31986L0378
L 225/40
ОФИЦИАЛЕН ВЕСТНИК НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ
ДИРЕКТИВА НА СЪВЕТА
от 24 юли 1986 година
относно прилагането на принципа на равното третиране на мъжете и жените в професионалните социалноосигурителни схеми
(86/378/EИО)
СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИТЕ ОБЩНОСТИ,
като взе предвид Договора за създаване на Европейската икономическа общност, и по-специално членове 100 и 235 от него,
като взе предвид предложението на Комисията (1),
като взе предвид становището на Асамблеята (2),
като взе предвид становището на Икономическия и социален комитет (3),
като има предвид, че Договорът предвижда всяка държава-членка да осигури прилагането на принципа, че мъжете и жените следва да получават равно заплащане за еднакъв труд; като има предвид, че под „заплащане“ следва да се разбира основната или минималната заплата или трудово възнаграждение и всяко друго възнаграждение в брой или в натура, което работникът получава пряко или непряко от своя работодател във връзка с работата си;
като има предвид, че обикновено принципът за равното заплащане се прилага пряко в случаите, в които дискриминацията може да се установи с помощта само на критериите за равно третиране и за равно заплащане, но че има и случаи, при които прилагането на този принцип предполага предприемането на допълнителни мерки, които по-точно да определят неговия обхват;
като има предвид, че член 1, параграф 2 от Директива 76/207/ЕИО на Съвета от 9 февруари 1976 г. относно прилагането на принципа на равното третиране на мъжете и жените по отношение на достъпа до заетост, професионална квалификация и развитие и условията на труд (4) предвижда, с оглед постепенното прилагане на принципа на равното третиране в сферата на социалното осигуряване, Съветът да приеме, по предложение на Комисията, разпоредби, които да определят именно обхвата, значението и обстоятелствата, при които се прилага този принцип; като има предвид, че за целта Съветът прие Директива 79/7/ЕИО от 19 декември 1978 г. относно постепенното прилагане на принципа на равното третиране на мъжете и жените в сферата на социалното осигуряване (5);
като има предвид, че член 3, параграф 3 от Директива 79/7/ЕИО предвижда с оглед осигуряване на прилагането на принципа на равното третиране в професионалните схеми, Съветът да приеме, по предложение на Комисията, разпоредби, които да определят именно обхвата, значението и обстоятелствата, при които се прилага този принцип;
като има предвид, че принципът на равното третиране следва да бъде прилаган в професионалните социалноосигурителни схеми, които осигуряват закрила срещу рисковете, предвидени в член 3, параграф 1 от Директива 79/7/ЕИО, както и в онези схеми, които по смисъла на Договора предвиждат предоставянето на всякакви други изгоди в пари или в натура за работниците или служителите;
като има предвид, че прилагането на принципа на равното третиране не засяга разпоредбите относно закрилата на жените поради майчинство,
ПРИЕ НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
Член 1
Настоящата директива има за цел прилагането на принципа на равното третиране на мъжете и жените в професионалните социалноосигурителни схеми, наричан по-долу „принцип на равното третиране“.
Член 2
1. „Професионални социалноосигурителни схеми“ означава схемите, които не са регулирани от Директива 79/7/ЕИО и които имат за цел да предоставят на работници, независимо дали са заети или самостоятелно заети лица, в рамките на едно предприятие или група от предприятия, област на икономическа дейност или професионален сектор, или група професионални сектори, обезщетения, предназначени да допълнят или да заместят обезщетенията, предвидени в законно установените социалноосигурителни схеми, независимо дали участието в тези схеми е задължително или доброволно.
2. Настоящата директива не се прилага по отношение на:
a)
индивидуалните трудови договори;
б)
схемите, които имат само един участник;
в)
за наемните работници - застрахователни договори, по които работодателят не е страна;
г)
факултативните разпоредби на професионалните схеми, които се предлагат индивидуално на участниците, с цел да им бъдат гарантирани:
-
било допълнителни обезщетения,
-
било избор на дата, на която да започне изплащането на основните обезщетения, или избор между няколко вида обезщетения.
Член 3
Настоящата директива се прилага по отношение на трудоспособното население, включително на самостоятелно заетите лица, лицата, които са прекъснали дейността си поради заболяване, майчинство, злополука или принудителна безработица, и на лицата, търсещи работа, както и по отношение на пенсионираните работещи или работещите с увреждания.
