đức. cũng như 2 triệu kiều dân Đức sinh sống trên "hành lang" ấy. Đây là một trong những nguyên nhân châm ngòi cho sự bùng nổ của Chiến tranh thế giới thứ hai vào ngày 1 tháng 9 năm 1939, khi Đức tuyên chiến và xua 5 tập đoàn quân tấn công Ba Lan.

Theo Kế hoạch Trắng (Fall Weiss) do các cán bộ tham mưu Đức Erich von Manstein và Günther Blumentritt hoàn chỉnh năm 1939, Hành lang Ba Lan nằm trong phạm vi tác chiến của Cụm Tập đoàn quân Bắc do tướng Fedor von Bock chỉ huy (gồm Tập đoàn quân số 3 do tướng Georg von Küchler chỉ huy và Tập đoàn quân số 4 do tướng Günther von Kluge chỉ huy). Cụ thể, kế hoạch huy động các Quân đoàn II và Thiết giáp XIX thuộc Tập đoàn quân số 4 đánh lấy Hành lang Ba Lan hòng nối liền Đông Phổ với bản thổ Đức, trong khi Tập đoàn quân số 3 đánh từ Đông Phổ sang hướng tây và nam đặng uy hiếp Warszawa đồng thời yểm trợ cho Tập đoàn quân số 4 vượt sông Wisla. Sau khi làm chủ Hành lang Ba Lan, Kluge sẽ hợp lực cùng Küchler tiến về Warszawa. Thực thi kế hoạch ấy, quân Đức tràn vào hành lang lúc 5h sáng ngày 1 tháng 9 và ban đầu không gặp kháng cự trong khu vực có kiều dân Đức sinh sống.

Đối diện với Tập đoàn quân số 4 (Đức) là Tập đoàn quân Pomorze của Ba Lan do tướng Władysław Bortnowski chỉ huy, có các Sư đoàn Bộ binh số 9, 27 và Lữ đoàn Kỵ binh Pomorska - Cụm tác chiến Czersk trấn thủ hành lang. Sách lược của Ba Lan chỉ yêu cầu Tập đoàn quân Pomorze cố thủ trong trường hợp quân Đức mở các cuộc đánh phá quy mô nhỏ vào Danzig và hành lang. Bởi vậy, sau khi chiến tranh toàn diện bùng phát, quân phòng thủ hành lang nói riêng và Tập đoàn quân Pomorze nói chung vừa đánh vừa lui xuống các địa bàn dễ trụ hơn ở phía nam. Quân Ba Lan cũng không mấy bận tâm trước cuộc đối đầu sắp tới do họ coi cánh rừng rậm Tucholskich ở hành lang là một trở ngại tự nhiên cho lực lượng thiết giáp của địch. Trên thực tế, khu rừng này rất quen thuộc với giới quân nhân Đức do nó từng là một trong các thao trường huấn luyện của quân đội Đức hoàng trước năm 1919 và nằm không xa Kulm, sinh quán của tướng Heinz Guderian – một trong các chỉ huy chủ chốt của quân Đức trong các chiến dịch Ba Lan, Pháp và Nga.

Binh lực

Quân đội Đức
 Cụm Tập đoàn quân Bắc (Tư lệnh: Đại tướng Fedor von Bock)
 Tập đoàn quân số 4 (Tư lệnh: Thượng tướng Pháo binh Günther von Kluge)
 Quân đoàn Thiết giáp XIX (Tư lệnh: Thượng tướng Thiết giáp Heinz Guderian)
 Sư đoàn Bộ binh Mô tô số 2 (Sư đoàn trưởng: Trung tướng Paul Baker)
 Sư đoàn Bộ binh Mô tô số 20 (Sư đoàn trưởng: Trung tướng Mauritz von Wiktorin)
 Sư đoàn Thiết giáp số 3 (Sư đoàn trưởng: Trung tướng Leo Geyr von Schweppenburg)
 Quân đoàn II (Tư lệnh: Thượng tướng Bộ binh Adolf Strauß)
 Sư đoàn Bộ binh số 32 (Sư đoàn trưởng: Trung tướng Franz Böhme)
 Sư đoàn Bộ binh số 3 (Sư đoàn trưởng: Thiếu tướng Walter Lichel)

Quân đội Ba Lan
 Tập đoàn quân Pomorze (Tư lệnh: Trung tướng Władysław Bortnowski)
 Sư đoàn Bộ binh số 9 (Sư đoàn trưởng: Đại tá Józef Werobej)
 Sư đoàn Bộ binh số 27 (Sư đoàn trưởng: Thiếu tướng Juliusz Drapella)
 Cụm tác chiến Czersk (Tư lệnh: Thiếu tướng Stanisław Grzmot-Skotnicki)
 Lữ đoàn Kỵ binh Pomorska (Lữ đoàn trưởng: Đại tá A. Zakrzewski)

Diễn biến
Vì đánh giá quá cao địa hình rừng Tucholskich nên quân Ba Lan đã bị choáng ngợp khi bộ binh và thiết giáp Đức tràn như vũ bão qua rừng vào ngày 1 tháng 9. Hai bên đánh nhau quyết liệt trong suốt một ngày trời và phía Ba Lan bị thương vong rất lớn. Mặc dù vậy, họ đã cầm chân và thậm chỉ đẩy lui được các đơn vị bộ binh Đức ở một số địa điểm. Song họ không hay biết rằng diễn biến quyết định của trận đánh nằm trên địa bàn tác chiến của Quân đoàn Thiết giáp XIX (Đức), nơi thủ trưởng quân đoàn Heinz Guderian trực tiếp chỉ huy Sư đoàn Thiết giáp số 3 tiến công phòng tuyến Ba Lan trên sông Brahe đặng uy hiếp hậu quân của địch. Thoạt đầu, Trung đoàn Súng trường số 3 cùng Trung đoàn Thiết giáp số 6 tập trung hỏa lực chế áp các ổ kháng cự được ngụy trang của Ba Lan ở bên kia sông. Tiếp theo đó, Guderian cho một tiểu đoàn mô tô bơi thuyền nhựa sang sông hòng đánh giá tình hình và giao chiến với đại đội xe đạp Ba Lan chốt giữ đầu cầu, trong khi xe tăng đồng loạt di chuyển qua cầu. Quân Đức chỉ thương vong vài người mà diệt gọn được đại đội xe đạp Ba Lan. Đến 18h00, toàn bộ Quân đoàn Thiết giáp XIX đã qua được sông Brahe và Sư Thiết giáp 3 chiếm được thị trấn Sviekatovo – mục tiêu tác chiến trong ngày của họ – sau khi đêm xuống. Mặc dù trận đánh chưa đến hồi chấm dứt, thắng lợi của Guderian trên sông Brahe đã gây tác động tai hại cho cuộc chiến đấu của quân đội Ba Lan trong các ngày tới.

Khu vực mặt trận Brahe cũng chính là nơi xảy ra cuộc xung phong đầu tiên của kỵ binh trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Sau một ngày quầng thảo với Sư đoàn Bộ binh Mô tô số 20 (Đức), Đại tá Kazimierz Mastelarz – Trung đoàn trưởng Trung đoàn Thương kỵ binh Pomerania số 18 – quyết định tung 2 khối kỵ binh đánh bọc sườn quân Đức hòng yểm trợ đường rút của bộ binh Ba Lan. Quân thương kỵ Ba Lan ban đầu đánh tan một tiểu đoàn bộ binh Đức, nhưng sau đó vấp phải hỏa lực mạnh từ một đoàn thiết vận xa Đức và 20 cán-binh Ba Lan (trong đó có Mastelarz) bỏ mạng. Kỵ binh Ba Lan buộc phải chạy đi ẩn náu và triển khai pháo chống tăng để ngăn chặn sự truy kích của địch. Tuy bị bẻ gãy, cuộc xung phong của Trung đoàn Thương kỵ số 18 đã kìm hãm được bước tiến của Sư đoàn Bộ binh Mô tô số 20 (Đức) trong một khoảng thời gian nhất định. Song những thành công như vầy không thể vãn hồi tình hình quân Ba Lan trong trận chiến.

Bước sang ngày 2 tháng 9, sức ép từ các mũi tiến công của Đức trên 3 hướng bắc, tây và nam càng lúc càng đè nặng lên quân Ba Lan ở hành lang. Sư đoàn Thiết giáp số 3 tiếp tục khai thác mũi đột phá của mình và áp sát Poledno đằng sau phòng tuyến chính của Tập đoàn quân Pomorze. Quân Ba Lan chặn được các xe tăng hạng nhẹ của Đức trong một số trận lẻ, song Guderian không để cho bất kỳ một thất bại nhỏ nào ngăn cản quân đoàn ông hoàn thành nhiệm vụ được giao. Sư đoàn Thiết giáp số 3 đã được tăng cường một tiểu đoàn trang bị các xe tăng hạng trung tân tiến Panzer III và IV mà quân Ba Lan không thể nào địch nổi. Ở phía nam, bất chấp sự kháng cự mạnh mẽ của bộ binh Ba Lan, Sư đoàn Bộ binh số 32 (Đức) đã khoét được một lỗ thủng vào trận tuyến địch và thọc sâu đến tận trạm đường sắt Prusczs, đồng thời yểm trợ cho cạnh sườn phía nam của Sư đoàn Thiết giáp số 3. Sư đoàn số 27 (Ba Lan) đã chạy thoát xuống ngoại ô thị trấn Bydgoszcz trong ngày 3 tháng 9, nhưng chỉ một nhúm tàn quân của Sư đoàn số 9 và Lữ đoàn Kỵ binh Pomorska gặp được họ sau khi chạy khỏi vòng vây của địch.

Cuộc quyết đấu trên hành lang Ba Lan đã kết thúc về cơ bản vào ngày 3 tháng 9 với sự tan nát của Tập đoàn quân Pomorze. Lúc 16h00, tàn quân Ba Lan được lệnh triệt thoái về bên kia sông Wisla để xây dựng một phòng tuyến mới. Bên cạnh đó, một số ổ kháng cự tiếp tục hoạt động cho đến khi bị quân Đức triệt tiêu vào ngày 5 tháng 9.

Kết cục
Sau 5 ngày chiến đấu ác liệt, Cụm Tập đoàn quân Bắc (Đức) đã hoàn tất nhiệm vụ đầu tiên của mình trong chiến dịch: chọc thủng Hành lang Ba Lan, hàn gắn Đông Phổ với phần lớn nước Đức và loại chừng 1 vạn quân Ba Lan khỏi vòng chiến. Trong khi đó, theo báo cáo của Guderian cho Quốc trưởng Adolf Hitler vào ngày 6 tháng 9, tổn thất của Quân đoàn Thiết giáp XIX chỉ bao gồm 150 cán-binh tử trận và 700 bị thương. Guderian lấy con số thiệt hại nhỏ nhoi này làm minh chứng cho hiệu quả của chiến thuật tăng-thiết giáp mà ông dày công xây dựng và phát triển trong giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến. Đến nay vẫn chưa có số liệu về thương vong của Quân đoàn II (Đức) tại Hành lang Ba Lan. Ngay sau chiến thắng rừng Tucholskich, Bộ Tư lệnh Cụm Tập đoàn quân Bắc phát lệnh cho Tập đoàn quân số 4 tiến sang Đông Phổ nhằm hiệp lực cùng các đơn vị phía đông của Tập đoàn quân số 3 đánh về Warszawa. Ngày 6 tháng 9, hai tập đoàn quân của tướng Bock hội quân ở hướng nam Graudenz. Tin chắc vào thắng lợi cuối cùng, Bock dời tổng hành dinh lên Allenstein (Đông Phổ) để dễ bề chỉ đạo các đợt tấn công kế tiếp vào nội địa Ba Lan.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bitwa w Borach Tucholskich

Rừng Tucholskich
Trận đánh liên quan tới Đức
Trận đánh liên quan tới Ba Lan
Xung đột năm 1939


title: Trận vượt sông Dniestr

text:
Trận vượt sông Dniestr (21-22 tháng 8 năm 1944) hay còn gọi là trận đổ bộ Akkerman là một trận chiến nằm trong chiến dịch tấn công chiến lược Iaşi-Chişinău thuộc Chiến tranh Xô-Đức. Nó chính là trận đánh vượt sông Dniestr của Tập đoàn quân số 46 (thuộc Phương diện quân Ukraina 3 với sự phối hợp của Giang đoàn Danub.

Binh lực và kế hoạch

Quân đội Rumani và Đức Quốc xã
Cho đến đầu chiến dịch, trận tuyến giữa hai bên chạy dọc theo khu vực cửa sông Dniestr với lòng sông có chỗ rộng tới 11 cây số. Để đề phòng quân đội Liên Xô đổ bộ, khu bờ sông được bố trí ba lớp hào và hào chống tăng, một số lượng lớn hỏa điểm mạnh cùng những bãi mình dày đặc chôn ở bờ sông và những vùng nước nông. Trấn thủ tại khu vực này là các đơn vị của Tập đoàn quân Rumani số 3 (tư lệnh: Đại tướng Petre Dumitrescu) thuộc Cụm Tập đoàn quân Nam Ukraina (thượng tướng Johann Friessner). Số quân Rumani đóng tại Akkerman khoảng chừng 4.000 người với 100 đại bác.

Quân đội Liên Xô
Theo kế hoạch của F. I. Tolbukhin, tư lệnh Phương diện quân Ukraina 3, các đơn vị hải quân đánh bộ của Tập đoàn quân số 46 (tư lệnh: trung tướng I. T. Shlyomin, chỉ huy lực lượng hải quân là trung tướng A. N. Bakhtin) phải vượt qua khu vực cửa sông Dniestr và tổ chức đổ bộ tại các khu vực Kalagleya (Kalahliya), Roksolany, và cửa Tsaregradskoye, bao vây và tiêu diệt quân địch ở Akkerman (nay là Bilhorod-Dnistrovskyi) và từ đó thọc sâu vào hậu tuyến của quân đội Rumani.

Mũi tấn công chính của cuộc vượt sông được thực hiện tại cửa sông Dniestr do một cụm tác chiến thực thi (bao gồm lữ đoàn bộ binh thuộc hải quân độc lập số 83, tiểu đoàn hải quân đánh bộ độc lập số 369 cùng với một số tiểu đoàn công binh và một đại đội công binh đào hầm). Vị trí đổ bộ của cụm tác chiến ở phía Bắc Akkerman và họ phải thiết lập một bàn đạp vượt sông tại hướng Moloha, điểm cao 68,2. Tại vùng phụ cận phía Nam Akkerman là khu vực đổ bộ của lữ đoàn bộ binh thuộc hải quân độc lập số 255, đơn vị này sẽ tiến theo hướng Turki (Tuzly) và hội quân tại phía Tây cùng với nhóm đổ bộ tại Bắc Akkerman, hình thành vòng vây đối với quân địch tại đây. Tổng binh lực bao gồm 8.022 người, 10 xe tăng, 122 đại bác và 73 súng cối. Lượng tàu thuyền dùng trong việc đổ bộ bao gồm 500 xuồng đổ bộ dạng gấp xếp, 21 bè, 1 thuyền máy, 18 tàu kéo, 4 tàu đánh cá vũ trang, khoảng 20 phà tự hành và các bồn phao. Ngoài ra, các nhóm đổ bộ còn nhận được sự yểm hộ của lực lượng pháo binh hùng hậu đóng ở bờ Đông sông Dniestr, trong đó bao gồm 26 khẩu đại bác bảo vệ bờ biển với cỡ nòng lớn. Nhằm đảm bảo cho pháo binh bắn chính xác, quân đội Liên Xô đã chuẩn bị nguyên một liên đội không quân chuyên nhiệm vụ định vị mục tiêu cũng như bố trí những đơn vị có nhiệm vụ tương tự trong đội ngũ các nhóm đổ bộ.

Nhằm đảm bảo sự thống nhất và liền lạc trong công tác chỉ huy, tất cả các công đoạn chuẩn bị và tiến hành đổ bộ đều được đặt dưới sự điều hành của Giang đoàn Danub do Phó đô đốc S. G. Gorshkov chỉ huy. Rất nhiều tài lực và nhân lực đã được huy động cho công tác chuẩn bị và Hạm đội Biển Đen đã đóng góp một phần đáng kể trong việc chuẩn bị.

Công tác nghi binh và trinh sát được chuẩn bị chu đáo. Ngay từ trước chiến dịch một thời gian rất dài, quân đội Liên Xô đã tiến hành nhiều hoạt động trinh sát, thám thính tại phòng tuyến quân địch đồng thời toàn bộ dải trận tuyến bên phía Liên Xô cũng đồng loạt "im hơi lặng tiếng", che giấu các hoạt động chuẩn bị đổ bộ. Các đầu neo, dây cáp và tàu thuyền cũng được ngụy trang kỹ lưỡng. Đồng thời, việc bắn chuẩn bị cũng không được tiến hành để đảm bảo yếu tố bí mật và bất ngờ. Các đơn vị tham gia đổ bộ được rút về để huấn luyện thêm tại khu vực cửa Khadzhibey gần Odessa với địa hình gần giống như tại cửa sông Dnister nơi đổ bộ.

