32002L0044
L 177/13
ОФИЦИАЛЕН ВЕСТНИК НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ
ДИРЕКТИВА № 2002/44/ЕО НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 25 юни 2002 година
относно минималните изисквания за здраве и безопасност, свързани с експозицията на работниците на рисковете от физически агенти (вибрации) (шестнадесета специална директива по смисъла на член 16, параграф 1 от Директива 89/391/ЕИО)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за създаването на Европейската общност, и по- специално член 137, параграф 2 от него,
като взеха предвид предложението на Комисията (1), представено след консултации с Консултативния комитет по безопасност, хигиена и опазване на здравето на работното място,
като взеха предвид становището на Икономическия и социален комитет (2),
след консултации с Комитета на регионите,
като заседават в съответствие с процедурата, предвидена в член 251 от Договора (3), във връзка със съвместния проект, одобрен от Помирителния комитет на 8 април 2002 година,
като имат предвид, че:
(1)
Съгласно Договора Съветът може да приема с директиви минимални изисквания за насърчаване на подобренията, по-специално на работната среда, за да се гарантира по-високо равнище на безопасността и здравето на работниците. Тези директиви трябва да избягват да налагат такива административни, финансови и правни ограничения, които могат да възпрепятстват създаването и развитието на малки и средни предприятия.
(2)
Съобщението на Комисията за нейната програма за действие във връзка с прилагането на Хартата на Общността за основните социални права на работниците предвижда да се въведат минимални изисквания за защита на здравето и безопасността, свързани с експозицията на работниците на рискове, дължащи се на физически агенти. През септември 1990 г. Европейският парламент прие резолюция за тази програма за действие (4), като по-специално призова Комисията да състави специална директива за рисковете, свързани с шума и вибрациите, както и с всеки друг физичен агент на работното място.
(3)
Като първа стъпка се прецени, че е необходимо да се въведат мерки за защита на работниците от рисковете, дължащи се на вибрациите, поради тяхното въздействие върху здравето и безопасността на работниците, по-специално мускулно-костните, нервни и съдови нарушения. Тези мерки са насочени не само към гарантиране на здравето и безопасността на всеки отделен работник, но и към създаване на минимална основа за закрила на всички работници в Общността, което да предотврати евентуални нарушения при защитата на конкуренцията.
(4)
Настоящата директива определя минимални изисквания, което дава възможност на държавите-членки да запазят или да приемат по-благоприятни разпоредби за закрила на работниците, по специално да определят по-ниски стойности за дневната стойност за предприемане на действие или дневната гранична стойност на експозиция на вибрации. Прилагането на настоящата директива не може да служи като основание за влошаване на положението във всяка държава-членка.
(5)
Системата за защита срещу вибрации трябва да се ограничи да определи без излишни подробности целите, които трябва да се постигнат, принципите, които трябва да се спазват, и основните ценности, които трябва да се използват, с оглед държавите-членки да могат да прилагат минималните изисквания по еднакъв начин.
(6)
Равнището на експозиция на вибрации може по-ефикасно да се понижи чрез въвеждането на превантивни мерки още при проектирането на работните места, както и чрез избирането на работното оборудване, процедури и методи на работа, като се даде приоритет на намаляването на рисковете при източника. Следователно, разпоредбите относно съоръженията и методите на работа допринасят за закрила на работниците, които ги използват.
(7)
Работодателите следва да се съобразяват с техническия напредък и научните познания относно рисковете, свързани с експозицията на вибрации, с оглед да подобрят безопасността и защитата на здравето на работниците.
(8)
В морския и във въздушния транспорт не е възможно да се спазват при всички обстоятелства граничните стойности за експозиция на вибрациите, предавани на цялото тяло, поради настоящото състояние на техниката. Следователно, необходимо е да се предвидят разпоредби за надлежно основателни изключения.
(9)
Тъй като настоящата директива е индивидуална директива по смисъла на член 16, параграф 1 от Директива 89/391/ЕИО на Съвета от 12 юни 1989 г. за въвеждане на мерки за насърчаване подобряването на безопасността и здравето на работниците на работното място (5), то споменатата директива се прилага по отношение на експозицията на работниците на вибрации, без това да отменя по-ограничителните и/или по-специални разпоредби, съдържащи се в настоящата директива.
(10)
Настоящата директива представлява конкретна стъпка към създаването на социалното измерение на вътрешния пазар.
(11)
Мерките, необходими за прилагането на настоящата директива, се приемат в съответствие с Решение 1999/468/ЕО на Съвета от 28 юни 1999 г. за определяне на условията и реда за упражняване на правоприлагащите правомощия, поверени на Комисията (6),
ПРИЕХА НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
РАЗДЕЛ I
ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 1
Цел и приложно поле
1. Настоящата директива, която е шестнадесетата специална директива по смисъла на член 16, параграф 1 от Директива 89/391/ЕИО, определя минималните изисквания за защита на работниците от рискове за тяхното здраве и безопасност, които произтичат или има вероятност да произтекат в резултат от експозиция на механични вибрации.
2. Изискванията на настоящата директива се прилагат за дейностите, при изпълнението на които работниците са изложени или могат да бъдат изложени на рискове, дължащи се на механични вибрации, по време на тяхната работа.
3. Директива 89/391/ЕИО се прилага напълно в цялата област, посочена в параграф 1, без това да отменя по-ограничителните и/или по-специални разпоредби, съдържащи се в настоящата директива.
Член 2
Определения
По смисъла на настоящата директива следните термини означават:
a)
„вибрация ръка-рамо“: механична вибрация, която, когато е предадена на системата ръка-рамо при човека, води до рискове за здравето и безопасността на работниците, по-специално до съдови, костни или ставни, нервни или мускулни нарушения;
б)
„вибрация на цялото тяло“: механична вибрация, която, когато е предадена на цялото тяло, води до рискове за здравето и безопасността на работниците, по- специално до болки в кръста и до травми на гръбначния стълб.
