SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2014/54/EU
ze dne 16. dubna 2014
o opatřeních usnadňujících výkon práv udělených pracovníkům v souvislosti s jejich volným pohybem
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 46 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
po konzultaci s Výborem regionů,
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Volný pohyb pracovníků je základní svobodou občanů Unie a jedním z pilířů vnitřního trhu Unie zakotveným v článku 45 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“). Jeho provádění je dále rozvinuto právem Unie, jehož cílem je zaručit plný výkon práv udělených občanům Unie a jejich rodinným příslušníkům. „Rodinnými příslušníky“ by se měly rozumět osoby ve smyslu čl. 2 bodu 2 směrnice Evropského parlamentu a Rady 2004/38/ES (3), který se vztahuje i na rodinné příslušníky příhraničních pracovníků.
(2)
Volný pohyb pracovníků je také klíčovým prvkem rozvoje skutečného trhu práce Unie, jelikož pracovníkům umožňuje odcházet do oblastí s nedostatkem pracovních sil nebo s větším počtem pracovních příležitostí, pomáhá více lidem nalézt pracovní místa, která lépe odpovídají jejich dovednostem, a odstraňuje nedostatky na trhu práce.
(3)
Volný pohyb pracovníků dává všem občanům Unie, bez ohledu na jejich bydliště, právo svobodně odejít do jiného členského státu, aby v něm pracovali nebo pobývali za účelem práce. Tím, že jim zajišťuje v rámci vnitrostátního práva, zvyklostí a kolektivních smluv rovné zacházení ve srovnání se státními příslušníky tohoto jiného členského státu, je chrání před diskriminací na základě státní příslušnosti, pokud jde o přístup k zaměstnání, podmínky zaměstnání a pracovní podmínky, zejména pokud jde o odměňování, skončení pracovního poměru a daňové a sociální výhody. Těchto práv by měli bez diskriminace požívat všichni občané Unie, kteří vykonávají své právo na volný pohyb, včetně stálých, sezónních a příhraničních pracovníků. Volný pohyb pracovníků je třeba odlišovat od volného pohybu služeb, který zahrnuje právo podniků poskytovat služby v jiném členském státě a za tímto účelem dočasně vysílat vlastní pracovníky do jiného členského státu, aby v něm vykonávali práci nezbytnou k poskytování služeb v tomto členském státě.
(4)
Článek 45 Smlouvy o fungování EU uděluje pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům vykonávajícím své právo na volný pohyb významná práva, jež jsou podrobněji upravena v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 492/2011 (4).
(5)
Účinné využívání volného pohybu pracovníků však stále představuje závažný problém a řada pracovníků Unie si často není svých práv na volný pohyb vědoma. Pracovníci Unie se mohou, mimo jiné z důvodu svého potenciálně zranitelnějšího postavení, při svém odchodu do jiného členského státu stále setkat s neodůvodněným omezováním nebo překážkami výkonu svého práva na volný pohyb, jako například neuznávání kvalifikací, diskriminace na základě státní příslušnosti a vykořisťování. Mezi právními předpisy a jejich uplatňováním v praxi tedy existuje nesoulad, který je třeba řešit.
(6)
V červenci roku 2010 Komise ve svém sdělení nazvaném „Potvrzení volného pohybu pracovníků: práva a hlavní vývojové změny“ uvedla, že zejména s ohledem na nové formy mobility bude hledat způsoby řešení nových potřeb a výzev, jimž čelí pracovníci Unie a jejich rodinní příslušníci. Uvedla rovněž, že v souvislosti s novou strategií vnitřního trhu zváží, jak podpořit a posílit mechanismy účinného uplatňování zásady rovného zacházení pro pracovníky Unie a jejich rodinné příslušníky vykonávající své právo na volný pohyb. Komise také souhrnně informovala o vývoji právních předpisů a judikatury, zejména pokud jde o osobní působnost práva Unie v oblasti volného pohybu pracovníků a podstatu práv, jichž požívají pracovníci Unie a jejich rodinní příslušníci.
(7)
Ve zprávě o občanství EU za rok 2010 nazvané „Odstranit překážky pro výkon práv občanů EU“ ze dne 27. října 2010 určila Komise rozdílné a nesprávné uplatňování práva Unie v oblasti práva na volný pohyb jako jednu z hlavních překážek, s níž se občané Unie setkávají, chtějí-li účinně vykonávat svá práva podle práva Unie. Komise proto oznámila, že má v úmyslu přijmout opatření, která „zjednoduší volný pohyb občanů EU a jejich rodinných příslušníků ze třetích zemí; za tímto účelem bude přísně dbát na dodržování právních předpisů EU včetně předpisů o zákazu diskriminace, bude propagovat správné postupy, zasadí se za lepší obeznámenost s předpisy EU v praxi a bude intenzivněji informovat občany EU o jejich právu na volný pohyb“ (opatření č. 15 zprávy o občanství EU za rok 2010). Ve zprávě o občanství EU pro rok 2013 nazvané „Občané EU: vaše práva, vaše budoucnost“ Komise navíc poukázala na potřebu odstranit administrativní překážky a zjednodušit postupy pro občany Unie, kteří žijí, pracují a cestují v jiných členských státech.
(8)
Ve sdělení Komise s názvem „Na cestě k hospodářské obnově vedoucí k intenzivnímu růstu pracovních míst“ ze dne 18. dubna 2012 (balíček týkající se zaměstnanosti) Komise oznámila úmysl předložit legislativní návrh na podporu mobilních pracovníků (informace a poradenství) při výkonu práv vyplývajících ze Smlouvy o fungování EU a nařízení (EU) č. 492/2011 a vyzvala členské státy, aby zvyšovaly povědomí občanů o právech vyplývajících z práva Unie v oblasti boje proti diskriminaci, rovnosti pohlaví a volného pohybu pracovníků, aby zlepšily přístup k těmto právům a aby otevřely a usnadnily přístup občanů EU k místům ve veřejné správě v souladu s právem Unie, jak je vykládá Soudní dvůr Evropské unie. V této souvislosti Soudní dvůr opakovaně shledal, že vyhrazení přístupu k určitým místům ve veřejné správě členského státu pro vlastní státní příslušníky je třeba vykládat restriktivně a že se týká pouze míst, která zahrnují přímou nebo nepřímou účast na výkonu veřejné moci a funkcí určených k ochraně obecných zájmů státu nebo jiných orgánů veřejné moci.
