title: Trận Laufach-Frohnhofen

text:
Trận Laufach-Frohnhofen, còn gọi là Trận Laufach hoặc là Trận Frohnhofen, là một trận đánh trong cuộc Chiến tranh nước Đức năm 1866, đã diễn ra vào ngày 13 tháng 7 năm 1866, tại Frohnhofen và Laufach trên lãnh thổ của Vương quốc Bayern (miền Tây Nam Đức). Trong cuộc giao chiến nhanh chóng này, một lữ đoàn của quân đội Phổ dưới quyền chỉ huy của tướng Karl von Wrangel (là lữ đoàn dẫn đầu của sư đoàn của Trung tướng August Karl von Göben đã đánh bại đợt tấn công của một đạo quân của Đại Công quốc Hesse dưới sự chỉ huy của tướng Karl von Perglas (một phần của Quân đoàn số 8 của quân đội Liên minh các quốc gia Đức do Vương công Alexander xứ Hesse-Darmstadt chỉ huy), buộc quân đội Hesse phải tiến hành triệt thoái trong hỗn loạn về Aschaffenburg. Trái ngược với con số thiệt hại của quân đội Phổ thắng trận, tổn thất của các lực lượng Hesse sau trận chiến này là rất nặng nề. Qua đó, trận đánh tại Laufach và Frohnhofen đã chứng tỏ hiệu quả vô cùng to lớn của các khẩu súng trường nạp hậu của quân Phổ.

Sau những chiến thắng tại Hammelburg và Kissingen của các sư đoàn thuộc Binh đoàn Main của tướng Eduard Vogel von Falckenstein, viên tướng Phổ đã làm chủ được chiến tuyến sông Saale và tạm thời đánh gục sức mạnh tấn công của quân đội Bayern. Sau đó, ông chuyển tầm nhìn của mình sang Quân đoàn số 8 của Liên minh các quốc gia Đức do Vương công Alexander xứ Hessen-Darmstadt chỉ huy. Theo thượng lệnh của ông, sư đoàn của Von Göben (lực lượng thuộc cánh trái của Binh đoàn Main) sẽ tiến đánh Aschaffenburg qua Laufach, nơi quân đội của Đại Công quốc Hesse đang án ngữ. Trong khi đó, Alexander xứ Hesse-Darmstadt hiểu rằng cách tốt nhất để phòng ngự các bang miền Nam Đức là hỗ trợ quân đội Bayern đánh Falckenstein, và ông đã phái lữ đoàn Hesse của quân lực mình đến Aschaffenburg. Quân Hesse đã tiến đánh về Laufach để phòng ngự các nẻo đường từ dãy núi Spessart, và vào ngày 13 tháng 7 quân của Wrangel đã nhận được tin về bước tiến của quân Hesse khi đang kéo tới Hayn. Một tiểu đoàn lính bắn súng hỏa mai của Phổ đã tiến chiếm đỉnh của hẻm núi và đập tan 2 tiểu đoàn Hesse, chiếm được Laufach. Nhưng sau đó, quân đội Hesse đã phát động một cuộc tấn công nhằm vào quân đội đối phương. Quân Hesse đã tiến công một cách mãnh liệt, tuy nhiên có lúc họ rơi vào tầm đạn dày đặc của quân Phổ. Các đợt công kích của quân đội Hesse đều bị bẻ gãy, và một cuộc phản công của lực lượng bộ binh và kỵ binh, với sự hỗ trợ của pháo binh Phổ đã giành đại thắng. Ngoài ra, các lực lượng Phổ cũng bắt giữ được hàng trăm quân của Hesse trong trận chiến này. Mặc dù vậy, quân Phổ không truy kích tàn binh bại tướng Hesse vì đã thấm mệt do phải hành quân trên một chặn đường dài kể từ sau trận đánh ở Kissingen.

Ngày hôm sau, lữ đoàn Áo thuộc quân đoàn của Alexander đã án ngữ tại Aschaffenburg, nhưng bị quân đội của Göben đánh bại trong trận Aschaffenburg.

Chú thích

Tham khảo

 Anonym, Das Gefecht von Frohnhofen, Laufach und Weiler am 13. Juli 1866, in: Allgemeine Militär-Zeitung 41 (1866), S. 377–379, 382f, 385–388, 393–396.

 Großer Generalstab, Kriegsgeschichtliche Abteilung (Hrsg.), Der Feldzug von 1866 in Deutschland, (Preußisches Generalstabswerk), Berlin 1867.
 Emil Knorr, Der Feldzug des Jahres 1866 in West- und Süddeutschland, 2. Band, Berlin 1870.
 Hauptmann von Krieg, Kriegs-Tagebuch des 2. Westfälischen Infanterie-Regiments Nr. 15 aus dem Feldzuge der Main-Armee, Minden 1867.
 R.M., Die Gefechte von Frohnhofen und Tauberbischoffsheim am 13. und 24. Juli 1866, in: Allgemeine Schweizer Militär-Zeitung 16 (1870), S. 57–61.
 Carl von Zimmermann, Der Antheil der Grossherzoglich Hessischen Armee-Division am Kriege 1866, (Kriegsgeschichtliche Einzelschriften 4), Berlin 1897.

Trận Laufach-Frohnhofen
Xung đột năm 1866
Laufach
Các trận đánh trong Chiến tranh Áo–Phổ
Trận đánh liên quan tới Phổ


title: Junkers Ju 390

text:
Junkers Ju 390 là một loại máy bay của Đức, dự định dùng làm máy bay vận tải, tuần tra biển và ném bom tầm xa. Ju 390 bắt nguồn từ loại máy bay Ju 290.

Biến thể
Ju 390 V1
Ju 390 V2
Ju 390 A-1
Ju 390 B
Ju 390 C

Quốc gia sử dụng

 Luftwaffe

Tính năng kỹ chiến thuật (Ju 390 V1)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Duffy, James P. Target America: Hitler's Plan to Attack the United States. Santa Barbara, California: Greenwood Publishing Group, 2004. ISBN 0-275-96684-4.
 Green, William. Warplanes of the Third Reich. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1970. ISBN 0-356-02382-6.
 Griehl, Manfred and Joachim Dressel. Heinkel: He 177, 277, 274. London: Stackpole Books, 1998, p. 191. ISBN 1-85310-364-0.
 Horn, Steve. The Second Attack on Pearl Harbor: Operation K And Other Japanese Attempts. Annapolis, Maryland: US Naval Institute Press, 2005. ISBN 978-1-59114-388-8.
 Nowarra, Heinz J. Junkers Ju 290, Ju 390 etc.. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Military History, 1997. ISBN 0-7643-0297-3.
 O'Donnell, James P. The Bunker. New York: da Capo Press, 2001. ISBN 978-0-306-80958-3.
 Speer, Albert. Inside the Third Reich. New York: Simon & Schuster, 1997. ISBN 978-0-684-82949-4.
 Staerck, Christopher, Paul Sinnott and Anton Gill. Luftwaffe: The Allied Intelligence Files. London: Brassey's, 2002. ISBN 1-57488-387-9.
 Sweeting, C.G. Hitler's Personal Pilot: The Life and Times of Hans Baur. London: Brassey's, 2001. ISBN 1-57488-402-6.
 Wagner, Ray and Heinz Nowarra. German Combat Planes: A Comprehensive Survey and History of the Development of German Military Aircraft from 1914 to 1945. Garden City, New York: Doubleday, 1971.

Liên kết ngoài
 Das Flugzeugarchiv
 WarBird Photos

Ju 390
Máy bay quân sự Đức thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay ném bom
Máy bay vận tải
Máy bay trinh sát
Máy bay sáu động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: Dự trữ dầu mỏ chiến lược của Hoa Kỳ

text:
Dự trữ dầu mỏ chiến lược của Hoa Kỳ (tiếng Anh: Strategic Petroleum Reserve hay viết tắt là SPR) là kho dự trữ dầu mỏ khẩn cấp, được Bộ Năng lượng Hoa Kỳ duy trì. Đây là nguồn cung ứng dầu mỏ khẩn cấp lớn nhất trên thế giới với khả năng tích trữ lên đến 727 triệu thùng dầu (115.600.000 m3).

Số lượng dự trữ hiện thời được mô tả trên trang mạng SPR. Tính đến ngày 12 tháng 10 năm 2012, lượng dự trữ là 694,9 triệu thùng (110.480.000 m3). Số lượng dầu này đủ dùng cho 36 ngày theo mức độ tiêu thụ dầu mỗi ngày hiện nay của Hoa Kỳ là 19,5 triệu thùng một ngày (3.100.000 m3/ngày). Với giá dầu trên thị trường là $102 một thùng tính đến tháng 2 năm 2012) kho tích trữ dầu này có tổng giá trị trên $26,7 tỉ dầu thô ngọt (sweet crude) và khoảng $37,7 tỉ dầu thô chua (sour crude, nếu tính giá giảm khoảng $15/thùng vì hàm lượng lưu huỳnh có trong dầu thô chua). Tổng giá trị dầu thô trong kho tích trữ này là khoảng $64,5 tỉ đô la Mỹ. Tổng số tiền chi cho số lượng dầu này là $20,1 tỉ (trung bình $28,42 một thùng).

Việc thu mua dầu thô được tiếp tục trở lại vào tháng 1 năm 2009 bằng tiền thu nhập sẵn có từ việc bán dầu khẩn cấp đối phó trận bão Katrina năm 2005. Bộ Năng lượng Hoa Kỳ mua 10.700.000 thùng (1.700.000 m3) với giá là $553 triệu.

Hoa Kỳ bắt đầu dự trữ dầu mỏ vào năm 1975 sau khi nguồn cung cấp dầu mỏ bị cắt trong suốt thời gian xảy ra vụ cấm vận dầu mỏ năm 1973-74. Mục đích dự trữ dầu mỏ của Hoa Kỳ là để giảm thiểu tình trạng nguồn cung ứng dầu mỏ tạm thời bị gián đoạn. Theo World Factbook, Hoa Kỳ nhập cảng tổng số 12 triệu thùng dầu (1.900.000 m3) một ngày (MMbd), vì vậy kho tích trữ dầu của Hoa Kỳ chứa nguồn cung cấp dầu là 58 ngày. Tuy nhiên, khả năng rút dầu tối đa từ kho dự trữ dầu chỉ là 4,4 triệu thùng (700.000 m3) một ngày, như vậy kho dự trữ có thể cung ứng dầu kéo dài đến trên 160 ngày.

Các cơ sở dự trữ
Văn phòng điều hành của SPR nằm tại thành phố New Orleans, Louisiana.

Kho chứa nằm tại bốn địa điểm trên Vịnh México, mỗi địa điểm nằm gần một trung tâm lọc và chế biến dầu mỏ. Mỗi địa điểm gồm có một số hang nhân tạo được tạo thành các vòm muối bên dưới mặt đất.

Các hang riêng biệt nằm trong một địa điểm có thể sâu trên 1000 mét bên dưới mặt đất, có chiều rộng và dài trung bình là 60 mét, chiều sâu 600 mét, có khả năng chứa từ 6 đến 37 triệu thùng dầu (950.000 đến 5.900.000 m3). Gần $4 tỷ đô la được chi tiêu cho các cơ sở này. Việc dự trữ dầu mỏ trong các hang là để giảm thiểu chi phí; Bộ Năng lượng Hoa Kỳ cho rằng việc dự trữ dầu bên dưới mặt đất rẻ hơn mười lần so với dự trữ trên mặt đất. Những lợi thế cho phương pháp này gồm có: không bị rò rĩ, cất giữ dầu một cách tự nhiên hơn vì nhiệt độ trong các hang chứa dưới mặt đất không thay đổi nhiều. Các hang chứa được tạo nên bằng cách khoan sâu xuống mặt đất và sau đó hòa tan muối với nước.

Địa điểm hiện có
 Bryan Mound - Freeport, Texas. 20 hang với khả năng tích trữ 254 triệu thùng (40.400.000 m3) với khả năng rút dầu ra là khoảng 15 triệu thùng (2.400.000 m3) mỗi ngày.
 Big Hill - Winnie, Texas. Có khả năng trữ 160 triệu thùng (25.000.000 m3) với khả năng rút dầu ra là 11 triệu thùng (1.700.000 m3) một ngày. Cơ sở này có kế hoạch được mở rộng để tích trữ 250 triệu thùng (40.000.000 m3) với khả năng rút dầu ra là 15 triệu thùng (2.400.000 m3) một ngày.
 West Hackberry - Lake Charles, Louisiana. Có khả năng tích trữ 227 triệu thùng (36.100.000 m3) với khả năng rút dầu là 13 triệu thùng (2.100.000 m3) mỗi ngày.
 Bayou Choctaw - Baton Rouge, Louisiana. Có khả năng trữ 76 triệu thùng (12.100.000 m3) với tốc độ rút dầu tối đa là 550.000 thùng (87.000 m3) một ngày. Cơ sở này có kế hoạch mở rộng để tích trữ 109 triệu thùng (17.300.000 m3) với khả năng rút dầu ra là 600.000 thùng (95.000 m3) một ngày.

Địa điểm tương lai
 Richton, Mississippi. Cơ sở này, nếu được xây theo kế hoạch, sẽ có khả năng tích trữ 160 triệu thùng (25,000,000 m3) với khả năng rút dầu ra là 1 triệu thùng (160,000 m3) một ngày. Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ, Samuel Bodman, thông báo thành lập địa điểm này vào tháng 2 năm 2007. Địa điểm mới này hiện nay đang gặp phải một vài sự chống đối.

Địa điểm không còn sử dụng
 Weeks Island - Quận Iberia, Louisiana (loại khỏi biên chế năm 1999). Có khả năng tích trữ 72 triệu thùng (11,400,000 m3). Cơ sở này từng là hầm mỏ muối thông thường nằm gần mặt đất, trước đó từng do công ty Muối Morton làm chủ. Năm 1993, một hố địa ngục hình thành tại điểm này, khiến cho nước ngọt tràn vào trong hầm mỏ. vì việc xây dưng hầm mỏ này trên nền có tích muối, nước ngọt có thể bào mòn trần, có khả năng làm sập cơ cấu hầm. Hầm mỏ này được đổ đầy hỗn hợp nước muối bảo hòa. Tiến trình này cho phép thu hồi được 98% lượng dầu mỏ chứa trong hầm mỏ này, giảm nguy cơ nước ngọt xâm phạm, và giúp phần dầu còn lại không bị rò rỉ vào mạch nước ngọt nằm phía trên vòm muối.

Lịch sử

Bối cảnh
Việc sử dụng kho dự trữ này được định đoạt bởi các yếu tố có ghi trong Đạo luật Chính sách và Bảo tồn Năng lượng năm 1975 (Energy Policy and Conservation Act hay viết tắt là EPCA), chủ yếu là để đối phó với một cuộc khủng hoảng nguồn cung cấp dầu mỏ thật tệ hại. Tốc độ tối đa rút dầu ra khỏi kho dự trữ này là 4,4 triệu thùng một ngày (700.000 m3/ngày). Dầu có thể vào thị trường 13 ngày sau khi có lệnh mở kho của tổng thống. Bộ Năng lượng Hoa Kỳ nói rằng họ có khoảng 59 ngày được bảo vệ giá cả nhập cảng dầu mỏ cho kho dự trữ này. Cộng thêm việc bảo vệ giá cả từ phía tư nhân thì ước tính bảo vệ giá cả nhập khẩu lên đến 115 ngày.

