title: Hindustan

text:
Hindustan (, , Hindustān) hay Indostan, nghĩa là "Vùng đất của Sindhu (Sông Ấn)" hoặc "Đất của những người Hindu", là một tên gọi thông dụng của tiểu lục địa Ấn Độ. Agra và sau đó là Delhi là các thủ đô theo truyền thống của Hindustan. Mặc dù vậy ý nghĩa của Hindustan đã tiến triển theo năm tháng, sau Sự chia cắt Ấn Độ nó chủ yếu dùng để nói đến Cộng hòa Ấn Độ.

Từ nguyên
Hindustan thường được coi là bắt nguồn từ tiếng Ba Tư cổ Hindu, xuất phát từ Sindhu, tên tiếng Phạn của sông Ấn (Indus ). Tiếng Ba Tư cổ gọi một người sống ở lưu vực sông Ấn là Hinduš. Từ này kết hợp với hậu tố Avestan -stān (cùng gốc với tiếng Phạn "sthān", đều có nghĩa là "nơi") và tạo thành Hindustan, vùng đất ở bên kia (từ Ba Tư) của sông Ấn. Thuật ngữ này trở nên thông dụng dưới thời cai trị của đế quốc Mogul để đề cập đến sự thống thị của họ, tập trung tại Delhi, là 'Hindustan'. Một thuật ngữ tương tự là Indostan, trở nên thông dụng vào thế kỷ 17, 18 và 19 để chỉ khu vực Nam Á. ngày nay "Indostan" được coi là một từ cổ.

Một thuyết thay thế và hiếm được trích dẫn về nguồn gốc của Hindustan cho rằng nó có nguồn gốc từ xưa. Có thể dựa trên từ tiếng Phạn shloka từ Barhaspatya Samhita trong Rigveda (khoảng 1700-1100 TCN):

Himalyam Samarabhya
Yavadindusarovaram
Tam Deonirmitam Desham
Hindusthanam Prachakshate

Dịch nghĩa: "Quốc gia bắt đầu từ dãy Himalaya và có ranh giới vươn đến Ấn Độ Dương (Indu Sarovaram), được tạo ra bởi Thượng đế và tên của nó là Hindusthan."

Sử dụng hiện nay

Khu vực địa lý
Về mặt lịch sử, thuật ngữ "Hindustan" thường dùng để chỉ đồng bằng sông Hằng ở miền bắc Ấn, giữa dãy Himalaya và dãy Vindhya.

Hơn nữa, nó có thể liên quan đến các mặt khác nhau thuộc ba khu vực địa lý: nước Ấn Độ hiện tại, tiểu lục địa Ấn Độ trong thời trung cổ, hay một vùng ở Bắc Ấn Độ, đông và nam sông Yamuna, giữa dãy Vindhya và Himalayas nơi tiếng Hindustan được nói.

Trong tiếng Ba Tư hiện đại, Urdu và Hindi, Hindustan và phiên bản rút gọn của nó là Hind, thường được dùng để đề cập đến nước Ấn Độ hiện đại. Phiên bản rút gọn của thuật ngữ này xuất hiện trong câu chào hỏi mang tính dân tộc thông dụng tại Ấn Độ là Jai Hind, do thiếu tá Abid Hasan Safrani của quân đội quốc gia Ấn Độ tạo ra khi rút ngắn Jai Hindustan Ki (nghĩa là: Chiến thắng cho Ấn Độ). Nó được phổ biến nhờ Netaji Subhash Chandra Bose, ông đã dùng nó trên Đài Azad Hind trong phong trào độc lập Ấn Độ. Nó xuất hiện trong một bài hát tôn kính, Aye Mere Watan Ke Logon. Ngày nay, nó được sử dụng rộng rãi như một lời chào và một tiếng hô chiến đấu trong Lực lượng Vũ trang Ấn Độ. Nó cũng thường được dùng ở cuối các bài phát biểu.

Người dân
Tại Ấn Độ ngày nay, thuật ngữ 'người Hindustan' đề cập đến một người Ấn Độ nói chung và không phân biệt tôn giáo. Hindustani đôi khi được sử dụng để đề cập đến một dân tộc Nam Á (chẳng hạn một người Suriname có nguồn gốc Nam Á có thể gọi mình là Hindustani.) Ví dụ, Hindoestanen là một từ tiếng Hà Lan để chỉ một người có nguồn gốc Nam Á.

Tại Pakistan, thuật ngữ 'Hindustani' người dùng đẻ gọi những người nói tiếng Urdu tại Karachi và Hyderabad, Sindh, những người đã nhập cư từ vùng mà nay là Ấn Độ vào năm 1947. Tuy nhiên, những người này nay thường được gọi một cách thông dụng hơn là người Muhajir.

Ngôn ngữ
Hindustani cũng được dùng để đề cập đến ngôn ngữ Hindi-Urdu, xuất phát từ phương ngữ Khariboli của các khu vực Tây Uttar Pradesh, nam Uttarakhand và New Delhi.

Tham khảo

Đọc thêm
 A Sketch of the History of Hindustan from the First Muslim Conquest to the Fall of the Mughal Empire by H. G. Keene. (Hindustan The English Historical Review, Vol. 2, No. 5 (Jan., 1887), pp. 180–181.)
 STORY OF INDIA THROUGH THE AGES; An Entertaining History of Hindustan, to the Suppression of the Mutiny, by Flora Annie Steel, 1909 E.P. Dutton and Co., New York. (as recommended by the New York Times; Flora Annie Steel Book Review, ngày 20 tháng 2 năm 1909, New York Times.)
 The History of Hindustan: Post Classical and Modern, Ed. B.S. Danniya and Alexander Dow. 2003, Motilal Banarsidass, ISBN 8120819934. (History of Hindustan (First published: 1770-1772). Dow had succeeded his father as the private secretary of Mughal Emperor Aurangzeb.)

Nam Á
Từ tiếng Ba Tư
Từ mượn tiếng Ba Tư


title: Cá lòng tong vạch đỏ

text:
Cá lòng tong vạch đỏ hay cá lòng tong đuôi vàng (danh pháp hai phần: Rasbora aurotaenia) là một loài cá vây tia trong số khoảng 77 loài thuộc chi Rasbora của họ Cá chép (Cyprinidae).

Miêu tả
Chiều dài tối đa 15 cm tính theo độ dài chuẩn (chiều dài từ đầu mõm tới đốt sống cuối cùng).

Sinh sống gần bề mặt ao, hồ, kênh rạch và sông suối. Thường tìm thấy tại các vùng nước đục. Thức ăn chủ yếu có lẽ là côn trùng ngoại sinh và vài loại tảo. Chúng đẻ trứng trong các ao hồ và sông suối trong mùa mưa.

Đường bên hoàn hảo; nhạt màu với dải màu xanh neon chạy dọc phía trên sọc đường bên giữa sẫm màu khi còn sống. Gốc vây lưng gần với gốc vây đuôi hơn là gần mắt; vây đuôi màu vàng tươi, với rìa phía sau màu đen.

Phân bố
Trong lưu vực các sông Chao Phraya, Mê Kông và có lẽ cả sông Mae Klong .

Sử dụng
Có giá trị thương mại không lớn. Đôi khi được bán dưới dạng cá tươi, nhưng cũng được sử dụng làm món mắm bò hóc trong ẩm thực của người Khmer tại Campuchia và miền nam Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

Cá lòng tong
A
Cá Campuchia
Cá Lào
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá nước ngọt Malaysia
Cá lưu vực Mê Kông
Động vật được mô tả năm 1885
Loài ít quan tâm


title: Parvin Ardalan

text:
Parvin Ardalan, sinh năm 1967 tại Tehran, là nhà văn, nhà báo và nhà hoạt động nữ quyền nổi tiếng người Iran. Bà đã được trao giải Olof Palme năm 2007 về nỗ lực đấu tranh cho quyền bình đẳng giữa nam giới và nữ giới ở Iran.

Trong thập niên 1990 Ardalan, cùng với Noushin Ahmadi Khorasani, đã lập ra "Trung tâm văn hóa Phụ nữ" (Markaz-e Farhangi-ye Zanan), dùng làm trung tâm tạo ra dư luận, phân tích và chứng minh bằng tài liệu các vấn đề của phụ nữ ở Iran. Từ năm 2005 tổ chức này đã xuất bản tạp chí online về nữ quyền đầu tiên ở Iran – tạp chí Zanestan – do Parvin Ardalan làm tổng biên tập. Tạp chí này đã đấu tranh bền bỉ chống kiểm duyệt báo chí và đề cập tới các vấn đề hôn nhân, mại dâm, giáo dục, bệnh AIDS, cũng như bạo lực đối với phụ nữ.

Ardalan cũng là một trong những người sáng lập đợt vận động One Million Signatures (Một triệu chữ ký), nhằm thu thập một triệu chữ ký để đòi hỏi quyền bình đẳng của phụ nữ. Trong đợt vận động này, bà đã tham gia vào các cuộc biểu tình phản đối và đã bị đàn áp dữ dội. Năm 2007, bà cùng với Noushin Ahmadi Khorasani, bị xử phạt 3 năm tù giam về tội được cho là "đe dọa nền an ninh quốc gia" và đấu tranh cho nữ quyền. Sau đó có thêm 4 nhà hoạt động nữ quyền nữa cũng bị xử phạt như vậy.

Giải thưởng
Giải Olof Palme (2007)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Olof Palme Prize speech video on youtube.com
 Against gender apartheid, interview of Parvin Ardalan by Haideh Daragahi

Nhà báo Iran
Nhà văn Iran
Nữ nhà văn
Người theo chủ nghĩa nữ giới
Nhà hoạt động nhân quyền
Người Tehran


title: Bóng vợt

text:
Bóng vợt (tiếng Anh: Lacrosse) là một môn thể thao đồng đội phổ biến ở vùng Bắc Mỹ.

Lịch sử hình thành
Theo ghi chép, môn bóng vợt có xuất xứ khá lâu, năm 1630 tại Canada, nó là biến thể của môn khúc côn cầu (hockey) khi trời sang Xuân, hè, băng tuyết đã tan thành nước. Lúc đó, các đấu thủ dùng cây vợt chơi đỡ ghiền và chưa có luật lệ hay thể thức tranh tài chính thức nào. Mãi đến năm 1920, Joseph Cattarinich và Leo Dandurand, chủ nhân của Liên đoàn khúc côn cầu Motreal, Canada (National Hockey League’s Montreal) hợp thức hoá môn thể thao mới mẻ này, không ngờ rất thành công và trở nên phổ biến tại Canada.

Giải tranh tài bóng vợt chính thức đầu tiên tổ chức tại Canada năm 1931 với các đội Montreal Canadiens, Montreal Maroons, Toronto Maple Leafs và Cornwall Colts.

Thể lệ

Có hai loại bóng vợt, trong nhà và ngoài trời. Tương tự môn hockey, lưới và sân na ná, mỗi bên 6 người và một khung thành. Sáu người chia ra từng vị trí: tiền đạo, hậu vệ, trung vệ như trong bóng đá. Cây vợt dài từ 40 in. (khoảng 1 mét) đến 1 mét 2 và nay đã dài 1 mét 8. Chiếc vợt này giống như chiếc vợt vớt cá ở Việt Nam, gọi là "lacrosse stick", tuy nhiên không dùng nó để vớt cá mà vớt bóng để quẳng trái bóng cao su, bé cỡ trái banh tennis vào lưới đối phương.

Ngoài vợt các đấu thủ phải đội mũ bảo hiểm, găng tay, miếng lót đầu gối, vai và đai bảo vệ quanh sống lưng. Riêng thủ môn trang bị an toàn kỹ hơn, nhưng gậy có thể ngắn hơn để dễ xoay xở trong khung thành chu vi 2 mét 7 (9 ft), thông thường chiều cao và dài mỗi chiều 1 mét 2. Những giải lớn, chiều rộng khung thành nới ra 1 mét 4. Một trận đấu có 3 hiệp, mỗi hiệp 20 phút. Nếu bất phân thắng bại đấu thêm giờ (overtime).

Phong trào bóng vợt

Các cao thủ trên thế giới phần lớn trong Hiệp hội bóng vợt Canada (Canadian Lacrosse Association) và hàng năm có cuộc tranh tài "National Lacrosse League". Hiện nay, trên thế giới có 8 quốc gia có những đội được xem là thượng hạng gia nhập trong Liên đoàn bóng vợt quốc tế (Federation of International Lacrosse, viết tắt FIL). Trong đó Canada và Hoa Kỳ là những đội dẫn đầu.

Nước Mỹ thành lập Liên đoàn bóng vợt Hoa Kỳ (American Box Lacrosse League) với 5 đội ghi danh: 2 của New York City, Brooklyn, Toronto, Boston, và Baltimore. Tuy nhiên, dân Mỹ chưa hưởng ứng lắm nên giải ít người tham dự. Phong trào bóng vợt vắng lặng mãi đến năm 1939, giải chuyên nghiệp bóng vợt Hoa Kỳ tái xuất hiện tại California, dưới tên gọi "Pacific Coast Lacrosse Association" (Liên hiệp Bóng vợt vùng Thái bình dương", thu hút được 4 đội tham dự và đóng cửa một thời gian ngắn sau đó.

Chú thích

Liên kết ngoài
 US Lacrosse – The national governing body for lacrosse in the United States.
 Lacrosse news archive at Baltimore Sun
 CBC Digital Archives – Lacrosse: A History of Canada's Game
 Lacrosse Map – Interactive team and tournament map documenting the growth of lacrosse since 1850.
 The "Official" Lacrosse Dictionary from E-Lacrosse.com
 UK Lacrosse Forum
 Lacrosse Stick Buying Guide

Môn thể thao đồng đội
Trò chơi với bóng


title: Cá lòng tong mại

text:
Cá lòng tong mại (danh pháp hai phần: Rasbora argyrotaenia) là một loài cá vây tia trong chi Rasbora.

Miêu tả
Vây lưng: 2; tia vây lưng: 7. Vây hậu môn: 3; tia vây hậu môn: 5. Màu nâu ánh vàng với sự lấp lánh ánh bạc, sẫm hơn về phía lưng; vảy có mép là các đường hay điểm màu nâu. 12-13 vảy giữa gáy và lưng. Đường bên hoàn hảo tới đuôi; 9 (hiếm khi 8) hàng vảy giữa các đường bên phía trên đoạn giữa của cuống đuôi. Chiều dài tối đa 12 cm.

Phân bố
Sinh sống trong lưu vực các sông Chao Phraya, Mê Kông, Mae Klong, bán đảo Mã Lai tới Borneo, Java và Sumatra ở Indonesia. Nói chung sống ngoài sông, nhưng cũng có tại các khu đồng ruộng ngập lụt.

