KOMMISSIONENS FORORDNING (EU) Nr. 1218/2010
af 14. december 2010
om anvendelse af artikel 101, stk. 3, i traktaten om Den Europæiske Unions funktionsmåde på visse kategorier af specialiseringsaftaler
(EØS-relevant tekst)
EUROPA-KOMMISSIONEN HAR -
under henvisning til traktaten om Den Europæiske Unions funktionsmåde,
under henvisning til Rådets forordning (EØF) nr. 2821/71 af 20. december 1971 om anvendelse af bestemmelserne i traktatens artikel 85, stk. 3, på kategorier af aftaler, vedtagelser og samordnet praksis (1),
efter offentliggørelse af et udkast til denne forordning,
efter høring af Det Rådgivende Udvalg for Kartel- og Monopolspørgsmål, og
ud fra følgende betragtninger:
(1)
Ifølge forordning (EØF) nr. 2821/71 kan Kommissionen ved forordning anvende artikel 101, stk. 3, i traktaten om Den Europæiske Unions funktionsmåde (*1) på visse af de af traktatens artikel 101, stk. 1, omfattede kategorier af aftaler, vedtagelser og samordnet praksis vedrørende specialisering, herunder på aftaler, der er nødvendige til specialiseringens gennemførelse.
(2)
Kommissionens forordning (EF) nr. 2658/2000 af 29. november 2000 om anvendelse af traktatens artikel 81, stk. 3, på kategorier af specialiseringsaftaler (2) definerer kategorier af specialiseringsaftaler, som af Kommissionen anses for normalt at opfylde betingelserne i traktatens artikel 101, stk. 3. I betragtning af de globalt positive erfaringer med anvendelsen af nævnte forordning, som udløber den 31. december 2010, samt under henvisning til de erfaringer, der er indhøstet siden dens udstedelse, bør der vedtages en ny gruppefritagelsesforordning.
(3)
Denne forordning bør både sikre en effektiv beskyttelse af konkurrencen og skabe tilstrækkelig retssikkerhed for virksomhederne. Ved virkeliggørelsen af disse mål bør der tages hensyn til behovet for at forenkle den administrative kontrol og lovgivningsrammerne i videst muligt omfang. For specialiseringsaftaler mellem parter, der ikke når op over en vis markedsstyrke, kan det med hensyn til anvendelse af traktatens artikel 101, stk. 3, generelt antages, at aftalernes positive virkninger vil opveje enhver negativ indvirkning på konkurrencen.
(4)
For anvendelse af traktatens artikel 101, stk. 3, ved forordning er det ikke nødvendigt at definere, hvilke aftaler der kan falde ind under traktatens artikel 101, stk. 1. I den individuelle vurdering af aftaler efter traktatens artikel 101, stk. 1, må der tages hensyn til mange faktorer, i særdeleshed til markedsstrukturen på det relevante marked.
(5)
Anvendelsen af den fritagelse, der fastsættes i denne forordning, bør begrænses til de aftaler, der med tilstrækkelig sikkerhed kan antages at opfylde betingelserne i traktatens artikel 101, stk. 3.
(6)
Aftaler om specialisering inden for produktionen vil højst sandsynligt bidrage til at forbedre produktionen eller distributionen af varerne, hvis parterne har komplementære kompetencer, aktiver eller aktiviteter og derved kan koncentrere sig om fremstillingen af visse varer og således arbejde mere rationelt og udbyde varerne til lavere priser. Det samme gælder normalt også for specialiseringsaftaler vedrørende forberedelse af tjenesteydelser. Når der forefindes en effektiv konkurrence, må det forventes, at forbrugerne får en rimelig andel af de dermed forbundne fordele.
(7)
Sådanne fordele kan opnås ved aftaler, hvor en af parterne helt eller delvis giver afkald på at fremstille bestemte produkter eller forberede bestemte tjenesteydelser til fordel for en anden part (»ensidig specialisering«), aftaler, hvor hver part helt eller delvis giver afkald på at fremstille bestemte produkter eller forberede bestemte tjenesteydelser til fordel for en anden part (»gensidig specialisering«), og aftaler, hvor parterne forpligter sig til at fremstille bestemte produkter eller forberede bestemte tjenesteydelser i fællesskab (»fælles produktion«). For så vidt angår denne forordning, fordrer begreberne ensidig og gensidig specialisering ikke, at en part reducerer sin kapacitet, idet det er tilstrækkeligt, at de reducerer deres produktionsmængder. Begrebet fælles produktion fordrer imidlertid ikke, at parterne hver især reducerer deres produktionsaktiviteter, der falder uden for rækkevidden af deres planlagte fælles produktionsordning.
(8)
Selve karakteren af ensidige og gensidige specialiseringsaftaler forudsætter, at parterne er aktive på det samme produktmarked. Det er ikke nødvendigt, at parterne er aktive på det samme geografiske marked. Denne forordnings anvendelse på aftaler om ensidig specialisering og gensidig specialisering bør derfor kun gælde for situationer, hvor parterne er aktive på samme produktmarked. Fælles produktionsaftaler kan indgås af parter, der allerede er aktive på det samme produktmarked, men også af parter, der ønsker at skaffe sig adgang til et produktmarked ved hjælp af aftalen. Denne forordning bør derfor omfatte aftaler om fælles produktion, uanset om parterne allerede er aktive på samme produktmarked.
