David Cecil lávarður skrifaði áhugaverða bók á þriðja áratug 20. aldar FREMMULEGA VICTORIAN Skáldsagnahöfunda, þar sem hann skoðaði verk Dickens, Thackeray, Eliot, Trollope, frú Gaskell, Charlotte Bronte og Emily Bronte. Hann valdi þessa rithöfunda sem vinsælustu eftirlæti fyrri hluta Viktoríutímans og útskýrði styrkleika þeirra og veikleika (eins og hann sá þá) fyrir lesandi almenningi. Sum ummæli hans eiga vel við þennan dag, en eins og öll gagnrýni gefur hún líka hugmynd um tíðarandann í lífi gagnrýnandans. Cecil hugsaði mjög um George Eliot (Mary Ann Cross), sem skrifaði um sjö eða átta. bækur (þar á meðal skissur og ljóð). En fyrir flesta nútímalesendur þekkja þeir venjulega stystu bók hennar, SILAS MARNER, sem enn er lesin í einhverri framhaldsskólanámskrá. Hinar bækurnar, FELIX HOLT RADICAL, DANIEL DERONDA, MIDDLEMARCH, THE MILL ON THE FLOSS, ADAM BEDE, ROMOLA, SCENES OF CLERICAL LIFE, eru enn í prentun (Penguin er t.d. með flestar á prenti), en eru að mestu ólesið. Sú sem helst hefur vakið athygli í dag er síðasta skáldsaga hennar, DERONDA, þar sem hún fjallar um gyðinga í ensku samfélagi og byrjandi, fyrir Hertzl tegund zíonisma. ROMOLA er eina tilraun hennar til sögulegrar skáldsögu (um tilraun Savanarola um trúarlega hreint lýðveldi í Flórens á 1490). Kjötmesta skáldsaga hennar er MIDDLEMARCH, sem fjallar um enskt samfélag í héruðunum árið 1832, ár hins mikla umbótafrumvarps Grey lávarðar. Ég þurfti að lesa MIDDLEMARS í háskóla fyrir bókmenntanámskeið. Þetta er vissulega ígrunduð bók (Virginia Woolf kallaði hana fullorðnasta bók enskrar tungu). En hún þjáist (eins og allar skáldsögur Eliots) af einum galla - hún getur ekki skrifað lifandi, spennandi prósa. Þó að Dickens sé stundum of hress og Thackeray getur orðið prúður og hrífandi, og Trollope getur orðið (eins og Cecil lávarður segir) ósköp venjulegur í umræðum sínum, og Charlotte Bronte getur ekki útskýrt ákveðin sambönd vel, og frú Gaskell virðist best eiga við. með kvenpersónum, þær allar (og Emily Bronte í stakri skáldsögu sinni) halda áhuga lesandans. Að lesa flestar skáldsögur Eliots er eins og að reyna að meitla setningar úr marmarabubbum með tannstöngli! Hingað til hef ég lesið um fimmtíu síður af MILL OF THE FLOSS. Ég tek eftir því að einn hinna gagnrýnenda kláraði aldrei skáldsöguna líka. En ég hef lesið samantekt um hvað það snýst um. The Tullivers (Maggie og bróðir hennar Tom) eru aðalpersónurnar - þeir eiga mylluna í titlinum. Þrátt fyrir að vera nálægt í upphafi sögunnar, verður Maggie ástfangin af syni nágranna sem faðir hans á í lagalegum erfiðleikum með herra Tulliver eldri Tom lítur ekki á þetta samband og harmleikur sögunnar snýst um klofnaði á milli systkinanna, sem endaði með fráfalli þeirra við lokin (Maggie hleypur aftur í mylluna til að bjarga Tom í miklu flóði og þau deyja saman). Hún hlýtur að hafa heppnast vel hjá lesendum Viktoríutímans, en hún er mjög dapurleg og niðurdrepandi fyrir nútíma áhorfendur. Kvikmyndin breytti endalokunum aðeins - Maggie (Geraldine Fitzgerald) deyr í lokin með elskhuga sínum og Tom (James Mason) segir andlát þeirra við niðurstöðuna í metabók hans. Sagan er algerlega endurskrifuð, fyrir utan tvöfaldan dauða í flóðinu í lokin. Það hjálpar í raun ekki málin. Þrátt fyrir að Fitzgerald og Mason standi sig nokkuð vel í hlutum sínum, geta þeir í raun ekki dregið myndina upp með verkum sínum einum saman. Lokaútkoman er frekar minniháttar mynd, sem sem betur fer skaðaði ekki feril aðalhlutverksins. Það eina sem þarf að hafa í huga er að kærastinn var leikinn af Frank Lawton, sem tveimur árum áður lék David Copperfield sem fullorðinn á móti W.C.Fields, Lionel Barrymore og Maureen O'Sullivan. En svo átti Lawton í raun aldrei stóran kvikmyndaferil - hann var bara alltaf til í myndum, sumar góðar, aðrar miðlungs.