Sử dụng
Có giá trị thương mại nhỏ trong nghề nuôi cá cảnh.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Cá lòng tong
A
Cá Campuchia
Cá Thái Lan
Cá nước ngọt Indonesia
Cá nước ngọt Malaysia
Cá lưu vực Mê Kông
Động vật được mô tả năm 1850
Động vật Brunei


title: Danh sách đơn vị hành chính Trung Quốc theo đóng góp thuế

text:
Danh sách bao gồm các đơn vị hành chính Trung Quốc (các tỉnh, khu tự trị, đặc khu hành chính) theo thuế đóng góp cho nhà nước. Số liệu năm 2007, tính theo đơn vị nhân dân tệ.

Chú thích
  Nội Mông là đơn vị hành chính duy nhất đánh thuế lên bữa ăn.
  Sơn Tây đóng góp 60% thuế giết mổ động vật ở Trung Quốc.
  Tân Cương là đơn vị hành chính duy nhất ở Trung Quốc đánh thuế chăn nuôi.

Tham khảo
 http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2008/html/H0707e.htm

Trung Quốc
Thuế
Hành chính


title: Hàng Gai (phường)

text:
Hàng Gai là một phường của quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Phường Hàng Gai có địa giới hành chính:
Phía đông giáp phường Hàng Đào và Hàng Trống
Phía tây giáp phường Cửa Đông
Phía nam giáp các phường Hàng Bông và Hàng Trống
Phía bắc giáp phường Hàng Bồ.

Hành chính

Phường Hàng Gai bao gồm 10 đoạn phố và 1 ngõ nằm trong khu phố cổ Hà Nội.
 Phố Hàng Bông (đoạn từ nhà số 2-64, 1-67) dài 932 mét nhưng chỉ có một đoạn đầu từ phố Hàng Gai đến ngã tư Hàng Bông - Đường Thành - Phủ Doãn là thuộc phường Hàng Gai.
 Phố Hàng Chỉ (đoạn từ nhà số 2-22, 5-7), là đoạn phố ngắn (64 mét) nối Tô Tịch với Hàng Hòm. Trong phố này có một trường tiểu học mang tên anh hùng thiếu niên Nguyễn Bá Ngọc. Trước kia tại đây có một số nhà làm nghề xe chỉ, là đất thuộc thôn Tô Tịch, tổng Tiền Túc.
 Phố Hàng Gai (đoạn từ nhà số 2-116, 5-119) dài 252 mét
 Phố Hàng Hòm dài 120 mét, hiện là đường một chiều đối với xe ô tô
 Phố Hàng Mành dài 152 mét, hiện là đường một chiều đối với xe ô tô (ngược chiều với phố Hàng Hòm)
 Phố Hàng Nón dài 216m, chạy từ phố Hàng Quạt đến phố Đường Thành
 Phố Hàng Quạt (đoạn từ nhà số 4-86, 1-61) dài 200 mét, chạy từ ngã ba cắt phố Lương Văn Can đến ngã ba Hàng Nón - Hàng Mành.
 Phố Hàng Thiếc (đoạn từ nhà số 2-64, 3-73), thuộc thôn Yên Nội (giáp thôn Đông Thành) tổng Tiền Túc. Trước thời Pháp thuộc, phố này tập trung sản xuất và bán các loại đèn dầu, chân nến, lư hương, ấm, khay đựng chén, chóp nón, bình đựng chè bằng thiếc. Thời Pháp thuộc thì mở các hàng tôn lá, kẽm lá, sắt tây. Đoạn đầu Hàng Nón có thêm một số hàng cắt kính, gương.
 Phố Tố Tịch vốn có tên cũ là phố Hàng Tiện (do có một số người làng Nhị Khê, huyện Thường Tín ra đây mở hàng sản xuất và bán gỗ tiện). Hiện phố này tập trung các hàng hoa quả dầm, khắc dấu (gỗ và cao su tổng hợp), giầy bảo hộ và giầy tập thể dục, thể thao. Tên Tô Tịch được nhiều người cắt nghĩa là chiếu trắng.
 Phố Yên Thái dài 140 mét chạy từ phố Hàng Mành, cắt ngõ Tạm Thương đến phố Đường Thành.
 Ngõ Tạm Thương, phố Hàng Bông. Nơi đây thời nhà Nguyễn có dựng một cái kho để chứa tạm thóc do dân nộp thuế. Trong ngõ có đình Yên Thái thờ nguyên phi Ỷ Lan (1044?–1117, vợ Lý Thánh Tông, mẹ Lý Nhân Tông)

Lịch sử
Bản đồ Hà Nội năm 1886 chỉ ra rằng đất phường Hàng Gai hồi đó thuộc tổng Thuận Mỹ (tổng Tiền Túc ngày trước) và phường Hà Khẩu, tổng Tả Túc (tổng Phúc Lâm sau này) và tổng Hữu Túc (huyện Thọ Xương).

Nguyễn Vinh Phúc trong quyển "Phố và Đường Hà Nội" viết:

Giao thông
Do là một phường thuộc khu trung tâm Hà Nội nên đường phố phường Hàng Gai nói chung là chật hẹp. Hiện có xe buýt tuyến số 8, 9 và 14 hoạt động.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bản đồ phường Hàng Gai.  Tại đây có liệt kê cả phố Hàng Điếu thực ra thuộc phường Cửa Đông, phố Lý Quốc Sư và phố Lương Văn Can thực ra thuộc phường Hàng Trống và Hàng Đào. bản lưu


title: Phnom Kravanh

text:
Dãy núi Krâvanh cũng được gọi là Cardamom (phiên âm tiếng Việt: Các-đa-môn), nghĩa là "Dãy núi Bạch đậu khấu" (, Chuor Phnom Krâvanh; , Thio Khao Banthat), nằm ở tây nam Campuchia và Miền Đông Thái Lan. Hình dáng Phnom Kravanh xuất hiện trong con dấu của tỉnh Trat tại Thái Lan.

Vị trí và khái quát

Dãy núi nằm theo trục đông nam-tây bắc từ tỉnh Koh Kong ở Vịnh Thái Lan đến huyện Veal Veang ở tỉnh Pursat, và mở rộng về phía đông nam đến dãy núi Dâmrei (Con Voi)). Đỉnh cao nhất của Phnom Krâvanh là đỉnh Phnom Aural với cao độ  và đây cũng là đỉnh núi cao nhất Campuchia. Phần cực tây bắc của tỉnh Chanthaburi tại Thái Lan, trong một số bản đồ cũng được viết là 'dãy núi Soi Dao' (Khao Soi Dao) và 'dãy núi Chanthaburi'.

Rừng rậm mưa nhiệt đới chiếm ưu thế tại các sườn núi ẩm ướt ở phía tây, vốn hàng năm nhận được lượng mưa từ 3.800–5.000 mm (150 đến 200 inch). Trong khi đó, một số nơi chỉ có lượng mưa từ 1.000 đến 1.500 mm (40 đến 60 inch) như Vườn quốc gia Kirirom bên dốc phía tây. Trên sườn núi phía đông, bạch đậu khấu và hạt tiêu được trồng với mục đích thương mại.

Lịch sử
Trên dãy núi có nhiều di tích từ thế kỷ 15-17 như một bình gốm cao 60 cm và những áo quan được đẽo tròn, các gờ đá tự nhiên, nằm rải rác quanh dãy núi Chôn cất cùng các chiếc bình là một nét độc đáo của khu vực, và là một nghi lễ chôn cất trước đây của lịch sử văn hóa Khmer song không được ghi chép. Các truyền thuyết địa phương cho rằng những bộ hài cốt là của các thành viên hoàng gia. Khu vực dãy núi là một trong những thành lũy cuối cùng của Khmer Đỏ, và nhiều nơi không thể tiếp cận được song điều này cũng giúp bảo tồn khu vực.

Khu vực cũng mới phát triển du lịch. Năm 2008, Liên minh Động vật hoang dã đưa ra một chương trình du lịch sinh thái mang tính cộng đồng tại làng Chi-Phat, với tên là "cửa ngõ đến Phnom Kravanh". Tuy nhiên số khách quốc tế vẫn còn thấp nếu so với Siem Reap (nơi có Angkor Wat) hay thủ đô Phnom Penh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tạp chí Khoa học Campuchia
WWF - Các vùng sinh thái

Dãy núi Campuchia
Dãy núi Thái Lan
Vùng sinh thái châu Á


title: Dãy núi Damrei

text:
Dãy núi Dâmrei, nghĩa là "dãy Con Voi", nằm ở vùng tây nam của Campuchia, chủ yếu trong địa phận tỉnh Kam pốt (sát tỉnh Kiên Giang của Việt Nam). Dãy núi là một nhánh của Phnom Kravanh. Đỉnh cao nhất của dãy núi là Phnom Bokor có cao độ 1.081 mét (3,547 feet) trên mực nước biển. Nằm gần bờ biển vịnh Thái Lan, những ngọn đồi với cây cối rậm rạp nhận được 150–200 inch (3.800–5.000 mm) lượng mưa mỗi năm ở bờ phía tây do ảnh hưởng của gió mùa tây nam song chỉ đạt 40–60 inch (1.020–1.520 mm) ở sườn phía đông.

Dãy núi Dâmrei cho đến năm 1975 là trung tâm của ngành trồng tiêu tại Campuchia. Sau những biến động như nội chiến và các biến động, ngành trồng tiêu đã suy giảm từ cuối thập niên 1990.

Vườn quốc gia Phnom Bokor chiếm phần lớn phần núi cao và đỉnh của dãy núi Dâmrei. Các nhà chức trách đang cố để ngăn chặn nạn khai thác gỗ bất hợp pháp. Vườn có nhiều loài thực vật, bao gồm các loài hoa lan hiếm cũng như có một số thác nước ngoạn mục trong mùa mưa.

Có một thị trấn kiểu Pháp bị bỏ hoang trên đỉnh Phnom Bokor, được gọi là Điểm đồi Bokor (Station Climatique du Bokor), nơi các sĩ quan cấp cao của thực dân Pháp nghỉ ngơi trong thời tiết nóng nực. Nơi này cũng có một nhà thờ và sóng bạc song tất cả nay đang trong tình trạng đổ nát. Gần đó là một đồn quân sự Campuchia. Cả hai đều là những điẻm thu hút du khách, song tuyến đường để đến đó đã được làm từ năm 1907 bằng sức người và nay đã xuống cấp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

[http://www.cambodge-voyage.com/la-parc-national-de-bokor-au-cambodge/ La parc national de Bokor au Cambodge] 3/8/2011
Wildlife Alliance Cambodia Conservation Program
Conservation International - Chương trình bảo tồn quốc tế Campuchia
Protected areas system in Cambodia  Các khu bảo tồn tại Campuchia

Dãy núi Campuchia


title: Cá lòng tong lưng thấp

text:
Cá lòng tong lưng thấp (danh pháp hai phần: Rasbora dusonensis) là một loài cá vây tia trong chi Rasbora.

Miêu tả
Tia vây lưng: 9. Tia vây hậu môn: 8. Có một sọc đường bên giữa màu xám sẫm, sẫm hơn về phía đuôi nhưng không kéo dài tới phần vây đuôi. Gốc vây lưng gần với mắt hơn là với gốc vây đuôi. Có 3 hàng vảy giữa đường bên và hàng giữa bụng; vây đuôi thường với mép màu đen ở phía sau.

Phân bố
Loài này sinh sống trong khu vực Đông Nam Á và Trung Quốc (tỉnh Vân Nam).

Chú thích

Tham khảo

Cá lòng tong
D
Động vật được mô tả năm 1851
Cá Campuchia
Cá Lào
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá nước ngọt Indonesia
Cá nước ngọt Malaysia
Cá lưu vực Mê Kông
D
D
Động vật Borneo
Động vật Sumatra


title: Cá lòng tong dị hình

text:
{{Bảng phân loại
| image = Harlequin_rasbora.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Cá lòng tong dị hình
| status =
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| ordo = Cypriniformes
| familia = Cyprinidae
| subfamilia = Danioninae
| genus = Trigonostigma
| species = T. heteromorpha
| binomial = Trigonostigma heteromorpha
| binomial_authority = (Duncker, 1904)<ref name= fishbase>

Cá lòng tong dị hình (danh pháp hai phần: Trigonostigma heteromorpha) là loài cá vây tia thuộc chi Trigonostigma.

Miêu tả
Loài cá nhỏ này có chiều dài tối đa 5 cm. Phần thân có màu ánh đỏ, ánh hồng hay da cam với sọc đen rõ nét từ phía dưới gốc vây lưng tới giữa gốc vây đuôi và thường nở rộng hơn về phía trước, trông giống như một hình tam giác. Đường bên không hoàn hảo suy giảm thành 6-9 kẽ rỗng. Không râu. Có 5 tia vây hậu môn phân nhánh.

Phân bố
Loài này sinh sống trong khu vực từ miền nam Thái Lan (từ Narathiwat trở xuống) về phía nam tới Sumatra (Indonesia).

Sinh sống trong các con suối trong rừng. Cũng được tìm thấy trong các đầm lầy than bùn nguyên sinh với các quần thể trên 100 con. Thức ăn của chúng là giun, động vật giáp xác và côn trùng. Chúng đẻ trứng ở mặt dưới của những chiếc lá rộng của thực vật thủy sinh hay các cấu trúc tương tự.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

H
Cá Thái Lan
Ngư học
Cá nước ngọt Indonesia
Cá nước ngọt Malaysia
Cá cảnh
Loài ít quan tâm


title: Marco Reus

text:
Marco Reus (; sinh ngày 31 tháng 5 năm 1989) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Đức hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ tấn công hoặc tiền đạo cánh cho câu lạc bộ Borussia Dortmund tại Bundesliga và Đội tuyển bóng đá quốc gia Đức. Reus được biết đến bởi tính linh hoạt, tốc độ và kỹ thuật trên sân.

Reus bắt đầu sự nghiệp thi đấu ở đội trẻ của Borussia Dortmund, trước khi chuyển đến chơi cho Rot Weiss Ahlen. Anh đã từng chơi cho 3 câu lạc bộ chuyên nghiệp, trong đó nổi bật và có tầm ảnh hưởng nhất là tại Borussia Mönchengladbach. Ở đây, Reus chơi chủ yếu ở hành lang cánh trái; Tuy nhiên, Reus cũng có khả năng chơi ở cánh phải và từ trung lộ, do có khả năng kiểm soát bóng tốt bằng cả hai chân. Năm 2012 là mùa giải thành công nhất của Reus khi anh ghi được 18 bàn và giúp đội bóng đảm bảo một vị trí tại UEFA Champions League mùa giải tiếp theo. Sau đó Reus đã đồng ý chuyển sang câu lạc bộ đầu đời Borussia Dortmund vào cuối mùa giải năm đó. Anh mặc số 11 tại Dortmund.

