Ég rakst á þessa mynd þegar ég fletti rásum á teignum seint eitt kvöldið. Það hefur haldið áfram að vekja áhuga minn um tuttugu árum síðar, vegna mikilvægrar lexíu sem það kennir okkur um myrku hliðar mannlegs eðlis. Og þó hún segi sanna sögu sem gerist í seinni heimstyrjöldinni, þá er hún ótrúlega í samræmi við þá ljótu hluti sem gerast í Evrópu í dag. Ef þú hélst að „þjóðernishreinsanir“ eins og þær eru kallaðar í dag hafi eitthvað með kynþátt eða þjóðerni að gera, þá muntu hugsaðu öðruvísi eftir að hafa skoðað þessa sögu. Ég býst við að ég hafi verið frekar barnalegur í því að halda að illskan fylgi hvers kyns tilskildum reglum. Illskan er eins og illskan gerir.Þessi mynd kennir dýrmæta lexíu og ég mæli sérstaklega með henni við t.d. kirkjuhópa eða borgaraleg réttindasamtök. Ég býst ekki við að það verði of auðvelt að finna og leigja, en mig langar mjög til að sjá það aftur, því það er ein mögnuð sena í henni sem gefur algjörlega óviljandi en áhugaverða innsýn af banale ranghala "kynþáttaþekkingu". Í þessu atriði er aðalpersónan, sem var tekin til fanga af nasistum í upphafi stríðsins, „uppgötvuð“ af kynþáttayfirvöldum SS og henni vísað inn í herbergi. Þar leika þeir tveir eins konar getgátuleik, þar sem SS-foringinn getur ákvarðað hvaðan hetjan okkar (persóna Anthony Quinn) kom -- og hvaðan forfeður hans komu. Jæja, "komið að því" að persóna Quinn er ekki meðlimur í "óæðri" kynstofni, heldur þvert á móti, hann er fullkominn, erkitýpískur Aría! Sem þýðir ekki mikið fyrir persónu Quinn, sem hefur meiri áhuga á að tala um bæina, árnar og fjallgarðana sem SS-maðurinn var nýbúinn að nefna... Engu að síður hefur það sína kosti að vera fullkomin arísk erkitýpa. Hann fær meðal annars að yfirgefa vinnu sína í þrælavinnuverksmiðju þar sem hann klæðist röndóttum tuskum og í þrælamódelvinnu þar sem hann fær að klæðast sérsniðnum nasistabúningum. Já, það er klárlega betra tónleikahald fyrir gaur sem kunni alltaf að meta að vera í fallegum fötum... þangað til her bandamanna koma og þekkja andlit hans af forsíðum tímarita.