Byrjendalæsi byggir m.a. á hugmyndafræði
félagslegrar hugsmíðahyggju um námstileinkun.
Á grunni hugsmíðuhyggju er nám
skilgreint sem félagsleg hugsmíð
þar sem samskipti
gegna lykilhlutverki.
Litið er svo á að nám
byggist upp stig af stigi.
Hugmyndafræðin á rætur í kenningum
ýmissa fræðimanna t.d. hugmyndum um
að nám eigi sér stað í aðstæðum þar
sem reynir á samþættingu
hugrænna (Piaget), félagslegra (Vygotsky)
og athafnamiðaðra (Dewey) viðfangsefna.
Út frá þessum fræðum hafa þróast nýjar
hugmyndir til að nota í kennslu.
Dæmi um það eru 
t.d. hugtökin námsaðlögun
og stigskiptur stuðningur sem tengist
hugsun um svæði mögulegs þroska,
athafnamiðað nám, sem er nám í
gegnum reynslu og hugræna virkni,
reynsla og mál sem verkfæri
hugsunar og samskipta.
Byrjendalæsi er kennsluaðferð
sem hefur verið í þróun
í grunnskólum á Íslandi
frá árinu 2004
með forgöngu Miðstöðvar skólaþróunar
við Háskólann á Akureyri.
Byrjendalæsi er samvirk kennsluaðferð
sérstaklega miðuð að læsiskennslu í 1. -2. bekk
og hefur það að markmiði
að bæta læsi nemenda.
Samkvæmt skólanámskrá, almennum hluta,
Hlíðaskóla stendur að byrjendalæsi
sé kennsluaðferð sem unnið er eftir í
lestrar- og íslenskukennslu í 1.-4. bekk.
Aðferðin var þróuð til
lestrarkennslu í 1. og 2. bekk,
en hugmyndafræði hennar og leiðir
teygja sig yfir fyrstu fjóra árgangana.
Meginmarkmið Byrjendalæsis er að nemendur
nái góðum árangri í læsi frá byrjun skólagöngu.
Rík áhersla er lögð á að auka orðaforða
nemenda og efla lesskilning þeirra.
Lögð er áhersla á samvinnu og
samskipti nemenda í lestrarnáminu
og því vinna þeir oft
saman í pörum eða hópum.
Í Byrjendalæsi fyrir döff er notað táknmál
í kennslu fyrir nemendur táknmálssviðs
þar sem áhersla er lögð á sjónræna framsetningu
á íslensku í staðinn fyrir hljóðkerfisfræði.
Gæði kennslunnar byggja á að
unnið sé með texta við hæfi,
þar sem áhugi er virkjaður
og vinnan höfði til barnanna.
Einnig er lögð áhersla á
að setja skýr markmið,
fjölbreytni í öllum námsaðstæðum
og auðugt námsumhverfi.
Samvinna er mikils
metin í Byrjendalæsi
og sameiginleg upplifun barnanna
verður kveikjan að mörgum viðfangsefnum.
Góður Byrjendalæsiskennari
er fyrirmynd í læsisnámi
upplestur hans, samræður og
vinnubrögð er upphaf að frekari vinnu
og hann notar stigskiptan
stuðning eða "scaffolding"
til þess að auka færni
nemenda smám saman.
Einn af grundvallarþáttum læsis
er að málið er samskiptamiðill
og verkfæri hugsunar eins og
Vygotsky hefur bent á.
Orðaforði er lykill
að hverju tungumáli,
óaðskiljanlegur hluti
lestrar, ritunar og náms.
Fræðimenn leggja stöðugt
ríkari áherslu á talmálið
sem lykilþátt í námi.