SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2014/55/EU
ze dne 16. dubna 2014
o elektronické fakturaci při zadávání veřejných zakázek
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 114 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
V členských státech v současné době existuje a používá se řada celosvětových, celostátních, regionálních i soukromých norem pro elektronickou fakturaci. Žádná z těchto norem nepřevažuje a většina z nich není navzájem interoperabilní.
(2)
Jelikož neexistuje žádná společná norma, členské státy v případě, kdy prosazují používání elektronických faktur při zadávání veřejných zakázek nebo toto používání povinně ukládají, volí vytvoření vlastního technického řešení založeného na vlastní vnitrostátní normě. V důsledku toho počet odlišných norem koexistujících v rámci všech členských států narůstá a je pravděpodobné, že poroste i do budoucna.
(3)
Velké množství norem, které nejsou interoperabilní, vede k nadměrné složitosti, právní nejistotě a dodatečným provozním nákladům pro hospodářské subjekty, které elektronické faktury v různých členských státech používají. Od hospodářských subjektů, které se chtějí účastnit přeshraničního zadávání veřejných zakázek, se tak často vyžaduje, aby se pokaždé, kdy vstoupí na nový trh, řídily novou normou elektronické fakturace. Odlišné právní a technické požadavky na elektronické faktury odrazují hospodářské subjekty od přeshraničního zadávání veřejných zakázek, a vytvářejí tak překážky přístupu na trh přeshraničního zadávání veřejných zakázek a překážky obchodu. Znemožňují tím využívání základních svobod, a mají proto přímý účinek na fungování vnitřního trhu.
(4)
Tyto překážky obchodu uvnitř Unie budou v budoucnu pravděpodobně dále narůstat, neboť vzhledem k tomu, že používání elektronických faktur při zadávání veřejných zakázek se v členských státech rozšiřuje nebo se stává povinným, vzniká čím dál více vnitrostátních a soukromých norem, které nejsou interoperabilní.
(5)
Překážky přeshraničního obchodu plynoucí z koexistence vícera souborů právních požadavků a technických norem v oblasti elektronické fakturace a ze skutečnosti, že tyto normy nejsou interoperabilní, by měly být odstraněny nebo zmírněny. K dosažení tohoto cíle by měla být vytvořena společná evropská norma pro sémantický datový model základních prvků elektronické faktury (dále jen „evropská norma pro elektronickou fakturaci“). Tato norma by měla stanovit a charakterizovat základní prvky, které musí elektronická faktura vždy obsahovat, a usnadnit tak zasílání a přijímání elektronických faktur mezi systémy založenými na různých technických normách. Za předpokladu, že stávající vnitrostátní technické normy nejsou s touto evropskou normou v rozporu, neměla by je tato norma nahrazovat ani omezovat jejich používání a rovněž by měla být zachována možnost pokračovat v jejich uplatňování souběžně s evropskou normou.
(6)
Zajištěním sémantické interoperability a zvýšením právní jistoty tato směrnice podpoří využívání elektronické fakturace při zadávání veřejných zakázek, čímž bude mít pro členské státy, veřejné zadavatele, zadavatele a hospodářské subjekty zásadní přínos z hlediska úspor, dopadu na životní prostředí a snížení administrativní zátěže.
(7)
Přínosy elektronické fakturace jsou maximalizovány, pokud lze vystavování, zasílání, předávání, příjem a zpracování faktur plně automatizovat. Z tohoto důvodu by za slučitelné s evropskou normou pro elektronickou fakturaci měly být považovány pouze strojově čitelné faktury, které může příjemce zpracovávat automaticky a digitálně. Pouhý obrázkový soubor by neměl být považován za elektronickou fakturu pro účely této směrnice.
(8)
Cílem interoperability je umožnit jednotnou prezentaci a zpracovávání informací mezi obchodními systémy bez ohledu na jejich technologii, použití nebo platformu. Úplnou interoperabilitou se rozumí schopnost být interoperabilní na třech odlišných úrovních: z hlediska obsahu faktury (úroveň sémantická), formátu nebo použitého jazyka (úroveň syntaktická) a způsobu předání faktury. Sémantickou interoperabilitou se rozumí, že elektronická faktura obsahuje určité nezbytné informace a je zachován přesný význam vyměňovaných informací, jemuž je jednoznačně porozuměno nezávisle na způsobu, jímž jsou tyto informace fyzicky ztvárněny nebo předány. Syntaktickou interoperabilitou se rozumí, že datové prvky jsou na elektronické faktuře uváděny v takovém formátu, který umožňuje jejich přímou výměnu mezi odesílatelem a příjemcem a automatické zpracování. Syntaktickou interoperabilitu lze zajistit jedním ze dvou způsobů, a sice použitím společné syntaxe nebo pomocí mapování různých syntaxí.
(9)
Na trhu se používá značné množství syntaxí. Syntaktická interoperabilita je stále častěji zajišťována pomocí mapování. Tento způsob je účinný, pokud faktura obsahuje všechny nezbytné datové prvky na sémantické úrovni a jejich význam je jednoznačný. Jelikož tomu tak ale často není, je třeba přijmout opatření k zajištění interoperability na sémantické úrovni. V zájmu dalšího zjednodušení používání elektronické fakturace a snížení nákladů by jedním z dlouhodobých cílů mělo být omezení počtu používaných syntaxí, pokud možno soustředěním se pouze na nejpoužívanější z nich.
(10)
Normalizace elektronické fakturace rovněž doplňuje snahy o podporu využívání elektronického zadávání zakázek, jak je odrážejí příslušná ustanovení směrnice Evropského parlamentu a Rady 2014/24/EU (4) a směrnice Evropského parlamentu a Rady 2014/25/EU (5).
(11)
Evropská rada v závěrech ze zasedání ve dnech 28. a 29. června 2012 a 24. října 2013 uvedla, že prioritou by měla být opatření zaměřená na další rozvoj přeshraničního elektronického obchodování a modernizaci veřejné správy, mimo jiné usnadněním přechodu k elektronické fakturaci a jejím urychleným zavedením.
(12)
Evropský parlament v usnesení ze dne 20. dubna 2012 poukázal na roztříštěnost trhu způsobenou různými vnitrostátními pravidly pro elektronickou fakturaci, vyzdvihl podstatné výhody, které elektronická fakturace nabízí, a zdůraznil význam právní jistoty, jasného technického prostředí a otevřených a interoperabilních řešení elektronické fakturace na základě společných právních požadavků, obchodních postupů a technických norem. Z těchto důvodů Evropský parlament vyslovil požadavek, aby se elektronická fakturace při zadávání veřejných zakázek stala do roku 2016 povinnou.
(13)
Evropské mnohostranné fórum pro elektronickou fakturaci (e-fakturaci) zřízené rozhodnutím Komise ze dne 2. listopadu 2010 (6) přijalo v říjnu 2013 jednomyslně doporučení týkající se využití sémantického datového modelu na podporu interoperability elektronické fakturace.
(14)
Tato směrnice by se měla použít na elektronické faktury přijímané veřejnými zadavateli a zadavateli a vystavované v rámci plnění zakázek, na něž se vztahuje směrnice Evropského parlamentu a Rady 2009/81/ES (7), směrnice Evropského parlamentu a Rady 2014/23/EU (8), směrnice 2014/24/EU nebo směrnice 2014/25/EU. Tato směrnice by se měla vztahovat pouze na elektronické faktury vystavené hospodářským subjektem, jemuž byla přidělena veřejná zakázka nebo koncese (hlavní dodavatel). Pokud však členské státy podle článku 71 směrnice 2014/24/EU a článku 88 směrnice 2014/25/EU stanoví přímou úhradu subdodavatelům, mělo by se v zadávací dokumentaci rovněž stanovit, zda se v souvislosti s platbami subdodavatelům má či nemá používat elektronická fakturace. Mělo by být jasně stanoveno, že pokud je zakázka zadána skupině hospodářských subjektů, vztahuje se tato směrnice na elektronické faktury vystavené skupinou jako takovou i jednotlivými hospodářskými subjekty.
(15)
Tato směrnice by se měla rovněž uplatnit, pokud koncese v souvislosti s platbou vyžaduje, aby hospodářský subjekt, kterému byla koncese udělena, vystavil fakturu. Pojem „koncesef“ je vymezen v čl. 5 bodu 1 směrnice 2014/23/EU. Předmětem udělování koncesí je zajištění stavebních prací nebo služeb prostřednictvím koncese, kdy protiplnění za tuto koncesi spočívá v právu požívat výnosů z daných stavebních prací nebo služeb nebo v tomto právu společně s platbou.
(16)
Tato směrnice podléhá článku 346 Smlouvy o fungování EU. Tato směrnice se nevztahuje na elektronické faktury vystavené na základě plnění (prohlášeného za utajené nebo doprovázeného zvláštními bezpečnostními opatřeními) zakázek, které jsou vyloučeny z oblasti působnosti směrnice 2014/23/EU podle čl. 10 odst. 6 uvedené směrnice, směrnice 2014/24/EU podle čl. 15 odst. 3 uvedené směrnice a směrnice 2014/25/EU podle čl. 24 odst. 3 uvedené směrnice. Za stejných podmínek by měla být v této směrnici stanovena výjimka pro elektronické faktury vystavené na základě plnění (prohlášeného za utajené nebo doprovázeného zvláštními bezpečnostními opatřeními) těchto zakázek, které spadají do oblasti působnosti směrnice 2009/81/ES.
(17)
Definice používané v této směrnici by měly být v souladu s jinými unijními právními předpisy v oblasti veřejných zakázek.
(18)
Komise by měla uplatňovat příslušná ustanovení nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1025/2012 (9) a o vypracování evropské normy pro elektronickou fakturaci požádat příslušnou evropskou normalizační organizaci. Podle příslušných ustanovení nařízení (EU) č. 1025/2012 se rozhodnutí Komise, kterým se taková žádost stanoví, přijímá přezkumným postupem podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (10).
(19)
Evropská norma pro elektronickou fakturaci by měla vycházet ze stávajících technických specifikací, které byly vypracovány v rámci evropských normalizačních organizací, jako jsou CEN (CWA 16356-MUG a CWA 16562-CEN BII), a měla by zohledňovat jiné příslušné technické specifikace vypracované v rámci mezinárodních normalizačních organizací, jako jsou UN/CEFACT (CII v. 2.0) a ISO (finanční faktura založená na metodice ISO 20022). Při plnění žádosti o vypracování normy by příslušná evropská normalizační organizace měla rovněž zohlednit výsledky rozsáhlých pilotních projektů prováděných v rámci programu na podporu politiky rámcového programu pro konkurenceschopnost a inovace a technické specifikace elektronické fakturace jakýchkoli jiných příslušných subjektů a organizací, které jsou podnikatelskou sférou hojně využívány. Evropská norma pro elektronickou fakturaci by zároveň měla být slučitelná se stávajícími normami provádění plateb, aby bylo možné platby automaticky zpracovávat.
(20)
Ve své žádosti určené příslušné evropské normalizační organizaci by Komise měla požadovat, aby evropská norma pro elektronickou fakturaci byla technologicky neutrální s cílem zabránit jakémukoli narušení hospodářské soutěže, aby byla slučitelná s příslušnými mezinárodními normami pro elektronickou fakturaci s cílem zabránit tomu, aby se dodavatelé ze třetích zemí potýkali s technickými překážkami pro přístup na trh, a usnadnit evropským dodavatelům zasílání elektronických faktur kupujícím ze třetích zemí, a aby byla v souladu se směrnicí Rady 2006/112/ES (11). Jelikož elektronické faktury mohou obsahovat osobní údaje, měla by Komise rovněž požadovat, aby evropská norma pro elektronickou fakturaci brala ohled na ochranu osobních údajů v souladu se směrnicí Evropského parlamentu a Rady 95/46/ES (12) a na zásadu ochrany údajů již ve fázi návrhu, zásadu proporcionality a zásadu minimalizace údajů. Vedle těchto minimálních požadavků by Komise měla ve své žádosti určené příslušné evropské normalizační organizaci stanovit další požadavky na obsah evropské normy pro elektronickou fakturaci a lhůtu pro její přijetí.
(21)
Aby bylo zajištěno, že elektronickou fakturaci při zadávání veřejných zakázek mohou využívat i malé a střední podniky, měla by evropská norma pro elektronickou fakturaci umožňovat zavedení uživatelsky vstřícných systémů elektronické fakturace, tedy těch, které jsou snadno srozumitelné a snadno použitelné. V této souvislosti je rovněž třeba zohlednit skutečnost, že zejména malé a střední podniky, jakož i menší veřejní zadavatelé a zadavatelé mají omezený počet zaměstnanců a omezené finanční prostředky.
(22)
Evropská norma pro elektronickou fakturaci by měla být rovněž vhodná pro použití při obchodním styku mezi podniky. Aby mohly novou normu využívat i soukromé hospodářské subjekty ve vzájemných obchodních vztazích, měla by tedy Komise zajistit, aby norma nebyla vypracována tak, že by byla vhodná pouze pro použití v oblasti zadávání veřejných zakázek.
(23)
Faktury vydávané v různých hospodářských odvětvích mohou vyžadovat zahrnutí informací specifických pro dané odvětví. Součástí všech faktur by však měl být omezený počet společných standardních prvků. Přítomnost těchto prvků je nezbytná k ověření toho, zda faktura řádně zachycuje příslušné základní obchodní plnění, a k zajištění právní platnosti faktury. Seznam těchto prvků vyžadovaných pro účely DPH je stanoven ve směrnici 2006/112/ES. Evropská norma pro elektronickou fakturaci by proto měla být s tímto souborem prvků v souladu.
(24)
Evropská norma pro elektronickou fakturaci by měla vymezit sémantické datové prvky týkající se zejména komplementárních údajů o prodávajícím a kupujícím, identifikátorů procesu, atributů faktury, fakturačních položek, informací o dodání, údajů o platbě a platebních podmínek. Základní prvky elektronické faktury by měla obsahovat každá elektronická faktura. Tím by se zajistilo jasné a jednotné uplatňování elektronické fakturace.
(25)
Přestože odesílatel elektronické faktury by měl mít nadále možnost zaručit pravost původu a integritu obsahu faktury několika způsoby, včetně elektronickým podpisem, neměla by evropská norma pro elektronickou fakturaci v zájmu zajištění souladu se směrnicí 2006/112/ES jako jeden ze svých prvků obsahovat požadavek elektronického podpisu.
(26)
S cílem zabránit vzniku nadměrných nákladů a zátěže pro veřejné zadavatele a zadavatele by příslušná evropská normalizační organizace měla mít za úkol určit seznam omezeného počtu syntaxí splňujících evropskou normu pro elektronickou fakturaci. Tento seznam by neměl být součástí evropské normy pro elektronickou fakturaci. Takto určené syntaxe musí být již hojně a úspěšně používány hospodářskými subjekty a veřejnými zadavateli. V zájmu usnadnění a urychlení provedení v členských státech by příslušná evropská normalizační organizace měla být požádána, aby zajistila vhodné syntaktické vazby mezi evropskou normou pro elektronickou fakturaci a všemi syntaxemi uvedenými na seznamu. Syntaktické vazby jsou pokyny o způsobu, jakým by norma mohla být v jednotlivých syntaxích vyjádřena. Produkt této normalizace by měl doplnit evropskou normu pro elektronickou fakturaci a seznam syntaxí.
(27)
Za účelem usnadnění používání evropské normy pro elektronickou fakturaci by měla být Evropská normalizační organizace rovněž vyzvána, aby navrhla pokyny týkající se interoperability přenosu. Tyto pokyny by neměly být součástí evropské normy pro elektronickou fakturaci ani být závazné pro veřejné zadavatele a zadavatele.
(28)
Před zavedením evropské normy pro elektronickou fakturaci v členských státech by mělo být dostatečně otestováno její praktické používání. Toto posouzení by mělo být provedeno během vypracovávání normy. Měli by do něj být zapojeni koneční uživatelé a mělo by se zejména zaměřit na aspekty praktičnosti a uživatelské vstřícnosti a mělo by prokázat, že normu lze zavést nákladově efektivním a přiměřeným způsobem.
(29)
Pokud evropská norma pro elektronickou fakturaci a seznam syntaxí vyhovujících této normě, které vypracuje příslušná evropská normalizační organizace, splní požadavky obsažené v žádosti Komise podané evropské normalizační organizaci a pokud byla tato norma otestována, měly by být odkazy na evropskou normu pro elektronickou fakturaci a seznam syntaxí zveřejněny v Úředním věstníku Evropské unie.
(30)
Ustanovení této směrnice týkající se vypracování normy a dalších produktů normalizace jsou v souladu s příslušnými ustanoveními nařízení (EU) č. 1025/2012. S ohledem na specifika této směrnice je však vhodné stanovit, že rozhodnutí zveřejnit, nezveřejnit nebo zveřejnit s omezením odkazy na normu a seznam syntaxí se mají přijímat přezkumným postupem. Tím by však nemělo být dotčeno použití příslušných ustanovení nařízení (EU) č. 1025/2012 o formálních námitkách proti harmonizovaným normám.
(31)
Evropské normalizační organizace provádějí pravidelnou revizi a aktualizaci norem, aby odpovídaly technologickému vývoji. Vzhledem k rychlosti tohoto vývoje v odvětví informačních a komunikačních technologií by měla Komise rovněž mít možnost příslušnou evropskou normalizační organizaci požádat, aby provedla revizi a aktualizaci evropské normy pro elektronickou fakturaci s cílem zohlednit tento vývoj a zajistit i nadále interoperabilitu.
(32)
S cílem reagovat na technologický vývoj nebo požadavky trhu by měla mít Komise možnost přijmout prováděcí akt, kterým reviduje a aktualizuje seznam syntaxí. V případě složitějších úprav by Komise rovněž měla mít možnost příslušnou normalizační organizaci požádat, aby provedla revizi a aktualizaci seznamu syntaxí.
(33)
Komise by měla mít možnost revidovat již zveřejněný seznam syntaxí, považuje-li to za nezbytné k zajištění úplné a trvalé interoperability, k zohlednění technologického vývoje nebo k omezení počtu používaných syntaxí. Měla by při tom vzít v úvahu seznam syntaxí, které určila, revidovala a aktualizovala příslušná evropská normalizační organizace.
(34)
Po uplynutí lhůt pro provedení ve vnitrostátním právu stanovených v této směrnici by měly být veřejní zadavatelé a zadavatelé povinni přijímat a zpracovávat elektronické faktury, které vyhovují požadavkům evropské normy pro elektronickou fakturaci a kterékoli ze syntaxí uvedených na seznamu zveřejněném Komisí v Úředním věstníku Evropské unie. Veřejní zadavatelé a zadavatelé by tedy neměli odmítat elektronické faktury, které splňují výše uvedené podmínky, pouze z důvodu nesplnění požadavků (například vnitrostátních nebo odvětvových požadavků nebo doplňujících technických požadavků jakéhokoli druhu) jiných než těch, které jsou konkrétně stanoveny v této směrnici. Jiné závažné důvody pro odmítnutí, například důvody týkající se smluvních podmínek, by však touto povinností dotčeny být neměly. Veřejní zadavatelé a zadavatelé by v každém případě měli mít nadále možnost před zaplacením faktury ověřit, zda obsah elektronické faktury řádně zachycuje příslušné základní obchodní plnění (například zda je fakturovaná částka správná) a zda faktura byla zaslána správnému příjemci. Zákazem odmítnout elektronické faktury podle této směrnice není dotčena směrnice Evropského parlamentu a Rady 2011/7/EU (13).
(35)
Tato směrnice by měla ukládat povinnost přijímat a zpracovávat elektronické faktury pouze příjemcům, tj. veřejným zadavatelům, centrálním zadavatelům a zadavatelům. Touto směrnicí by nemělo být dotčeno právo odesílatele faktury rozhodnout se mezi vystavením faktury v souladu s evropskou normou pro elektronickou fakturaci, v souladu s vnitrostátními nebo jinými technickými normami nebo v papírové podobě. Tato směrnice by však členským státům neměla bránit ve stanovení toho, že v rámci zadávání veřejných zakázek by měly být vystavovány pouze elektronické faktury. Pokud se odesílatel rozhodne vystavit fakturu za použití evropské normy pro elektronickou fakturaci, měla by povinnost příjemce přijmout a zpracovat tuto fakturu platit pouze v případě, že je daná faktura vystavena v jedné ze syntaxí uvedených na seznamu syntaxí, který Komise zveřejnila v Úředním věstníku Evropské unie. Tím by neměla být dotčena možnost odesílatele využít služeb třetí osoby k převodu mezi jeho vlastní syntaxí a jednou ze syntaxí na daném seznamu.
(36)
Evropský inspektor ochrany údajů byl konzultován v souladu s čl. 28 odst. 2 nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 45/2001 (14) a vydal dne 11. listopadu 2013 (15) stanovisko. Ve svém stanovisku zveřejnil doporučení k zajištění dostatečné ochrany údajů při uplatňování této směrnice. Tato doporučení by měla být zohledněna při vypracovávání evropské normy pro elektronickou fakturaci a při zpracovávání osobních údajů veřejnými zadavateli a zadavateli. Mělo by být zejména jasně stanoveno, že stávající zákony týkající se ochrany údajů platí rovněž v oblasti elektronické fakturace a že zveřejňování osobních údajů pro účely transparentnosti a odpovědnosti musí být ve vyváženém poměru s ochranou soukromí.
(37)
Jelikož směrnice 2006/112/ES obsahuje pravidla fakturace, včetně elektronické fakturace, je třeba vyjasnit její vztah k této směrnici. Tato směrnice sleduje odlišný cíl, má odlišnou oblast působnosti než směrnice 2006/112/ES, a proto nemá vliv na ustanovení uvedené směrnice týkající se používání elektronických faktur pro účely DPH. Článek 232 směrnice 2006/112/ES upravuje vztahy mezi obchodními partnery a jeho cílem je zajistit, aby s používáním elektronických faktur musel příjemce souhlasit. Tím by však nemělo být dotčeno právo členských států uložit veřejným zadavatelům a zadavatelům povinnost přijímat za určitých podmínek elektronické faktury.
(38)
Aby veřejní zadavatelé a zadavatelé mohli řádně připravit a přijmout technická opatření, která jsou v návaznosti na zavedení evropské normy pro elektronickou fakturaci a schválení seznamu syntaxí nezbytná pro dosažení souladu s touto směrnicí, a s ohledem na potřebu urychleného zavedení elektronické fakturace by se mělo považovat za opodstatněné stanovení lhůty pro provedení ve vnitrostátním právu v délce osmnácti měsíců od zveřejnění odkazu na evropskou normu pro elektronickou fakturaci a seznamu syntaxí v Úředním věstníku Evropské unie. Odchylně od této obecné lhůty pro provedení ve vnitrostátním právu by členské státy, s cílem usnadnit přijetí elektronické fakturace na straně některých veřejných zadavatelů, jako jsou místní a regionální veřejní zadavatelé a veřejné podniky, měly mít možnost odložit uplatňování této směrnice na veřejné zadavatele na nižší než ústřední úrovni a zadavatele na třicet měsíců od zveřejnění odkazu na evropskou normu pro elektronickou fakturaci a seznamu syntaxí v Úředním věstníku Evropské unie. Tato možnost odložit uplatňování požadavků této směrnice by se neměla vztahovat na centrální zadavatele.
(39)
S cílem usnadnit provádění požadavků této směrnice pro veřejné zadavatele a zadavatele by Komise měla zajistit, aby byly členské státy v plném rozsahu a pravidelně informovány o pokroku prací, které budou z hlediska vypracování normy a souvisejících produktů normalizace vykonávat příslušné evropské normalizační organizace. Členské státy by tak měly možnost provést nezbytné přípravné práce, s cílem dokončit provádění v rámci dohodnutých lhůt.
(40)
Vzhledem k tomu, že veřejní zadavatelé a zadavatelé budou moci přijímat elektronické faktury odpovídající i jiným normám než evropské normě pro elektronickou fakturaci, jakož i faktury papírové, nestanoví-li vnitrostátní právní předpisy jinak, nevytváří tato směrnice žádné dodatečné náklady ani zatížení podniků, včetně mikropodniků a malých a středních podniků ve smyslu doporučení Komise 2003/361/ES (16). Komise i členské státy by se dále měly vynasnažit, aby minimalizovaly náklady na evropskou normu pro elektronickou fakturaci pro její uživatele, zejména mikropodniky a malé a střední podniky, a usnadnily tak její přijetí v celé Evropské unii.
(41)
Členské státy by měly při provádění této směrnice zohledňovat potřeby malých a středních podniků i menších veřejných zadavatelů a zadavatelů a měly by všem veřejným zadavatelům, zadavatelům a dodavatelům poskytovat potřebnou podporu, aby mohli evropskou normu pro elektronickou fakturaci používat. Kromě toho by měla být stanovena opatření ke vzdělávání, zejména pro malé a střední podniky.
(42)
V zájmu usnadnění technických a procesních úprav, které musí všechny strany zapojené do zadávání veřejných zakázek provést, aby zajistily úspěšné provedení této směrnice, by členské státy měly v rámci možností zpřístupnit pomoc ze strukturálních fondů všem způsobilým veřejným zadavatelům, zadavatelům a malým a středním podnikům.
(43)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení této směrnice a sestavení, omezení a revize seznamu syntaxí by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením (EU) č. 182/2011. Prováděcí akty týkající se seznamu syntaxí by měly být přijímány přezkumným postupem, jelikož tyto akty slouží k usnadnění používání evropské normy pro elektronickou fakturaci a zajišťují interoperabilitu a rychlou reakci na technologický vývoj. Přezkumný postup by měl být rovněž používán k přijetí prováděcích aktů ohledně námitek proti evropské normě pro elektronickou fakturaci, neboť tyto akty by mohly mít důsledky pro povinnost přijímat a zpracovávat elektronické faktury.
(44)
Jelikož cílů této směrnice, totiž odstranění překážek trhu a obchodu vytvořených existencí odlišných vnitrostátních pravidel a norem a v zajištění interoperability, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jich může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů,
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Oblast působnosti
Tato směrnice se použije na elektronické faktury vystavované na základě plnění zakázek, na něž se vztahuje směrnice 2009/81/ES, 2014/23/EU, 2014/24/EU nebo 2014/25/EU.
Tato směrnice se nevztahuje na elektronické faktury vystavované na základě plnění zakázek, které spadají do oblasti působnosti směrnice 2009/81/ES, pokud bylo zadání a plnění zakázky v souladu s platnými právními a správními předpisy členského státu prohlášeno za utajené nebo musí být doprovázeno zvláštními bezpečnostními opatřeními a pokud daný členský státy stanovil, že dotyčné základní zájmy nelze zaručit mírnějšími opatřeními.
Článek 2
Definice
Pro účely této směrnice se rozumí:
1)
„elektronickou fakturou“ faktura, která byla vystavena, předána a přijata ve strukturovaném elektronickém formátu, jenž umožňuje její automatizované a elektronické zpracování;
2)
„základními prvky elektronické faktury“ soubor zásadních informačních prvků, které musí elektronická faktura obsahovat, aby umožňovala přeshraniční interoperabilitu, včetně informací nezbytných k zajištění souladu s právními předpisy;
3)
„sémantickým datovým modelem“ strukturovaný a logicky vzájemně propojený soubor pojmů a jejich významů, které určují základní prvky elektronické faktury;
4)
„syntaxí“ strojově čitelný jazyk nebo dialekt jazyka použitý k vyjádření datových prvků obsažených v elektronické faktuře;
5)
„syntaktickými vazbami“ pokyny o způsobu, jakým by sémantický datový model pro elektronické faktury mohl být v jednotlivých syntaxích vyjádřen;
6)
„veřejnými zadavateli“ veřejní zadavatelé ve smyslu čl. 1 bodu 17 směrnice 2009/81/ES, čl. 6 odst. 1 směrnice 2014/23/EU a čl. 2 odst. 1 bodu 1 směrnice 2014/24/EU;
7)
„veřejnými zadavateli na nižší úrovni“ veřejní zadavatelé na nižší úrovni ve smyslu čl. 2 odst. 1 bodu 3 směrnice 2014/24/EU;
8)
„centrálním zadavatelem“ centrální zadavatel ve smyslu čl. 2 odst. 1 bodu 16 směrnice 2014/24/EU;
9)
„zadavateli“ zadavatelé ve smyslu čl. 1 bodu 17 směrnice 2009/81/ES, čl. 7 odst. 1 a 2 směrnice 2014/23/EU a čl. 4 odst. 1 směrnice 2014/25/EU;
10)
„mezinárodní normou“ mezinárodní norma ve smyslu čl. 2 odst. 1 písm. a) nařízení (EU) č. 1025/2012;
11)
„evropskou normou“ evropská norma ve smyslu čl. 2 odst. 1 písm. b) nařízení (EU) č. 1025/2012.
Článek 3
Vytvoření evropské normy
1. Komise požádá příslušnou evropskou normalizační organizaci, aby navrhla evropskou normu pro sémantický datový model základních prvků elektronické faktury (dále jen „evropská norma pro elektronickou fakturaci“).
Komise vznese požadavek, aby evropská norma pro elektronickou fakturaci splňovala alespoň tato kritéria:
-
byla technologicky neutrální,
-
byla slučitelná s příslušnými mezinárodními normami pro elektronickou fakturaci,
-
zohledňovala potřebu ochrany osobních údajů v souladu se směrnicí 95/46/ES, přístup ochrany údajů již od návrhu a zásady proporcionality, minimalizace údajů a omezení účelu,
-
byla soudržná s příslušnými ustanoveními směrnice 2006/112/ES,
-
umožňovala zavedení praktických, uživatelsky vstřícných a nákladově efektivních systémů elektronické fakturace,
-
zohledňovala zvláštní potřeby malých a středních podniků, jakož i veřejných zadavatelů na nižší úrovni a zadavatelů,
-
byla vhodná pro použití při obchodním styku mezi podniky.
Komise příslušnou evropskou normalizační organizaci požádá, aby poskytla omezený seznam syntaxí, které splňují evropskou normu pro elektronickou fakturaci, vhodné syntaktické vazby a pokyny týkající se interoperability předávání s cílem usnadnit používání takové normy.
Tyto žádosti se přijímají postupem stanoveným v čl. 10 odst. 1 až 5 nařízení (EU) č. 1025/2012.
Norma musí být v rámci svého vypracovávání příslušnou evropskou normalizační organizací ve lhůtě stanovené v odstavci 2 otestována z hlediska praktické použitelnosti pro konečného uživatele. Celkovou odpovědnost za toto testování nese Komise, která zajistí, aby během provádění testu byl brán zvláštní zřetel na dodržení kritérií praktičnosti, uživatelské vstřícnosti a případných nákladů na zavedení v souladu s odst. 1 druhým pododstavcem. Zprávu o výsledku testování předloží Komise Evropskému parlamentu a Radě.
2. Pokud evropská norma pro elektronickou fakturaci vypracovaná v souladu se žádostí uvedenou v odstavci 1 splňuje požadavky, jež jsou v této žádosti uvedeny, a poté, co byla dokončena testovací fáze podle odst. 1 pátého pododstavce, zveřejní Komise odkaz na tuto normu v Úředním věstníku Evropské unie společně se seznamem omezeného počtu syntaxí vypracovaným v souladu s žádostí uvedenou v odstavci 1. Toto zveřejnění musí být dokončeno do 27. května 2017.
Článek 4
Formální námitky proti evropské normě
1. Má-li členský stát nebo Evropský parlament za to, že evropská norma pro elektronickou fakturaci a seznam syntaxí zcela nesplňují požadavky stanovené v čl. 3 odst. 1, uvědomí o tom Komisi a připojí podrobné vysvětlení; Komise poté rozhodne:
a)
zveřejnit, nezveřejnit nebo zveřejnit s omezením odkazy na evropskou normu pro elektronickou fakturaci a seznam syntaxí v Úředním věstníku Evropské unie;
b)
zachovat, zachovat s omezením nebo zrušit odkazy na evropskou normu pro elektronickou fakturaci a seznam syntaxí v Úředním věstníku Evropské unie.
2. Komise zveřejní na svých internetových stránkách informace o evropské normě pro elektronickou fakturaci a seznamu syntaxí, které byly předmětem rozhodování podle odstavce 1.
3. Komise vyrozumí příslušnou evropskou normalizační organizaci o rozhodnutí uvedeném v odstavci 1 a případně ji požádá o revizi dané evropské normy pro elektronickou fakturaci nebo seznamu syntaxí.
4. Rozhodnutí uvedená v odst. 1 písm. a) a b) tohoto článku se přijímají přezkumným postupem podle čl. 10 odst. 2.
Článek 5
Udržování a další vývoj evropské normy a seznamu syntaxí
1. V zájmu zohlednění technologického vývoje a zajištění plné a trvalé interoperability v elektronické fakturaci při zadávání veřejných zakázek může Komise:
a)
provádět aktualizace nebo revize evropské normy pro elektronickou fakturaci;
b)
provádět aktualizace nebo revize seznamu syntaxí, který zveřejnila v Úředním věstníku Evropské unie.
2. Pokud se Komise rozhodne přistoupit k opatření uvedenému v odst. 1 písm. a), podá žádost u příslušné evropské normalizační organizace. Tato žádost se podává postupem podle čl. 3 odst. 1 bez použití lhůt v něm stanovených.
3. Článek 4 se použije na každou aktualizaci nebo revizi provedenou v souladu s odst. 1 písm. a) tohoto článku.
4. Pokud se Komise rozhodne přistoupit k opatření uvedenému v odst. 1 písm. b), učiní tak přezkumným postupem podle čl. 10 odst. 2 nebo podáním žádosti u příslušné evropské normalizační organizace. Tato žádost se podává postupem podle čl. 3 odst. 1 bez použití lhůt v něm stanovených.
Článek 6
Základní prvky elektronické faktury
Základními prvky elektronické faktury jsou mimo jiné:
a)
identifikátory procesu a faktury;
b)
fakturační období;
c)
údaje o prodávajícím;
d)
údaje o kupujícím;
e)
údaje o plátci;
f)
údaje o daňovém zástupci prodávajícího;
g)
referenční číslo zakázky;
h)
informace o dodání;
i)
pokyny k platbě;
j)
informace o přeplatcích nebo nedoplatcích;
k)
informace o fakturačních položkách podle řádků;
l)
celkové fakturované částky;
m)
rozdělení DPH.
Článek 7
Přijetí a zpracování elektronických faktur
Členské státy zajistí, aby veřejní zadavatelé a zadavatelé přijímali a zpracovávali elektronické faktury, které splňují evropskou normu pro elektronickou fakturaci, na niž byl zveřejněn odkaz podle čl. 3 odst. 2, a odpovídají kterékoli ze syntaxí uvedených na seznamu zveřejněném podle čl. 3 odst. 2.
Článek 8
Ochrana údajů
1. Touto směrnicí není dotčeno platné právo Unie a vnitrostátní právo v oblasti ochrany údajů.
2. Nestanoví-li právní předpisy Unie nebo vnitrostátní právní předpisy jinak, a aniž jsou dotčeny výjimky a omezení podle článku 13 směrnice 95/46/ES, lze osobní údaje získané za účelem elektronické fakturace použít pouze k tomuto účelu nebo případně k účelům s ním slučitelným.
3. Aniž jsou dotčeny výjimky a omezení podle článku 13 směrnice 95/46/ES, členské zajistí, aby právní úprava zveřejňování osobních údajů shromážděných při elektronické fakturaci pro účely transparentnosti a určení odpovědnosti byla v souladu s účelem tohoto zveřejnění a se zásadou ochrany soukromí.
Článek 9
Používání elektronických faktur pro účely DPH
Touto směrnicí není dotčena směrnice 2006/112/ES.
Článek 10
Postup projednávání ve výboru
1. Komisi je nápomocen výbor. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 11
Provedení do vnitrostátního práva
1. Členské státy přijmou, zveřejní a uplatňují právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 27. listopadu 2018. Jejich znění sdělí neprodleně Komisi.
2. Odchylně od odstavce 1 členské státy do osmnácti měsíců od zveřejnění odkazu na evropskou normu pro elektronickou fakturaci v Úředním věstníku Evropské unie přijmou, zveřejní a uplatňují předpisy nezbytné k dosažení souladu s povinností přijímat a zpracovávat elektronické faktury stanovenou v článku 7.
Členské státy mohou odložit uplatňování uvedené v prvním pododstavci nejdéle na třicet měsíců od zveřejnění odkazu na evropskou normu pro elektronickou fakturaci v Úředním věstníku Evropské unie, pokud jde o jejich veřejné zadavatele na nižší úrovni a zadavatele.
Po zveřejnění odkazu na evropskou normu pro elektronickou fakturaci zveřejní Komise v Úředním věstníku Evropské unie konečnou lhůtu pro uvedení předpisů podle prvního pododstavce v účinnost.
3. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních ustanovení vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice.
Článek 12
Přezkum
Komise přezkoumá účinky této směrnice na vnitřní trh a na využívání elektronické fakturace při zadávání veřejných zakázek a do tří let po uplynutí lhůty maximálního odkladu pro veřejné zadavatele na nižší úrovni, uvedené v čl. 11 odst. 2 druhém pododstavci, o tom podá zprávu Evropskému parlamentu a Radě. V případě potřeby ke zprávě připojí posouzení dopadů týkající se potřeby dalších opatření.
Článek 13
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 14
Určení
Tato směrnice je určena členským státům.
Ve Štrasburku dne 16. dubna 2014.
EUROPOS PARLAMENTO IR TARYBOS DIREKTYVA 2014/55/ES
2014 m. balandžio 16 d.
dėl elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimo viešuosiuose pirkimuose
(Tekstas svarbus EEE)
EUROPOS PARLAMENTAS IR EUROPOS SĄJUNGOS TARYBA,
atsižvelgdami į Sutartį dėl Europos Sąjungos veikimo, ypač į jos 114 straipsnį,
atsižvelgdami į Europos Komisijos pasiūlymą,
teisėkūros procedūra priimamo akto projektą perdavus nacionaliniams parlamentams,
atsižvelgdami į Europos ekonomikos ir socialinių reikalų komiteto nuomonę (1),
atsižvelgdami į Regionų komiteto nuomonę (2),
laikydamiesi įprastos teisėkūros procedūros (3),
kadangi:
(1)
egzistuoja ir šiuo metu valstybėse narėse taikomi keli pasauliniai, nacionaliniai, regioniniai ir patentuoti elektroninių sąskaitų faktūrų standartai. Nė vienas iš tų standartų nėra dominuojantis, o dauguma jų nėra sąveikūs vienas su kitu;
(2)
nesant bendro standarto, valstybės narės, skatindamos elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimą viešuosiuose pirkimuose arba nustatydamos, kad jis yra privalomas, nusprendžia sukurti savus techninius sprendimus, grindžiamus skirtingais nacionaliniais standartais. Todėl valstybėse narėse vienu metu egzistuojančių įvairių standartų skaičius didėja ir greičiausiai ateityje toliau didės;
(3)
nesąveikių standartų gausa lemia pernelyg didelę painiavą, teisinį netikrumą ir elektronines sąskaitas faktūras naudojančių ekonominės veiklos vykdytojų papildomas veiklos išlaidas visose valstybėse narėse. Ekonominės veiklos vykdytojams, norintiems dalyvauti tarpvalstybinėje viešųjų pirkimų veikloje, dažnai tenka laikytis naujo elektroninių sąskaitų faktūrų standarto kaskart atėjus į naują rinką. Kadangi skirtingi teisiniai ir techniniai reikalavimai elektroninėms sąskaitoms faktūroms atgraso ekonominės veiklos vykdytojus nuo dalyvavimo tarpvalstybinėje viešųjų pirkimų veikloje, jie tampa kliūtimi patekti į tarpvalstybinių viešųjų pirkimų rinką ir kliūtimi prekybai. Jie trukdo naudotis pagrindinėmis laisvėmis ir taip daro tiesioginį poveikį vidaus rinkos veikimui;
(4)
tos kliūtys Sąjungos vidaus prekybai ateityje veikiausiai didės, nes kuriama vis daugiau nesąveikių nacionalinių ir patentuotų standartų, o elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimas viešuosiuose pirkimuose valstybėse narėse vis labiau plinta arba tampa privalomas;
(5)
kliūtys tarpvalstybinei prekybai, kylančios dėl to, kad vienu metu egzistuoja skirtingi elektroninių sąskaitų faktūrų teisiniai reikalavimai ir techniniai standartai, ir dėl nepakankamo sąveikumo, turėtų būti pašalintos arba sumažintos. Tam tikslui pasiekti turėtų būti sukurtas bendras Europos standartas elektroninės sąskaitos faktūros pagrindinių elementų semantiniam duomenų modeliui (toliau - Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas). Standarte turėtų būti išvardyti ir aprašyti pagrindiniai elementai, kurie visada turi būti įtraukti į elektroninę sąskaitą faktūrą, ir tokiu būdu būtų palengvintas elektroninių sąskaitų faktūrų siuntimas ir gavimas tarp skirtingais techniniais standartais grindžiamų sistemų. Galiojantys nacionaliniai techniniai standartai, jeigu jie neprieštarauja šiam Europos standartui, neturėtų būti pakeisti šiuo standartu ir jų naudojimas neturėtų būti juo apribotas, ir turėtų būti įmanoma toliau juos taikyti lygiagrečiai su Europos standartu;
(6)
šia direktyva užtikrinamas semantinis sąveikumas ir didinamas teisinis tikrumas, taigi ja bus skatinamas elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimas viešuosiuose pirkimuose, taip sudarant galimybę valstybėms narėms, perkančiosioms organizacijoms, perkantiesiems subjektams ir ekonominės veiklos vykdytojams gauti didelės naudos sutaupytų lėšų, poveikio aplinkai ir administracinės naštos mažinimo požiūriu;
(7)
elektroninių sąskaitų faktūrų nauda dar labiau didinama, kai sąskaitos faktūros sukūrimas, siuntimas, perdavimas, gavimas ir apdorojimas gali būti visiškai automatizuotas. Todėl atitinkančiomis Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą turėtų būti laikomos tik kompiuterio skaitomos sąskaitos faktūros, kurias gavėjas gali apdoroti automatiniu ir skaitmeniniu būdu. Šios direktyvos tikslais vien vaizdo rinkmena neturėtų būti laikoma elektronine sąskaita faktūra;
(8)
sąveikumo tikslas - sudaryti galimybę nuosekliai pateikti ir apdoroti informaciją tarp skirtingų verslo sistemų, nepriklausomai nuo jų technologijos, taikymo ar platformos. Visiškas sąveikumas apima sąveikos galimybę trim skirtingais lygiais: sąskaitos faktūros turinio (semantikos), formato arba vartojamos kalbos (sintaksės) ir perdavimo būdo. Semantinis sąveikumas reiškia, kad elektroninėje sąskaitoje faktūroje yra tam tikras reikalaujamos informacijos kiekis ir kad keičiantis informacija išsaugoma ir nedviprasmiškai suprantama tiksli jos prasmė, nepriklausomai nuo to, kaip fiziškai ji pateikiama ar perduodama. Sintaksių sąveikumas reiškia, kad elektroninės sąskaitos faktūros duomenų elementai pateikiami tokiu formatu, kuriuo siuntėjas ir gavėjas gali tiesiogiai keistis ir kuris gali būti apdorojamas automatiniu būdu. Sintaksių sąveikumas gali būti užtikrintas vienu iš dviejų būdu, t. y. naudojant bendrą sintaksę arba vieną sintaksę konvertuojant į kitą sintaksę;
(9)
naudojama daug sintaksių. Vis dažniau sintaksių sąveikumas užtikrinamas pasitelkus konvertavimą. Šis metodas yra veiksmingas, jeigu sąskaitoje faktūroje yra visi reikiami duomenų elementai semantiniu lygiu ir jeigu jų reikšmė yra nedviprasmiška. Kadangi dažnai taip nėra, reikia imtis veiksmų, kad būtų užtikrintas sąveikumas semantiniu lygiu. Siekiant toliau supaprastinti elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimą ir sumažinti išlaidas, vienas iš ilgalaikių tikslų turėtų būti apriboti naudojamų sintaksių skaičių, pirmiausia sutelkiant dėmesį į dažniausiai naudojamas sintakses;
(10)
elektroninių sąskaitų faktūrų standartizacija taip pat papildo pastangas skatinti elektroninių viešųjų pirkimų naudojimą, kas atsispindi ir Europos Parlamento ir Tarybos direktyvos 2014/24/ES (4) bei Europos Parlamento ir Tarybos direktyvos 2014/25/ES (5) atitinkamose nuostatose;
(11)
Europos Vadovų Taryba savo 2012 m. birželio 28-29 d. ir 2013 m. spalio 24 d. išvadose nurodė, kad reikėtų teikti pirmenybę priemonėms, skirtoms toliau plėtoti tarptautinę prekybą internetu ir modernizuoti viešojo administravimo institucijas, be kita ko, sudarant palankesnes sąlygas perėjimui prie elektroninių sąskaitų faktūrų ir greitai įdiegiant jų naudojimą;
(12)
2012 m. balandžio 20 d. rezoliucijoje Europos Parlamentas atkreipė dėmesį į rinkos susiskaidymą dėl nacionalinių elektroninių sąskaitų faktūrų išrašymo taisyklių, pabrėžė didelę elektroninių sąskaitų faktūrų teikiamą naudą ir akcentavo teisinio tikrumo, aiškios techninės aplinkos ir atvirų bei sąveikių elektroninių sąskaitų faktūrų sprendimų, grindžiamų bendrais teisiniais reikalavimais, verslo procesais ir techniniais standartais, svarbą. Dėl tų priežasčių Europos Parlamentas paragino ne vėliau kaip 2016 m. įvesti privalomą elektroninių sąskaitų naudojimą viešuosiuose pirkimuose;
(13)
2010 m. lapkričio 2 d. Komisijos sprendimu sukurtas Europos suinteresuotųjų šalių e. sąskaitų faktūrų forumas (6) 2013 m. spalio mėn. vieningai priėmė Rekomendaciją dėl semantinio duomenų modelio naudojimo siekiant užtikrinti elektroninių sąskaitų faktūrų sąveikumą;
(14)
ši direktyva turėtų būti taikoma perkančiųjų organizacijų ir perkančiųjų subjektų gautoms elektroninėms sąskaitoms faktūroms, išrašytoms vykdant sutartis, kurioms taikoma Europos Parlamento ir Tarybos direktyva 2009/81/EB (7), Europos Parlamento ir Tarybos direktyva 2014/23/ES (8), Direktyva 2014/24/ES arba Direktyva 2014/25/ES. Ši direktyva turėtų būti taikoma tik toms elektroninėms sąskaitoms faktūroms, kurias išrašė ekonominės veiklos vykdytojas, kuriam buvo skirta viešojo pirkimo sutartis arba koncesijos sutartis (pagrindinė sutarties šalis). Vis dėlto tais atvejais, kai valstybės narės pagal Direktyvos 2014/24/ES 71 straipsnį ir Direktyvos 2014/25/ES 88 straipsnį numato tiesioginį mokėjimą subrangovams, į viešojo pirkimo dokumentuose apibrėžiamas sąlygas turėtų būti įtrauktos nuostatos dėl elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimo arba nenaudojimo atliekant mokėjimus subrangovams. Turėtų būti aiškiai nurodyta, kad tais atvejais, kai sutartis skiriama ekonominės veiklos vykdytojų grupei, ši direktyva taikoma tos grupės vardu arba atskirų tos grupės ekonominės veiklos vykdytojų išrašytoms elektroninėms sąskaitoms faktūroms;
(15)
ši direktyva taip pat turėtų būti taikoma koncesijos sutartims, pagal kurias numatomas užmokesčio mokėjimas ir reikalaujama, kad sąskaitas faktūras išrašytų ekonominės veiklos vykdytojas, kuriam buvo skirta koncesijos sutartis. Termino „koncesija“ apibrėžtis pateikta Direktyvos 2014/23/ES 5 straipsnio 1 punkte. Koncesijos sutarčių dalykas yra darbų arba paslaugų pirkimas koncesijos pagrindu, kai atlygį pagal jas sudaro teisė eksploatuoti darbų ar paslaugų rezultatą arba tokia teisė kartu su užmokesčiu;
(16)
ši direktyva taikoma laikantis Sutarties dėl Europos Sąjungos veikimo 346 straipsnio. Ši direktyva netaikoma elektroninėms sąskaitoms faktūroms, išrašytoms vykdant sutartis (kurios pripažįstamos slaptomis arba kurias vykdant privaloma imtis specialių saugumo priemonių), kurioms netaikoma Direktyva 2014/23/ES, Direktyva 2014/24/ES ir Direktyva 2014/25/ES atitinkamai pagal jų 10 straipsnio 6 dalį, 15 straipsnio 3 dalį ir 24 straipsnio 3 dalį. Šioje direktyvoje tokiomis pat sąlygomis turėtų būti numatyta konkreti išimtis elektroninėms sąskaitoms faktūroms, išrašytoms vykdant tokias sutartis (kurios pripažįstamos slaptomis arba kurias vykdant privaloma imtis specialių saugumo priemonių), kurios patenka į Direktyvos 2009/81/EB taikymo sritį;
(17)
šioje direktyvoje pateikiamos terminų apibrėžtys turėtų atitikti kitus Sąjungos teisės aktus dėl viešųjų pirkimų;
(18)
Komisija, taikydama atitinkamas Europos Parlamento ir Tarybos reglamento (ES) Nr. 1025/2012 (9) nuostatas, turėtų pateikti prašymą atitinkamai Europos standartizacijos organizacijai parengti Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą. Vadovaujantis Reglamento (ES) Nr. 1025/2012 atitinkamomis nuostatomis, Komisijos sprendimui, kuriame išdėstomas toks prašymas, taikoma Europos Parlamento ir Tarybos reglamente (ES) Nr. 182/2011 (10) nurodyta nagrinėjimo procedūra;
(19)
Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas turėtų būti grindžiamas esamomis techninėmis specifikacijomis, parengtomis vykdant veiklą Europos standartizacijos organizacijose, pavyzdžiui, Europos standartizacijos komitete (CEN) (CWA 16356-MUG ir CWA 16562-CEN BII), ir jame turėtų būti atsižvelgta į kitas atitinkamas technines specifikacijas, parengtas vykdant veiklą tarptautinėse standartizacijos organizacijose, pavyzdžiui, UN/CEFACT (CII v. 2.0) ir Tarptautinėje standartizacijos organizacijoje (ISO) (finansinė sąskaita faktūra, grindžiama ISO 20022 metodika). Vykdydama prašymą dėl standartizacijos, atitinkama Europos standartizacijos organizacija taip pat turėtų atsižvelgti į didelio masto bandomųjų projektų, įgyvendintų pagal Konkurencingumo ir inovacijų bendrosios programos politikos rėmimo programą, rezultatus ir į verslo bendruomenės plačiai naudojamas kitų atitinkamų įstaigų ir organizacijų elektroninių sąskaitų faktūrų technines specifikacijas. Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas taip pat turėtų būti suderinamas su esamais mokėjimo standartais, kad mokėjimus būtų galima vykdyti automatiniu būdu;
(20)
savo prašyme atitinkamai Europos standartizacijos organizacijai Komisija turėtų reikalauti, kad Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas būtų neutralus technologiniu požiūriu, siekiant išvengti konkurencijos iškraipymo, kad jis būtų suderinamas su atitinkamais tarptautiniais elektroninių sąskaitų faktūrų standartais, siekiant išvengti techninių kliūčių patekti į rinką tiekėjams iš trečiųjų šalių ir siekiant Europos tiekėjams palengvinti elektroninių sąskaitų faktūrų siuntimą pirkėjams iš trečiųjų šalių, ir kad jis atitiktų Tarybos direktyvą 2006/112/EB (11). Kadangi elektroninėse sąskaitose faktūrose gali būti nurodyti asmens duomenys, Komisija taip pat turėtų reikalauti, kad Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standarte būtų atsižvelgta į asmens duomenų apsaugą, vadovaujantis Europos Parlamento ir Tarybos direktyva 95/46/EB (12) ir pritaikytosios duomenų apsaugos, proporcingumo ir duomenų kiekio mažinimo principais. Be tų minimalių reikalavimų, Komisija savo prašyme atitinkamai Europos standartizacijos organizacijai taip pat turėtų nustatyti kitus reikalavimus, susijusius su Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standarto turiniu, ir jo priėmimo terminą;
(21)
siekiant užtikrinti, kad mažosios ir vidutinės įmonės taip pat galėtų naudoti elektronines sąskaitas faktūras viešuosiuose pirkimuose, Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas turėtų sudaryti galimybes sukurti naudotojui patogias elektroninių sąskaitų faktūrų sistemas, t. y. tokias sistemas, kurias būtų lengva suprasti ir paprasta naudoti. Šiuo atžvilgiu reikėtų atsižvelgti ir į tai, kad būtent mažosios ir vidutinės įmonės, taip pat mažesnės perkančiosios organizacijos ir perkantieji subjektai turi ribotus personalo bei finansinius išteklius;
(22)
Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas taip pat turėtų būti tinkamas naudoti įmonių komerciniuose sandoriuose. Todėl, kad privatūs ekonominės veiklos vykdytojai galėtų naudoti naująjį standartą savo tarpusavio verslo ryšiuose, Komisija turėtų užtikrinti, kad tas standartas būtų parengtas taip, kad jis būtų tinkamas naudoti ne tik viešųjų pirkimų srityje;
(23)
į sąskaitas faktūras, išrašomas įvairiuose verslo sektoriuose, gali prireikti įtraukti tiems sektoriams būdingą specifinę informaciją. Vis dėlto tam tikras bendrų standartinių elementų skaičius turėtų būti įtrauktas į visas sąskaitas faktūras. Tų elementų buvimas yra būtinas siekiant patikrinti, ar sąskaita faktūra tinkamai atspindi pagrindinį verslo sandorį, ir užtikrinti, kad sąskaita faktūra yra teisiškai galiojanti. Tokių elementų, kurių reikia apmokestinimo PVM tikslais, sąrašas pateiktas Direktyvoje 2006/112/EB. Europos elektroninės sąskaitos faktūros standartas turėtų atitikti šį elementų rinkinį;
(24)
Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standarte turėtų būti nustatyti semantiniai duomenų elementai, kuriais būtų visų pirma nurodyti papildomi pardavėjo ir pirkėjo duomenys, proceso identifikatoriai, sąskaitos faktūros rekvizitai, duomenys apie prekes, paslaugas arba darbus, informacija apie pristatymą, mokėjimo rekvizitai ir sąlygos. Pagrindiniai elektroninės sąskaitos elementai turėtų būti pateikiami kiekvienoje elektroninėje sąskaitoje faktūroje. Tai turėtų užtikrinti aiškų ir vienodą elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimą;
(25)
elektroninės sąskaitos faktūros siuntėjas turėtų toliau turėti galimybę sąskaitos faktūros kilmės autentiškumą ir turinio vientisumą užtikrinti įvairiais metodais, įskaitant elektroninį parašą, tačiau siekiant užtikrinti, kad būtų laikomasi Direktyvos 2006/112/EB, Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standarte, kaip vienas iš jo elementų, neturėtų būti numatytas elektroninio parašo reikalavimas;
(26)
kad būtų išvengta per didelių išlaidų ir naštos perkančiosioms organizacijoms ir perkantiesiems subjektams, atitinkamos Europos standartizacijos organizacijos turėtų būti paprašyta nustatyti ribotą sintaksių, atitinkančių Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą, sąrašą. Tas sąrašas neturėtų būti Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standarto dalimi. Nustatytos sintaksės turi būti jau plačiai ir sėkmingai naudojamos ekonominės veiklos vykdytojų ir perkančiųjų organizacijų. Siekiant palengvinti ir paspartinti valstybių narių vykdomą įgyvendinimą, atitinkamos Europos standartizacijos organizacijos turėtų būti paprašyta pateikti atitinkamus sintaksių saistymus, siejančius Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą su visomis sąraše nurodytomis sintaksėmis. Sintaksių saistymas - tai gairės, kaip standartas galėtų būti pavaizduotas įvairiose sintaksėse. Ši standartizacijos priemonė turėtų papildyti Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir sintaksių sąrašą;
(27)
siekiant sudaryti palankesnes naudojimosi Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartu sąlygas, Europos standartizacijos organizacijos taip pat turėtų būti paprašyta parengti gaires dėl perdavimo sąveikumo. Tos gairės neturėtų būti Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standarto dalimi arba privalomos perkančiosioms organizacijoms ir perkantiesiems subjektams;
(28)
prieš įdiegiant Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą valstybėse narėse, to standarto praktinis taikymas turėtų būti pakankamai išbandytas. Šis vertinimas turėtų būti atliekamas standarto rengimo proceso metu. Tame vertinimo procese turėtų dalyvauti galutiniai naudotojai, jo metu turėtų būti visų pirma įvertinti praktiškumo ir patogumo naudotojui aspektai ir įsitikinta, kad standartas gali būti įdiegtas ekonomiškai efektyviu ir proporcingu būdu;
(29)
jei atitinkamos Europos standartizacijos organizacijos parengtas Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas ir tą standartą atitinkančių sintaksių sąrašas atitinka Komisijos prašyme skirtame Europos standartizacijos organizacijai nurodytus reikalavimus ir jei tas standartas buvo išbandytas, nuorodos į Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir sintaksių sąrašą turėtų būti paskelbtos Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje;
(30)
šioje direktyvoje įtvirtintos nuostatos dėl standarto ir kitų standartizacijos leidinių rengimo atitinka atitinkamas Reglamento (ES) Nr. 1025/2012 nuostatas. Vis dėlto atsižvelgiant į šios direktyvos ypatumus, tikslinga nustatyti, kad sprendimai paskelbti nuorodas į standartą ir sintaksių sąrašą, jų nepaskelbti arba jas paskelbti su apribojimu būtų priimami laikantis nagrinėjimo procedūros. Tačiau tai neturėtų daryti poveikio Reglamento (ES) Nr. 1025/2012 atitinkamų nuostatų, susijusių su oficialiais prieštaravimais dėl darniųjų standartų, taikymui;
(31)
Europos standartizacijos organizacijos reguliariai peržiūri ir atnaujina standartus, kad būtų reaguojama į technologijų pokyčius. Atsižvelgiant į tai, kad tokie pokyčiai IRT sektoriuje yra spartūs, Komisija taip pat turėtų turėti galimybę prašyti, kad atitinkamos Europos standartizacijos organizacijos patikslintų ir atnaujintų Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą siekiant atsižvelgti į tuos pokyčius ir užtikrinti nuolatinį sąveikumą;
(32)
siekiant atsižvelgti į technologijų pokyčius arba rinkos reikalavimus, Komisija turėtų turėti galimybę priimti įgyvendinimo aktą dėl sintaksių sąrašo peržiūros ir atnaujinimo. Sudėtingesnių pakeitimų atveju Komisija taip pat turėtų turėti galimybę prašyti, kad atitinkamos Europos standartizacijos organizacijos patikslintų ir atnaujintų sintaksių sąrašą;
(33)
jau paskelbtą sintaksių sąrašą Komisija turėtų turėti galimybę peržiūrėti, kai tai, jos nuomone, yra būtina norint užtikrinti visapusišką ir nuolatinį sąveikumą, atsižvelgti į technologijų pokyčius arba apriboti naudotinų sintaksių skaičių. Tai atlikdama Komisija turėtų atsižvelgti į atitinkamos Europos standartizacijos organizacijos nustatytą, peržiūrėtą ir atnaujintą sintaksių sąrašą;
(34)
suėjus šioje direktyvoje nustatytiems perkėlimo į nacionalinę teisę terminams, perkančiosios organizacijos ir perkantieji subjektai turėtų būti įpareigoti priimti ir apdoroti elektronines sąskaitas faktūras, kurios atitinka Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir bet kurią iš sintaksių, įtrauktų į Komisijos Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje paskelbtą sąrašą. Todėl perkančiosioms organizacijoms ir perkantiesiems subjektams neturėtų būti galima atsisakyti priimti pirmiau nurodytas sąlygas atitinkančių elektroninių sąskaitų faktūrų, motyvuojant vien neatitiktimi reikalavimams (pvz., nacionaliniams ar sektoriui būdingiems specifiniams reikalavimams, arba bet kokios rūšies papildomiems techniniams reikalavimams), kurie nėra konkrečiai numatyti šioje direktyvoje. Tačiau ta pareiga neturėtų daryti poveikio kitoms svarbioms atsisakymo priimti elektronines sąskaitas faktūras priežastims, kaip antai susijusioms su sutartinėmis nuostatomis. Prieš apmokėdami sąskaitą faktūrą, perkančiosios organizacijos ir perkantieji subjektai turėtų bet kuriuo atveju ir toliau turėti galimybę patikrinti, ar elektroninės sąskaitos faktūros turinys teisingai atspindi pagrindinį verslo sandorį (pvz., ar teisinga sąskaitoje faktūroje nurodyta suma) ir ar sąskaita faktūra adresuota tinkamam gavėjui. Pagal šią direktyvą nustatyta pareiga neatsisakyti priimti elektroninių sąskaitų faktūrų nedaro poveikio Europos Parlamento ir Tarybos direktyvai 2011/7/ES (13);
(35)
priimti ir apdoroti elektronines sąskaitas faktūras šia direktyva turėtų būti įpareigojami tik faktūrų gavėjai, t. y. perkančiosios organizacijos, centrinės perkančiosios organizacijos ir perkantieji subjektai. Ši direktyva neturėtų daryti poveikio sąskaitos faktūros siuntėjo teisei pasirinkti, ar sąskaitą faktūrą pateikti pagal Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą, ar pagal nacionalinius arba kitus techninius standartus, ar popierine forma. Tačiau ši direktyva valstybėms narėms neturėtų kliudyti nustatyti, kad viešuosiuose pirkimuose gali būti teikiamos tik elektroninės sąskaitos faktūros. Jei siuntėjas nuspręstų pateikti sąskaitą faktūrą naudodamasis Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartu, gavėjo pareiga ją priimti ir apdoroti turėtų būti taikoma tik tuo atveju, jeigu elektroninių sąskaita faktūra yra pateikta naudojant vieną iš sintaksių, įtrauktų į Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje Komisijos paskelbtą sintaksių sąrašą. Tai neturėtų daryti poveikio siuntėjo galimybei pasinaudoti trečiosios šalies paslaugomis, kad jo sintaksė būtų konvertuota į vieną iš sąraše nurodytų sintaksių;
(36)
vadovaujantis Europos Parlamento ir Tarybos reglamento (EB) Nr. 45/2001 (14) 28 straipsnio 2 dalimi, buvo konsultuotasi su Europos duomenų apsaugos priežiūros pareigūnu ir jis pateikė nuomonę 2013 m. lapkričio 11 d. (15). Savo nuomonėje jis pateikė rekomendacijas dėl pakankamos duomenų apsaugos užtikrinimo taikant šią direktyvą. Į tas rekomendacijas turėtų būti atsižvelgiama rengiant Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir perkančiosioms organizacijoms bei perkantiesiems subjektams tvarkant asmens duomenis. Visų pirma turėtų būti aiškiai nurodyta, kad esami duomenų apsaugos teisės aktai taikomi ir elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimo srityje, o skelbiant asmens duomenis skaidrumo ir atskaitomybės tikslais turi būti užtikrinta privatumo apsauga;
(37)
kadangi Direktyvoje 2006/112/EB yra nustatytos sąskaitų faktūrų išrašymo, įskaitant elektroninių sąskaitų faktūrų išrašymą, taisyklės, turėtų būti patikslintas jos santykis su šia direktyva. Šia direktyva siekiama kitokio tikslo ir jos taikymo sritis skiriasi nuo Direktyvos 2006/112/EB taikymo srities, todėl ja nedaromas poveikis tos direktyvos nuostatoms dėl elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimo PVM tikslais. Visų pirma, Direktyvos 2006/112/EB 232 straipsnis reguliuoja tam tikrus santykius tarp prekybos šalių ir jomis siekiama užtikrinti, kad tai, jog siuntėjas naudoja elektronines sąskaitas faktūras, negali priversti gavėjo tokias sąskaitas priimti. Tačiau tai neturėtų daryti poveikio valstybių narių teisei nustatyti perkančiosioms organizacijoms ir perkantiesiems subjektams pareigą tam tikromis sąlygomis priimti elektronines sąskaitas faktūras;
(38)
siekiant suteikti perkančiosioms organizacijoms ir perkantiesiems subjektams galimybę tinkamai parengti technines priemones, kurios, nustačius Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir patvirtinus sintaksių sąrašą, yra būtinos, kad būtų laikomasi šios direktyvos, ir suteikti jiems galimybę imtis tokių priemonių, taip pat atsižvelgiant į tai, kad elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimą būtina greitai įdiegti, perkėlimo į nacionalinę teisę terminas - 18 mėnesių po nuorodos į Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir sintaksių sąrašo paskelbimo Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje, turėtų būti laikomas pagrįstu. Nukrypstant nuo šio bendro perkėlimo į nacionalinę teisę termino ir siekiant sudaryti palankesnes sąlygas tam tikroms perkančiosioms organizacijoms, kaip antai vietos ir regioninėms perkančiosioms organizacijoms ir viešosioms įmonėms, pradėti naudoti elektroninių sąskaitų faktūrų išrašymą, valstybėms narėms turėtų būti leista atidėti šios direktyvos taikymą subcentrinėms perkančiosioms organizacijoms ir perkantiesiems subjektams iki 30 mėnesių po nuorodos į Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir sintaksių sąrašo paskelbimo Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje. Ta galimybė atidėti šios direktyvos taikymą neturėtų būti taikoma centrinėms perkančiosioms organizacijoms;
(39)
siekiant perkančiosioms organizacijoms ir perkantiesiems subjektams sudaryti palankesnes sąlygas įgyvendinti šioje direktyvoje nustatytus reikalavimus, Komisija turėtų užtikrinti, kad valstybės narės būtų išsamiai ir reguliariai informuojamos apie darbo, susijusio su standarto ir susijusių standartizacijos leidinių rengimu, kurį turi vykdyti atitinkama Europos standartizacijos organizacija, pažangą. Tai turėtų suteikti valstybėms narėms galimybę atlikti reikiamą parengiamąjį darbą, kad įgyvendinimas būtų užbaigtas laikantis sutartų laiko terminų;
(40)
kadangi perkančiosios organizacijos ir perkantieji subjektai turės galimybę priimti elektronines sąskaitas faktūras, atitinkančias kitus standartus nei Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą, taip pat popierines sąskaitas faktūras, jei nacionalinės teisės aktuose nenustatyta kitaip, šia direktyva nesukuriama papildomų išlaidų ar naštos įmonėms, įskaitant labai mažas, mažąsias ir vidutines įmones, kaip apibrėžta Komisijos rekomendacijoje 2003/361/EB (16). Be to, Komisija ir valstybės narės turėtų dėti visas pastangas, kad su Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartu susijusios išlaidos, tenkančios jo naudotojams, visų pirma labai mažoms, mažosioms ir vidutinėms įmonėms, būtų kuo mažesnės, siekiant sudaryti palankesnes sąlygas to standarto naudojimui visoje Europos Sąjungoje;
(41)
įgyvendindamos šią direktyvą, valstybės narės turėtų atsižvelgti į mažųjų ir vidutinių įmonių ir mažesnių perkančiųjų organizacijų bei perkančiųjų subjektų poreikius ir teikti reikiamą paramą visoms perkančiosioms organizacijoms, perkantiesiems subjektams bei tiekėjams, kad būtų galima naudotis Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartu. Be to, reikėtų numatyti mokymo priemones, visų pirma mažosioms ir vidutinėms įmonėms;
(42)
siekiant sudaryti palankesnes sąlygas techniniams ir procedūriniams pritaikymams, kurių turės imti visos viešuosiuose pirkimuose dalyvaujančios šalys, norėdamos užtikrinti sėkmingą šios direktyvos įgyvendinimą, valstybės narės turėtų, jeigu įmanoma, suteikti galimybę visoms reikalavimus atitinkančioms perkančiosioms organizacijoms, perkantiesiems subjektams bei mažosioms ir vidutinėms įmonėms pasinaudoti parama iš struktūrinių fondų;
(43)
siekiant užtikrinti vienodas šios direktyvos nuostatų dėl sintaksių sąrašo sudarymo, apribojimo ir peržiūrėjimo įgyvendinimo sąlygas, Komisijai turėtų būti suteikti įgyvendinimo įgaliojimai. Tais įgaliojimais turėtų būti naudojamasi laikantis Reglamento (ES) Nr. 182/2011. Įgyvendinimo aktams dėl sintaksių sąrašo priimti turėtų būti taikoma nagrinėjimo procedūra, atsižvelgiant į tai, kad tais aktais sudaromos palankesnės sąlygos taikyti Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir užtikrinamas sąveikumas bei spartus reagavimas į technologijų pokyčius. Įgyvendinimo aktams, susijusiems su prieštaravimais dėl Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standarto, priimti taip pat turėtų būti taikoma nagrinėjimo procedūra, atsižvelgiant į tai, kad tie aktai galėtų turėti pasekmių pareigai priimti ir apdoroti elektronines sąskaitas faktūras;
(44)
kadangi šios direktyvos tikslų, t. y. pašalinti kliūtis patekti į rinką ir kliūtis prekybai, susidariusias dėl skirtingų nacionalinių taisyklių ir standartų taikymo, ir užtikrinti sąveikumą valstybės narės negali deramai pasiekti, o tų tikslų būtų geriau siekti Sąjungos lygiu, laikydamasi Europos Sąjungos sutarties 5 straipsnyje nustatyto subsidiarumo principo Sąjunga gali patvirtinti priemones. Pagal tame straipsnyje nustatytą proporcingumo principą šia direktyva neviršijama to, kas būtina nurodytiems tikslams pasiekti,
PRIĖMĖ ŠIĄ DIREKTYVĄ:
1 straipsnis
Taikymo sritis
Ši direktyva taikoma elektroninėms sąskaitoms faktūroms, išrašytoms vykdant sutartis, kurioms taikoma Direktyva 2009/81/EB, Direktyva 2014/23/ES, Direktyva 2014/24/ES arba Direktyva 2014/25/ES.
Ši direktyva netaikoma elektroninėms sąskaitoms faktūroms, išrašytoms vykdant sutartis, kurioms taikoma Direktyva 2009/81/EB, kai viešasis pirkimas ir sutarties vykdymas pripažįstami slaptais arba pagal valstybės narės galiojančius įstatymus ar kitus teisės aktus juos vykdant privaloma imtis specialių saugumo priemonių, su sąlyga, kad ta valstybė narė nustatė, jog atitinkamų esminių interesų nebūtų įmanoma apsaugoti mažiau intervencinėmis priemonėmis.
2 straipsnis
Terminų apibrėžtys
Šioje direktyvoje vartojamų terminų apibrėžtys:
1) elektroninė sąskaita faktūra - sąskaita faktūra, išrašyta, perduota ir gauta struktūrizuotu elektroniniu formatu, kuris suteikia galimybę ją apdoroti automatiniu ir elektroniniu būdu;
2) elektroninės sąskaitos faktūros pagrindiniai elementai - esminės informacijos komponentų rinkinys, kuris turi būti pateiktas elektroninėje sąskaitoje faktūroje siekiant sudaryti sąlygas tarpvalstybiniam sąveikumui, įskaitant informaciją, kuri yra būtina teisės aktų laikymuisi užtikrinti;
3) semantinis duomenų modelis - struktūrizuotas logiškai tarpusavyje susijusių terminų ir jų reikšmių rinkinys, kuriuo apibūdinami elektroninės sąskaitos faktūros pagrindiniai elementai;
4) sintaksė - kompiuterio skaitoma kalba arba dialektas, vartojami elektroninėje sąskaitoje faktūroje esantiems duomenų elementams pavaizduoti;
5) sintaksės saistymas - gairės, kaip elektroninės sąskaitos faktūros semantinis duomenų modelis galėtų būti pavaizduotas skirtingose sintaksėse;
6) perkančiosios organizacijos - perkančiosios organizacijos, kaip apibrėžta Direktyvos 2009/81/EB 1 straipsnio 17 punkte, Direktyvos 2014/23/ES 6 straipsnio 1 dalyje ir Direktyvos 2014/24/ES 2 straipsnio 1 dalies 1 punkte;
7) subcentrinės perkančiosios organizacijos - subcentrinės perkančiosios organizacijos, kaip apibrėžta Direktyvos 2014/24/ES 2 straipsnio 1 dalies 3 punkte;
8) centrinės perkančiosios organizacijos - centrinės perkančiosios organizacijos, kaip apibrėžta Direktyvos 2014/24/ES 2 straipsnio 1 dalies 16 punkte;
9) perkantieji subjektai - perkantieji subjektai, kaip apibrėžta Direktyvos 2009/81/EB 1 straipsnio 17 punkte, Direktyvos 2014/23/ES 7 straipsnio 1 ir 2 dalyse bei Direktyvos 2014/25/ES 4 straipsnio 1 dalyje;
10) tarptautinis standartas - tarptautinis standartas, kaip apibrėžta Reglamento (ES) Nr. 1025/2012 2 straipsnio 1 dalies a punkte;
11) Europos standartas - Europos standartas, kaip apibrėžta Reglamento (ES) Nr. 1025/2012 2 straipsnio 1 punkto b papunktyje.
3 straipsnis
Europos standarto nustatymas
1. Komisija paprašo atitinkamos Europos standartizacijos organizacijos parengti Europos standartą elektroninės sąskaitos faktūros pagrindinių elementų semantiniam duomenų modeliui (toliau - Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas).
Komisija reikalauja, kad Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas atitiktų bent šiuos kriterijus:
-
jis yra technologiškai neutralus,
-
jis yra suderinamas su atitinkamais elektroninių sąskaitų faktūrų tarptautiniais standartais,
-
jame atsižvelgta į poreikį užtikrinti asmens duomenų apsaugą pagal Direktyvą 95/46/EB, į pritaikytosios duomenų apsaugos koncepciją ir į proporcingumo, duomenų kiekio mažinimo ir tikslinio apribojimo principus,
-
jis atitinka Direktyvos 2006/112/EB atitinkamas nuostatas,
-
jis suteikia galimybę kurti praktiškas, patogias naudotojams, lanksčias ir ekonomiškai efektyvias elektroninių sąskaitų faktūrų sistemas,
-
jame atsižvelgta į mažųjų ir vidutinių įmonių, taip pat subcentrinių perkančiųjų organizacijų ir perkančiųjų subjektų specifinius poreikius,
-
jis yra tinkamas naudoti įmonių komerciniuose sandoriuose.
Komisija prašo, kad atitinkama Europos standartizacijos organizacija pateiktų ribotą sintaksių, kurios atitinka Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą, sąrašą, numatyti tinkamą sintaksių saistymą ir pateikti gaires dėl perdavimo sąveikumo, siekiant palengvinti naudojimąsi tokiu standartu.
Prašymai priimami Reglamento (ES) Nr. 1025/2012 10 straipsnio 1-5 dalyse nustatyta tvarka.
Atitinkamai Europos standartizacijos organizacijai vykdant darbą, susijusį su standarto rengimu, ir laikantis 2 dalyje nustatyto termino, turi būti atliekamas standarto testavimas dėl praktinio pritaikomumo galutiniam naudotojui. Komisijai tenka bendra atsakomybė už tokį testavimą ir ji užtikrina, kad vykdant testą būtų ypač atsižvelgta į praktiškumo, patogumo naudotojui kriterijų laikymąsi ir galimas įgyvendinimo sąnaudas pagal 1 dalies antrą pastraipą. Komisija pateikia testo rezultatų ataskaitą Europos Parlamentui ir Tarybai.
2. Kai Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas, parengtas pagal 1 dalyje nurodytą prašymą, atitinka jame išdėstytus reikalavimus ir jeigu yra užbaigtas testavimo etapas pagal 1 dalies penktą pastraipą, Komisija paskelbia nuorodą į standartą, kartu su ribotu sintaksių sąrašu, parengtu pagal 1 dalyje nurodytą prašymą, Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje. Tas skelbimas atliekamas ne vėliau kaip 2017 m. gegužės 27 d.
4 straipsnis
Oficialūs prieštaravimai dėl Europos standarto
1. Kai valstybė narė arba Europos Parlamentas mano, kad Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartas ir sintaksių sąrašas ne visiškai atitinka 3 straipsnio 1 dalyje nustatytus reikalavimus, ji (jis) informuoja apie tai Komisiją kartu su išsamiu paaiškinimu, o Komisija nusprendžia:
a)
Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje paskelbti nuorodas į atitinkamą Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir sintaksių sąrašą, jų neskelbti arba paskelbti su apribojimu;
b)
Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje palikti nuorodas į atitinkamą Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir sintaksių sąrašą, jas palikti su apribojimu arba jas panaikinti.
2. Komisija skelbia savo interneto svetainėje informaciją apie Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą ir sintaksių sąrašą, dėl kurių buvo priimtas 1 dalyje nurodytas sprendimas.
3. Komisija praneša atitinkamai Europos standartizacijos organizacijai apie 1 dalyje nurodytą sprendimą ir prireikus prašo peržiūrėti atitinkamą Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą arba sintaksių sąrašą.
4. Šio straipsnio 1 dalies a ir b punktuose nurodyti sprendimai priimami laikantis 10 straipsnio 2 dalyje nurodytos nagrinėjimo procedūros.
5 straipsnis
Europos standarto ir sintaksių sąrašo tvarkymas ir tolesnis plėtojimas
1. Siekiant atsižvelgti į technologijų pokyčius ir užtikrinti visapusišką ir nuolatinį sąveikumą naudojant elektronines sąskaitas faktūras viešuosiuose pirkimuose, Komisija gali:
a)
atnaujinti arba patikslinti Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą;
b)
atnaujinti arba patikslinti Komisijos Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje paskelbtą sintaksių sąrašą.
2. Jeigu Komisija nusprendžia imtis 1 dalies a punkte nurodyto veiksmo, ji pateikia prašymą atitinkamai Europos standartizacijos organizacijai. Tas prašymas pateikiamas laikantis 3 straipsnio 1 dalyje nurodytos procedūros, tačiau netaikant joje numatytų terminų.
3. Atliekant atnaujinimą arba patikslinimą pagal 1 dalies a punktą taikomas 4 straipsnis.
4. Jeigu Komisija nusprendžia imtis 1 dalies b punkte nurodyto veiksmo, ji tai atlieka laikydamasi 10 straipsnio 2 dalyje nurodytos nagrinėjimo procedūros arba pateikdama prašymą atitinkamai Europos standartizacijos organizacijai. Toks prašymas pateikiamas laikantis 3 straipsnio 1 dalyje nurodytos procedūros, tačiau netaikant joje numatytų terminų.
6 straipsnis
Elektroninės sąskaitos faktūros pagrindiniai elementai
Elektroninės sąskaitos faktūros pagrindiniai elementai yra, inter alia:
a)
proceso ir sąskaitos faktūros identifikatoriai;
b)
sąskaitos faktūros laikotarpis;
c)
informacija apie pardavėją;
d)
informacija apie pirkėją;
e)
informacija apie mokėjimo gavėją;
f)
informacija apie pardavėjo fiskalinį agentą;
g)
nuoroda į sutartį;
h)
informacija apie pristatymą;
i)
mokėjimo nurodymai;
j)
informacija apie išmoką arba mokestį;
k)
informacija apie sąskaitos faktūros eilučių elementus;
l)
sąskaitos faktūros bendros sumos;
m)
PVM paskirstymas.
7 straipsnis
Elektroninių sąskaitų faktūrų gavimas ir apdorojimas
Valstybės narės užtikrina, kad perkančiosios organizacijos ir perkantieji subjektai priimtų ir apdorotų elektronines sąskaitas faktūras, kurios atitinka Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą, į kurį nuoroda buvo paskelbta pagal 3 straipsnio 2 dalį, ir bet kurią iš sintaksių, įtrauktų į pagal 3 straipsnio 2 dalį paskelbtą sąrašą.
8 straipsnis
Duomenų apsauga
1. Ši direktyva nedaro poveikio taikytinai Sąjungos ir nacionalinei teisei dėl duomenų apsaugos.
2. Jeigu Sąjungos arba nacionalinėje teisėje nenustatyta kitaip ir nedarant poveikio Direktyvos 95/46/EB 13 straipsnyje nustatytoms išimtims ir apribojimams, asmens duomenis, gautus elektroninių sąskaitų faktūrų išrašymo tikslu, galima naudoti tik tuo tikslu arba su juo suderinamais tikslais.
3. Nedarant poveikio Direktyvos 95/46/EB 13 straipsnyje nustatytoms išimtims ir apribojimams, valstybės narės užtikrina, kad, išrašant elektronines sąskaitas faktūras surinktų asmens duomenų paskelbimo tvarka skaidrumo ir atskaitomybės tikslais, atitiktų tokio paskelbimo tikslą ir privatumo apsaugos principą.
9 straipsnis
Elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimas PVM tikslais
Šia direktyva nedaromas poveikis Direktyvos 2006/112/EB nuostatoms.
10 straipsnis
Komiteto procedūra
1. Komisijai padeda komitetas. Tas komitetas - tai komitetas, kaip nustatyta Reglamente (ES) Nr. 182/2011.
2. Kai daroma nuoroda į šią dalį, taikomas Reglamento (ES) Nr. 182/2011 5 straipsnis.
11 straipsnis
Perkėlimas į nacionalinę teisę
1. Valstybės narės priima, paskelbia ir taiko įstatymus ir kitus teisės aktus, būtinus, kad šios direktyvos būtų laikomasi ne vėliau kaip nuo 2018 m. lapkričio 27 d. Jos nedelsdamos pateikia tų priemonių tekstą Komisijai.
2. Nukrypstant nuo 1 dalies, valstybės narės ne vėliau kaip per 18 mėnesių nuo nuorodos į Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą paskelbimo Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje dienos priima, paskelbia ir taiko nuostatas, būtinas, kad būtų laikomasi 7 straipsnyje numatytos pareigos priimti ir apdoroti elektronines sąskaitas faktūras.
Valstybės narės gali atidėti pirmoje pastraipoje nurodytą taikymą savo subcentrinėms perkančiosioms organizacijoms ir perkantiesiems subjektams ne ilgiau kaip iki 30 mėnesių nuo nuorodos į Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą paskelbimo Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje dienos.
Paskelbus nuorodą į Europos elektroninių sąskaitų faktūrų standartą, Komisija paskelbia Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje galutinę datą, iki kurios turi būti užtikrinta, kad įsigaliotų pirmoje pastraipoje nurodytos priemonės.
3. Valstybės narės pateikia Komisijai šios direktyvos taikymo srityje priimtų nacionalinės teisės aktų pagrindinių nuostatų tekstus.
12 straipsnis
Peržiūra
Komisija peržiūri šios direktyvos poveikį vidaus rinkai ir elektroninių sąskaitų faktūrų naudojimui viešuosiuose pirkimuose ir per trejus metus nuo maksimalaus atidėjimo termino, nustatyto subcentrinėms perkančiosioms organizacijoms pagal 11 straipsnio 2 dalies antrą pastraipą, pateikia apie tai ataskaitą Europos Parlamentui ir Tarybai. Prireikus prie ataskaitos pridedamas su tolesnių veiksmų poreikiu susijęs poveikio vertinimas.
13 straipsnis
Įsigaliojimas
Ši direktyva įsigalioja dvidešimtą dieną po jos paskelbimo Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje.
14 straipsnis
Adresatai
Ši direktyva skirta valstybėms narėms.
Priimta Strasbūre 2014 m. balandžio 16 d.