Kho dự trữ này được lập ra theo sau khủng hoảng năng lượng 1973. Đao luật Chính sách và Bảo tồn Năng lượng, gọi tắt là EPCA, ngày 22 tháng 12 năm 1975, đã tạo nên chính sách cho Hoa Kỳ nhằm thiết lập một kho dự trữ lên đến 1 tỉ thùng (159 triệu m³) dầu mỏ. Một số địa điểm tồn trữ hiện có đã được mua vào năm 1977. Các cơ sở dự trữ đầu tiên trên mặt đất được bắt đầu xây dựng vào tháng 6 năm 1977. Ngày 21 tháng 7 năm 1977, số lượng dầu mỏ đầu tiên—khoảng 412.000 thùng (65.500 m3) dầu thô nhẹ của Ả Rập Xê Út—được đưa vào kho dự trữ. Việc đưa thêm dầu vào kho bị đình chỉ trong năm tài chính 1995 để tận dụng nguồn ngân sách cho tái thiết các trang bị của kho dự trữ và kéo dài tuổi thọ của các cơ sở dự trữ. Các địa điểm hiện nay của SPR được ước đoán là còn sử dụng được cho đến năm 2025. Việc đưa thêm dầu vào kho dự trữ được tiếp tục vào năm 1999.

Dự trữ và ngưng dự trữ
Ngày 13 tháng 11 năm 2001, Tổng thống George W. Bush thông báo rằng SPR sẽ được dự trữ đầy kho. Tổng thống nói rằng "Dự trữ đầu mỏ Chiến lược là một nhân tố quan trọng trong an ninh năng lượng của quốc gia chúng ta. Để tăng tối đa sự bảo vệ dài hạn chống lại sự đột ngột mất nguồn cung cấp dầu, tôi chỉ thị cho Bộ trưởng Năng lượng đổ đầy kho dự trữ dầu lên đến khả năng dự trữ của nó là 700 triệu thùng [111.000.000 m³]." Mức độ dầu mỏ cao nhất lần đổ đầy trước vào năm 1994 là 592 triệu thùng (94.100.000 m3). Vào lúc Tổng thống Bush ra sắc lệnh, kho dự trữ có chứa khoảng 545 triệu thùng (86.600.000 m3). Kể từ sắc lệnh tổng thống năm 2001, khả năng dự trữ của kho đã gia tăng khoảng 27 triệu thùng (4.300.000 m3) nhờ vào việc mở rộng tự nhiên các hầm muối mà dầu dự trữ được tích trữ trong đó. Đạo luật Chính sách Năng lượng năm 2005 kể từ đó đã chỉ thị bộ trưởng năng lượng đổ đầy kho dự trữ dầu mỏ lên đến mức tới hạn cho phép là 1 tỉ thùng (160.000.000 m3). Đây là một tiến trình đòi hỏi phải mở rộng các cơ sở tích trữ dầu.

Ngày 17 tháng 8 năm 2005, SPR đạt đến mục tiêu 700 triệu thùng (110.000.000 m3), hay khoảng 96% khả năng tích trữ hiện tại được gia tăng là 727 triệu thùng (115.600.000 m3). Khoảng 60% dầu thô trong kho là các loại dầu thô chua ít được ưa chuộng (có hàm lượng lưu huỳnh cao). Dầu thô được đưa đến kho dự trữ thuộc dầu "chi trả bằng dầu" — có nghĩa là các công ty dầu trả tiền cho chính phủ Hoa Kỳ để khai thác dầu trên các thềm lục địa ngoài khơi Vịnh México thay vì phải trả bằng tiền mặt thì họ có thể trả bằng dầu thô.

Ngày 25 tháng 4 năm 2006, Tổng thống Bush thông báo tạm ngưng việc đổ dầu vào kho dự trữ như một phần của chương trình bốm điểm nhằm giảm bớt giá dầu đang lên cao.

Ngày 23 tháng 1 năm 2007, trong bài diễn văn về Tình trạng Liên bang, Tổng thống Bush đề nghị rằng Quốc hội Hoa Kỳ nên chấp thuận mở rộng khả năng tích trữ dầu mỏ vào kho lên gấp đôi khả năng dự trữ hiện tại.

Tháng tư năm 2008, Chủ tịch Hạ viện Hoa Kỳ Pelosi kêu gọi Tổng thống Bush đình chỉ tạm thời việc mua dầu mỏ cho kho dự trữ.

Ngày 12 tháng 5 năm 2008, Dân biểu Peter Welch (thuộc đảng Dân chủ, ở tiểu bang Vermont) và 63 người đồng bảo trợ giới thiệu Dự luật Bảo vệ Người tiêu thụ và Đình chỉ Đổ đầy Kho dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (H.R.6022) nhằm mục đích đình chỉ việc thu mua dầu mỏ cho kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược.

Ngày 16 tháng 5 năm 2008, Bộ Năng lượng Hoa Kỳ nói họ sẽ ngưng tất cả các vụ giao dầu đến Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược vào thời gian nào đó trong tháng 7. Thông báo này được đưa ra sau khi Quốc hội Hoa Kỳ biểu quyết chỉ thị cho chính phủ Bush làm việc tương tự. Bộ Năng lượng Hoa Kỳ không nói khi nào thì các vụ giao dầu mỏ được tiếp tục trở lại.

Ngày 19 tháng 5 năm 2008, Tổng thống Bush ký đạo luật mà Quốc hội Hoa Kỳ thông qua mặc dù ông trước đó từng phản đối.

Ngày 2 tháng 1 năm 2009, Bộ Năng lượng Hoa Kỳ nói rằng họ sẽ bắt đầu mua khoảng 12 triệu thùng (1.900.000 m3) dầu thô để đổ vào kho dự trữ dầu mỏ chiến lược, bổ sung nguồn dự trữ đã bị bán ra sau bão Katrina và bão Rita năm 2005. Việc mua số dầu mỏ này được tài trợ bởi số tiền khoảng 600 triệu đô la thu được khi bán dầu khẩn cấp vào năm 2005.

Bán dầu khẩn cấp cho Israel
Theo Hiệp ước Tạm thời Sinai năm 1975, được Hoa Kỳ và Israel ký kết như điều kiện ban đầu để Israel trao trả lại Bán đảo Sinai và các mỏ dầu mỏ có liên quan cho Ai Cập, trong một tình huống khẩn cấp, Hoa Kỳ có bổn phận tạo điều hiện sẵn có để bán dầu mỏ cho Israel trong thời gian lên đến 5 năm.

Những hạn chế
Kho dự trữ dầu mỏ chiến lược đặc biệt chỉ là một kho dự trữ dầu thô, không phải là kho dự trữ nhiên liệu dầu đã tinh lọc, thí dụ như xăng, dầu cặn và dầu lửa. Mặc dù Hoa Kỳ có dự trữ dầu sưỡi ở mức độ nhỏ là khoảng 2 triệu thùng tại tiểu bang Connecticut, Rhode Island và New Jersey, chính phủ liên bang không có duy trì kho dự trữ xăng ở mức độ giống như kho dự trữ dầu mỏ chiến lược. Hậu quả là, trong khi Hoa Kỳ hưởng được một mức độ bảo vệ nào đó đối với việc ngưng trệ nguồn cung cấp dầu mỏ nhưng Hoa Kỳ sẽ phải lệ thuộc vào những thành viên tích trữ khác thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế nếu xảy ra bất cứ sự ngưng trệ lớn nào trong các hoạt động lọc dầu. Vì trong vòng 30 năm qua, Hoa Kỳ không xây dựng bất cứ cơ sở lọc dầu mới nào nên Hoa Kỳ có ít khả năng thặng dư sản phẩm dầu đã được lọc. Điều này đã được minh chứng trong thời gian có bão Katrina khi có nhiều cơ sở phức hợp lọc dầu trên Duyên hải Vịnh México bị ngưng trệ trong một thời gian.

Có nhiều lời đề nghị cho rằng Bộ Năng lượng Hoa Kỳ nên tích trữ cả xăng và nhiên liệu phản lực để giảm thiểu điểm yếu này. Một số quốc gia như Úc có kho dự trữ chiến lược gồm cả dầu mỏ và các sản phẩm tinh lọc từ dầu mỏ. Trong vài trường hợp, kho dự trữ còn có cả kho dự trữ chiến lược nhiên liệu phản lực.

Cựu Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ, Samuel Bodman, có nói rằng Bộ Năng lượng Hoa Kỳ sẽ xem xét các sản phẩm dầu mỏ đã tinh lọc như một phần của dự án mở rộng kho dự trữ dầu mỏ chiến lược của Hoa Kỳ từ 1 tỉ đến 15 tỉ thùng (2,4×109 m3).

Rút dầu từ kho dự trữ

Bán dầu
1985 - bán thử nghiệm - 11 triệu thùng (1.700.000 m3)
1990/91 - bán lúc có chiến dịch Desert Storm - 21 triệu thùng (3.300.000 m3)
4 triệu thùng bán thử nghiệm vào tháng 8 năm 1990
17 triệu thùng vào tháng 1 năm 1991 theo chỉ thị mở kho dự trữ của tổng thống
1996-97 tổng số bán không khẩn cấp để giảm thâm thủng ngân sách quốc gia - 28 triệu thùng (4.500.000 m3)
Tháng 7 và 8 năm 2000 - 28 triệu thùng (4.500.000 m3) để cung cấp cho kho dự trữ dầu sưỡi gia cư vùng đông bắc.
Tháng 9 và 10 năm 2000 - 30 triệu thùng (4.800.000 m3) để đối phó với mối quan tâm về mức độ chưng cất thấp tại vùng đông bắc Hoa Kỳ.
2005 - bán vào lúc bão Katrina - 11 triệu thùng (1.700.000 m3). Bão Katrina làm ngưng trệ 95% hoạt động sản xuất dầu thô và 88% công suất khí tự nhiên trong Vịnh México. Tổng số này chiếm đến một phần tư công suất sản xuất dầu và khí của Hoa Kỳ. Khoảng 735 giàn khoan và bệ sản xuất dầu và khí tự nhiện của Hoa Kỳ bị di tản vì bão.
2011 - bán dầu lúc mùa xuân Ả Rập - bán không khẩn cấp 30 triệu thùng (4.800.000 m3) để bù trừ thiếu hụt do tác động của các cuộc nổi dậy chính trị tại Libya và nơi khác tại Trung Đông. Số lượng dầu bán ra của Hoa Kỳ được hưởng ứng bởi các quốc gia thuộc IEA với tổng số là 60 triệu thùng (9.500.000 m3) được bán ra từ các kho dự trữ trên khắp thế giới.

Giao dịch và mượn dầu
Ghi chú: Các vụ mượn dầu được thực hiện theo cơ bản từng vụ để giảm bớt tác động ngưng trệ nguồn cung cấp dầu. Một khi điều kiện trở lại bình thường, dầu mượn được trả lại kho dự trữ chiến lược cộng với phần dầu phụ trội đóng vai trò như lợi nhuận cho một vụ mượn.

Tháng 4 và 5 năm 1996 - 900.000 thùng (140.000 m3) cho công ty dầu ARCO mượn để giảm bớt tác động của vụ đường ống dẫn dầu bị nghẹt.
Tháng 8 năm 1998 - 11 triệu thùng (1.700.000 m3) cho công ty PEMEX mượn để đổi lấy 85 triệu thùng (13.500.000 m3) dầu thô chất lượng cao.
Tháng 6 năm 2000 - 1 triệu thùng (160.000 m3) cho công ty Citgo và Conoco mượn để đối phó với tình trạng đường vận tải biển bị phong tỏa.
Tháng 10 năm 2002 - 296.000 thùng (47.100 m3) cho Công ty Ống dẫn dầu Shell mượn trước khi bão Lili kéo đến.
Tháng 9 và 10 năm 2004 - 54 triệu thùng (8.600.000 m3) cho Astra Oil, ConocoPhillips, Công ty Lọc dầu Placid, Công ty Dầu khí Shell, và Premcor sau bão Ivan.
Tháng 9 và 10 năm 2005 - 98 triệu thùng (15.600.000 m3) cho ExxonMobil, Công ty Lọc dầu Placid, Valero, BP, Marathon Oil, và Total S.A. mượn sau bão Katrina.
 Tháng 1 và 2 năm 2006 -  cho Total Petrochemicals USA mượn vì đường vận tải biển qua eo biển Sabine Neches bị đóng đối với tàu chở hàng hạng nặng sau một vụ tai nạn xà lan trong eo biển này.
 Tháng 6 năm 2006 -  dầu thô chua cho ConocoPhillips và Citgo mượn vì đường vận tải qua eo biển Calcasieu bị đóng vài ngày. Số dầu này được hoàn trả vào tháng 10 năm 2006.
 Tháng 9 năm 2008 -  cho Citgo mượn vì công ty này không nhận được dầu thô sau bão Gustav.
 Tháng 9 năm 2008 -  cho công ty lọc dầu Placid Refining mượn và  cho Marathon Oil mượn sau bão Gustav.

Chú thích

Tham khảo
DOE Fossil Energy: Strategic Petroleum Reserve
Strategic Petroleum Reserve Inventory
President Orders Strategic Petroleum Reserve Filled - ngày 13 tháng 11 năm 2001
The Strategic Petroleum Reserve: History, Perspectives, and Issues  - ngày 3 tháng 4 năm 2006
"A rare peek inside our Fort Knox of black gold", Brett Clanton, Houston Chronicle, ngày 26 tháng 5 năm 2008 (rare tour of facilities w/ short video)

Bộ Năng lượng Hoa Kỳ
Dầu khí Hoa Kỳ


title: Kobeseiko Te-Gō

text:
là một loại máy bay thử nghiệm của Nhật Bản, do Kobe Steel phát triển từ năm 1942 trong Chiến tranh thế giới II.

Quốc gia sử dụng

Không quân Lục quân Đế quốc Nhật Bản

Tính năng kỹ chiến thuật (Te-Gō)

Tham khảo

Xem thêm

Máy bay quân sự Nhật Bản thập niên 1940
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay trinh sát
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Kokusai Ku-7

text:
Kokusai Ku-7 Manazuru (真鶴 "Sếu gáy trắng"; mã đồng minh Buzzard) là một loại tàu lượn quân sự thử nghiệm cỡ lớn của Nhật Bản. Ngoài ra còn một mẫu máy bay vận tải trang bị động cơ phát triển từ Ku-7 mang tên Ki-105 Otori (鳳 "Phượng hoàng").

Biến thể
Ku-7: Tàu lượn.
Ku-7-II: Định danh ban đầu của Ki-105.
Ki-105 Otori: Máy bay chở nhiên liệu tầm xa, có lắp động cơ.

Tính năng kỹ chiến thuật (Ku-7)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Francillon, Ph.D., René J. Japanese Aircraft of the Pacific War. London: Putnam & Company Ltd., 1970 (2nd edition 1979). ISBN 0-370-30251-6.

Liên kết ngoài
 Skrzypacz, Marcin. (2005) "Kokusai Ku-7 "Manazuru" in Encyklopedia Uzbrojenia  via http://www.dws.xip.pl, accessdate ngày 30 tháng 4 năm 2007
 Ku.7 Manazuru  via http://airwiki.org , accessdate ngày 30 tháng 4 năm 2007 (in Russian)

Máy bay Kokusai
Ku-07, Kokusai
Tàu lượn
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay bai động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản


title: Lockheed C-69 Constellation

text:
Lockheed C-69 Constellation là phiên bản quân sự đầu tiên của dòng máy bay Lockheed Constellation. Bay lần đầu năm 1943, chỉ có 22 chiếc được chế tạo cho Không quân Lục quân Hoa Kỳ. Hầu hết số C-69 được chế tạo sau đó hoán cải thành máy bay chở khách dân dụng dưới tên gọi mới là L-049.

Biến thể
XC-69
C-69
C-69A
C-69B
C-69C
C-69D
XC-69E

Tính năng kỹ chiến thuật (C-69)

Xem thêm

Nguồn tham khảo
Ghi chú

Tài liệu
 Breffort, Dominique. Lockheed Constellation: from Excalibur to Starliner Civilian and Military Variants. Paris: Histoire and Collecions, 2006. Print. ISBN 2-915239-62-2

Liên kết ngoài

 Lockheed Constellation Survivors - A website that explains information and whereabouts of surviving Constellations of all variants, including the last surviving C-69 Constellation.