(9)
Náležité a účinné uplatňování a prosazování článku 45 Smlouvy o fungování EU a nařízení (EU) č. 492/2011, jakož i povědomí o právech jsou klíčovými prvky při ochraně práv pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků a při rovném zacházení s nimi, zatímco nedostatečné prosazování oslabuje účinnost pravidel Unie, která se na tuto oblast vztahují, a ohrožuje práva a ochranu pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků.
(10)
Účinnější a jednotnější uplatňování práv vyplývajících z pravidel Unie pro volný pohyb pracovníků je rovněž nezbytné pro řádné fungování vnitřního trhu.
(11)
Uplatňování a monitorování pravidel Unie pro volný pohyb pracovníků by se mělo zlepšit s cílem zajistit lepší informovanost pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků, jakož i zaměstnavatelů, orgánů veřejné moci a dalších dotčených osob o právech a povinnostech souvisejících s volným pohybem, pomáhat pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům a chránit je při výkonu těchto práv a potírat obcházení uvedených pravidel orgány veřejné moci a veřejnými nebo soukromými zaměstnavateli. Členské státy mohou v této souvislosti rovněž vzít v úvahu účinky větší mobility, jako je „odliv mozků“ nebo „odliv mladých lidí“.
(12)
S cílem zajistit správné uplatňování zásadních pravidel Unie týkajících se volného pohybu pracovníků a monitorovat jejich dodržování by členské státy měly přijmout vhodná opatření, která pracovníky Unie a jejich rodinné příslušníky vykonávající své právo na volný pohyb ochrání jak před diskriminací na základě státní příslušnosti, tak před veškerými neodůvodněnými omezeními nebo překážkami bránícími výkonu dotyčného práva.
(13)
Za tímto účelem je vhodné stanovit konkrétní pravidla pro účinné prosazování a usnadnit lepší a jednotnější uplatňování zásadních pravidel upravujících volný pohyb pracovníků podle článku 45 Smlouvy o fungování EU a nařízení (EU) č. 492/2011. Při prosazování této základní svobody by se měla zohledňovat zásada rovnosti žen a mužů a zákaz diskriminace pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků z jakéhokoli důvodu uvedeného v článku 21 Listiny základních práv Evropské unie (dále jen „Listina“).
(14)
V této souvislosti by pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům, kteří byli vystaveni diskriminaci na základě státní příslušnosti nebo byli při výkonu svého práva na volný pohyb vystaveni neodůvodněnému omezování nebo překážkám, měla být zajištěna skutečná a účinná soudní ochrana. Pokud členské státy stanoví jako prostředek právní nápravy správní řízení, měly by zajistit, aby veškerá správní rozhodnutí mohla být napadena u soudu ve smyslu článku 47 Listiny. S ohledem na právo na účinnou právní ochranu by pracovníci Unie měli být chráněni před jakýmkoli nepříznivým zacházením nebo důsledky plynoucími ze stížnosti nebo žaloby, jejímž cílem je prosazení práv chráněných podle této směrnice.
(15)
S cílem zajistit účinnější úrovně ochrany je třeba sdružení a právnické osoby, včetně sociálních partnerů, rovněž zmocnit k tomu, aby se způsobem stanoveným členským státem zapojili do řízení se souhlasem údajné oběti buď jejím jménem, nebo na její podporu. Tím by neměly být dotčeny vnitrostátní procesní předpisy týkající se zastupování a obhajoby před soudy ani jiné pravomoci a kolektivní práva sociálních partnerů a zástupců zaměstnanců a zaměstnavatelů, jako jsou práva související s prosazováním případných kolektivních smluv, včetně jednání v kolektivním zájmu, v souladu s vnitrostátním právem nebo zvyklostmi. S cílem zajistit účinnou právní ochranu, a aniž jsou dotčeny stávající mechanismy kolektivní obrany, které mají sociální partneři k dispozici, a vnitrostátní právo a zvyklosti, se členské státy vyzývají, aby posoudily zavedení společných zásad mechanismů kolektivní právní ochrany týkajících se zdržení se určitého jednání a náhrady škody.
(16)
V souladu s judikaturou Soudního dvora by vnitrostátní pravidla týkající se lhůt pro prosazování práv podle této směrnice měla být stanovena tak, aby nemohla být považována za schopná výkon těchto práv v podstatě znemožnit nebo nadměrně ztížit.
(17)
Ochrana před diskriminací na základě státní příslušnosti by byla sama o sobě posílena, kdyby v každém členském státě existovaly výkonné subjekty s náležitými odbornými znalostmi a s pravomocí podporovat rovné zacházení, analyzovat problémy pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků, zkoumat možná řešení a poskytovat jim konkrétní pomoc. Pravomoc těchto subjektů by měla mimo jiné zahrnovat poskytování pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům nezávislé právní či jiné pomoci, jako je poskytování právního poradenství o tom, jak se na ně uplatňují příslušná pravidla Unie a členských států týkající se volného pohybu pracovníků, poskytování informací o postupech pro podávání stížností a poskytování pomoci při ochraně práv pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků. Může rovněž zahrnovat pomoc v soudním řízení.
(18)
Mělo by být na každém členském státě, aby rozhodnul, zda svěřit úkoly, které mají podle této směrnice vykonávat, výše uvedeným subjektům, nebo zda svěřit tyto úkoly stávajícím subjektům s obdobnými cíli na vnitrostátní úrovni, jako je podpora volného pohybu osob, provádění zásady rovného zacházení nebo ochrana práv jednotlivce. Pokud se členský stát rozhodne rozšířit mandát stávajícího subjektu, měl by zajistit, že tomuto subjektu budou k účinnému a náležitému plnění jeho stávajících a dodatečných úkolů přiděleny dostatečné zdroje. Pokud jsou úkoly rozděleny mezi více subjektů, měly by členské státy zajistit jejich náležitou koordinaci.
(19)
Členské státy by měly zajistit, aby jeden nebo více z těchto subjektů působily jako kontaktní místo a aby spolupracovaly a sdílely informace, jako jsou kontaktní údaje všech subjektů, prostředky nápravy a kontaktní údaje sdružení, organizací nebo dalších právnických osob, které poskytují informace a služby pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům, s odpovídajícími kontaktními místy v jiných členských státech. Seznam kontaktních míst by měl být zpřístupněn veřejnosti.
