KOMMISSIONENS AFGØRELSE
af 20. december 2010
om forlængelse af overgangsperioden for erhvervelse af landbrugsjord i Ungarn
(EØS-relevant tekst)
(2010/792/EU)
EUROPA-KOMMISSIONEN HAR -
under henvisning til traktaten om Tjekkiets, Estlands, Cyperns, Letlands, Litauens, Ungarns, Maltas, Polens, Sloveniens og Slovakiets tiltrædelse,
under henvisning til akten om Tjekkiets, Estlands, Cyperns, Letlands, Litauens, Ungarns, Maltas, Polens, Sloveniens og Slovakiets tiltrædelse, særlig bilag X, kapitel 3, punkt 2,
under henvisning til anmodning fra Ungarn, og
ud fra følgende betragtninger:
(1)
Det hedder i akten vedrørende Ungarns tiltrædelse, at Ungarn i syv år fra datoen for landets tiltrædelse af Unionen indtil den 30. april 2011 kan opretholde forbuddene i forbindelse med erhvervelse af landbrugsjord af fysiske personer, der ikke har bopæl i Ungarn eller er ungarske statsborgere, og juridiske personer. Dette udgør en midlertidig undtagelse fra princippet om fri bevægelighed for kapital, som er knæsat i artikel 63-66 i traktaten om Den Europæiske Unions funktionsmåde. Denne overgangsperiode kan kun forlænges med tre år.
(2)
Ungarn anmodede den 10. september 2010 om en forlængelse af overgangsperioden vedrørende erhvervelse af landsbrugsjord med tre år.
(3)
Hovedårsagen til overgangsperioden var et behov for at beskytte de socioøkonomiske vilkår for landbrugsaktiviteter i kølvandet på indførelsen af det indre marked og overgangen til den fælles landbrugspolitik i Ungarn. Overgangsperioden skulle især imødegå bekymringer over muligheden for forbigående virkninger på landbrugssektoren som følge af de oprindelige store forskelle i priserne på jord og i indtægter sammenlignet med Belgien, Danmark, Tyskland, Irland, Grækenland, Spanien, Frankrig, Italien, Luxembourg, Nederlandene, Østrig, Portugal, Finland, Sverige og Det Forenede Kongerige (i det følgende benævnt EU-15). Overgangsperioden blev også indført for at lette privatiseringsprocessen og tilbagegivelsen af landbrugsjord til landmændene, og Kommissionen understregede allerede i rapporten af 16. juli 2008 om revision af overgangsforanstaltningerne for erhvervelse af landbrugsejendom som fastsat i tiltrædelsestraktaten fra 2003 betydningen af at gennemføre denne politik inden udløbet af den planlagte overgangsperiode (1).
(4)
Til trods for en stigende konvergens for priserne på jord i Ungarn og priserne i EU-15 efter Ungarns tiltrædelse af Den Europæiske Union, er der stadig en forskel på 3-20 gange i de gennemsnitlige priser på jord i henhold til de oplysninger, som de ungarske myndigheder har indsendt. Selv om den fuldstændige konvergens for priserne på jord hverken var forventet eller blev opfattet som en nødvendig forudsætning for at afslutte overgangsperioden, er de mærkbare prisforskelle mellem Ungarn og EU-15 stadig af et sådant omfang, at de kan forhindre en smidig overgang mod priskonvergens. Forskellen i indtægter for landbrugsarbejdere og landmænd i Ungarn og indtægten i EU-15 er blevet reduceret, men der er dog stadig en forskel. Den ungarske landbrugssektor blev i henhold til oplysninger fra Eurostat desuden alvorligt ramt af den nylige globale finansielle og økonomiske krise, idet den reelle landbrugsindkomst pr. landbrugsarbejder her faldt mest markant i Unionen (ca. 30 % imod et EU-gennemsnit på ca. 12 %) i 2009. De lavere indtægter blev kombineret med dårligere kreditvilkår end i de fleste EU-15-lande, både hvad angår den nominelle rente og den kreditvolumen, der var til rådighed for landmændene. Tilstedeværelsen af de nye finansielle institutioner fra EU-15 efter Ungarns tiltrædelse er blevet sat i stå som følge af den finansielle og økonomiske krise.
(5)
Selv om der i overgangsperioden er gjort fremskridt med tilbagegivelsen af landbrugsjord til landmændene, er man dog stødt på vanskeligheder især siden 2008, og arbejdet er derfor endnu ikke afsluttet. En lignende tendens kan observeres, hvad angår privatiseringen af landbrugsjord. Manglende retssikkerhed vedrørende ejendomsrettigheder og underudviklede kredit- og forsikringsfaciliteter for landmænd svækker desuden det ungarske marked for landbrugsjord og hindrer, at markedet fungerer korrekt.