C-069 Constellation
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay vận tải
Máy bay bốn động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Lockheed Constellation
Máy bay trong chiến tranh Việt Nam


title: Praga E-210

text:
Praga E-210 là một loại máy bay du lịch 4 chỗ, do Tiệp Khắc chế tạo vào cuối thập niên 1930.

Quốc gia sử dụng

Không quân Slovak (1939-1945)

Tính năng kỹ chiến thuật (E-210)

Chú thích

Nguồn tham khảo

E-210
Máy bay thông dụng dân sự Tiệp Khắc 1930–1939
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Tiệp Khắc
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Savoia-Marchetti SM.95

text:
Savoia-Marchetti SM.95 là một loại máy bay vận tải tầm trung của Ý, bay lần đầu năm 1943. Nó là một mẫu máy bay kế tục Savoia-Marchetti SM.75.

Quốc gia sử dụng

Dân sự

 LATI (Linee Aeree Transcontinentali Italiane)
 – Sau chiến tranh
 Alitalia
 - Sau chiến tranh
 SAIDE

Quân sự

Regia Aeronautica
 - Sau chiến tranh
Aeronautica Militare

Tính năng kỹ chiến thuật (SM.95)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Angelucci, Enzi. World Encyclopedia of Civil Aircraft. London: Willow Books, 1984. ISBN 0-00-218148-7.
 Stroud, John. "Sau chiến tranh Propliners, Part 3: S.M.95." Aeroplane Monthly, August 1992, Vol. 20, No 8, Issue No 232, pp. 64–68. London: IPC. ISSN 0143-7240.

Liên kết ngoài
 Savoia-Marchetti SM.95 specs
 Accident description 15 FEB 1947

Máy bay vận tải quân sự Italy 1940–1949
SM.095
Máy bay chở khách Italy 1940–1949
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay nhiều động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Ý


title: SNCASE Languedoc

text:
SNCASE SE.161 Languedoc là một loại máy bay chở khách 4 động cơ của Pháp, do hãng SNCASE (Sud-Est) chế tạo. Được phát triển từ loại Bloch MB.160, SE.161 cũng được trang bị cho quân đội Pháp cũng như hãng hàng không Air France từ cuối thập niên 1940.

Biến thể
Bloch 161-01
SE.161/1
SE.161/P7

Quốc gia sử dụng

 Misrair

 Air France
 Không quân Pháp
 Hải quân Pháp

 Air Liban

 LOT Polish Airlines

 Aviaco

Tính năng kỹ chiến thuật (SE.161/1)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Chillon J., J-P Dubois and J.Wegg. French Postwar Transport Aircraft. Tonbridge, Kent, UK: Air-Britain (Historians) Limited. 1980. ISBN 978-0-85130-078-8.
 Munson, Kenneth. Civil Airliners since 1946. London: Blandford Press, 1967.
 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985). London: Orbis Publishing, 1985.
 Taylor, Michael J. H. Jane's Encyclopedia of Aviation. London: Studio Editions, 1989. ISBN 978-0-517-69186-1.

Liên kết ngoài

Máy bay chở khách Pháp 1930–1939
Máy bay vận tải quân sự Pháp 1930–1939
Máy bay SNCASE
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay nhiều động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Pháp


title: Stout Skycar

text:
Stout Skycar là một chuỗi cà máy bay hạng nhẹ của Hoa Kỳ trong thập niên 1930.

Biến thể
Skycar I
Skycar II
Skycar III
Skycar IV

Weick W1

Tính năng kỹ chiến thuật (Skycar I)

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Liên kết ngoài
 Aerofiles data and photos of the Skycars

Máy bay thông dụng dân sự Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Máy bay dân sự
Máy bay vận tải
Máy bay thông dụng
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Tachikawa Ki-77

text:
Tachikawa Ki-77 là một loại máy bay vận tải thử nghiệm tầm xa của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới II.

Quốc gia sử dụng

Tính năng kỹ chiến thuật (Tachikawa Ki-77)

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Francillon, René J. Japanese Aircraft of the Pacific War. London: Putnam Aeronautical, 1979. ISBN 0-370-30251-6. (new edition 1987. ISBN 0-85177-801-1.)
 Nakazawa, Akinori and Strippoli, Roberta, '1942-43: Italiani e Giapponesi in volo per rafforzare l'Asse Roma-Tokyo', Rivista Storica magazine Coop Giornalisti Storici, Rome, n.7/94, p. 48-53

Liên kết ngoài

Xem thêm

Máy bay quân sự Nhật Bản thập niên 1940
Máy bay Tachikawa
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Tachikawa Ki-92

text:
Tachikawa Ki-92 là một loại máy bay vận tải hạng nặng thử nghiệm của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới II.

Quốc gia sử dụng

Tính năng kỹ chiến thuật (Tachikawa Ki-92)

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Xem thêm

Máy bay quân sự Nhật Bản thập niên 1940
Máy bay Tachikawa
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Đại Việt Phục hưng Hội

text:
Đại Việt Phục hưng Hội là một tổ chức chính trị hoạt động tại Trung Kỳ từ 1942 đến 1945.

Lịch sử
Cuối năm 1940, quân Nhật tiến vào Đông Dương chia sẻ quyền cai trị Đông Dương với thực dân Pháp. Mặc dù vẫn duy trì bộ máy chính quyền thực dân Pháp, người Nhật vẫn thúc đẩy các hoạt động hỗ trợ cho các tổ chức chính trị thân Nhật chống Pháp để loại trừ dần ảnh hưởng của Pháp, đi đến độc chiếm quyền cai trị Đông Dương.

Đại Việt Phục hưng Hội được thành lập đầu năm 1942, do 3 anh em Ngô Đình Khôi, Ngô Đình Diệm và Ngô Đình Nhu lãnh đạo. Hội ủng hộ Hoàng thân Cường Để, chủ trương liên kết với Đế quốc Nhật Bản để gạt ảnh hưởng của Pháp tại Đông Dương. Hội phát triển chủ yếu trong nhóm trong các gia tộc quan lại tại Huế, không phát triển sâu rộng trong quần chúng.

Những hoạt động của Đại Việt Phục hưng Hội dù rất bí mật nhưng vẫn bị mật thám Pháp phát hiện. Đầu năm 1944, Sở Mật thám Trung Kỳ tổ chức vây bắt các yếu nhân trong Đại Việt Phục hưng Hội. Trừ Ngô Đình Diệm và một số ít thành viên trốn thoát, hầu hết các thành viên của Đại Việt Phục hưng Hội đều bị bắt. Phía người Nhật hầu như không có động thái can thiệp nào để bảo vệ cho Hội.

Mãi đến khi Nhật đảo chính Pháp ngày 9 tháng 3 năm 1945, Đại Việt Phục hưng Hội mới phục hồi hoạt động trở lại. Hội cũng tích cực cổ vũ cho sự ra đời của Đế quốc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Hoàng thân Cường Để và lãnh tụ Ngô Đình Diệm của Đại Việt Phục hưng Hội làm Thủ tướng. Tuy nhiên, người Nhật đã chọn giải pháp tiếp tục duy trì Hoàng đế Bảo Đại, và dưới áp lực của người Nhật, Hoàng đế Bảo Đại đã chỉ định Trần Trọng Kim làm Thủ tướng của Đế quốc Việt Nam. Sự kiện này một lần nữa làm phân hóa trầm trọng sự ủng hộ của Đại Việt Phục hưng Hội đối với Đế quốc Việt Nam.

Sau khi Nhật Bản đầu hàng, tổ chức Đại Việt Phục hưng Hội mất hậu thuẫn và lần thứ 3 bị phân hóa. Đặc biệt sau khi lãnh tụ Ngô Đình Khôi cùng với Ngô Đình Huân, Phạm Quỳnh bị Việt Minh sát hại đã gây tổn thất lớn đến tinh thần của tổ chức. Đại Việt Phục hưng Hội buộc phải ngừng hoạt động, một vài Đảng viên cốt cán chuyển sang các phong trào chính trị có tầm ảnh hưởng lớn hơn.

Một số nhân vật nổi bật
 Ngô Đình Khôi
 Ngô Đình Diệm
 Ngô Đình Nhu
 Ngô Đình Huân
 Phan Thúc Ngô
 Đỗ Mậu

Xem thêm
 Danh sách tổ chức chính trị Liên bang Đông Dương

Tham khảo

 Thực chất của một số chính đảng chống Pháp trong những năm 1930 - 1946

Cựu đảng phái chính trị Việt Nam
Tổ chức chính trị Việt Nam thời Pháp thuộc


title: Russula emetica

text:
Russula emetica là một loài nấm, là loài đặc trưng của chi Russula. Nó có mũ nấm phẳng hoặc lồi màu đỏ với đường kính lên tới  với lớp biểu bì mũ nấm có thể được bóc ra gần đến trung tâm. Lá tia có màu trắng kem nhạt, và rất gần nhau. Một cuống trắng mịn dày 2,4 cm. Được mô tả lần đầu vào năm 1774, loài nấm này có phạm vi phân bố rộng ở Bắc bán cầu, nơi nó mọc trên mặt đất trong rừng ẩm ướt trong một quần thể nấm rễ cộng sinh với các loài tùng, đặc biệt là loài thông.

Phân loại
Russula emetica được mô tả chính thức lần đầu tiên dưới tên Agaricus emeticus bởi Jacob Christian Schaeffer năm 1774, trong tập sách về các loài nấm vùng Bavaria và Palatinate, Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu circa Ratisbonam nascuntur icones. Christian Hendrik Persoon đặt nó trong chi Russula năm 1796, nơi nó được giữ lại đến nay. Theo MycoBank, Agaricus russula là tên đồng nghĩa của R. emetica được công bố bởi Giovanni Antonio Scopoli năm 1772, hai năm trước khi Schaeffer mô tả loài này. Các tên đồng nghĩa khác là Amanita rubra của Jean-Baptiste Lamarck (1783), và Agaricus ruber của Augustin Pyramus de Candolle (1805). Tên loài (emetica) xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ đại emetikos/εμετικος có nghĩa là 'gây nôn'.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nấm được mô tả năm 1774
emetica
Nấm châu Á
Nấm châu Âu
E
R
R
Nấm Bắc Mỹ
Nấm châu Phi


title: Châu thổ thụt lùi

text:
Châu thổ thụt lùi là một châu thổ có mặt hướng vào nội địa.

Các điều kiện tiên quyết cho sự hình thành của châu thổ thụt lùi là phải có một kênh biển (lạch triều) và một phá nước (bodden) đủ lớn có khả năng thu thập trầm tích. Tại những vùng biển không chịu ảnh hưởng thủy triều, các kênh biển này hình thành do hiện tượng xâm thực các dải đường bờ đơn điệu ở mặt hướng ra biển của phá nước. Sau khi hình thành, kênh biển đóng vai trò đường dẫn cho nước biển mang trầm tích vào phá nước bên trong. Sau đó, nước sẽ thông qua một cửa thoát khác để trở lại biển. Có khi dòng nước vào-ra phá nước theo cùng một kênh biển nhưng trầm tích sẽ không thể lắng đọng để tạo nên một châu thổ hướng ra phía biển được vì bị các hải lưu ven bờ ngăn chặn.

Trong trường hợp dòng chảy vào mạnh và mang lưu lượng trầm tích thấp thì đơn thuần lạch triều chỉ mở rộng về kích thước và không có châu thổ thụt lùi nào hình thành.

Tham khảo

Địa mạo do dòng chảy hình thành


title: Acıpınar

text:
Acıpınar có thể là:
Các địa danh ở Thổ Nhĩ Kỳ
 Acıpınar, Aksaray
 Acıpınar, Ereğli
 Acıpınar, Hafik
 Acıpınar, Sivas
 Acıpınar, Tokat
 Acıpınar, Zile
 Acıpınar, Çorum


title: Allied Aviation XLRA

text:
Allied Aviation XLRA là một mẫu thử tàu lượn vận tải chế tạo cho Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II.

Tính năng kỹ chiến thuật (XLRA-1)

Xem thêm

Tham khảo

 daveswarbirds.com

Liên kết ngoài
 Virtual Aircraft Museum

Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Thủy phi cơ
Tàu lượn
Máy bay vận tải
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Tàu bay


title: Baynes Bat

text:
Baynes Bat (tên khác là Slingsby-Baynes Bat) là một mẫu tàu lượn thử nghiệm trong Chiến tranh thế giới II, do L.E. Baynes thiết kế.

Quốc gia sử dụng

Viện nghiên cứu khoa học không quân

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Ghi chú

Tham khảo
 The Baynes Bat
 The Baynes Bat hobby kit

Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Tàu lượn
Máy bay Slingsby
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh


title: Blohm & Voss BV 40

text:
{||}

Blohm & Voss BV 40 là một loại tàu lượn tiêm kích của Đức quốc xã, nó được thiết kế để tấn công các đội hình máy bay ném bom của quân đồng minh.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume One: Fighters. London: Macdonald & Co.(Publishers) Ltd., 10th impression 1972, p. 78-79. ISBN 0-356-01445-2.
 Green, William. War Planes of the Third Reich. New York: Doubleday, 1972. ISBN 0-385-05782-2..
Green, William and Swanborough, Gordon. The Complete Book of Fighters. New York:Smithmark, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
 Smith, J. Richard and Kay, Anthony. German Aircraft of the Second World War. London: Putnam 7 Company Ltd., 3rd impression 1978, p. 84-88. ISBN 0-370-00024-2.
 Wood, Tony and Gunston, Bill. Hitler's Luftwaffe, a pictorial history and technical encyclopedia of Hitler's air power in World War II. London: Salamander Books, 1977, p. 138. ISBN 0-86101-005-1.

Liên kết ngoài
 Good Photos of BV 40V1 - in German

Máy bay quân sự Đức thập niên 1940
Tàu lượn
BV 040
Máy bay tiêm kích Đức
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: Bristol XLRQ

text:
Bristol XLRQ-1 là một mẫu tàu lượn lưỡng cư do hãng Bristol Aeronautical Corporation chế tạo cho Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ giai đoạn 1942-43.

Tính năng kỹ chiến thuật (XLRQ-1)

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Tàu lượn
LRQ
Thủy phi cơ
Máy bay vận tải
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Chuyến bay 901 của Air New Zealand

text:
Chuyến bay 901 của Air New Zealand (TE-901) là một chuyến bay ngắm cảnh Nam Cực thường lệ của hãng Air New Zealand hoạt động giữa năm 1977 và 1979, từ sân bay Auckland đến Nam Cực và trở về thông qua Christchurch. Ngày 28 tháng 11 năm 1979, chuyến bay thứ 14 của TE-901, một chiếc máy bay McDonnell Douglas DC-10-30 đăng ký ZK-NZP, đã va vào núi Erebus trên đảo Ross, Nam Cực, khiến tất cả 237 hành khách và 20 phi hành đoàn tử nạn. Tai nạn này thường được gọi là Tai họa núi Erebus.

Điều tra ban đầu kết luận vụ tai nạn là do lỗi của phi công nhưng việc công chúng phản đối kịch liệt đã dẫn đến việc thành lập một Ủy ban Điều tra Hoàng gia điều tra tai nạn này. Ủy ban này, chủ trì bởi Peter Mahon, đã kết luận rằng vụ tai nạn đã bị gây ra bởi một sự điều chỉnh tọa độ của đường bay đêm trước khi thảm họa, cùng với việc không thể thông báo trước cho tổ bay về thay đổi, với kết quả là máy bay, thay vì được chỉ dẫn bởi máy tính xuống eo biển McMurdo (như các phi hành đoàn giả định), đã được chuyển hướng vào con đường núi Erebus. Cáo buộc cuối cùng đã dẫn đến thay đổi lãnh đạo cấp cao của hãng hàng không Air New Zealand. Vụ tai nạn này là vụ tai nạn có số người chết nhiều nhất New Zealand trong thời bình.