(20)
Členské státy by měly podporovat spolupráci mezi subjekty jimi určenými podle této směrnice a stávajícími informačními a asistenčními službami poskytovanými sociálními partnery, sdruženími, organizacemi nebo dalšími příslušnými právnickými osobami, jako jsou organizace odpovědné za koordinační postupy podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 883/2004 (5), a případně pracovní inspektoráty.
(21)
Členské státy by měly zajistit podporu synergií se stávajícími informačními a podpůrnými nástroji na úrovni Unie a za tímto účelem zajistit, aby stávající či nově vytvořené subjekty úzce spolupracovaly se stávajícími informačními a asistenčními službami, jako jsou Vaše Evropa, SOLVIT, Enterprise Europe Network, jednotná kontaktní místa a EURES, včetně případných přeshraničních partnerství EURES.
(22)
Členské státy by měly podporovat dialog se sociálními partnery a s příslušnými nevládními organizacemi s cílem řešit a potírat neodůvodněná omezení a překážky v souvislosti s právem na volný pohyb nebo různé formy diskriminace na základě státní příslušnosti.
(23)
Členské státy by měly stanovit způsob, jakým občané Unie, jako jsou pracovníci, studenti a čerství absolventi, jakož i zaměstnavatelé, sociální partneři a další zúčastněné strany, mohou získat snadno dostupné a relevantní informace o ustanoveních této směrnice a nařízení (EU) č. 492/2011, včetně informací o subjektech určených podle této směrnice a o dostupných prostředcích nápravy a ochrany. Členské státy by měly přijmout opatření za účelem zpřístupnění těchto informací ve více než jednom úředním jazyce Unie, s ohledem na poptávku na trhu práce. Tím by neměly být dotčeny právní předpisy členských států o používání jazyků. Tyto informace by mohly být poskytovány formou individuálního poradenství a měly by být snadno dostupné i prostřednictvím internetových stránek Vaše Evropa a EURES.
(24)
S cílem usnadnit prosazování práv udělených podle práva Unie je důležité důsledně provádět a monitorovat směrnici Rady 91/533/EHS (6).
(25)
Tato směrnice stanoví minimální požadavky, a dává tak členským státům možnost přijmout nebo zachovat příznivější ustanovení. Členské státy mají kromě toho možnost rozšířit pravomoci organizací, jimž byly svěřeny úkoly související s ochranou pracovníků Unie před diskriminací na základě státní příslušnosti tak, aby v nich bylo zahrnuto i právo na rovné zacházení bez diskriminace na základě státní příslušnosti pro všechny občany Unie a jejich rodinné příslušníky vykonávající své právo na volný pohyb, jak je zakotvuje článek 21 Smlouvy o fungování EU a směrnice 2004/38/ES. Provádění této směrnice by nemělo sloužit k ospravedlnění jakéhokoli zhoršení situace, která již v jednotlivých členských státech existuje.
(26)
Skutečné provádění této směrnice znamená, že členské státy by při přijímání příslušných opatření za účelem splnění povinností podle této směrnice měly uvést odkaz na tuto směrnici, nebo takový odkaz učinit při úředním vyhlášení těchto prováděcích opatření.
(27)
Členské státy se v souladu se společným politickým prohlášením členských států a Komise o informativních dokumentech ze dne 28. září 2011 zavázaly, že v odůvodněných případech doplní oznámení o opatřeních přijatých za účelem provedení směrnice ve vnitrostátním právu o jeden či více dokumentů s informacemi o vztahu mezi jednotlivými složkami směrnice a příslušnými částmi vnitrostátních nástrojů je provádějícími. V případě této směrnice považuje normotvůrce předložení uvedených dokumentů za odůvodněné.
(28)
Po uplynutí přiměřené doby pro provádění této směrnice by Komise měla vypracovat zprávu o jejím provádění, v níž zejména vyhodnotí, zda je třeba předložit určité návrhy s cílem zaručit lepší prosazování práva Unie v oblasti volného pohybu. Komise by se v této zprávě měla zabývat potížemi, s nimiž se mohou setkat mladí absolventi hledající zaměstnání v Unii a manželé či manželky pracovníků Unie, kteří jsou státními příslušníky třetích zemí.
(29)
Tato směrnice dodržuje základní práva a ctí zásady uznávané v Listině, zejména právo svobodné volby povolání a právo pracovat, zákaz diskriminace, především na základě státní příslušnosti, právo na kolektivní vyjednávání a akce, slušné a spravedlivé pracovní podmínky, právo na volný pohyb a pobyt a právo na účinnou právní ochranu a spravedlivý proces. Musí být prováděna v souladu s těmito právy a zásadami.
(30)
Tato směrnice respektuje rozdílné modely trhů práce jednotlivých členských států, včetně modelů trhu práce regulovaných kolektivními smlouvami.
(31)
Jelikož cíle této směrnice, totiž stanovit společný obecný rámec příslušných ustanovení, opatření a mechanismů nezbytných pro lepší a jednotnější uplatňování a praktické prosazování práv týkajících se volného pohybu pracovníků udělených Smlouvou o fungování EU a nařízením (EU) č. 492/2011, nemůže být uspokojivě dosaženo členskými státy, ale spíše jich, z důvodu rozsahu a účinků, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, smí Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle,
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Předmět
Tato směrnice obsahuje ustanovení, která usnadňují jednotné uplatňování a praktické prosazování práv stanovených článkem 45 Smlouvy o fungování EU a články 1 až 10 nařízení (EU) č. 492/2011. Tato směrnice se vztahuje na občany Unie vykonávající tato práva a jejich rodinné příslušníky (dále jen „pracovníci Unie a jejich rodinní příslušníci“).
Článek 2
Oblast působnosti
1. Tato směrnice se vztahuje na následující otázky uvedené v článcích 1 až 10 nařízení (EU) č. 492/2011 a týkající se volného pohybu pracovníků:
a)
přístup k zaměstnání;
b)
podmínky zaměstnávání a pracovní podmínky, zejména v oblasti odměňování, skončení pracovního poměru, bezpečnosti a ochrany zdraví při práci, a pokud se pracovníci Unie stanou nezaměstnanými, profesního znovuzačlenění nebo opětného zaměstnání;
c)
přístup k sociálním a daňovým výhodám;
d)
členství v odborech a způsobilost být zvolen do orgánů zastupujících pracovníky;
e)
přístup k odborné přípravě;
f)
přístup k bydlení;
g)
přístup dětí pracovníků Unie k obecnému, učňovskému a odbornému vzdělávání;
h)
pomoc poskytovaná úřady práce.