Член 4
Настоящата директива се прилага по отношение на:
a)
професионалните схеми, които осигуряват закрила срещу следните рискове:
-
болест,
-
инвалидност,
-
старост, включително и преждевременно пенсиониране,
-
трудови злополуки и професионални болести,
-
безработица;
б)
професионалните схеми, които предвиждат други социални обезщетения в брой или в натура, и по-специално обезщетения за преживели и семейни добавки, ако се предоставят на заетите лица и по този начин представляват възнаграждение, изплатено от работодателя на работещия за извършената от него работа.
Член 5
1. В съответствие с условията, предвидени в последващите разпоредби, принципът на равното третиране предполага, че не се допуска каквато и да е дискриминация, основана на пола, пряко или непряко, особено чрез позоваване на брачното или семейното положение, и по-специално по отношение на:
-
приложното поле на схемите и условията за достъп до тях;
-
задължението за внасяне на осигурителните вноски и изчисляването на вноските;
-
изчисляването на обезщетенията, включително и увеличенията, дължими за съпрузи и лица на издръжка, и условията, които определят продължителността и запазването на правото на обезщетение.
2. Принципът на равното третиране не засяга разпоредбите относно закрилата на жените по време на майчинство.
Член 6
1. Разпоредбите, които противоречат на принципа на равното третиране са онези, които се основават на пола, пряко или косвено, по-специално чрез позоваване на брачното или семейното положение, при:
a)
определянето на лицата, които могат да участват в дадена професионална схема;
б)
определянето на задължителния или доброволония характер на участието в професионална схема;
в)
установяването на различни правила по отношение на възрастта за включване в схемата или на изисквания за минимален трудов стаж или минимален период на участие в схемата, необходими за получаване на обезщетения;
г)
предвиждането на различни правила, с изключение на мерките, предвидени в букви з) и и) за възстановяване на вноските, когато работещият напусне схемата, без да е изпълнил изискванията, които му гарантират право на дългосрочни обезщетения;
д)
определянето на различни условия за предоставяне на обезщетения или запазването на тези обезщетения за работещите от единия от двата пола;
е)
определянето на различна възраст за пенсиониране;
ж)
преустановяване на запазването или придобиването на права по време на отпуск по майчинство или на отпуск по семейни причини, който се полага по закон или по силата на споразумение и се изплаща от работодателя;
з)
определянето на различни нива на обезщетенията, с изключение на необходимите за отчитане на факторите на актюерските изчисления, които са различни за двата пола в случаите на обезщетения, определяни на базата на осигурителните вноски;
и)
определянето на различни нива на вноските на работниците;
определянето на различни нива на вноските на работодателите в случаите на обезщетения, определяни на базата на вноските, с изключение на насочените към изравняване на размера на тези обезщетения;
й)
предвиждането на различни стандарти или на стандарти, приложими само по отношение на работещите от определен пол, с изключение на предвиденото в букви з) и и) относно гаранцията или запазването на правото на обезщетения, когато работникът напусне схемата.
2. Когато предоставянето на обезщетения, попадащи в обхвата на настоящата директива, се извършва по преценка на органите за управление на схемата, то тези органи трябва да се съобразяват с принципа на равното третиране.
Член 7
Държавите-членки предприемат всички необходими мерки:
a)
за да бъдат или да могат да бъдат обявени за нищожни или да могат да бъдат изменени разпоредбите, които противоречат на принципа на равното третиране и които са включени в правно задължителните колективни трудови договори, в правилниците за вътрешния ред на предприятията или във всички други разпоредби, свързани с професионалните схеми.
б)
за да не могат да бъдат одобрявани или разширявани по административен път схемите, в които се съдържат подобни разпоредби.
Член 8
1. Най-късно до 1 януари 1993 г. държавите-членки предприемат необходимите мерки за преразглеждане на разпоредбите на професионалните схеми, които противоречат на принципа на равното третиране.
2. Настоящата директива не възпрепятства възможността правата и задълженията, произтичащи от участието за определен период в професионална схема преди нейното преразглеждане, да останат предмет на разпоредбите на действаща през този период схема.
