KOMMISSIONENS AFGØRELSE
af 14. april 2011
om forlængelse af overgangsperioden for erhvervelse af landbrugsjord i Slovakiet
(EØS-relevant tekst)
(2011/241/EU)
EUROPA-KOMMISSIONEN HAR -
under henvisning til traktaten om Tjekkiets, Estlands, Cyperns, Letlands, Litauens, Ungarns, Maltas, Polens, Sloveniens og Slovakiets tiltrædelse,
under henvisning til akten vedrørende Tjekkiets, Estlands, Cyperns, Letlands, Litauens, Ungarns, Maltas, Polens, Sloveniens og Slovakiets tiltrædelse, særlig bilag XIV, kapitel 3,
under henvisning til anmodning fra Slovakiet og
ud fra følgende betragtninger:
(1)
I henhold til tiltrædelsesakten fra 2003 kan Slovakiet i syv år fra tiltrædelsesdatoen indtil den 30. april 2011 på de deri fastsatte betingelser opretholde forbud mod erhvervelse af landbrugsjord for fysiske og juridiske personer fra andre EU-medlemsstater, som hverken er etableret i eller har en lokal filial eller repræsentation i Slovakiet. Dette er en midlertidig undtagelse fra princippet om fri bevægelighed for kapital, som er sikret ved artikel 63-66 i traktaten om Den Europæiske Unions funktionsmåde. Denne overgangsperiode kan kun forlænges med en periode på op til tre år.
(2)
Den 20. januar 2011 anmodede Slovakiet om en forlængelse af overgangsperioden for erhvervelse af landsbrugsjord med tre år.
(3)
Hovedbegrundelsen for overgangsperioden var behovet for at beskytte de socioøkonomiske vilkår for landbrugsaktiviteter i kølvandet på indførelsen af det indre marked og overgangen til den fælles landbrugspolitik i Slovakiet. Den skulle især imødegå de bekymringer, der var kommet til udtryk vedrørende de mulige konsekvenser for landbrugssektoren af liberaliseringen af erhvervelsen af landbrugsjord, fordi der ved tiltrædelsen var store forskelle i jordpriser og indkomster mellem Slovakiet og EU-15 (Belgien, Danmark, Tyskland, Irland, Grækenland, Spanien, Frankrig, Italien, Luxembourg, Nederlandene, Østrig, Portugal, Finland, Sverige og Det Forenede Kongerige). Et andet formål med overgangsperioden var at lette overdragelse og privatisering af landbrugsjord. Kommissionen fremhævede allerede i sin rapport af 16. juli 2008 om revision af overgangsforanstaltningerne for erhvervelse af landbrugsejendom som fastsat i tiltrædelsestraktaten fra 2003 (i det følgende benævnt »midtvejsrapporten«) betydningen af at gennemføre ovennævnte landbrugsreform inden udgangen af den fastsatte overgangsperiode (1).
(4)
Ifølge de data, Eurostat råder over, er priserne på landbrugsjord i Slovakiet lavere end priserne på landbrugsjord i resten af EU. Fuldstændig konvergens mht. salgspriserne på landbrugsjord var ikke forventet og blev heller ikke betragtet som en nødvendig forudsætning for at bringe overgangsperioden til ophør. De udtalte forskelle i priserne på landbrugsjord mellem Slovakiet og EU-15 kan dog være til hinder for en gradvis udvikling i retning af priskonvergens. Der er også en betydelig risiko for spekulation i jorder af ringe værdi.
(5)
Det fremgår af dataene fra Eurostat, at der ligesom for priserne på landbrugsjord stadig er stor forskel mellem Slovakiet og EU-15 i BNP pr. indbygger målt i købekraftsstandarder. De nuværende priser på landbrugsjord er således høje i forhold til købekraften i Slovakiet.