2. Oblast působnosti této směrnice se shoduje s oblastí působnosti nařízení (EU) č. 492/2011.
Článek 3
Ochrana práv
1. Členské státy zajistí, aby po případném odvolání k jiným příslušným orgánům, včetně, považují-li to za vhodné, po využití dohodovacích řízení, bylo všem pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům, kteří se domnívají, že se setkali nebo setkávají s neodůvodněnými omezeními a překážkami v souvislosti se svým právem na volný pohyb nebože byli poškozeni nebo jsou poškozováni v důsledku neuplatnění zásady rovného zacházení na svůj případ, k dispozici soudní řízení za účelem prosazování práv vyplývajících z článku 45 Smlouvy o fungování EU a článků 1 až 10 nařízení (EU) č. 492/2011 i poté, co vztah, v němž se údajně setkali s omezením a překážkou či diskriminací, již skončil.
2. Členské státy zajistí, aby se sdružení, organizace, včetně sociálních partnerů, nebo jiné právnické osoby, které mají v souladu s kritérii stanovenými ve vnitrostátním právu nebo se zvyklostmi či kolektivními smlouvami oprávněný zájem na tom, aby tato směrnice byla dodržována, směly se souhlasem pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků buď jejich jménem, nebo na jejich podporu účastnit jakéhokoli soudního nebo správního řízení stanoveného za účelem prosazování práv uvedených v článku 1.
3. Odstavec 2 se použije, aniž jsou dotčeny další případné pravomoci a kolektivní práva sociálních partnerů a zástupců zaměstnanců a zaměstnavatelů, včetně práva jednat v kolektivním zájmu, podle vnitrostátního práva či zvyklostí.
4. Odstavec 2 se použije, aniž jsou dotčeny vnitrostátní procesní předpisy týkající se zastupování a obhajoby v soudním řízení.
5. Odstavce 1 a 2 tohoto článku se použijí, aniž jsou dotčeny vnitrostátní předpisy stanovující lhůty k prosazování práv uvedených v článku 1. Tyto vnitrostátní lhůty však nesmějí výkon těchto práv v podstatě znemožnit nebo nadměrně ztížit.
6. Členské státy zavedou do svých vnitrostátních právních řádů nezbytná opatření pro ochranu pracovníků Unie před jakýmkoli nepříznivým zacházením nebo důsledky plynoucími ze stížnosti nebo žaloby, jejímž cílem je prosazení práv uvedených v článku 1.
Článek 4
Subjekty na podporu rovného zacházení a podporu pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků
1. Každý členský stát určí jednu nebo více struktur nebo subjektů (dále jen „subjekty“) na propagaci, analýzu, monitorování a podporu rovného zacházení s pracovníky Unie a jejich rodinnými příslušníky bez diskriminace na základě státní příslušnosti nebo neodůvodněných omezení a překážek v souvislosti s jejich právem na volný pohyb a přijmou nezbytná opatření pro řádné fungování těchto subjektů. Tyto subjekty mohou být součástí stávajících vnitrostátních subjektů, které mají obdobné cíle.
2. Členské státy zajistí, aby pravomoci těchto subjektů zahrnovaly:
a)
poskytování nebo zajišťování poskytnutí nezávislé právní či jiné pomoci pracovníkům Unie a jejich rodinným příslušníkům, aniž jsou dotčena jejich práva a práva sdružení, organizací a jiných právnických osob uvedených v článku 3;
b)
fungování jako kontaktní místo ve styku s obdobnými kontaktními místy v jiných členských státech za účelem spolupráce a sdílení relevantních informací;
c)
provádění nebo zadávání nezávislých průzkumů a analýz týkajících se neodůvodněných omezení a překážek v souvislosti s právem na volný pohyb nebo diskriminace pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků na základě státní příslušnosti;
d)
zajišťování zveřejňování nezávislých zpráv a předkládání doporučení k veškerým otázkám souvisejícím s těmito omezeními a překážkami či diskriminací;
e)
zveřejňování relevantních informací o uplatňování pravidel Unie pro volný pohyb pracovníků na vnitrostátní úrovni.
Ve vztahu k prvnímu pododstavci písm. a), pokud subjekty poskytují pomoc v soudním řízení v souladu s vnitrostátním právem nebo zvyklostmi, musí být tato pomoc bezplatná pro osoby, které nemají dostatečné finanční prostředky.
3. Členské státy sdělí Komisi názvy a kontaktní údaje kontaktních míst, jakož i veškeré jejich aktualizace či změny. Komise vede seznam kontaktních míst a zpřístupní jej členským státům.
4. Členské státy zajistí, aby stávající nebo nově vytvořené subjekty byly obeznámeny se stávajícími informačními a asistenčními službami na úrovni Unie, jako je Vaše Evropa, SOLVIT, EURES, Enterprise Europe Network a jednotná kontaktní místa, a aby byly schopny jich využívat a spolupracovat s nimi.
5. Pokud jsou úkoly uvedené v odstavci 2 rozděleny mezi více subjektů, zajistí členské státy náležitou koordinaci těchto úkolů.
Článek 5
Dialog
Členské státy podporují dialog se sociálními partnery a s příslušnými nevládními organizacemi, jež mají v souladu s vnitrostátním právem nebo zvyklostmi oprávněný zájem přispívat za účelem podpory zásady rovného zacházení k boji proti neodůvodněným omezením a překážkám v souvislosti s právem na volný pohyb a k boji proti diskriminaci pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků na základě státní příslušnosti.
Článek 6
Přístup k informacím a šíření informací
1. Členské státy zajistí, aby s předpisy přijatými na základě této směrnice a podle článků 1 až 10 nařízení (EU) č. 492/2011 byly všemi vhodnými prostředky a na celém území seznámeny dotčené osoby, zejména pracovníci a zaměstnavatelé v Unii.