Член 9
Държавите-членки могат да отложат задължителното прилагане на принципа на равното третиране, що се отнася до:
a)
определянето на пенсионната възраст за предоставяне на пенсия за старост или за прослужено време, както и евентуалните последици, които могат да произтекат за други обезщетения:
-
било до датата, на която е постигнато това равенство в законно установените схеми,
-
било най-късно до момента, докато дадена директива не наложи това равенство.
б)
наследствените пенсии, докато дадена директива не наложи принципа на равното третиране в законно установените социалноосигурителни схеми в тази връзка;
в)
прилагането на член 6, параграф 1, буква и), първа алинея за отчитане на различните фактори на актюерските изчисления най-късно до изтичането на тринадесетгодишния период от нотифицирането на настоящата директива.
Член 10
Държавите-членки въвеждат в националните си законодателства необходимите мерки, за да дадат възможност на всички лица, които смятат, че са ощетени поради неприлагането на принципа на равното третиране, да предявят своите претенции по съдебен ред след евентуалното сезиране на други компетентни органи.
Член 11
Държавите-членки предприемат необходимите мерки за защита на работниците срещу всяко уволнение, което представлява реакция от страна на работодателя на жалба, подадена в рамките на предприятието, или на предприета съдебна процедура, насочени към спазването на принципа на равното третиране.
Член 12
1. Държавите-членки въвеждат в сила необходимите законови, подзаконови и административни разпоредби, за да се съобразят с настоящата директива, не по-късно от три години след нотифицирането ѝ (6). Те незабавно информират Комисията за това.
2. Не по-късно от пет години след нотифицирането на настоящата директива държавите-членки предоставят на Комисията цялата необходима информация, за да ѝ дадат възможност да изготви доклад относно прилагането на настоящата директива, който да внесе в Съвета.
Член 13
Адресати на настоящата директива са държавите-членки.
Съставено в Брюксел на 24 юли 1986 година.
*****
DIRECTIVA DO CONSELHO
de 24 de Julho de 1986
relativa à aplicação do princípio da igualdade de tratamento entre homens e mulheres aos regimes profissionais de segurança social
(86/378/CEE)
O CONSELHO DAS COMUNIDADES EUROPEIAS,
Tendo em conta o Tratado que institui a Comunidade Económica Europeia e, nomeadamente, os seus artigos 100º e 235º,
Tendo em conta a proposta da Comissão (1),
Tendo em conta o parecer do Parlamento Europeu (2),
Tendo em conta o parecer do Comité Económico e Social (3),
Considerando que, nos termos do Tratado, cada Estado-membro assegura a aplicação do princípio da igualdade de remuneração entre os trabalhadores de sexo masculino e os trabalhadores de sexo feminino por um mesmo trabalho; que por remuneração deve entender-se o salário ou vencimento normal de base ou mínimo e todos os outros benefícios, directa ou indirectamente pagos, em dinheiro ou em espécie, pela entidade patronal ao trabalhador, em função do seu trabalho;
Considerando que, se é verdade que o princípio da igualdade das remunerações se aplica directamente nos casos em que as descriminações possam ser verificadas exclusivamente mediante critérios de igualdade de tratamento e de remuneração, existem também casos em que a aplicação deste princípio supõe a adopção de medidas complementares que explicitem o seu alcance;
Considerando que o nº 2 do artigo 1º da Directiva 76/207/CEE do Conselho, de 9 de Fevereiro de 1976, relativa à concretização do princípio da igualdade de tratamento entre homens e mulheres no que se refere ao acesso ao emprego, à formação e promoção profissionais e às condições de trabalho (4), prevê que o Conselho, tendo em vista assegurar a aplicação progressiva do princípio da igualdade de tratamento em matéria de segurança social, adoptará, sob proposta da Comissão, disposições que especifiquem, nomeadamente, o seu conteúdo, alcance e modalidade de aplicação; que, para o efeito, o Conselho adoptou a Directiva 79/7/CEE, de 19 de Dezembro de 1978, relativa à realização progressiva do princípio da igualdade de tratamento entre homens e mulheres em matéria de segurança social (5);
Considerando que o nº 3 do artigo 3º da Directiva 79/7/CEE prevê que, tendo em vista assegurar a realização do princípio da igualdade de tratamento nos regimes profissionais, o Conselho, sob proposta da Comissão, venha a adoptar disposições que especifiquem o seu conteúdo, alcance e modalidades de aplicação desse princípio;
Considerando que convém aplicar o princípio da igualdade de tratamento nos regimes profissionais de segurança social que assegurem uma protecção contra os riscos previstos no nº 1 do artigo 3º da Directiva 79/7/CEE, bem como nos que prevêem, para os assalariados, quaisquer outros benefícios, em dinheiro ou em espécie, na acepção do Tratado;
Considerando que a concretização do princípio da igualdade de tratamento não prejudica as disposições relativas à protecção da mulher em função da maternidade,
ADOPTOU A PRESENTE DIRECTIVA:
Artigo 1º
A presente directiva tem por objectivo a realização, nos regimes profissionais de segurança social, do princípio da igualdade de tratamento entre homens e mulheres, a seguir denominado « princípio da igualdade de tratamento ».