(9)
For at sikre at fordelene ved specialiseringen kan opnås, uden at en af parterne helt forlader et senere led end produktionsleddet, bør ensidige og gensidige specialiseringsaftaler kun være omfattet af denne forordning, når de indeholder forpligtelser om levering og indkøb eller fælles distribution. Leverings- og indkøbsforpligtelser kan, men skal ikke, være eksklusive.
(10)
Når parternes markedsandel på det relevante marked for de produkter, der er genstand for en specialiseringsaftale, ikke overstiger et bestemt niveau, vil sådanne aftaler normalt indebære økonomiske fordele i form af stordriftsfordele, effektivitetsgevinster eller bedre produktionsteknologi, samtidig med at de sikrer forbrugerne en rimelig andel i de dermed forbundne fordele. Hvor de produkter, der er fremstillet i henhold til en specialiseringsaftale imidlertid er mellemliggende produkter, som en eller flere af parterne helt eller delvis anvender internt til fremstilling af produkter i efterfølgende omsætningsled, som de dernæst sælger på markedet, bør fritagelsen i medfør af denne forordning også afhænge af, om parternes markedsandel af det relevante marked for disse produkter i efterfølgende omsætningsled ikke overstiger et bestemt niveau. Hvis kun parternes markedsandel på markedet for de mellemliggende produkter blev taget i betragtning, ville der i sådanne tilfælde ikke blive taget højde for risikoen for afskærmning eller prisforhøjelser for konkurrenternes input i efterfølgende omsætningsled. Der er imidlertid ingen formodning om, at specialiseringsaftaler enten er omfattet af traktatens artikel 101, stk. 1, eller ikke opfylder betingelserne i traktatens artikel 101, stk. 3, når de i denne forordning fastsatte markedsandelstærskler er overskredet, eller andre betingelser i denne forordning ikke er opfyldt. I sådanne tilfælde bør der foretages en individuel vurdering af specialiseringsaftalen på grundlag af traktatens artikel 101.
(11)
Denne forordning bør ikke fritage aftaler, der indeholder begrænsninger, som ikke er nødvendige for at opnå de positive virkninger af en aftale om specialisering. Aftaler, der indeholder visse former for alvorlige konkurrencebegrænsninger i forbindelse med fastsættelse af priser over for tredjemand, begrænsning af produktion eller salg og opdeling af markeder eller kunder, bør principielt være udelukket fra at kunne falde ind under fritagelsen ifølge denne forordning, uanset størrelsen af parternes markedsandel.
(12)
Begrænsningen af markedsandele, ikke-fritagelsen af visse aftaler og de betingelser, der fastsættes i denne forordning, sikrer normalt at aftaler, der er omfattet af gruppefritagelsen, ikke giver parterne mulighed for at udelukke konkurrencen for en væsentlig del af de pågældende produkter eller tjenesteydelser.
(13)
Kommissionen kan i medfør af artikel 29, stk. 1, i Rådets forordning (EF) nr. 1/2003 af 16. december 2002 om gennemførelse af konkurrencereglerne i traktatens artikel 81 og 82 (3) undlade at anvende denne forordning, hvis den i et konkret tilfælde konstaterer, at en aftale, der er omfattet af fritagelsen i denne forordning, alligevel har virkninger, som er uforenelige med betingelserne i traktatens artikel 101, stk. 3.
(14)
Medlemsstaternes konkurrencemyndigheder kan i medfør af artikel 29, stk. 2, i forordning (EF) nr. 1/2003 inddrage denne forordnings fritagelse for deres område eller en del heraf når en aftale, som fritagelsen i denne forordning finder anvendelse på, i et konkret tilfælde alligevel har virkninger, som er uforenelige med traktatens artikel 101, stk. 3, på den pågældende medlemsstats område eller en del deraf, og dette område frembyder alle de for et særskilt geografisk markeds karakteristika.
(15)
Fritagelse efter denne forordning kan i medfør af artikel 29 i forordning (EF) nr. 1/2003 inddrages, f.eks. hvor det relevante marked er meget koncentreret, og konkurrencen allerede er beskeden, navnlig på grund af andre markedsdeltageres respektive markedsstillinger eller forbindelser med andre markedsdeltagere som følge af parallelle specialiseringsaftaler.