Diễn biến
Tối ngày 21 tháng 8 năm 1944, khi màn đêm vừa buông xuống, lực lượng đổ bộ của quân đội Liên Xô lập tức khởi hành. Đội đổ bộ chủ công ở phía Bắc có quân số 2.318 người với 270 tàu, trong khi đội phía Nam có 1.216 người với 218 tàu. Đi đầu là lực lượng bộ binh; pháo binh, súng cối và xe bọc thép lội nước được chuyên chở tại thê đội hai, còn thê đội ba là xe tăng. Thê đội thứ nhất của cả hai mũi tấn công đều tổ chức đổ bộ cùng một lúc. Ngay trước khi tiếp cận bờ Tây sông Dniestr, vào lúc 0 giờ 30 phút ngày 22 tháng 8 lực lượng không quân Xô Viết (bao gồm 180 máy bay) đã tiến hành không tập dữ dội vào các phòng tuyến quân địch. Hải pháo trên các tàu chiến của Giang đoàn Danub cũng nã pháo cấp tập vào khu vực đổ bộ tại Bugaz (???)

Quân Rumani chỉ phát hiện ra các thê đội đổ bộ Liên Xô ở mũi chủ công Bắc khi lực lượng đổ bộ cách bờ chừng 100-150 mét, còn đối với mũi phụ công Nam là 300-400 mét. Đại bác và súng máy Rumani lập tức nổ súng bắn trả, tuy nhiên phía Liên Xô đã trả lời bằng hỏa lực pháo binh vượt trội và nhanh chóng làm câm tiếng các hỏa điểm và trận địa pháo gần bờ của đối phương. Các tàu đổ bộ Liên Xô thả khói mù che mắt địch quân, bao bọc các toán bộ binh đang lần lượt cập bờ. Đến 2 giờ 40 phút sáng, cả hai mũi chủ công đều đã thiết lập được bàn đạp vượt sông và, sau những trận kịch chiến bằng súng đạn, lưỡi lê và cả nắm đấm đã xuyên thủng các hàng phòng ngự quân địch, đột phá sâu vào hậu phương quân Rumani. Không lâu sau đó, vào 5 giờ sáng, một liên đội thuộc Giang đoàn Danube (bao gồm 8 tàu pháo, 2 tàu cối và 2 tàu quét mìn) từ hướng biển Đen đã tấn công vào cửa sông Dnister, vượt qua những bãi thủy lôi dày đặc và làn mưa đạn pháo của quân địch và tiếp cận bờ Tây sông Dniestr, yểm hộ cho thê đội 2 và 3 tổ chức đổ bộ.

Đến 9 giờ sáng, cả hai mũi tấn công đã tiến sâu đến 9 cây số vào hậu tuyến quân địch, bắt đầu bao vây Akkerman. Quân Rumani tổ chức một đợt phản kích mạnh vào mũi chủ công phía Bắc nhưng nhanh chóng bị pháo binh Liên Xô từ bờ Đông đánh lui. Các phòng tuyến Rumani liên tiếp sụp đổ đã gây ra sự rối loạn trong hàng ngũ của họ, nhiều binh sĩ thậm chí đã bỏ chạy không chiến đấu. Vào 18 giờ, pháo đài và thành phố Akkerman được giải phóng. Đến cuối ngày, hai bàn đạp vượt sông tại phía Bắc và Nam đã nhập lại thành một với bề rộng 40 cây số và chiều sâu hơn 15 cây số; trong đó nhiều chi đội hải quân đánh bộ đã đột phá đến 30 cây số vào trong bờ Tây, phá hoại tuyến liên lạc và gây ra nhiều hoảng loạn trong quân đội đối phương.

Kết quả, đánh giá và ảnh hưởng

Sau trận đánh, vào đêm 22 rạng ngày 23 tháng 8 tại khu vực đầu cầu vừa giành được quân đội Liên Xô đã xây dựng những chiếc cầu phao bắc qua sông. Lực lượng đặc nhiệm của Tập đoàn quân số 46 băng qua sông Dniestr trên những chiếc cầu này và đến buổi sáng ngày 23 đã bắt đầu tấn công dữ dội. Cùng lúc đó, mũi tấn công của Tập đoàn quân số 37 tại Kitskany (???) cũng thành công, phối hợp với Tập đoàn quân số 46 bao vây 5 sư đoàn Rumani ở phía Nam Sarata. Con đường tiến vào Rumani dọc theo bờ biển Đen đã mở ra cho Phương diện quân Ukraina 3. Cuộc tấn công tại cửa sông Dniestr đã hoàn thành sớm hơn so với kế hoạch.

Có thể nói chuỗi trận chiến vượt cửa sông Dniestr là một trong những trận đánh đổ bộ thành công nhất của quân đội Liên Xô trong cuộc chiến nếu xét tốc độ hoàn thành kế hoạch cũng như vai trò quan trọng của nó trong cả chiến dịch. Nguyên nhân thành công của cuộc đổ bộ bao gồm quá trình huấn luyện kỹ lưỡng đối và tinh thần cao của các binh sĩ tham gia trận đánh, sự hỗ trợ mạnh mẽ của pháo binh cũng như hoạt động đắc lực của các vũ khí xung kích, và hoạt động chỉ huy thống nhất, hữu hiệu ở cấp độ chiến dịch. Năm binh sĩ thuộc lực lượng hải quân đánh bộ Liên Xô đã được phong danh hiệu Anh hùng Liên Xô trong trận đánh này.

Thiệt hại của quân Rumani là 300 chết, 750 bị bắt cùng một lượng lớn khí tài quân sự bị thu giữ. Thiệt hại vật chất của phía Liên Xô là 1 bè đổ bộ, còn thiệt hại nhân mạng chưa được công bố.

Tham khảo

 Советская военная энциклопедия в 8 томах. М.:Военное издательство, 1976—1981. — Том 3 «Гражданская» — «Йокота». — С.207—209.
 Цирлин А. Д., Бирюков П. И., Истомин В. П., Федосеев Е. Н. Инженерные войска в боях за Советскую Родину. — М.: Воениздат, 1970.
 Исаев А. И. Антисуворов (глава 11).
 Сверлов А. В. «Воплощение замысла»

Xung đột năm 1944
Chiến dịch quân sự trong Thế chiến thứ hai
Mặt trận Balkan 1944


title: Tần Văn công

text:
Tần Văn công (chữ Hán: 秦文公, trị vì: 765 TCN – 716 TCN), là vị vua thứ bảy của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sự nghiệp
Theo Sử ký, Tần Văn công là con của Tần Tương công, vua thứ 6 nước Tần. Năm 766 TCN, Tần Tương công mất, ông lên nối ngôi.

Năm 762 TCN, Tần Văn công đi đến vùng nơi sông Vị Thủy và sông Khiên Thủy giao nhau, bói được quẻ tốt bèn dời thành ấp về đó vì mục đích quân sự. Năm 756 TCN, Tần Văn công dựng Chỉ đàn ở huyện Phu.

Năm 754 TCN, ông bắt đầu đặt chức sử quan ghi chép các sự kiện lịch sử của nước Tần. Dân chúng nước Tần nhiều người được giáo hóa.

Năm 750 TCN, Tần Văn công mang quân đánh Tây Nhung, thắng trận. Quân Tây Nhung bỏ chạy. Ông bèn tập hợp các di dân cũ của nhà Chu, làm chủ một vùng rộng lớn tới Kỳ Sơn. Từ Kỳ Sơn về phía đông, ông cắt đất và dân chúng dâng cho Chu Bình Vương.

Năm 746 TCN, ông đặt ra hình phạt tru di tam tộc.

Năm 718 TCN, thế tử qua đời, ông đặt cho tên thụy là Tĩnh công và lập cháu nội là con Tĩnh công năm đó lên 8 tuổi làm người kế nghiệp.

Năm 716 TCN, Tần Văn công qua đời. Ông ở ngôi được 50 năm, được an táng tại Tây Sơn. Cháu đích tôn là Tần Ninh công lên nối ngôi.

Xem thêm
 Tần Trang công
 Tần Ninh công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tần bản kỷ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần


title: Tần Ninh công

text:
Tần Hiến công (chữ Hán: 秦憲公, trị vì: 715 TCN – 704 TCN), là vị vua thứ tám của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc. Trong Sử ký Tư Mã Thiên ghi chép thụy hiệu của ông là Tần Ninh công(秦寧公), nhưng những dòng chữ trên những đồ đồng được khai quật từ thời đại đã chứng minh rằng Sử ký đã lầm lẫn chữ Ninh(寧) với chữ Hiến(宪/憲).

Sự nghiệp
Theo Sử ký, Tần Hiến công là cháu đích tôn của Tần Văn công, vua thứ 7 nước Tần. Cha ông là Tần Tĩnh công đã qua đời trước ông nội nên ông được lập làm người kế vị. Năm 716 TCN, Tần Văn công mất, ông lên nối ngôi, lúc đó mới 10 tuổi.

Năm 714 TCN, Tần Hiến công dời đô đến Bình Dương (平阳, ngày nay thuộc Thiểm Tây) và điều quân đánh đất Đãng Xa của nước Bạc. Sang năm 713 TCN, ông lại điều quân đánh nước Bạc lần thứ 2, vua nước Bạc thua chạy sang Tây Nhung.

Năm 704 TCN, Tần Hiến công đánh họ Đãng và chiếm đất Đãng.

Cùng năm, Tần Hiến công qua đời khi mới 22 tuổi. Ông ở ngôi được 12 năm, được an táng tại Tây Sơn.

Tần Hiến công lấy vợ là Cơ Tử nước Lỗ, sinh được hai người con lớn. Sau đó ông lại sinh ra người con trai út. Hiến công vốn đã lập người con trưởng làm thế tử, nhưng sau khi ông qua đời, 3 đại thần là Phất Kỵ, Uy Lũy và Tam Phủ phế thế tử, lập người con út là Doanh Mạn mới 5 tuổi lên nối ngôi, tức là Tần Xuất tử.

Xem thêm
 Tần Xuất tử
 Tần Văn công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tần bản kỷ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Vua thiếu nhi cổ đại
Thập niên 720 TCN


title: Caracal (súng ngắn)

text:
Súng ngắn Caracal là loại súng ngắn bán tự động được phát triển và chế tạo bởi công ty Caracal International L.L.C tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Súng được giới thiệu lần đầu tiên năm 2007, đây là loại súng ngắn bán tự động đầu tiên được phát triển và chế tạo tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Để chứng minh độ tin cậy của súng, Caracal đã được gửi đến thử nghiệm theo chuẩn NATO tại Đức trong cả trong quân đội và cảnh sát, nó đã vượt qua được các thử nghiệm. Súng hiện đã được sử dụng trong lực lượng quân đội và cảnh sát của một số nước Trung Đông, ngoài ra nó còn được dùng để xuất khẩu sang các thị trường khác.

Thiết kế
Caracal sử dụng cơ chế nạp đạn bằng độ giật lùi nòng ngắn với cơ chế khóa sau nòng kiểu nòng xiên chống vào khe trong thân súng. Khi bắn nòng sẽ hấp thu lực giật lùi về phía sau và kéo khối trượt theo với các gờ bám nối hai phần với nhau. Nhưng sau một đoạn ngắn nòng sẽ đi vào một đường cắt khiến nó không còn lùi theo đường thẳng nữa mà đi xiên chếch xuống dưới, việc này làm các gờ móc nối giữa nòng và khối trược được tách ra và hai bộ phận đi theo hai hướng khác nhau, nòng sẽ chống vào một gờ cản khóa không cho nó di chuyển tiếp khi đi xiên xuống trong khi khối lùi sẽ tiếp tục chu kỳ nạp đạn của mình. Và khi khối lùi tiến về phía trước để trở về chỗ cũ thì nó sẽ đè nòng thẳng lại và các gờ móc nối lại được gắn với nhau và toàn bộ khối trở về chỗ cũ chuẩn bị bắn viên tiếp theo. Thiết kế này làm chiều phản lực mà súng tạo ra tác động đến tay xạ thủ ở vị trí thấp giúp cho súng bớt bị giật lên trên để tăng độ chính xác.

Hệ thống điểm hỏa của súng là hoạt động kép luôn ở chế độ nửa lên cò để việc bóp cò súng được nhẹ hơn. Súng không có nút khóa an toàn nhưng có cơ chế tự động khóa cò súng và kim điểm hỏa. Khung súng được làm bằng bằng nhựa chịu lực. Nòng và khối trượt được làm bằng thép cacbon. Hộp đạn của súng tiêu chuẩn chứa 18 viên với hai hàng đạn.

Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi nhưng có thanh răng bên dưới phần nhô ra của nòng để gắn các hệ thống hỗ trợ tác chiến cần thiết như hệ thống nhắm laser, đèn pin... Ngoài ra còn một số hệ thống hỗ trợ được thiết kế riêng để gắn vào súng như hệ thống nhắm điểm đỏ, báng súng...

Biến thể
Súng có ba mẫu chính:
Caracal F: Mẫu cơ bản.
Caracal C: Mẫu nhỏ hơn.
Caracal SC: Mẫu nhỏ hơn nữa.

Các nước sử dụng

Liên kết ngoài

Caracal International LLC.
Caracal Consulting Pictures, videos, information
Bắn thử Caracal F

Súng ngắn
Súng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
Vũ khí cảnh sát
Vũ khí dùng đạn 9mm Parabellum
Vũ khí dùng đạn.40 S&W


title: Polikarpov I-185

text:
Polikarpov I-185 là một loại máy bay tiêm kích của Liên Xô, thiết kế vào năm 1940. Là thiết kế tân tiến nhất vào lúc đó, với động cơ khỏe và trang bị vũ khí tốt, I-185 là máy bay Xô Viết duy nhất có thể đạt hiệu suất ngang với Yak-9U. Nhưng dự án I-185 đầy triển vọng đã không thể tiếp tục do chiến dịch Barbarossa của Đức Quốc xã khiến cho các nhà máy phải sản xuất những thiết kế có sẵn, trong khi chiếc I-185 mới thực hiện các chuyến bay thử. Tổng cộng chỉ có bốn nguyên mẫu I-185 được sản xuất.

Tính năng kỹ chiến thuật (I-185 (M-71 etalon))

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Abanshin, Michael E. and Gut, Nina. Fighting Polikarpov, Eagles of the East No. 2. Lynnwood, WA: Aviation International, 1994. ISBN 1-884909-01-9.
 Gordon, Yefim and Dexter, Keith. Polikarpov's Biplane Fighters (Red Star, vol. 6). Earl Shilton, Leicester, UK: Midland Publishing, 2002. ISBN 1-85780-141-5
 Green, William and Swanborough, Gordon. The Complete Book of Fighters. New York: Smithmark Publishers, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
 Gordon, Yefim. Soviet Airpower in World War 2. Hinckley, England: Midland Publishing, 2008 ISBN 978-1-85780-304-4
 Guglya, Yu. A. and Ivanov, V.P. (Гугля, Ю.А., Иванов, В.П.) "Rokovoi I-180" ("Роковой И-180") ("The Fatal I-180") . Aerohobbi nr.1/94, 1994.
 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopaedia of Russian Aircraft 1875–1995. London, Osprey, 1995 ISBN 1-85532-405-9
 Kopenhagen, W. (ed.) Das große Flugzeug-Typenbuch. Transpress, 1987. ISBN 3-344-00162-0.
 Léonard, Herbert. Les avions de chasse Polikarpov. Rennes, France: Éditions Ouest-France, 1981. ISBN 2-85882-322-7. (French)
 Léonard, Herbert. Les chasseurs Polikarpov. Clichy, France: Éditions Larivière, 2004. ISBN 2-914205-07-4. (French)
 Maslov, Mikhail (Маслов, Михаил). И-180 / И-185 (I-180/I-185) . Moscow: Tekhnika-molodezhi; Vostochnyi gorizont, 2003.

Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
I-185
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Polikarpov ITP

text:
Polikarpov ITP (Istrebitel Tyazholiy Pushechniy; ; Tiêm kích pháo hạng nặng) là một mẫu thử máy bay tiêm kích của Liên Xô trong Chiến tranh thế giới II.

Tính năng kỹ chiến thuật (M-2)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

Liên kết ngoài
 Line drawings
 Information on Polikarpov ITP

Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
ITP
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Việt Nam Nhân xã Cách mạng Đảng

text:
Việt Nam Nhân xã Cách mạng Đảng (gọi tắt là Nhân xã Đảng hay Đảng Nhân xã) là một chính đảng tồn tại và hoạt động tại Việt Nam Cộng hòa từ năm 1967 đến tháng 4 năm 1975 do một số chính khách Công giáo từng có liên hệ với Đảng Cần lao Nhân vị sáng lập.