Член 3
Гранични стойности на експозиция и стойности за предприемане на действие
1. За вибрациите, предавани на системата ръка-рамо:
a)
дневната гранична стойност на експозиция, определена за осемчасов период, е 5 m/s2 ;
б)
дневната стойност на експозиция за предприемане на действие, определена за осемчасов период, е 2,5 m/s2.
Експозицията на работниците на вибрациите, предавани на системата ръка-рамо, се оценява или изчислява въз основа на разпоредбите, съдържащи се в точка 1, част А от приложението.
2. За вибрациите, предавани на цялото тяло:
a)
дневна гранична стойност на експозиция, определена за период от осем часа, се определя на 1,15 m/s2 или, по избор на държавата-членка, на стойност на вибрационна доза от 21 m/s1,75;
б)
дневна стойност на експозиция за предприемане на действие, определена за период от осем часа, се определя на 0,5 m/s2 или, по избор на държавата-членка, на стойност на вибрационна доза от 9,1 m/s1,75.
Експозицията на работниците на вибрациите, предавани на цялото тяло, се оценява или измерва въз основа на разпоредбите, съдържащи се в точка 1, част Б от приложението.
РАЗДЕЛ II
ЗАДЪЛЖЕНИЯ НА РАБОТОДАТЕЛИТЕ
Член 4
Определяне и оценка на рискове
1. При изпълнение на задълженията, определени в член 6, параграф 3, и в член 9, параграф 1 от Директива 89/391/ЕИО, работодателят оценява и, ако е необходимо, измерва равнищата на механични вибрации, на които работниците са изложени. Измерването се извършва в съответствие с точка 2, част А от приложението или точка 2, част Б от приложението към настоящата директива, в зависимост от случая.
2. Оценката на равнището на експозиция на механични вибрации може да се оцени посредством наблюдение на специфичните работни практики и използване на съответната информация за вероятната стойност на вибрациите, съответстваща на оборудването или на типа оборудване, използвано при конкретните условия на употреба, включително на информация от такова естество, предоставена от производителя на оборудването. Това действие се разграничава от измерването, което изисква използването на специална апаратура и на подходяща методология.
3. Оценяването и измерването, посочени в параграф 1, се планират и извършват от компетентни служби на подходящи интервали, като се вземат предвид, по-специално, разпоредбите на член 7 от Директива 89/391/ЕИО относно необходимите компетентни служби или лица. Данните, получени от оценката и/или измерването на равнището на експозиция на вибрации, се съхраняват в подходяща форма, за да има възможност за справка на последваща дата.
4. Съгласно член 6, параграф 3 от Директива 89/391/ЕИО, когато пристъпва към оценка на риска, работодателят обръща специално внимание на следното:
a)
равнището, вида и продължителността на експозиция, включително всяка експозиция на периодични вибрации или на повтарящи се удари;
б)
граничните стойности на експозиция и стойностите на експозиция за предприемане на действие, определени в член 3 от настоящата директива;
в)
всяко въздействие върху здравето и безопасността на работниците, които са с особена чувствителност към експозицията на вибрации;
г)
всяко косвено въздействие върху безопасността на работниците, произтичащо от взаимодействия между вибрациите и работното място или друго работно оборудване;
д)
информация, предоставена от производителите на работното оборудване, съгласно съответните директиви на Общността;
е)
съществуването на заместващо работно оборудване, проектирано за намаляване на равнището на експозиция на механични вибрации;
ж)
случаите, при които експозицията на вибрации, предавани на цялото тяло, продължава и след приключване на работното време, за които е отговорен работодателят;
з)
специфични условия на работа, като ниски температури;
и)
подходяща информация, получена от здравно наблюдение, включително и публикувана информация, в рамките на възможното.
5. Работодателят трябва да разполага с оценка на риска в съответствие с член 9, параграф 1, буква а) от Директива 89/391/ЕИО и да определя мерките, които трябва да се вземат в съответствие с членове 5 и 6 от настоящата директива. Оценката на риска се записва на подходящ носител съгласно националното законодателство и практика; тя може да включва обосновка от работодателя за това, че поради естеството и обхвата на рисковете, свързани с вибрациите, не е необходима последваща подробна оценка на риска. Оценката на риска редовно се преразглежда, по-специално, ако са настъпили значителни промени, поради които тя е неактуална, или когато резултатите от здравното наблюдение показват необходимостта от нейното актуализиране.
Член 5
Разпоредби, целящи да се избегне или да се намали експозицията
1. Рисковете, произтичащи от експозиция на механични вибрации, се отстраняват при източника или се свеждат до минимум, като се отчитат техническият прогрес и наличието на мерки за контролиране на риска при източника.
Намаляването на тези рискове се основава на общите принципи за превенция, съдържащи се в член 6, параграф 2 от Директива 89/391/ЕИО.
2. Въз основа на оценката на риска, спомената в член 4, когато стойностите на експозиция за предприемане на действие, определени в член 3, параграф 1, буква б), и параграф 2, буква б) са превишени, работодателят разработва и прилага програма от технически и/или организационни мерки, предназначени да сведат до минимум експозицията на механични вибрации и произтичащите от него рискове, като по-специално взема предвид:
a)
други методи на работа, при които експозицията на механични вибрации е по-ниска;
б)
избор на подходящо работно оборудване, проектирано в съответствие с ергономичните изисквания и генериращо възможно най-малко вибрации предвид на работата, която трябва да се извършва;
в)
доставка на допълнително оборудване, намаляващо риска от увреждания, дължащи се на вибрациите, например седалки, които ефективно намаляват вибрациите, предавани на цялото тяло, и ръкохватки, които намаляват вибрациите, предавани на системата ръка-рамо;
г)
подходящи програми за поддръжка на работното оборудване, на работното място и на системите на работното място;
д)
проектиране и разположение на работните места;
е)
подходяща информация и обучение на работниците за правилно и безопасно използване на работното оборудване с цел да се сведе до минимум експозицията им на вибрации;
ж)
ограничаване на продължителността и интензивността на експозицията;
з)
подходяща организация на работното време, която предвижда достатъчно периоди за почивка;
и)
предоставяне на дрехи, предпазващи експонираните работници от студ и влага.