(16)
Med henblik på at lette indgåelsen af specialiseringsaftaler, som vil kunne have strukturelle konsekvenser for parterne, bør denne forordnings gyldighedsperiode fastsættes til 12 år -
VEDTAGET DENNE FORORDNING:
Artikel 1
Definitioner
1. I denne forordning forstås ved:
a) »specialiseringsaftale«: en ensidig specialiseringsaftale, en gensidig specialiseringsaftale eller en fælles produktionsaftale
b) »ensidig specialiseringsaftale«: en aftale mellem to parter, som er aktive på samme produktmarked, hvorved en part indvilliger i helt eller delvis at ophøre med at producere bestemte produkter eller afstå fra at producere disse produkter, men køber dem hos den anden part, som indvilliger i at producere og levere disse produkter
c) »gensidig specialiseringsaftale«: en aftale mellem to eller flere parter, som er aktive på samme produktmarked, hvorved to eller flere parter på gensidig vis indvilliger i helt eller delvis at ophøre med at producere bestemte produkter eller afstå fra at producere bestemte, men andre produkter, men køber sådanne hos de andre parter, som indvilliger i at producere og levere disse produkter
d) »fælles produktionsaftale«: en aftale, hvorved to eller flere parter aftaler at producere bestemte produkter i fællesskab
e) »aftale«: en aftale, en vedtagelse inden for en sammenslutning af virksomheder eller en samordnet praksis
f) »produkt«: en vare eller tjenesteydelse, herunder såvel mellemliggende produkter eller tjenesteydelser som færdige produkter eller tjenesteydelser, men ikke distributions- og udlejningstjenester
g) »produktion«: fremstilling af varer eller forberedelse af tjenesteydelser, herunder fremstilling i underleverance
h) »forberedelse af tjenesteydelser«: aktiviteter i foregående omsætningsled med henblik på udbud af tjenesteydelser til kunder
i) »relevant marked«: det relevante produktmarked og geografiske marked for specialiseringsprodukterne, hvortil kommer, hvis specialiseringsprodukterne er mellemliggende produkter, som en eller flere af parterne helt eller delvis anvender internt til fremstilling af produkter i efterfølgende omsætningsled, det relevante produktmarked og geografiske marked for produkterne i efterfølgende omsætningsled
j) »specialiseringsprodukter«: de af specialiseringsaftalen omfattede produkter
k) »produkter i efterfølgende omsætningsled«: produkter, som specialiseringsprodukterne anvendes til af en eller flere af parterne som komponent, og som afsættes af disse parter på markedet
l) »konkurrerende virksomhed«: en faktisk eller potentiel konkurrent
m) »faktisk konkurrent«: en virksomhed, som er aktiv på det samme relevante marked
n) »potentiel konkurrent«: en virksomhed, som fraset specialiseringsaftalen på et realistisk grundlag og ikke blot som en teoretisk mulighed i tilfælde af en lille, men varig stigning i de relative priser på mindre end tre år vil kunne foretage de nødvendige ekstra investeringer eller afholde andre nødvendige omstillingsomkostninger og dermed indtræde på det relevante marked
o) »eksklusiv leveringsforpligtelse«: en forpligtelse til ikke at levere specialiseringsproduktet til en anden konkurrerende virksomhed end en aftalepart
p) »eksklusiv købsforpligtelse«: en forpligtelse til kun at købe specialiseringsproduktet hos en aftalepart
q) »fælles« i forbindelse med distribution, når parterne:
i)
udfører distributionen af produkterne med et fælles distributionshold, -enhed eller -virksomhed, eller
ii)
udnævner en tredjemand som distributør, med eksklusivrettigheder eller ej, forudsat at denne tredjemand ikke er en konkurrerende virksomhed
r) »distribution«: omfatter salg af varer og levering af tjenesteydelser.
2. I denne forordning omfatter udtrykkene »virksomhed« og »part« tillige disses respektive forbundne virksomheder.
Ved »forbundne virksomheder« forstås:
a)
virksomheder, hvori en af parterne i specialiseringsaftalen direkte eller indirekte
i)
kan udøve mere end halvdelen af stemmerettighederne
ii)
kan udpege mere end halvdelen af medlemmerne af bestyrelsen, direktionen eller andre organer, som repræsenterer virksomheden i retlig henseende, eller
iii)
har ret til at lede virksomhedens forretninger
b)
virksomheder, der direkte eller indirekte har de i litra a) nævnte rettigheder eller beføjelser over en af parterne i specialiseringsaftalen
c)
virksomheder, hvori en af de i litra b) omhandlede virksomheder direkte eller indirekte har de i litra a) nævnte rettigheder eller beføjelser
d)
virksomheder, hvori en af parterne i specialiseringsaftalen sammen med en eller flere af de virksomheder, der er omhandlet i litra a), b) eller c), har de i litra a) nævnte rettigheder eller beføjelser, eller hvori to eller flere af sidstnævnte virksomheder i fællesskab har de i litra a) nævnte rettigheder eller beføjelser
e)
virksomheder, hvori de i litra a) omhandlede rettigheder eller beføjelser indehaves i fællesskab af:
i)
parter i specialiseringsaftalen eller deres respektive forbundne virksomheder, som omhandlet i litra a)-d), eller
ii)
en eller flere parter i specialiseringsaftalen eller en eller flere af deres forbundne virksomheder, jf. litra a)-d), og en eller flere tredjeparter.
Artikel 2
Fritagelse
1. I henhold til traktatens artikel 101, stk. 3, og med forbehold af denne forordnings bestemmelser erklæres traktatens artikel 101, stk. 1, herved uanvendelig på specialiseringsaftaler.
Denne fritagelse finder anvendelse, for så vidt som disse aftaler indeholder konkurrencebegrænsninger, der falder ind under traktatens artikel 101, stk. 1.
2. Fritagelsen efter stk. 1 finder anvendelse på specialiseringsaftaler, der indeholder bestemmelser om overdragelse af eller meddelelse af licens på intellektuelle ejendomsrettigheder til en eller flere af parterne, forudsat at sådanne bestemmelser ikke udgør hovedformålet med sådanne aftaler, men er direkte knyttet til og nødvendige for deres gennemførelse.
3. Fritagelsen efter stk. 1 finder anvendelse på specialiseringsaftaler, når:
a)
parterne påtager sig en eksklusiv købs- eller en eksklusiv leveringsforpligtelse, eller
b)
parterne ikke hver for sig sælger specialiseringsprodukterne, men foretager fælles distribution af produkterne.
Artikel 3
Markedsandelstærskel
Fritagelsen efter artikel 2 finder anvendelse på betingelse af, at parterne tilsammen ikke har en markedsandel, der overstiger 20 % af noget relevant marked.
Artikel 4
Alvorlige konkurrencebegrænsninger
Fritagelsen efter artikel 2 gælder ikke for specialiseringsaftaler, der direkte eller indirekte, alene eller kombineret med andre faktorer, som parterne har afgørende indflydelse på, har nogen af de følgende formål:
a)
fastsætte priser ved salg af produkterne til tredjemand med undtagelse af fastsættelsen af priserne for direkte kunder i forbindelse med fælles distribution
b)
begrænse produktion eller salg med undtagelse af:
i)
bestemmelser om den aftalte mængde produkter i forbindelse med ensidige eller gensidige specialiseringsaftaler eller fastsættelse af kapacitet og produktionsomfang i forbindelse med fælles produktionsaftaler, og
ii)
fastsættelse af salgsmål i forbindelse med fælles distribution
c)
dele markeder eller kunder.
Artikel 5
Anvendelse af markedsandelstærsklen
Ved anvendelsen af den i artikel 3 fastsatte markedsandelstærskel gælder følgende:
a)
markedsandelen beregnes på grundlag af omsætningen på markedet. Foreligger der ingen oplysninger om omsætning på markedet, kan parternes markedsandel beregnes skønsmæssigt på grundlag af andre pålidelige markedsoplysninger, herunder salgsvolumen på markedet
b)
markedsandelen beregnes på grundlag af oplysninger vedrørende det foregående kalenderår
c)
markedsandelen for virksomheder omhandlet i artikel 1, stk. 2, andet afsnit, litra e), fordeles ligeligt mellem hver af de virksomheder, der har de rettigheder og beføjelser, opført i litra a) i dette afsnit
d)
hvis den i artikel 3 omhandlede markedsandel indledningsvis ikke overstiger 20 %, men efterfølgende overskrider denne grænse, uden dog at overstige 25 %, gælder fritagelsen efter artikel 2 fortsat i to på hinanden følgende kalenderår efter det år, hvor tærskelværdien på 20 % første gang blev overskredet
e)
hvis den i artikel 3 omhandlede markedsandel indledningsvis ikke overstiger 20 %, men efterfølgende overstiger 25 %, gælder fritagelsen efter artikel 2 fortsat i et kalenderår efter det år, hvor tærskelværdien på 25 % første gang blev overskredet
f)
litra d) og e) kan ikke kombineres, så en periode på to kalenderår overskrides.
Artikel 6
Overgangsperiode
I perioden fra den 1. januar 2011 til den 31. december 2012 finder forbuddet i traktatens artikel 101, stk. 1, ikke anvendelse på aftaler, som allerede var i kraft den 31. december 2010, og som ikke opfylder betingelserne for fritagelse efter denne forordning, men opfylder betingelserne for fritagelse efter forordning (EF) nr. 2658/2000.
Artikel 7
Gyldighedsperiode
Denne forordning træder i kraft den 1. januar 2011.
Den udløber den 31. december 2022.
Denne forordning er bindende i alle enkeltheder og gælder umiddelbart i hver medlemsstat.
Udfærdiget i Bruxelles, den 14. december 2010.
32010R1218
L 335/43
SLUŽBENI LIST EUROPSKE UNIJE
14.12.2010.
UREDBA KOMISIJE (EU) br. 1218/2010
od 14. prosinca 2010.
o primjeni članka 101. stavka 3. Ugovora o funkcioniranju Europske unije na određene kategorije sporazuma o specijalizaciji
(Tekst značajan za EGP)
EUROPSKA KOMISIJA,
uzimajući u obzir Ugovor o funkcioniranju Europske unije,
uzimajući u obzir Uredbu Vijeća (EEZ) br. 2821/71 od 20. prosinca 1971. o primjeni članka 85. stavka 3. Ugovora na kategorije sporazuma, odluka i usklađenih djelovanja (1),
nakon objave nacrta ove Uredbe,
nakon savjetovanja sa Savjetodavnim odborom za pitanja ograničavajućih djelovanja i vladajućih položaja,
budući da:
(1)
Uredba (EEZ) br. 2821/71 ovlašćuje Komisiju primijeniti putem uredbe članak 101. stavak 3. Ugovora o funkcioniranju Europske unije (2) na određene kategorije sporazuma, odluka i usklađenih djelovanja koji su obuhvaćeni člankom 101. stavkom 1. Ugovora i za cilj imaju specijalizaciju, uključujući i sporazume potrebne da se ona postigne.
(2)
Uredba Komisije (EZ) br. 2658/2000 od 29. studenoga 2000. o primjeni članka 81. stavka 3. Ugovora na kategorije sporazuma o specijalizaciji (3) definira kategorije sporazuma o specijalizaciji koje je Komisija smatrala da u pravilu ispunjavaju uvjete utvrđene u članku 101. stavku 3. Ugovora. S obzirom na cjelokupna pozitivna iskustva u primjeni te Uredbe, koja prestaje važiti 31. prosinca 2010., te uzimajući u obzir daljnja iskustva stečena od njezinog donošenja, primjereno je donijeti novu uredbu o skupnom izuzeću.
(3)
Ova bi uredba trebala zadovoljiti dva zahtjeva, i to osiguranje učinkovite zaštite tržišnog natjecanja i pružanje odgovarajuće pravne sigurnosti za poduzetnike. Pri ostvarivanju ovih ciljeva treba u najvećoj mogućoj mjeri uzeti u obzir potrebu pojednostavljenja upravnog nadzora i zakonodavnog okvira. U primjeni članka 101. stavka 3. Ugovora općenito se može pretpostaviti da će pod određenom razinom tržišne snage pozitivni učinci sporazuma o specijalizaciji prevagnuti nad negativnim učincima na tržišno natjecanje.
(4)
Za primjenu članka 101. stavka 3. Ugovora putem uredbe, nije potrebno utvrditi one sporazume koji mogu biti obuhvaćeni člankom 101. stavkom 1. Ugovora. U pojedinačnoj ocjeni sporazuma iz članka 101. stavka 1. Ugovora, treba voditi računa o nekoliko čimbenika, a posebno o tržišnoj strukturi na mjerodavnom tržištu.
(5)
Pogodnost izuzeća utvrđenu u ovoj Uredbi treba ograničiti na one sporazume za koje se s dostatnom sigurnošću može pretpostaviti da ispunjavaju uvjete iz članka 101. stavka 3. Ugovora.
(6)
Sporazumi o specijalizaciji u proizvodnji doprinose najvjerojatnije poboljšanju proizvodnje ili distribucije roba ako sudionici sporazuma posjeduju komplementarne vještine, sredstva ili aktivnosti, jer se tako mogu usredotočiti na proizvodnju određenih proizvoda i zbog toga poslovati učinkovitije i isporučiti jeftiniju robu. Isto općenito vrijedi i za sporazume o specijalizaciji u pripremi usluga. Kod učinkovitog tržišnog natjecanja postoji i vjerojatnost da će potrošači primiti znatan udjel u proizašlim koristima.
(7)
Takve prednosti mogu proizaći iz sporazuma kojima jedan sudionik sporazuma u cijelosti ili djelomično odustaje od proizvodnje određenih proizvoda ili pripreme određenih usluga u korist drugog sudionika (jednostrana specijalizacija), zatim iz sporazuma kojima svaki sudionik u cijelosti ili djelomično odustaje od proizvodnje određenih proizvoda ili pripreme određenih usluga u korist drugog sudionika (uzajamna specijalizacija) i iz sporazuma kojima se sudionici obvezuju zajednički proizvoditi određene proizvode ili pripremati određene usluge (zajednička proizvodnja). U kontekstu ove Uredbe, koncepti jednostrane i uzajamne specijalizacije ne znače smanjenje kapaciteta sudionika, budući je dovoljno smanjiti opseg njihove proizvodnje. Koncept zajedničke proizvodnje, međutim, ne znači da sudionici moraju smanjiti svoje vlastite proizvodne djelatnosti izvan područja njihovog dogovora o predviđenoj zajedničkoj proizvodnji.
(8)
Sporazumi o jednostranoj odnosno uzajamnoj specijalizaciji po svojoj prirodi pretpostavljaju da sudionici djeluju na istom proizvodnom tržištu. Nije nužno da sudionici djeluju na istom zemljopisnom tržištu. Slijedom toga, primjenu ove Uredbe na sporazume o jednostranoj i uzajamnoj specijalizaciji treba ograničiti na situacije u kojima sudionici djeluju na istom proizvodnom tržištu. Sporazumi o zajedničkoj proizvodnji mogu biti zaključeni između sudionika koji već djeluju na istom proizvodnom tržištu, ali i između sudionika koji žele ući na proizvodno tržište putem sporazuma. Stoga sporazumi o zajedničkoj proizvodnji trebaju biti unutar područja primjene ove Uredbe bez obzira na to jesu li sudionici već aktivni na istom proizvodnom tržištu.
(9)
Radi ostvarivanja prednosti specijalizacije a da pri tome jedna strana ne napusti tržište nakon proizvodnje, jednostrani i recipročni sporazumi o specijalizaciji trebaju biti obuhvaćeni ovom Uredbom samo ako propisuju obveze nabave i kupnje ili predviđaju zajedničku distribuciju. Obveze nabave i kupnje mogu, ali ne moraju, biti isključive prirode.