Lịch sử
Sau sự kiện anh em Tổng thống Ngô Đình Diệm và Ngô Đình Nhu bị ám sát, chính thể Đệ Nhất Cộng hòa cáo chung và Đảng Cần lao Nhân vị bị buộc giải thể, vào năm 1965, giáo sư Trương Công Cừu (vốn là cựu đảng viên Cần lao Nhân vị Cách mạng Đảng) tuyên bố khôi phục tổ chức nhưng thay đổi tên gọi cùng cương lĩnh hoạt động. Nhưng thực trạng không có gì hứa hẹn, vì những nhược điểm vẫn còn nguyên vẹn như xưa. Đảng không phát triển được vì thiếu chính trị gia tài năng, thiếu triết thuyết dân tộc, thiếu cán bộ, thiếu phương tiện, thiếu huấn luyện. Việt Nam Nhân xã Cách mạng Đảng được cấp phép hoạt động vào tháng 10 năm 1967 và tồn tại cho đến năm 1975.

Buộc phải dựa vào uy tín sẵn có của Cần lao Nhân vị Cách mạng Đảng, tổ chức Đảng Nhân xã được gây dựng và củng cố từ cấp trung ương đến cơ sở, hoạt động mạnh ở một số tỉnh Trung Bộ như Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi, Quảng Nam... Đến năm 1969, Đảng Nhân xã giành được 40 ghế (~ 2/3 tổng số) trong Thượng nghị viện Đệ Nhị Cộng hòa. Tháng 5 năm 1969, Đảng Nhân xã cùng năm chính đảng khác thành lập Mặt trận Quốc gia Dân chủ Xã hội do Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đứng tên Chủ tịch.

Kỳ đại hội Đảng ngày 30 tháng 5 năm 1970, nội bộ Đảng Nhân xã phân hóa thành hai phe: Phe chủ chiến (nêu cao tinh thần bài trừ Bắc Việt và Mặt trận Dân tộc Giải phóng, ủng hộ Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu), phe hòa giải (nêu cao quyết tâm hòa hợp dân tộc thông qua thương lượng, ủng hộ Đại tướng Dương Văn Minh).

Tổ chức thành viên
 Cộng hòa Đại chúng Chánh đảng
 Lực lượng Nhân dân Kiến quốc
 Phong trào Ngô Quang Phục
 Lực lượng Đại đoàn kết
 Liên danh Ba Bông Huệ

Một số nhân vật ưu tú
 Trương Công Cừu: Chủ tịch
 Trần Chánh Thành

Xem thêm
Đệ Nhị Cộng hòa Việt Nam

Tham khảo

 "Phiến Cộng" trong dinh Gia Long


title: Toma (bài hát)

text:
"Toma" là đĩa đơn thứ tư từ album M.I.A.M.I., album phòng thu đầu tay của nam ca sĩ nhạc rap người Mỹ gốc Cuba Pitbull hợp tác với Lil Jon. Ca khúc đã leo lên vị trí #21 trên bảng xếp hạng Hot Rap Tracks và vị trí #73 trên bảng xếp hạng Hot R&B/Hip-Hop Singles & Tracks.

"Toma" cũng có xuất hiện trong bộ phim điện ảnh nổi tiếng Step Up.

Phối khí
Bản phối khí chính thức của "Toma" có sự góp giọng của nhiều ca sĩ nhạc dancehall nổi tiếng như Mr. Vegas, Wayne Marshall, Red Rat, T.O.K., và Kardinal Offishall. Bản phối khí này xuất hiện trong album phối khí đầu tay của Pitbull, Money Is Still a Major Issue. Ngoài ra cũng có một bản phối khí không chính thức khác cho "Toma", hợp tác với Nina Sky, có sử dụng một đoạn nhạc mẫu từ ca khúc "Conga" của Gloria Estefan.

Xếp hạng

Tham khảo

Đĩa đơn năm 2005
Bài hát của Pitbull
Bài hát của Lil Jon
Bài hát năm 2004
Bài hát về tình dục


title: Hải phận quốc tế

text:
Hải phận quốc tế là các vùng nước như đại dương, hệ thống sinh thái hàng hải lớn, vùng biển kín hoặc nửa mở, hồ, ao, sông, đầm lầy có biên giới quốc tế và không thuộc chủ quyền của quốc gia nào theo luật quốc tế.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
 The GEF International Waters Resource Centre (GEF IWRC)
 The Integrated Management of Transboundary Waters in Europe (TransCat )
 The International Water Law Project
 The International Water Resources Association  (IWRA)
 FAO
Ocean Atlas
Transboundary Marine Protected Areas  (MPAs) article
OneFish fisheries research portal
Regional Fisheries Bodies  of the World portal
 The UNDP-GEF article describing international waters  from which this article has been adapted.
 UNEP freshwater thematic portal on transboundary waters
 UNESCO thematic portals for oceans ,  water, coasts and small islands
 WaterWiki : A new Wiki-based on-line knowledge map and collaboration tool for Water-practitioners in the Europe & CIS region

Nước và chính trị
Luật biển


title: Tần Đức công

text:
Tần Đức công (chữ Hán: 秦德公, 710 TCN-676 TCN), là vị vua thứ 11 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con thứ hai của Tần Ninh công - vua thứ 8 nước Tần, em ruột Tần Vũ công - vua thứ 10 nước Tần và là anh khác mẹ với Tần Xuất tử - vua thứ 9 nước Tần.

Năm 678 TCN, Vũ công mất, thế tử Doanh Bạch còn nhỏ nên ông được lập lên nối ngôi.

Năm 677 TCN, vua hai nước láng giềng là Lương Bá (một chi dưới của dòng đích nước Tần) và Nhuế Bá đến chầu.

Năm 676 TCN, ông đặt ra quy định về tiết Tam phục. Cùng năm đó Tần Đức công qua đời, thọ 35 tuổi, ở ngôi được 2 năm. Ông sinh được 3 người con trai, người con trưởng lên nối ngôi, tức là Tần Tuyên công.

Xem thêm
 Tần Ninh công
 Tần Vũ công
 Tần Tuyên công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tần bản kỷ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Sinh năm 710 TCN
Mất năm 676 TCN
Năm 676 TCN
Thập niên 710 TCN


title: Tần Tuyên công

text:
Tần Tuyên công (chữ Hán: 秦宣公, trị vì 675 TCN-664 TCN), là vị vua thứ 12 của nước Tần - một chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con trưởng của Tần Đức công, vua thứ 11 nước Tần. Năm 676 TCN, Đức công mất sau 2 năm trị vì, Tuyên công lên nối ngôi.

Năm 672 TCN, Tần Tuyên công xây dựng thành Mật Chỉ. Cùng năm, Tần Tuyên công giao tranh với Tấn Hiến công tại Hà Dương, đánh bại quân Tấn.

Năm 664 TCN, Tần Tuyên công qua đời, ở ngôi 12 năm. Ông bị vô sinh nên người em ông lên làm vua, tức là Tần Thành công.

Xem thêm
 Tần Đức công
 Tần Thành công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tần bản kỷ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Năm sinh không rõ
Mất năm 664 TCN
Năm 664 TCN


title: Tần Thành công

text:
Tần Thành công (chữ Hán: 秦成公, trị vì 663 TCN-660 TCN), là vị vua thứ 13 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Theo Sử ký, Tần Tuyên công vốn là con trưởng của Tần Đức công, vua thứ 11 nước Tần. Năm 664 TCN, Tuyên công qua đời nhưng không có con nên  Thành công là người kế vị.

Năm 663 TCN, vua các chư hầu nhỏ là Lương bá và Nhuế bá đến chúc mừng Tần Thành công. Đó là sự việc duy nhất diễn ra thời Thành công.

Năm 660 TCN, Tần Thành công qua đời, ở ngôi được 4 năm. Ông sinh được 5 người con gái, nên không ai được nối ngôi. Người em ông là Doanh Nhậm Hảo lên làm vua, tức là Tần Mục công.

Xem thêm
 Tần Đức công
 Tần Tuyên công
 Tần Mục công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tần bản kỷ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Mất năm 660 TCN
Năm sinh không rõ
Năm 660 TCN


title: Tần Khang công

text:
Tần Khang công (chữ Hán: 秦康公, trị vì: 620 TCN – 609 TCN), tên thật là Doanh Oánh (嬴罃), là vị vua thứ 15 nước Tần - một chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Theo Sử ký, Doanh Oánh là con cả trong số 40 người con của Tần Mục công, vua thứ 14 nước Tần. Năm 621 TCN, Mục công chết, Doanh Oánh lên ngôi.

Quan hệ với chư hầu
Cùng năm 621 TCN, Tấn Tương công qua đời. Em Tương công là công tử Ung có mẹ là con gái nước Tần, đang ở nước Tần. Đại phu nước Tấn là Triệu Thuẫn muốn lập công tử Ung, bèn sai Sĩ Hội sang nước Tần đề nghị Tần Khang công cho đón công tử Ung về nước. Sĩ Hội lên đường. Tần Khang công điều quân hộ tống công tử Ung về nước Tấn.

Tuy nhiên, khi Sĩ Hội và công tử Ung đang trên đường về thì vợ Tấn Tương công, mẹ thế tử Di Cao là Mục Doanh bèn chạy vào triều khóc với Triệu Thuẫn, nhắc lại di huấn của Tương công, nhất định đòi lập Di Cao. Triệu Thuẫn và các quan đều ngại Mục Doanh, bèn đồng ý lập Di Cao. Triệu Thuẫn rước thế tử Di Cao lên ngôi, tức là Tấn Linh công.

Triệu Thuẫn mang quân ra ngăn đường công tử Ung về nước. Quân Tần đến Lệnh Hồ, Triệu Thuẫn ra đón đánh bại quân Tần. Các tướng Tấn theo công tử Ung là Tiên Miệt và Sĩ Hội bỏ trốn sang nước Tần.

Năm 619 TCN, Tần Khang công mang quân đánh Tấn để báo thù trận Lệnh Hồ. Quân Tần chiếm được Vũ Thành.

Sang năm 617 TCN, Tấn Linh công đánh Tần, chiếm đất Thiếu Lương, đồng thời quân Tần cũng đánh Tấn chiếm đất Hào.

Năm 615 TCN, Tần Khang công lại đánh Tấn, chiếm đất Ky Mã. Tấn Linh công bèn sai Triệu Thuẫn, Triệu Xuyên và Khước Khuyết đi đánh báo thù, thắng quân Tần một trận lớn ở Hà Khúc.

Triệu Thuẫn cùng các quan khanh nước Tấn lo lắng Sĩ Hội ở nước Tần sẽ giúp Tần hại Tấn, bèn sai Thọ Dư đi lôi kéo được Sĩ Hội bỏ nước Tần trở về giúp nước Tấn.

Năm 612 TCN, nước Sở có chiến tranh với nước Dung và các ngoại tộc, cầu viện nước Tần và nước Ba. Tần Khang công điều quân giúp Sở Trang vương đánh diệt nước Dung.

Qua đời
Năm 609 TCN, Tần Khang công qua đời. Ông ở ngôi được 12 năm. Con ông là Doanh Đạo lên nối ngôi, tức là Tần Cung công.

Xem thêm
 Tấn Linh công
 Tần Mục công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
 Tần bản kỷ
 Tấn thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Năm sinh không rõ
Năm 609 TCN


title: Tần Chiêu Tương vương

text:
Tần Chiêu Tương vương (chữ Hán: 秦昭襄王; 325 TCN – 251 TCN, trị vì: 306 TCN - 251 TCN) hay Tần Chiêu vương (秦昭王), là vị vua thứ 33 của nước Tần - chư hầu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Dưới thời kỳ trị vì của Chiêu Tương vương, nước Tần duy trì được sự hùng mạnh và mở rộng đất đai sang lãnh thổ các nước khác. Thời kì của ông đánh dấu nền tảng vững chắc cho sự nghiệp thống nhất thiên hạ của Tần Thủy Hoàng đế sau này.

Việc đối nội

Lên ngôi
Tần Chiêu Tương vương tên thật là Doanh Tắc (嬴稷). Theo Sử ký, ông là con thứ của Tần Huệ Văn vương – vua thứ 31 nước Tần. Mẹ là Mị Bát tử, phi tần của Huệ Văn vương.

Năm 311 TCN, Huệ Văn vương băng hà. Anh trai Doanh Tắc là Doanh Đảng kế vị, tức Tần Vũ vương, vua thứ 32 nước Tần, còn công tử Tắc bị gửi sang làm con tin ở nước Yên. Đến năm 307 TCN, Tần Vũ vương tiến quân vào đất của thiên tử nhà Chu, cùng với lực sĩ Đông Chu chơi trò "nhấc cửu đỉnh" mà gãy chân đến nỗi bỏ mạng, không có con nối dõi. Doanh Tắc bấy giờ làm con tin ở nước Yên, đã cùng các huynh đệ giành ngôi báu.

Triệu Vũ Linh vương hợp sức với Ngụy Nhiễm - em trai Mị Bát tử để đưa Doanh Tắc lên ngôi, tức Tần Chiêu Tương vương. Khi đó ông 17 tuổi. Sau khi lên ngôi, Chiêu Tương vương tôn mẹ làm Tuyên Thái hậu, phong hai người cậu là Ngụy Nhiễm và Mị Nhung làm Nhương hầu và Hoa Dương quân; và hai đệ đệ cùng mẹ là Doanh Khôi, Doanh Phất làm Cao Lăng quân, Kính Dương quân. Bốn người nắm nhiều quyền lực ở Tần, gọi là Tứ quý.

Củng cố quyền lực, diệt Nghĩa Cừ

Tần Chiêu Tương vương đăng cơ khi còn trẻ, việc triều chính do Tuyên Thái hậu nhiếp chính, ngoài ra có Ngụy Nhiễm cùng các cựu thần thời Vũ vương là Sư Lý Tật, Cam Mậu, Hướng Thọ, Công Tôn Thích trợ giúp.

Năm 306 TCN, nước Sở đem quân đánh nước Hàn, Hàn sai sứ cầu viện Tần. Cam Mậu khuyên ông đem quân giúp. Chiêu Tương vương nghe theo. Sau đó Cam Mậu xin vua trả đất Quy Hoàn cho Hàn. Tuy nhiên về sau do nghe lời gièm pha của công tôn Thích và Hướng Thọ nên ông nghi ngờ Cam Mậu làm phản. Cam Mậu trốn sang nước Tề, đến Hàm Cốc quan thì gặp em Tô Tần là Tô Đại. Tô Đại khuyên Cam Mậu trở về, rồi sang Tần nói với Chiêu Tương vương rằng Cam Mậu là người giỏi, nếu để đến nước khác thì Tần sẽ mất một nhân tài. Chiêu Tương vương bèn sai sứ mời Cam Mậu về phong tướng quốc. Tô Đại lại khuyên Tề Mẫn vương dùng Cam Mậu, cuối cùng Cam Mậu ở lại Tề.

Sau khi Cam Mậu bỏ đi, Tần Chiêu Tương vương phong cho thúc phụ là Sư Lý Tật làm Tả Thừa tướng, sai đem quân đánh nước Vệ, vây Bồ Thành nhưng sau đó Sư Lý Tật rút quân. Cùng năm, vua Nghĩa Cừ sang yết kiến Chiêu Tương vương, gặp được Tuyên Thái hậu. Hai người tư thông với nhau, sinh hai con.

Tề Mẫn vương cử Cam Mậu đi sứ nước Sở. Tần Chiêu Tương vương nghe tin Mậu ở nước Sở, sai sứ đến nhờ Sở Hoài vương đưa về Tần. Sở Hoài vương định nghe theo, tuy nhiên sau đó tướng Sở là Phạm Quyên can gián không nên đưa ông về Tần, cũng không nên giữ lại. Hoài vương đồng ý và cuối cùng Cam Mậu không về Tần được.

Do Tần Chiêu vương còn nhỏ tuổi lên ngôi, thực quyền nước Tần do Mị thái hậu chưởng nắm, còn quân quyền bị người cậu là Ngụy Nhiễm thao túng, điều này khiến các quý tộc họ Doanh rất bất bình. Năm 305 TCN, Thứ trưởng nước Tần là công tử Tráng nổi dậy cùng một số đại thần và công tử cùng nhau khởi loạn, sử gọi là "Thứ trưởng chi loạn" hay "Quý quân chi loạn". Cuộc nổi loạn bị dập tắt, sau đó Ngụy Nhiễm giết Tần Huệ Văn hậu cùng các công tử em khác mẹ với Chiêu vuơng, và đuổi Tần Điệu Vũ hậu sang nước Ngụy. Sang năm 304 TCN, Tần Chiêu Tương vương được cử hành quán lễ (lễ trưởng thành).

Năm 301 TCN, phu nhân của Thục hầu Huy (hay Thục hầu Uẩn) đem theo cống phẩm từ đất Thục đến triều yết Tần vương ở Hàm Dương, mà trong đồ cống phát hiện có thuốc độc, vì thế triều đình Tần kết tội Thục hầu mưu phảm. Chiêu vương sai Tư Mã Thác đánh Thục, giết Uẩn rồi lập con Uẩn là Oản lên làm Thục hầu. Năm 298 TCN, Chiêu Tương vương lại cho rằng Thục hầu Uẩn bị oan, sai sứ đến làm lễ mai táng. Cùng năm đó, Tần cử Thứ trưởng Hoán hợp quân với Tề, Hàn, Ngụy đánh Sở, giết 2 vạn quân Sở. Năm 299 TCN, ông sai Mị Nhung đánh Sở, chiếm được Tân thị.