Tại Dortmund, Reus đã giành được Siêu cúp Đức 2013, cũng như danh hiệu cầu thủ xuất sắc nhất năm của Đức 2012 và được chọn vào đội hình của năm do UEFA bầu chọn năm 2013. Huyền thoại Franz Beckenbauer từng nói về Reus, cùng với Mario Götze, rằng: "...không có bộ đôi nào trong quá khứ tốt hơn và sung mãn hơn Reus và Gotze." Trong năm 2013, Reus được xếp hạng là cầu thủ bóng đá xuất sắc thứ 4 ở châu Âu bởi Bloomberg.

Sự nghiệp
Reus bắt đầu chơi bóng đá cho quê hương của mình là câu lạc bộ Post SV Dortmund vào năm 1995 và gia nhập hàng ngũ thiếu niên của Borussia Dortmund vào năm 2003. Anh chơi cho Borussia Dortmund cho đến khi anh được gọi vào đội tuyển U-19 vào mùa hè năm 2006. Trong năm đầu tiên của mình ở đó, anh ghi một bàn thắng trong hai trận đầu tiên của mình. Năm sau anh chuyển đến và gia nhập vào đội Ahlen ở giải hạng Ba của Đức vào thời điểm đó. Anh ghi được 2 bàn và được ra sân 14 trận. Cuối mùa giải, anh giúp đội bóng thăng lên giải thứ hai Bundesliga.

Năm 2008-09, khi Reus 19 tuổi anh đã có bước đột phá dứt khoát của mình giống như một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp. Anh đã chơi 27 trận và ghi được bốn bàn thằng. Ngày 25 Tháng 5 năm 2009, anh đã ký một hợp đồng bốn năm với câu lạc bộ Borussia Mönchengladbach tại giải Bundesliga.

Ngày 28 tháng 8 năm 2009, Reus ghi bàn thắng đầu tiên câu lạc bộ của mình trong một trận đấu với FSV Mainz.

Khi bắt đầu của mùa giải 2011-12, Reus ký hợp đồng với Gladbach cho đến khi hết hạn vào năm 2015, đội bóng đá phải chi ra 18 triệu € (Euro) để mua anh, vụ chuyển nhượng bắt đầu vào mùa hè năm 2011.

Ngày 4 tháng 1 năm 2012, Reus đã ký hợp đồng với câu lạc bộ cũ của mình Borussia Dortmund, với khoản phí chuyển nhượng là 17,5 triệu €, trên một hợp đồng 5 năm để giữ chân anh ở câu lạc bộ cho đến tháng 7 năm 2017.

Sự nghiệp quốc tế
Reus được gọi vào đội tuyển Đức U21 vào tháng 8 năm 2009 và xuất hiện lần đầu tiên trong một trận đấu giao hữu với Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 11 Tháng 8 năm 2009. Ngày 6 Tháng 5 năm 2010, anh đã được gọi vào Đội tuyển bóng đá quốc gia Đức cho một trận đấu giao hữu với Đội tuyển bóng đá quốc gia Malta vào ngày 14 tháng 5 năm 2010. Tuy nhiên, ngày 11 tháng 5 năm 2010 anh đã phải rút lui khỏi đội hình do chấn thương chân trong trận cuối tại mùa bóng Bundesliga với Bayer Leverkusen. Ngày 07 Tháng 10 năm 2011, anh đá lần đầu tiên cho đội A Đức trong trận đấu vòng loại giải Euro 2012 với Thổ Nhĩ Kỳ.

World Cup 2018, anh đã được gọi vào đội tuyển quốc gia Đức tham gia World Cup đầu tiên sau những lần chấn thương của mình. Tại giải này, anh chỉ có được một bàn thắng trong trận thắng 2-1 trước . Đáng tiếc, năm 2018 đội tuyển Đức bị loại ngay tại vòng bảng sau trận thua 0-2 trước đội tuyển Hàn Quốc.

Thống kê

Câu lạc bộ

1.Bao gồm UEFA Champions League và UEFA Europa League
2.Bao gồm play-off DFL-Supercup.

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ
 Rot Weiss Ahlen
Regionalliga: 2007–08

 Borussia Dortmund
DFB-Pokal: 2016–17, 2020–21
DFL-Supercup: 2013, 2014, 2019

Cá nhân

 Đội hình tiêu biểu của Bundesliga: 2011–12, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2018–19
 Đội hình của năm của UEFA: 2013
 Cầu thủ xuất sắc nhất Bundesliga: 2011–12, 2013–14, 2018–19
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm ở Đức: 2012, 2019
 Cầu thủ xuất sắc nhất của đội tuyển quốc gia Đức: 2018
 Cầu thủ xuất sắc nhất năm của Borussia Dortmund: 2013-14
 Cầu thủ xuất sắc nhất tháng của Bundesliga: Tháng 9 năm 2018, tháng 11 năm 2018, tháng 12 năm 2018

Tham khảo

Liên kết ngoài
 German national team profile

 Kicker profile
 Bundesliga profile

Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá Borussia Dortmund
Cầu thủ bóng đá Borussia Mönchengladbach
Tiền vệ bóng đá
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đức
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Đức


title: Cá lòng tong

text:
Cá lòng tong là tên gọi của một số chi cá thuộc họ Cá chép, như:
Esomus (cá lòng tong sắt - có ở VN)
Luciosoma (cá lòng tong mương - có ở VN)
Rasbora (cá lòng tong đá - có ở VN)
Trigonopoma
Trigonostigma

Ngoài ra loài cá trứng (Mallotus villosus) thuộc họ Osmeridae nhập từ Na Uy vào Việt Nam cũng được một số tài liệu dịch là "cá lòng tong".

Tham khảo

Bài viết về Cá lòng tong của Tiến sĩ Dược khoa Trần Việt Hưng


title: Trận Pozières

text:
Trận Pozières là một cuộc giằng co kéo dài hai tuần giữa phe Entente và Quân đội Đức để giành quyền kiểm soát ngôi làng Pozières của nước Pháp và cả ngọn đồi mà nó nằm ở trên, trong giai đoạn trung kỳ của Chiến dịch Somme vào năm 1916 trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ nhất. Cho dù các Sư đoàn Anh Quốc đã tham chiến trong phần lớn các giai đoạn của cuộc chiến đấu, trận Pozières chủ yếu được nhớ đến là một trận chiến của người Úc. Trận chiến kết thúc với việc phe Entente làm chủ cao nguyên ở hướng Bắc và hướng Nam của làng, và uy hiếp thành lũy Thiepval của quân Đức từ phía sau. Tuy nhiên, cái giá của chiến thắng này rất lớn, và nhà sử học quốc gia Úc là Charles Bean, đồi Pozières là ''"một khu đất đầy rẫy với sự hy sinh của quân Úc hơn bất kỳ một nơi nào trên Trái Đất."

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Documentary film on the Battle of Pozières on australianscreen online

Pozieres
Pozieres
Pozieres
Pozieres
Pozieres
Pháp năm 1916
Xung đột năm 1916


title: Giọng hát Việt

text:
Giọng hát Việt (Tiếng Anh: The Voice of Vietnam) là một cuộc thi ca hát trên truyền hình được tổ chức dựa trên chương trình The Voice của Hà Lan. Chương trình do Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với công ty Cát Tiên Sa sản xuất, lên sóng lần đầu tiên vào ngày 8/7/2012 trên kênh VTV3.

Điều khác biệt của Giọng hát Việt so với các cuộc thi âm nhạc khác chính là các thí sinh sẽ tranh tài bằng giọng hát thực sự của mình, mọi yếu tố thuộc về phần "nhìn" của thí sinh sẽ được bỏ qua.

Luật thi

Vòng Giấu mặt (Blind Audition)

4 huấn luyện viên sẽ ngồi vào 4 chiếc ghế xoay tương ứng, quay mặt về phía khán đài và họ chỉ được nghe thí sinh thể hiện giọng hát mà không biết được ngoại hình, tên tuổi thí sinh ra sao. Nếu cảm nhận giọng hát hay, phù hợp với mình, huấn luyện viên sẽ bấm vào nút đỏ ngay trước mặt để chiếc ghế xoay về hướng sân khấu, điều này coi như huấn luyện viên đó đã chọn thí sinh về đội mình. Nếu có từ 2 huấn luyện viên trở lên cùng lựa chọn thì thí sinh có quyền quyết định vào đội của một trong các huấn luyện viên đó, còn nếu không có huấn luyện viên nào bấm nút thì có nghĩa thí sinh bị loại.

Trong mùa 5 (2018), ngoài nút chọn lớn trên ghế của từng huấn luyện viên còn có thêm 3 nút chặn (Blocked) nhỏ tương ứng với 3 huấn luyện viên còn lại. Khi chọn nút chặn, huấn luyện viên sẽ ngăn chặn một huấn luyện viên khác có quyền tranh giành thí sinh của mình, và họ chỉ có 1 quyền chặn duy nhất trong suốt vòng Giấu mặt. Huấn luyện viên bị chặn sẽ không hề biết gì cho đến khi bấm chọn và xoay ghế lại.

Ở mùa 6 (2019), chiếc ghế của huấn luyện viên Hồ Hoài Anh sẽ được giữ cố định; huấn luyện viên này có thể bấm chọn thí sinh ngay cả khi thí sinh trình diễn xong và được lựa chọn không giới hạn số lượng thí sinh, tuy nhiên thí sinh chỉ có thể về đội Hồ Hoài Anh khi 3 huấn luyện viên còn lại không bấm chọn. Ngoài ra mùa này còn áp dụng luật mới - quyền Hoán đổi (Switch), quyền này chỉ thực hiện 1 lần duy nhất với mỗi huấn luyện viên và khi sử dụng quyền Hoán đổi thì các huấn luyện viên sẽ phải loại đi 1 thành viên trong số 10 thí sinh đã lựa chọn ban đầu.

Vòng Đối đầu (Battle Round)

10 thí sinh trong mỗi đội sẽ được chia thành 5 cặp đối đầu. Mỗi nhóm sẽ trình bày một ca khúc được tập luyện từ trước trên sân khấu dưới sự giám sát của huấn luyện viên và cố vấn của huấn luyện viên đó. Sau màn đối đầu, huấn luyện viên sẽ xướng tên một người trong mỗi nhóm là người chiến thắng và có quyền đi tiếp vào vòng trong. Huấn luyện viên mỗi đội cũng có thể bấm nút cứu 2 thí sinh đã bị loại của 3 huấn luyện viên còn lại. Luật chơi của vòng Giấu mặt lúc này sẽ được áp dụng, nghĩa là nếu thí sinh chỉ có một huấn luyện viên cứu thì mặc nhiên thí sinh đó thuộc về huấn luyện viên này và lọt vào vòng Đo ván. Nếu thí sinh có nhiều huấn luyện viên muốn cứu thì quyền quyết định thuộc về thí sinh.

Ở mùa giải thứ 6 (2019), bên cạnh quyền cứu thí sinh không được chọn từ đội khác, các huấn luyện viên sẽ cân nhắc thí sinh bị loại có cơ hội ngồi vào ghế chờ trong phòng Last choice. Chiếc ghế này sẽ không cố định, thí sinh nào trụ lại trên ghế chờ sau khi tất cả các tiết mục trong đội hoàn thành sẽ giành quyền đi tiếp.  Trong trường hợp thí sinh vừa nhận được quyền cứu và quyền cướp từ huấn luyện viên khác, thí sinh có quyền quyết định ở lại đội hoặc về với đội khác. Sau vòng Đối đầu, mỗi đội sẽ có 7 thí sinh đi tiếp (5 thí sinh chiến thắng, 1 thí sinh trong phòng chờ và 1 thí sinh cướp từ đội khác) vào vòng Đo ván. Ngoài ra, đội huấn luyện viên Hồ Hoài Anh ở mùa giải này còn được quyền quyết định hình thức thi, thời gian, cách thức lựa chọn mà không chịu sự áp lực của luật chơi vòng này.

Vòng Đo ván (Cross Battle Round)

Các huấn luyện viên sẽ có quyền được thách đấu và bị thách đấu bởi 3 huấn luyện viên còn lại. Huấn luyện viên thách đấu sẽ chọn 1 thí sinh trong đội mình và huấn luyện viên mình muốn thách đấu; thí sinh của huấn luyện viên thách đấu sẽ lên sân khấu và bốc thăm ngẫu nhiên tên thí sinh trong đội của huấn luyện viên bị thách đấu. Sau khi bốc thăm, 2 thí sinh sẽ hát đơn ca 2 bài hát khác nhau, lúc này huấn luyện viên sẽ không có quyền chọn thí sinh nữa mà sẽ được quyết định bởi khán giả tại trường quay. Thí sinh có lượt bình chọn cao hơn sẽ được đi tiếp vào vòng Liveshow.

Vòng Trình diễn (Liveshow)
Các thí sinh sẽ thể hiện bản lĩnh sân khấu và giọng hát của mình bằng một bài hát đơn ca trước bốn huấn luyện viên và khán giả tại trường quay. Thí sinh có được đi tiếp hay không phụ thuộc vào tổng lượt bình chọn của khán giả. Ở đêm Chung kết, lượt bình chọn của khán giả sẽ quyết định người chiến thắng.

Huấn luyện viên và thí sinh

Tổng quan các mùa

Mùa 1

Mùa đầu tiên bắt đầu từ ngày 8 tháng 7 năm 2012 và được chiếu trên kênh VTV3, với 4 huấn luyện viên Thu Minh, Trần Lập, Hồ Ngọc Hà và Đàm Vĩnh Hưng. Họ sẽ dẫn dắt một nhóm gồm 14 người.

Mùa này chưa có luật cướp thí sinh cũng như vòng đo ván.

Ngôi vị quán quân của mùa này thuộc về Hương Tràm của đội huấn luyện viên Thu Minh.

Thí sinh mùa 1 gồm:

Mùa 2

Mùa 2 bắt đầu từ ngày 19 tháng 5 năm 2013, với 4 huấn luyện viên là Quốc Trung, Hồng Nhung, Mỹ Linh và Đàm Vĩnh Hưng. Mỗi đội mùa này sẽ có 16 thí sinh.

Mùa thi này có sự đổi mới trong vòng đối đầu, với việc huấn luyện viên của các đội còn lại có thể cứu thí sinh đã bị loại của huấn luyện viên đội ban đầu. Sau vòng này, đội của mỗi huấn luyện viên sẽ có 10 thí sinh vào tham gia vào vòng thi tiếp theo (vòng đo ván). Kết thúc vòng đo ván, mỗi đội chỉ còn 5 thí sinh đi tiếp vào vòng trình diễn để chọn ra một người thắng cuộc.

Quán quân mùa này là Thảo My thuộc đội huấn luyện viên Đàm Vĩnh Hưng.

Thí sinh mùa 2 gồm:

Mùa 3

Mùa 3 bắt đầu phát sóng từ ngày 10 tháng 5 năm 2015, với 4 huấn luyện viên Tuấn Hưng, Mỹ Tâm, Thu Phương và Đàm Vĩnh Hưng. Mỗi đội mùa nay sẽ có 11 thí sinh.

