"La Maman et la putain" er fallegasta mynd allra tíma. Og það sem er mest áhrifamikið við hana gæti verið sambandið milli veruleika og listar sem myndin fjallar um, sem er beint innblásið af "A la Recherche du temps perdu" eftir Proust. Reyndar, "La Maman et la putain" og "Í leit að týndum tíma" “ Segir greinilega sömu söguna: söguna um bilun ástarinnar, sem endurtekur sig endalaust. Fyrsta konan heitir alltaf Gilberte, og önnur konan birtist eins og snúinn og vansköpuð tvífari Gilberte: Veronika er eins og „hóra Gilberte“, falleg eins og nóttin, en Gilberte var hrein og „fögur eins og dagurinn“. Eftir bilun fyrstu ástarinnar hefst önnur ást, en þessi er eins og þegar dæmd af þeirri fyrri. Veronika tekur sæti Gilberte, í lífi Alexandre og í myndinni. Hún myrkvar hana smám saman, fyrst af og til, Gilberte kemur enn þegar Alexandre bíður eftir Veroniku, síðan algjörlega. Það sýnir að þetta er sama sorgarsagan sem endurtekur sig, sama "ótrúa konan", eins og Alexandre segir, sem birtist endalaust - og ótrú er fyrir Proust æðsta punkturinn í ástinni, sem gerir hana til, en sem undirstrikar líka blekkingar hennar. List er hvað veldur flutningi á milli þess sem er fyrir utan - blekkinguna um ást - til þess sem er innra með, sem er sannleikurinn, og er að læra þennan sannleika. Til dæmis, þegar Veronika tekur eftir því undarlega hvernig Alexandre býr í rúminu, svarar hann að hann hafi séð það í kvikmynd, og svo, að kvikmynd, "það er gert fyrir það, að læra hvernig á að lifa, hvernig á að búa um rúm". Alexander vill lifa eins og hann var í kvikmynd, hann vill að líf hans sé list. Þessi listhugmynd kemur frá Proust, sem Eustache deilir sömu höfnun á "pólitískri list" og raunsæi í listinni. "La Maman et la putain" berst gegn hugmyndum um list "aðallega pólitíska" - sjá til dæmis kaldhæðna umfjöllun um pólitíska kvikmynd eftir Alexandre. Eins og Proust segir: "Listin kærir sig ekki um allar þessar boðanir og er aðeins til í þögn." Í fyrsta lagi er list sjálfsskoðun. Og það er líka þess vegna sem raunsæi eða náttúruhyggju er hafnað: listin þarf að umbreyta veruleikanum til að vera til. Proust skrifar: "Ég uppgötva blekkingu raunsæis, sem er lygi". Þess vegna leynir "La Maman et la putain" ekki gervileikann, undirstrikar hvernig leikararnir "segja" textann sinn: "því meira sem þú virðist gervi, því hærra ferðu", sagði Eustache. Eustache og Proust deila þessu báðir. hugmynd um að listamaðurinn sé "þýðandi" innri sannleika. En Alexandre mistókst þar sem Eustache náði árangri. „La Maman et la putain“ segir okkur að karakter sé ekki það sem hún er í raun og veru. Maður skynjar harmleikinn koma upp þegar lengra er haldið í myndinni, sem verður sorglegast. Þú getur séð það í andliti Alexandre, sem lítur meira og meira út eins og lifandi dauður. Maður sér það á því að senurnar lengjast og eftir smá stund gerist ekkert úti. Í lok myndarinnar, þegar þú sérð Alexandre skrifa og Veronika spyrja hvort hann sé að skrifa líf sitt, geturðu giskað á að hann sé það ekki, að jafnvel bókmenntir hafi mistekist. Í lok myndarinnar má sjá táknrænan dauða Alexanders, sem er gjörsamlega hrifinn af þunga raunveruleikans. Og á þessu pínulitlu herbergi hjúkrunarfræðings líkist Alexandre meira Albertine en Marcel. Til að útskýra þessa bilun má segja að Alexandre sé Balzac lesandi. Í „Forme et signification“ útskýrir Jean Rousset að í bók Prousts geti lesendur Balzac, sem eru Swann og Charlus, ekki unnið neina listsköpun, vegna þess að þeir sitja fastir í raunveruleikanum, sem þeir misskilja með list. Þeir sjá raunveruleikann í listinni og „gera sér ekki grein fyrir þeim umbreytingum sem nauðsynlega verða á milli lífs listamanns og verka hans, milli veruleika og listar“. Og það er einmitt Alexandre. Hann fullyrðir til dæmis að hann „elski konu af hliðstæðum ástæðum, vegna þess að hún lék til dæmis í Bresson's“. Hann er eins og Swann, sem verður ástfanginn af Odette vegna þess að hún lítur út eins og kona frá Botticelli."Lífið er kannski ekki köllun mín". Þessi hugsun er örugglega eftir Eustache, sem framdi sjálfsmorð, jafnvel þótt það sé sagt af Alexandre. Engu að síður er munur á Alexandre og Eustache: ef Eustache er algerlega Alexandre, er Alexandre eins og tvífari án listar, hræðileg sýn listamannsins, sem kristallar ótta hans. Með því að fella Veroniku í lok myndarinnar er Alexandre fordæmdur. að blekkingum. Það er dauðinn sem minnir mig á síðustu ramma myndarinnar, í andliti Jean-Pierre Léaud sem og í endalausu púkki Veroniku. Eða kannski er það nú þegar helvíti sem lýsir endalokunum, eins og í „Huit-Clot“ eftir Sarte, og alls ekki eins og í endanlegri frelsun „Le Temps retrouvé“. Ef Eustache hefði lesið Proust hefði Alexandre aldrei getað klárað bókina, alltaf truflaður af lífinu og Veroniku þegar hann reynir að lesa hana í íbúð sinni eða á kaffihúsum. "La Maman et la Putain" er eins og öfug tvöföldun af "Í leit að týndum tímum", sem segir til um hvernig Alexander verður ekki listamaður, en "A la Recherche du temps perdu" segir frá því hvernig Marcel verður rithöfundur (Genette) .Ef, eins og Baudelaire segir, listamaður segir „raunveruleikann í ljósi draums síns“ er það martröð hans sem Eustache segir okkur í „La Maman et la putain“.