3. Във всички случаи работниците не трябва да бъдат експонирани на нива, превишаващи граничните стойности на експозиция.
Ако въпреки мерките, взети от работодателя в изпълнение на настоящата директива, граничната стойност на експозиция е превишена, работодателят незабавно предприема мерки, за да сведе експозицията под тази стойност. Той установява причините за превишаване на граничната стойност на експозиция и в зависимост от това съобразява мерките за защита и превенция с цел да не се допусне ново превишаване на граничната стойност.
4. Съгласно член 15 от Директива 89/391/ЕИО, работодателят съобразява мерките, споменати в настоящия член, с изискванията на работниците, които са особено чувствителни към рискове, дължащи се на експониране на вибрации.
Член 6
Информация и обучение на работниците
Без да се засягат членове 10 и 12 от Директива 89/391/ЕИО, работодателят гарантира, че работниците, които са експонирани на рискове, дължащи се на механични вибрации на работното място, и/или техните представители получават информация и обучение, съответстващо на резултата от оценката на риска, предвидена в член 4, параграф 1 от настоящата директива, отнасящи се по-специално до:
a)
мерките, предприети в приложение на настоящата директива с цел отстраняване или свеждане до минимум на рисковете, произтичащи от механични вибрации;
б)
граничните стойности на експозиция и стойностите на експозиция за предприемане на действие;
в)
резултатите от оценката и измерването на механичните вибрации, извършени в съответствие с член 4 от настоящата директива, и възможните увреждания, произтичащи от използваното работно оборудване;
г)
необходимостта и начина за откриване и съобщаване на признаците на увреждане;
д)
случаите, при които работниците подлежат на здравно наблюдение;
е)
безопасните работни практики с цел да се сведе до минимум експозицията на механични вибрации.
Член 7
Консултиране и участие на работниците
Консултирането и участието на работниците и/или на техните представители във връзка с материята, обхваната от настоящата директива, се осъществява в съответствие с член 11 от Директива 89/391/ЕИО.
РАЗДЕЛ III
ДРУГИ РАЗПОРЕДБИ
Член 8
Здравно наблюдение
1. Без да се засяга член 14 от Директива 89/391/ЕИО, държавите-членки приемат разпоредби, за да осигурят подходящо здравно наблюдение на работниците във връзка с резултата от оценката на риска, предвидена в член 4, параграф 1 от настоящата директива, когато се посочва, че има риск за тяхното здраве. Тези разпоредби, включително уточнените изисквания за здравните досиета и възможността да се правят справки в тях, се въвеждат в съответствие с националното законодателство и/или практики.
Здравното наблюдение, чийто резултати се вземат предвид за прилагането на превантивни мерки на конкретно работно място, е предназначено да предотврати и да диагностицира бързо всяко заболяване, свързано с експозицията на механични вибрации. Това наблюдение е подходящо, когато:
-
експозицията на работниците на вибрации е такава, че може да се направи връзка между тази експозиция и заболяване, което може да бъде определено, или вредни влияния върху здравето,
-
е възможно заболяването или влиянията да се появят при специални условия на труд, и
-
съществуват изпитани техники за откриване на заболяването или на вредните влияния върху здравето.
Във всички случаи работниците, изложен на равнища на вибрации, надвишаващи стойностите, определени в член 3, параграф 1, буква б), и параграф 2, буква б), подлежат на подходящо здравно наблюдение.
2. Държавите-членки приемат разпоредби, за да гарантират, че за всеки работещ, който подлежи на здравно наблюдение в съответствие с параграф 1, е съставено здравно досие, което се актуализира. Здравните досиета съдържат резюме на резултатите от осъществяваното здравно наблюдение. Те се съставят в подходяща форма, която дава възможност за последващи справки при спазване на лекарската тайна.
Екземпляр от данните в досието в подходящ вид се предоставя на компетентния орган при поискване. Работникът, по негово искане, има достъп до личното си здравно досие.
3. Когато в резултат на здравното наблюдение се установи, че работещ страда от заболяване или увреждане на здравето, което може да бъде определено и което се разглежда от лекар или от специалист по трудова медицина като произтичащо от експозицията му на механични вибрации на работното място:
a)
работникът се уведомява от лекаря или от друго лице, притежаващо подходяща квалификация, за резултата, който лично го засяга. По-специално, той получава информация и съвети за здравно наблюдение, на което трябва да се подложи след края на експозицията на вибрации;
б)
работодателят се уведомява за всяко важно заключение, произтичащо от здравното наблюдение, при спазване на лекарската тайна;
в)
работодателят:
-
преразглежда оценката на риска, направена съгласно член 4,
-
преразглежда предвидените мерки за отстраняване или намаляване на рисковете съгласно член 5,
-
взема предвид становището на специалиста по трудова медицина или на всяко друго надлежно квалифицирано лице или на компетентния орган за въвеждането на всяка мярка, преценена като необходима с цел отстраняване или намаляване на рисковете, съгласно член 5, включително евентуалното преместване на работника на друга работа, която не съдържа риск от експозиция на вибрации, и
-
организира постоянно здравно наблюдение и взема мерки за преразглеждане на здравното състояние на работниците с подобна експозиция. В този случай компетентният лекар или специалистът по трудова медицина или компетентният орган може да предложи експонираните работници да бъдат подложени на медицински преглед.
Член 9
Преходен период
Що се отнася до изпълнението на задълженията, предвидени в член 5, параграф 3, държавите-членки, след съгласуване със социалните партньори, при спазване на националното законодателство или практики имат право да ползват максимален преходен период от 5 години, считано от 6 юли 2005 г., в случаи на използване на работно оборудване, което е било предоставено на работниците преди 6 юли 2007 г. и които не позволяват да се спазват граничните стойности на експозиция, предвид последните постижения на технически прогрес и/или прилагането на организационни мерки. Що се отнася до работното оборудване, използвано в отраслите на селското и горското стопанство, държавите-членки имат право да продължат максималния преходен период с четири години.