2. Členské státy poskytují o právech přiznaných právem Unie v oblasti volného pohybu pracovníků jasné, bezplatné, snadno dostupné, komplexní a aktuální informace ve více než jednom úředním jazyce Unie. Tyto informace by měly být snadno dostupné i prostřednictvím internetových stránek Vaše Evropa a EURES.
Článek 7
Minimální požadavky
1. Členské státy mohou zavést nebo zachovat předpisy, které jsou z hlediska ochrany zásady rovného zacházení příznivější než ustanovení této směrnice.
2. Členské státy mohou stanovit, že pravomoci subjektů uvedených v článku 4 této směrnice v oblasti propagace, analýzy, monitorování a podpory rovného zacházení s pracovníky Unie a jejich rodinnými příslušníky bez diskriminace na základě státní příslušnosti se rovněž vztahují na právo na rovné zacházení bez diskriminace na základě státní příslušnosti všech občanů Unie vykonávajících své právo na volný pohyb a jejich rodinných příslušníků v souladu s článkem 21 Smlouvy o fungování EU a se směrnicí 2004/38/ES.
3. Provádění této směrnice není za žádných okolností dostatečným důvodem pro snížení úrovně ochrany pracovníků Unie a jejich rodinných příslušníků v oblastech, na které se tato směrnice vztahuje, aniž je tím dotčeno právo členských států reagovat na změny situace přijetím právních a správních předpisů lišících se od těch, které jsou platné ke dni 20. května 2014, za předpokladu, že je dodržována.
Článek 8
Provedení
1. Členské státy uvedou v účinnost právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 21. května 2016. Neprodleně o nich uvědomí Komisi.
Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
2. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice.
Článek 9
Zpráva
Do 21. listopadu 2018 předloží Komise Evropskému parlamentu, Radě a Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru zprávu o provádění této směrnice s cílem navrhnout případné potřebné změny.
Článek 10
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 11
Určení
Tato směrnice je určena členským státům.
Ve Štrasburku dne 16. dubna 2014.
EUROPOS PARLAMENTO IR TARYBOS DIREKTYVA 2014/54/ES
2014 m. balandžio 16 d.
dėl priemonių, kad darbuotojai galėtų lengviau naudotis laisvo darbuotojų judėjimo teisėmis
(Tekstas svarbus EEE)
EUROPOS PARLAMENTAS IR EUROPOS SĄJUNGOS TARYBA,
atsižvelgdami į Sutartį dėl Europos Sąjungos veikimo, ypač į jos 46 straipsnį,
atsižvelgdami į Europos Komisijos pasiūlymą,
teisėkūros procedūra priimamo akto projektą perdavus nacionaliniams parlamentams,
atsižvelgdami į Europos ekonomikos ir socialinių reikalų komiteto nuomonę (1),
pasikonsultavę su Regionų komitetu,
laikydamiesi įprastos teisėkūros procedūros (2),
kadangi:
(1)
laisvas darbuotojų judėjimas yra viena iš pagrindinių Sąjungos piliečių laisvių ir vienas iš Sąjungos vidaus rinkos ramsčių, įtvirtintas Sutarties dėl Europos Sąjungos veikimo (SESV) 45 straipsnyje. Jos įgyvendinimas yra toliau plėtojamas Sąjungos teisės aktais, kuriais siekiama užtikrinti visišką Sąjungos piliečiams ir jų šeimos nariams suteiktų teisių įgyvendinimą. Terminas „jų šeimos nariai“ turėtų būti suprantamas taip pat kaip ir terminas, apibrėžtas Europos Parlamento ir Tarybos direktyvos 2004/38/EB (3) 2 straipsnio 2 punkte, kuris taip pat taikomas pasienio darbuotojų šeimos nariams;
(2)
laisvas darbuotojų judėjimas taip pat yra itin svarbus elementas kuriant tikrą Sąjungos darbo rinką, nes taip sudaromos galimybės darbuotojams persikelti į teritorijas, kuriose trūksta darbo jėgos arba yra daugiau galimybių įsidarbinti, daugiau žmonių padedama rasti geriau prie jų gebėjimų pritaikytą darbą ir šalinamos kliūtys darbo rinkoje;
(3)
pagal laisvo darbuotojų judėjimo principą kiekvienam Sąjungos piliečiui, nepriklausomai nuo jo gyvenamosios vietos, suteikiama teisė laisvai persikelti į kitą valstybę narę tam, kad dirbtų ir (arba) apsigyventų joje darbo tikslu. Pagal šį principą darbuotojai apsaugomi nuo diskriminavimo dėl pilietybės, susijusio su galimybe įsidarbinti, įdarbinimo ir darbo sąlygomis, ypač darbo užmokesčiu, atleidimu iš darbo, taip pat mokesčių ir socialinėmis lengvatomis, užtikrinant vienodą požiūrį į juos pagal nacionalinę teisę, praktiką ir kolektyvinius susitarimus, palyginti su tos valstybės narės piliečiais. Tokiomis teisėmis turėtų naudotis, nediskriminuojant, visi Sąjungos piliečiai, besinaudojantys laisvo judėjimo teise, įskaitant nuolatinius, sezoninius ir pasienio darbuotojus. Laisvas darbuotojų judėjimas turi būti skiriamas nuo laisvės teikti paslaugas, kuri apima bendrovių teisę teikti paslaugas kitoje valstybėje narėje ir šiuo tikslu laikinai į kitą valstybę narę komandiruoti savo darbuotojus, kad jie atliktų darbą, būtiną siekiant teikti paslaugas toje valstybėje narėje;
(4)
Sąjungos darbuotojams ir jų šeimos nariams, besinaudojantiems laisvo judėjimo teise, SESV 45 straipsniu suteikiamos esminės šios pagrindinės laisvės įgyvendinimo teisės, kurios išsamiau apibūdintos Europos Parlamento ir Tarybos reglamente (ES) Nr. 492/2011 (4);
(5)