(6)
I henhold til Eurostat er strukturen i jordejendom i Slovakiet kendetegnet ved en overvægt af små familiebrug på mindre end 2 ha, som for de flestes vedkommende ikke er markedsorienterede. Det går meget langsomt med konsolideringen af disse små brug, og det gennemsnitlige udnyttede landbrugsareal pr. bedrift på under 2 ha steg fra 0,5 ha til 0,6 ha mellem 2001 og 2007. Selv om kun 4,56 % af alle arbejdstagere er beskæftiget i landbruget, bor næsten halvdelen af befolkningen i landdistrikterne. På mange privatejede landbrugsjorder drives der ifølge de slovakiske myndigheder ikke landbrug.
(7)
Konsolideringen af landbrugsjord hæmmes også af, at processen med genindførelse af ejendomsretten endnu ikke er tilendebragt på grund af krav, som ikke er afklaret. Herudover forvaltes over 360 000 ha privat landbrugsjord af Slovak Land Fund (den slovakiske jordfond), indtil de retmæssige ejere identificeres. Ca. 130 000 ha statsejet landbrugsjord forbliver i Slovak Land Fund's regi. Disse jorder udgør sammen med dem, hvis retlige situation er uklar, næsten en fjerdedel af Den Slovakiske Republiks samlede landbrugsareal. Manglende klarhed med hensyn til ejendomsret er uvægerligt en hindring for handel med jord og konsolidering af landbrugsejendom. Opsplittede jordarealer medvirker desuden til at forringe konkurrenceevnen og gør landbrugsbedrifterne mindre markedsorienterede.
(8)
Det kan på denne baggrund forventes, hvilket de slovakiske myndigheder også gør, at ophævelsen af restriktionerne den 1. maj 2011 vil lægge pres på jordpriserne i Slovakiet. Følgelig er der risiko for alvorlig uro på det slovakiske marked for landbrugsjord ved udløbet af overgangsperioden.
(9)
Der bør derfor indrømmes en forlængelse af overgangsperioden med tre år, jf. bilag XIV, kapitel 3, til tiltrædelsesakten fra 2003.
(10)
For at kunne forberede markedet fuldt ud på liberaliseringen er det fortsat yderst vigtigt, selv under ugunstige økonomiske forhold, at sørge for bl.a. bedre kredit- og forsikringsfaciliteter for landbrugerne samt at gennemføre landbrugsreformen i overgangsperioden som allerede fremhævet i midtvejsrapporten.
(11)
Da et åbent indre marked altid har været kernen i Europas velstand, forventes øget tilgang af udenlandsk kapital også at medføre potentielle fordele for landbrugsmarkedet i Slovakiet. Som fremhævet i midtvejsrapporten fra 2008 kan udenlandske investeringer i landbrugssektoren desuden have væsentlige langsigtede virkninger for tilførsel af kapital og knowhow, for den måde, hvorpå markedet for jord fungerer, og for landbrugets produktivitet. Den gradvise lempelse af restriktionerne for udenlandsk ejerskab i løbet af overgangsperioden vil også kunne bidrage til at forberede markedet på fuld liberalisering.
(12)
Af hensyn til retssikkerheden og for at undgå et juridisk tomrum i Slovakiets nationale retssystem efter udløbet af den nuværende overgangsperiode bør denne afgørelse træde i kraft på dagen for offentliggørelsen i Den Europæiske Unions Tidende -
VEDTAGET DENNE AFGØRELSE:
Artikel 1
Overgangsperioden for erhvervelse af landbrugsjord i Slovakiet, jf. bilag XIV, kapitel 3, til tiltrædelsesakten fra 2003, forlænges indtil den 30. april 2014.
Artikel 2
Denne afgørelse træder i kraft på dagen for offentliggørelsen i Den Europæiske Unions Tidende.
Udfærdiget i Bruxelles, den 14. april 2011.
