Það er sagt að þessi mynd sé eða hafi verið bönnuð í Bandaríkjunum síðan hún kom út. Þar sem það eru engar upplýsingar um IMDb verð ég að treysta á aðrar heimildir mínar og trúa því. Ef þetta er í raun og veru satt er myndin enn meiðandi og ógnvekjandi og er hún það samt. Myndin er svokölluð mockumentary, þó mér finnist umfjöllunarefnið of alvarlegt kalla það svona. Það skapar atburðarás þar sem Ameríka er eins og herríki og allir byltingarkenndir hlutir eru handteknir strax án sannana. Eftir lögboðinn dómstól þurfa þeir að ákveða hvort þeir fara í fangelsi í nokkur ár eða velja refsigarðinn. Í því þurfa þeir að ganga í gegnum eyðimörkina í þrjá daga til að komast að bandarískum fána, 50 mílur á undan, á meðan þeim er fylgt eftir af lögreglu- og hersveitum. Myndin sjálf þykist vera heimildarmynd um þessi atvik og fylgir þeim báðum. dómstólarnir og veiðarnar í eyðimörkinni, teknar af evrópskum kvikmyndatökuliðum. Allar staðreyndir eru útskýrðar, spyrjendur spyrja spurninga og kvikmynda allt. Fólk starir beint inn í myndavélina og öskrar á hana. Það virðist mjög, mjög raunverulegt. Að tala um raunsæi hér er bull. Þessi mynd snýst ekki um hvernig á að gera raunsæja mynd, hún snýst um hvernig slík mynd myndi líta út, ef hún væri raunveruleg. Og það myndi vissulega líta svona út. Ef það yrði samt tekið upp. Í „útópísku“ ríki eins og þessu væri örugglega ekki evrópskt kvikmyndateymi leyft að taka upp þessa hluti. Það er margt sem hræðir okkur. Sakborningar eru fólk úr öllum þjóðfélagsstéttum. Stjórnmálaleiðtogar, tónlistarmenn, rithöfundar, heimspekingar, atvinnulausir o.s.frv. Þeir virðast vera vonlausir, uppreisnargjarnir eða hræddir. Þeir eru engar hetjur. Þeir tala mikið í dómstólnum, vitandi að það leiðir ekki til neins, segja engu að síður allt sem þeir sögðu í ræðum og bókum og lögum áður. Einn segir að hann sé ekki hræddur við að deyja. Er þetta satt? Jæja, hann þarf ekki að hlaupa í gegnum eyðimörkina sem löggan veiddi. Sakborningarnir eiga enga möguleika, eða að minnsta kosti, eini möguleikinn þeirra, ákvörðunin milli fangelsis og refsigarðs, er í raun engin tækifæri. Það hvernig þeir ákveða að lokum og hvernig kvikmyndin endar, gerir það ljóst að svona hetjudáð er sjálfsmorð. Þessir dómstólar minna okkur mikið á dómstóla í Þriðja ríkinu. Embættismenn nota samskonar hugsjónamál, hunsa öll rök sakborninga, byrja að öskra á þá og segja þeim síðan að þeir eigi að þegja. Þeir vara sakborninga við því að „gæta tungumálsins þeirra“ og móðga þá miklu meira. Þeir spyrja þá spurninga, sakborningarnir geta ekki svarað, en það er aldrei ætlunin að þeir ættu að gera það. Þessar senur eru yfirlýsing um það sem við köllum réttlæti. Atriðin í eyðimörkinni eru á öðru plani. Þegar við sjáum fangana í fyrsta skipti gerum við okkur grein fyrir því að þeir gera sér grein fyrir því að þeir hafa ekki tækifæri. Að sjá eyðimörkina og fjöllin, finna fyrir sólinni og þorstanum, þeir hafa ekki hugmynd um hvernig þeir ættu að standa sig þessa frjálsu daga. Kvikmyndahópurinn fylgir þeim og talar við þá á meðan þeir reyna að flýja þessa brjálæði. Þeir rífast, ættu þeir að spila leikinn, eða flýja eða gera uppreisn? Þetta leiðir allt til þess sama og enginn er hissa. Sumir munu spyrja hvort slíkir garðar væru til í raun og veru í slíku ástandi? Af hverju ekki? Það tæmir fangelsin og gerir stjórnvöldum kleift að refsa byltingarmönnum eins og þeir vilja. Það er ekki gasklefi en nasistar drápu gyðinga áður en fangabúðir voru byggðar. Samanburðurinn er sanngjarn, þar sem þeir eru enginn raunverulegur munur. Myndin er skelfileg og niðurdrepandi. Vandamálin sem talað er um hljóma kunnuglega að hunsa. Þetta er ekki vísindaskáldskapur. Að tala um fátækt, atvinnuleysi og glæpi er ekki útópískt. Myndin sýnir okkur að ríkisstjórn og lýðræði eins og það er kynnt fyrir okkur er ekki bara gagnslaust heldur hættulegt. Það sýnir okkur líka að bylting er ekki örugglega lausnin. Sakborningarnir virðast vera ruglaðir því þeir vita ekki alveg hvernig þeir eiga að berjast gegn þessu. Þeir gera hluti, en fyrir ekki neitt. Jafnvel þótt þetta skili okkur enga lausn, þá er þetta samt yfirlýsing. Fyrir mér er það ógnvekjandi staðreyndin að banna þessa mynd. Hér höfum við kvikmynd sem sakar tap á frelsi, siðferði og friði. Hún sakar stjórnvöld, engu að síður uppspuni ríkisstjórn, um að vera hættuleg og ómannúðleg. Og slík mynd er bönnuð. Hugsaðu um það þegar þú sérð ameríska fánann næst.