Chuyến bay này được thiết kế và được tiếp thị với vai trò trải nghiệm tham quan độc đáo, mang theo một người hướng dẫn Nam Cực giàu kinh nghiệm để chỉ cho khách các địa điểm nổi bật và danh lam thắng cảnh bằng cách sử dụng hệ thống truyền thanh máy bay, trong khi hành khách được thưởng thức chuyến bay thông qua eo biển McMurdo. Chuyến bay sẽ rời đi và trở lại New Zealand trong cùng ngày.

Chuyến bay 901 theo lịch sẽ rời sân bay quốc tế Auckland vào lúc 8:00  sáng để đến Nam Cực, và sẽ quay lại sân bay quốc tế Christchurch lúc 7:00 pm sau khi bay tổng cộng quãng đường dài . Máy bay sẽ dừng ở Christchurch 45 phút để đổ xăng và thay phi hành đoàn trước khi bay quãng đường  còn lại đến Auckland, đến vào lúc 9:00 pm. Vé bán vào thời điểm tháng 11 năm 1979 cho khách trên chuyến bay này là 360 $ mỗi người (tương đương khoảng 1218 USD vào thời điểm tháng 9 năm 2009).

Các chức sắc, chẳng hạn như Sir Edmund Hillary đã làm người hướng dẫn trên các chuyến bay trước đó. Hillary dự kiến sẽ làm người hướng dẫn cho các chuyến bay gây tử vong ngày 28 tháng 11 năm 1979, nhưng đã phải hủy bỏ do các cam kết khác. Bạn lâu năm và người đồng hành leo núi của ông, Peter Mulgrew, đã làm hướng dẫn thay ông trong chuyến bay này.

Chiếc máy bay này thường có lượng khách khoảng 85% số ghế; các ghế trống, thường nằm ở giữa trung tâm, cho phép hành khách di chuyển dễ dàng giữa khoang để nhìn qua cửa sổ.
Chiếc máy bay sử dụng cho các chuyến bay Nam Cực là chiếc McDonnell Douglas DC-10-30 thứ 8 của hãng Air New Zealand. Chiếc máy bay này có số đăng ký ngày 28 tháng 11 là ZK-NZP.
Là chiếc DC-10 thứ 182 được sản xuất, và chiếc DC-10 thứ 4 được giới thiệu bởi hãng Air New Zealand, ZK-NZP đã được giao cho hãng hàng không này ngày 12 tháng 12 năm 1974 tại nhà máy Long Beach của McDonnell Douglas. Nó là chiếc DC-10 của Air New Zealand lắp động cơ General Electric CF6-50C vào thời điểm lắp đặt chiếc máy bay, và đã có 20.750 giờ bay đến thời điểm rơi.

Ghi chú

Tham khảo

Đọc thêm

 NZAVA Operation Deep Freeze – The New Zealand Story, 2002.
 Operation Overdue–NZAVA Archives 2002.
 C.H.N. L'Estrange, The Erebus enquiry: a tragic miscarriage of justice, Auckland, Air Safety League of New Zealand, 1995
 Stuart Macfarlane, The Erebus papers: edited extracts from the Erebus proceedings with commentary, Auckland, Avon Press, 1991
 Report of the Royal Commission to Inquire into the Crash on Mount Erebus, Antarctica of a DC10 Aircraft Operated by Air New Zealand Limited  (66 Mb file), Wellington, Government Printer, 1981 (located at Archives New Zealand ; item number ABVX 7333 W4772/5025/3/79-139 part 3)
 R Chippendale, Air New Zealand McDonnell-Douglas DC10-30 ZK-NZP, Ross Island, Antarctica ngày 28 tháng 11 năm 1979, Office of Air Accidents Investigation, New Zealand Ministry of Transport, Wellington, 1980 (only some parts there)
 Air New Zealand History Page , including a section about Erebus

Liên kết ngoài

 The Erebus Story – Loss of TE901 (includes Newspaper Articles and Video footage) – New Zealand Air Line Pilots' Association
 Aviation Safety Network: Transcript of flight 901
 The original brochure advertising Air New Zealand flights to Antarctica

 (audio file) ABC Radio National program "Ockham's Razor": "Arthur Marcell takes us through some of the events leading up to the crash and has a few questions for modern navigators." transcript
 NZ Special Service Medal (Erebus) 2006
 Erebus disaster (NZHistory.net.nz)–includes previously unpublished images and sound files
 Erebus Aircraft Accident–Christchurch City Libraries
 Erebus for Kids–This site is for young school children to provide information about the Erebus Tragedy.
 Erebus Disaster: Lookout – official TV New Zealand YouTube site with programme on the Royal Commission enquiry into the crash.

Tai nạn và sự cố hàng không năm 1979
Air New Zealand


title: Chase YCG-14

text:
Chase CG-14, còn gọi là G-14 hay Model MS.1, là một loại tàu lượn xung kích, do hãng Chase Aircraft chế tạo cho Không quân Lục quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
XCG-14
XCG-14A
YCG-14A/YG-14A
XCG-14B/XG-14B

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

G-014
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1940–1949
Tàu lượn
Máy bay vận tải
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Cornelius XFG-1

text:
Cornelius XFG-1 là một mẫu tàu lượn chở nhiên liệu quân sự của Hoa Kỳ. Chỉ có 2 chiếc được chế tạo và sau đó việc phát triển dừng vào năm 1945.

Tính năng kỹ chiến thuật (XFG-1)

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Bowers, Peter. M. Unconventional Aircraft. Blue Ridge Summit, PA: TAB Books, 1990. ISBN 978-0-8306-8450-2.
 Fahey, James C. US Army Aircraft 1908-1946. New York: Ships and Aircraft, 1946.
 Meaden, Jack. "Letters section: Cornelius' experiments." Flight, 24–ngày 30 tháng 1 năm 1990, p. 47.
 Meaden, Jack. "Letters section: "Mallard pilot". Flight, 14–ngày 20 tháng 2 năm 1990, p. 44.
 Miller, Jay. The X-planes:X-1 to X-45''. 3rd edition. Hersham, Surrey, UK: Midland Publishing, 2001. ISBN 978-1-85780-109-5.

FG-1
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1940–1949
Máy bay vận tải
Tàu lượn
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: DFS 331

text:
DFS 331 là một mẫu thử tàu lượn vận tải, đây là sản phẩm của sự hợp tác giữa DFS và Gotha.

Tính năng kỹ chiến thuật (DFS 331)

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay quân sự Đức thập niên 1930
Tàu lượn
DFS 331
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: Frankfort Cinema

text:
Frankfort Cinema là một mẫu tàu lượn sản xuất ở Hoa Kỳ trong thập niên 1930 và 1940. Nó được trang bị cho Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ làm tàu lượn huấn luyện dưới tên gọi TG-1.

Tính năng kỹ chiến thuật (Cinema II)

Tham khảo

 NASM website

Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1930–1939
Máy bay huấn luyện
Tàu lượn
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: General Airborne Transport XCG-16

text:
XCG-16 là một loại tàu lượn xung kích/vận tải quân sự của Không quân Lục quân Hoa Kỳ, do hãng General Airborne Transport Co. chế tạo cạnh tranh với loại Waco CG-13A ở Wright Field.

Biến thể
Bowlus-Criz MC-1 – mô hình tỉ lệ 1/2
Airborne and General MC-1
General Airborne Transport XCG-16

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

Liên kết ngoài

"42 Place Wing Glides at 200 M.P.H." detailed article with photos and drawings, June 1945 Popular Science
Burnelli history
Don Mitchell autobiography
Уголок неба
Aircrash: XCG-16

Don Mitchell autobiography

Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1940–1949
Máy bay vận tải
Tàu lượn
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Gotha Ka 430

text:
Gotha Ka 430 là một loại tàu lượn vận tải quân sự, chế tạo năm 1944, do Albert Kalkert thiết kế.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

 deutscheluftwaffe.de
 warbirdsresourcegroup.org

Máy bay quân sự Đức thập niên 1940
Tàu lượn
Ka 430
Máy bay vận tải
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: Junkers Ju 322

text:
Junkers Ju 322 Mammut (Mammoth) là một loại tàu lượn vận tải hạng nặng, giống như một chiếc máy bay cánh bay khổng lồ. Nó được đề xuất trang bị cho Luftwaffe trong Chiến tranh thế giới II. Chỉ có 2 mẫu thử được chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật Ju 322 V1

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

 Green, William. Warplanes of the Third Reich. London: Macdonald and Jane's (Publishers) Ltd., 1970 (4th imp. 1979). ISBN 0-356-02382-6.
 Smith, J.R. and Anthony L. Kay. German Aircraft of the Second World War. London: Putnam and Company Ltd., 1972 (3rd imp. 1978). ISBN 0-370-00024-2.

Máy bay quân sự Đức thập niên 1940
Tàu lượn
Máy bay Junkers
Máy bay vận tải
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Đức


title: Maeda Ku-6

text:
Maeda Ku-6 Sora-Sha là một loại xe tăng bay của Nhật Bản, nó sẽ được triển khai đi cùng các đơn vị đổ bộ đường không. Mitsubishi chịu trách nhiệm thiết kế một loại xe tăng hạng nhẹ có tên Ku-Ro cho đề án này. Thiết kế bắt đầu vào năm 1939, nhưng chỉ hoàn thành vào năm 1945 với một mẫu thử duy nhất được chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm
Antonov A-40
Baynes Bat

Tham khảo

Ku-06, Maeda
Tàu lượn
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản


title: Pratt-Read TG-32

text:
Pratt-Read TG-32 là một loại tàu lượn huấn luyện quân sự của Hoa Kỳ trong thập niên 1940. Do Gould Aero Division thuộc hãng Pratt, Read & Company chế tạo cho Hải quân Hoa Kỳ.

Biến thể
PR-G1
LNE-1
TG-32

Quốc gia sử dụng

Không quân Lục quân Hoa Kỳ
Hải quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Máy bay Pratt-Read
Tàu lượn quân sự Hoa Kỳ 1940–1949
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Tàu lượn
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh trên


title: Slingsby T.20

text:
Slingsby T.20 là một loại tàu lượn của Anh, do hãng Slingsby thiết kế chế tạo, bay lần đầu năm 1944.

Tính năng kỹ chiến thuật (Slingsby T.20)

Xem thêm

Tham khảo

 Taylor, J. H. ed. Jane's Encyclopedia of Aviation, p. 29. London: Studio Editions, 1989. ISBN 0-7106-0017-8
 Simons, Martin. Slingsby Sailplanes. Shrewsbury: Airlife, 1996. ISBN 1-85310-732-8

Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Slingsby T.20
Máy bay huấn luyện
Tàu lượn
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh


title: Chuyến bay 191 của American Airlines

text:
Chuyến bay 191 của American Airlines là một chuyến bay chở khách thường lệ của American Airlines từ Sân bay Quốc tế O'Hare ở Chicago, tiểu bang Illinois đến Sân bay Quốc tế Los Angeles, California. Ngày 25 tháng 5 năm 1979, chuyến bay 191 được vận hành bằng chiếc McDonnell Douglas DC-10-10 đã rơi xuống một cánh đồng sau khi cất cánh từ Chicago. Tổng cộng 273 người đã thiệt mạng sau vụ tai nạn, bao gồm 271 hành khách và phi hành đoàn cùng 2 người dưới mặt đất. Đây  là thảm họa hàng không nguy hiểm nhất trong lịch sử hàng không của Hoa Kỳ.

Máy bay và tổ bay

Máy bay
Chiếc McDonnell Douglas DC-10-10 này được đăng bạ với số hiệu N110AA. Nó được giao cho American Airlines vào ngày 25 tháng 2 năm 1972, tính đến lúc tai nạn, nó  đã được khoảng 20000 giờ bay trong hơn 7 năm. Chuyên cơ được lắp ráp 3 động cơ  General Electric CF6-6D. Vào ngày 11 tháng 5 năm 1979 (khoảng 15 ngày trước tai nạn), không có bất cứ lỗi kỹ thuật nào trong máy bay được ghi nhận trong nhật ký và sổ bảo dưỡng chuyến bay.

Tổ bay
Cơ trưởng Walter Lux (53 tuổi) có khoảng 22000 giờ bay, trong đó có 3000 giờ bay cho chiếc DC-10. Ông ta cũng có bằng lái của 17 loại máy bay khác như: DC-6, DC-7 và Boeing 727. Cơ phó James Dillard (49 tuổi) và kĩ sư bay Alfred Udovich (56 tuổi) là những người có kinh nghiệm bay rất cao: 9,275 giờ bay của cơ phó và 15000 giờ bay của kĩ sư, trong đó họ có 1830 giờ bay chung với chiếc DC-10.

Tai nạn
Vào ngày 25 tháng 5 năm 1979, chuyến bay 191 cất cánh từ Sân bay Quốc tế O'Hare (Chicago) đến Sân bay Quốc tế Los Angeles. Trong quá trình cất cánh, động cơ bên trái, tháp treo động cơ (pylon) và một đoạn gờ trước cánh máy bay (leading edge) đã tách ra khỏi cánh, rơi xuống đường băng. Việc cất cánh vẫn tiếp tục, phi công cho rằng họ đang trong tình trạng hư hỏng một động cơ mà không nhận ra rằng động cơ bên trái và tháp treo (pylon) của nó đã rơi khỏi máy bay. Tháp treo cũng nằm trong hệ thống thủy lực, nên khi nó mất đi cũng gây ra việc mất áp suất thủy lực và việc đóng các cánh tà trước (slats) của cánh trái máy bay.

Sau khi động cơ bên trái rơi ra, nó cũng làm mất điện toàn bộ máy bay, vốn dĩ điện trên máy bay được cung cấp từ các máy phát điện trong động cơ (electrical generator). Điều này dẫn đến các hệ thống (system) và thiết bị bay (instrument) không hoạt động được, bao gồm các thiết bị bay của cơ trưởng, hệ thống cảnh báo thất tốc, cần rung (stick shaker), các dữ liệu của động cơ bên trái ( động số 1) và một phần của hệ thống điều khiền máy bay.

Máy bay sau đó cất cánh với cánh trái liệng xuống một chút và sau đó đã cân bằng lại thông qua hệ thống điều khiển. Nó tiếp tục tăng độ cao và sau 9 giây cất cánh, nó đạt 172 knots và ở độ cao 140 ft. Vì máy bay tiếp tục tăng độ cao nên sau đó vận tốc nó bắt đầu giảm 1 knots trong 1 giây, Khoảng 20 giây sau khi cất cánh, nó ở độ cao 325 ft và vận tốc giảm còn 159 knots. Ở thời điểm này, chiếc DC-10 bắt đầu nghiêng sang trái và tiếp tục như vậy cho đến khi chạm đất và sau 31 giây cất cánh, 112 độ nghiêng sang trái với mũi chúc xuống 21 độ so với mặt đất, nó đâm xuống một cánh đồng gần sân bay.

Điều tra
Cuộc điều tra nguyên nhân tai nạn của chuyến bay 191 được NTSB tổ chức tiến hành sau tai nạn thảm khốc này.