Artigo 2º
1. Consideram-se regimes profissionais de segurança social os regimes não regidos pela Directiva 79/7/CEE que tenham por objectivo proporcionar aos trabalhadores, assalariados ou independentes, agrupados no quadro de uma empresa ou de um agrupamento de empresas, de um ramo de actividade económica ou de um sector profissional ou interprofissional, prestações destinadas a completar as prestações dos regimes legais de segurança social ou a substituir estas últimas, quer a inscrição nesses regimes seja obrigatória, quer facultativa.
2. A presente directiva não se aplica:
a) Aos contratos individuais;
b) Aos regimes constituídos por um só membro;
c) No caso de trabalhadores assalariados, aos contratos de seguro de que a entidade patronal não seja parte;
d) As disposições facultativas dos regimes profissionais que sejam individualmente abertas aos beneficiários no intuito de lhes garantir:
- quer a concessão de prestações complementares,
- quer a escolha em que as prestações normais terão início, a escolha entre várias prestações.
Artigo 3º
A presente directiva aplica-se à população activa - incluindo os trabalhadores independentes, os trabalhadores cuja actividade esteja interrompida por doença, maternidade, acidente ou desemprego involuntário e as pessoas à procura de emprego - bem como aos trabalhadores reformados e aos trabalhadores inválidos.
Artigo 4º
A presente directiva aplica-se:
a) Aos regimes profissionais que assegurem uma protecção contra os seguintes riscos:
- doença,
- invalidez,
- velhice, incluindo nos casos de reforma antecipada,
- acidentes de trabalho e doença profissional,
- desemprego;
b) Aos regimes profissionais que prevejam outras prestações sociais, em dinheiro ou em espécie, e, nomeadamente, prestações de sobrevivência e prestações familiares, se estas se destinarem a trabalhadores assalariados e constituirem, portanto, benefícios pagos pela entidade patronal ao trabalhador em função do seu trabalho.
Artigo 5º
1. Nas condições estabelecidas nas disposições seguintes, o princípio da igualdade de tratamento implica a ausência de qualquer discriminação em razão do sexo, quer directa, quer indirectamente, por referência, nomeadamente ao estado civil ou familiar, especialmente no que respeita:
- ao âmbito dos regimes e às condições de acesso aos regimes,
- à obrigação, de pagar as quotizações e ao cálculo destas,
- ao cálculo das prestações, incluindo as majorações devidas na qualidade de cônjuge e por pessoas a cargo, e às condições de duração e de manutenção do direito às prestações.
2. O princípio da igualdade de tratamento não prejudica as disposições relativas à protecção da mulher em função da maternidade.