Mùa thi này có sự thay đổi với việc huấn luyện viên của các đội còn lại có thể cướp 2 thí sinh đã bị loại của huấn luyện viên đội ban đầu trong vòng đối đầu. Sau vòng này, đội của mỗi huấn luyện viên sẽ có 7 thí sinh vào tham gia vào vòng trình diễn (không có vòng đo ván).

Quán quân mùa này là Đức Phúc thuộc đội huấn luyện viên Mỹ Tâm.

Thí sinh mùa 3 gồm:

Mùa 4

Mùa 4 bắt đầu phát sóng từ ngày 12 tháng 2 năm 2017, với 4 huấn luyện viên Thu Minh, Noo Phước Thịnh, Đông Nhi và Tóc Tiên.

11 thí sinh trong đội sẽ được chia ra thành mỗi nhóm 2 (3) người. Mỗi nhóm sẽ trình bày một ca khúc được huấn luyện viên của đội đó chọn lựa và tập luyện từ trước trên sân khấu. huấn luyện viên sẽ chọn ra một thí sinh xuất sắc nhất trong mỗi nhóm để bước tiếp vào vòng trong. Sau vòng đối đầu, mỗi huấn luyện viên sẽ có 5 thí sinh do họ chọn chiến thắng trong vòng đối đầu và 1 thí sinh bị thua cuộc trong 1 trận đối đầu trong đội được cứu, tổng cộng là 6 thí sinh của mỗi huấn luyện viên bước tiếp vào vòng đo ván.

Vòng đo ván có thể thức gần giống vòng đối đầu khi các huấn luyện viên tiếp tục chia cặp đấu, chia thành 3 cặp mỗi đội. Nhưng 2 người trong cặp được chọn sẽ hát 2 bài khác nhau, sau đó huấn luyện viên sẽ chọn 1 thí sinh đi tiếp. Thí sinh còn lại vẫn còn cơ hội để đi tiếp. Ở đây, cơ hội đi tiếp được hiểu là thí sinh đó không thuộc về đội của huấn luyện viên của mình nữa. Mà 1 trong 3 huấn luyện viên còn lại sẽ bấm nút để cứu thí sinh đó và thí sinh đó sẽ về đội của huấn luyện viên đó. Sau vòng đo ván, mỗi đội còn lại 4 thí sinh trong đó có 3 thí sinh của mỗi đội chiến thắng vòng đo ván và 1 thí sinh cướp được từ đội khác.

Khác với các mùa giải trước, các vòng trình diễn đều được ghi hình trước, ngoại trừ đêm chung kết trao giải phát sóng trực tiếp.

Quán quân mùa này là Nguyễn Ngọc Dương thuộc đội huấn luyện viên Thu Minh.

Thí sinh mùa 4 gồm:

Thái Ngọc Bảo Trâm từng là thí sinh đội Đàm Vĩnh Hưng trong Giọng hát Việt mùa thứ ba và dừng chân tại vòng tứ kết (Liveshow 7).

Lương Minh Trí từng là thí sinh đội Trần Lập trong Giọng hát Việt mùa thứ nhất và dừng chân tại vòng đối đầu 2012, thua trước Nguyễn Kiên Giang.

Mùa 5

Mùa 5 bắt đầu phát sóng từ ngày 20 tháng 5 năm 2018, với 4 vị huấn luyện viên Lam Trường, Noo Phước Thịnh, Tóc Tiên và Thu Phương.

Mỗi huấn luyện viên sẽ chia 10 thí sinh trong đội của mình làm 5 cặp song ca, đồng thời chọn cho mỗi cặp song ca một bài hát. Hai thí sinh này sẽ được chính huấn luyện viên và người cộng tác (của huấn luyện viên đó) hướng dẫn để có phần trình diễn tốt nhất trên sân khấu.

Sau thời gian hướng dẫn, vòng đối đầu được ghi hình. Sân khấu sẽ được thiết kế giống như một võ đài và hai thí sinh bước ra cùng trình diễn bài hát đã được tập trước các huấn luyện viên. Sau cuộc thi đấu, các huấn luyện viên đưa ra lời nhận xét. Ba huấn luyện viên còn lại có thể đưa ra dự đoán thí sinh lọt vào vòng trong theo ý thích, nhưng quyền quyết định thí sinh nào ở lại và thí sinh nào ra về lại thuộc về huấn luyện viên chủ quản của hai thí sinh đó.

Sau khi huấn luyện viên chủ quản nhận xét xong thì sẽ quyết định một người lọt vào vòng Đo ván. Thí sinh còn lại chính thức không còn là người của đội huấn luyện viên chủ quản. Khi đó, ba huấn luyện viên còn lại chính thức bước vào cuộc cạnh tranh mới: cứu thí sinh. Nếu họ thích thí sinh bị loại này, họ có quyền nhấn vào nút "CỨU" trước mặt. Lúc này luật chơi lại giống vòng Giấu mặt. Nếu thí sinh chỉ có một huấn luyện viên cứu thì mặc nhiên thí sinh đó thuộc về huấn luyện viên này và lọt vào vòng Đo ván. Nếu thí sinh có nhiều huấn luyện viên muốn cứu thì quyền quyết định theo đội nào sẽ thuộc về thí sinh. Mỗi huấn luyện viên có 2 quyền cứu 2 thí sinh từ những đội khác qua đội mình cho vòng tiếp theo.

Ngoài ra, trong vòng đối đầu mùa 5 có 1 luật mới: huấn luyện viên sẽ có 1 quyền không loại cả hai thí sinh trong một cặp đối đầu với điều kiện 2 thí sinh đó phải ghép thành 1 cặp song ca cho đến khi bị loại và phải được cả hai thí sinh đồng ý ghép cặp. Nếu 1 trong 2 thí sinh không đồng ý ghép cặp thì huấn luyện viên vẫn phải loại 1 trong 2 như thường. Sau vòng Đối đầu, mỗi đội sẽ có 7 thí sinh (cặp thí sinh) đi tiếp vào vòng Đo ván.

Vòng Đo ván của mùa thứ 5 có sự thay đổi hoàn toàn về luật chơi so với các mùa trước. Các thí sinh sẽ không còn đấu với nhau trong nội bộ một đội mà sẽ đấu với các thí sinh của đội khác để giành lấy suất đi tiếp. Thí sinh của các đội khác nhau được bắt cặp thi Đo ván theo hình thức "bốc thăm may mắn" và một loại 1. Mỗi huấn luyện viên có 3 lần được quyền đưa ra lời thách đấu và mỗi lần thách đấu với 1 huấn luyện viên khác nhau. huấn luyện viên đưa ra thách đấu được chọn học trò bước lên sân khấu Đo ván. Thí sinh lựa chọn đối thủ từ đội nhận lời thách đấu bằng cách bốc thăm ngẫu nhiên. Kết quả sẽ được phân định bởi hội đồng chuyên môn gồm 21 nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc cộng với tỉ lệ phần trăm khán giả trường quay bình chọn để chọn ra thí sinh thắng cuộc của mỗi trận đấu. Sau vòng Đo ván, số lượng thí sinh vào vòng Liveshow của các đội sẽ khác nhau tùy thuộc vào số lần thắng hay thua của đội đó trong các trận đấu.

Quán quân mùa này thuộc về Nguyễn Duơng Thùy Trang của đội huấn luyện viên Noo Phước Thịnh.

Thí sinh mùa 5 gồm:

 Đỗ Hoàng Dương từng là thí sinh đội Hồ Hoài Anh & Lưu Hương Giang trong Giọng hát Việt nhí mùa thứ nhất và dừng chân vòng đối đầu, thua trước Hồ Văn Phong.

 Nguyễn Hương Giang từng là thí sinh đội Hồ Ngọc Hà mùa 2012 và dừng chân ở vòng Liveshow Top 7 đội (thua Tiêu Châu Như Quỳnh ở vòng sing-off trong liveshow 4).

 Hoàng Mạnh từng là thí sinh đội Đàm Vĩnh Hưng mùa 2012 và dừng chân ở vòng đối đầu, thua trước Phan Ngọc Luân. Hoàng Mạnh là thí sinh bị Noo Phước Thịnh loại vì thiếu kỷ luật trước khi diễn ra vòng Đối Đầu.

Mùa 6

Mùa 6 của chương trình được phát sóng từ ngày 14 tháng 4 năm 2019 với sự tham gia của 4 huấn luyện viên: danh ca Tuấn Ngọc, ca sĩ Thanh Hà, ca sĩ Tuấn Hưng và nhạc sĩ Hồ Hoài Anh.

Ở vòng Giấu mặt mùa này, Hồ Hoài Anh đóng vai trò là huấn luyện viên đặc biệt và được ưu tiên nhiều đặc quyền: ghế ngồi được cố định và không quay lưng lại với thí sinh, được xem toàn bộ tiết mục từ đầu của thí sinh, được bấm nút chọn thí sinh bất cứ lúc nào ngay cả khi đã trình diễn xong và không giới hạn số lượng thí sinh về đội (thí sinh chỉ được về đội huấn luyện viên Hồ Hoài Anh khi 3 huấn luyện viên còn lại không lựa chọn). Ngoài ra, mỗi huấn luyện viên có thêm 1 quyền Hoán đổi, bất cứ huấn luyện viên nào muốn nhận thêm thí sinh thứ 11 sẽ phải loại 1 thí sinh có sẵn trong đội của mình.

Vòng Đối đầu của mùa thứ 6 cũng bổ sung một chiếc ghế chờ ở căn phòng Last Choice (Sự lựa chọn cuối cùng). Với chiếc ghế chờ này, mỗi huấn luyện viên tạo thêm cơ hội đi tiếp cho những thí sinh thua cuộc sau mỗi cặp đấu. Chủ nhân chiếc ghế chờ có thể bị thay đổi nếu như sau đó có thí sinh xứng đáng hơn (theo đánh giá của huấn luyện viên). Riêng các cặp thí sinh của đội huấn luyện viên Hồ Hoài Anh sẽ thi đấu với nhau theo luật chơi do chính huấn luyện viên đó đưa ra. Các huấn luyện viên cũng sẽ có 2 quyền: Cứu (những thí sinh không được đi tiếp của đội khác) và Cướp (những thí sinh được ngồi vào ghế chờ), mỗi quyền chỉ được dùng 1 lần duy nhất (trừ huấn luyện viên Hồ Hoài Anh chỉ có quyền Cứu).

Quán quân mùa này thuộc về Đức Thịnh của đội huấn luyện viên Tuấn Ngọc.

Thí sinh mùa 6 gồm:

 Trần Hằng My từng là thí sinh đội Hồ Hoài Anh & Lưu Hương Giang trong Giọng hát Việt nhí mùa thứ 3 và dừng chân ở liveshow 2.

 Nguyễn Tùng Hiếu từng là thí sinh đội Hồ Hoài Anh & Lưu Hương Giang trong Giọng hát Việt nhí mùa thứ nhất và dừng chân vòng đối đầu, thua trước Hồ Văn Phong

Liên kết ngoài
Danh sách các chương trình phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam
 Trang mạng chính thức

Giọng hát Việt trên Youtube

Chương trình truyền hình Việt Nam

Chương trình truyền hình thực tế tại Việt Nam
Chương trình truyền hình trên VTV
Chương trình truyền hình của Cát Tiên Sa


title: Trận đồi Bazentin

text:
Trận đồi Bazentin, được Tập đoàn quân thứ tư của Anh Quốc phát động lúc rạng đông ngày 14 tháng 7 năm 1916, mở đầu cho giai đoạn hai của Chiến dịch Somme đẫm máu trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ nhất. Mặc dù một viên chỉ huy quân Pháp đả kích trận này là "một cuộc tiến công do các tài tử tổ chức dành cho các tài tử", đây trở thành một "thắng lợi to lớn" cho lực lượng Quân đội Anh, khắc hẳn với thảm họa trong ngày đầu của trận Somme. Tuy nhiên, cũng giống như ngày đầu tiên, quân Anh không thể phát huy thế thượng phong của mình và quân Đức đã kháng cự mãnh liệt, khởi đầu một giai đoạn tiêu hao tàn khốc cho Chiến dịch Somme.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục
 Sheffield, Gary (2003). The Somme. Cassell. ISBN 0-304-36649-8.

Xem thêm
 Đội hình trận Somme

Trận Somme (1916)
Trận đánh liên quan tới Đức
Trận đánh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh
Trận đánh liên quan tới Nam Phi
Các trận đánh trong đệ nhất thế chiến
Pháp năm 1916
Xung đột năm 1916


title: Trận Verneuil

text:
Trận Verneuil (đôi khi còn gọi là 'Vernuil') là một trận đánh quan trọng về mặt chiến lược trong cuộc Chiến tranh Trăm Năm, diễn ra vào ngay 17 tháng 8 năm 1424 gần Verneuil tại vùng Normandie (nước Pháp) và kết thúc với chiến thắng lẫy lừng của Quân đội Anh. Tàn binh Pháp-Scotland thua lớn phải triệt thoái về sông Loire. Đây là một trận chiến rất đẫm máu, được một người Anh miêu tả là một trận Agincourt thứ hai. Tổng cộng có 7262 liên quân Pháp-Scotland tử trận, trong số đó có 4 nghìn binh sĩ Scotland. Quân Anh chỉ hứng chịu thiệt hại nhẹ nhõm, trong số đó có hai lính Kỵ binh và "một chút ít cung thủ". Quân đội Scotland do Archibald, Bá tước thứ tư của Douglas và John Stewart, Bá tước của Buchan (cả hai viên tướng đều trận vong), gần như là bị hủy diệt hoàn toàn. Nhiều quý tộc phong kiến Pháp bị bắt làm tù binh, gồm thâu cả Quận công Jean của Alençon, Pierre, con hoang củaf Alencon, cùng với Thống chế De Lafayette. Sau đại thắng tại Verneuil - lại là một chiến tích kiểu "lấy ít thắng nhiều" của họ, người Anh dễ dàng củng cố vị thế của mình tại Normandie, và quân Scotland không còn đóng một vai trò quan trọng trong cuộc Chiến tranh Trăm Năm nữa.

Cuộc tàn sát liên quân Pháp - Scotland trong trận đánh này đã đem lại cho quân Anh không chỉ một trong những chiến thắng nổi bật trong cuộc Chiến tranh Trăm Năm, một thắng lợi quyết định nhất trong giai đoạn thế kỷ 15 của cuộc chiến, chỉ sau mỗi đại thắng Agincourt. Thậm chí, thắng lợi này được xem là có ý nghĩa chiến lược lớn hơn trận Agincourt, vì nó thể hiện khả năng giữ gìn biên giới của quân Anh, chưa kể là khẳng định thành công của chiến lược của vua Henry V của Anh Vương quốc Pháp đã đến hồi tuyệt vọng sau thảm họa này.