Qua các thử nghiệm trong hầm gió và bay mô phỏng, NTSB đã nắm bắt được quỹ đạo của chiếc DC-10 sau khi rơi mất 1 động cơ và cánh tà trước bên trái thu lại. Kết quả thử nghiệm cho thấy những tổn hại trên mép cánh trước và sự thu lại của cánh tà trước làm tăng vận tốc thất tốc (v-stall) từ 124 knots lên đến 159 knots

DC-10 được tích hợp 2 thiết bị cảnh báo giúp thông báo cho phi công về tình trạng mất lực nâng. Chúng bao gồm đèn cảnh báo cánh tà trước không đồng nhất trên 2 cánh - thứ sẽ phát sáng sau khi các cánh tà tự thu lại và cần rung (stick shaker) trên cần lái của cơ trưởng - thứ sẽ kích hoạt khi máy bay rơi vào vận tốc thất tốc. Cả 2 thiết bị này đều hoạt động nhờ vào một máy phát điện vận hành bởi động cơ số 1, nhưng cả 2 đều bị vô hiệu hóa sau khi động cơ này rơi ra. Trong khi đó cần rung lại không được trang bị bên cần lái phía cơ phụ và đây cũng là một yếu tố khiến tổ bay không thể kịp thời xử lý tình huống.

Từ chiếc động cơ rơi lại trên đường băng, NTSB đã khám xét và phát hiện ra rằng tháp treo động cơ (pylon) đã gãy và bung ra do một tổn hại nào đó trước khi máy bay rơi. Các nhà điều tra tiếp tục lục lại lịch sử bảo trì của chiếc máy bay và họ phát hiện ra một bằng chứng quan trọng.Trong lần bảo trì gần nhất, khoảng 8 tuần trước khi máy bay rơi, động cơ số 1 của chiếc DC-10 đã được tháo ra để sửa chữa. Tháp treo động cơ - thành phần hình con thoi, rất cứng nhằm gắn kết động cơ vào cánh đã bị tổn hại trong quá trình bảo trì này. Theo khuyến cáo của McDonnell-Douglas, động cơ cần phải được tháo ra khỏi tháp treo trước, sau đó mới tháo phần tháp treo. Tuy nhiên, American Airlines cùng với Continental Airlines và United Airlines đã bắt đầu sử dụng một thủ tục mới mà  theo cả 3 hãng có thể tiết kiệm giờ làm việc công nhân, dây cáp cũng như các hệ thống khác của máy bay.

Theo thủ tục mới, kỹ sư sẽ tháo rời cả phần tháp treo lẫn động cơ cùng lúc thay vì tháo lần lượt 2 phần. Một chiếc xe nâng đã được dùng để đỡ cho phần động cơ trong khi được tháo khỏi cánh. Tuy nhiên, cách làm này được cho là rất khó để có thể thực hiện thành công bởi những khó khăn khi phải giữ cho động cơ nằm ngay ngắn khi đang được tháo rời.

Trong khi đó NTSB đi đến kết luận rằng thiết kế của tháp treo và bề mặt liền kề khiến các thành phần khó tháo ra sửa chữa và dễ bị các nhân viên bảo trì làm hỏng. Có 2 phương pháp để thực hiện thủ tục: 1 là sử dụng cần trục phía trên cùng với tời nâng, 2 là sử dụng xe nâng. Phương pháp dùng xe nâng có nhiều hệ quả xấu, nếu xe nâng đặt không đúng vị trí, động cơ sẽ lệch và làm kẹt điểm gắn kết giữa tháp treo pylon và điểm gắn kết trên cánh, do đó không thể đưa vít vào vị trí và siết lại. Người điều khiển xe nâng chỉ được chỉ dẫn bằng tay và nghe chỉ thị, do đó vị trí của xe nâng không thể nào hoàn hảo được và gây hỏng hóc. Trong trường hợp lắp pylon vào không khớp, các kỹ sư đã tháo động cơ và pylon ra và lắp lại cho đến khi đưa được vít vào. Cứ như vậy quy trình này vô tình tạo nên vết nứt.

Sau vụ tai nạn, NTSB đã kiểm tra bộ phận gắn kết trên pylon và trên cánh, kết quả là họ đã phát hiện ra những dấu vết hư hại. Điều này có nghĩa phần gắn kết phía sau của pylon đã bị ép mạnh vào phần gắn kết trên cánh. Đây là một bằng chứng quan trọng bởi bộ phận cố định pylon chỉ va đập với bộ phận gắn kết trên cánh khi ốc cố định đã được gỡ ra và động cơ được đỡ bởi một thứ bên ngoài thay vì pylon, ở đây chính là chiếc xe nâng. Từ đây, các nhà điều tra có thể xác định rằng những hư hỏng trên bộ phận gắn kết phía sau của pylon đã có từ trước khi máy bay rơi.

Mặc dù tổn hại này chưa đủ để ngay lập tức gây ra vụ tai nạn nhưng vết nứt đã lớn dần qua thời gian và nở rộng ra một chút sau mỗi lần cất/hạ cánh trong suốt 8 tuần trước khi vụ tai nạn xảy ra, lúc này vết nứt trên điểm gắn kết đã đạt điểm đứt gãy và không thể chịu lực được nữa. Do không được phát hiện và sửa chữa kịp thời, động cơ với lực đẩy tối đa khi cất cánh đã khiến pylon bung ra, xoay ngược lên trên - xoay quanh điểm gắn kết phía trước vẫn còn kết nối với cánh. Điểm gắn kết này sau đó cũng bị quá tải bởi lực đẩy động cơ và gãy khiến động cơ rơi hẳn ra ngoài.

Kết luận
"Theo báo cáo của NTSB xác định rằng nguyên nhân có thể gây ra tai nạn do thất tốc bất đối xứng (asymmetrical stall) và nảy sinh từ việc liệng trái của máy bay. Nguyên nhân này bắt nguồn từ việc không thể đóng các cánh tà trước (slats) ở cánh trái, hệ thống cảnh báo thất tốc cũng như hệ thống cánh báo cánh tà trước không hoạt động, những hỏng hóc này do từ việc bảo dưỡng không đúng quy trình đã gây ra. Chính việc bảo dưỡng thiếu chuyên nghiệp này cũng là nguyên nhân chính làm cho động cơ bên trái và các thanh chống đỡ của động cơ này bị rơi ra trong quá trình cất cánh."

Tham khảo

Tai nạn và sự cố hàng không năm 1979
Hàng không năm 1979
American Airlines


title: Yokosuka MXY5

text:
Yokosuka MXY-5 là một loại tàu lượn quân sự của Nhật Bản, chế tạo cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới II.

Tính năng kỹ chiến thuật

Tham khảo

MXY5, Yokosuka
Tàu lượn
MXY5
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Nhật Bản


title: Vệ thúc Vũ

text:
Vệ Thúc Vũ (trị vì: 632 TCN), tên thật là Cơ Vũ, là vị vua thứ 22 của nước Vệ – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Thay anh cầm quyền
Vệ Thúc Vũ là con thứ của Vệ Văn công – vua thứ 20 nước Vệ và em của Vệ Thành công – vua thứ 21 nước Vệ.

Từ thời vua cha Văn công, nước Vệ đã kết oán với nước Tấn vì khi vua Tấn còn là công tử Trùng Nhĩ chạy lưu vong qua nước Vệ không được Vệ Văn công đối xử tốt. Sau đó Trùng Nhĩ trở về nước làm vua (Tấn Văn công), rồi tranh ngôi bá với nước Sở.

Tháng giêng năm 632 TCN, Vệ Thành công sợ quân Tấn sẽ kéo đến đánh kinh thành Sở Khâu, muốn cầu cứu Sở Thành vương nhưng bị người trong nước phản đối, bèn giao lại nước cho Thúc Vũ cùng đại phu Nguyên Huyến, còn mình chạy ra đất Tương Ngưu và cầu cứu Sở Thành vương.

Quân Sở và quân Tấn đánh nhau to ở Thành Bộc. Quân Tấn đại thắng quân Sở. Từ đó nước Tấn làm bá chư hầu. Tấn Văn công hội chư hầu ở Tiễn Thổ. Vệ Thành công sợ bị nước Tấn hỏi tội theo Sở, bèn chạy sang nước Sở rồi lại sang nước Trần, để Thúc Vũ thay mặt đi dự hội thề với chư hầu.

Sau khi thấy nước Vệ quy phục, Tấn Văn công bằng lòng phục ngôi cho Vệ Thành công như đã hứa trước trận Thành Bộc. Có người gièm pha với Thành công rằng Nguyên Huyến muốn lập Thúc Vũ để thay hẳn ngôi vua. Khi Vệ Thành công trở về nước, công tử Thúc Vũ nhường lại ngôi vua.

Cho rằng Thúc Vũ muốn cướp ngôi mình, Vệ Thành công cho Chuyên Khuyển đi làm tiền khu, khi về tới nước Vệ bèn giết luôn Thúc Vũ, còn mình về Sở Khâu sau.

Vệ Thúc Vũ chỉ làm vua được vài tháng, từ tháng 2 đến tháng 6 năm 632 TCN, từng đi dự hội chư hầu.

Sau khi qua đời
Đại phu Nguyên Huyến phù tá Thúc Vũ vội bỏ chạy sang nước Tấn, tố cáo Vệ Thành công giết Thúc Vũ.

Vệ Thành công quy tội giết Thúc Vũ cho Chuyên Khuyển, mang tử hình. Do sự tố cáo của Nguyên Huyến, Tấn Văn công triệu hai bên tới đối chất. Vệ Thành công sai Hàm Trang Tử đi thay mặt. Quan coi ngục là Sĩ Vinh được cử làm người đối chứng. Sau khi tranh luận, Hàm Trang Tử đại diện cho Vệ Thành công thua lý. Tấn Văn công bèn chém Sĩ Vinh và chặt chân Hàm Trang Tử. Tấn Văn công sai quân bắt Vệ Thành công mang tới Lạc Ấp kinh đô nhà Chu giam tại đó.

Nguyên Huyến trở về nước Vệ lập công tử Hà lên ngôi.

Xem thêm
Vệ Thành công
Vệ Hà
Tấn Văn công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
 Tấn thế gia
 Vệ Khang Thúc thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
 Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 2, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Vua nước Vệ
Vua Trung Quốc bị giết
Năm sinh thiếu
Mất năm 632 TCN


title: Vệ Hà

text:
Vệ Hà (chữ Hán: 衞瑕; trị vì: 632 TCN-631 TCN), tên thật là Cơ Hà (姬瑕), là vị vua thứ 23 của nước Vệ – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Vệ Hà là con thứ của Vệ Văn công – vua thứ 20 nước Vệ và em của Vệ Thành công – vua thứ 21 nước Vệ.

Trong cuộc chiến tranh ngôi bá chủ giữa nước Tấn với nước Sở, vua anh Vệ Thành công ngả theo nước Sở nên bị Tấn đánh, phải chạy ra đất Tương Ngưu, giao lại nước cho Vệ Thúc Vũ cùng đại phu Nguyên Huyến.

Sau trận Thành Bộc, Tấn Văn công trở thành bá chủ, phục lại ngôi cho Vệ Thành công. Năm 632 TCN, Thành công về nước giết Thúc Vũ, Nguyên Huyến bỏ trốn sang nước Tấn tố cáo. Tấn Văn công bèn bắt Vệ Thành công giam ở kinh đô nhà Chu. Nguyên Huyến về nước lập Cơ Hà lên làm vua mới.

Năm 631 TCN, Vệ Thành công nhờ Lỗ Hy công xin hộ với vua Chu và vua Tấn và được trở về nước. Vệ Thành công sai người về nước lấy lễ hối lộ cho các đại phu nước Vệ là Chu Chuyên và Dã Cận, giục họ giết Nguyên Huyến để không ai ngăn cản mình trở về nước.

Mùa thu năm 631 TCN, Dã Cận và Chu Chuyên bèn làm binh biến giết chết Nguyên Huyến và Vệ Hà.

Vệ Hà làm vua được 1 năm thì bị giết. Vệ Thành công trở lại ngôi vua lần thứ 3.

Xem thêm
Vệ Thúc Vũ
Tấn Văn công
Vệ Thành công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Vệ Khang Thúc thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới
 Khổng Tử (2002), Xuân Thu tam truyện, tập 2'', Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

Chú thích

Vua nước Vệ
Vua Trung Quốc bị giết
Năm sinh thiếu
Mất năm 631 TCN


title: Cơ Sắc

text:
Cơ Sắc (chữ Hán: 姬遫) có thể là một trong những vua nước Vệ - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc:
 Vệ Mục công, vua thứ 24 nước Vệ, trị vì từ năm 599 TCN - 589 TCN
 Vệ Thành hầu, vua thứ 39 nước Vệ, cai trị từ năm 371 TCN - 342 TCN

Vệ Mục công và Vệ Thành hầu đều là dòng dõi của Chu Văn Vương, trong đó Vệ Mục công thuộc thế hệ thứ 17, còn Vệ Thành hầu thuộc thế hệ thứ 26, là hậu duệ trực hệ của Mục công.


title: Vệ Định công

text:
Vệ Định công (chữ Hán: 衞定公; trị vì: 588 TCN-577 TCN), tên thật là Cơ Tang (姬臧), là vị vua thứ 25 của nước Vệ – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Vệ Định công là con của Vệ Mục công – vua thứ 24 nước Vệ. Năm 589 TCN, Vệ Mục công mất, Cơ Tang lên nối ngôi, tức là Vệ Định công.

Năm 589 TCN, Sở Cung vương mang quân đánh nước Vệ, có quân nước Trịnh giúp. Vệ Định công phải xin giảng hòa, thần phục nước Sở. Sở Cung vương lại sang đánh Lỗ. Lỗ Thành công cũng phải thần phục. Sở Cung vương hội chư hầu tại đất Thục (thuộc nước Lỗ).

Năm 588 TCN, nước Tấn giận Trịnh theo Sở đánh Lỗ và Vệ, bèn kêu gọi chư hầu đánh Trịnh. Vệ Định công lại theo nước Tấn, cùng các nước Tống, Lỗ, Tào đi đánh Trịnh. Nước Trịnh xin giảng hòa.

Sau đó Vệ Định công cùng nước Tấn đánh tộc Tường Cao Như, một ngành của người Xích Địch. Tù trưởng tộc này mất lòng dân nên bị đánh tan.

Vệ Định công sai đại phu Tôn Lương Phu sang lễ nước Lỗ, gặp sứ nước Tấn, ba bên cùng nhau thề minh ước.

Sang năm 583 TCN, Trịnh Thành công sang triều kiến nước Tấn, bị Tấn Cảnh công bắt giữ vì đã thề với nước Sở. Đầu năm 582 TCN, quân Tấn sang đánh nước Trịnh, Vệ Định công sai em là công tử Hắc Bối cầm quân cùng đi đánh Trịnh. Sau đó gặp lúc Tấn Cảnh công qua đời, nước Trịnh lấy lễ biếu tặng, nước Tấn thả Trịnh Thành công về và lui binh.

Năm 578 TCN, vì Tần Hoàn công vừa thề hòa hiếu với nước Tấn rồi ngay lập tức xâm phạm bờ cõi Tấn, Tấn Lệ công họp chư hầu mang quân đánh Tần. Vệ Định công cùng các nước gồm Tề, Lỗ, Tào, Trịnh, Tống, Chu, Đằng liên minh với Tấn đánh Tần. Liên quân do Tấn đứng đầu đánh bại quân Tần ở đất Mã Toại, bắt được tướng Tần là Thành Sai và Bất Canh Nhữ Phủ.

Năm 577 TCN, Vệ Mục công mất. Ông làm vua được 12 năm. Con ông là Cơ Khản lên nối ngôi, tức là Vệ Hiến công.

Xem thêm
Vệ Hiến công
Vệ Mục công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Vệ Khang Thúc thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Vệ
Năm sinh thiếu
Mất năm 577 TCN


title: Shun Kazami

text:
Shun Kazami là một trong những nhân vật chính của series bakugan.