Arrtigo 6º
1. Devem ser classificadas como contrárias ao princípio da igualdade de tratamento todas e quaisquer disposições que, directa ou indirectamente, nomeadamente, por referência ao estado civil ou familiar, se baseiam no sexo para:
a) Definir as pessoas a quem é permitido participar num regime profissional;
b) Fixar o carácter obrigatório ou facultativo da participação num regime profissional;
c) Estabelecer regras diferentes no que diz respeito à idade de admissão ao regime ou ao tempo mínimo de actividade laboral ou de filiação no regime necessário a obtenção de prestações;
d) Prever regras diferentes, na medida do previsto nos pontos h) e i), para o reembolso das quotizações, quando o trabalhador abandone o regime sem ter satisfeito as condições que lhe garantam um direito diferido às prestações de longo prazo;
e) Fixar normas diferentes de concessão das prestações ou reservar estas últimas a trabalhadores de um dos sexos;
f) Impor idades de reforma diferentes;
g) Interromper a manutenção ou a aquisição de direitos durante os períodos de licença de parto ou de licença por razões familiares, legal ou convencionalmente prescritas e remuneradas pela entidade patronal;
h) Fixar níveis diferentes para as prestações, salvo na medida do necessário, para atender a elementos de cálculo actuarial que sejam diferentes para os dois sexos em caso de prestações definidas como sendo baseadas nas quotizações; i) Fixar níveis diferentes para as quotizações dos trabalhadores; fixar níveis diferentes para as quotizações das entidades patronais no caso de prestações definidas como sendo baseadas nas quotizações, salvo se se tratar de aproximar os montantes dessas prestações;
j) Prever normas diferentes ou normas aplicáveis apenas exclusivamente aos trabalhadores de determinado sexo, salvo na medida do previsto nas alíneas h) e i), no que diz respeito à garantia ou à manutenção do direito a prestações diferidas quando o trabalhador abandone o regime.
2. Quando a concessão de prestações abrangidas pela presente directiva for deixada ao critério dos órgãos de gestão do regime, estes devem atender ao princípio da igualdade de tratamento.
Artigo 7º
Os Estados-membros tomarão as medidas necessárias para que:
a) Sejam anuladas, declaradas anuláveis ou alteradas as disposições contrárias ao princípio da igualdade de tratamento constantes de convenções colectivas legalmente obrigatórias, de regulamentos de empresa ou de quaisquer outros acordos relativos aos regimes profissionais;
b) Os regimes que contenham essas disposições não possam ser objecto de medidas administrativas de aprovação ou de alargamento.
Artigo 8º
1. Os Estados-membros tomarão as medidas necessárias para que as disposições dos regimes profissionais contrárias ao princípio da igualdade de tratamento sejam revistas até 1 de Janeiro de 1993, o mais tardar.
2. A presente directiva não constitui impedimento a que os direitos e obrigações referentes a um período de filiação num regime profissional anterior à revisão desse regime continuem a ser regidos pelas disposições desse regime em vigor durante este período.
Artigo 9º
Os Estados-membros podem adiar a aplicação obrigatória do princípio da igualdade de tratamento, no tocante:
a) À fixação da idade de reforma para a concessão das pensões de velhice e de reforma e as consequências que daí possam decorrer para outras prestações, à sua escolha:
- quer até à data em que a igualdade se encontre consagrada nos regimes legais,
- quer, o mais tardar, até que nova directiva imponha essa igualdade;
b) Às pensões de familiares sobrevivos, até que uma directiva imponha o princípio da igualdade de tratamento nos regimes legais de segurança social sobre a matéria;
c) À aplicação do nº 1, primeiro parágrafo, alínea i), do artigo 6º, para levarem em conta as diferenças existentes nos elementos de cálculo actuarial, o mais tardar até ao termo de um prazo de treze anos a contar da notificação da presente directiva.
Artigo 10º
Os Estados-membros introduzirão nas suas ordens jurídicas internas as medidas necessárias para permitir que qualquer pessoa que se considere lesada pela não aplicação do princípio da igualdade de tratamento possa fazer valer os seus direitos por via jurisdicional, após eventual recurso a outras instâncias competentes.
Artigo 11º
Os Estados-membros tomarão as medidas necessárias para protegerem os trabalhadores contra qualquer despedimento que constitua reacção da entidade patronal a uma queixa formulada ao nível da empresa ou a uma acção judicial no sentido de fazer respeitar o princípio da igualdade de tratamento.
Artigo 12º
1. Os Estados-membros porão em vigor as disposições legislativas, regulamentares e administrativas necessárias para darem cumprimento à presente directiva, o mais tardar no prazo de três anos a contar da sua notificação (1). Desse facto informarão imediatamente a Comissão.
2. No prazo máximo de cinco anos a contar da notificação da presente directiva, os Estados-membros transmitirão à Comissão todos os dados úteis para que esta elabore um relatório a apresentar ao Conselho sobre a aplicação da presente directiva.
Artigo 13º
Os Estados-membros são destinatários da presente directiva.
Feito em Bruxelas, em 24 de Julho de 1986.