Tham khảo

Thư mục
 The Brut Continuation H
 Liber Pluscardine
 Harleian MS 50 (BL)
 David Eggenberger, An encyclopedia of battles: accounts of over 1,560 battles from 1479 B.C. to the present, Courier Dover Publications, 01-09-1985. ISBN 0486249131.
 Burne, A. H., The Agincourt War. A Military History of the Latter Part of the Hundred Years War from 1369 to 1453, (1956), Folio soc., 2005, 358-69.
 Brown, M, 'French alliance or English peace? Scotland and the last phase of the Hundred Years War, 1415-53' in L.Clark (ed.), Conflicts, Consequences and the Crown in the Late Middle Ages (Woodbridge, 2007), 81-99.
 Casavetti, E., The Lion and the Lilies, 1977.
 Donaldson, G., The Auld Alliance, 1985.
 L. J. Andrew Villalon, Donald J. Kagay (biên tập), The Hundred Years War: A Wider Focus, Phần 1, BRILL, 2005. ISBN 9004139699.
 Charles Duke Yonge, The history of England, from the earliest times to the death of Viscount Palmerston, 1865, Longmans, Green & Co., 1871.
 Forbes-Leith, W., The Scots Men-at-Arms and Life Guards in France, 1882.
 Griffiths, R. A., The Reign of Henry VI, 1981.
 Newhall, R.A. The English Conquest of Normandy 1416-1434: a study in fifteenth century warfare New Haven and London, 1924.
 Seward, D. The Hundred Years War, 1978.
 Simpson, M. A, "The Campaign of Verneuil", in the English Historical Review, vol. 49, 1934.
 Stuart, M. W., The Scot who was a Frenchman, 1940.

Liên kết ngoài
 Classic Campaign: The Battle of Verneuil, Channel 4

Pháp năm 1424
Trận đánh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh
Trận đánh liên quan tới Pháp
Verneuil 1424
Trận đánh liên quan tới Scotland
Eure
Lịch sử quân sự Normandie
Trận Verneuil
Xung đột năm 1424


title: Luciosoma

text:
Luciosoma là một chi cá dạng cá chép sinh sống trong khu vực Đông Nam Á. Theo Fish Base thì hiện tại người ta biết chi này có 5 loài.

Các loài
 Luciosoma bleekeri (Steindachner, 1878): Cá lòng tong mương. Lưu vực các sông Chao Phraya, Mae Klong và Mê Kông tại Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam.
 Luciosoma pellegrinii Popta, 1905: đông bắc và đông Borneo.
 Luciosoma setigerum (Valenciennes, 1842)): Cá mương nam/ cá lòng tong bay. Bán đảo Mã Lai, Đông Dương, Indonesia.
 Luciosoma spilopleura Bleeker, 1855: Từ Thái Lan tới Sumatra và Borneo.
 Luciosoma trinema (Bleeker, 1852): Malaysia, Indonesia và Brunei.

Hình ảnh

Ghi chú

Liên kết ngoài

Luciosoma spilopleura - Apollo Shark

Cá lòng tong


title: Quyết toán

text:
Quyết toán bước cuối cùng trong việc chuyển giao quyền sở hữu liên quan đến các giao dịch chứng khoán hoặc các khoản thanh toán. Sau khi quyết toán, nghĩa vụ của tất cả các bên liên quan coi như đã hoàn thành và giao dịch được xem là hoàn tất.

Tham khảo

Thanh toán
Chứng khoán


title: Suy sản tiểu não

text:
Suy sản tiểu não là một hội chứng rối loạn phát triển trong đó tiểu não của bệnh nhân phát triển không đầy đủ hoặc có hoạt động chức năng bị suy giảm. Đây có thể là một bệnh do di truyền hoặc do tác động khác từ bên ngoài. Cụ thể, suy sản tiểu não có thể xảy ra do sự hoạt động bất thường của tuyến giáp, do các tác động ngoại cảnh như thuốc, hóa chất, các loại vi rút hay do đột quỵ. Đối với trẻ sơ sinh, triệu chứng xảy ra có thể là chậm phát triển, suy lực trương cơ, ngập máu, chậm phát triển trí tuệ và giật cầu mắt. Đối với các lứa tuổi lớn hơn, triệu chứng có thể là đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, mất thăng bằng cơ thể, và nghe kém. Suy sản tiểu não có thể đi kèm với các hội chứng khác như hội chứng Dandy-Walker, hội chứng Werdnig-Hoffmann và hội chứng Walker-Warburg.

Điều trị
Cho đến nay chưa có cách điều trị chuẩn nào dành cho bệnh này. Nhìn chung, các phương pháp điều trị đều mang tính chất triệu chứng và hỗ trợ. Các biện pháp khôi phục thăng băng có thể đem lại hiệu quả tích cực cho những bệnh nhân bị mất thăng bằng cơ thể.

Tiên lượng
Bệnh tình có thể tiến triển hoặc không, tùy trường hợp. Suy sản tiểu não do dị dạng não bẩm sinh là dạng không tiến triển.

Chú thích

Liên kết ngoài
Lãnh thổ Thủ đô Úc Cerebellar Hypoplasia Support Network Incorporated

Congenital disorders of nervous system
Genetic disorders with no OMIM


title: Calystegia pulchra

text:
Calystegia pulchra (tên tiếng Anh thông dụng: hairy bindweed) là một loài hoa thuộc chi Calystegia, họ Bìm bìm. Đây là một cây thân leo, độ cao lớn nhất mà nó có thể đạt tới là 3 mét . Tràng hoa màu hồng sáng, to từ 5 đến 7 centimét , có sọc trắng rõ ràng.

C. pulchra là một loài hoa dại, mọc um tùm, phân bố ở phần lớn châu Âu. Đây cũng là một cây cảnh. Nguồn gốc chính xác của C. pulchra vẫn chưa được biết; có thể nó là kết quả lai tạo giữa các loài Calystegia khác.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Lịch sử rượu vang

text:
Lịch sử rượu vang kéo dài hàng nghìn năm và gắn bó chặt chẽ với lịch sử nông nghiệp, ẩm thực, văn minh, loài người. Bằng chứng khảo cổ sớm nhất cho thấy con người đã làm rượu vang tại Gruzia vào khoảng 6000 năm TCN, một số địa điểm khảo cổ đáng chú ý khác là Iran và Armenia cũng phát hiện các bằng chứng về rượu vang có niên đại tương ứng là 5000 năm và 4000 năm TCN. Bằng chứng khảo cổ học cũng cho thấy nho thuần hóa đã được trồng vào Thời đại đồ đồng sớm ở Cận Đông, Sumer và Ai Cập từ khoảng thiên niên kỷ thứ ba TCN.

Bằng chứng về sản xuất rượu vang sớm nhất ở Châu Âu đã được phát hiện tại các địa điểm khảo cổ ở miền bắc Hy Lạp (Macedonia) có niên đại cách ngày nay khoảng 6500 năm. Những địa điểm khảo cổ khác cũng phát hiện các tàn tích chứng minh việc nghiền nho đã xuất hiện từ rất sớm ở tại Hy Lạp. Ở Ai Cập, rượu vang đã trở thành một phần của lịch sử, đóng vai trò quan trọng trong đời sống nghi lễ cổ xưa. Dấu vết về rượu vang hoang dã từ thiên niên kỷ thứ hai và thứ nhất TCN được phát hiện ở Trung Quốc.

Rượu vang gắn liền với thần thoại về Dionysus/Bacchus, phổ biến ở La mã và Hy Lạp cổ đại, và nhiều vùng làm rượu vang chính ở Tây Âu ngày nay đã được thiết lập với các đồn điền của người La Mã và người Phoenicia. Kỹ thuật làm rượu vang, như ép rượu, được cải thiến đáng kể vào thời Đế chế La Mã; rất nhiều giống nho và kỹ thuật canh tác đã được phát hiện và thùng đựng rượu đã được phát triển để cất và vận chuyển rượu vang.

Ở Châu Âu thời trung cổ, sau sự suy tàn của Rome và sản xuất rượu vang quy mô công nghiệp để xuất khẩu, Giáo hội Kitô giáo đã trở thành một người ủng hộ nhiệt thành việc dùng rượu vang trong cử hành Thánh lễ Công giáo. Trong khi đó, rượu vang lại bị cấm trong các nền văn hóa Hồi giáo thời trung cổ, việc dùng rượu vang trong các giáo lễ Kitô đã được chấp nhận rộng rãi, Geber và các nhà hóa học Hồi giáo khác là những người tiên phong trong hoạt động chưng cất rượu vang phục vụ cho mục đích y học hồi giáo, cũng như hoạt động công nghiệp để làm nước hoa. Sản xuất rượu vang dần dần phát triển và rượu vang đã được sử dụng phổ biến từ thế kỷ 15 trở đi, ngành làm rượu vang vẫn tồn tại sau đợt dịch bệnh Phylloxera tàn phá vào thập niên 1870 và đến ngày nay đã hình thành các vùng làm rượu vang trên khắp thế giới.

Lịch sử ban đầu

Thông qua một dự án lập bản đồ gen rộng rãi vào năm 2006, tiến sĩ Patrick McGovern và đồng nghiệp đã phân tích hơn 110 loại nho hiện đại, và ông đã thu hẹp để xác định nguồn gốc của chúng bắt nguồn từ một vùng ở Gruzia. Ngoài ra, axit tartaric đã được đội của McGovern tìm thấy trong các lọ gốm cổ tại Bảo tàng đại học Pennsylvania. Các di tích gồm những lọ gốm cổ từ các địa điểm khai quật thời đại đồ đá mới ở Shulaveri thuộc Gruzia ngày nay (khoảng 6000 năm TCN), Hajji Firuz Tepe ở dãy núi Zagros thuộc Iran ngày nay (5400–5000 năm TCN), và từ Late Uruk (3500–3100 năm TCN) ở Uruk, Lưỡng Hà. Những xác định dựa trên việc tìm kiếm axit tartaric và muối tartrate bằng cách dùng một dạng quang phổ hồng ngoại (FT-IR). Một số nhà sinh hóa rất quan tâm tới những xác định này, họ đưa ra những nhận xét thận trọng do khả năng xác định sai khá cao, đặc biệt là các hỗn hợp phức tạp của vật liệu hữu cơ và các sản phẩm thoái hóa có thể có mặt trong các mẫu thử. Những xác định kiểu này chưa được nhân rộng ra các phòng phí nghiệm khác.

Lịch sử rượu vang ban đầu ít được biết đến. Có lẽ rằng những nông dân và những người cắt cỏ là những người đầu tiên làm ra đồ uống có cồn từ trái cây dại, gồm các loại nho dại thuộc loài Vitis silvestris, tổ tiên của các loại nho làm rượu vang ngày nay. Việc làm rượu vang đã trở nên dễ dàng hơn khi đồ gốm được phát triển vào cuối thời kỳ đồ đá mới ở vùng Cận Đông vào khoảng 9000 năm trước. Tuy nhiên các loại nho dại lại nhỏ và chua, tại các địa điểm khảo cổ thường tương đối hiếm khi tìm thấy chúng. Như vậy có thể thấy rằng không có cơ sở của nghề làm rượu vang.

Trong cuốn sách của mình có tựa đề Ancient Wine: The Search for the Origins of Viniculture (tạm dịch Rượu vang cổ: Tìm kiếm nguồn gốc của nghề trồng nho, Princeton: Princeton University Press, 2003), McGovern lập luận rằng việc thuần hóa nho làm rượu vang Á-Âu và việc làm rượu có thể có nguồn gốc từ lãnh thổ ngày nay là Gruzia và lan truyền xuống phía nam từ đó.

Các xưởng làm rượu vang cổ nhất được biết đến nằm ở hang "Areni-1" thuộc tỉnh Vayots Dzor, Armenia. Các nhà khảo cổ học đã công bố phát hiện về xưởng làm rượu vang này vào tháng 1 năm 2011, bảy tháng sau khi xưởng giày da thuộc cổ nhất thế giới (xưởng giày Areni-1) được phát hiện trong cùng một hang động. Trong xưởng làm rượu vang trên 6 nghìn năm tuổi, người ta phát hiện mộ máy ép rượu vang, thùng, lọ lên men và ly. Các nhà khảo cổ cũng tìm thấy hạt nho và cây nho thuộc loài Vitis vinifera. Patrick McGovern nhận xét về tầm quan trọng của phát hiện này đã phát biểu: "thực tế rằng việc làm rượu vang đã được phát triển rất tốt vào 4000 năm TCN cho thấy công nghệ này có thể lâu đời hơn nữa."

Các giống nho thuần hóa khá phong phú ở Cận Đông khi thời kỳ đồ đồng sớm bắt đầu, vào khoảng 3.200 năm TCN. Ngoài ra còn có bằng chứng rõ ràng khác về việc làm rượu vang ở Sumer và Ai Cập vào thiên niên kỷ thứ 3 TCN. Người Trung Quốc thời cổ đại làm rượu vang từ "các loại nho núi" dại như Vitis thunbergii trong một thời gian, cho đến khi họ mang các hạt giống nho thuần hóa vào Trung Quốc từ Trung Á trong thế kỷ 2. Cây nho cũng đồng thời là một thực phẩm quan trọng.

Hiện nay việc xác định rượu vang được làm đầu tiên chính xác ở đâu hiện vẫn chưa rõ ràng. Có thể là bất kỳ đâu trong một khu vực rộng lớn trải dài từ Bắc Phi đến Trung/Nam Á, những nơi có nho dại phát triển. Tuy nhiên việc sản xuất rượu vang quy mô lớn đầu tiên phải ở trong vùng nơi nho được thuần hóa đầu tiên, đó là ở miền nam Kavkaz và Cận Đông. Nho dại phát triển ở Gruzia, miền bắc Levant, đông nam và ven biển Thổ Nhĩ Kỳ, miền bắc Iran hoặc Armenia. Trong những địa danh trên vẫn chưa xác định được chính xác nơi làm rượu vang đầu tiên.

Những truyền thuyết
Có rất nhiều câu truyện đáng nghi vấn về nguồn gốc của rượu vang. Kinh Thánh nói rằng Noah và con trai của ông đã làm rượu vang trên núi Ararat.

Một câu chuyện liên quan đến vị vua Ba Tư truyền thuyết là Jamshid và hậu cung của ông. Theo truyền thuyết, vua đã trục xuất một trong các bà vợ của mình ra khỏi vương quốc, khiến cô trở nên chán nản và muốn tự tử. Cô đi đến nhà kho của vua, cô tìm thấy một cái bình có đánh dấu "thuốc độc" trên đó, trong bình đó có chứa nho thừa đã bị hỏng và cô nghĩ nó sẽ không uống được. Nhưng cô không biết, nho "hỏng" thực sự là kết quả của quá trình lên men biến nho thành rượu nhờ nấm men. Sau khi uống thứ nước nho bị gọi là thuốc độc, cô đã phát hiện ra tác dụng của nó, nó giúp cô dễ chịu và tinh thần của cô phấn chấn hơn. Cô dâng khám phá của mình cho nhà vua, ngay lập tức nhà vua đã sau mê với đồ uống "rượu vang" mới, ông chấp nhận để cô quay trở lại hậu cung và ra lệnh tất cả nho trồng ở Persepolis sẽ được dùng để làm rượu. Trong khi hầu hết các sử gia rượu vang xem câu truyện này chỉ đơn thuần là truyền thuyết, nhưng cũng có bằng chứng khảo cổ cho thấy rượu vang đã được biết đến và buôn bán rộng rãi vào thời các vị vua Ba Tư đầu tiên.