Năm 272 TCN, Chiêu Tương vương và Tuyên Thái hậu muốn đánh Nghĩa Cừ, bèn triệu vua Nghĩa Cừ sang yết kiến, rồi giết chết ông ta ở cung Cam Tuyền. Nhân đó, Tần Chiêu Tương vương sai quân đánh và tiêu diệt Nghĩa Cừ lấy đất Nghĩa Cừ lập ra ba quận Lũng Tây, Bắc Địa, Thượng Quận.

Bãi Tứ quý, dùng Phạm Thư

Năm 271 TCN, Ngụy Nhiễm đem quân đánh nước Tề, chiếm đất Cương Thọ. Cùng lúc, người nước Ngụy là Phạm Thư bị tướng Ngụy Tề nghi ngờ phải giả chết, đổi tên là Trương Lộc để trốn sang Tần, yết kiến Tần Chiêu Tương vương. Bấy giờ ông tại vị đã lâu, nhưng Tuyên thái hậu cùng bọn Tứ quý vẫn hay can dự triều chính. Phạm Thư khuyên nhà vua thu hồi lại quyền lực để tránh hậu hoạn. Tần Chiêu Tương vương bèn phế quyền lực của thái hậu, bãi chức của Ngụy Nhiễm, bắt phải lui về ấp phong, và đày Cao Lăng quân và Kinh Dương quân ra nơi biên cương . Sau đó ông phong Phạm Thư làm Thừa tướng.

Phạm Thư đề ra kế sách viễn giao cận công, trước tiên đánh Hàn, Ngụy và thân Tề. Tần Chiêu Tương vương nghe theo.

Theo ý kiến của Phạm Thư, ông sai Ngũ đại phu Vương Lăng đem quân đánh Ngụy, chiếm ấp Hoài, hai năm sau lại chiếm Hình Khâu.

Năm 265 TCN, Phạm Thư mới công khai thân phận. Tần Chiêu Tương vương bèn hứa giúp ông ta báo thù Ngụy Tề. Ngụy Tề biết Phạm Thư đã làm Thừa tướng lại muốn bắt mình, vội bỏ chạy sang nước Triệu nương nhờ Bình Nguyên quân. Vua Tần nghe tin Ngụy Tề ở nước Triệu, bèn viết thư mời Bình Nguyên quân đến nước mình chơi. Bình Nguyên quân đích thân đến nước Tần, bị ông uy hiếp nộp Ngụy Tề nhưng nhất định không nghe. Tần Chiêu Tương vương bèn đích thân viết thư cho vua Triệu, dọa bắt giam Bình Nguyên quân nếu Triệu không nộp Ngụy Tề. Tướng quốc Ngu Khanh khuyên vua Ngụy không được bèn cùng Ngụy Tề trốn sang nước Ngụy gặp Tín Lăng quân nhưng vừa sang đến nơi thì Ngụy Tề đã tự tử. Tín Lăng quân nghe lời sứ giả nước Triệu nộp đầu Ngụy Tề cho nước Tần để chuộc Bình Nguyên quân về nước. Tần Chiêu Tương vương bèn trả Bình Nguyên quân về nước.

Giết Bạch Khởi

Bạch Khởi là mãnh tướng đệ nhất dưới thời Tần Chiêu vương, từng nhiều lần thảo phạt chư hầu, lập nên vô số chiến công cho nước Tần. Đỉnh cao trong sự nghiệp của ông là trận Trường Bình giết 45 vạn hàng binh nước Triệu. Sau trận ấy, nước Triệu từ vị thế kẻ duy nhất là đối trọng của Tần cũng suy sụp hoàn toàn, vì gần như toàn bộ trai tráng trong nước đã mất hết, Bạch Khởi muốn nhân cơ hội diệt Triệu. Tuy nhiên Thừa tướng Phạm Thư vốn ghen tài Bạch Khởi, nước Triệu lại nhờ Tô Đại (em Tô Tần) làm thuyết khách sang nước Tần xúi giục Phạm Thư. Nghe lời Tô Đại, Thư sợ công lao của Bạch Khởi quá lớn sẽ lấn át mình, nên lại xui vua Tần Chiêu Tương vương chấp nhận lui quân giảng hòa với điều kiện nước Triệu dâng hiến sáu thành. Bạch Khởi nhận lệnh lui quân về nước, tiếc công lao của mình và tướng sĩ phải bỏ dở, hỏi ra mới biết là ý đồ của thừa tướng Phạm Thư. Từ đó sinh ra hiềm khích. Bạch Khởi nói:

"Từ trận thua ở Trường Bình, trong thành Hàm Đan, một đêm mười lần sợ; nêu thừa thắng tiến đánh, thì không đầy một tháng có thể lấy được. Tiếc thay Ứng hầu không biết thời thế, chủ trương việc rút quân về, làm mất cơ hội ấy!"

Khi Tần thúc giục giao đất, vua Triệu theo lời quần thần nhất quyết không giao đất, đồng thời ra sức liên kết với các nước để hợp lực chống Tần. Tần Chiêu Tương vương có ý hối tiếc, lại dùng Bạch Khởi làm tướng, muốn sai đánh Triệu, nhưng gặp lúc ông có bệnh không đi được, bèn sai đại tướng Vương Lăng đem mười vạn quân đánh Triệu, vây thành Hàm Đan, nhưng bị Liêm Pha đánh bại.

Bấy giờ Vũ An quân Bạch Khởi bệnh đã khỏi, vua Tần sai ra thay Vương Lăng. Bạch Khởi cố ý từ chối, Chiêu Tương vươnh ép nài mãi, nhưng không được, lại sai Phạm Thư đến khuyên bảo, Bạch Khởi xưng bệnh không tiếp. Phạm Thư bèn gièm với vua Tần rằng ông muốn chống lệnh không đi. Chiêu Tương lại sai Vương Hột thay Vương Lăng đi đánh nhưng suốt mấy tháng cũng không hạ nổi Hàm Đan.

Phạm Thư lại tâu thế nào cũng phải cử Vũ An quân làm tướng. Bạch Khởi lại thoái thác. Tần Chiêu Tương vương giận dữ, sai thu hết chức tước và phong ấp, giáng xuống làm lính, đày ra Âm Mật, sau lại bức tử.

Việc đối ngoại

Với nước Sở

Năm 304 TCN, Sở Hoài vương muốn kết thân với Tần, Chiêu Tương vương bèn đến hội cùng vua Sở ở Hoàng Cúc. Sở Hoài vương dâng đất Tương Thượng cho Tần, ngược lại Tần Chiêu Tương vương trả lại huyện Thượng Dung cho nước Sở.

Năm 303 TCN, Tần-Sở lại bất hòa. Chiêu Tương vương sai Trương Hoán đánh Sở, năm sau chiếm được Tân Thành.

Năm 302 TCN, liên quân ba nước Tề-Hàn-Ngụy hợp sức tấn công Sở. Sở Hoài vương cử thái tử sang nước Tần cầu cứu. Tần Chiêu Tương vương sai Khách khanh là Thông giúp Sở. Quân ba nước rút lui.

Năm 300 TCN, Tần liên quân với Tề-Hàn-Ngụy cùng đánh Sở, giết tướng Sở là Đường Muội, tiến đến Trọng Khâu rồi rút binh.

Năm 299 TCN, Tần Chiêu Tương vương lại đánh Sở, giết hai vạn quân nước Sở. Sở Hoài vương hoảng sợ, sai thái tử Hoành sai Tề xin giúp.

Năm 299 TCN, ông đánh nước Sở, lấy 8 thành, buộc Sở Hoài vương sang Tần triều kiến. Khi vua Sở tới, Tần Chiêu Tương vương sai một tướng đến Vũ Quan, trá xưng là vua Tần, rồi bắt Hoài vương đưa đến Hàm Dương (kinh đô của Tần). Đến nơi, Tần Chiêu Tương vương bắt vua Sở phải dùng lễ phiên thần với ông ta nhưng Hoài vương không chịu.
Tần Chiêu Tương vương lại ép Sở Hoài vương phải cắt đất Vu và Kiềm Trung mới cho về nước. Sở Hoài vương trách ông là đứa xảo trá, không chịu cắt, ông bèn giam vua Sở.

Năm 297 TCN, Sở Hoài vương lập kế để về nước, Chiêu Tương vương bèn sai phong tỏa đường biên giới Tần-Sở để ngăn cản. Sở Hoài vương đành phải đi sang Triệu để tìm đường về khác, nhưng vua Triệu không dám cho ở lại, Hoài vương bèn trốn sang Ngụy nhưng sau đó bị quân Tần bắt lại, đưa về Tần. Năm 296 TCN, Sở Hoài vương bệnh mất ở Tần, vua Tần cho trả thi thể về nước an táng. Người nước Sở nghe tin, khóc thương như mất người thân thích..

Năm 285 TCN, Tần Chiêu vương hội kiến với vua mới của Sở là Sở Tương vương ở Uyển Thành (Nam Dương, Hà Nam, Trung Quốc hiện nay). Năm 280 TCN, đại tướng Tư Mã Thác tấn công Kiềm Trung (khu tự trị Miêu tộc thuộc tỉnh Hồ Nam hiện nay), buộc Sở vương phải cắt đất Thượng Dung và phần phía bắc sông Hán Thủy. Chưa dừng lại ở đó, năm 279 TCN, Tần vương sai Bạch Khởi đem quân đánh Sở, đánh bại quân Sở, chiếm đất Yên (nay là Yên Lăng, tỉnh Hà Nam), Đặng Thị (nay là Tương Dương, Hồ Bắc), Tây Lăng (Nghi Xương, Hồ Bắc). Đến năm 278 TCN, Bạch Khởi nhận phong là Vũ An quân, tiếp tục công phạt Sở quốc. Quân Tần tiến vào Sở đô Dĩnh Thành (huyện Giang Lăng, Kinh Châu, Hồ Bắc), vua Sở phải chạy về đất Trần (huyện Hoài Dương, thị Chu Khẩu, tỉnh Hà Nam hiện nay, là đất cũ của nước Trần thời Xuân Thu). Bạch Khởi lại đốt cháy khu lăng mộ các vua Sở từ thời Xuân Thu. Đất ấy sau này chỉ còn phế tích sót lại của các lăng mộ vua Sở nên đổi gọi là Di Lăng. Từ đó nước Sở mấy trăm năm xưng hùng xưng bá từ thời Xuân Thu đã suy yếu và không còn là đối thủ của nước Tần nữa.

Năm 276 TCN, Sở Tương vương thu thập được hơn 10 vạn quân, đem quân chiếm lại 15 ấp ở Giang Bàng. Năm 272 TCN, Tần Sở 2 nước giảng hòa, Sở vương cử Tả đồ đưa thái tử Hùng Nguyên sang Tần làm con tin.

Năm 263 TCN, Sở Tương vương ốm nặng, sai Hoàng Yết đến Tần rước thái tử Hùng Nguyên đang làm con tin ở Tần về nước để nối ngôi, tức là Sở Khảo Liệt vương. Hoàng Yết sợ Tần sẽ giữ Hùng Nguyên không cho về nên bày cách cho Hùng Nguyên trốn thoát. Tần Chiêu Tương vương phát hiện định giết Hoàng Yết nhưng sau đó nghe theo lời Phạm Thư, thả ông ta về để muốn lấy lòng nước Sở.

Với Hàn, Ngụy

Năm 303 TCN, Tần Chiêu Tương vương đánh Ngụy, chiếm đất Bồ Bản, Tấn Dương, Phong Lăng. Năm 302 TCN, Ngụy Tương vương sợ hãi phải đến Ứng Đình triều kiến Tần Chiêu Tương vương, ông mới trả đất Bồ Bản cho Ngụy.

Năm 295 TCN, Tần chiếm Tương Thành của nước Ngụy, Tần Chiêu Tương vương sau đó cử Hướng Thọ đánh Hàn, chiếm Vũ Thủy. Năm 294 TCN, tướng Bạch Khởi đánh thắng quân nước Hàn. Ngụy Chiêu vương bèn liên minh với Hàn Ly vương cùng chống Tần, nhưng không tấn công mà chỉ đào lũy phòng thủ.

Năm 293 TCN, Bạch Khởi sử dụng kế ly gián làm Hàn quyết định bỏ mặc Ngụy, thu quân về bảo toàn lực lượng cho mình. Chiến sự kéo dài sang năm sau, quân Ngụy gặp bất lợi. Năm 293 TCN, Tần Chiêu Tương vương sai Bạch Khởi cầm quân chống lại liên quân Hàn-Ngụy ở Y Khuyết. Liên quân Ngụy-Hàn bị Bạch Khởi đánh cho đại bại, bị chém 24 vạn quân, tướng Công tôn Hỷ bị bắt sống, 5 thành bị san phẳng. Nước Ngụy bị mất 400 dặm đất Hà Đông về tay Tần.

Năm sau, 292 TCN, Bạch Khởi lại đánh thắng quân Ngụy, chiếm Viên Thành của Ngụy rồi trả lại. Năm 287 TCN, Tần lại chiếm Tân Viên (huyện Tân Khúc, Vận Thành, tỉnh Sơn Tây hiện nay) và Khúc Dương (Tế Dương, Hà Nam) của nước Ngụy. Năm 286 TCN, Tần lại đánh Ngụy, Ngụy vương phải cắt An Ấp (Hạ Huyền, Vận Thành, Sơn Tây), cũng là cố đô của Ngụy cho Tần. Tần vương cho đuổi toàn bộ dân trong thành An Ấp về Nguỵ, chỉ cho quân chiếm thành mà thôi.

Năm 283 TCN, Tần chiếm An Thành (huyện Nguyên Dương, Tân Hương, Hà Nam), thẳng tới kinh thành Đại Lương rồi rút về. Năm 275 TCN, Nhương hầu Ngụy Nhiễm đem quân đánh nước Hàn, quân Hàn thất bại, 4 vạn quân bị giết, tướng Bạo Diên sang đầu hàng nước Ngụy, Ngụy xin cắt 8 thành cầu hoà. Nhương hầu không nghe, đem quân chiếm Bắc Trạch, bao vây Đại Lương, Ngụy phải dâng đất xin hàng.

Năm 276 TCN, Vũ An quân Bạch Khởi hạ 2 tòa thành của Ngụy. Năm sau, Ngụy cắt đất Ôn Thành (huyện Ôn, Tiêu Tác, Hà Nam) cho Tần. Năm 274 TCN, thấy nước Tần lớn mạnh, Ngụy An Ly vương cùng Tề Tương vương hợp tung chống Tần. Tần Chiêu vương sai Nhương hầu đánh Ngụy chiếm 4 thành, bốn vạn quân Ngụy bị giết.

Năm 273 TCN, hai nước Ngụy và Triệu hợp binh đánh Hàn, vây Hoa Dương. Nhương hầu cùng Vũ An quân Bạch Khởi, Khách khanh Hồ Dương đánh Ngụy cứu Hàn, đánh bại Ngụy ở thành Hoa Dương (nay là Trịnh Châu, Hà Nam), giết 13 vạn quân Ngụy, đại thần Đoạn Cán xin Ngụy An Ly vương cắt đất Nam Dương (phía Tây huyện Vũ, Tiêu Tác, Hà Nam) cầu hoà, Tô Đại lại ngăn cản nhưng Ngụy vương không nghe. Quân Tần chuyển hướng sang đánh Triệu, 2 vạn quân Triệu bị dìm chết ở sông Hoàng Hà.

Năm 254 TCN, Tần tấn công Ngụy, chiếm Ngô Thành (huyện bình Lục, Vận Thành, Sơn Tây). Ngụy vương xin hàng và tình nguyện cùng với Hàn vương trở thành phiên thuộc của Tần quốc.

Với nước Tề

Năm 298 TCN, tướng quốc nước Tề là Mạnh Thường quân Điền Văn đến nước Tần, Chiêu Tương vương nghe Điền Văn là người hiền, muốn giữ lại, bèn nghĩ ra kế nếu Điền Văn quy phục sẽ phong tướng, còn không sẽ giết. Điền Văn nghe tin, cầu xin sủng thiếp của Chiêu Tương vương giúp mình, và đút lót cho sủng thiếp chiếc áo lông cừu. Nghe lời sủng thiếp, Tần Chiêu Tương vương đồng ý thả Mạnh Thường quân về. Khi Mạnh Thường quân sắp đến biên giới thì Chiêu Tương vương hối hận, sai quân đuổi theo nhưng Điền Văn đã kịp thoát.