Lồng tiếng bởi: Chihiro Suzuki (bản Nhật) và Zachary Bennett (bản Anh)
Tuổi: 13 (phần 1), 16 (phần 2), 17 (phần 3) và 18 (phần 4)
Giới tính: Nam
Thuộc: Battle Brawlers, Bakugan Brawler Resistance và Nethian Castle Knights
Thuộc tính chính: Ventus - gió
Bakugan: Storm Skyress (cũ), Master Ingram, Hawktor và Lumino Dragonoid (phần 3 tập 16 và 17)

Thiết kế nhân vật

Bộ đồ Shun mặc ở phần 1 là một cái áo thun màu đen ở trong và 1 áo khoác màu tím chẻ làm 3 ở bên ngoài (2 bên và sau lưng ^^). Cậu mặc quần màu đen với dây kéo màu nâu quanh chúng (tớ thì thấy giống cọng dây thừng hơn ^^"). Tóc cậu màu đen, chia làm 2 phần. Phần đầu là mái tóc rũ xuống phía trước, còn phần kia được cột gọn sau gáy thành đuôi ngựa. Mắt cậu màu nâu nhạt (thấy giống màu cam hơi hơi ngả sang hổ phách hơn:P) và luôn có cảm giác rất buồn.

Trong Bakugan New Vestroia, đồ Shun mặc là 1 áo len cổ lọ màu xám đen không tay bên trong và 1 áo khoác màu xanh bên ngoài. Cậu đeo găng tay kéo lên cao đến bắp tay, 1 đôi bốt màu đen. Tóc cậu không khác gì phần 1 chỉ có điều là bị cắt ngắn tới ngang cổ (nhìn nam tính hơn phần 1, tớ cũng thích bộ đồ phần 2 nhất:D)

Trong Gundalian Invaders (tạm dịch "những kẻ xâm lược từ Gundalia"), cậu mặc một cái áo màu xanh thiết kế theo kiểu ninja điểm thêm màu tím và vàng, quần đen và 1 đôi giày màu xanh, tím (oh, rất thích đôi giày XD).

Tính cách

Shun là một trong những chiến binh bình tĩnh nhất series. Hầu như rất ít khi thấy cậu bối rối hay nổi nóng, và khi cậu nổi nóng thì giọng cậu chuyển sang rất ngầu (dù giọng bình thường của Shun đã khá trầm). Shun là một con sói cô độc và luôn tập trung vào trận chiến.

Tường thuật sơ chi tiết – story

Shun Kazami sống ở tỉnh (có lẽ ở đây có nhiều rừng thuận lợi để luyện kĩ năng ninja hơn ^^) và là 1 chiến binh thuộc tính Ventus. Cậu là 1 ninja đầy khát vọng, được huấn luyện bởi ông của mình. Cậu cô độc và sẵn sàng giúp những người bạn của mình bằng bất cứ giá nào. Cùng với Dan Kuso, người bạn thân thời thơ ấu, cậu tạo ra luật chơi bakugan. Cậu từng là người đứng đầu bảng xếp hạng cho đến khi Masquerade và tay sai của mình chi phối chúng, cũng do ông cậu không cho cậu chơi bakugan thế nên sau đó cậu rớt xuống hạng 6. Sau khi đánh bại Komba, cậu lên hạng 5. Hiện nay thì Shun hạng 3.

Mẹ cậu bị bệnh nặng, khi bà rơi vào trạng thái hôn mê thì Shun bỏ chơi bakugan, còn ông cậu thì bắt đầu kềm cặp cậu vì bây giờ mẹ cậu đang bị bệnh, nên ông có trách nhiệm trông nom cậu đến khi mẹ cậu khỏe hơn, cậu không chơi bakugan nữa và tập trung vào luyện các kĩ năng ninja. Dù cho cuối cùng ông cũng cho phép cậu chơi lại thế nhưng mẹ cậu vẫn mất (tội Shun ghê…)

Shun đã 1 lần định rời khỏi nhóm do Dan bảo là không cần cậu. Alice cố gắng thuyết phục cậu quay lại và sau khi đấu với Komba, Dan xuất hiện và xin được Shun tha thứ và cậu đã chấp nhận. Đây cũng là lúc cậu nhận ra cậu cần nhất chính là những người bạn của mình. Sau khi đánh bại Komba, Shun được Komba năn nỉ cho đi theo học làm ninja.

Khi tất cả còn đang băn khoăn không biết ai là gián điệp, Shun cũng được những người khác xem là gián điệp cùng Alice. Julie hiểu lầm ông cậu là Hal-G nhưng nhờ sự giúp đỡ của Skyress, hiểu lầm đã được hóa giải. Dan trách Shun chuyện cậu đến mà không báo trước nhưng Alice lập tức bênh vực Shun, nói đó không phải lỗi cậu và cậu không cần phải xin lỗi (he he, hint đây mà..)

Sau khi Dan đến Doom Dimension (tạm gọi là "không gian chết" hay "vùng đất chết" theo HTV3), Shun được Masquerade thách đấu và quyết định đến Doom Dimension cùng những người khác.

Khi cậu đang bị thử thách ở Doom Dimension bởi Ventus Lord, cậu phải đấu với hình dạng lúc còn nhỏ của mẹ mình. Khi cậu gần như thua và sẽ bị kẹt ở đây mãi mãi thì Skyress đã giúp cậu nhận ra cậu còn có bạn bè, những người đang rất cần cậu và cậu cũng thế. Sau đó Skyress tiến hóa thành Storm Skyress. Khi Dan và Drago phải chiến đấu để giúp bakugan này tiến hóa, Shun và Storm Skyress là đối thủ cuối cùng. Dan đã đánh bại Shun và giúp Drago tiến hóa.

Cậu bị sốc khi phát hiện Alice chính là Masquerade, cậu nhận xét việc tại sao Masquerade lại "thông minh" đến vậy (ám chỉ việc chiến đấu), điều này làm Alice khóc và quay trở về Nga. Điều này được cho là do cậu quá giận bởi về chuyện Alice là Masquerade. Sau khi Alice cứu Dan và Drago, cậu lại xem cô là bạn như cũ, sau đó, cậu cùng Skyress giúp Alice, Joe và Wavern phân tán sự chú ý của Naga để có thể kéo dài thời gian cho họ nhưng họ dễ dàng bị đánh bại bởi sức mạnh của Silent Core (tạm gọi "Lõi tĩnh lặng"). Sau khi trận chiến kết thúc, Skyress cùng những bakugan khác trở về Vestroia.

Tham khảo


title: Hệ thống trao đổi lưu lượng truy cập

text:
Hệ thống trao đổi lượng truy cập (tiếng Anh: traffic exchange) là một dạng dịch vụ cho phép các website trao đổi nội dung với nhau, qua đó cùng có thêm lượt truy cập, điều đó sẽ giúp bạn rất nhiều.

Khái niệm
Người quản trị trang web phải đăng ký với hệ thống trao đổi lượng để trở thành một thành viên. Khi đã trở thành thành viên rồi, hệ thống sẽ đưa nội dung của trang web này lên các trang web thành viên khác dưới dạng một ô nhỏ (widget hay news box). Khi khách nhấp chuột vào nội dung đó, họ sẽ được chuyển đến trang web gốc. Bù lại, trang web này cũng phải đưa nội dung của các thành viên khác lên trang web của mình. Việc trao đổi nội dung như thế giúp cho các trang web đều có khách truy cập mới, làm tăng lượng truy cập.

Sự trao đổi được thực hiện thông qua tín chỉ (credit). Giả sử trang web của bạn là một thành viên của hệ thống trao đổi lượng truy cập. Khi bạn đưa nội dung của trang web khác trong hệ thống lên trang web của mình, bạn sẽ nhận được số tín chỉ nhất định tương ứng với số lượng người xem bạn mang đến cho những trang web thành viên kia. Bạn có thể dùng số tín chỉ này để đưa nội dung của trang web mình lên các trang web thành viên khác trong hệ thống để nhận lại lượng truy cập tương xứng. Tỷ lệ lượng truy cập nhận về so với lượng truy cập mang đến cho các trang web thành viên khác có thể là 1/1 hoặc thấp hơn tuỳ thuộc vào từng hệ thống.

Hầu hết các hệ thống này là miễn phí, mặc dù một số hệ thống có cung cấp tính năng đặc biệt cho thành viên trả tiền hay rao bán tín chỉ. Hầu hết các hệ thống trao đổi lượng truy cập khuyến khích thành viên xây dựng mạng lưới giới thiệu của chính mình để có thể tăng tín chỉ.

Trên thực tế, hệ thống trao đổi lượng truy cập thường được sử dụng bởi những website muốn được quảng cáo miễn phí hay sử dụng bởi những người làm marketing cho những chiến dịch marketing ngân sách hạn hẹp.

Lịch sử
Trao đổi lượng truy cập có lịch sử từ những ngày đầu tiên thành lập web và được sử dụng chủ yếu bởi các tổ chức để chia sẻ trang web giữa nhân viên. Người xem sẽ đánh giá các trang theo cách tương tự như hiện tượng bookmark bây giờ. Khi những trang web thú vị còn khó để tìm, trao đổi lượng truy cập là một công cụ mang lại hiệu quả vô cùng.

Năm 1994, trao đổi lượng truy cập chuyển từ mạng nội bộ của doanh nghiệp sang web. Trong một nỗ lực để xây dựng cộng đồng, khái niệm đánh giá trang web được thay thế bằng điểm thưởng cho thành viên vì ghé thăm trang web. Tuy nhiên, hình thức này dẫn đến việc nhiều người nhấp chuột chỉ để lấy điểm thưởng chứ không thực sự quan tâm đến trang web.

Tham khảo

Internet
World Wide Web


title: Tiếng Mingrelia

text:
Tiếng Mingrelia, hay còn gọi là tiếng Megrelia, ( margaluri nina) là một ngôn ngữ Kartvelia được nói tại Tây Gruzia (vùng Samegrelo và Abkhazia), chủ yếu bởi người Mingrelia. Ngôn ngữ này cũng từng được gọi là tiếng Iveria (tiếng Gruzia: iveriuli ena) vào đầu thế kỷ XX. Vì trong hơn một nghìn năm, tiếng Mingrelia vẫn chỉ là một ngôn ngữ khu vực, lượng người nói của nó đang dần giảm xuống. UNESCO xác định đây là một "ngôn ngữ bị đe dọa".

Phân bố và tình trạng
Không có thống kê về số người nói tiếng Mingrelia, nhưng ước tính có từ 500.000 đến 800.000 người nói. Đa số họ sống ở vùng Samegrelo (Mingrelia) của Gruzia, bao gồm dãy đồi Odishi và vùng đất thấp Kolkheti, từ bờ biển Đen đến dãy núi Svan và sông Tskhenistskali. Những cụm dân nhỏ có mặt ở Abkhazia, song tình hình bất ổn đưa đẩy người nói tiếng Mingrelia đến nhiều nơi khác.

Tiếng Mingrelia thường được viết bằng bảng chữ cái Gruzia, dù hiện chưa có dạng viết chuẩn. Gần như mọi người nói đều song ngữ; họ nói tiếng Mingrelia trong gia đình, với bạn bè và người thân quen, và nói tiếng Gruzia trong những trường hợp khác.

Âm vị

Nguyên âm
Tiếng Mingrelia có năm nguyên âm chính a, e, i, o, u. Phương ngữ Zugdidi-Samurzaqano có thêm một nguyên âm là ə.

Phụ âm
Hệ thống phụ âm tiếng Mingrelia gần như y hệt tiếng Laz, tiếng Gruzia, và Svan.

Chữ viết
Tiếng Mingrelia được viết bằng chữ Mkhedruli.

Tham khảo

Thư mục

 Aleksandre Tsagareli (1880), Megrelskie Etiudi, Analiz Fonetiki Megrelskogo Yazika ("Megrelian Studies — The Analysis of Phonetics of Megrelian Language").
 Ioseb Kipshidze (1914), Grammatika Mingrel’skogo (Iverskogo) Jazyka ("Grammar of Megrelian (Iverian) Language").
 Shalva Beridze (1920), Megruli (Iveriuli) Ena ("Megrelian (Iverian) Language").
 Rusudan Amirejibi-Mullen, Nana Danelia and Inga Dundua (2006), kolkhuri (megrul-lazuri) ena (Tbilisi: Universali).
 Laurence Broers (2012),"'Two Sons of One Mother'. Nested Identities and Centre-Periphery Politics in Post-Soviet Georgia". In Andreas Schonle, Olga Makarova and Jeremy Hicks (eds.), When the Elephant Broke Out of the Zoo. A Festschrift for Donald Rayfield (Stanford Slavic Studies, Volume 39).
 Otar Kajaia (2001-2002), Georgian-Mingrelian dictionary.
 Alio Kobalia (2010), Georgian-Mingrelian dictionary.

Liên kết ngoài
Mingrelian Ethnologue report
Nanashi Nina - The First ABCBook In Megrelian
TITUS Caucasica: Megrelisch
Otar Kajaia's Megrelian-Georgian dictionary at TITUS.
Megrelian Project at Lund University, Thụy Điển

Tiếng Mingrelia
Ngôn ngữ chắp dính
Ngôn ngữ tại Gruzia
Ngôn ngữ tại Abkhazia
Ngôn ngữ bị đe dọa
Ngữ hệ Kartvelia


title: Oát Ly Bất

text:
Hoàn Nhan Tông Vọng (, ? - 1127), tên Nữ Chân là Oát Lỗ Bổ (斡鲁补) hay Oát Ly Bất (斡离不), tướng lĩnh, hoàng tử, khai quốc công thần nhà Kim trong lịch sử Trung Quốc.

Sự nghiệp

Diệt Liêu
Ông là con trai thứ hai của Kim Thái Tổ, thường theo cha chinh chiến, luôn được ở bên cạnh.

Tháng 12 năm Thiên Phụ thứ 5 (1121), Kim Thái Tổ lấy Hoàn Nhan Cảo làm Đô thống nội ngoại chư quân, lấy Tông Hàn, Tông Vọng làm phó, lần thứ 2 cất đại quân phạt Liêu. Năm sau, chiếm được Trung Kinh của Liêu, Tông Hàn dò biết Liêu Thiên Tộ đế ở Uyên Ương Bạc, gọi đại quân đến đánh. Tông Vọng theo Hoàn Nhan Cảo soái quân ra Thanh Lĩnh, Liêu Thiên Tộ đế trốn vào Âm Sơn, chưa thể đuổi kịp. Khi ấy Tần, Tấn quốc vương Niết Lý nhà Liêu ở Yên Kinh  xưng đế, những vùng đất mới chiếm thì lòng dân chưa phục, mà tàn dư của Liêu vẫn còn mạnh, Tông Vọng trở về kinh mời Kim Thái Tổ thân chinh.

Tháng 6, Kim Thái Tổ biết được Liêu Thiên Tộ đế ở Đại Ngư Bạc, tự soái 1 vạn tinh binh đi tập kích. Đế lấy Bồ Gia Nô, Tông Vọng làm tiên phong, lãnh 4000 binh, đem ngày hành quân, đến Thạch Liễn dịch  thì đuổi kịp Liêu Thiên Tộ đế. Lúc này quân Kim có không đến ngàn người, lại mệt mỏi không chịu nổi, còn quân Liêu có 2.5 vạn người. Các tướng Kim đều cho rằng không thể đánh, Tông Vọng e rằng Liêu đế sẽ chạy thoát, nên quyết định tấn công. Liêu Thiên Tộ đế nghĩ quân Kim ắt thua, nên cùng phi tần ở trên đồi cao xem trận, hàng tướng Liêu là Da Luật Dư Đổ trông thấy, đưa quân Kim lên tập kích. Liêu đế hoảng sợ, lập tức bỏ chạy, khiến cho quân Liêu tan rã thất bại. Tông Vọng đưa quân truy kích, nhưng Liêu đế đã chạy thoát.