Nền văn minh Phoenicia

Người Phoenicia là những người đã tiếp thu những kiến thức làm rượu vang từ các khu vực phía đông, và đến lượt mình, thông qua mạng lưới thương mại rộng lớn của mình, người Phoenicia đã mang rượu vang đi khắp nơi, nho và kỹ thuật làm rượu vang nhờ đó đã đi khắp vùng Địa Trung Hải. Người Phoenicia sử dụng vò hai quai một cách rộng rãi để vận chuyển rượu vang và họ cũng đã mang các giống nho quan trọng cho việc phát triển nghề làm rượu vang tới La Mã và Hy Lạp.

Hy Lạp cổ đại

Nhiều nền văn hóa rượu vang hiện đại bắt nguồn từ các hoạt động của người Hy Lạp cổ đại. Hiện nay người ta vẫn chưa biết chính xác nơi xuất hiện rượu vang đầu tiên trên lãnh thổ Hy Lạp, nhưng rượu vang chắc chắn đã được các nền văn hóa Minoan và Mycenae biết đến. Nhiều loại nho trồng ở Hy Lạp ngày nay, trong đó có những giống chỉ có ở Hy Lạp cổ đại, và nhiều giống nho hiện đại tương tự hoặc giống hệt các giống nho vào thời cổ đại. Thật vậy, một loại rượu vang trắng thơm mạnh rất phổ biến ở Hy Lạp ngày nay có tên retsina, người ta tin rằng loại rượu này khởi đầu khi các bình rượu vang được lót bằng nhựa cây, và nhựa cây đã truyền cho rượu vang một hương vị khác biệt.

Bằng chứng từ các địa điểm khảo cổ học ở Hy Lạp là các tàn tích nho có độ tuổi 6500 năm trước, chúng đại diện cho sự xuất hiện sớm nhất của nghề làm rượu vang ở Châu Âu. "Tiệc rượu vang" (me-tu-wo ne-wo) là một lễ hội ở thời kỳ Mycenae để kỷ niệm "tháng rượu vang mới". Một số nguồn tư liệu cổ đại như của nhà văn La Mã là Pliny the Elder, đã mô tả phương pháp của người Hy Lạp cổ đại là sử dụng một phần thạch cao đã khử nước trước khi lên men, và một số loại vôi sau khi lên men để giảm độ axit của rượu vang. Nhà văn Hy Lạp là Theophrastus đã cung cấp mô tả lâu đời nhất về khía cạnh làm rượu vang của người Hy Lạp.

Thần Dionysus, vị thần Hy Lạp của sự hoan lạc và rượu vang thường được đề cập tới trong các tác phẩm của Homer và Aesop, đôi khi vị thần này còn được gọi là Acratophorus, thần Dionysus được suy tôn là đáng ban rượu vang không pha trộn. Dionysus còn có tên khác là Bacchus và sự mê loạn điên cuồng do Dionysus gây ra được gọi là bakcheia. Trong thần thoại Homeric, rượu vang thường được phục vụ trong các "bát trộn" – đây không phải là cách uống rượu nguyên chất truyền thống – và được gọi là "nước ép của các vị thần". Homer thường xuyên đề cập tới "biển vang tối" (οἶνωψ πόντος, oīnōps póntos); vì dưới bầu trời Hy Lạp màu xanh đậm, biển Aegea khi nhìn từ trên xuống dưới có màu tím của rượu vang.

Tài liệu tham khảo sớm nhất về một loại rượu vang được đặt tên là "Dénthis" do nhà thơ trữ tình Alkman (thế kỷ 7 TCN) viết, ông đã ca ngợi loại rượu vang "Dénthis" này là "anthosmías" ("mùi của hoa"), đây là một loại rượu vang làm từ chân đồi phía tây của núi Taygetus ở Messenia. Aristotle cũng đã đề cập đến rượu vang Lemnos, có thể loại nho làm rượu vang này cũng giống như giống nho Lemnió ngày nay, rượu vang Lemnos là loại rượu vang đỏ với hương vị của cây oregano và húng tây. Nếu vậy Lemnió sẽ trở thành giống nho lâu đời nhất vẫn được trồng tới ngày nay.

Rượu vang Hy Lạp đã được biết đến rộng rãi và xuất khẩu trên toàn lưu vực Địa Trung Hải, những chiếc vò hai quai với phong cách và nghệ thuật Hy Lạp đã được tìm thấy khắp khu vực này, những người Hy Lạp có thể liên quan đến sự xuất hiện đầu tiên của rượu vang ở Ai Cập cổ đại. Người Hy Lạp đã giới thiệu rượu vang Vitis vinifera và làm rượu vang ở nhiều thuộc địa của họ ngày nay thuộc Italy, Sicilia, miền nam nước Pháp và Tây Ban Nha.

Ai Cập cổ đại

Ở Ai Cập, rượu vang đóng vai trò quan trọng trong đời sống nghi lễ cổ xưa. Một ngành nghề sản xuất rượu vang hoàng gia thịnh vượng đã được thiết lập ở châu thổ sông Nile sau khi kỹ thuật canh tác nho ra đời từ Levant tới Ai Cập khoảng 3000 năm TCN. Ngành nghề này có thể là kết quả từ việc giao thương giữa Ai Cập và Canaan vào thời đại đồ đồng sớm, khởi đầu ít nhất là từ Vương triều thứ ba (2650-2575 TCN), bắt đầu thời kỳ Vương quốc cổ (2650-2152 TCN). Các cảnh làm rượu vang trên các bức tường hầm mộ và những đồ cúng chôn cùng người chết cho thấy rượu vang chắc chắn đã được sản xuất ở các vườn nho trong vùng châu thổ sông Nile. Khi thời kỳ Vương quốc cổ chấm dứt, đã có năm loại rượu vang có thể được làm ở vùng châu thổ sông Nile, tạo thành một nhóm quy định hay "menu" cố định cho thế giới bên kia.

Rượu vang ở Ai Cập cổ đại chủ yếu là màu đỏ. Một khám phá gần đây đã tiết lộ bằng chứng đầu tiên của rượu vang trắng. Phân tích các mẫu vật trong 5 chiếc vò hai quai bằng đất sét lấy từ lăng mộ của Pharaoh Tutankhamun đã cho thấy các dấu vết của rượu vang trắng. Tìm trong các bình chức gần đó cũng dẫn đến các nghiên cứu tương tự cho thấy thức uống quý nhất ở Ai Cập cổ đại là Shedeh, được làm từ nho đỏ, chứ không phải là lựu như người ta nghĩ trước đây.

Với tầng lớp thấp hơn ở Ai Cập, họ chọn các loại bia là một thức uống hàng ngày thay cho rượu vang, khẩu vị này có thể kế thừa từ người Sumer. Tuy nhiên, rượu vang được nhiều người biết đến, đặc biệt là gần bờ biển Địa Trung Hải, rượu vang được sử dụng rất nhiều trong đời sống nghi lễ của người Do Thái, kinh Tanakh cũng đề cập đến rượu vang với nhiều lợi ích cũng như lời nguyền, và say rượu cũng là một chủ đề chính trong một số câu truyện Kinh Thánh.

Có nhiều điều mê tín dị đoan xuất hiện xung quanh việc uống rượu vào thời kỳ đầu, chủ yếu do màu của rượu vang giống máu. Trong tác phẩm Moralia của Plutarch, ông nói rằng trước triều đại của Psammetichus, các vị vua cổ đại không uống rượu vang, "cũng không sử dụng nó trong lễ rượu dâng lên các vị thần, họ nghĩ nó là máu của những người đã một lần chiến đấu chống lại các vị thần và từ đó, khi họ ngã xuống và hòa mình vào đất, họ tin rằng cây nho sẽ đâm trồi." Điều này lý giải tại sao khi say rượu "nó khiến đàn ông mất hết ý thức và làm họ phát khùng, vì họ đã tràn đầy dòng máu của tổ tiên họ."

Đế quốc La Mã

Đế chế La Mã đã có một ảnh hưởng to lớn tới sự phát triển của nghề trồng nho và làm rượu nho. Rượu nho là một phần không thể tách rời trong chế độ ăn uống của người La Mã và nghề làm rượu vang đã trở thành một ngành kinh doanh có yêu cầu nghiêm ngặt. Trong tác phẩm De architectura (I.4.2) của Vitruvius có lưu ý là các phòng chứa rượu vang được xây phải quay về hướng bắc, "từ đó hướng này được giữ nguyên và không bị dịch chuyển."

Khi đế quốc La Mã mở rộng, nghề sản xuất rượu vang ở các tỉnh mở rộng của đế quốc đã phát triển và nó bắt đầu cạnh tranh với rượu vang gốc La Mã. Hầu như tất cả các vùng làm rượu vang chính của Tây Âu ngày nay đều được hình thành trong thời kỳ Đế quốc La Mã.

Công nghệ làm rượu vang đã được cải thiện đáng kể trong thời kỳ của Đế chế La Mã. Nhiều giống nho và kỹ thuật canh tác đã được phát triển, các thùng chứa rượu do người Gaul phát minh, sau đó là các chai thủy tinh do người Syria phát minh, bắt đầu cạnh tranh với những chiếc vò hai quai làm bằng đất nung trong việc chứa và vận chuyển rượu vang. Sau khi người Hy Lạp phát minh ra ốc vít, máy ép rượu vang đã trở nên phổ biến trong các căn nhà sang trọng của người La Mã. Người La Mã cũng tạo ra những cái tên tiền thân cho các hệ thống tên gọi cho các vùng làm rượu nho sau này.

Rượu vang có thể pha trộn với các loại thảo mộc và khoáng chất, được giả định để phục vụ mục đích y học. Và thời La Mã, tầng lớp thượng lưu thường nghiền ngọc trai thành bột và trộn với rượu vang nhằm tăng cường sức khỏe. Cleopatra đã tạo nên huyền thoại về mình bằng cách hứa với Mark Antony rằng bà sẽ "uống giá trị của một tỉnh" trong một chén rượu vang, sau đó bà trộn một viên ngọc đắt tiền với một chén rượu và uống.

Sau khi đế chế Tây La Mã sụp đổ vào khoảng năm 500 sau công nguyên, châu Âu bắt đầu một thời kỳ của các cuộc xâm lược và bất ổn xã hội, lúc này chỉ có Giáo hội Công giáo La Mã là cấu trúc xã hội ổn định duy nhất. Thông qua Giáo hội, nghề trồng nho và kỹ thuật làm rượu vang cần cho Thánh Lễ sẽ được gìn giữ.

Trung Quốc cổ đại

Trong triều đại nhà Hán (202 TCN – 220 SCN), sau cuộc thám hiểm của sứ thần Trương Khiên tới Tây Vực vào thế kỷ thứ 2 TCN và có các cuộc tiếp xúc với các vương quốc Hy Lạp như Đại Uyên, Bactria và Vương quốc Ấn-Hy Lạp, các giống nho chất lượng cao (như vitis vinifera) đã được đưa vào Trung Quốc và rượu vang nho Trung Quốc đã được sản xuất (người Trung Quốc gọi là bồ đào tửu). Trước các chuyến đi của Trương Khiên vào thế kỷ 2 TCN, nho núi dại đã được dùng để làm rượu vang, đáng chú ý các loại nho Vitis thunbergii và Vitis filifolia đã được mô tả trong Thần nông bản thảo kinh.

Rượu gạo vẫn là loại rượu phổ biến nhất ở Trung Quốc, do đó rượu vang nho vẫn được coi là kỳ lạ và phần lớn là dâng cho vua chúa nhà Đường (618-907), phải đến tận triều đại nhà Tống (960–1279) rượu vang nho mới được các tầng lớp quý tộc sử dụng phổ biến. Theo ghi chép của Trầm Quát (1031–1095) trong tác phẩm Mộng khê bút đàm của mình, ông có đề cập tới những nhóm thuộc tầng lớp quý tộc uống rượu vang nho. Thực tế rượu gạo phổ biến hơn rượu vang nho đã được ghi chép trong các cuốn sách của Marco Polo khi ông mạo hiển đến Trung Quốc vào thập niên 1280.

Trung Đông thời trung cổ

Tại bán đảo Ả Rập, trước khi đạo Hồi ra đời thì rượu vang đã được những thương nhân Aramaic giao dịch, nhưng vùng này điều kiện môi trường không phù hợp cho sự phát triển của cây nho. Nhiều loại đồ uống lên men đã được sản xuất vào thế kỷ 5 và 6, gồm cả rượu vang mật ong và chà là.

Các cuộc chinh phục của đạo Hồi trong thế kỷ 7 và 8 đã mang lại nhiều vùng lãnh thổ mới nằm dưới sự kiểm soát của đạo Hồi. Đồ uống có cồn bị luật pháp cấm, nhưng việc sản xuất rượu, đặc biệt là rượu vang dường như đã phát triển mạnh. Rượu vang là chủ đều cho nhiều nhà thơ ngay cả khi họ nằm dưới sự cai trị của đạo Hồi. Ngay cả những người Khilafah cũng sử dụng đồ uống có cồn trong các cuộc họp xã giao và riêng tư. Người Do Thái Ai Cập thuê vườn nho từ chính quyền của Chiến binh Mamluk và Fatimid, họ sản xuất rượu vang trong các lễ ban phước và làm thuốc, rượu vang đã được trao đổi ở khắp vùng phía Đông Địa Trung Hải. Tu viện Cơ đốc ở Levant và Iraq thường trồng nho, sau đó phân phối rượu vang của họ cho các quán rượu nằm trong vùng đất của tu viện. Hỏa giáo ở Ba Tư và Trung Á cũng tham giao vào việc sản xuất rượu vang. Mặc dù không biết nhiều về ngành thương mại rượu vang của họ, nhưng các quán rượu họ rất nổi tiếng.

Rượu vang nói chung được sử dụng như một nguyên liệu ở Trung Đông thời Trung cổ khi tiên bộ trong quá trình chưng cất của các nhà giả kim thuật Hồi Giáo cho phép sản xuất ethanol tương đối tinh khiết, được sử dụng để làm nước hoa. Lần đầu tiên rượu vang được chưng cất thành brandy trong thời gian này.