Член 10
Дерогация
1. При спазване на общите принципи за опазване на здравето и безопасността на работниците, държавите-членки могат, при надлежно обосновани обстоятелства, да дерогират член 5, параграф 3 за отраслите на корабоплаването и въздухоплаването, относно вибрациите, предавани на цялото тяло, когато предвид състоянието на техниката и специфичните характеристики на работните места не е възможно да се спази граничната стойност на експозиция, въпреки прилагането на технически и/или организационни мерки.
2. В случай, когато експозицията на механични вибрации на работещ обикновено е под стойностите на експозиция за предприемане на действие, определени в член 3, параграф 1, буква б), и параграф 2, буква б), но понякога чувствително се колебае и в даден момент може да превиши граничната стойност на експозиция, държавите-членки също могат да разрешат дерогация на член 5, параграф 3. Независимо от това, средната стойност на експозиция, изчислена на базата на 40 часа, трябва да остане по-ниска от граничната стойност на експозиция и трябва да е налице обосновка, че рисковете, дължащи се на режима на експозиция, на който е подложен работникът, са по-ниски от тези, дължащи се на равнище на експозиция, съответстващо на граничната стойност.
3. Дерогациите, посочени в параграфи 1 и 2, се правят от държавите-членки след консултации със социалните партньори съгласно националното законодателство и практики. Към тези дерогации трябва да се посочат условия, които предвид особените обстоятелства гарантират, че произтичащите от тях рискове са сведени до минимум и че съответните работници имат право на засилено здравно наблюдение. Тези дерогации се преразглеждат на всеки четири години и се отменят веднага щом отпаднат обстоятелствата, които са ги обосновали.
4. На всеки четири години държавите-членки предоставят на Комисията списък на дерогациите, посочени в параграфи 1 и 2, като посочват конкретните обстоятелства и причини, поради които се е наложило да допуснат тези дерогации.
Член 11
Технически изменения
Измененията от чисто техническо естество, които трябва да се направят в приложението в съответствие с:
a)
приемането на директиви в областта на техническото хармонизиране и стандартизацията относно проектирането, изграждането, производството или конструкцията на работно оборудване и/или на работни места;
б)
техническия прогрес, развитието на най-подходящите хармонизирани европейски стандарти или спецификации и натрупаните нови познания за вибрациите;
се изработват в съответствие с регламентната процедура, установена в член 12, параграф 2.
Член 12
Комитет
1. Комисията се подпомага от Комитета, посочен в член 17, параграф 2 от Директива 89/391/ЕИО.
2. Когато се прави позоваване на настоящия параграф, се прилагат членове 5 и 7 от Решение 1999/468/ЕО при спазване на разпоредбите на член 8 от него.
Периодът, предвиден в член 5, параграф 6 от Решение 1999/468/ЕО, е три месеца.
3. Комитетът приема свой процедурен правилник.
РАЗДЕЛ IV
ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 13
Доклади
На всеки пет години държавите-членки представят на Комисията доклад за практическото прилагане на настоящата директива, като посочват гледната точка на социалните партньори. Докладът съдържа описание на най-добрите практики за превенция на вредните за здравето вибрации и на други начини на организацията на труда, както и на мерките, приети от държавите-членки, за оповестяване на тези практики.
Въз основа на тези доклади Комисията пристъпва към обща оценка на прилагането на директивата, по-специално въз основа на научните изследвания и информация, и уведомява Европейския парламент, Съвета и Икономическия и социален комитет, както и Консултативния комитет за безопасност, хигиена и опазване на здравето на работното място за тази оценка, както и за предложените съответни изменения.
Член 14
Транспониране
1. Държавите-членки въвеждат в сила законовите, подзаконовите и административните разпоредби, необходими, за да се съобразят с настоящата директива, най-късно до 6 юли 2005 година. Те незабавно информират Комисията за това. Те прилагат също надлежно мотивиран списък с преходните мерки, приети от тях в съответствие с член 9.
Когато държавите-членки приемат тези разпоредби, в тях се съдържа позоваване на настоящата директива или то се извършва при официалното им публикуване. Условията и редът на позоваване се определят от държавите-членки.
2. Държавите-членки представят на Комисията текста на разпоредбите от националното си законодателство, които те вече са приели или приемат в областта, уредена с настоящата директива.
Член 15
Влизане в сила
Настоящата директива влиза в сила в деня на публикуването ѝ в Официален вестник на Европейските общности.
Член 16
Адресати
Адресати на настоящата директива са държавите-членки.
Съставено в Люксембург на 25 юни 2002 година.
Directiva 2002/44/CE do Parlamento Europeu e do Conselho
de 25 de Junho de 2002
relativa às prescrições mínimas de segurança e saúde respeitantes à exposição dos trabalhadores aos riscos devidos aos agentes físicos (vibrações) (décima sexta directiva especial na acepção do n.o 1 do artigo 16.o da Directiva 89/391/CEE)
O PARLAMENTO EUROPEU E O CONSELHO DA UNIÃO EUROPEIA,
Tendo em conta o Tratado que institui a Comunidade Europeia, e, nomeadamente, o n.o 2 do seu artigo 137.o,
Tendo em conta a proposta da Comissão [1], apresentada após consulta ao Comité Consultivo para a segurança, higiene e protecção da saúde no local de trabalho,
Tendo em conta o parecer do Comité Económico e Social [2],
Após consulta ao Comité das Regiões,
Deliberando nos termos do artigo 251.o do Tratado [3], tendo em conta o projecto comum aprovado em 8 de Abril de 2002 pelo Comité de Conciliação,
Considerando o seguinte:
(1) De acordo com o Tratado, o Conselho pode adoptar, por meio de directivas, prescrições mínimas com vista a promover a melhoria, nomeadamente das condições de trabalho, a fim de garantir um melhor nível de protecção da segurança e da saúde dos trabalhadores. Essas directivas devem evitar impor disciplinas administrativas, financeiras e jurídicas contrárias à criação e ao desenvolvimento de pequenas e médias empresas.