Năm 298 TCN, liên quân hợp tung 3 nước Tề, Ngụy và Hàn đánh Tần. Dưới sự chỉ huy của Mạnh Thường quân, quân 3 nước cùng tiến đến Hàm Cốc quan, thu được thắng lợi, giết được tướng Cảnh Khoái, chiếm 8 thành.

Năm 297 TCN, quân 3 nước lại đánh bại quân Tần lần thứ 2. Đến năm 296 TCN, Mạnh Thường quân lại chỉ huy liên quân đánh tới Hàm Cốc quan lần thứ hai, chiếm được thành Diêm Thị. Tần Chiêu Tương vương phải cầu hòa, trả lại đất Phong Lăng cho nước Ngụy và đất Vũ Toại cho nước Hàn.

Năm 288 TCN sai sứ sang đề nghị Tần và Tề cùng xưng đế. Hai bên giao ước vua Tần xưng làm Tây Đế, vua Tề xưng làm Đông Đế, và cùng mang quân tấn công nước Triệu nằm ở giữa. Biện sĩ Tô Tần muốn làm yếu nước Tề, bèn ngăn cản hai nước xưng đế. Năm 288 TCN, Tô Tần sang nước Tề, chỉ ra cho vua Tề thấy rằng nếu cùng xưng đế với Tần thì các nước chỉ tôn trọng Tần mà không tôn trọng Tề, nếu bỏ đế hiệu thì các nước sẽ cảm tình với Tề mà ghét Tần, vì vậy vua Tề quyết định bỏ đế hiệu. Sau khi Tề Mẫn vương bỏ đế hiệu, vua Tần cũng buộc phải bỏ đế hiệu vào tháng 12 năm 288 TCN.

Năm 286 TCN, ba nước Tề, Sở và Ngụy cùng đánh Tống. Tần Chiêu vương nghe tin đó định đưa quân sang giúp Tống vì Tống có quan hệ tốt với Tần, nhưng biện sĩ Tô Đại rằng vua Tống cũng có tiếng bạo ngược và Tống thua thì Tề sẽ lấy hết đất, Sở và Ngụy phải sợ Tề và thân Tần.

Năm 285 TCN, tướng Tần là Mông Vũ phạt Tề, chiếm được 9 tòa thành. Năm 284 TCN, Tần Chiêu Tương vương liên minh với các nước Yên, Hàn, Ngụy, Triệu đánh Tề, đánh bại quân Tề ở Tế Tây. Quân chư hầu rút lui, chỉ có quân Yên tiếp tục tiến vào đất Tề và diệt nước Tề vào năm 282 TCN, tuy nhiên sau đó nước Tề đã phục quốc trở lại nhờ công của tướng Điền Đan.

Với nước Triệu

Triệu Vũ Linh vương tuy đã nhường ngôi làm chủ phụ vẫn tham gia chính sự. Năm 298 TCN, Triệu chủ phụ giả làm sứ giả đến để dò xét nước Tần, Tần Chiêu vương triệu sứ giả đến. Trong buổi khoản đãi, ông thấy sứ giả không phải người tầm thường, sau khi bày xong yến sai người đến điều tra, thì Triệu Vũ Linh vương đã qua cửa Hàm Cốc về nước rồi. Như vậy, cùng một năm 298 TCN, Tần Chiêu Tương vương đã để chạy thoát cả hai người là Mạnh Thường quân và Triệu chủ phụ.

Năm 283 TCN, Tần Chiêu vương thấy nước Triệu có ngọc bích họ Hòa, muốn dùng 15 thành trao đổi. Vua Triệu sai Lạn Tương Như đi sứ. Tương Như dùng mưu khiến vua Tần trao 15 thành cho Triệu mà vẫn không đem ngọc bích đổi. Năm 279 TCN, ông mời vua Triệu đến hội ở Dẫn Trì (phía tây huyện Tân An, Lạc Dương, Hà Nam). Tần Chiêu vương muốn hạ nhục nước Triệu, nhưng Triệu vương có Lạn Tương Như đi theo phò tá nên ông không làm gì được.

Năm 281 TCN, Tần chiếm được 2 thành của Triệu. Năm 281 TCN chiếm Thạch Thành. Năm 280 TCN, tướng Bạch Khởi ra quân đánh Đại quận (huyện Thị Úy, Trương Gia Khẩu, Hà Bắc) giết được 2 vạn quân Triệu.

Năm 270 TCN, Tần tấn công Át Dữ (huyện Hòa Thuận, Tấn Trung, Sơn Tây) thì đụng độ danh tướng đệ nhất của Triệu là Triệu Xa. Trận này quân Triệu đánh bại được quân Tần. Năm 265 TCN, nhân Triệu vương còn nhỏ tuổi nối ngôi, Tần xua quân chiếm 3 tòa thành của Triệu. Tả sư nước Triệu là Xúc Long phải yêu cầu Triệu thái hậu đem con nhỏ là Trường An quân làm con tin để cầu viện nước Tề. Tề vương đồng ý phát binh cứu Triệu, quân Tần bèn lui về.

Năm 262 TCN, Tần Chiêu Tương vương sai Vương Hột đánh Hàn, sắp lấy được Thượng Đảng (huyện Trường Tử, Trường Trị, Sơn Tây). Quan trấn thủ Thượng Đảng là Phùng Đình bị vây ngặt, liệu thế không thể giữ được, bèn xin mang Thượng Đảng về Triệu. Triệu Hiếu Thành vương bằng lòng, sai Bình Nguyên quân đến nhận đất, nhưng lại không cử đại binh đi cứu Thượng Đảng. Tướng Tần là Vương Hạt vây đánh Thượng Đảng, mãi tới khi vua Triệu cử danh tướng Liêm Pha đi cứu thì Vương Hạt đã đánh vỡ Thượng Đảng. Phùng Đình mang dân chạy sang nương nhờ nước Triệu.

Vương Hạt và Liêm Pha gặp nhau ở Thượng Đảng. Vương Hạt không đánh nổi ải Trường Bình liền xin viện binh. Tần Chiêu Tương vương quyết định cử Bạch Khởi ra mặt trận, lại phao rằng quân Tần chỉ sợ tướng Triệu Quát chứ không sợ Liêm Pha. Triệu Hiếu Thành vương thấy bèn sai tướng trẻ Triệu Quát ra mặt trận. Triệu Quát khinh thường quân Tần, bị thua trận và bị vây ngặt.

Tần Chiêu Tương vương nghe tin quân Tần đã bao vây được quân Triệu, hết sức vui mừng, bèn đích thân đến Hà Nội, ra lệnh động viên tất cả đàn ông và con trai từ 15 tuổi trở lên phải ra trận, điều động tới những nơi hiểm yếu phía đông bắc Trường Bình, cắt đứt đường vận lương và chặn luôn viện binh của quân Triệu từ Hàm Đan tới.

Năm 260 TCN, quân Triệu bị vây ngặt, Triệu Quát phải ra đánh và bị tử trận. 40 vạn quân Triệu đại bại, đầu hàng, bị Bạch Khởi chôn sống hết.

Năm 259 TCN, nhân nước Triệu bị tổn thất nặng nề trong trận Trường Bình, Bạch Khởi chia quân làm ba hướng, một cánh đi về hướng đông áp sát kinh đô Hàm Đan, một cánh tiến về phía bắc để bình định Thái Nguyên, một cánh do Bạch Khởi đích thân chỉ huy, đóng giữ Thượng Đảng, chờ thời cơ tiến vây kinh thành Hàm Đan, tạo ra thế uy hiếp nước Triệu từ hướng Tây sang hướng Đông để tiêu diệt nước Triệu. Tuy nhiên Tần vương nghe lời Phạm Thư, nhận lễ vật 6 thành mà cho Triệu cầu hòa, sau đó lại hối hận.

Năm 257 TCN, Tần vương sai Vương Lăng đánh Triệu, tướng quốc nước Triệu là Bình Nguyên quân phải cầu cứu Ngụy. Ngụy An Ly vương có ý chần chừ. Tín Lăng quân bèn giết tướng Tấn Bỉ, đoạt binh phù rồi đem 8 vạn quân cứu Triệu. Vương Lăng thấy hai cánh quân cứu viện lâu ngày không dám tiến, nghĩ rằng quân chư hầu nhát, không ngờ quân Nguỵ ồ ạt kéo đến. Nguỵ Vô Kỵ dẫn quân kịch chiến với quân Tần. Quân Tần thua trận, phải giải vây rút lui.

Diệt Chu lên ngôi Thiên tử

Năm 270 TCN, Chu Noãn vương sang nước Tần triều kiến Tần Chiêu Tương vương. Năm 257 TCN, các nước Hàn, Triệu và Ngụy liên hợp chống Tần. Chu Noãn vương sai tướng quốc đi sứ nước Tần nhưng bị Tần Chiêu Tương vương khinh miệt phải bỏ về.

Năm 256 TCN, nước Tần đánh chiếm Dương Thành và Phụ Thư của nước Hàn, áp sát biên cương nhà Chu. Chu Noãn vương lo lắng, bèn ước hợp tung với chư hầu chống Tần, dẫn quân ra cửa Y Khuyết ngăn trở khiến quân Tần không thể thông đường đến Dương Thành được. Tần Chiêu Tương vương nổi giận, bèn sai tướng quân Cưu đi đánh Tây Chu. Chu Noãn vương không chống nổi, bị quân Tần bắt về nước Tần. Toàn bộ 36 ấp và 3 vạn dân của Tây Chu thuộc về nước Tần. Tần Chiêu Tương vương chiếm lấy chín đỉnh của nhà Chu, đày Tây Chu Văn công ra đất Đãn Hồ rồi tha cho Chu Noãn vương trở về đất Chu, nhưng không lâu sau thì Noãn vương qua đời. Thế là nhà Chu bị diệt sau 791 năm tồn tại. Từ thời điểm này Tư trị thông giám của Tư Mã Quang đã công nhận vào Tần kỷ là kỷ nối tiếp Chu kỷ, và ghi nhận tên của Tần Chiêu vương là vị thiên tử của toàn Trung Quốc. Năm 255 TCN, Tần lại đày Đông Chu công đến đất Hồ Tụ (tây bắc Nhữ Nam, Hà Nam hiện nay).

Năm 267 TCN, con trưởng của Chiêu vương là Điệu thái tử mất khi đang làm con tin ở nước Ngụy. Năm 265 TCN, ông phong cho người con thứ hai với Đường thị là Doanh Trụ làm Thái tử, An Quốc quân.

Năm 251 TCN, Tần Chiêu Tương vương băng hà, hưởng thọ 74 tuổi. Ông ở ngôi 56 năm. Thi hài ông chôn ở Chỉ Lăng. An Quốc quân Doanh Trụ kế vị, tức Tần Hiếu Văn vương. Thời của ông, nước Tần đã vươn lên thành nước hùng mạnh nhất trong thất hùng, và là cơ sở cho việc thống nhất Trung Quốc sau này.

Thừa tướng

 Cam Mậu: 310 - 306 TCN
 Sư Lý Tật: 306 - 300 TCN
 Ngụy Nhiễm: 300 - 271 TCN
 Phạm Thư: 271 - 264 TCN
 Thái Trạch: 264 TCN (vài tháng)

Gia quyến
 Thân phụ: Tần Huệ Văn vương Doanh Tứ.
 Thân mẫu: Mị Bát tử (羋八子), sau là Tuyên Thái hậu (宣太后).
 Anh em:
 Anh trai: Gồm 9 người.
 Công tử Hoán, sau được phong Thục Hầu, mẹ là Đường Phu Nhân.Về sau, ông tự tách ra nước nhỏ, xưng vương, vẫn quy phục nước Tần như Nghĩa Cừ Quân. Sử gọi Hoán Đường Vương.
 Công tử Hoa , tài hoa hơn người, chiến công lừng lẫy. Đến tuổi trưởng thành, được ban đất, phong hiệu là Hoành Môn Quân, mẹ không rõ.
 Công tử Trì, phong hiệu là Lạc Dương Quân, mẹ là Vệ thị.
 Công tử Đôn, phong hiệu là Lâm Điền Quân, không rõ mẹ là ai.
 Công tử Tráng　(公子壯), phong hiệu là Lý Quân, mẹ là Ngụy thị.
 Tần Vũ vương Doanh Đãng, mẹ là Huệ Văn Hậu.
 Công tử Tri, phong hiệu là Trường Lân Quân, mẹ không rõ.
 Công tử Thông (公子通), phong hiệu gọi là Thục hầu Thông (蜀侯通).
 Công tử Ung (公子雍).
 Em trai: 5 người, trong đó có 2 người là em ruột của Tần Chiêu Tương Vương (cùng mẹ, cùng cha) là Cao Lăng Quân và Kính Dương Quân.
 Công tử Thị (公子市), phong hiệu gọi là Cao Lăng quân (高陵君).
 Công tử Khôi (公子悝), phong hiệu gọi là Kính Dương quân (涇陽君).
 Công tử Uẩn (公子惲), phong hiệu gọi là Thục hầu Uẩn (蜀侯惲).
 Công tử Thiếu Cung, phong hiệu là Đan Dương Quân.
 Công tử Cẩn, phong hiệu là Úc Quân.

 Em trai cùng mẹ khác cha: Hai người em trai là con riêng của Tuyên Thái hậu với Nghĩa Cừ Vương.
 Công tử Phất, con trai riêng đầu tiên của Tuyên Thái Hậu với Nghĩa Cừ Vương.
 Một đệ đệ khác, cũng là con trai riêng đầu tiên của Tuyên Thái Hậu với Nghĩa Cừ Vương.

 Hậu cung:
 Diệp Vương hậu (葉陽后), sinh ra Điệu thái tử nhưng mất sớm . Sau khi Đường Bát tử qua đời, nhận nuôi Doanh Trụ.
 Đường thái hậu (唐太后), tước hiệu khi còn sống là Đường Bát tử (唐八子), sinh Tần Hiếu Văn vương. Mất trước khi Hiếu Văn vương kế vị, được truy tặng tôn hiệu Thái hậu.

 Hậu duệ:
 Tần Điệu thái tử (秦悼太子), chết sớm.
 Tần Hiếu Văn vương Doanh Trụ.
 Một người con gái, lấy Sở Khảo Liệt vương và sinh ra Xương Bình quân.

Xem thêm
 Trận Trường Bình
Tần Vũ vương
Bạch Khởi
Tần Hiếu Văn vương
Phạm Thư

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
Tần bản kỉ
Chu bản kỉ
Điền Kính Trọng Hoàn thế gia
Sở thế gia
Ngụy thế gia
Triệu thế gia
Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
Nguyễn Khắc Thuần (2003), Các đời đế vương Trung Hoa, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Sinh năm 324 TCN
Mất năm 250 TCN
Vua nước Tần
Năm 250 TCN
Mất thập niên 250 TCN


title: Tần Hiếu công

text:
Tần Hiếu công (chữ Hán: 秦孝公, sinh 381 TCN, trị vì 361 TCN-338 TCN) hay Tần Bình vương (秦平王), tên thật là Doanh Cừ Lương (嬴渠梁), là vị vua thứ 30 của nước Tần - chư hầu của nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Doanh Cừ Lương là con trai của Tần Hiến công, vua thứ 29 của nước Tần. Năm 361 TCN, Tần Hiến công qua đời, Cừ Lương lên nối ngôi tức là Tần Hiếu công.

Thu hút nhân tài
Lúc đó tại trung nguyên nổi lên 6 chư hầu mạnh là Tề, Sở, Yên, Hàn, Triệu, Ngụy. Nước Tần giáp ranh với nước Sở và Ngụy, nhưng nằm tại đất Ung hẻo lánh nên không tham gia được vào các hội minh ở trung nguyên và bị các nước coi là Di Địch.

Sau đời Tần Lệ Cung công, nước Tần đã suy yếu do các cuộc tranh chấp quyền lực. Nước Ngụy lúc đó đang cường thịnh, cũng hay đem quân quấy nhiễu, chiếm đất Tây Hà. Khi cha ông là Tần Hiến công lên ngôi đã an định biên cương, thiên đô đến Nhạc Dương, mở ra thời kì mới cho nước Tần.

Sau khi lên ngôi, Tần Hiếu công quyết tâm khôi phục lại vinh quang cho nước Tần như thời Tần Mục công. Ông ra sức thi hành ân đức, thu phục nhân tài để phát triển đất nước lớn mạnh; ông xuống chiếu cầu người tài giúp nước Tần, viết rằng:

"Đời Mục công nước ta, hùng bá chư hầu, đông dẹp loạn nước Tấn, tây đánh Nhung Địch, chư hầu đều phục. Đến đời sau, từ Lệ công, Táo công, Giản công, Xuất tử, quốc gia suy nhược, Tam Tấn thừa thế tấn công, chiếm mất đất Tây Hà, chư hầu đều khinh Tần. Đến khi Hiến công lên ngôi, an định biên cương, phục hồi lại đất đai của Mục công năm xưa, lập lại pháp lệnh. Quả nhân thừa kế ý chỉ của tiên công, ngày đêm tính kế chấn hưng đất nước, các tân khách và triều thần ai có mưu kế gì lạ làm cho nước Tần được cừơng thịnh thì quả nhân xin dùng làm đại thần và phong cho đại ấp".

