Þetta er sértrúarmynd af mörgum ástæðum. Fyrst vegna stórkostlegrar velgengni sem söngleikur bæði á Broadway og London, síðan sem tónlistarmynd. Myndin er nálægt leikritinu og sumt af ögrun leikritsins er ekki lengur ögrandi tólf árum síðar. Orðræðan gegn Víetnamstríðinu er ekki lengur mótmælasöngur gegn stríðinu sjálfu, heldur sterkur söngur sem sýnir fram á hvernig ungu fólki seint á sjöunda áratugnum tókst að koma stjórnmálastéttinni niður. Milos Forman leikur sér að sumum aðstæðum í lok áttunda áratugarins eins og þröngsýnt réttlæti, sjálfmiðaða naflaréttlæti hinna ríku eða hinna litlu sem hafa aðeins eina valdsstöðu meira en hinna valdalausu. Hann spilar líka mikið með kynþáttaþáttinn og kynferðislega tvískinnunginn sem hann byggir upp allan tímann. Myndin er áfram skemmtileg og hugsi. Og það er auðvitað ótrúlegt að minnast þessara ára þegar við höfum notið þeirra forréttinda, og það var ekki tækifæri, að lifa þau. 11. nóvember 1969, fyrirskipaði Nixon fjöldafagnað fyrir vopnahléið 1918, sem varð skipun kennara á öllum stigum um að fara með nemendur sína á hátíðina og gönguna og styðja þannig innrásina í Kambódíu sem var í fullum gangi. Og sumir þora að kenna útlöndum í lýðræði. Ég man líka eftir langri herferð fyrir ákæru á hendur Nixon á árunum 1973-1974 sem mun að lokum leiða til afsagnar hans og eiðsvarnar Gerald Ford, fyrsta varaforseta og að lokum forseta Bandaríkjanna sem hafði ekki verið kjörinn, síðan hann var skipaður varaforseti af öldungadeildinni eftir að Spiro Agnew þurfti að segja af sér til að eiga yfir höfði sér réttarhöld, sakfellingu og dóm fyrir fjárdrátt. Auðvitað fær það okkur til að hugsa um nútímann þegar forseti Bandaríkjanna árið 2000 var ekki kjörinn af þjóðinni heldur af Hæstarétti, eða um stríð sem var hafnað af milljónum um allan heim frá upphafi, og jafnvel áður en það hófst, og var hafin gegn betri vitund Sameinuðu þjóðanna og þriggja fasta aðildarríkja öryggisráðsins. Og sumir tala um nýja heimsskipan sem byggir á virðingu annarra. Vestrænn nútímamaður virðist eiga í nokkrum vandræðum með að skilja að heimurinn er að breytast og hefur þegar breyst mikið og skynsamlega. Vestrænn nútímamaður virðist vera hálfgert samstilltur og þurfa sérstaka kvöldnámskeið til að læra að lýðræðið vill að meirihlutinn í heiminum sé meirihlutinn og Vesturlönd eru langt frá þeim meirihluta, og að ef sovéska blokkin hefði getað að skilja að markaðshagkerfi er ekki kapítalismi heldur að markaðshagkerfi getur verið annaðhvort sósíalískt eða kapítalískt, Berlínarmúrinn hefði fallið, en öfugt, og að Kína hafi lært þá lexíu stórkostlega vel og sé við rætur múrsins sem þeir hafa. að klifra yfir til að komast að því að sósíalískt markaðshagkerfi þeirra þarf að leiða til pólitísks lýðræðis, en þeir munu, rétt eins og Víetnam tókst að endurreisa sig eftir þrjátíu ára illvígan stríðsárás og skaða. Með öðrum orðum, hár er fullkomið umhugsunarefni. Dr Jacques COULARDEAU, University Paris Dauphine, University Paris 1 Pantheon Sorbonne & University Versailles Saint Quentin en Yvelines