(6)
Det kan på denne baggrund forventes, hvilket de ungarske myndigheder også gør, at ophævelsen af restriktionerne den 1. maj 2011 vil lægge pres på priserne på jord i Ungarn. I betragtning af det store antal aktører, den meget opsplittede ejerstruktur på markedet for landbrugsjord, som ikke har forandret sig væsentligt siden tiltrædelsen, og den udbredte brug af leje af jord vil ophævelsen af restriktionerne sandsynligvis indvirke på hele sektoren. Der er således fare for alvorlige forstyrrelser på det ungarske marked for landbrugsjord efter udløbet af overgangsperioden.
(7)
En forlængelse af overgangsperioden for yderligere tre år, som omtalt i bilag X, kapitel 3, punkt 2, til tiltrædelsesakten, bør derfor indrømmes.
(8)
For at kunne forberede markedet fuldt ud til liberaliseringen er det stadig af allerstørste betydning, selv i en periode med dårlige økonomiske forhold, at skabe forbedringer i faktorer såsom kredit- og forsikringsfaciliteter for landmænd, privatiseringsprocessen og tilbagegivelsen af landbrugsjord i overgangsperioden, hvilket allerede blev fremhævet i midtvejsrapporten.
(9)
En øget tilgang af udenlandsk kapital til markedet for landbrugsjord udgør også potentielle fordele for dette marked i Ungarn. Udenlandske investeringer i landbrugssektoren kan, jf. midtvejsrapporten, også have væsentlige langsigtede virkninger for tilførsel af kapital og knowhow, på funktionsmåden på markedet for jord og på landbrugets produktivitet. En gradvis ophævelse af restriktionerne for udenlandsk ejerskab i løbet af overgangsperioden vil også bidrage til at gøre markedet parat til fuld liberalisering -
VEDTAGET DENNE AFGØRELSE:
Artikel 1
Overgangsperioden for erhvervelse af landbrugsjord i Ungarn, jf. bilag X, kapitel 3, punkt 2, til tiltrædelsesakten fra 2003, forlænges indtil den 30. april 2014.
Artikel 2
Denne afgørelse træder i kraft på tyvendedagen efter datoen for offentliggørelsen i Den Europæiske Unions Tidende.
Udfærdiget i Bruxelles, den 20. december 2010.
32010D0792
L 336/60
SLUŽBENI LIST EUROPSKE UNIJE
ODLUKA KOMISIJE
od 20. prosinca 2010.
o produljenju prijelaznog razdoblja za stjecanje poljoprivrednog zemljišta u Mađarskoj
(Tekst značajan za EGP)
(2010/792/EU)
EUROPSKA KOMISIJA,
uzimajući u obzir Ugovor o pristupanju Češke, Estonije, Cipra, Latvije, Litve, Mađarske, Malte, Poljske, Slovenije i Slovačke,
uzimajući u obzir Akt o pristupanju Češke, Estonije, Cipra, Latvije, Litve, Mađarske, Malte, Poljske, Slovenije i Slovačke, a posebno točku 2. poglavlja 3. Priloga X. tom Aktu,
uzimajući u obzir zahtjev koji je podnijela Mađarska,
budući da:
(1)
Aktom o pristupanju iz 2003. predviđeno je da Mađarska, u skladu s uvjetima propisanima tim Aktom, može tijekom sedmogodišnjeg razdoblja po pristupanju, koje istječe 30. travnja 2011., zadržati na snazi zabrane na temelju kojih fizičke osobe, koje nisu rezidenti ili državljani Mađarske, i pravne osobe nemaju pravo stjecanja poljoprivrednog zemljišta u Mađarskoj. Riječ je o privremenoj iznimci slobodnog kretanja kapitala, koje je zajamčeno člancima 63. do 66. Ugovora o funkcioniranju Europske unije. Ovo prijelazno razdoblje može se produljiti samo za daljnje tri godine.
(2)
Mađarska je 10. rujna 2010. podnijela zahtjev da se prijelazno razdoblje za stjecanje poljoprivrednog zemljišta u Mađarskoj produlji za daljnje tri godine.
(3)
Osnovni razlog uvođenja prijelaznog razdoblja bila je potreba zaštite društveno-ekonomskih uvjeta poljoprivredne djelatnosti nakon uvođenja jedinstvenog tržišta i prelaska na zajedničku poljoprivrednu politiku u Mađarskoj. Cilj prijelaznog razdoblja je posebno bio uvažavanje zabrinutosti u pogledu mogućeg utjecaja liberalizacije stjecanja poljoprivrednog zemljišta na poljoprivredni sektor zbog početnih znatnih razlika u cijenama zemljišta i dohodcima u odnosu na Austriju, Belgiju, Dansku, Finsku, Francusku, Njemačku, Grčku, Irsku, Italiju, Luksemburg, Nizozemsku, Portugal, Španjolsku, Švedsku i Ujedinjenu Kraljevinu (dalje u tekstu „EU-15”). Prijelazno je razdoblje također bilo namijenjeno i olakšavanju procesa privatizacije i povrata poljoprivrednog zemljišta poljoprivrednicima, a Komisija je u svom Izvješću od 16. srpnja 2008. o reviziji prijelaznih mjera za stjecanje poljoprivrednog zemljišta utvrđenih Ugovorom o pristupanju iz 2003. (dalje u tekstu „srednjoročna revizija”) već naglasila važnost okončanja te mjere do kraja predviđenog prijelaznog razdoblja (1).