Thi hành biến pháp của Thương Ưởng

Có người nước Vệ là Công Tôn Ưởng, trước sang Ngụy nhưng không được Nguỵ vương tin dùng, nghe Tần Hiếu công cầu người hiền tài, bèn đến nước Tần, thông qua đại phu Cảnh Giám để vào yết kiến Hiếu công. Lần đầu tiếp kiến, Thương Ưởng tiên lấy đế đạo và vương đạo giảng cho Hiếu công nhưng ông không thích nghe. Thương Ưởng lại lấy bá đạo nói với Hiếu công, Hiếu công mới chịu là Thương Ưởng có tài, phong làm Tả thứ trưởng, cho nắm quyền chính và hết mực tin dùng.

Theo ý kiến của Ưởng, Hiếu công quyết tiến hành biến pháp, nhưng các quý tộc phản đối quyết liệt, tranh luận khắp nơi. Năm 359 TCN, Thương Ưởng ban lệnh pháp lệnh Chú trọng nông nghiệp, ức chế thương nghiệp tước bớt đặc quyền của quý tộc, quan lại, thống nhất tô thuế. Dù Cam Long và Đỗ Trí phản đối đề nghị này, cuối cùng Hiếu công vẫn cho thi hành biến pháp Vệ Ưởng.

Năm 356 TCN, Tần Hiếu công theo đề nghị của Thương Ưởng, thi hành biến pháp đầu tiên trong nước, nội dung chủ yếu là cải cách　chế độ hộ tịch, quân sĩ phải làm theo binh pháp, phế trừ chế độ thế khanh, chú trọng nông nghiệp, ức chế thương nghiệp, cải cách pháp lệnh.

Năm 350 TCN, Tần Hiếu công lại thi hành biến pháp Thương Ưởng, quy định: phế ruộng tư, tất cả ruộng đất do nhà nước kiểm soát, thống nhất đo lường, thực hiện chế độ hộ khẩu、 ban hành pháp luật, buộc dân phải nghe theo không được bàn luận về pháp lệnh mới

Ban đầu, người dân nước Tần chưa quen bị pháp luật siết chặt nên lấy làm khổ, nhưng sau 3 năm thi hành, họ thấy tân pháp tiện dùng. Nước Tần trở nên giàu mạnh. Tần Hiếu công bèn thăng Vệ Ưởng làm Tả thứ trưởng.

Mở mang bờ cõi, bá chủ chư hầu
Từ khi chưa thi hành biến pháp Thương Ưởng, Tần Hiếu công đã thực hiện nhiều hoạt động quân sự nhằm mở rộng lãnh thổ.

Năm 361 TCN, Tần Hiếu công phái hai đạo quân, phía đông đánh Thiểm thành (nay là Thiểm Tây) của nước Hàn, phía Tây đánh Tây Nhung, giết lãnh chúa tộc này là Nguyên Vương. Năm 360 TCN, Chu Hiển Vương sau sứ đến chúc mừng vua Tần.

Những cải cách của Thương Ưởng nhanh chóng làm nước Tần hùng mạnh, bách tính sung túc. Năm 358 TCN, Tần đánh bại nước Hàn ở Tây Sơn. Năm 357 TCN, Sở Tuyên vương sai sứ sang lập liên minh với Tần. Năm 355 TCN, ông hội với Ngụy Huệ vương ở Đỗ Bình, mở đầu cho việc tiến vào trung nguyên.

Năm 344 TCN, Chu Hiển vương lại sai sứ phong cho Tần Hiếu công làm bá chủ, các nước đều đến chúc mừng. Năm 348 TCN, Hàn Chiêu hầu đích thân sang triều kiến nước Tần. Năm 342 TCN, Hiếu công sai thái tử Tứ vào triều kiến Chu Hiển vương.

Năm 342 TCN, nhiều nước chư hầu sai sứ đến mừng Tần Hiếu công. Ông sai công tử Thiếu Quan dẫn quân đi hội chư hầu tại Phùng Trạch và triều kiến Chu Hiển vương.

Tây Hà vốn là đất nước Tần đã lấy của nước Tấn từ đời Tần Mục công, nhưng sau đó Ngụy thừa cơ Tần nảy sinh nội loạn đem quân chiếm lấy, đời Tần Hiến công đã nhiều lần cho quân đánh Tây Hà. Năm 340 TCN, Hiếu công sai Thương Ưởng đi đánh Tây Hà. Khi tướng Ngụy là công tử Ngang đến nơi Thương Ưởng gửi thư mời đến uống rượu lừa rằng sẽ uống rượu ăn thề bãi binh. Công tử Ngang đến, Thương Ưởng liền cho vây bắt rồi đem quân đại phá quân Ngụy. Ngụy Huệ vương đánh sai sứ đến giảng hòa, dâng đất Tây Hà cho Tần. Từ đó, kinh đô An Ấp của nước Ngụy bị nước Tần áp sát, do đó vua Ngụy phải thiên đô về Đại Lương để tránh thế mạnh của nước Tần.

Năm 338 TCN, quân Tần lại đánh thắng Ngụy tại Nhạn Môn, bắt sống tướng Ngụy Thác.

Qua đời
Năm 338 TCN, Tần Hiếu công qua đời, ông ở ngôi 24 năm, thọ 44 tuổi. Con ông là Doanh Tứ nối ngôi tức Tần Huệ Văn công. Các cải cách được thi hành từ thời ông đã giúp để đặt một nền tảng lớn mạnh cho việc thống nhất Trung Quốc của Tần Thủy Hoàng sau này.

Tần Hiếu công cũng là vị công tước cuối cùng của Tần, và đến thời con ông Huệ Văn công, Tần đã bỏ tước công để xưng vương.

Xem thêm
 Tần Hiến công
 Tần Huệ Văn vương

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
Tần bản kỉ
Thương Quân liệt truyện
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Sinh năm 381 TCN
Mất năm 338 TCN
Mất thập niên 330 TCN
Năm 338 TCN
Năm 381 TCN


title: Lưu Vân Sơn

text:
Lưu Vân Sơn (chữ Hán: 刘云山, sinh 1947) là một chính khách cao cấp của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông là nhân vật đứng thứ 5 trong Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII (2012-2017), một trong 7 người nắm quyền lãnh đạo tối cao tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông từng giữ chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bí thư Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Hiệu trưởng trường Đảng Trung ương.

Sự nghiệp
Lưu Vân Sơn sinh năm 1947 tại Tân Châu, Thiểm Tây, Lưu từng là một giáo viên tại vùng Nội Mông trước khi được đưa đi lao động trong Cách mạng Văn hóa. Những năm sau đó, ông tiếp tục ở lại công tác tại Nội Mông gần 30 năm từ năm 1968. Năm 1971, Lưu được kết nạp vào Đảng Cộng sản Trung Quốc và được cử đi học ở trường Đảng. Ông từng làm việc với bộ bí thư đoàn trẻ là Hồ Cẩm Đào tại Đoàn Thanh niên và được cho là khá thân cận với vị chủ tịch tương lai của Trung Quốc.

Lưu từng làm phóng viên cho Tân Hoa xã, làm công tác đối ngoại trước khi trở thành Phó bí thư chi bộ.

Đầu những năm 1990, Lưu chuyển tới Bắc Kinh để trở thành Phó trưởng Ban Tuyên truyền Trung ương và làm sau đó làm Trưởng ban.

Phát biểu
Lưu từng bày tỏ lo ngại về con số ngày càng nhiều người Trung Quốc vào các diễn đàn mạng để chỉ trích chính phủ. Mới đây Lưu nói chính phủ không thể kiểm soát được việc lưu truyền thông tin trên mạng internet.

"Tôi cho rằng người sử dụng internet cần được trao đổi thông tin một cách thoải mái, nhưng phải tuân thủ một số nguyên tắc".

Đời tư
Con ông, Lưu Lạc Phi, là một nhà đầu tư chứng khoán khá nổi tiếng, là một trong 25 doanh nhân hùng mạnh nhất châu Á do tạp chí Fortune xếp hạng.

Xem thêm

 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
 Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)

Chú thích

Liên kết ngoài

Lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc
Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc
Người Thiểm Tây
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII
Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVII
Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVI


title: Trương Cao Lệ

text:
Trương Cao Lệ (chữ Hán: 张高丽, sinh 1946) là một chính khách cao cấp Trung Quốc. Ông từng giữ chức vụ Phó Thủ tướng Thường trực Quốc vụ viện nhiệm kỳ 2013 đến năm 2018 và là nhân vật đứng thứ 7 trong Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII, một trong 7 người nắm quyền lãnh đạo tối cao tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Tranh cãi

Ông bị nữ vận động viên quần vợt Bành Soái tố cáo đã cưỡng ép cô trong vòng 10 năm. Tối 2/11/2021, Bành đã đăng một bài dài hơn 1000 chữ trên tài khoản Weibo được xác minh bằng tên thật của cô, bài viết tố cáo cựu Phó Thủ tướng Trương Cao Lệ đã nhiều lần thực hiện “hành vi không đúng mực”, và vợ của Trương là bà Khang Khiết cũng biết.

Khoảng 20 phút sau khi công bố, bài viết đã khiến giới kiểm duyệt mạng internet ĐCSTQ chú ý và sau đó phong tỏa: trang Weibo cá nhân của Bành Soái biến mất, mọi thông tin liên quan Bành Soái và Trương Cao Lệ trên Weibo, Zhihu và diễn đàn Douban đều biến mất.

Cho đến nay, ông vẫn chưa đưa ra phản ứng nào, cũng không thấy ý kiến gì từ giới chức và truyền thông ĐCSTQ.

Sự nghiệp
Trương Cao Lệ sinh tháng 11 năm 1946 tại thành phố Tân Giang, tỉnh Phúc Kiến, từng tốt nghiệp Đại học Hạ Môn, ngành thống kê và kinh tế học.

Trong những năm sau khi tốt nghiệp, Trương công tác trong ngành dầu khí, rồi trở thành quan chức ở tỉnh Quảng Đông vào giữa thập kỷ 1980.

Trương Cai Lệ gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 12 năm 1973.

Năm 1984, ông là Phó Bí thư thành phố Mậu Danh tỉnh Quảng Đông, đồng thời làm Giám đốc công ty Dầu Khí Hóa Trung Quốc.

Năm 1985, ông là Chủ nhiệm Hội Kinh tế tỉnh Quảng Đông.

Năm 1988, là Phó Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Quảng Đông.

Năm 1993, là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Tỉnh trưởng Quảng Đông.

Năm 1997, là Bí thư Đặc khu kinh tế Thâm Quyến.

Năm 1999, được mời làm Giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Thanh Hoa, Đại học Hạ Môn.

Năm 2001, rời Quảng Đông về làm Phó Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Sơn Đông, kiêm Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Sơn Đông.

Năm 2002, được bầu vào Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Năm 2003, làm Bí thư Tỉnh uỷ Sơn Đông thay cho Ngô Quan Chính mới được bầu làm Uỷ viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc

Năm 2007 tại Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 17, Trương Cao Lệ được bầu làm Ủy viên Bộ Chính trị, được phân công Bí thư Thành ủy thành phố Thiên Tân.

Khi còn ở Thiên Tân, Trương khá kín tiếng và không ai biết gì nhiều về đời tư của ông.

Năm 2012 tại Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 18, Trương Cao Lệ được bầu làm Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc và đứng thứ 7 trong Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Chiều ngày 16 tháng 3 năm 2013, Trương Cao Lệ được Nhân đại phê chuẩn làm Phó Tổng lý Thường trực Quốc vụ viện.

Gia đình
Ông sinh ra trong 1 gia đình khó khăn, mồ côi cha từ năm 3 tuổi.

Phu nhân: bà Đặng Nam - con gái cố Lãnh tụ tối cao Trung Quốc Đặng Tiểu Bình.

Xem thêm

 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
 Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Sơn Đông
 Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
 Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Sơn Đông
 Bí thư Thành ủy thành phố Thiên Tân

Chú thích

Liên kết ngoài
 Các vị trí chủ chốt của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Tuyên giáo TƯ
 Ông Tập Cận Bình được bầu làm Tổng bí thư, Chủ tịch Quân ủy Trung ương

Sinh năm 1946
Nhân vật còn sống
Lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc
Người họ Trương tại Trung Quốc
Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Sơn Đông
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Sơn Đông
Bí thư Thành ủy Thiên Tân
Phó Thủ tướng Trung Quốc
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII
Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVII
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVII
Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVIII


title: Hoàng Hạo

text:
Hoàng Hạo (?-?) là một hoạn quan phục vụ Lưu Thiện, hoàng đế thứ hai và cũng là cuối cùng của Thục Hán thời Tam Quốc.

Cuộc đời
Hoàng Hạo trở thành hoạn quan phục vụ Lưu Thiện vào khoảng những năm 220. Theo Tam quốc chí của Trần Thọ, Hoàng Hạo được Lưu Thiện ưa thích do có tài xu nịnh, nhân đó muốn tham dự triều chính. Đổng Doãn thường nghiêm sắc mặt khuyên can Lưu Thiện không nên trọng dụng Hoàng Hạo, đồng thời quở trách Hạo, khiến Hạo sợ hãi, không dám làm trái
. Khi Đổng Doãn còn sống, chức vụ của Hoàng Hạo chỉ là Hoàng môn thừa.

Sau khi Đổng Doãn chết năm 246, Trần Chi lên thay Đổng Doãn làm thị trung, cùng Hoàng Hạo cấu kết với nhau, Hoàng Hạo bắt đầu được tham dự vào chính sự. Sau khi Trần Chi chết năm 258, Hoàng Hạo từ chức Hoàng môn lệnh được thăng lên Trung thường thị, Phụng xa đô úy, nắm hết quyền hành, làm nghiêng đổ triều đình Thục Hán. Đại tướng quân Khương Duy nhiều lần đem quân đánh Ngụy không thành công, Hữu đại tướng quân là Diêm Vũ mưu với Hoàng Hạo muốn phế bỏ Khương Duy để Diêm Vũ thay chân vào đó. Khương Duy ghét Hoàng Hạo chuyên quyền, bẩm với Lưu Thiện muốn giết đi. Lưu Thiện nói:

Khương Duy sợ vây cánh của Hoàng Hạo, liền từ tốn lui ra. Lưu Thiện sai Hoàng Hạo đến tạ tội với Khương Duy, Khương Duy sợ bị trả thù bèn nói với Hoàng Hạo rằng muốn ra Đạp Trung lập đồn điền để tránh tai vạ.

Năm 263, Tư Mã Chiêu sai hai tướng Ngụy là Chung Hội và Đặng Ngải mang quân đánh Thục. Khương Duy dâng biểu cấp báo với Lưu Thiện yêu cầu quân Thục phòng bị, Hoàng Hạo bèn mời đồng cốt đến, nói rằng quân Ngụy sẽ không tới, bảo Lưu Thiện cứ gối cao đầu mà ngủ, quần thần không hề hay biết gì. Đến khi quân Ngụy tiến sát, Lưu Thiện phải mời cha con Gia Cát Chiêm và Gia Cát Thượng ra chống cự ở Miên Trúc nhưng thất bại. Hoa Dương quốc chí ghi lại lời than của Gia Cát Thượng khi tử trận:

Đặng Ngải chiếm được Thành Đô, Lưu Thiện phải đầu hàng, Đặng Ngải nghe tiếng Hoàng Hạo gian hiểm, bắt muốn giết đi, Hoàng Hạo hối lộ nhiều cho bộ hạ của Đặng Ngải nên thoát chết.

Trong Tam quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Hoàng Hạo bị Tư Mã Chiêu xử tội lăng trì khi cùng Lưu Thiện đến Lạc Dương.

Chức danh và chức vụ từng nắm giữ
Hoàng môn lệnh (黃門令)
Trung thường thị (中常侍)
Phụng xa đô úy (奉車都尉)

Chú thích

Hoạn quan Trung Quốc
Năm sinh không rõ
Năm mất không rõ
Nhân vật chính trị Thục Hán


title: România trong Thế chiến thứ nhất

text:
Chiến dịch România là một chiến dịch trên chiến trường Balkan thời Chiến tranh thế giới thứ nhất, trong đó Vương quốc Romania và Đế quốc Nga liên kết với nhau chống lại quân đội các nước phe Liên minh Trung tâm. Giao tranh đã kéo dài từ tháng 8 năm 1916 cho đến tháng 12 năm 1917, xuyên suốt phần lớn lãnh thổ Romania hiện nay, gồm cả Transilvania, khi đó là đất thuộc Đế quốc Áo-Hung, cũng như nam Dobruja, ngày nay là một phần của Bulgaria.

Romania nhảy vào tham chiến nhằm chiếm đoạt Transilvania, một tỉnh mang tính lịch sử với phần lớn dân số là người Romania. Bất chấp những thắng lợi ban đầu, các lực lượng phối hợp România - Nga đã hứng chịu một số thất bại. Bản thân thủ đô Bucharest của Romania cũng bị quân đội Đức dưới quyền chỉ huy của tướng Erich von Falkenhayn vào ngày 6 tháng 12, và cho đến cuối năm 1916, chỉ có Moldavia là nằm dưới quyền kiểm soát của khối Hiệp Ước. 3 trong 4 tập đoàn quân của Romania đã bị đập tan hoặc là phân rã. Sau một số thắng lợi phòng ngự năm 1917, mặt trận của phe Hiệp Ước sụp đổ khi đảng Bolshevik đưa nước Nga ra khỏi chiến tranh và Romania, bị quân đội phe Liên minh Trung tâm hợp vây, phải ký kết một hiệp định ngừng bắn tại Focşani. Vào ngày 5 tháng 7 năm 1918, Romania phải ký kết Hòa ước Bucharest với khối Trung tâm, và hòa ước này cùng với thiệt hại nặng nề của Romania trong cuộc chiến đã tàn phá quốc gia này. Đến ngày 10 tháng 11, chỉ một ngày trước khi Đế quốc Đức ký kết hiệp định ngừng bắn và trong khi các quốc gia khác thuộc khối Trung tâm khác đã đầu hàng phe Hiệp Ước, Romania đã tái chiếm một cách chậm trễ. Tại thời điểm này, khoảng 220.000 binh sĩ Romania đã tử trận, chiếm khoảng 6% số lượng tử vong quân sự của phe Hiệp Ước.

Chiến thắng vang dội trong chiến dịch Romania năm 1916 đã thể hiện tính đúng đắn của quyết định thành lập bộ chỉ huy hợp nhất của khối Trung tâm. Ngoài ra, thắng lợi này cũng thể hiện tài năng của Falkenhayn.

Xem them
 Hải quân Romania trong Chiến tranh thế giới thứ nhất

Chú thích

Tham khảo

 Esposito, Vincent (ed.) (1959). The West Point Atlas of American Wars - Vol. 2; maps 37-40. Frederick Praeger Press.
 Falls, Cyril. The Great War (1960), ppg 228-230.
 Keegan, John. The First World War (1998), ppg 306-308. Alfred A. Knopf Press.
 Spencer C. Tucker,Spencer Tucker, John S. D. Eisenhower, Priscilla Mary Roberts, World War I [5 Volumes]: A Student Encyclopedia, ABC-CLIO, 25-10-2005. ISBN 1-85109-879-8.
 Ronald Pawly, The Kaiser's Warlords: German Commanders of World War I, Osprey Publishing, 2012. ISBN 1-78096-630-X.
 Lawrence Sondhaus, World War One: The Global Revolution, Cambridge University Press, 31-03-2011. ISBN 0-521-51648-X.

Liên kết ngoài

Video with the redrawing of the borders after the First World War

< Vương quốc Romania | Lịch sử Romania | Đại Romania  >

Áo-Hung trong Chiến tranh thế giới thứ nhất
Trận đánh liên quan tới Đức
Trận đánh liên quan tới Áo-Hung
Trận đánh liên quan tới Đế quốc Ottoman
Các trận đánh trong đệ nhất thế chiến
Trận đánh liên quan tới Nga
Trận đánh liên quan tới România
Lịch sử România
România trong Chiến tranh thế giới thứ nhất
Xung đột năm 1916
Xung đột năm 1917


title: Sầm Hôn

text:
Sầm Hôn (?-280) là quan lại nhà Đông Ngô thời Tam Quốc và là nịnh thần của Tôn Hạo, hoàng đế cuối cùng của Đông Ngô.

Cuộc đời
Theo Tam quốc chí của Trần Thọ, Sầm Hôn là người gian hiểm nịnh bợ, được Tôn Hạo sủng ái, làm quan đến bậc cửu khanh, thích bày lao dịch, quân dân đều khổ sở. Tháng 3 năm 280, quân Tấn sang đánh Ngô, quần thần Đông Ngô cả thảy mấy trăm người dập đầu xin Tôn Hạo giết Sầm Hôn, Tôn Hạo sợ hãi rối bời đành nghe theo. Tấn ký của Can Bảo chép:

Trong Tam quốc diễn nghĩa
Trong Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Sầm Hôn được nhắc đến ở hồi 120. Theo Tam quốc diễn nghĩa, Sầm Hôn làm chức trung thường thị. Khi tướng Tây Tấn là Vương Tuấn mang quân đánh Ngô, Sầm Hôn dâng kế dùng dây xích sắt chắn ngang khắp bờ sông để cản trở quân Tấn, Vương Tuấn dùng hỏa thuyền đốt cháy hết xích sắt, tướng sĩ Đông Ngô tới tấp ra hàng. Quần thần Đông Ngô cho rằng tai họa ngày nay đều là do Sầm Hôn, cũng giống như hoạn quan Hoàng Hạo ở Thục Hán, không đợi lệnh của Tôn Hạo kéo ùa vào cung, cắt thịt Sầm Hôn, ăn như ăn gỏi.

Chú thích

Năm sinh không rõ
Mất năm 280
Nhân vật chính trị Đông Ngô


title: Cờ sao trắng

text:
Cờ sao trắng là tên gọi lá cờ biểu trưng của Mặt trận Quốc dân Đảng Việt Nam, hiện nay được sử dụng làm Đảng kỳ của hai tổ chức chính trị Đại Việt Quốc dân Đảng và Việt Nam Quốc dân Đảng, bên cạnh đó còn có những phiên bản chỉnh sửa chi tiết của Đảng Tân Đại Việt và Đại Việt Cách mạng Đảng.

Đặc điểm
 Tên gọi: Cờ sao trắng
 Tỉ lệ: 2:3
 Năm ra đời: 1938
 Tác giả: Trương Tử Anh
 Mô tả: Nền đỏ, chính giữa có ngôi sao trắng lồng trong vòng tròn xanh lam.

Lịch sử
Lá cờ sao trắng thuở ban đầu do Trương Tử Anh thiết kế, được treo tại trụ sở Tỉnh bộ Đại Việt Quốc dân Đảng Phú Yên (được coi như Tổ đình của tổ chức) và sử dụng cho toàn Đảng từ năm 1939 đến về sau.
Sau khi Việt Minh thực hiện cuộc khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám và thành lập chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2 tháng 9 năm 1945), vào ngày 15 tháng 12 năm 1945, ở phố Jambert, khu Ngũ Xã (Hà Nội), thực hiện Nghị quyết Trùng Khánh, Mặt trận Quốc dân Đảng Việt Nam ra đời với nòng cốt bao gồm Việt Nam Quốc dân đảng, Đại Việt Quốc dân Đảng, Đại Việt Dân chính Đảng nhằm đối kháng với những cuộc thanh trừng của Việt Minh. Hội nghị nhất trí lấy cờ sao trắng làm hiệu kỳ Mặt trận. Về sau được Đại Việt Quốc dân Đảng và Việt Nam Quốc dân Đảng dùng chung mẫu làm Đảng kỳ.

Giai đoạn 1964-1965, nội bộ Đại Việt Quốc dân Đảng lục đục rồi chia rẽ, hai tổ chức Đảng Tân Đại Việt và Đại Việt Cách mạng Đảng lần lượt ra đời, Đảng kỳ của mỗi chính đảng lại thiết kế theo cách riêng, tuy vẫn trung thành với mẫu cũ.

Bài hát
Phỏng theo ý nghĩa cờ sao trắng, nhạc sĩ Lê Ninh đã sáng tác ca khúc "Cờ Sao Trắng", ca khúc này được sử dụng làm Đảng ca của Việt Nam Quốc dân Đảng.

Xem thêm

 Mặt trận Quốc dân Đảng Việt Nam
 Đại Việt Quốc dân Đảng
 Việt Nam Quốc dân Đảng

Tham khảo

Mặt trận Quốc dân Đảng
Cờ Việt Nam


title: Tần Hiến công

text:
Tần Hiến công (chữ Hán: 秦献公, trị vì 384 TCN-362 TCN), còn gọi là Tần Nguyên Hiến công (秦元献公) hay Tần Nguyên vương (秦元王), là vị quân chủ thứ 29 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Ông tên thật là Doanh Sư Thấp (嬴师隰) hay Doanh Liên (嬴連), sinh năm 424 TCN, là con trai của Tần Linh công.

Sau khi Linh công chết năm 415 TCN, Sư Thấp mới 10 tuổi nên người chú của Linh công là Doanh Điệu Tử giành ngôi vị quân chủ, tức Tần Giản công. Mẹ con Thế tử Sư Thấp phải lưu vong sang nước Ngụy.

Lên ngôi vua
Năm 400 TCN, Giản công chết, con là Tần Huệ công lên nối ngôi và tại vị 13 năm thì mất, con là Tần Xuất công lên ngôi, nhưng tuổi còn nhỏ nên Thái hậu nhiếp chính. Sư Thấp đang ở nước Ngụy, có ý định về nước, bèn đến Trịnh Huyền (nay là Thiểm Tây), nhưng sau đó bị thái hậu ép chạy sang Tây Nhung, được Khuất Cải đón về Tần. Thái hậu cho quân truy nã Sư Thấp, nhưng quân truy nã ngả theo ông. Năm 385 TCN, Thứ trưởng nước Tần giết Tần Xuất công và đón ông về Ung Thành lập làm vua, tức Tần Hiến công.

Cải cách

Bỏ tục tuẫn táng
Ngay năm 384 TCN, Hiến công ra lệnh bãi bỏ việc việc tuẫn táng cho các vị quân chủ, việc này bắt đầu từ thời Tần Vũ công, ông vua được chôn chung với 66 người năm 678 TCN. Tần Mục công, vị vua thứ 14, cũng có tới 177 người bị đem chôn chung năm 621 TCN, bao gồm cả những vị quan nổi tiếng. Sau đó nhiều người đã lên án việc này nhưng thực tế nó vẫn tiếp tục được thi hành trong hơn hai thế kỷ cho đến khi bị Hiến công bãi bỏ. Một số người đánh giá cao việc bãi bỏ chế độ tuẫn táng.

Dời đô
Năm 383 TCN, Tần Hiến công thiên đô đến Nhạc Dương (栎阳, ngày nay thuộc Tây An). Việc dời đô này giúp nước Tần tiến đến gần hơn các nước Nguỵ, Hàn và Triệu, tạo điều kiện phát triển thương mại và làm suy yếu các dòng họ quý tộc ở kinh đô cũ.

Lập quận huyện

Tần Hiến công thành lập các quận huyện, do các quan chức được triều đình bộ nhiệm quản lý. Đây là một cải cách nổi tiếng, góp phần xoá bỏ những thái ấp do những công thần đảm nhận và theo chế độ cha truyền con nới. Nó cũng làm tăng cường sức mạnh của chính quyền trung ương, và làm nước Tần mạnh dần lên, góp phần cho sự thống nhất Trung Quốc sau này.

Chiến tranh với Nguỵ
Năm 364 TCN, Tần và Ngụy giao chiến và quân đội Tần đã đánh thắng được quốc gia mạnh nhất Trung Nguyên vào thời điểm đó. Chu Liệt Vương sai sứ chúc mừng và Tần, phong cho làm bá chủ.

Năm 362 TCN, Tần Hiến công lại giao tranh với quân Ngụy ở Thiếu Lương, bắt sống tướng là Công Tôn Tọa.

Qua đời
Tần Hiến công trị vì 23 năm và qua đời năm 362 TCN ở tuổi 62. Con là Cừ Lương nối ngôi, tức là Tần Hiếu công.

Xem thêm
Tần Linh công
Tần Giản công
Tần Xuất công
Tần Hiếu công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, Tần bản kỉ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Sinh năm 424 TCN
Mất năm 362 TCN
Mất thập niên 360 TCN
Năm 362 TCN
Năm 424 TCN


title: Trần Văn Minh

text:
Trần Văn Minh là một cái tên người Việt khá phổ biến. Một số nhân vật nổi bật cùng mang tên này như:

 Trần Văn Minh (lục quân) (1923-2009), có biệt danh "Minh nhỏ", cựu Trung tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa, cựu Tổng tham mưu trưởng, Tổng tư lệnh, Bộ trưởng Quốc phòng và Đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Tunisia.
 Trần Văn Minh (không quân) (1932-1997), có biệt danh "Minh đen", cựu Trung tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa, Tư lệnh Không lực Việt Nam Cộng hòa
 Trần Văn Minh (Đà Nẵng) (sinh 1955), chính khách Việt Nam, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương, cựu Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Đà Nẵng.
Trần Văn Minh (Nam Định) (sinh ngày 7 tháng 12 năm 1961), chính trị gia người Việt Nam, hiện là đại biểu quốc hội Việt Nam khóa 14 nhiệm kì 2016-2021, thuộc đoàn đại biểu quốc hội tỉnh Quảng Ninh
 Trần Văn Minh (Thiếu tướng) Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Chánh Văn phòng Tổng cục Chính trị


title: Tần Tháo công

text:
Tần Tháo công (chữ Hán: 秦趮公, trị vì 442 TCN-429 TCN), hay Tần Táo công (秦躁公), là vị quân chủ thứ 23 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tần Tháo công là con của Tần Lệ Cung công, vua thứ 22 của nước Tần. Năm 442 TCN, Tần Lệ Cung công mất, Tần Tháo công lên nối ngôi.

Năm 441 TCN, các bộ tộc Nam Trịnh nổi dậy chống lại Tần Tháo công. Năm 430 TCN, quân Nghĩa Cừ đem quân đánh nước Tần.

Năm 430 TCN, vua nước Nghĩa Cừ mang quân tấn công nước Tần, tràn tới Vị Nam.

Năm 429 TCN, Tần Tháo công mất. Ông ở ngôi được 14 năm. Em là Tần Hoài công, bấy giờ đang làm con tin ở nước Tấn, được quân thần đón về lên ngôi quốc quân.

Xem thêm
Tần Lệ Cung công
Tần Hoài công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Tần bản kỉ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Năm sinh thiếu
Mất năm 429 TCN
Năm sinh không rõ
Năm 429 TCN


title: Tần Hoài công

text:
Tần Hoài công (chữ Hán: 秦懐公, trị vì: 429 TCN-425 TCN), là vị vua thứ 24 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tần Hoài công là con thứ của Tần Lệ Cung công, vua thứ 22 của nước Tần và em Tần Tháo công, vua thứ 23 nước Tần. Thời trẻ, Hoài công bị gửi làm con tin ở nước Tấn. Năm 429 TCN, vua anh Tần Tháo công qua đời, ông được quần thần đón về nước tôn lên nối ngôi tức Tần Hoài công.

Năm 425 TCN, đại thứ trưởng nước Tần cùng các đại phu nổi loạn chống lại Tần Hoài công, mang quân vây hãm. Tần Hoài công tự sát. Ông ở ngôi tất cả bốn năm.

Con trai cả của Tần Hoài công là thế tử Doanh Chiêu Tử mất sớm, nên sau khi ông tự sát, người nước Tần lập cháu nội ông là Túc lên ngôi vua, tức Tần Linh công. Hoài công cũng có một con trai nhỏ là Điệu Tử, tức Tần Giản công sau này.

Xem thêm
Tần Lệ Cung công
Tần Tháo công
Tần Linh công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Tần bản kỉ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Năm sinh thiếu
Mất năm 425 TCN
Người tự sát
Năm sinh không rõ
Năm 425 TCN


title: Tần Linh công

text:
Tần Linh công (chữ Hán: 秦灵公, trị vì: 424 TCN – 415 TCN), tên thật là Doanh Túc (嬴肅), là vị vua thứ 25 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tần Linh công là cháu nội Tần Hoài công, vua thứ 24 của nước Tần. Do cha ông là Doanh Chiêu tử mất sớm nên năm 425 TCN, ông nội Tần Hoài công tự sát, người nước Tần tôn lập ông lên kế vị, tức Tần Linh công.

Năm 422 TCN, nước Tần làm lễ tế Hoàng Đế và Viêm Đế ở Ngô Dương.

Năm 419 TCN, nước Tần xây thành Thiếu Lương, bị quân nước Tấn đến phá.

Năm 415 TCN, Tần Linh công qua đời. Ông ở ngôi được 11 năm. Con ông là Doanh Sư Thấp còn nhỏ tuổi nên người nước Tần lập con thứ của Tần Hoài công, tức chú của Linh công là Doanh Điệu Tử lên làm vua, tức là Tần Giản công, còn Sư Thấp bị đuổi sang Tấn.

Xem thêm
Tần Hoài công
Tần Giản công
Tần Hiến công

Tham khảo

 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Tần bản kỉ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Năm sinh thiếu
Mất năm 415 TCN
Năm sinh không rõ
Năm 415 TCN


title: Tần Giản công

text:
Tần Giản công (chữ Hán: 秦简公, sinh 427 TCN, trị vì 415 TCN-400 TCN), tên thật là Doanh Điệu Tử (嬴悼子), là vị vua thứ 26 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Doanh Điệu Tử là con thứ của Tần Hoài công, vua thứ 24 của nước Tần. Ban đầu ông không được lập làm thế tử. Năm 415 TCN, vua cháu Tần Linh công chết, con là Sư Thấp còn nhỏ nên không thể nối ngôi nên người nước Tần lập Điệu Tử làm vua, tức Tần Giản công. Mẹ con Sư Thấp phải lưu vong sang đất của họ Ngụy (thuộc nước Tấn).