(2) A comunicação da Comissão relativa ao seu programa de acção para a aplicação da Carta comunitária dos direitos sociais fundamentais dos trabalhadores prevê que sejam estabelecidas prescrições mínimas de saúde e segurança respeitantes à exposição dos trabalhadores aos riscos devidos aos agentes físicos. Em Setembro de 1990, o Parlamento Europeu adoptou uma resolução sobre este programa de acção [4] que convidou, nomeadamente, a Comissão a elaborar uma directiva especial no domínio dos riscos associados ao ruído e às vibrações bem como a qualquer outro agente físico no local de trabalho.
(3) Numa primeira fase, será necessário introduzir medidas que protejam os trabalhadores contra os riscos devidos às vibrações, atendendo aos seus efeitos sobre a saúde e a segurança dos trabalhadores, nomeadamente às perturbações musculo-esqueléticas, neurológicas e vasculares que provocam. Essas medidas visam não só garantir a saúde e a segurança de cada trabalhador considerado isoladamente, mas também criar uma plataforma mínima de protecção para o conjunto dos trabalhadores, que evitará possíveis distorções de concorrência.
(4) A presente directiva fixa prescrições mínimas, o que dá aos Estados-Membros a possibilidade de manter ou adoptar disposições mais favoráveis para a protecção dos trabalhadores, em particular no que se refere à fixação de valores inferiores para o valor diário que desencadeia a acção ou para o valor-limite de exposição diária a vibrações. A execução da presente directiva não pode justificar uma regressão em relação à situação existente em cada Estado-Membro.
(5) Um sistema de protecção contra as vibrações deve limitar-se a estabelecer, sem pormenores inúteis, os objectivos a atingir, os princípios a respeitar e os valores fundamentais a utilizar, a fim de permitir aos Estados-Membros aplicar de forma equivalente as prescrições mínimas.
(6) A redução da exposição às vibrações é conseguida mais eficazmente pela adopção de medidas preventivas desde a fase de concepção dos postos e locais de trabalho, bem como pela selecção do equipamento e dos processos e métodos de trabalho, de modo a reduzir prioritariamente os riscos na origem. As disposições relativas ao equipamento e aos métodos de trabalho contribuem, pois, para a protecção dos trabalhadores que os utilizam.
(7) As entidades patronais devem adaptar-se ao progresso técnico e aos conhecimentos científicos em matéria de riscos associados à exposição a vibrações, com vista a melhorar a protecção da segurança e da saúde dos trabalhadores.
(8) No que diz respeito aos sectores da navegação marítima e aérea, na situação actual da técnica não é possível respeitar em todos os casos os valores-limite de exposição relativos às vibrações transmitidas a todo o organismo. É, pois, necessário prever possibilidades de derrogação devidamente justificadas.
(9) Sendo a presente directiva uma directiva especial na acepção do n.o 1 do artigo 16.o da Directiva 89/391/CEE do Conselho, de 12 de Junho de 1985, relativa à aplicação de medidas destinadas a promover a melhoria da segurança e da saúde dos trabalhadores no trabalho [5], esta última directiva aplica-se ao domínio da exposição dos trabalhadores às vibrações, sem prejuízo de disposições mais rigorosas e/ou específicas previstas na presente directiva.
(10) A presente directiva constitui um elemento concreto no âmbito da realização da dimensão social do mercado interno.
(11) As medidas necessárias à execução da presente directiva serão aprovadas nos termos da Decisão 1999/468/CE do Conselho, de 28 de Junho de 1999, que fixa as regras de exercício das competências de execução atribuídas à Comissão [6],
ADOPTARAM A PRESENTE DIRECTIVA:
SECÇÃO I
DISPOSIÇÕES GERAIS
Artigo 1.o
Objectivo e âmbito de aplicação
1. A presente directiva, que constitui a décima sexta directiva especial na acepção do n.o 1 do artigo 16.o da Directiva 89/391/CEE, estabelece prescrições mínimas em matéria de protecção dos trabalhadores contra os riscos para a sua segurança e saúde resultantes ou susceptíveis de resultar da exposição a vibrações mecânicas.
2. As prescrições da presente directiva aplicam-se às actividades nas quais os trabalhadores estão ou podem estar expostos, durante o trabalho, a riscos devidos a vibrações mecânicas.
3. A Directiva 89/391/CEE aplica-se plenamente a todo o domínio referido no n.o 1, sem prejuízo de disposições mais rigorosas e/ou específicas previstas na presente directiva.
Artigo 2.o
Definições
Para efeitos da presente directiva, entende-se por:
a) "Vibrações transmitidas ao sistema mão-braço", as vibrações mecânicas que, quando transmitidas ao sistema mão-braço, implicam riscos para a saúde e para a segurança dos trabalhadores, em especial perturbações vasculares, lesões osteo-articulares, ou perturbações neurológicas ou musculares;
b) "Vibrações transmitidas a todo o organismo", as vibrações mecânicas que, quando transmitidas a todo o organismo, implicam riscos para a saúde e para a segurança dos trabalhadores, em especial patologia da região lombar e lesões da coluna vertebral.
Artigo 3.o
Valores-limite de exposição e valores de exposição que desencadeiam a acção
1. Para as vibrações transmitidas ao sistema mão-braço:
a) O valor-limite de exposição diária normalizada, correspondente a um período de referência de 8 horas, é fixado em 5 m/s2;
b) O valor de exposição diária normalizada, correspondente a um período de referência de 8 horas, que desencadeia a acção é fixado em 2,5 m/s2.
A exposição dos trabalhadores às vibrações transmitidas ao sistema mão-braço é avaliada ou medida com base nas disposições constantes do ponto 1 da parte A do anexo.
