Áberandi kvikmyndafyrirbæri seint á níunda áratugnum og snemma á tíunda áratugnum var fjöldi Óskarsverðlauna sem fóru til leikara sem leika persónur sem voru ýmist líkamlega eða andlega fötluð. Fyrst voru verðlaun Marlee Matlin fyrir "Children of a Lesser God" árið 1986, og næstu tíu árin voru önnur verðlaun fyrir "besta leikkona" (Holly Hunter fyrir "The Piano" árið 1994) og ekki færri en fimm "besti leikari" " verðlaun (Dustin Hoffman árið 1988 fyrir "Rain Man", Daniel Day-Lewis árið 1989 fyrir "My Left Foot", Al Pacino árið 1992 fyrir "Scent of a Woman", Tom Hanks árið 1994 fyrir "Forrest Gump" og Geoffrey Rush árið 1996 fyrir "Shine") fyrir myndir af fötluðum. Matlin, sem lék heyrnarlausa konu, er sjálf heyrnarlaus, en allir hinir eru vinnufærir. Þetta fyrirbæri vakti nokkrar neikvæðar athugasemdir á sínum tíma og komu fram ábendingar um að þessar viðurkenningar væru veittar meira fyrir pólitíska rétthugsun en fyrir gæði leiklistarinnar. Þegar Jodie Foster tókst ekki að vinna "Besta leikkonan" fyrir "Nell" árið 1994 sáu sumir þetta sem vísbendingu um bakslag gegn þessari tegund túlkunar. Mín skoðun er hins vegar sú að meirihluti þessara verðlauna hafi verið verðskuldaður. Ég hélt að verðlaunin 1992 hefðu átt að fá annaðhvort Clint Eastwood eða Robert Downey frekar en Pacino, en fyrir utan það hefði sá eini sem ég var ósammála verið Hanks, og það var vegna þess að ég vildi frekar frammistöðu Nigel Hawthorne í "The Madness of Georg konungur". Í þeirri mynd lék Hawthorne auðvitað persónu sem var geðveik. "My Left Foot" var byggð á sjálfsævisögu írska rithöfundarins og málarans Christy Brown. Brown fæddist árið 1931, eitt af þrettán börnum verkalýðsfjölskyldu í Dublin. Hann fæddist með heilalömun og var í fyrstu ranglega talinn vera geðfatlaður líka. Hann var lengi ófær um vísvitandi hreyfingar eða tal, en uppgötvaði að lokum að hann gat stjórnað hreyfingum eins hluta líkamans, vinstri fótar (þar af leiðandi titillinn). Hann lærði að skrifa og teikna með því að halda krítarstykki á milli tánna og varð síðan málari og útgefinn skáldsagnahöfundur og skáld. Lífið í verkamannastéttinni í Dublin á þriðja og fjórða áratugnum gæti verið erfitt og borgin sem Jim Sheridan (sjálfur er Dublinari) sýnir okkur hér er að mörgu leyti ljótur, grár, glaðlyndur staður, mjög ólíkur venjulegum hugmyndum okkar um „Smaragdinn“. Eyja". (Sheridan og Day-Lewis áttu síðar að vinna saman að annarri mynd með írsku þema, "In the Name of the Father"). Á móti þessu verður hins vegar að setja glaðværð og anda fólksins, sérstaklega Brown fjölskyldunnar. Mikið af velgengni Christy var að þakka stuðningi sem hann fékk frá foreldrum sínum, sem neituðu að leyfa honum að vera stofnanavæddur og trúðu alltaf á greindina sem leyndist undir örkumla ytra byrði, og frá systkinum hans. Við sjáum hvernig bræður hans voru vanir að hjóla honum í sérgerðri kerru og hvernig þeir hjálpuðu múraraföður sínum að byggja Christy sitt eigið herbergi í bakgarðinum þeirra. Myndin hefði auðveldlega getað runnið út í tilfinningasemi og endað sem enn ein hjartahlýjandi „sigur yfir mótlæti“ mynd. Að hún geri það ekki stafar af ýmsum þáttum, aðallega stórkostlegum leikaraskap. Day-Lewis hefur á ferlinum sýnt fjölda fína leikja en þetta ásamt nýútkomnu "There Will Be Blood" er hans besta. Hann er aldrei minna en 100% sannfærandi sem Christie; Píndar, rykkaðar hreyfingar hans og erfiðar taltilraunir sannfæra okkur um að við séum í raun og veru að fylgjast með fötluðum einstaklingi, jafnvel þó að við vitsmunalega gerum okkur vel grein fyrir því að Day-Lewis er vinnufær. Hinar frammistöðurnar sem standa upp úr eru frá Fiona Shaw sem læriföður hans Dr Eileen Cole, frá Hugh O'Conor sem hinn unga Christy og frá Brenda Fricker sem móður Christy (sem vann hana "besta leikkona í aukahlutverki"). Hin ástæðan fyrir því að myndin sleppur við tilfinningasemi er sú að hún reynir ekki að tilfinningavera aðalpersónu sína. Christy Brown átti erfitt líf en hann gat líka verið erfiður í sambúð og myndin gefur okkur "vörtur og allt" andlitsmynd. Hann var mikill drykkjumaður, gefinn fyrir ljótt orðalag og viðkvæmur fyrir reiði. Hann gæti líka verið eigingjarn og stjórnað þeim sem í kringum hann voru og myndin sýnir okkur allar þessar hliðar persónu hans. Auðvitað sýnir það okkur líka jákvæðu hliðarnar - hugrekki hans, ákveðni og vonda húmorinn. Leikur Day-Lewis er ekki bara líkamlega sannfærandi, þar sem hann sannfærir okkur um að trúa á fötlun persónu hans, heldur einnig tilfinningalega og vitsmunalega sannfærandi, þar sem hann dregur fram allar þessar mismunandi hliðar persónu Christy. Óskarinn hans vann í tönnum á mjög sterkum andstæðingum eins og Robin Williams og Kenneth Branagh, en það var verðskuldað. 8/10