32011D0241
L 101/124
SLUŽBENI LIST EUROPSKE UNIJE
ODLUKA KOMISIJE
od 14. travnja 2011.
o produljenju prijelaznog razdoblja za stjecanje poljoprivrednog zemljišta u Slovačkoj
(Tekst značajan za EGP)
(2011/241/EU)
EUROPSKA KOMISIJA,
uzimajući u obzir Ugovor o pristupanju Češke, Estonije, Cipra, Latvije, Litve, Mađarske, Malte, Poljske, Slovenije i Slovačke,
uzimajući u obzir Akt o pristupanju Češke, Estonije, Cipra, Latvije, Litve, Mađarske, Malte, Poljske, Slovenije i Slovačke, a posebno poglavlje 3. Priloga VIII.,
uzimajući u obzir zahtjev Slovačke,
budući da:
(1)
U skladu s Aktom o pristupanju iz 2003. Slovačka može zadržati na snazi pod uvjetima iz Akta još sedam godina nakon pristupanja tj. do 30. travnja 2011. zabrane u vezi s stjecanjem poljoprivrednog zemljišta za fizičke i pravne osobe iz drugih države članica EU koje nemaju sjedište, ili nisu registrirane ili nemaju podružnice ni agencije u Slovačkoj. To je privremeni izuzetak od slobodnog kretanja kapitala koji je osiguran člancima 63. do 66. Ugovora o funkcioniranju Europske unije. To prijelazno razdoblje se može produljiti samo jednom na razdoblje od najviše tri godine.
(2)
20. siječnja 2011. Slovačka je zatražila produljenje prijelaznog razdoblja u vezi s stjecanjem poljoprivrednog zemljišta za tri godine.
(3)
Glavni razlog za prijelazno razdoblje je potreba da se zaštite društveno gospodarski uvjeti za poljoprivredne aktivnosti slijedom uvođenja jedinstvenog tržišta i prijelaza na zajedničku poljoprivrednu politiku u Slovačkoj. Namjena prijelaznog razdoblja je odgovoriti na zabrinutost nastalu zbog mogućeg utjecaja na poljoprivredni sektor kojeg bi liberalizacija stjecanja poljoprivrednog zemljišta mogla imati zbog početnih velikih razlika u cijeni zemljišta i prihoda u usporedbi s Austrijom, Belgijom, Danskom, Finskom, Francuskom, Njemačkom, Grčkom, Irskom, Italijom, Luksemburgom, Nizozemskom, Portugalom, Španjolskom, Švedskom i Ujedinjenom Kraljevinom (dalje u tekstu EU-15). Pored toga svrha prijelaznog razdoblja bila je olakšati postupak vraćanja i privatizacije poljoprivrednog zemljišta poljoprivrednicima. Komisija je već naglasila u svom izvješću od 16. srpnja 2008. o Reviziji prijelaznih mjera za stjecanje poljoprivrednih nekretnina određenih u Aktu o pristupanju iz 2003. (dalje u tekstu Srednjoročna revizija) značaj završetka gore spomenute poljoprivredne reforme do kraja predviđenog prijelaznog razdoblja (1).
(4)
Prema podacima Eurostata, cijene poljoprivrednog zemljišta u Slovačkoj su niže od cijena poljoprivrednog zemljišta u EU. Potpuna konvergencija prodajnih cijena poljoprivrednog zemljišta nije bila niti očekivano niti se smatra preduvjetom za okončanje prijelaznog razdoblja. Ipak uočljive razlike u cijenama poljoprivrednog zemljišta između Slovačke i EU-15 su takve da mogu ometati neometan napredak prema konvergenciji cijena. Rizik špekulativnih aktivnosti s jeftinim zemljištem je također značajan.
(5)
Slično kao u slučaju razina cijena poljoprivrednog zemljišta, podaci Eurostata pokazuju da još postoji raskorak u pogledu BDP-a po stanovniku izmjeren prema standardu kupovne moći u Slovačkoj u odnosu na EU-15. Stoga su postojeće cijene poljoprivrednog zemljišta u Slovačkoj relativno visoke u odnosu na kupovnu moć.