Châu Âu thời Trung cổ

Trong thời Trung Cổ, rượu vang là đồ uống phổ biến cho tất cả các tầng lớp xã hội ở miền nam châu Âu, nơi trồng được nho. Ở phía bắc và phía đông, những nơi khó trồng nho thì bia và ale lại là đồ uống phổ biến của cả dân thường và quý tộc. Rượu vang được nhập khẩu vào các vùng phía bắc châu Âu, nhưng nó lại đắt tiền, do đó ít khi tầng lớp thấp hơn có dịp sử dụng rượu vang. Rượu vang cần thiết cho việc cử hành Thánh Lễ Công giáo, do đó đảm bảo nguồn cung cho việc này là rất quan trọng. Các tu sĩ dòng Benedictine đã trở thành những nhà sản xuất rượu vang lớn nhất ở Pháp và Đức, ngay sau họ là các cha cố thuộc dòng Cister. Ngoài ra các dòng tu như Carthu, dòng Đền và dòng Cát Minh cũng là những dòng tu làm rượu vang đáng chú ý trong lịch sử. Các tu sĩ Benedictine sở hữu các vườn nhỏ ở Champagne (Dom Perignon là một thầy tu Benedictine), Bourgogne và Bordeaux ở Pháp; Rheingau và Franconia ở Đức.

Năm 1435, bá tước John IV của Katzenelnbogen, một thành viên giàu có của giới quý tộc La Mã Thần Thánh gần Frankfurt, là người đầu tiên trồng giống nho Riesling, một giống nho quan trọng nhất của Đức. Bên cạnh đó các thầy tu làm rượu vang đã làm nghề làm rượu vang trở thành một ngành công nghiệp, sản xuất đủ rượu vang để đưa tới khắp châu Âu. Ở Bồ Đào Nha, một quốc gia với một truyền thống rượu vang lâu đời, là nơi hệ thống tên gọi cho rượu vang đầu tiên trên thế giới được tạo ra.

Một bà nội trợ của tầng lớp thương gia hay người hầu trong một gia đình quý tộc đều được sử dụng rượu vang trong mỗi bữa ăn, và có quyền lực chọn rượu vang đỏ hay trắng theo sở thích. Các công thức gia đình cho rượu nho mật ong từ giai đoạn này vẫn còn tồn tại, cùng với các công thức để tăng thêm và che đi hương vị trong rượu vang, gồm hành động đơn giản như thêm một lượng nhỏ mật ong vào rượu vang. Rượu vang được giữ trong các thùng gỗ, chúng không được ủ lâu và thường được uống khi ủ được khoảng 6 tháng hoặc lâu hơn. Để bù đắp những ảnh hưởng của việc tiêu thụ rượu cồn, rượu vang thường xuyên được pha loãng với nước theo tỉ lệ một phần rượu với 4 hoặc 5 phần nước.

Một ứng dụng y học của rượu vang thời trung cổ là sử dụng đá rắn (loại đá có hoa văn giống như các vòng hoa văn trên mình con rắn) hòa tan vào rượu để chữa rắn cắn, điều này cho thấy một sự hiểu biết ban đầu về ảnh hưởng của cồn lên hệ thần kinh trung ương trong các tình huống như vậy.

Một thầy tu dòng Dominic là Jofroi thành Waterford đã viết một danh mục tất cả các loại rượu vang và ale được biết đến ở châu Âu, ông đã mô tả chúng với mùi vị tuyệt vời, và giới thiệu chúng cho các nhà nghiên cứu và tư vấn.

Phát triển ở châu Âu
Cuối thế kỷ 19, rệp Phylloxera đã tàn phá các vườn nho và ngành sản xuất rượu vang ở châu Âu. Loài rệp này mang lại thảm họa cho những người sống dựa vào rượu vang. Các hậu quả do đợt dịch bệnh này rất nặng nề, rất nhiều giống nho bản địa ở châu Âu đã bị mất. Về mặt tích cực, nó đã dẫn đến việc chuyển đổi các vườn nho của châu Âu. Chỉ có các vườn nho khỏe mạnh vượt qua được đợt dịch bệnh và được giữ lại, các vườn nho xấu đã bị nhỏ bỏ và các giống khác tốt hơn được trồng thay thế. Một số loại bơ và pho mát tốt nhất của Pháp hiện nay, được làm từ sữa của những đàn bò được nuôi trên những vùng đất trước đây trồng nho. "Cuvées" cũng được tiêu chuẩn hóa. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc tạo ra các loại rượu vang đã biết ngày nay—Champagne và Bordeaux ngày nay cũng được tạo nên từ các loại nho khác nhau. Ở Balkans, nơi không bị bệnh phylloxera, các loại nho địa phương vẫn được bảo tồn, nhưng cùng với sự chiếm đóng của đế chế Ottoman, việc chuyển đổi của các vườn nho diễn ra rất chậm. Các loại nho địa phương ở vùng Balkans hiện nay làm nên loại rượu vang như Retsina.

Châu Mỹ

Nho và lúa mì lần đầu tiên được đưa đến vùng đất ngày nay là Mỹ Latin bởi những conquistador người Tây Ban Nha, họ mang nho và lúa mì đến vùng đất mới nhằm cung cấp các nhu cầu cần thiết cho Tiệc Thánh công giáo. Được trồng tại các hội truyền giáo Tây Ban Nha, một giống nho đã được biết đến với tên gọi nho hội truyền giáo, và vẫn được trồng với số lượng nhỏ cho đến ngày nay. Làn sóng người nhập cư từ Pháp, Italia và Đức cũng mang theo các loại nho mới đến vùng đất mới, mặc dù các loại nho bản địa châu Mỹ cũng làm được rượu vang (dù vậy mùi vị có thể rất khác nhau).

Trong đợt dịch bệnh phylloxera vào cuối thế kỷ 19, người ta phát hiện các giống nho châu Mỹ có thể miễn dịch với loại bệnh này. Nho lai Pháp-Châu Mỹ được nhân giống và trồng ở một vài nơi tại châu Âu. Quan trong hơn là việc ghép gốc nho châu Mỹ với cành nho châu Âu để tạo ra giống nho mới có thể kháng được bệnh và côn trùng gây hại. Việc chiết ghép này vẫn được thực hiện cho đến ngày nay ở bất cứ nơi nào có bệnh phylloxera.

Rượu vang ở châu Mỹ thường gắn liền với Argentina, California và Chile. Ở đây họ thường sản xuất nhiều loại rượu vang từ loại vang rẻ tiền tới loại vang chất lượng cao và nhãn hiệu vang pha trộn độc quyền. Hầu hết ngành sản xuất rượu vang ở châu Mỹ dựa trên các giống nho ở Cực Thế giới, các vùng rượu vang phát triển của châu Mỹ thường "thông qua" các giống nho có nguồn gốc đặc biệt gần với vùng, như Zinfandel của California (từ Croatia và miền nam Italy), Malbec của Argentina và Carmenère của Chile (cả hai đều bắt nguồn từ Pháp).

Cho đến nửa cuối của thế kỷ 20, rượu vang châu Mỹ nói chung thường bị xem là thua kém các sản phẩm của châu Âu, cho đến khi người Mỹ làm kinh ngạc cả thế giới tại cuộc thi nếm thử rượu vang Paris năm 1976, từ đó rượu vang Tân Thế giới bắt đầu được tôn trọng tại các quốc gia có truyền thống rượu vang lâu đời.

Australia, New Zealand và Nam Phi

Với giới rượu vang, các quốc gia như Australia, New Zealand, Nam Phi và các quốc gia hác không có truyền thống rượu vang lâu đời cũng được xem là thuộc Tân Thế giới. Ngành sản xuất rượu vang bắt đầu tại tỉnh Cape thuộc miền nam châu Phi vào thập niên 1680. First Fleet của Australia (1788) đã mang những nhánh nho từ Nam Phi đến Australia, mặc dù diện tích trồng ban đầu không thành công và những vườn nho đầu tiên được thành lập vào đầu thế kỷ 19. Mãi cho đến cuối thế kỷ 20, các sản phẩm của các quốc gia này vẫn không được biết đến ngoài thị trường xuất khẩu nhỏ của họ (rượu vang Australia xuất khẩu chủ yếu tới Anh, rượu vang New Zealand hầu hết tiêu thụ trong nước, rượu vang Nam Phi bị từ chối bởi quốc gia này phân biệt chủng tộc). Tuy nhiên, với sự gia tăng cơ giới hóa và áp dụng khoa học vào sản xuất rượu vang, các quốc gia này trở nên nổi tiếng với rượu vang chất lượng cao. Một điều đáng chú ý là thực tế vào thế kỷ 18, nơi xuất khẩu rượu vang lớn nhất vào châu Âu là Tỉnh Cape mà ngày nay là Nam Phi.

Xem thêm

Lịch sử rượu vang Pháp
Lịch sử rượu vang Bồ Đào Nha
Lịch sử rượu Champagne

Tham khảo

Rượu vang cổ đại


title: Cá chày mắt đỏ

text:
Cá chày mắt đỏ hay cá rói (danh pháp hai phần: Squaliobarbus curriculus) là loài cá duy nhất hiện được công nhận trong chi Squaliobarbus. Loài cá này sinh sống trong khu vực từ lưu vực sông Amur, bán đảo Triều Tiên qua Trung Quốc tới Việt Nam.

Một trong những họ hàng gần nhất của nó là cá trắm cỏ (Ctenopharyngodon idella).

Tại Viêt Nam, cá chày được coi là đặc sản miền thượng du Bắc Việt lưu vực sông Đà và sông Thao.

Chú thích

Tham khảo

C
Cá châu Á
Cá Nga
Cá Trung Quốc
C
Động vật được mô tả năm 1846
Cá nước ngọt Trung Quốc
Loài ít quan tâm theo Sách đỏ IUCN


title: Cá sặc rằn

text:
Cá sặc rằn (danh pháp hai phần: Trichopodus pectoralis) là một loài cá nước ngọt nằm trong họ Cá tai tượng, bản địa của Đông Nam Á.

Cá sặc rằn còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như cá sặc bổi, cá rô tía da rắn/cá rô tía Xiêm (, ) hay cá lò tho, tiếng Khmer gọi là ត្រី កន្ធរ /trei kantho/. Loài cá này là một món ăn quan trọng trong nền ẩm thực của nhiều nước, đồng thời nó cũng được sử dụng làm cá cảnh.

Đặc điểm
Cá sặc rằn trưởng thành dài trung bình 15 cm, cá biệt có thể lên đến 25 cm. Chúng có thân mình dẹt, hơi thuôn hình bầu dục, phủ kín các họa tiết vằn vện tối màu; miệng nhọn hướng lên trên và vây bụng dạng sợi đặc trưng của chi Cá sặc.

Cá phân bố ở xung quanh lưu vực sông Mekong của Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam. Chúng chủ yếu sống trong những vùng nước chảy chậm có nhiều thực vật thủy sinh và chất hữu cơ. Nhờ có mê lộ mà chúng có thể sống trong những môi trường nước tù đọng và thiếu oxy như ruộng lúa, đầm lầy,... Cá là loài ăn thịt trong thời kì đầu, tuy nhiên khi trưởng thành, cấu tạo bộ máy tiêu hóa của cá biến đổi phù hợp với việc ăn tạp.

Tại Việt Nam, loài này là đặc sản của nhiều tỉnh, thành vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Loài này thường được phơi khô trước khi bán ra thị trường. Món gỏi xoài khô cá sặc rằn là một món khai vị được ưu chuộng ở miền Tây.

Ảnh

Chú thích

Tham khảo

P
Cá thương mại
Cá Đông Nam Á
Cá cảnh
Động vật được mô tả năm 1910
P
S
Động vật Đông Nam Á


title: Heteropoda venatoria

text:
Nhện chuối (danh pháp hai phần: Heteropoda venatoria) là một loài nhện trong họ Sparassidae. Loài nhện này sinh sống ở khu vực có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới ở Đông Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore), Úc, hải đảo thuộc Polynesia (ví dụ như Hawaii), quần đảo Mascarene, Nam Mỹ, Caribbean và phía Đông Nam của Hoa Kỳ (tức là Florida).

Những con cái có thể được công nhận bởi cơ thể hơi dày, những con đực là mỏng hơn với chân dài hơn. Chúng đi săn vào ban đêm và ăn côn trùng như gián và do đó đối với nhiều gia đình nó là một vị khách hữu ích. Trợng tiếng Hà Lan nó được gọi là nhện chuối, trong tiếng Anh được gọi là nhện thợ săn nâu.

Chú thích

Tham khảo

Heteropoda
Động vật được mô tả năm 1802


title: Carparachne aureoflava

text:
Carparachne aureoflava là một loài nhện trong họ Sparassidae.

Chú thích

Tham khảo

Carparachne
Động vật được mô tả năm 1966


title: Micrommata ligurina

text:
Micrommata ligurina là một loài nhện trong họ Sparassidae.

Chú thích

Tham khảo

Micrommata
Động vật được mô tả năm 1845


title: Micrommata

text:
Micrommata là một chi nhện trong họ Sparassidae.

Các loài
 Micrommata aljibica Urones, 2004
 Micrommata aragonensis Urones, 2004
 Micrommata darlingi Pocock, 1901
 Micrommata formosa Pavesi, 1878
 Micrommata ligurina (C. L. Koch, 1845)
 Micrommata virescens (Clerck, 1757)
 Micrommata virescens ornata (Walckenaer, 1802)

Chú thích

Tham khảo

Sparassidae


title: Heteropoda maxima

text:
Heteropoda maxima, còn gọi là nhện săn khổng lồ là một loài nhện thuộc họ Sparassidae, phân bố ở Lào. Loài nhện này có đặc điểm hoạt động săn mồi thay vì dệt mạng để bắt mồi. Nó được coi là loài nhện lớn nhất thế giới theo đường kính với sải chân có thể dài tới 30 cm.

Phát hiện
Heteropoda maxima được P. Jäger mô tả lần đầu tiên vào năm 2001, sau khi được phát hiện trong một hang động ở Lào. Hơn một nghìn loài động thực vật mới đã được tìm thấy từ năm 1997 đến năm 2007 tại Tiểu vùng sông Mekong Mở rộng.

Một đại diện của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên cho thấy rằng thật đáng ngạc nhiên khi một loài lớn như vậy vẫn chưa được khám phá trong một thời gian dài.

Miêu tả
Loài nhện này có màu nâu vàng với một số đốm đen phân bố không đều ở nửa phía sau. Chân có dải tối rộng trước khi uốn cong đầu tiên. Giống như tất cả các loài nhện cùng họ, chân của loài này rất dài so với cơ thể và xoắn về phía trước theo kiểu càng cua.

Ngoài kích thước của nó, H. maxima có thể được phân biệt với các loài Heteropoda khác bằng các đặc điểm sinh dục.

Nhện săn khổng lồ là thành viên lớn nhất của họ Sparassidae, có sải chân dài 30 cm và chiều dài cơ thể 4,6 cm. Thành viên lớn nhất được biết đến của họ Sparassidae được biết đến trước khi phát hiện ra H. maxima là loài Beregama aurea của Úc (L. Koch, 1875) với chiều dài cơ thể khoảng 4 cm. (Các thành viên tương đối lớn khác của họ này đã được phát hiện, bao gồm Cerbalus aravaensis ở Trung Đông).