(4)
Unatoč sve većem približavanju cijena zemljišta u Mađarskoj cijenama koje prevladavaju u državama EU-15, po pristupanju Mađarske Europskoj uniji, prema informacijama koje je dostavila Mađarska i dalje postoji trostruka do dvadeseterostruka razlika u prosječnim cijenama zemljišta. Premda se potpuno usklađivanje cijena zemljišta nije ni očekivalo, niti se smatra potrebnim preduvjetom za okončanje prijelaznog razdoblja, primjetne razlike u cijenama između Mađarske i država EU-15 su takve da bi još uvijek mogle predstavljati prepreku nesmetanom napretku prema usklađivanju cijena. I jaz između dohodaka poljoprivrednih radnika i poljoprivrednika u Mađarskoj i dohodaka u državama EU-15 se također smanjio, međutim još uvijek postoji. Osim toga je, prema podacima Eurostata, nedavna svjetska financijska i gospodarska kriza prilično snažno pogodila poljoprivredni sektor Mađarske te je realni poljoprivredni dohodak po radniku u 2009. doživio najznačajniju stopu pada u Uniji (od oko 30 posto u usporedbi s prosjekom Unije od otprilike 12 posto). Niži dohodak popratili su i lošiji uvjeti kreditiranja u odnosu na one u većini država EU-15, i u pogledu nominalnih kamatnih stopa i u pogledu opsega kredita dostupnih poljoprivrednicima. Financijska i gospodarska kriza također je ograničila očekivanu povećanu prisutnost novih financijskih institucija iz država EU-15 u Mađarskoj.
(5)
Premda je proces povrata doživio napredak tijekom prijelaznog razdoblja, taj proces još uvijek nije okončan zbog poteškoća koje su nastupile posebno nakon 2008. Sličan trend je primjetan i u pogledu privatizacije poljoprivrednog zemljišta. Nedostatak sigurnosti u pogledu vlasničkih prava kao i nedovoljno razvijene mogućnosti kreditiranja i osiguranja za poljoprivrednike dodatno oslabljuju mađarsko tržište poljoprivrednog zemljišta i sprečavaju njegovo nesmetano funkcioniranje.
(6)
U tom kontekstu može se očekivati - kao što predviđaju mađarske vlasti - da bi ukidanje ograničenja 1. svibnja 2011. stvorilo pritisak na cijene zemljišta u Mađarskoj. Povrh toga, uzimajući u obzir veliki broj uključenih, izrazito rascjepkanu vlasničku strukturu na tržištu poljoprivrednog zemljišta, koja se od pristupanja nije značajnije promijenila, te prevladavanje zakupa zemljišta, utjecaj bi se vjerojatno osjetio u čitavom sektoru. Stoga istekom prijelaznog razdoblja prijeti mogućnost ozbiljnih poremećaja tržišta poljoprivrednog zemljišta u Mađarskoj.
(7)
Stoga je potrebno odobriti produljenje prijelaznog razdoblja iz točke 2. poglavlja 3. Priloga X. Aktu o pristupanju za tri godine.
(8)
Radi potpune pripreme tržišta za liberalizaciju, i dalje je od presudne važnosti da se čak i u teškim gospodarskim okolnostima potiče poboljšanje čimbenika kao što su mogućnosti kreditiranja i osiguranja za poljoprivrednike, te povrat i privatizacija poljoprivrednog zemljišta tijekom prijelaznog razdoblja, kako je već naglašeno u okviru srednjoročne revizije.
(9)
Povećani priljev stranog kapitala na tržište poljoprivrednog zemljišta također znači i potencijalne koristi za to tržište u Mađarskoj. Kao što je već naglašeno u okviru srednjoročne revizije, strana ulaganja u poljoprivredni sektor također imaju značajne dugoročne učinke na dostupnost kapitala te stručnog znanja i iskustava, na funkcioniranje tržišta zemljišta te na poljoprivrednu produktivnost. Postupno smanjenje ograničenja u pogledu stranog vlasništva tijekom prijelaznog razdoblja također bi pridonijelo pripremi tržišta za potpunu liberalizaciju,
DONIJELA JE OVU ODLUKU:
Članak 1.
Prijelazno razdoblje za stjecanje poljoprivrednog zemljišta u Mađarskoj iz točke 2. poglavlja 3. Priloga X. Aktu o pristupanju iz 2003. produljuje se do 30. travnja 2014.
Članak 2.
Ova Odluka stupa na snagu dvadesetog dana od dana objave u Službenom listu Europske unije.
Sastavljeno u Bruxellesu 20. prosinca 2010.