(10)
Može se pretpostaviti da, ako udjel sudionika na mjerodavnom tržištu proizvoda koji su predmet sporazuma o specijalizaciji ne prelazi određenu razinu, sporazumi u pravilu dovode do gospodarskih koristi u obliku ekonomije razmjera ili obujma ili boljih proizvodnih tehnologija, istodobno omogućujući potrošačima znatan udjel u nastalim koristima. Međutim, ako su proizvodi, koji se proizvode prema ugovoru o specijalizaciji, poluproizvodi koje jedan ili više sudionika u cijelosti ili djelomično koriste kao proizvodni ulaz za svoju vlastitu proizvodnju određenih silaznih proizvoda koje zatim prodaju na tržištu, izuzeće koje predviđa ova Uredba također bi trebalo biti uvjetovano time da udjel koji sudionici ostvaruju na mjerodavnom tržištu tih silaznih proizvoda ne prelazi određenu razinu. U takvom slučaju samo promatranje tržišnog udjela sudionika na razini poluproizvoda zanemarilo bi potencijalni rizik zatvaranja tržišta ili povećanja cijena proizvodnih ulaza za konkurente koji djeluju na razini silaznih proizvoda. Međutim, ne postoji pretpostavka niti da su sporazumi o specijalizaciji obuhvaćeni člankom 101. stavkom 1. Ugovora, niti da oni ne ispunjavaju uvjete iz članka 101. stavka 3. Ugovora u slučaju prelaska praga tržišnog udjela, utvrđenog ovog Uredbom, ili neispunjenja ostalih uvjeta iz ove Uredbe. U takvim slučajevima, potrebno je provesti pojedinačnu ocjenu sporazuma o specijalizaciji prema članku 101. Ugovora.
(11)
Ova Uredba ne bi trebala izuzimati sporazume koji sadržavaju ograničenja koja nisu prijeko potrebna kako bi se postigli pozitivni učinci proizašli iz sporazuma o specijalizaciji. U načelu, sporazumi koji sadrže određena stroga ograničenja tržišnog natjecanja koja se odnose na određivanje cijena koje se zaračunavaju trećim stranama, ograničavanje obujma proizvodnje ili prodaje i dodjeljivanje tržišta ili klijenata, trebaju biti isključeni iz povlastice izuzeća koje utvrđuje ova Uredba bez obzira na tržišni udjel sudionika.
(12)
Ograničenje tržišnog udjela, neizuzimanje određenih sporazuma i uvjeti predviđeni u ovoj Uredbi trebali bi osigurati da sporazumi na koje se odnosi skupno izuzeće ne omoguće sudionicima uklanjanje tržišnog natjecanja u odnosu na znatan dio dotičnih proizvoda ili usluga.
(13)
Ako u pojedinom slučaju Komisija utvrdi da sporazum, na koji se primjenjuje izuzeće predviđeno u ovoj Uredbi, ipak proizvodi učinke koji nisu usklađeni s člankom 101. stavkom 3. Ugovora, Komisija može povući pogodnost skupnih izuzeća iz ove Uredbe prema članku 29. stavku 1. Uredbe Vijeća (EZ) br. 1/2003 od 16. prosinca 2002. o provedbi pravila o tržišnom natjecanju koja su utvrđena u člancima 81. i 82. Ugovora (4).
(14)
U pojedinom slučaju u kojem sporazum, na koji se primjenjuje izuzeće predviđeno u ovoj Uredbi, ipak proizvodi učinke u suprotnosti s člankom 101. stavkom 3. Ugovora na državnom području države članice ili njegovom dijelu, a to državno područje ima sva obilježja zasebnog zemljopisnog tržišta, tijelo države članice nadležno za tržišno natjecanje može povući pogodnost skupnih izuzeća iz ove Uredbe prema članku 29. stavku 2. Uredbe (EZ) br. 1/2003 u odnosu na državno područje te države članice ili njegov dio.
(15)
Pogodnost iz ove Uredbe može biti povučena prema članku 29. Uredbe (EZ) br. 1/2003 ako je, primjerice, mjerodavno tržište vrlo koncentrirano i tržišno je natjecanje već oslabilo, posebno zbog pojedinačnih tržišnih položaja ostalih tržišnih sudionika ili veza između ostalih tržišnih sudionika koje su stvorene kroz paralelne sporazume o specijalizaciji.
(16)
Kako bi se olakšalo zaključivanje sporazuma o specijalizaciji, što se može odraziti na strukturu sudionika sporazuma, razdoblje valjanosti ove Uredbe treba odrediti na 12 godina,
DONIJELA JE OVU UREDBU:
Članak 1.
Definicije
1. Za potrebe ove Uredbe primjenjuju se sljedeće definicije:
(a)
„sporazum o specijalizaciji” znači jednostrani sporazum o specijalizaciji, uzajamni sporazum o specijalizaciji ili sporazum o zajedničkoj proizvodnji;
(b)
„jednostrani sporazum o specijalizaciji” znači sporazum između dvaju sudionika koji djeluju na istom proizvodnom tržištu, a na temelju kojeg jedan sudionik sporazuma pristaje prestati proizvoditi u cijelosti ili djelomično određene proizvode ili se suzdržavati od proizvodnje tih proizvoda, odnosno kupovati te proizvode od drugog sudionika koji pristaje proizvoditi i isporučivati te proizvode;
(c)
„uzajamni sporazum o specijalizaciji” znači sporazum između dvaju ili više sudionika koji djeluju na istom proizvodnom tržištu, na temelju kojeg dva ili više sudionika sporazuma na uzajamnoj osnovi pristaju u cijelosti ili djelomično prestati ili se suzdržavati od proizvodnje određenih, ali različitih proizvoda i kupovati te proizvode od drugih sudionika sporazuma koji pristaju proizvoditi i isporučivati te proizvode;
(d)
„sporazum o zajedničkoj proizvodnji” znači sporazum, na temelju kojeg dva ili više sudionika sporazuma zajednički proizvode određene proizvode;
(e)
„sporazum” znači sporazum, odluku udruženja poduzetnika ili usklađeno djelovanje;
(f)
„proizvod” znači roba ili usluga, uključujući i polu-gotova roba i/ili usluge i finalne proizvode i/ili usluge, uz iznimku usluga distribucije i iznajmljivanja;
(g)
„proizvodnja” znači proizvodnja robe ili pripremu usluga i uključuje proizvodnju putem kooperanata (podizvođača);
(h)
„priprema usluga” znači aktivnosti koje su uzlazno u odnosu na pružanje usluga klijentima;
(i)
„mjerodavno tržište” znači mjerodavno proizvodno i zemljopisno tržište kojem pripadaju proizvodi koji su predmetom ugovora o specijalizaciji i, dodatno, ako su ti proizvodi poluproizvodi koje jedan ili više sudionika sporazuma u cijelosti ili djelomično koriste za vlastitu proizvodnju silaznih proizvoda, to je mjerodavno proizvodno i zemljopisno tržište kojem pripadaju ti silazni proizvodi;
(j)
„proizvod koji je predmet specijalizacije” znači proizvod koji se proizvodi na temelju sporazuma o specijalizaciji;
(k)
„silazni proizvod” znači proizvod za koji jedan ili više sudionika sporazuma koristi proizvod koji je predmet specijalizacije kao proizvodni ulaz i koji ti sudionici prodaju na tržištu;
(l)
„konkurentni poduzetnik” znači stvaran ili potencijalan konkurent;
(m)
„stvarni konkurent” znači poduzetnik koji djeluje na istom mjerodavnom tržištu;
(n)
„potencijalni konkurent” znači poduzetnik koji bi vjerojatno, u slučaju nepostojanja sporazuma o specijalizaciji, na stvarnim osnovama, a ne samo kao puka teoretska mogućnost, u slučaju malog ali stalnog povećanja relativnih cijena u roku ne duljem od tri godine poduzeo neophodna dodatna ulaganja ili druge potrebne troškove zamjene kako bi ušao na mjerodavno tržište;
(o)
„obveza isključive opskrbe” znači obveza neopskrbljivanja konkurentnog poduzetnika, već samo sudionici sporazuma, proizvodima koji su predmet specijalizacije;
(p)
„obveza isključive kupnje” znači obveza kupovanja proizvoda koji je predmet specijalizacije samo od sudionika sporazuma;
(q)
„zajednička” u smislu distribucije znači da sudionici:
i.
distribuciju proizvoda provode kroz zajednički tim, organizaciju ili poduzetnika, ili
ii.
treću stranu imenuju distributerom na isključivoj ili neisključivoj osnovi, uz uvjet da treća strana nije konkurent;
(r)
„distribucija” znači distribucija, uključujući prodaju dobara i pružanje usluga.
2. Za potrebe ove Uredbe izrazi „poduzetnik” i „sudionik” uključuju njihove pripadajuće povezane poduzetnike.
Izraz „povezani poduzetnici” znači:
(a)
poduzetnici u kojima je jedan sudionik sporazuma o specijalizaciji, izravno ili neizravno:
i.
ovlašten iskoristi više od polovine glasačkih prava,
ii.
ovlašten imenovati više od polovine članova nadzornoga odbora, upravnoga odbora ili tijela koja zakonski zastupaju tog poduzetnika, ili
iii.
je ovlašten voditi poslove toga poduzetnika;
(b)
poduzetnici koji izravno ili neizravno imaju, nad sudionikom sporazuma o specijalizaciji, prava ili ovlaštenja navedena pod točkom (a);
(c)
poduzetnici u kojima poduzetnik naveden pod točkom (b) ima izravno ili neizravno prava ili ovlaštenja navedena pod točkom (a);
(d)
poduzetnici u kojima sudionik sporazuma o specijalizaciji zajedno s jednim ili više poduzetnika navedenih u točkama(a), (b) ili (c), odnosno u kojima dva ili više tih poduzetnika zajednički imaju prava ili ovlaštenja navedena pod točkom (a);
(e)
poduzetnici u kojima prava ili ovlaštenja navedena pod točkom (a) zajednički drže:
i.
sudionici sporazuma o specijalizaciji ili njihovi odnosni povezani poduzetnici navedeni u točkama (a) do (d), ili
ii.
jedan ili više sudionika sporazuma o specijalizaciji odnosno jedan ili više njihovih povezanih poduzetnika navedenih u točkama (a) do (d) i jedna ili više trećih strana.