Sau khi hạ được Yên Kinh, Kim Thái Tổ lấy Oát Lỗ làm Đô thống, Tông Vọng làm phó, lãnh quân tiếp tục truy kích Liêu Thiên Tộ đế trong khoảng Âm Sơn, Thanh Trủng (mộ của Vương Chiêu Quân ). Tông Vọng chia đường tập kích Thanh Trủng, dùng thừng dắt Da Luật Đại Thạch làm hướng đạo, đến thẳng doanh trại của Liêu đế, bắt được phi tần và các con của ông ta. Liêu đế khi ấy đang ở Ứng Châu nên được thoát, nghe tin tộc thuộc bị bắt, bèn đưa 5000 quân từ Kim Thành đến cùng Tông Vọng quyết chiến, lại bị ông đánh bại.

Liêu đế sai sứ dâng Kim ấn xin hàng, Tông Vọng nhận, xem kỹ lại là "Nguyên soái Yên quốc vương chi ấn". Ông tiếp tục gởi thư dụ hàng, dẫn chứng việc họ Thạch nhà Hậu Tấn năm xưa. Đồng thời gởi thư đến Tây Hạ, kết làm hữu hảo, bởi lo bọn họ muốn cứu Liêu. Tông Vọng đến Thiên Đức quân, Da Luật Thận Tư của Liêu đầu hàng. Sau đó vì có nhiều lời đồn Tây Hạ đã đón Liêu đế vượt Đại Hà, ông bèn truyền hịch răn đe. Trong thời gian này, tộc thuộc của Liêu đế được đưa về chỗ Kim Thái Tổ. Đế ban Thục quốc công chúa Dư Lý Diễn của Liêu cho Tông Vọng để thưởng công.

Năm Thiên Hội thứ 2 (1124), nhà Liêu diệt vong.

Diệt Bắc Tống

Đánh Tống lần thứ nhất
Năm Thiên Phụ thứ 7 (1123), tướng Liêu đã hàng là Trương Giác chiếm giữ Nam Kinh (nhà Kim đổi từ tên cũ là Bình Châu ) làm phản, đánh bại tướng Kim là Đồ Mẫu. Tháng 9, Kim Thái Tông đổi niên hiệu là Thiên Hội. Tháng 10, Kim Thái Tông mệnh Tông Vọng chỉ huy tác chiến, tiếp tục dùng Đồ Mẫu chinh thảo, Trương Giác thua chạy vào nước Tống. Tướng giữ Nam Kinh là Trương Đôn Cố đầu hàng Tông Vọng (sau đó Đôn Cố bị giết).

Tháng 8 năm Thiên Hội thứ 3 (1125), mượn sự kiện Trương Giác, Tông Vọng, Tông Hàn xin đánh Tống. Tháng 10, Kim Thái Tông hạ chiếu phạt Tống, Tông Vọng thống lãnh Hữu lộ đại quân, từ Nam Kinh xuất phát, tấn công phủ Yên Sơn (nhà Tống đổi từ tên cũ Yên Kinh). Quân Kim đến Tam Hà , đại phá quân Tống ở Bạch Hà  và Cổ Bắc Khẩu , tướng Tống là Quách Dược Sư soái Thường Thắng quân dưới quyền xin hàng. Không lâu sau quân Kim đánh bại 3 vạn viện quân Tống từ Trung Sơn  phái đến. Tông Vọng từ chỗ Quách Dược Sư nắm được tình hình của Tống, liên tiếp đánh phá các trọng trấn là phủ Chân Định , phủ Tín Đức .

Tháng giêng năm thứ 4 (1126), ông soái quân vượt Hoàng Hà, chiếm Hoạt Châu, tiến vây đô thành Biện Kinh. Tống Khâm Tông sai sứ cầu hòa, xin cắt 3 trấn cho Kim, dâng thư theo lễ xưng cháu gọi bác, lấy Khang vương Triệu Cấu, Thái tể Trương Bang Xương làm con tin.

Tháng 2, Tông Vọng lui quân về Mạnh Dương. Tướng Tống Diêu Bình Trọng đưa 40 vạn quân đến tập kích, bị Tông Vọng đánh bại. Tống Khâm Tông sợ quá, sai sứ đến doanh trại quân Kim giãi bày rằng việc này Tống triều không liên quan, Tông Vọng bèn lui quân về Yên Kinh.

Đến Yên Kinh, Tông Vọng giải tán Thường Thắng quân của Quách Dược Sư. Đây vốn là quân đội của nước Liêu, quy hàng nhà Tống, rồi lại bỏ Tống hàng Kim. Tông Vọng thấy họ phản phúc vô thường, bèn cho về làm ruộng, an trí ở các nơi An Túc quân , Hùng Châu , Bá Châu , Quảng Tín quân . Đối với những người không an phận về vườn, thì mượn danh nghĩa kiểm đếm khí giới mà giám sát chặt chẽ. Tháng 6, nhờ công phạt Tống, được nhiệm chức Hữu phó nguyên soái.

Đánh Tống lần thứ hai
Nhà Kim sai Tiêu Trọng Cung, Da Luật Dư Đổ đi sứ, Tống Khâm Tông thấy họ là quý tộc của Liêu, nên tìm cách lung lạc. Bọn Trọng Cung, Dư Đổ quay về tố cáo mọi việc, Tông Vọng dựa vào cớ này xin đánh Tống. Tháng 8, Kim Thái Tông lần nữa hạ chiếu phạt Tống. Tông Vọng ở Bảo Châu  hội chư tướng, mệnh cho bọn họ chia nhau đánh chiếm các châu huyện trong địa giới Hà Bắc của Tống là Hùng Châu, Trung Sơn, Quảng Tín quân, Tỉnh Hình  rồi chiếm nốt Thiên Uy quân (quân thủ là Tỉnh Hình).

Tháng 10, quân Đông lộ do Tông Vọng chỉ huy đến Thiên Định quân , cùng các tướng lĩnh của Tây lộ quân là bọn Tông Hàn hội họp, xác định chiến lược đánh thẳng vào phủ Khai Phong (phủ thủ là đô thành Biện Kinh), sau đó chiếm lấy các châu huyện ở hạ du hai bên bờ Hoàng Hà. Tông Vọng quay lại chiếm Chân Định, giết tri phủ Lý Mạc, bắt 3 vạn hộ dân, thu hàng 5 huyện, rồi soái đại quân nam hạ.

Tháng 11, huyện Ngụy  đầu hàng. Các cánh quân Kim vượt Hoàng Hà, liên tiếp hạ được các thành trấn ở 2 bên bờ là huyện Lâm Hà , huyện Đại Danh , Đức Thanh quân , phủ Khai Đức , Tạc Thành , đến dưới chân thành Biện Kinh. Quân Kim đánh bại quân Tống giữ thành, đồng thời chia các tướng ngăn trở các lộ viện quân Tống. Không lâu sau, quân của Tông Hàn đến, 2 cánh quân cùng nhau hoàn thành công sự, chia nhau đánh thành. Ngày 25 tháng 11 nhuận, phá được thành. Ngày 2 tháng 12, Tống đế dâng biểu đầu hàng.

Tháng 3 năm Thiên Hội thứ 5 (1127), nhà Kim lập Thái tể Trương Bang Xương của Tống làm Sở đế. Tháng 4, Tông Vọng áp giải Tống Huy Tông, Tông Hàn áp giải Tống Khâm Tông cùng 470 người trong tông tộc, hoàng thất nhà Tống, đem theo một lượng lớn vàng bạc, của cải, sách vở lấy được ở Biện Kinh về bắc. Bắc Tống diệt vong, Tông Vọng soái quân bản bộ trở về Yên Kinh.

Quản trị Hà Bắc
Từ năm Thiên Hội thứ 2 (1124), Tông Vọng hạ được Nam Kinh, Kim Thái Tông lập tức ban chiếu dụ quan lại ở đấy, đem mọi việc lớn nhỏ trình với Quân soái (chỉ Tông Vọng), không cần chuyển đạt lên triều đình.

Sau khi quân Kim chiếm được đại bộ phận khu vực Hoàng Hà về phía bắc, Thái Tông đặt Nguyên soái phủ nắm tất cả Quân – Chính sự vụ, chia cho hai vị Tả, hữu phó nguyên soái nắm quyền Hà Nam, Hà Bắc, người thời ấy gọi là "Đông triều đình, Tây triều đình". Hữu phó nguyên soái Tông Vọng nắm Yên Kinh xu mật viện cai quản Hà Bắc.

Ông cầm quyền trong 4 năm, dùng quan viên cũ của các nước Liêu, Tống là bọn Lưu Ngạn Tông, Trương Thông Cổ, Triệu Nguyên,… phụ tá; những phủ, châu, huyện nào khuyết quan viên đều tuyển người Hán có tài năng, danh vọng cho đảm nhiệm. Chọn lấy các quan viên tốt sai đi kêu gọi, phủ dụ những kẻ chiếm cứ thành, trại để tránh chiến loạn, khuyến khích bọn họ quay về làm ăn. Chỉ sau một thời gian ngắn, xã hội – kinh tế Hà Bắc bị chiến tranh tàn phá nặng nề đã phần nào khôi phục sản xuất.

Tháng 6 năm Thiên Hội thứ 5 (1127), hoăng.

Vinh dự
Ban đầu Tông Vọng được táng ở Thượng Kinh. Khi Hải Lăng vương dời Đế lăng đến Phòng Sơn, vì ông là một trong những khai quốc công thần nên cũng được táng ở đấy.

Năm Thiên Hội thứ 13 (1135) thời Kim Hi Tông, ông được phong là Ngụy vương. Năm Hoàng Thống thứ 3 (1143), tiến phong Hứa quốc vương, lại dời phong Tấn quốc vương. Năm Thiên Đức thứ 2 (1150) thời Hải Lăng vương Hoàn Nhan Lượng, ông được tặng Thái sư, gia Liêu Yên quốc vương, phối thờ trong miếu của Kim Thái Tông. Năm Chánh Long thứ 2 (1157), bị giáng phong. Năm Đại Định thứ 3 (1162) thời Kim Thế Tông, đổi phong Tống vương.

Theo Tĩnh Khang bại sử tiên chứng do Xác Am, Nại Am (người đời Tống) biên soạn, Tông Vọng từng phản đối đề nghị phế truất cha con Tống đế của bọn Tông Hàn, nhưng không được Kim đế chấp thuận. Về sau quả nhiên Khang vương Triệu Cấu lên ngôi. Cũng theo sách này, Tông Vọng phát bệnh mà chết trong lúc chơi đá cầu.

Người Tống khinh bỉ Tông Hàn, gọi lầm tên ông ta là Niêm Hãn (thay vì Niêm Một Hát), nhưng lại vừa sợ vừa kính đối với Tông Vọng, gọi là Nhị thái tử, xem ông là hóa thân của quân Kim. Sau này người Tống gọi Tông Bật là Tứ thái tử, cũng là muốn sánh ông ta với Tông Vọng.

Tham khảo
 Kim sử
 Liêu sử
 Tống sử

Chú thích

Tướng nhà Kim
Năm sinh thiếu
Mất năm 1127
Thị tộc Hoàn Nhan
Hoàng tử Trung Quốc


title: Eo đất

text:
Eo đất là một dải đất hẹp nối hai vùng đất lớn hơn lại với nhau và được bao bọc bởi hai khối nước ở hai bên. Đây là loại đối tượng địa lý hiện diện tại nhiều nơi trên thế giới, trong đó eo đất Panama và eo đất Suez được biết đến nhiều nhất. Trong quá khứ, hoạt động giao thông đường dài chủ yếu bằng đường biển khiến cho con người thường xem các eo đất là các chướng ngại vật ngăn cách các quốc gia và từ đó thúc đẩy họ xúc tiến xây dựng các kênh đào băng qua các eo đất này. Sự hình thành eo đất Panama đã ảnh hưởng to lớn đến các mô hình hoàn lưu đại dương và hoàn lưu khí quyển trên Trái Đất, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với đa dạng sinh học do giúp tạo cầu nối cho thực vật và động vật di chuyển qua giữa hai vùng đất thuộc châu Mỹ.

Từ nguyên
Thuật ngữ eo đất trong tiếng Anh lấy từ tiếng Latinh isthmus, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ là ἰσθμός (isthmós), nghĩa là "cái cổ".

Tham khảo

Địa mạo đại dương và duyên hải


title: Noctiluca scintillans

text:
Noctiluca scintillans là một loài tảo giáp sinh sống tự do ở biển có khả năng phát quang sinh học. Đặc điểm phát quang sinh học của loài tảo này được tạo ra bởi một hệ thống luciferin-luciferase nằm ở trong hàng ngàn bào quan có hình cầu nằm ở khắp tế bào chất của sinh vật nguyên sinh đơn bào.
Sự tập trung cao của nguồn thức ăn của loài tảo này sinh vật phù du có khả năng dẫn đến từ các điều kiện môi trường như hỗn hợp vùng nước giàu dinh dưỡng và các yếu tố lưu thông theo mùa liên quan đến bùng nổ số lượng N. scintillans, được gọi là "thủy triều đỏ" với màu nước đỏ như máu.
Loài tảo này không sinh độc tố, nên không có nguy cơ gây ngộ độc cho người hay thủy sản. Nhưng chúng có khả năng tích tụ ammoniac với hàm lượng cao rồi giải phóng vào môi trường nước. Mật độ cao của chúng còn gây tình trạng cạn kiệt oxy trong vực nước, từ đó có thể gây chết thủy sản.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Eckert R & Reynolds GT. 1967. "The Subcellular Origin of Bioluminescence in Noctiluca miliaris". J Gen Physiol. 50 (5): 1429-58.
Elbrächter, M. and Y. Z. Qi. 1998. "Aspects of Noctiluca (Dinophyceae) population dynamics." In: D.M. Anderson et al., Physiological Ecology of Harmful Algal Blooms. NATO ASI Series, Vol. G 41. Berlin: Springer-Verlag, pp. 315–335.
Hausmann, Klaus; Hulsmann, Norbert; & Radek, Renate; "Protistology" (3rd Edition) 2003. in E. Scheizerbart’sche Verlagsbuchhandlung.
Lenaers, Guy; Christopher Scholin, Yvonne Bhaud, Danielle Saint-Hilaire and Michel Herzog. 1991. "A molecular phylogeny of dinoflagellate protists (Pyrrhophyta) inferred from the sequence of 24S rRNA divergent domains D1 and D8." Journal of Molecular Evolution. Volume 32: 1; pp. 53–63
Murray, Shauna; Marten Flø Jørgensen, Simon Y.W. Ho, David J. Patterson, and Lars S. Jermiin. 2005. "Improving the Analysis of Dinoflagellate Phylogeny based on rDNA." Protist. Vol. 156, 269-286
Palmer, Jefferey D. 2003. "The Symbiotic Birth and Spread of Plastids: How Many Times and Whodunit?" J. Phycol. 39, 4-11
Tada, Kuninao; Santiwat Pithakpol, Rumiko Yano and Shigeru Montani. 2000. "Carbon and nitrogen content of Noctiluca scintillans in the Seto Inland Sea, Japan." Journal of Plankton Research. Vol.22 no.6 pp. 1203–1211
Thomas Kiørboe and Josefin Titelman. 1998. "Feeding, prey selection and prey encounter mechanisms in the heterotrophic dinoflagellate Noctiluca scintillans." Journal of Plankton Research. V20: 8 pp. 1615–1636
Umani, S. Fonda; A. Beran, S. Parlato, D. Virgilio, T. Zollet, A. De Olazabal, B. Lazzarini and M. Cabrini. 2004. "Noctiluca scintillans in the Northern Adriatic Sea: long-term dynamics, relationships with temperature and eutrophication, and role in the food web." Journal of Plankton Research. 26(5):545-561

Liên kết ngoài
Noctiluca scintillans - Guide to the Marine Zooplankton of south eastern Australia, Tasmanian Aquaculture & Fisheries Institute

Noctiluca
Sinh vật phát quang


title: Play Hard

text:
"Play Hard" là một ca khúc của DJ người Pháp cùng với sự góp giọng của Ne-Yo và Akon từ phiên bản tái phát hành của Nothing but the Beat, album phòng thu thứ năm của Guetta. Ca khúc được sáng tác bởi David Guetta, Aliaune Thiam, Shaffer Smith, Giorgio Tuinfort và Frédéric Riesterer. Ca khúc đã lọt vào bảng xếp hạng UK Singles Chart của anh ở vị trí #22. "Play Hard" có sử dụng giai điệu kết hợp với ca khúc "Better Off Alone" của Alice Deejay.