(6)
Prema Eurostatu je za strukturu zemljišnih posjeda u Slovačkoj značajno da prevladavaju mala obiteljska poljoprivredna gospodarstva s manje od 2 ha koja većinom nisu tržišno usmjerena. Postupak konsolidacije tih malih poljoprivrednih gospodarstava je vrlo spor i prosječna površina iskorištenog poljoprivrednog zemljišta po poljoprivrednomgospodarstvu s manje od 2 ha se povećala s 0,5 ha na 0,6 ha između 2001. i 2007. Iako samo 4,56 % od ukupnog broja radnika radi u poljoprivredi, gotovo polovica stanovništva živi u ruralnim područjima. Prema podacima slovačkih tijela mnoga poljoprivredna zemljišta koja su u privatnom vlasništvu se ne obrađuju.
(7)
Konsolidacija poljoprivrednog zemljišta je također ometana nedovršenim postupkom vraćanja vlasničkih prava zbog neriješenih potraživanja. Pored toga Slovački zemljišni fond upravlja s više od 360 000 ha privatnog poljoprivrednog zemljišta dok se ne identificiraju zakonski vlasnici. Slovački zemljišni fond upravlja i s 130 000 ha državnog poljoprivrednog zemljišta. Ta zemljišta zajedno s onima koja imaju nesiguran pravni status predstavljaju gotovo jednu četvrtinu ukupne površine poljoprivrednih zemljišta u Slovačkoj. Nedostatak jasnoće u pogledu vlasničkih prava neizbježno otežava zemljišne transakcije i konsolidaciju poljoprivrednih posjeda. Cijepanje zemljišta na svoj način nadalje doprinosi niskoj konkurentnosti i dovodi do manje tržišno orijentiranih poljoprivrednih gospodarstava.
(8)
U ovom kontekstu može se očekivati, kako predviđaju slovačka tijela, da bi stavljanje izvan snage ograničenja 1. svibnja 2011. značilo pritisak na cijene zemljišta u Slovačkoj. Stoga postoji prijetnja ozbiljnih smetnji na tržištu poljoprivrednog zemljišta u Slovačkoj nakon završetka prijelaznog razdoblja.
(9)
Stoga je potrebno dozvoliti produljenje prijelaznog razdoblja iz poglavlja 3. Priloga XIV. Aktu o pristupanju iz 2003. za 3 godine.
(10)
Kako bi se tržište u cijelosti pripremilo za liberalizaciju i dalje je od najveće važnosti čak i u teškim gospodarskim okolnostima poticati poboljšanje faktora kao što su kreditne pogodnosti i pogodnosti osiguranja za poljoprivrednike te dovršetak poljoprivredne reforme tijekom prijelaznog razdoblja, kako je već naglašeno u Srednjoročnoj reviziji iz 2008.
(11)
S obzirom da je jedinstveno otvoreno tržište uvijek bilo ključ europskog prosperiteta, povećan dotok stranog kapitala donio bi sa sobom potencijalnu korist također i za poljoprivredno tržište u Slovačkoj. Kako je naglašeno u Srednjoročnoj reviziji iz 2008. strana ulaganja u sektor poljoprivrede bi također imala važne dugoročne učinke na dostupnost kapitala i znanja, na funkcioniranje tržišta zemljištem i na poljoprivrednu produktivnost. Postupno slabljenje ograničenja u pogledu stranog vlasništva tijekom prijelaznog razdoblja bi također doprinijelo pripremi tržišta za potpunu liberalizaciju.
(12)
Zbog pravne sigurnosti i kako bi se izbjegle pravne praznine u nacionalnom pravnom sustavu Slovačke nakon isteka trenutačnog prijelaznog razdoblja, ova Odluka treba stupiti na snagu na dan objave u Službenom listu Europske unije.
DONIJELA JE OVU ODLUKU:
Članak 1.
Prijelazno razdoblje u vezi s stjecanjem poljoprivrednog zemljišta u Slovačkoj iz poglavlja 3. Priloga XIV. Aktu o pristupanju iz 2003. produljuje se do 30. travnja 2014.
Članak 2.
Ova Odluka stupa na snagu na dan objave u Službenom listu Europske unije.
Sastavljeno u Bruxellesu 14. travnja 2011.