tačiau veiksmingai užtikrinti naudojimąsi laisvu darbuotojų judėjimu vis dar yra didelis iššūkis ir daug Sąjungos darbuotojų labai dažnai nežino savo laisvo judėjimo teisių. Dėl, inter alia, jų potencialiai pažeidžiamesnės padėties Sąjungos darbuotojai, kai persikelia į kitą valstybę narę, vis dar gali patirti nepagrįstus apribojimus ar kliūtis naudotis savo laisvo judėjimo teise, pavyzdžiui, kvalifikacijos nepripažinimą, diskriminaciją dėl pilietybės ir išnaudojimą. Todėl esama atotrūkio tarp teisės bei jos taikymo praktikoje ir šią problemą būtina spręsti;
(6)
2010 m. liepos mėn. komunikate „Užtikrintas laisvas darbuotojų judėjimas. Teisės ir pagrindiniai pokyčiai“ Komisija nurodė, kad ji nagrinės būdus tenkinti naujus poreikius ir spręsti naujus iššūkius, visų pirma atsižvelgiant į naujus judumo modelius, su kuriais susiduria Sąjungos darbuotojai ir jų šeimos nariai. Ji taip pat nurodė, kad atsižvelgdama į naują vidaus rinkos strategiją svarstys, kaip skatinti ir stiprinti mechanizmus, kuriais būtų veiksmingai įgyvendinamas vienodo požiūrio principas Sąjungos darbuotojų ir jų šeimos narių, besinaudojančių laisvo judėjimo teise, atžvilgiu. Be to, Komisija apžvelgė teisės aktų ir teismų praktikos pokyčius, visų pirma dėl Sąjungos teisės laisvo darbuotojų judėjimo srityje taikymo asmenų atžvilgiu apimties ir teisių, kuriomis naudojasi Sąjungos darbuotojai ir jų šeimos nariai, esmės;
(7)
2010 m. spalio 27 d. 2010 m. ES pilietybės ataskaitoje „Kliūčių ES piliečių teisėms šalinimas“ Komisija skirtingą ir neteisingą su laisvo judėjimo teise susijusių Sąjungos teisės aktų taikymą nurodė kaip vieną iš pagrindinių kliūčių, su kuriomis Sąjungos piliečiai susiduria naudodamiesi savo teisėmis pagal Sąjungos teisę. Taigi Komisija paskelbė ketinanti imtis veiksmų, kuriais ji „palengvins ES piliečių ir jų šeimos narių iš trečiųjų šalių laisvą judėjimą griežtai užtikrindama ES taisyklių, be kita ko, susijusių su nediskriminavimu, įgyvendinimą, taip pat skatindama gerą praktiką ir geresnį ES taisyklių išmanymą vietoje, taip pat didindama informacijos sklaidos ES piliečiams apie jų teises į laisvą judėjimą mastą“ (2010 m. ES pilietybės ataskaitos veiksmas Nr. 15). Be to, 2013 m. ES pilietybės ataskaitoje „ES piliečiai: jūsų teisės, jūsų ateitis“ Komisija atkreipė dėmesį į tai, kad reikia pašalinti administracines kliūtis ir supaprastinti kitose valstybėse narėse gyvenantiems, dirbantiems ir keliaujantiems Sąjungos piliečiams taikomas procedūras;
(8)
2012 m. balandžio 18 d. Komisijos komunikate „Ekonomikos atsigavimas kuriant darbo vietas“ (Užimtumo paketas) Komisija nurodė ketinanti pateikti teisės akto pasiūlymą, kad geriau remtų (informuotų ir konsultuotų) judžius darbuotojus apie jų teises, nustatytas SESV ir Reglamente (ES) Nr. 492/2011, ir paragino valstybes nares geriau informuoti apie Sąjungos teise dėl nediskriminavimo, lyčių lygybės ir laisvo darbuotojų judėjimo suteikiamas teises, suteikti daugiau ir paprastesnių galimybių Sąjungos piliečiams įsidarbinti viešajame sektoriuje, kaip nustatyta Europos Sąjungos Teisingumo Teismo aiškinamoje Sąjungos teisėje. Atsižvelgdamas į tai, Teismas nuosekliai laikėsi nuomonės, kad tam tikrų valstybės narės viešojo sektoriaus darbo vietų rezervavimas savo šalies piliečiams turi būti aiškinamas siaurai ir kad jis taikomas tik toms darbo vietoms, kurios yra susijusios su tiesioginiu arba netiesioginiu galių, suteiktų pagal viešąją teisę, naudojimu ir pareigomis, susijusiomis su valstybės ar kitų valstybės institucijų bendrųjų interesų apsauga;
(9)
tinkamas ir veiksmingas SESV 45 straipsnio ir Reglamento (ES) Nr. 492/2011 taikymas ir vykdymo užtikrinimas, taip pat informavimas apie teises yra itin svarbūs elementai siekiant apsaugoti Sąjungos darbuotojų ir jų šeimos narių teises ir vienodą požiūrį į juos, o menkas vykdymo užtikrinimas trukdo veiksmingai taikyti šios srities Sąjungos taisykles ir kelia pavojų Sąjungos darbuotojų ir jų šeimos narių teisėms bei apsaugai;
(10)
veiksmingiau ir vienodai taikyti Sąjungos laisvo darbuotojų judėjimo taisyklėmis nustatytas teises taip pat būtina tam, kad tinkamai veiktų vidaus rinka;
(11)
Sąjungos laisvo darbuotojų judėjimo taisyklių taikymas ir stebėsena turėtų būti pagerinti, siekiant užtikrinti, kad Sąjungos darbuotojai ir jų šeimos nariai, taip pat darbdaviai, viešosios valdžios institucijos ir kiti susiję asmenys būtų geriau informuojami apie laisvo judėjimo teises ir pareigas, padėti Sąjungos darbuotojams ir jų šeimos nariams ir juos apsaugoti jiems naudojantis tomis teisėmis ir kovoti su viešosios valdžios institucijų ir viešojo ar privataus sektoriaus darbdavių vengimu taikyti tas taisykles. Tame kontekste valstybės narės taip pat gali atsižvelgti į padidėjusio judumo, pavyzdžiui, „protų nutekėjimo“ arba jaunimo išvykimo, poveikį;
(12)
siekdamos užtikrinti teisingą pagrindinių Sąjungos laisvo darbuotojų judėjimo taisyklių taikymą ir jų laikymosi stebėseną, valstybės narės turėtų imtis tinkamų priemonių, kad apsaugotų Sąjungos darbuotojus ir jų šeimos narius, besinaudojančius savo laisvo judėjimo teise, nuo diskriminacijos dėl pilietybės ir bet kokių nepagrįstų apribojimų ar kliūčių naudotis ta teise;
(13)
tuo tikslu tikslinga nustatyti konkrečias veiksmingo vykdymo užtikrinimo taisykles ir sudaryti palankesnes sąlygas geriau ir vienodžiau taikyti pagrindines laisvą darbuotojų judėjimą reglamentuojančias taisykles laikantis SESV 45 straipsnio ir Reglamento (ES) Nr. 492/2011. Užtikrinant tos pagrindinės laisvės įgyvendinimą turėtų būti atsižvelgiama į lyčių lygybės principą ir Sąjungos darbuotojų bei jų šeimos narių diskriminacijos dėl Europos Sąjungos pagrindinių teisių chartijos (toliau - Chartija) 21 straipsnyje nurodytų priežasčių uždraudimą;
(14)
atsižvelgiant į tai, Sąjungos darbuotojams ir jų šeimos nariams, kurie patyrė diskriminaciją dėl pilietybės ar bet kokį nepagrįstą naudojimosi laisvo judėjimo teise apribojimą arba kliūtis, turėtų būti užtikrinta reali ir veiksminga teisminė apsauga. Kai valstybės narės teisių gynimo priemonėmis numato administracines procedūras, jos turėtų užtikrinti, kad bet koks administracinis sprendimas galėtų būti užginčytas teisme, kaip nurodyta Chartijos 47 straipsnyje. Atsižvelgiant į teisę į veiksmingą teisinę apsaugą, Sąjungos darbuotojai turėtų būti apsaugoti nuo bet kokio priešiško požiūrio ar neigiamų pasekmių, atsirandančių dėl skundo arba teismo proceso, kuriais siekiama užtikrinti pagal šią direktyvą garantuojamų teisių įgyvendinimą;
(15)
siekiant užtikrinti veiksmingesnę apsaugą, asociacijoms ir juridiniams asmenims, įskaitant socialinius partnerius, taip pat turėtų būti suteikta teisė dalyvauti, kaip tai nustato valstybės narės, teismo procese arba bet kurio tariamai nukentėjusiojo vardu, arba jį remiant, jam sutikus. Tai neturėtų daryti poveikio nacionalinėms atstovavimą ir gynybą teismo procesuose reglamentuojančioms taisyklėms ir kitai socialinių partnerių, darbuotojų ir darbdavių atstovų kompetencijai ir kolektyvinėms teisėms, pavyzdžiui, susijusioms su kolektyvinių susitarimų vykdymo užtikrinimu, kai taikytina, įskaitant kolektyvinio intereso veiksmus, pagal nacionalinę teisę arba praktiką. Siekiant užtikrinti veiksmingą teisinę apsaugą ir nedarant poveikio esamiems kolektyviniams gynybos mechanizmams, kuriais gali naudotis socialiniai partneriai, ir nacionalinei teisei arba praktikai, valstybių narių prašoma išnagrinėti, kaip įgyvendinami įpareigojamųjų ir kompensacinių kolektyvinio teisių gynimo mechanizmų bendrieji principai;
(16)
pagal Teisingumo Teismo praktiką nacionalinės taisyklės, reglamentuojančios teisių įgyvendinimo pagal šią direktyvą laiko terminus, turėtų būtų tokios, kad nebūtų galima laikyti, kad dėl jų įmanoma padaryti naudojimąsi tomis teisėmis praktiškai neįmanomą ar itin sudėtingą;
(17)
apsauga nuo diskriminacijos dėl pilietybės būtų sustiprinta, jeigu kiekvienoje valstybėje narėje veiktų veiksmingos, tinkamos patirties turinčios įstaigos, kurių kompetencija būtų skatinti vienodo požiūrio principo taikymą, analizuoti problemas, su kuriomis susiduria Sąjungos darbuotojai ir jų šeimos nariai, besinaudojantys savo laisvo judėjimo teise, nagrinėti galimus sprendimus ir suteikti jiems konkrečią pagalbą. Tų įstaigų kompetencija turėtų apimti, inter alia, nepriklausomos teisinės ir (arba) kitos pagalbos teikimą Sąjungos darbuotojams ir jų šeimos nariams, pavyzdžiui, teisinių konsultacijų apie atitinkamų Sąjungos ir nacionalinių taisyklių dėl laisvo darbuotojų judėjimo taikymą jiems, skundų pateikimo procedūras ir pagalbą užtikrinant darbuotojų ir jų šeimos narių teisių apsaugą teikimą. Tai taip pat gali apimti pagalbą teisinių procedūrų metu;
(18)
kiekviena valstybė narė turėtų pati nuspręsti, ar užduotys, kurios turi būti vykdomos pagal šią direktyvą, turėtų būti paskirtos pirmiau nurodytoms įstaigoms ar esamoms įstaigoms, siekiančioms nacionaliniu lygiu panašių tikslų, pavyzdžiui, laisvo asmenų judėjimo skatinimo, vienodo požiūrio principo įgyvendinimo ar asmenų teisių apsaugos tikslų. Jeigu valstybė narė nuspręstų išplėsti jau esamos įstaigos įgaliojimus, ji turėtų užtikrinti, kad esamai įstaigai būtų paskirti pakankami ištekliai, kad ji galėtų veiksmingai ir tinkamai atlikti savo esamas ir papildomas užduotis. Tais atvejais, kai užduotys paskiriamos kelioms įstaigoms, valstybės narės turėtų užtikrinti, kad jos būtų tinkamai koordinuojamos;
(19)
valstybės narės turėtų užtikrinti, kad viena ar kelios iš tų įstaigų veiktų kaip ryšių palaikymo punktas, ir kad jos bendradarbiautų bei dalytųsi informacija, pavyzdžiui, visų įstaigų kontaktiniais duomenimis, taip pat informacija apie teisių gynimo priemones ir asociacijų, organizacijų ar kitų juridinių asmenų, kurie teikia informaciją ir paslaugas Sąjungos darbuotojams ir jų šeimos nariams, kontaktiniais duomenimis. Ryšių palaikymo punktų sąrašas turėtų būti viešai prieinamas;
(20)
