Spoilers ahead.2001: a Space Odyssey er án efa mest krefjandi og farsælasta mynd hins látna Stanley Kubrick. Þetta er ekki mynd sem þú horfir á til að skemmta þér eða skemmta þér. Þess í stað veitir hún þér veislu matar til umhugsunar, myndir sem sitja eftir í huganum löngu eftir að kvikmyndinni sjálfri lýkur. Þetta er kvikmynd sem þú gætir hugleitt. Kvikmyndin býður okkur viljandi upp á fleiri spurningar en hún getur svarað, hún er gerð til að pæla og dularfulla, en skilur engu að síður eftir lotningu og lotningu hjá áhorfandanum (það er að leyfa að hann hafi tekið þátt í því að skoða hana, njóta þess þessi mynd krefst nokkurrar fyrirhafnar af áhorfendum) spurningarnar sem hún vekur eru stórar og ógnvekjandi, varðandi tilurð og örlög mannkynsins, hún er æðsti staður í kosmískri hönnun og tilvist eða skortur á einhverri skapandi greind á bak við uppbygginguna alheimsins sjálfs. Fyrsta kvikmyndin Four Quartets gefur okkur sérstaka sýn á fortíðartegundina. Við sjáum fjarlæga forfeður okkar, hálfa apa hálfa menn, í því að vera nánast hungursneyð. Loftslagið hefur eyðilagt megnið af plöntulífinu og grænmetisdýrin eru nálægt hungri. Yfirjarðarhlutur, fullkomlega sléttur og hyrndur svartur einlitur, birtist og dýrin eru samtímis innblásin af nærveru hans til verkfæragerðar og ofbeldis. Þeim er breytt á einni nóttu í kjötætur og þegar tveir ættbálkar hittast nálægt vatnsból, eyðileggur ættbálkurinn, sem hefur þróað verkfærasmíði, auk trúarbragða, nágrannaættbálkinn. Hinn nýi höfðingi sigurættbálksins, styrktur af fyrstu leifum tækninnar, kastar sigri hrósandi upp í loftið beininu sem hann notaði sem vopn. Við sjáum beinið breytast í fljótandi gervihnött, sem inniheldur kjarnorkuvopn. Við komumst fljótt að því að heimurinn er í sundur af kjarnorkuofsóknarbrjálæði. Einkennin sem eru innblásin af útliti minnisvarða sem eitt sinn hjálpaði okkur að lifa af ógna nú tilveru okkar. Enn og aftur er mannkynið í kreppu, enn og aftur mun hin ójarðneska nærvera sem svarti eininginn táknar stíga inn til að aðstoða mannkynið í næsta skrefi í þróun þess. Við könnun á tunglinu uppgötvast einsteinn sem er eins og sá fyrri sem við höfum séð. Ríkisstjórnir heimsins, venjulega dauðlegir óvinir, hafa komið saman í leyni til að ræða afleiðingarnar. Erindi er skipulagt. minnisvarðinn hefur verið í einhvers konar fjarskiptasambandi við Júpíter. Nokkrir menn munu ferðast á áfangastað sendingarinnar. Flestum þeirra verður, að mestu leyti, haldið í biðstöðu hreyfingar. Flugmaður geimfarsins verður HAL ofurtölva sem hefur verið forrituð til að líkja eftir öllum eiginleikum mannsins. Kvikmyndin hefur margar framúrskarandi seríur. Eins og venjulega hjá Kubrick er notkun klassískrar tónlistar framúrskarandi. Eftirminnilegust eru "Blue Donube" og "Also Speke Zarathustra" (sérstaklega viðeigandi miðað við þema myndarinnar að fara yfir venjulega vitund.) Kvikmyndatakan er líka sérstaklega frábær, eftir eina áhorf munu síðustu 30 mínútur myndarinnar ásækja þig það sem eftir er af þitt líf. Persóna HAL er mikilvægust miðað við aðalritgerð myndarinnar. Með því að líkja eftir öllum eiginleikum manneskjunnar fær hann líka neikvæða eiginleika þeirra. Ofsóknarbrjálæðið sem hann þróar með sér sem leiðir næstum til eyðileggingar verkefnisins er nákvæmlega spegill þeirrar ofsóknaræðis sem hefur gert stjórnmálaástandinu aftur á jörðinni kleift að ná örvæntingarfullri kreppu. Myndin gefur til kynna að þetta séu eiginleikar sem við verðum að skilja eftir ef við ætlum að halda áfram í næsta áfanga í þróun okkar. Arkitektúr myndarinnar er líka þýðingarmikill. Hönnun margra geimfaranna er ætlað að stinga upp á æxlunarfærum og ferli fæðingar og endurfæðingar, aðal mótíf myndarinnar. Endalok ársins 2001 eru þau stórbrotnustu og sigursælustu sem tekin hafa verið upp. Þessi mynd tekur sýn á lífið svipað því sem kemur fram í ljóðum William Butler Yeats og skáldsögu James Joyce, Finnegan's Wake. Hún setur fram mynstur sögunnar og mannlegrar þróunar sem er hringlaga en samt framsækin, endurtekur sömu atburðina með miklu millibili, en þó með mannkynið að þróast í samræmi við vilja veru með stærri tilgang í huga. Þó að við lærum aldrei hver þessi tilgangur er, þá fullvissar myndin okkur um að mannkyninu sé ekki ætlað að mistakast, örlög þess eru stórkostleg umfram getu þess að ímynda sér. Það heldur áfram að koma mér á óvart að þrátt fyrir þessa mynd halda margir áfram að líta á Kubrick sem misanthrope. Þetta er trúarleg kvikmynd, ekki í hefðbundnum skilningi að fylgja neinni sérstakri trú, heldur vegna þess að hún vekur undrun yfir víðáttumiklu víðsýni tilverunnar og hún er að taka þátt í dýpstu og mikilvægustu spurningunum um tilgang og sannleika. Í höndum hvers annars leikstjóra væri þetta allt kannski aðeins of mikið. Lífssýn Hollywood er of lítilfjörleg, venjulega til að ná yfir glæsileika og styrkleika sýnar eins og þessarar. En Kubrick var hugsjónamaður, hann leikstýrir af fullkomnu öryggi, ekki bara að hann ráði við efni af þessu tagi heldur er hann sá eini sem gerir það. Ferlið við gerð þessarar myndar notaði öll skapandi auðlindir hans. Ritsamstarfið við Arthur C Clarke er það frjósamasta í kvikmyndasögunni. Kubrick þurfti að finna upp nokkrar af tæknibrellunum sem voru notaðar í ótrúlegum hápunkti myndarinnar. Úrræðin til að koma sýn hans til lífs voru ekki til á þeim tíma, svo hann kom þeim til. 2001 er alveg einstök kvikmyndaupplifun. Þeir sem missa af því gera það á skaða á eigin vitsmunalegum og hugmyndaríkum getu.