Članak 2.
Izuzeće
1. U skladu s člankom 101. stavkom 3. Ugovora i podložno odredbama ove Uredbe, ovime se određuje da se članak 101. stavak 1. Ugovora ne primjenjuje na sporazume o specijalizaciji.
Ovo se izuzeće primjenjuje u mjeri u kojoj takvi sporazumi sadrže ograničenja tržišnog natjecanja koja su obuhvaćena člankom 101. stavkom 1. Ugovora.
2. Izuzeće iz stavka 1. također se primjenjuje na sporazume o specijalizaciji čije se odredbe odnose na dodjeljivanje ili licenciranje prava intelektualnog vlasništva jednom sudioniku ili više njih, pod uvjetom da te odredbe ne predstavljaju primarni predmet takvih sporazuma, već su izravno vezane i potrebne za njihovu provedbu.
3. Izuzeće iz stavka 1. također se primjenjuje na sporazume o specijalizaciji, kod kojih:
(a)
sudionici prihvaćaju obvezu isključive kupnje ili isključive isporuke; ili
(b)
sudionici nisu neovisni u prodaji proizvoda koji su predmet specijalizacije, nego zajednički distribuiraju te proizvode.
Članak 3.
Prag tržišnog udjela
Izuzeće predviđeno u članku 2. primjenjuje se pod uvjetom da zbrojeni tržišni udjel sudionika ne prelazi 20 % tržišnog udjela na mjerodavnom tržištu.
Članak 4.
Teška ograničenja
Izuzeće predviđeno u članku 2. ne primjenjuje se na sporazume o specijalizaciji koji, izravno ili neizravno, samostalno ili zajednički s drugim čimbenicima pod kontrolom sudionika, za svoj cilj imaju:
(a)
utvrđivanje cijena pri prodaji proizvoda trećim stranama uz iznimku određivanja cijena koje se zaračunavaju neposrednim klijentima u kontekstu zajedničke distribucije;
(b)
ograničenje proizvodnje ili prodaje uz iznimku:
i.
odredbi o dogovorenoj količini proizvoda u kontekstu jednostranih ili uzajamnih sporazuma o specijalizaciji ili o određivanju kapaciteta i obujma proizvodnje u kontekstu sporazuma o zajedničkoj proizvodnji, i
ii.
određivanja ciljanih prihoda od prodaje u kontekstu zajedničke distribucije;
(c)
podjelu tržišta ili klijenata.
Članak 5.
Primjena praga tržišnog udjela
Za potrebe primjenjivanja praga tržišnog udjela predviđenoga u članku 3. primjenjuju se sljedeća pravila:
(a)
tržišni udjel izračunava se na temelju vrijednosti prihoda od prodaje na tržištu; ako ti podaci nisu dostupni, procjene koje se temelje na drugim pouzdanim podacima o tržištu, uključujući količine robe prodane na tržištu, mogu se koristiti pri utvrđivanju tržišnog udjela sudionika;
(b)
tržišni udjel izračunava se na temelju podataka koji se odnose na prethodnu kalendarsku godinu;
(c)
tržišni udjel koji drže poduzetnici navedeni u točki (e) drugog podstavka članka 1. stavka 2. jednako se dijeli na svakog poduzetnika koji ima prava ili ovlaštenja navedena u točki (a) toga podstavka;
(d)
ako tržišni udjel iz članka 3. početno nije veći od 20 % već kasnije raste iznad ove razine a ne prijeđe 25 %, izuzeće predviđeno u članku 2. se i dalje primjenjuje na razdoblje od dvije uzastopne kalendarske godine nakon one godine u kojoj je prag od 20 % prvi put prijeđen;
(e)
ako tržišni udjel iz članka 3. početno nije veći od 20 % već kasnije raste iznad 25 %, izuzeće predviđeno u članku 2. se i dalje primjenjuje za vrijeme od jedne kalendarske godine nakon one godine u kojoj je razina od 25 % prvi put prijeđena;
(f)
pogodnost iz točaka (d) i (e) ne smije se zbrajati kako bi se premašilo razdoblje od dvije kalendarske godine.
Članak 6.
Prijelazno razdoblje
Zabrana utvrđena u članku 101. stavku 1. Ugovora ne primjenjuje se u razdoblju od 1. siječnja 2011. do 31. prosinca 2012. na sporazume koji su već na snazi od 31. prosinca 2010., a ne ispunjavaju uvjete za izuzeće iz ove Uredbe već ispunjavaju uvjete za izuzeće iz Uredbe (EZ) br. 2658/2000.
Članak 7.
Razdoblje valjanosti
Ova Uredba stupa na snagu 1. siječnja 2011.
Prestaje važiti 31. prosinca 2022.
Ova je Uredba u cijelosti obvezujuća i izravno se primjenjuje u svim državama članicama.
Sastavljeno u Bruxellesu 14. prosinca 2010.