2. Para as vibrações transmitidas a todo o organismo:
a) O valor-limite de exposição diária normalizada, correspondente a um período de referência de 8 horas, é fixado em 1,15 m/s2 ou, à escolha do Estado-Membro, num valor de dose de vibrações de 21 m/s1,75;
b) O valor de exposição diária normalizada, correspondente a um período de referência de 8 horas, que desencadeia a acção é fixado em 0,5 m/s2 ou, à escolha do Estado-Membro, num valor de dose de vibrações de 9,1 m/s1,75.
A exposição dos trabalhadores às vibrações transmitidas a todo o organismo é avaliada ou medida com base nas disposições constantes do ponto 1 da parte B do anexo.
SECÇÃO II
OBRIGAÇÕES DAS ENTIDADES PATRONAIS
Artigo 4.o
Determinação e avaliação dos riscos
1. No cumprimento das obrigações estabelecidas no n.o 3 do artigo 6.o e no n.o 1 do artigo 9.o da Directiva 89/391/CEE, a entidade patronal avalia e, se necessário, mede os níveis de vibrações mecânicas a que os trabalhadores se encontram expostos. A medição deve ser efectuada nos termos do ponto 2 da parte A ou do ponto 2 da parte B do anexo da presente directiva, conforme adequado.
2. O nível de exposição às vibrações mecânicas pode ser avaliado por meio da observação das práticas de trabalho específicas e recorrendo às informações pertinentes sobre o nível provável de vibrações correspondente ao equipamento ou ao tipo de equipamento utilizado nas condições de trabalho em causa, incluindo informações fornecidas pelo fabricante do material. Esta operação é diversa da medição, que exige o emprego de aparelhos específicos e de metodologia apropriada.
3. A avaliação e a medição mencionadas no n.o 1 devem ser planificadas e efectuadas pelos serviços competentes a intervalos apropriados, tendo especialmente em conta as disposições do artigo 7.o da Directiva 89/391/CEE, relativas às competências (pessoas ou serviços) necessárias. Os dados obtidos a partir da avaliação e/ou medição do nível de exposição às vibrações mecânicas devem ser conservados de forma a que possam ser posteriormente consultados.
4. Em conformidade com o disposto no n.o 3 do artigo 6.o da Directiva 89/391/CEE, a entidade empregadora, ao proceder à avaliação dos riscos, deve dar especial atenção aos seguintes aspectos:
a) Nível, tipo e duração da exposição, incluindo a exposição a vibrações intermitentes ou a choques repetidos;
b) Valores-limite de exposição e valores de exposição que desencadeiam a acção estabelecidos no artigo 3.o da presente directiva;
c) Efeitos sobre a saúde e a segurança dos trabalhadores sujeitos a riscos especialmente sensíveis;
d) Efeitos indirectos sobre a segurança dos trabalhadores resultantes de interacções entre as vibrações mecânicas e o local de trabalho ou outros equipamentos;
e) Informações prestadas pelos fabricantes do equipamento de trabalho de acordo com as disposições das directivas comunitárias aplicáveis;
f) Existência de equipamentos alternativos concebidos para reduzir os níveis de exposição às vibrações mecânicas;
g) Prolongamento da exposição a vibrações transmitidas a todo o organismo para além do horário de trabalho, sob a responsabilidade da entidade patronal;
h) Condições de trabalho específicas, tais como trabalho a baixas temperaturas;
i) Informação apropriada resultante da vigilância da saúde, incluindo informação publicada, na medida do possível.
5. A entidade patronal deve dispor de uma avaliação dos riscos, nos termos da alínea a) do n.o 1 do artigo 9.o da Directiva 89/391/CEE, e identificar as medidas a tomar nos termos dos artigos 5.o e 6.o da presente directiva. A avaliação dos riscos deve ser registada em suporte adequado de acordo com a legislação e as práticas nacionais e pode incluir uma justificação por parte da entidade patronal que demonstre que a natureza e a dimensão dos riscos relacionados com as vibrações mecânicas tornam desnecessária uma avaliação mais pormenorizada dos mesmos. A avaliação dos riscos deve ser regularmente actualizada, especialmente nos casos em que tenha havido alterações significativas que a possam desactualizar, ou em que os resultados da vigilância da saúde demonstrem a sua necessidade.
Artigo 5.o
Disposições com vista a evitar ou reduzir a exposição
1. Tendo em conta o progresso técnico e a disponibilidade de medidas de controlo dos riscos na fonte, os riscos resultantes da exposição a vibrações mecânicas devem ser eliminados na fonte ou reduzidos ao mínimo.
A redução destes riscos baseia-se nos princípios gerais de prevenção estabelecidos no n.o 2 do artigo 6.o da Directiva 89/391/CEE.
2. Com base na avaliação dos riscos a que se refere o artigo 4.o, sempre que sejam excedidos os valores de exposição estabelecidos no n.o 1, alínea b), e no n.o 2, alínea b), do artigo 3.o, a entidade patronal estabelece e implementa um programa de medidas técnicas e/ou organizacionais destinadas a reduzir ao mínimo a exposição a vibrações mecânicas e os riscos que dela resultam, tomando em consideração, nomeadamente:
a) Métodos de trabalho alternativos que permitam reduzir a exposição a vibrações mecânicas;
b) A escolha de equipamento de trabalho adequado, bem concebido do ponto de vista ergonómico e que, tendo em conta o trabalho a efectuar, produza o mínimo de vibrações possível;
c) A instalação de equipamento auxiliar destinado a reduzir o risco de lesões provocadas pelas vibrações, por exemplo assentos que amorteçam eficazmente as vibrações transmitidas a todo o organismo e pegas que reduzam as vibrações transmitidas ao sistema mão-braço;
d) Programas adequados de manutenção do equipamento de trabalho, do local de trabalho e das instalações existentes no local de trabalho;
e) Concepção e disposição dos locais e postos de trabalho;
f) Informação e formação adequadas dos trabalhadores para que utilizem correctamente e de forma segura o equipamento de trabalho, por forma a reduzir ao mínimo a sua exposição a vibrações mecânicas;
g) Limitação da duração e da intensidade da exposição;
h) Horário de trabalho apropriado, com períodos de repouso adequados;
i) O fornecimento aos trabalhadores expostos de vestuário que os proteja do frio e da humidade.