Phân bố và nơi ở
H. maxima được tìm thấy ở Lào, và có lẽ là loài sống trong hang động vì màu lông nhợt nhạt, đôi chân dài và những sợi lông đặc biệt ở bàn chân thứ hai của con đực. Không có hiện tượng suy giảm thị lực rõ ràng, có thể do loài này sống gần cửa hang.

Ăn thịt đồng loại
Florian và Diana Schnös đã phát hiện ra hành vi ăn thịt đồng loại của loài H. maxima trong một hang động gần Vang Vieng ở Lào. Các cá thể cái đã ăn cá thể đực sau khi giao phối.

Tham khảo

Đọc thêm

M
Động vật châu Á
Nhện châu Á
Động vật được mô tả năm 2001
Động vật đặc hữu Lào
Ăn thịt đồng loại


title: Sparassidae

text:
Sparassidae (trước đây là Heteropodidae) là một họ nhện. Trong tiếng Anh chúng được gọi là Huntsman spiders (nhện thợ săn) vì tốc độ và cách săn mồi của nó. Chúng cũng được gọi là giant crab spiders (nhện cua lớn), do kích thước và bề ngoài của nó. Con lớn hơn đôi khi được gọi là nhện gỗ vì chúng ưa thích sinh sống ở nơi có gỗ, hay nhện đồng hồ. Ở nam châu Phi chúng được gọi là nhện mưa và nhện ăn thằn lằn.

Các chi

 Adcatomus
 Anaptomecus
 Anchognatha
 Beregama
 Berlandia
 Bhutaniella
 Carparachne
 Cebrennus
 Cerbalus
 Cercetius
 Chrosioderma
 Clastes
 Damastes
 Decaphora
 Defectrix
 Delena
 Dermochrosia
 Eodelena
 Eusparassus
 Exopalystes
 Geminia
 Gnathopalystes
 Heteropoda
 Holconia
 Irileka
 Isopeda
 Isopedella
 Keilira
 Leucorchestris
 Macrinus
 Martensopoda
 Megaloremmius
 Micrommata
 Nolavia
 Nonianus
 Olios
 Orchestrella
 Origes
 Paenula
 Palystella
 Palystes
 Panaretella
 Pandercetes
 Parapalystes
 Pediana
 Pleorotus
 Polybetes
 Prusias
 Prychia
 Pseudomicrommata
 Pseudopoda
 Pseudosparianthis
 Remmius
 Rhacocnemis
 Rhitymna
 Sagellula
 Sampaiosia
 Sarotesius
 Sinopoda
 Sivalicus
 Sparianthina
 Sparianthis
 Spariolenus
 Spatala
 Staianus
 Stasina
 Stasinoides
 Stipax
 Strandiellum
 Thelcticopis
 Thomasettia
 Tibellomma
 Tychicus
 Typostola
 Vindullus
 Yiinthi
 Zachria

Chú thích

Tham khảo


title: Heteropoda

text:
Heteropoda là một chi nhện trong họ Sparassidae.

Các loài
Heteropoda Latreille, 1804
 Heteropoda acuta Davies, 1994
 Heteropoda aemulans Bayer & Jäger, 2009
 Heteropoda afghana Roewer, 1962
 Heteropoda alta Davies, 1994
 Heteropoda altmannae Jäger, 2008
 Heteropoda altithorax Strand, 1907
 Heteropoda amphora Fox, 1936
 Heteropoda analis Thorell, 1881
 Heteropoda andamanensis Tikader, 1977
 Heteropoda annulipoda Strand, 1911
 Heteropoda armillata (Thorell, 1887)
 Heteropoda atollicola Pocock, 1904
 Heteropoda atriventris Chrysanthus, 1965
 Heteropoda aulica (L. Koch, 1878)
 Heteropoda aureola He & Hu, 2000
 Heteropoda badiella Roewer, 1951
 Heteropoda bellendenker Davies, 1994
 Heteropoda belua Jäger, 2005
 Heteropoda beroni Jäger, 2005
 Heteropoda bhaikakai Patel & Patel, 1973
 Heteropoda bhattacharjeei Saha & Raychaudhuri, 2007
 Heteropoda bimaculata Thorell, 1878
 Heteropoda binnaburra Davies, 1994
 Heteropoda bivittata Thorell, 1877
 Heteropoda boiei (Doleschall, 1859)
 Heteropoda bonthainensis Merian, 1911
 Heteropoda borneensis (Thorell, 1890)
 Heteropoda boutani (Simon, 1906)
 Heteropoda bulburin Davies, 1994
 Heteropoda buxa Saha, Biswas & Raychaudhuri, 1995
 Heteropoda camelia Strand, 1914
 Heteropoda cavernicola Davies, 1994
 Heteropoda cervina (L. Koch, 1875)
 Heteropoda chelata (Strand, 1911)
 Heteropoda chelata vittichelis (Strand, 1911)
 Heteropoda chengbuensis Wang, 1990
 Heteropoda christae Jäger, 2008
 Heteropoda conwayensis Davies, 1994
 Heteropoda cooki Davies, 1994
 Heteropoda cooloola Davies, 1994
 Heteropoda crassa Simon, 1880
 Heteropoda crediton Davies, 1994
 Heteropoda cyanichelis Strand, 1907
 Heteropoda cyanognatha Thorell, 1881
 Heteropoda cyperusiria Barrion & Litsinger, 1995
 Heteropoda dagmarae Jäger & Vedel, 2005
 Heteropoda dasyurina (Hogg, 1914)
 Heteropoda davidbowie Jäger, 2008
 Heteropoda debalae Biswas & Roy, 2005
 Heteropoda debilis (L. Koch, 1875)
 Heteropoda denticulata Saha & Raychaudhuri, 2007
 Heteropoda distincta Davies, 1994
 Heteropoda duan Jäger, 2008
 Heteropoda elatana Strand, 1911
 Heteropoda eluta Karsch, 1891
 Heteropoda emarginativulva Strand, 1907
 Heteropoda ernstulrichi Jäger, 2008
 Heteropoda erythra Chrysanthus, 1965
 Heteropoda eungella Davies, 1994
 Heteropoda fabrei Simon, 1885
 Heteropoda fischeri Jäger, 2005
 Heteropoda flavocephala Merian, 1911
 Heteropoda furva Thorell, 1890
 Heteropoda garciai Barrion & Litsinger, 1995
 Heteropoda gemella Simon, 1877
 Heteropoda goonaneman Davies, 1994
 Heteropoda gordonensis Davies, 1994
 Heteropoda gourae Monga, Sadana & Singh, 1988
 Heteropoda graaflandi Strand, 1907
 Heteropoda grooteeylandt Davies, 1994
 Heteropoda gyirongensis Hu & Li, 1987
 Heteropoda hainanensis Li, 1991
 Heteropoda hampsoni Pocock, 1901
 Heteropoda helge Jäger, 2008
 Heteropoda hermitis (Hogg, 1914)
 Heteropoda hildebrandti Jäger, 2008
 Heteropoda hillerae Davies, 1994
 Heteropoda hippie Jäger, 2008
 Heteropoda hirsti Jäger, 2008
 Heteropoda holoventris Davies, 1994
 Heteropoda homstu Jäger, 2008
 Heteropoda hosei Pocock, 1897
 Heteropoda hupingensis Peng & Yin, 2001
 Heteropoda ignichelis (Simon, 1880)
 Heteropoda imbecilla Thorell, 1892
 Heteropoda jacobi Strand, 1911
 Heteropoda jaegerorum Jäger, 2008
 Heteropoda jasminae Jäger, 2008
 Heteropoda javana (Simon, 1880)
 Heteropoda jiangxiensis Li, 1991
 Heteropoda jugulans (L. Koch, 1876)
 Heteropoda kabaenae Strand, 1911
 Heteropoda kalbarri Davies, 1994
 Heteropoda kandiana Pocock, 1899
 Heteropoda kobroorica Strand, 1911
 Heteropoda kuekenthali Pocock, 1897
 Heteropoda kuluensis Sethi & Tikader, 1988
 Heteropoda laai Jäger, 2008
 Heteropoda languida Simon, 1887
 Heteropoda lashbrooki (Hogg, 1922)
 Heteropoda laurae Jäger, 2008
 Heteropoda lentula Pocock, 1901
 Heteropoda leprosa Simon, 1884
 Heteropoda leptoscelis Thorell, 1892
 Heteropoda lindbergi Roewer, 1962
 Heteropoda listeri Pocock, 1900
 Heteropoda loderstaedti Jäger, 2008
 Heteropoda longipes (L. Koch, 1875)
 Heteropoda lunula (Doleschall, 1857)
 Heteropoda luwuensis Merian, 1911
 Heteropoda malitiosa Simon, 1906
 Heteropoda manni (Strand, 1906)
 Heteropoda marillana Davies, 1994
 Heteropoda martinae Jäger, 2008
 Heteropoda martusa Jäger, 2000
 Heteropoda maxima Jäger, 2001
 Heteropoda mecistopus Pocock, 1898
 Heteropoda mediocris Simon, 1880
 Heteropoda meriani Jäger, 2008
 Heteropoda merkarensis Strand, 1907
 Heteropoda meticulosa Simon, 1880
 Heteropoda minahassae Merian, 1911
 Heteropoda mindiptanensis Chrysanthus, 1965
 Heteropoda modiglianii Thorell, 1890
 Heteropoda monroei Davies, 1994
 Heteropoda montana Thorell, 1890
 Heteropoda monteithi Davies, 1994
 Heteropoda mossman Davies, 1994
 Heteropoda murina (Pocock, 1897)
 Heteropoda muscicapa Strand, 1911
 Heteropoda nagarigoon Davies, 1994
 Heteropoda natans Jäger, 2005
 Heteropoda nebulosa Thorell, 1890
 Heteropoda nicki Strand, 1915
 Heteropoda nicki quala Strand, 1915
 Heteropoda nicobarensis Tikader, 1977
 Heteropoda nigriventer Pocock, 1897
 Heteropoda nilgirina Pocock, 1901
 Heteropoda ninahagen Jäger, 2008
 Heteropoda nirounensis (Simon, 1903)
 Heteropoda nobilis (L. Koch, 1875)
 Heteropoda novaguineensis Strand, 1911
 Heteropoda nyalama Hu & Li, 1987
 Heteropoda obtusa Thorell, 1890
 Heteropoda ocyalina (Simon, 1887)
 Heteropoda onoi Jäger, 2008
 Heteropoda pakawini Jäger, 2008
 Heteropoda panaretiformis Strand, 1906
 Heteropoda parva Jäger, 2000
 Heteropoda pedata Strand, 1907
 Heteropoda pedata magna Strand, 1909
 Heteropoda phasma Simon, 1897
 Heteropoda pingtungensis Zhu & Tso, 2006
 Heteropoda planiceps (Pocock, 1897)
 Heteropoda plebeja Thorell, 1887
 Heteropoda pressula Simon, 1886
 Heteropoda procera (L. Koch, 1867)
 Heteropoda raveni Davies, 1994
 Heteropoda regalis (Roewer, 1938)
 Heteropoda reinholdae Jäger, 2008
 Heteropoda renibulbis Davies, 1994
 Heteropoda richlingi Jäger, 2008
 Heteropoda robusta Fage, 1924
 Heteropoda rosea Karsch, 1879
 Heteropoda rubra Chrysanthus, 1965
 Heteropoda rufognatha Strand, 1907
 Heteropoda rundle Davies, 1994
 Heteropoda ruricola Thorell, 1881
 Heteropoda sarotoides Järvi, 1914
 Heteropoda sartrix (L. Koch, 1865)
 Heteropoda schlaginhaufeni Strand, 1911
 Heteropoda schwalbachorum Jäger, 2008
 Heteropoda schwendingeri Jäger, 2005
 Heteropoda sexpunctata Simon, 1885
 Heteropoda shillongensis Sethi & Tikader, 1988
 Heteropoda signata Thorell, 1890
 Heteropoda silvatica Davies, 1994
 Heteropoda simplex Jäger & Ono, 2000
 Heteropoda speciosus (Pocock, 1898)
 Heteropoda spenceri Davies, 1994
 Heteropoda spinipes (Pocock, 1897)
 Heteropoda spurgeon Davies, 1994
 Heteropoda squamacea Wang, 1990
 Heteropoda steineri Bayer & Jäger, 2009
 Heteropoda straminea Kundu, Biswas & Raychaudhuri, 1999
 Heteropoda strandi Jäger, 2002
 Heteropoda strasseni Strand, 1915
 Heteropoda striata Merian, 1911
 Heteropoda striatipes (Leardi, 1902)
 Heteropoda submaculata Thorell, 1881
 Heteropoda submaculata torricelliana Strand, 1911
 Heteropoda subplebeia Strand, 1907
 Heteropoda subtilis Karsch, 1891
 Heteropoda sumatrana Thorell, 1890
 Heteropoda sumatrana javacola Strand, 1907
 Heteropoda teranganica Strand, 1911
 Heteropoda tetrica Thorell, 1897
 Heteropoda thoracica (C. L. Koch, 1845)
 Heteropoda tokarensis Yaginuma, 1961
 Heteropoda truncus (McCook, 1878)
 Heteropoda udolindenberg Jäger, 2008
 Heteropoda uexkuelli Jäger, 2008
 Heteropoda umbrata Karsch, 1891
 Heteropoda variegata (Simon, 1874)
 Heteropoda veiliana Strand, 1907
 Heteropoda venatoria (Linnaeus, 1767)
 Heteropoda venatoria chinesica Strand, 1907
 Heteropoda venatoria emarginata Thorell, 1881
 Heteropoda venatoria foveolata Thorell, 1881
 Heteropoda venatoria japonica Strand, 1907
 Heteropoda venatoria maculipes Strand, 1907
 Heteropoda venatoria pseudomarginata Strand, 1909
 Heteropoda vespersa Davies, 1994
 Heteropoda warrumbungle Davies, 1994
 Heteropoda warthiana Strand, 1907
 Heteropoda willunga Davies, 1994
 Heteropoda zuviele Jäger, 2008

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sparassidae


title: Heteropoda gyirongensis

text:
Heteropoda gyirongensis là một loài nhện trong họ Sparassidae. Loài này được phát hiện ở Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

Heteropoda


title: Heteropoda nyalama

text:
Heteropoda nyalama là một loài nhện trong họ Sparassidae. Loài này được phát hiện ở Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

Heteropoda


title: Sinopoda altissima

text:
Sinopoda altissima là một loài nhện trong họ Sparassidae. Loài này được phát hiện ở Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

Sinopoda


title: Sinopoda himalayica

text:
Sinopoda himalayica là một loài nhện trong họ Sparassidae. Loài này được phát hiện ở Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

Sinopoda


title: Pseudopoda zhangmuensis

text:
Pseudopoda zhangmuensis là một loài nhện trong họ jachtkrabspinnen (Sparassidae). Loài này được phát hiện ở Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopoda