Terry Gilliam og David Peoples sameinuðust um að búa til eina snjöllustu og skapandi vísindaskáldsögumynd tíunda áratugarins. Fólk hefur reynst handrit með furðulegum útúrsnúningum og frábærum hugmyndum um eðli tímans Mér þykir sérstaklega vænt um þá hugmynd að maður getur ekki breytt fortíðinni; þetta er ágætis mótvægi við svo margar kvikmyndir sem eru á ferð um tíma sem segja annað líffræðilegar helförir og þunn lína milli geðheilsunnar og brjálæðis. Gilliam sýndi hugmyndir sínar með einstökum sérkennilegum, fullkomnun og frumleika. Sagan sjálf er grípandi: einn maður, James Cole (leikinn af Bruce Willis í hjartahlýjandi gjörningi) ferðast nokkra áratugi til fortíðar til að sækja upplýsingar um vírus sem hefur þurrkast út mannkyninu og skildu aðeins nokkra eftirlifendur eftir lifandi neðanjarðar: með þeim upplýsingum sem hann mun safna, vonast vísindamenn til að finna lækningu svo allir í framtíðinni geti snúið aftur upp á yfirborðið. En vegna þess að tímaferðatækni þeirra er ekki fullkomin, endar hann með því að vera sendur í átt að annarri annarri fortíð og flækja hlutina. Og upp úr því kemur ljómandi vísindaskáldsagnatryllir með tónum af film noir þar sem mörg stykki af risastóru púsluspili byrja að passa saman og mynda furðulega frásögn sem tekur þátt í dýraverndunarsinnum, ofsóknarbrjálæði í lok árþúsundsins, líffræðileg vopn, skynjun á veruleika og skilgreiningu á geðheilsu. Með svo flókinni mynd var auðvelt fyrir Gilliam og Peoples að skapa klúður, en þess í stað er Twelve Monkeys umhugsunarverð frásögn sem mun gleðja þá sem vilja fá áskorun og hafa þolinmæði til að meta klikkaðar hugmyndir. Ég horfði á þessa mynd einu sinni fyrir um 10 árum. Það merkti mig mikið: Ég man að ég hugsaði enn um marga daga á eftir; fyrir ungan huga minn virtist þetta alveg heillandi og þetta var ein af fyrstu myndunum sem fékk mig til að meta kvikmyndir sem eitthvað alvarlegt og mikilvægt. Ég hef horft aftur á þessa mynd fyrir nokkrum dögum á DVD og hún er betri en ég mundi eftir henni. Brad Pitt stelur samt öllum senum sem hann er í, leikur Jeffrey Goines nánast forleik að Tyler Durden persónu sinni í Fight Club ríkur krakki með einhverjar anarkista/ósamkvæmar hugmyndir sem er líka brjálaður og, samkvæmt Cole, kannski ábyrgur fyrir veira. Atriðin á milli Jeffreys og Cole í geðveikahúsinu eru þau bestu í myndinni, augu Pitt, rödd og sérkennileg framkoma sannfæra þig um að hann sé í raun brjálaður strákur sem er læstur í skekktri rökfræði, aðeins hann skilur. Óskarstilnefning Pitt var verðskulduð! Frammistaða Bruce Willis kom líka á óvart: hans mundi ég ekki vel, en hún er falleg og full af næmni; hann leikur mann sem eyddi næstum öllu lífi sínu neðanjarðar og þegar hann kemur að fortíðinni muntu deila barnalegri hrifningu hans af einhverju eins einfalt og að anda að sér fersku lofti morgunsins eða horfa á sólina fara upp. Cole er frekar óljós persóna, Peoples reyndi að fylla í hann dálítið myrkur og hann gerir aðra truflandi hluti við annað fólk og sjálfan sig: atriðið þar sem hann fjarlægir eigin tennur sýnir hversu langt heilabilun hans hefur farið óheft. Það er kaldhæðnislegt að Cole byrjaði ekki sem brjálaður karakter, en þegar hann byrjar að vara alla við endalokum heimsins er hann talinn brjálaður og sannfærður um að þetta sé allt í huga hans, þar til hann kemur á þeim tímapunkti að hann getur ekki greint fortíð frá framtíð , veruleiki úr skáldskap. Willis eyðir miklum tíma í að vera ruglaður og óöruggur og það virkar fullkomlega. Einn af skemmtilegu útúrsnúningunum í frásögninni er þegar Cole skreppa, Dr. Kathryn Railly, finnur óneitanlega sönnun fyrir því að hann er raunverulega frá framtíðinni og þarf nú að sannfæra hann aftur um verkefni sitt til að bjarga heiminum. Handritið er fullt af svona skrýtnum flækjum og heldur myndinni á hraða. Samband þeirra er líka vel hentugt, þó kannski dálítið þjappað tímans vegna. En ég naut þess að horfa á Cole og Railly verða ástfangin og reyna að flýja vald framtíðarinnar til að lifa friðsælu lífi í fortíðinni. En svo endar hlutirnir í hörmulegu/bitursætu hápunkti á flugvelli, þar sem öllum hlutum er pakkað saman, sem mun blása marga í burtu. Það eru tveir frábærir endir í þessari mynd, snúningur í merkingunni Se7en eða Fight Club, og fleira. náinn endir þar sem Railly húkar við hlið Cole sem var nýlega skotinn og horfir í kringum sig að yngri James Cole sem er að verða vitni að framtíðarsjálfinu sínu deyja; þau tvö líta stuttlega saman og hún brosir til hans. Snúningurinn er ljómandi góður, en ég vil frekar þennan endi fyrir tilfinningaleg áhrif. Madeleine Stowe er mjög góð að leika Dr. Railly, hún dró margar mismunandi tilfinningar frá mér í frammistöðu sinni. Kvikmyndin er full af dauðatilfinningu með þeirri hugmynd að fortíðinni sé ekki hægt að breyta: þessi mynd sýnir það á skelfilegan hátt. Það minnir mig á Chinatown í þeim skilningi, hvernig Jake Gittes klúðrar öllu því meira sem hann reynir að hjálpa. Persóna Railly deilir þeim dauða, því meira sem hún reynir að hjálpa Cole fyrst að takast á við „brjálæðið“ hans og síðan hjálpa honum í verkefni sínu því meira sogast þau inn í harmleik. Snúningurinn endar þó með vongóðri nótu, með tilfinningunni. Verkefni Cole hefur ekki verið til einskis. Twelve Monkeys er frábær mynd til að horfa á ef maður vill skemmta sér; það á ekki að vera list, þó það séu fleiri listamenn en margar listrænar kvikmyndir. Þetta er tilgerðarlaus kvikmynd þar sem allir þættir, frá tónlist til klippingar til búningahönnunar o.s.frv., komu fallega saman til að framleiða nútímalegt kvikmyndameistaraverk.