3. Os trabalhadores não podem em caso algum ser sujeitos a exposições acima do valor-limite de exposição.
Se, apesar das medidas postas em prática pela entidade patronal nos termos do disposto na presente directiva, o valor-limite de exposição for ultrapassado, a entidade patronal tomará medidas imediatas para reduzir a exposição para valores inferiores ao valor-limite de exposição, determinará as razões por que o valor-limite de exposição foi ultrapassado e corrigirá as medidas de protecção e prevenção em conformidade, por forma a evitar que o valor-limite de exposição seja novamente ultrapassado.
4. Nos termos do disposto no artigo 15.o da Directiva 89/391/CEE, a entidade patronal adapta as medidas referidas no presente artigo às necessidades dos trabalhadores sujeitos a riscos especialmente sensíveis.
Artigo 6.o
Informação e formação dos trabalhadores
Sem prejuízo dos artigos 10.o e 12.o da Directiva 89/391/CEE, a entidade patronal deve assegurar que os trabalhadores expostos a riscos devidos a vibrações mecânicas no local de trabalho e/ou os seus representantes recebam informações e formação de acordo com o resultado da avaliação dos riscos prevista no n.o 1 do artigo 4.o da presente directiva, em especial no que se refere a:
a) Medidas tomadas nos termos da presente directiva para eliminar ou reduzir ao mínimo os riscos resultantes de vibrações mecânicas;
b) Valores-limite de exposição e valores de exposição que desencadeiam a acção;
c) Resultados das avaliações e medições das vibrações mecânicas efectuadas nos termos do artigo 4.o da presente directiva e lesões que possam resultar do equipamento de trabalho utilizado;
d) Utilidade e forma de detectar e notificar indícios de lesões;
e) Circunstâncias em que os trabalhadores têm direito à vigilância da saúde;
f) Práticas de trabalho seguras para minimizar a exposição a vibrações mecânicas.
Artigo 7.o
Consulta e participação dos trabalhadores
A consulta e a participação dos trabalhadores e/ou dos seus representantes relativamente às matérias abrangidas pela presente directiva são efectuadas nos termos do artigo 11.o da Directiva 89/391/CEE.
SECÇÃO III
DISPOSIÇÕES DIVERSAS
Artigo 8.o
Vigilância da saúde
1. Sem prejuízo do artigo 14.o da Directiva 89/391/CEE, os Estados-Membros devem aprovar disposições para assegurar uma adequada vigilância da saúde dos trabalhadores de acordo com os resultados da avaliação dos riscos prevista no n.o 1 do artigo 4.o da presente directiva, quando estes resultados revelarem a existência de um risco para a sua saúde. Essas disposições, incluindo os requisitos especificados para os registos de saúde e para a possibilidade de os consultar, devem ser tomadas nos termos da legislação e/ou práticas nacionais.
A vigilância da saúde, cujos resultados devem ser tomados em consideração para efeitos da aplicação de medidas de prevenção no local de trabalho em questão, visa a prevenção e o diagnóstico precoce de qualquer afecção relacionada com a exposição a vibrações mecânicas. A vigilância é adequada sempre que:
- a exposição dos trabalhadores a vibrações seja tal que permita estabelecer uma relação entre essa exposição e uma doença identificável ou efeitos nocivos para a saúde,
- seja provável que a doença e os efeitos nocivos resultem das condições de trabalho particulares do trabalhador, e
- existam técnicas válidas que permitam detectar a doença ou os efeitos nocivos para a saúde.
Em todo o caso, os trabalhadores expostos a níveis de vibrações mecânicas acima dos valores enunciados no n.o 1, alínea b), e no n.o 2, alínea b), do artigo 3.o têm direito a uma vigilância da saúde adequada.
2. Os Estados-Membros devem aprovar disposições para assegurar que seja elaborado e actualizado um registo de saúde para cada trabalhador sujeito a vigilância da saúde em conformidade com o n.o 1. Os registos de saúde devem conter um resumo dos resultados da vigilância da saúde efectuada e ser conservados de forma que permita a sua posterior consulta, tendo em conta a necessária confidencialidade.
Serão fornecidas cópias dos registos adequados à autoridade competente, a seu pedido. O trabalhador deve, a seu pedido, ter acesso ao registo de saúde que lhe diga pessoalmente respeito.
3. Se os resultados da vigilância da saúde revelarem que um trabalhador sofre de uma doença ou de uma afecção identificáveis que sejam consideradas, por um médico ou por um especialista em doenças profissionais, como resultantes da exposição a vibrações mecânicas no local de trabalho:
a) O trabalhador deve ser informado, pelo médico ou por outra pessoa devidamente qualificada, do resultado que lhe diga pessoalmente respeito, incluindo informações e recomendações sobre a eventual vigilância da saúde a que deverá submeter-se após o final da exposição;
b) A entidade patronal deve ser informada sobre qualquer tipo de dados significativos obtidos no âmbito da vigilância da saúde, tendo em conta o necessário segredo médico;
c) A entidade patronal deve:
- rever a avaliação dos riscos realizada nos termos do artigo 4.o,
- rever as medidas previstas para eliminar ou reduzir os riscos nos termos do artigo 5.o,
- ter em conta o parecer do responsável pela saúde e higiene no local de trabalho ou de outra pessoa devidamente qualificada ou da autoridade competente ao aplicar quaisquer medidas consideradas necessárias para eliminar ou reduzir os riscos nos termos do artigo 5.o, incluindo a possibilidade de atribuir ao trabalhador em causa uma função alternativa na qual não haja riscos de mais exposição, e
- prever uma vigilância da saúde contínua e providenciar no sentido de um exame das condições de saúde de qualquer outro trabalhador que tenha estado exposto de forma semelhante. Nestes casos, o médico, o especialista de doenças profissionais ou a autoridade competente podem propor que as pessoas expostas sejam sujeitas a exame médico.