Năm 409 TCN, Tần Giản công cho phép các chức lại được phép mang gươm. Ông ban lệnh đào hào sông Lạc và xây thành Trùng Tuyền.

Trong thời gian ông làm vua, nước Tần đã nhiều lần thất bại trong cuộc giao tranh với Ngụy, đất nước mạnh nhất Trung Nguyên bấy giờ.

Năm 400 TCN, Tần Giản công qua đời, thọ 28 tuổi. Con ông là Tần Huệ công nối ngôi.

Xem thêm
Tần Hoài công
Tần Linh công
Tần Huệ công (Chiến Quốc)

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Tần bản kỉ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Năm sinh thiếu
Mất năm 400 TCN
Năm 400 TCN
Năm 428 TCN


title: Hầm đường bộ Đèo Cả

text:
Hầm đường bộ Đèo Cả là một hệ thống đường hầm thay thế cho Đèo Cả vốn rất hiểm trở và nguy hiểm. Đường hầm này nối liền hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa, nằm trên tuyến đường Quốc lộ 1 huyết mạch và đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông của Việt Nam. Đây là một trong những hầm đường bộ hiện đại nhất Việt Nam và là hầm dài thứ hai trong cả nước, đứng sau Hầm Hải Vân.

Hầm được khởi công ngày 18 tháng 11 năm 2013, hoàn thành và thông xe vào ngày 21 tháng 8 năm 2017.

Vị trí địa lý
Hầm đường bộ nằm giữa hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa. Điểm cửa hầm phía Bắc là tại lý trình Km1353+500 QL.1 thuộc thôn Hảo Sơn Bắc, xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên. Điểm cửa hầm phía Nam là tại lý trình Km1371+525 QL.1 thuộc thôn Cổ Mã, xã Vạn Thọ, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.

Đoạn đường dẫn phía Nam kết thúc bằng nút giao hợp thể, một đường đi khu kinh tế Vân Phong, một đường nối tiếp Quốc lộ 1.

Thông tin hầm đường bộ
Tổng chiều dài khoảng 13,5 km, trong đó hầm xuyên núi Đèo Cả dài 4,1 km, xuyên núi Cổ Mã dài 500m, còn lại là đường dẫn và cầu trên tuyến (9 km).

Hầm đường bộ được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cao tốc TCVN 5729-1997, có 2 trục hầm song song nhau, trong mỗi trục hầm thiết kế 2 làn xe, khoảng cách giữa hai trục hầm là 30 m. Hầm có thể chịu được động đất cấp 7. Giai đoạn 1 có 4 làn xe đường dẫn, vận tốc thiết kế là 80 km/h.

Kỹ thuật và tài chính
Dự án xây dựng Hầm đường bộ Đèo cả được Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam phê duyệt đầu năm 2012 theo hình thức BOT và BT với tổng vốn đầu tư là 15.603 tỷ đồng (hơn mười lăm nghìn tỷ đồng), chủ đầu tư là Công ty Cổ phần đầu tư Đèo Cả. Trong đó, kinh phí xây dựng hầm đèo Cả (đầu tư theo hình thức BOT) là 10.555 tỷ đồng, kinh phí xây dựng hầm Cổ Mã, đường dẫn và cầu trên tuyến (đầu tư theo hình thức BT) 4.509 tỷ đồng, chi phí giải phóng mặt bằng và tái định cư 539 tỷ đồng (phần vốn ngân sách nhà nước).

Ông Lê Quỳnh Mai - phó tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư Đèo Cả cho biết, Dự án hầm đèo Cả do Nhật Bản thiết kế, chủ đầu tư là doanh nghiệp VN, sử dụng nguồn vốn vay trong nước, được thi công theo công nghệ làm hầm NATM của Áo, nhưng do ba nhà thầu của Việt Nam đảm nhiệm; tư vấn giám sát ban đầu cũng là Nhật, nhưng đến nay thì chỉ còn một số chuyên gia, còn đa số là người VN.

Tái định cư
Về khu tái định cư, sẽ có 2 khu thuộc hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa. Khu tái định cư phía Phú Yên sẽ được xây dựng với kinh phí khoảng 120 tỷ đồng trên 8,5 ha, phục vụ cho 156 hộ dân bị ảnh hưởng. Còn ở phía Khánh Hòa, khu tái định cư sẽ nằm ở xã Đại Lãnh, huyện Vạn Ninh phục vụ cho gần 200 hộ dân.

Mục đích tạo hầm đường bộ
Đoạn đường qua Đèo Cả rất dài (12 km) và hiểm trở, nhiều khúc cua gấp với bán kính cong nhỏ, độ dốc dọc lớn, gây nguy cơ mất an toàn giao thông nhất là với các xe tải nặng, xe siêu trường, siêu trọng. Khu vực này cũng thường xuyên xảy ra ách tắc giao thông do đất đá trên đèo bị sụt lở. Vì vậy việc đầu tư xây dựng hầm đường bộ qua đèo Cả nhằm giảm thiểu tai nạn giao thông, nâng cao hiệu quả khai thác của Quốc lộ 1.

Theo dự kiến, khi đường hầm hoàn thành thì tổng quãng đường qua đèo giảm còn một nửa, thời gian qua đèo giảm chỉ còn 1/4, chịu được trọng tải lớn và an toàn cho các loại xe lưu thông. Đường hầm cũng sẽ giúp cho việc lưu thông thuận lợi giữa miền Trung và khu vực phía Nam, nối liền khu kinh tế Nam Phú Yên và khu kinh tế Vân Phong, và giữa thành phố Tuy Hòa và thành phố Nha Trang. Làm bàn đạp để phát triển kinh tế khu vực.

Trong tương lai, khi 2 đoạn cao tốc Chí Thạnh – Vân Phong và Vân Phong – Nha Trang được hoàn thành, sẽ kết nối hệ thống hầm Đèo Cả và hầm Cổ Mã tạo thành trục của hệ thống đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông.

Thông tin về dự án
Tháng 9 năm 2015, tiểu dự án hầm Cổ Mã chính thức thông xe toàn bộ hầm. Ngày 21 tháng 6 năm 2016, chính thức thông kỹ thuật dự án hầm Đèo Cả.

Quy định qua hầm
- Cấm xe tải và xe khách qua hầm đèo Cả từ 0h00 - 4h00

- Cấm xe mô tô, xe gắn máy, xe đạp, xe thô sơ và người đi bộ qua hầm

- Cấm xe ô tô chở hàng độc hại, chất dễ cháy, chất nổ, hàng nguy hiểm

Xem thêm
Đèo Cả
Đường cao tốc Chí Thạnh – Vân Phong
Đường cao tốc Vân Phong – Nha Trang

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Bài viết trên báo Thanh Niên

Đèo Cả
Giao thông Phú Yên
Giao thông Khánh Hòa
Quốc lộ 1
Đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông
Đường hầm hoàn thành vào năm 2017


title: Gazimağusa (huyện)

text:
Gazimağusa là một quận của Bắc Síp. Nó được chia thành 3 phân huyện gồm: Mağusa, Akdoğan và Geçitkale. Thủ phủ của nó là Famagusta. Quận có dân số 63.603 năm 2006. Kaymakam của huyện là Beran Bertuğ.

Huyện İskele được tách ra từ huyện Gazimağusa.

Tham khảo

Huyện của Bắc Síp


title: Kyrenia (huyện)

text:
Kyrenia là một trong 5 huyện của Bắc Síp. Thị trấn chính của nó là Kyrenia (, ). Nó là huyện nhỏ nhất của Síp, và là huyện duy nhất do Cộng hòa Bắc Síp Thổ Nhĩ Kỳ kiểm soát, chỉ được Thổ nhĩ Kỳ công nhận.

Tham khảo

Tham khảo

Huyện của Síp
Huyện của Bắc Síp


title: Huỳnh Phúc Hiệp

text:
Huỳnh Phúc Hiệp (sinh ngày 12 tháng 4 năm 1988 tại Gò Công, Tiền Giang) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Việt Nam. Anh có một tuổi thơ cơ cực, đến năm 12 tuổi mới được đi học lớp 1, sau khi được tuyển vào lớp năng khiếu do Sở TDTT Tiền Giang đào tạo. Cùng với Cùng với Nguyễn Thành Long Giang, Võ Nhật Tân...anh đã góp công lớn giúp Tiền Giang vô địch giải U-21 Quốc gia năm 2006. Năm 2008, Phúc Hiệp nhận lời đầu quân cho SHB Đà Nẵng và có chức vô địch U21 QG thứ 2 trong sự nghiệp. Bản thân Hiệp cũng được bầu là "Cầu thủ xuất sắc nhất" ở giải này. Tiền đạo này từng chơi cho đội Olympic Việt Nam tham dự vòng loại Olympic Bắc Kinh và đội tuyển Việt Nam dự Asian Cup 2007.

Thành tích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Liên đoàn bóng đá Việt Nam

Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
Cầu thủ bóng đá nam Việt Nam
Tiền vệ bóng đá
Người Gò Công
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Tiền Giang
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Xuân Thành Sài Gòn
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Kiên Giang
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam
Cầu thủ giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam


title: Güzelyurt (huyện)

text:
Güzelyurt là một huyện của Bắc Síp. Nó được chia thành 2 phân huyện: Güzelyurt và Lefka. Thủ phủ của nó là Morphou. Dân số năm 2006 là 29.264. Kaymakam là Menteş Gündüz.

Huyện này được tác ra từ huyện Lefkoşa.

Tham khảo

Huyện của Bắc Síp


title: Tần Xuất công

text:
Tần Xuất công (chữ Hán: 秦出公, trị vì 387 TCN-385 TCN), còn gọi là Tần Thiếu chủ (秦少主) hay Tần Tiểu chủ (秦小主), là vị quân chủ thứ 28 của nước Tần giữa thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con trai của Tần Huệ công, sinh năm 389 TCN. Năm 387 TCN, Huệ công chết, ông lên nối ngôi nhưng do lúc đó ông mới 3 tuổi.

Xuất công còn nhỏ, quyền hành trong tay quan Thứ trưởng. Năm 385 TCN, thứ trưởng giết hai mẹ con Tần Xuất công, dìm xuống vực sâu và đón con Tần Linh công là Doanh Sư Thấp về lập lên ngôi, tức là Tần Hiến công.

Tần Xuất công ở ngôi được 2 năm, lúc bị giết mới 4 tuổi. Do nội loạn nhiều năm của nước Tần, nước Ngụy thừa cơ tấn công, chiếm đất Hà Tây của nước Tần.

Xem thêm
Tần Huệ công (Chiến Quốc)
Tần Hiến công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, Biên niên sử nước Tần
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Sinh năm 389 TCN
Mất năm 385 TCN
Vua thiếu nhi cổ đại
Vua chết trẻ
Vua Trung Quốc bị giết
Năm sinh không rõ
Mất thập niên 380 TCN
Năm 385 TCN


title: İskele (huyện)

text:
İskele là một huyện của Bắc Síp. Huyện này được chia thành 3 phân huyện: İskele, Mehmetçik và Yeni Erenköy. Thủ phủ của nó là Trikomo. Dân số năm 2006 là 21.099 người.

Huyện này được tách ra từ huyện Gazimağusa.

Tham khảo

Huyện của Bắc Síp


title: Lefkoşa (huyện)

text:
Lefkoşa là một huyện của Bắc Síp. Nó được chia thành 2 phân huyện: Lefkoşa và Değirmenlik. Dân số năm 2006 là 84.776 người.

Huyện Güzelyurt đã được tách ra từ huyện Lefkoşa. Một vài phần của huyện Larnaca của Cộng hòa Síp được quản lý bởi huyện Lefkoşa.

Tham khảo

Huyện của Bắc Síp


title: Trận Vauquois

text:
Trận Vauquois là một trận đánh trên Mặt trận phía Tây trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất. Trận chiến đã diễn ra trên cao điểm tại Vauquois cách Verdun 5 km về phía đông bắc. Kể từ cuối tháng 9 năm 1914, quân đội Đế quốc Đức đã án ngữ cao điểm này và vào tháng 10 năm 1914, quân đội Pháp tấn công nhưng thất bại. Giữa tháng 2 năm 1915, Tập đoàn quân số 3 của Pháp đã tấn công Vauquois nhưng thất bại, và 10 ngày sau đợt tấn công này, một cuộc pháo kích ác liệt của quân Pháp đã xảy ra trước khi các lực lượng Pháp tiến công ồ ạt. Sau nhiều cuộc giao tranh khốc liệt, quân Pháp đã chiếm được đỉnh của cao điểm dù thiệt hại nặng nề, song không thể nào đánh bật được quân Đức. Kể từ tháng 4 năm 1915, với thế trận bế tắc, chiến sự đã tiếp tục dưới hình thức "chiến tranh mìn" cho đến tháng 4 năm 1918. Cuộc "chiến tranh mìn" tại khu vực Vauquois được xem là một trong những cuộc chiến tranh mìn bẫy gay gắt nhất trên Mặt trận phía Tây.

Chú thích

Tham khảo
 Panneaux d'informations sur le site.
 La bataille de Vauquois sur chemins de mémoire
 Historique succint du 31 Régiment d'infanterie. (Paris, Henri CHARLES-LAVAUZELLE, éditeur militaire. 124 Boulevard Saint-Germain, 1920). 77.p

Liên kết ngoài

 Site de l'association des Amis du Vauquois
 Vauquois - The Lost Village

Các trận đánh trong đệ nhất thế chiến
Lịch sử sông Meuse
Xung đột năm 1915
Pháp năm 1915
Trận đánh liên quan tới Pháp
Trận đánh liên quan tới Đức


title: Tần Lệ Cung công

text:
Tần Lệ Cung công (chữ Hán: 秦厲共公, trị vì 476 TCN-443 TCN), còn gọi là Tần Lạt Cung công (秦剌龚公), Tần Lợi Cung công (秦利龚公), hay Tần Lệ công (秦厲公), tên thật là Doanh Thích (嬴刺), là vị quốc quân thứ 22 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con của Tần Điệu công, vua thứ 21 của nước Tần. Năm 476 TCN, Điệu công mất, Doanh Thích nối ngôi, tức là Tần Lệ Cung công.

Trị vì
Năm 475 TCN và 472 TCN, nước Thục và nước Sở sai sứ đến triều cống và thông hiếu với Tần. Năm 471 TCN, hai nước Nghĩa Cừ (義渠) và Miên Chư (綿諸) cũng sai sứ đến triều kiến và dâng lễ vật.

Năm 461 TCN, Lệ công cử 2 vạn quân tấn công nước Đại Lệ, chiếm được kinh đô nước này. Năm 457 TCN, Tần Lệ Cung công đích thân dẫn quân chinh Tây, đánh bại quân Miên Chư.

Năm 456 TCN, nước Tấn tấn công Tần, chiếm Vũ Thành. Cùng năm, Tần Lệ Cung công đặt ra huyện Tần Dương là huyện đầu tiên của nước Tần.

Năm 452 TCN, người cùng họ với Trí Bá nước Tấn (bị 3 họ Hàn, Triệu, Ngụy diệt) là Trí Khai chạy trốn sang nước Tần.

Năm 449 TCN, vua nước Việt sai sứ đến cầu hôn con gái của Tần Lệ Cung công.

Năm 444 TCN, Tần Lệ Cung công đánh nước Nghĩa Cừ, bắt giữ vua nước này.

Năm 443 TCN, Lệ công mất, ở ngôi 34 năm, táng ở Nhân Lý. Con ông là Tần Tháo công lên nối ngôi.

Xem thêm
Tần Tháo công
Tần Hoài công
Tần Điệu công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tần bản kỉ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Năm sinh thiếu
Mất năm 443 TCN
Năm sinh không rõ
Mất thập niên 440 TCN
Năm 443 TCN


title: Tần Điệu công

text:
Tần Điệu công (chữ Hán: 秦悼公, trị vì 491 TCN-477 TCN), là vị vua thứ 21 của nước Tần - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tần Điệu công là con của Tần Huệ công, vua thứ 20 của nước Tần. Năm 491 TCN, Tần Huệ công mất, Điệu công nối ngôi.

Sử ký không ghi rõ những hành trạng của ông và các sự kiện liên quan đến nước Tần trong thời gian ông ở ngôi.

Năm 477 TCN, Tần Điệu công mất. Con là Doanh Thích kế vị, tức Tần Lệ Cung công

Xem thêm
Tần Huệ công (Xuân Thu)
Tần Lệ Cung công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, Tần bản kỉ
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tần
Năm sinh thiếu
Mất năm 477 TCN
Năm sinh không rõ
Mất thập niên 470 TCN
Năm 477 TCN