"Play Hard" được chính thức gửi tới đài phát thanh của Úc vào tuần lễ ngày 24 tháng 9 năm 2012, trở thành một đĩa đơn chính thức.

Danh sách ca khúc

Tham gia sản xuất
Hát chính – Ne-Yo, Akon
Sản xuất – David Guetta, Giorgio Tuinfort, Frédéric Riesterer
Sáng tác – David Guetta, Aliaune Thiam, Shaffer Smith, Giorgio Tuinfort, Frédéric Riesterer
Hãng đĩa: EMI, Virgin Records

Xếp hạng

Tham khảo

Bài hát năm 2012
Bài hát của David Guetta
Đĩa đơn năm 2012


title: Phytophthora infestans

text:
Phytophthora infestans là một loài vi sinh oomyceta gây ra bệnh nghiêm trọng cho khoai tây gọi là bệnh mốc sương hay Tàn rụi muộn. (Bệnh tàn rụi sớm, gây ra bởi Alternaria solani, cũng thường được gọi Bệnh tàn rụi khoai tây). Bệnh tàn rụi muộn là thủ phạm gây ra các nạn đói châu Âu thập niên 1840, Ai Len năm 1845 và Cao Nguyên 1846, Loài vi sinh này cũng ảnh hưởng cà chua và một số loài khác trong họ Solanaceae. Bệnh thường xuất hiện đầu tiên ở mép chóp lá tạo vết xám xanh nhạt sau đó lan rộng vào phiến lá. Phần giữa vết bệnh chuyển màu nâu đen và xung quanh vết bệnh thường có lớp cành bào tử màu trắng xốp bao phủ như một lớp mốc trắng như sương muối làm cho lá chết lụi nhanh chóng.
Bệnh hại ở cuống lá, cành và thân cây khoai tây, lúc đầu là vết nâu hoặc thâm đen, sau lan rộng bao quanh và kéo dài thành đoạn. Bệnh làm cho thân cành khoai tây thối mềm và dễ bị gãy gục.

Tham khảo

I


title: One Love (album của David Guetta)

text:
One Love là album phòng thu thứ tư của DJ người Pháp David Guetta, phát hành đầu tiên ở Anh vào ngày 24 tháng 8 năm 2009 bởi hãng đĩa Virgin. Đây là sản phẩm phát hành quốc tế đầu tiên của Guetta, album đã nhận được nhiều đánh giá tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, và cũng là một thành công lớn về mặt thương mại với hơn 3,000,000 bản được tiêu thụ trên toàn thế giới. Album phát hành tổng cộng sáu đĩa đơn, mỗi đĩa đơn lại tạo ra nhiều thành công lớn trên toàn thế giới, đặc biệt có thể kể đến "When Love Takes Over", sản phẩm hợp tác với nữ ca sĩ người Mỹ Kelly Rowland, "Sexy Bitch", hợp tác với nam ca sĩ nhạc R&B người Mỹ gốc Sénégal Akon, và "Who's That Chick?", hợp tác với nữ ca sĩ người Barbados Rihanna. Kể từ khi phát hành lần đầu tiên, album đã được tái phát hành nhiều lần để thêm vào các ca khúc chưa từng được phát hành trước đó.

Album đã nhận được đề cử cho Album nhạc Điện tử/Đance Xuất sắc nhất tại Giải Grammy lần thứ 52. Đĩa đơn đầu tiên của album, "When Love Takes Over" đã nhận được đề cử cho hạng mục Thu âm nhạc Dance Xuất sắc nhất và Thu âm Phối khí Xuất sắc nhất và đã giành được chiến thắng sau đó.

Đĩa đơn
"When Love Takes Over" là đĩa đơn đầu tiên của album, ca khúc có sự góp giọng của nữ ca sĩ Kelly Rowland. Đây là một bản hit vô cùng nổi tiếng, đạt được vị trí quán quân trên bảng xếp hạng của Anh, được đề cử và đã chiến thắng ở hạng mục Thu âm Phối khí Xuất sắc nhất tại Giải Grammy lần thứ 52. "Sexy Bitch", hợp tác với Akon, là đĩa đơn thứ hai của album. Ca khúc đã đạt được rất nhiều thành công lớn, giành được vị trí quán quân trên bảng xếp hạng của mười ba quốc gia. "I Wanna Go Crazy" là đĩa đơn quảng bá duy nhất của album, phát hành vào ngày 24 tháng 8 năm 2009. "One Love" là đĩa đơn quốc tế thứ ba, ca khúc có sự góp giọng của Estelle, và đã giành được ngôi vị quán quân trên bảng xếp hạng Billboard Hot Dance Club Songs của Mỹ. Đĩa đơn thứ tư của One Love là "Memories", với sự góp giọng của Kid Cudi, phát hành vào ngày 15 tháng 3 năm 2010, là một thành công lớn với việc đạt được vị trí quán quân trên bảng xếp hạng của Bỉ, Séc và Hà Lan. "Gettin' Over You", hợp tác với Chris Willis, Fergie và LMFAO, là đĩa đơn quốc tế thứ năm của album. Đây là phiên bản phối khí của ca khúc "Gettin' Over", và chỉ có thể tìm thấy ở phiên bản mới của One Love và One More Love. Ca khúc đã đạt vị trí quán quân trên bảng xếp hạng UK Singles Chart và French Singles Chart. "Who's That Chick?", hợp tác với Rihanna, là đĩa đơn thứ sáu của album và cũng là đĩa đơn đầu tiên của phiên bản tái phát hành của One Love, One More Love. Có hai phiên bản video âm nhạc cho ca khúc này, một bản ngày và một bản đêm.

Danh sách ca khúc
Tất cả các ca khúc đều được sáng tác và sản xuất bởi David Guetta. Danh sách bao gồm các nhà sản xuất và sáng tác bổ sung.

One Love

One More Love

Xếp hạng

Xếp hạng

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Lịch sử phát hành

Bản thường

One More Love

Tham khảo

Album năm 2009
Album của David Guetta
Album của Virgin Records


title: Airspeed Cambridge

text:
Airspeed AS.45 Cambridge là một loại máy bay huấn luyện nâng cao của Anh trong Chiến tranh thế giới II, do hãng Airspeed Limited chế tạo.

Tính năng kỹ chiến thuật (AS.45)

Xem thêm

Tham khảo

Máy bay quân sự Anh thập niên 1940
Cambridge
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Boeing XAT-15

text:
Boeing AT-15 là một loại máy bay huấn luyện kíp lái máy bay ném bom của Hoa Kỳ, do bộ phận tại Wichita của Boeing thiết kế chế tạo. Chỉ có 2 mẫu được thiết kế với tên gọi XAT-15.

Quốc gia sử dụng

 Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (XAT-15)

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Aerofiles

Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
AT-15 (X)
AT-15
Máy bay chiến đấu
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: De Havilland Don

text:
de Havilland DH.93 Don là một loại máy bay huấn luyện đa năng của Anh trong thập niên 1930, do hãng de Havilland thiết kế chế tạo.

Quốc gia sử dụng

Không quân Hoàng gia

Tính năng kỹ chiến thuật (Phiên bản liên lạc)

Xem thêm

Tham khảo

 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985). London: Orbis Publishing, 1986. No ISBN.
 Ford, Daniel. "Outmoded Teacher:De Havilland's Don Crew Trainer". Air Enthusiast, No. 105, May/June 2003. ISSN 0143-5450. pp. 74–75.
 Jackson, A.J. De Havilland Aircraft Since 1915. London, Putnam, 1962. No ISBN.
 Jackson, A.J. De Havilland Aircraft since 1909. London:Putnam, Third edition, 1987. ISBN 0-85177-802-X.

Liên kết ngoài
British Aircraft Directory

Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Don
Máy bay thông dụng
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Fairchild AT-21 Gunner

text:
Fairchild AT-21 là một loại máy bay huấn luyện kíp lái máy bay ném bom của Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
XAT-13
XAT-14
XAT-14A
AT-21
XBQ-3

Quốc gia sử dụng

Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ
Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (AT-21)

Xem thêm

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Andrade, John M. U.S. Military Aircraft Designations and Serials since 1909. Hinckley, England: Midland Counties Publications, 1979, ISBN 0-904597-22-9.
 Eden, Paul and Soph Moeng, eds. The Complete Encyclopedia of World Aircraft. London: Amber Books Ltd., 2002. ISBN 0-7607-3432-1.
 Mondey, David. American Aircraft of World War II (Hamlyn Concise Guide). London: Bounty Books, 2006. ISBN 978-0-7537-1461-4.
 Swanborough, F.G. and Peter M. Bowers. United States Military Aircraft Since 1909. New York: Putnam, 1964. ISBN 0-85177-816-X.
 Taylor, Michael J.H. Jane's Encyclopedia of Aviation Vol. 3''. London: Studio Editions, 1989. ISBN 0-517-10316-8.

Liên kết ngoài
 Fairchild AT-21
 Fairchild AT-21 Gunner 1940

AT-21
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Fleetwings BT-12 Sophomore

text:
Fleetwings Model 23 là một loại máy bay huấn luyện quân sự do hãng Fleetwings chế tạo trong thập niên 1940. Không quân Lục quân Hoa Kỳ sử dụng loại máy bay này với tên gọi BT-12.

Biến thể
Model 23
XBT-12
BT-12

Quốc gia sử dụng

Không quân Lục quân Hoa Kỳ

Tính năng kỹ chiến thuật (BT-12)

Xem thêm

Tham khảo

 John Andrade, U.S.Military Aircraft Designations and Serials since 1909, Midland Counties Publications, 1979, ISBN 0-904597-22-9 (Page 61)
 The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985), 1985, Orbis Publishing

Liên kết ngoài

Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1940
BT-12
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Heston T.1/37

text:
Heston T.1/37 là một loại máy bay huấn luyện quân sự của Anh trong thập niên 1930, do hãng Heston Aircraft Company thiết kế chế tạo, nhưng nó không được chấp nhận đưa vào biên chế.

Tính năng kỹ chiến thuật

Ghi chú

Tham khảo

Máy bay quân sự Anh thập niên 1930
Máy bay Heston
Máy bay huấn luyện
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Anh
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Ikarus Aero 2

text:
Ikarus Aero 2 là một loại máy bay huấn luyện quân sự do Nam Tư chế tạo trong Chiến tranh thế giới II.

Biến thể
Aero 2B
Aero 2BE
Aero 2C
Aero 2D
Aero 2E
Aero 2F
Aero 2H

Quốc gia sử dụng

Không quân Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (2B)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Tài liệu

Liên kết ngoài
Photos and drawings at Ugolok Neba

Máy bay huấn luyện quân sự Nam Tư 1940–1949
Máy bay Ikarus
Máy bay cánh dưới
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Ikarus MM-2

text:
Ikarus MM-2 (Икарус MM-2) là một mẫu thử máy bay huấn luyện của Nam Tư, do nhà máy Ikarus thiết kế chế tạo.

Quốc gia sử dụng

Không quân Nam Tư

Không quân Nhà nước Độc lập Croatia

Tính năng kỹ chiến thuật

Xem thêm
Không quân Hoàng gia Nam Tư
Rogozarski PVT
Rogozarski R-100
Zmaj Fizir FP-2

Ghi chú

Tham khảo

 Жутић. Н. и Бошковић. Л., Икарус - Икарбус: 1923 - 1998, Икарбус, Београд, 1999.
 О. Петровић., Војни аероплани Краљевине СХС/Југославије (Део II: 1931–1941.), Лет 3/2004. Београд, 2004.
 Д. Лучић: Основи практичне аеродинамике са описима аероплана, Библиотека „Ваздухопловног Гласника", Нови Сад, 1936
 В. Илић; Школе војног ваздухопловства краљевине СХС/Југославије, Лет 3/2004. Београд, 2004.

Liên kết ngoài
 http://www.aeroflight.co.uk/waf/yugo/af2/types/ikarus.htm
 http://www.dragan.freeservers.com/istorija/yulist.htm
 http://www.airwar.ru/enc/other/mm2.html
 http://www.ikarbas.rs

Máy bay Ikarus
Máy bay huấn luyện quân sự Nam Tư 1930–1939
Máy bay cánh dưới
Máy bay quân sự
Máy bay huấn luyện
Dự án máy bay hủy bỏ
Dự án máy bay hủy bỏ của Nam Tư
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Ensiferum

text:
Ensiferum (tiếng Latin ēnsiferum, tạm dịch là "Người mang gươm") là một ban nhạc Phần Lan chơi thể loại folk/epic metal. Nhóm thường trú tại thủ đô Helsinki. Những thành viên trong band tự nhận phong cách đặc trưng riêng của Ensiferum là "heroic folk metal" . Tính từ ngày thành lập, Ensiferum đã phát hành tổng cộng 6 album phòng thu, 1 đĩa EP, 1 đĩa tuyển chọn các nhạc phẩm, 6 video, 3 đĩa đơn và 3 album demo.

Phong cách chơi nhạc

Tay guitar chính hoặc keyboard đảm nhận việc các giai điệu metal và các làn điệu dân ca, đánh chồng phối thêm vào là những tiếng đàn rhymth nghe dày chắc hơn. Họ cũng tận dụng âm sắc tự nhiên từ đàn guitar acustic để tạo ra một số đoạn nhạc dạo mở đầu uyển chuyển. Chủ đề chính trong sáng tác của Ensiferum liên quan tới những câu truyện cổ xưa giả tưởng về thời đại các bộ tộc ngoại đạo (người Viking Bắc Âu) thường xuyên đấu tranh chống trả quân xâm lăng Kitô giáo từ phương nam tràn lên. Tình cảm anh hùng, tinh thần dũng cảm hy sinh vì tự do cho quê hương, chiến đấu lại cường bạo và bảo vệ chính nghĩa bằng thanh gươm lẽ phải.

Lịch sử Ensiferum

Giai đoạn hình thành và album "Ensiferum" (1992−2002)
Ensiferum được Markus Toivonen (guitar) sáng lập vào năm 1992, đội hình band khi ấy có Sauli Savolainen (bass) và Kimmo Miettinen (trống). Lúc bấy giờ, khi đang tìm một tên phù hợp với chất nhạc, Markus giở quyển từ điển tiếng La tinh ra và thấy từ "Ensiferum" ở mục vần "E" và với ý nghĩa "Người mang gươm" hết sức khác lạ nên anh quyết định dùng cái tên này để đặt cho band của mình. Sau đó không lâu Jari Mäenpää được kết nạp vào band, sanh đảm trách nhiệm vụ hát chính và chơi guitar phụ. Vào 1997, album "Demo" với 3 bài được ra mắt..

Các thành tựu của

Các Album
 Ensiferum  (2001)
 Iron  (2004)
 Victory Songs  (2007)
 From Afar  (2009)
 Unsung Heroes  (2012)
 One Man Army  (2015)
 Two Paths  (2017)
 Thalassic  (2020)

Chú thích

Ban nhạc Phần Lan
Ban nhạc rock
Ban nhạc thành lập năm 1995