Artigo 9.o
Período transitório
No que se refere à execução das obrigações previstas no n.o 3 do artigo 5.o, os Estados-Membros, após consulta aos parceiros sociais, de acordo com a legislação ou as práticas nacionais, terão a faculdade de fazer uso de um período transitório de cinco anos, no máximo, a contar de 6 de Julho de 2005, quando forem utilizados equipamentos de trabalho que tenham sido postos à disposição dos trabalhadores antes de 6 de Julho 2007 e que não permitam respeitar os valores-limite de exposição tendo em conta os últimos progressos técnicos e/ou a implementação de medidas organizacionais. No que se refere aos equipamentos utilizados nos sectores agrícola e silvícola, os Estados-Membros terão a faculdade de prorrogar até mais quatro anos o período transitório.
Artigo 10.o
Derrogações
1. No respeito dos princípios gerais da protecção da segurança e da saúde dos trabalhadores, os Estados-Membros podem, para os sectores da navegação marítima e aérea, e em condições devidamente justificadas, derrogar o disposto no n.o 3 do artigo 5.o, no que diz respeito às vibrações transmitidas a todo o organismo, quando, tendo em conta o estado da técnica e as características específicas dos locais de trabalho, não seja possível respeitar o valor-limite de exposição apesar da implementação de medidas técnicas e/ou organizacionais.
2. Caso a exposição dos trabalhadores a vibrações mecânicas seja habitualmente inferior aos valores de exposição enunciados no n.o 1, alínea b), e no n.o 2, alínea b), do artigo 3.o, mas varie acentuadamente de um momento para outro e possa ocasionalmente exceder o valor-limite de exposição, os Estados-Membros podem igualmente conceder derrogações do disposto no n.o 3 do artigo 5.o Todavia, o valor médio da exposição às vibrações calculado durante um período de 40 horas deve permanecer inferior ao valor-limite de exposição e devem existir provas de que os riscos resultantes deste tipo de exposição são inferiores aos riscos resultantes de um nível de exposição correspondente ao valor-limite.
3. As derrogações previstas nos n.os 1 e 2 são autorizadas pelos Estados-Membros, após consulta aos parceiros sociais, de acordo com a legislação e as práticas nacionais. Estas derrogações devem ser acompanhadas de condições que garantam que os riscos delas resultantes serão reduzidos ao mínimo, atendendo às circunstâncias do caso, e que os trabalhadores em questão beneficiarão de vigilância da saúde reforçada. Estas derrogações serão reanalisadas de quatro em quatro anos e revogadas logo que desapareçam as circunstâncias que lhes tenham dado origem.
4. De quatro em quatro anos, os Estados-Membros transmitem à Comissão a lista das derrogações previstas nos n.os 1 e 2, indicando pormenorizadamente as circunstâncias e as razões que os levaram a conceder essas derrogações.
Artigo 11.o
Alterações técnicas
As alterações de natureza estritamente técnica a introduzir no anexo são aprovadas pelo procedimento de regulamentação a que se refere o n.o 2 do artigo 12.o, em função:
a) Da aprovação de directivas em matéria de harmonização técnica e de normalização no que se refere à concepção, construção, fabrico ou realização de equipamentos e/ou locais de trabalho;
b) Do progresso técnico, da evolução das normas ou especificações europeias harmonizadas mais apropriadas e da evolução dos conhecimentos no domínio das vibrações mecânicas.
Artigo 12.o
Comité
1. A Comissão é assistida pelo comité previsto no n.o 2 do artigo 17.o da Directiva 89/391/CEE.
2. Sempre que se faça referência ao presente número, são aplicáveis os artigos 5.o e 7.o da Decisão 1999/468/CE, tendo-se em conta o disposto no seu artigo 8.o
O período previsto no n.o 6 do artigo 5.o da Decisão 1999/468/CE é de três meses.
3. O comité aprovará o seu regulamento interno.
SECÇÃO IV
DISPOSIÇÕES FINAIS
Artigo 13.o
Relatórios
De cinco em cinco anos, os Estados-Membros apresentam à Comissão um relatório sobre a aplicação prática das disposições da presente directiva, indicando o ponto de vista dos parceiros sociais. O relatório conterá uma descrição das melhores práticas para prevenir as vibrações prejudiciais para a saúde e de outras formas de organizar o trabalho, bem como dos esforços efectuados pelos Estados-Membros para as divulgar.
Com base nesses relatórios, a Comissão faz um balanço da aplicação da presente directiva, tendo em conta nomeadamente a investigação e os conhecimentos científicos no domínio, e informa o Parlamento Europeu, o Conselho, o Comité Económico e Social e o Comité Consultivo para a segurança, higiene e protecção da saúde no local de trabalho, propondo, se necessário, alterações.
Artigo 14.o
Transposição
1. Os Estados-Membros devem aprovar as disposições legislativas, regulamentares e administrativas necessárias para dar cumprimento à presente directiva até 6 de Julho de 2005 e informar imediatamente a Comissão desse facto. Devem incluir igualmente uma lista indicando pormenorizadamente as razões do regime transitório adoptado pelos Estados-Membros, nos termos do artigo 9.o
Quando os Estados-Membros aprovarem essas disposições, estas devem incluir uma referência à presente directiva ou ser acompanhadas dessa referência aquando da sua publicação oficial. As modalidades dessa referência serão aprovadas pelos Estados-Membros.
2. Os Estados-Membros devem comunicar à Comissão as disposições de direito interno já aprovadas ou que vierem a aprovar nas matérias reguladas pela presente directiva.
Artigo 15.o
Entrada em vigor
A presente directiva entra em vigor no dia da sua publicação no Jornal Oficial das Comunidades Europeias.
Artigo 16.o
Destinatários
Os Estados-Membros são os destinatários da presente directiva.
Feito no Luxemburgo, em 25 de Junho de 2002.