valstybės narės turėtų skatinti įstaigų, kurias jos paskiria pagal šią direktyvą, ir esamų informavimo ir paramos tarnybų, kurias užtikrina socialiniai partneriai, asociacijos, organizacijos ar kiti susiję juridiniai asmenys, pavyzdžiui, organizacijos, atsakingos už koordinavimo priemones pagal Europos Parlamento ir Tarybos reglamentą (EB) Nr. 883/2004 (5), ir prireikus darbo inspekcijų, bendradarbiavimą;
(21)
valstybės narės turėtų skatinti sinergiją su esamomis informavimo ir paramos priemonėmis Sąjungos lygiu ir tuo tikslu turėtų užtikrinti, kad esamos ar naujai įsteigtos įstaigos glaudžiai bendradarbiautų su esamomis informavimo ir paramos tarnybomis, pavyzdžiui, „Jūsų Europa“, SOLVIT, Europos įmonių tinklu, vienu bendru informaciniu punktu ir EURES, įskaitant, kai tinka, EURES tarpvalstybines partnerystes;
(22)
valstybės narės turėtų skatinti dialogą su socialiniais partneriais ir atitinkamomis nevyriausybinėmis organizacijomis, siekiant spręsti nepagrįstų naudojimosi laisvo judėjimo teise apribojimų ir kliūčių ar įvairių formų diskriminacijos dėl pilietybės klausimus ir kovoti su tais reiškiniais;
(23)
valstybės narės turėtų nustatyti, kaip Sąjungos piliečiams, pavyzdžiui, darbuotojams, studentams ir neseniai studijas baigusiems asmenims, taip pat darbdaviams, socialiniams partneriams ir kitoms suinteresuotosioms šalims gali būti teikiama lengvai prieinama aktuali informacija apie šios direktyvos ir Reglamento (ES) Nr. 492/2011 nuostatas, įskaitant informaciją apie pagal šią direktyvą paskirtas įstaigas ir esamas teisių gynimo ir apsaugos priemones. Valstybės narės turėtų imtis priemonių, kad tokia informacija būtų pateikta daugiau nei viena oficialiąja Sąjungos kalba, atsižvelgdamos į darbo rinkos poreikius. Tai neturėtų prieštarauti valstybių narių teisės aktams dėl kalbų vartojimo. Ta informacija galėtų būti teikiama asmeniškai konsultuojant, taip pat ji turėtų būti lengvai prieinama svetainėse „Jūsų Europa“ ir EURES;
(24)
siekiant sudaryti palankesnes sąlygas įgyvendinti teises, suteiktas pagal Sąjungos teisę, svarbu, kad būtų nuosekliai įgyvendinama ir stebima Tarybos direktyva 91/533/EEB (6);
(25)
šia direktyva nustatomi būtiniausi reikalavimai, taip suteikiant valstybėms narėms galimybę nustatyti arba toliau taikyti palankesnes nuostatas. Valstybės narės taip pat turi galimybę išplėsti organizacijų, kurioms patikėtos su Sąjungos darbuotojų apsauga nuo diskriminacijos dėl pilietybės susijusios užduotys, kompetenciją, kad ji apimtų visų Sąjungos piliečių, besinaudojančių savo laisvo judėjimo teise, ir jų šeimos narių teisę į vienodą požiūrį nediskriminuojant dėl pilietybės, kaip įtvirtinta SESV 21 straipsnyje ir Direktyvoje 2004/38/EB. Šios direktyvos įgyvendinimu neturėtų būti pasinaudota siekiant pateisinti bet kokį kiekvienoje valstybėje narėje jau nusistovėjusių sąlygų pablogėjimą;
(26)
veiksmingas šios direktyvos įgyvendinimas reiškia, kad valstybės narės, patvirtindamos atitinkamas priemones, kuriomis įgyvendinami jų įpareigojimai pagal šią direktyvą, turėtų pateikti nuorodą į šią direktyvą arba tokią nuorodą daryti oficialiai skelbiant įgyvendinimo priemones;
(27)
pagal 2011 m. rugsėjo 28 d. Bendrą valstybių narių ir Komisijos politinį pareiškimą dėl aiškinamųjų dokumentų valstybės narės įsipareigojo pagrįstais atvejais prie pranešimų apie perkėlimo priemones pridėti vieną ar daugiau dokumentų, kuriuose paaiškinamos direktyvos sudėtinių dalių ir nacionalinių perkėlimo priemonių atitinkamų dalių sąsajos. Šios direktyvos atveju teisės aktų leidėjas laikosi nuomonės, kad tokių dokumentų perdavimas yra pagrįstas;
(28)
pasibaigus pakankamam laikotarpiui nuo šios direktyvos įgyvendinimo, Komisija turėtų parengti jos įgyvendinimo ataskaitą, kurioje visų pirma įvertintų galimybę pateikti reikiamą pasiūlymą, kuriuo būtų siekiama užtikrinti geresnį Sąjungos laisvo judėjimo teisės aktų vykdymo užtikrinimą. Toje ataskaitoje Komisija turėtų nagrinėti sunkumus, su kuriais gali susidurti darbo ieškantys jauni studijas baigę asmenys visoje Sąjungoje ir Sąjungos darbuotojų sutuoktiniai iš trečiųjų šalių;
(29)
šia direktyva gerbiamos pagrindinės teises ir laikomasi principų, pripažintų Chartijoje, visų pirma dėl laisvės pasirinkti profesiją ir teisės dirbti, teisės į nediskriminavimą, visų pirma dėl pilietybės, teisės į kolektyvines derybas ir kolektyvinius veiksmus, tinkamų ir teisingų darbo sąlygų, teisės laisvai judėti ir apsigyventi ir teisės į veiksmingą teisinę gynybą ir teisingą bylos nagrinėjimą. Ji turi būti įgyvendinama laikantis tų teisių ir principų;
(30)
šia direktyva atsižvelgiama į skirtingus darbo rinkos modelius valstybėse narėse, įskaitant darbo rinkos modelius, reglamentuojamus kolektyviniais susitarimais;
(31)
kadangi šios direktyvos tikslo, t. y. nustatyti tinkamų nuostatų, priemonių ir kontrolės mechanizmų, būtinų siekiant geriau ir vienodžiau taikyti ir įgyvendinti praktikoje SESV ir Reglamentu (ES) Nr. 492/2011 suteiktas teises, susijusias su laisvu darbuotojų judėjimu, bendrą sistemą, valstybės narės negali deramai pasiekti, o dėl siūlomo veiksmo masto ir poveikio to tikslo būtų geriau siekti Sąjungos lygiu, laikydamasi Europos Sąjungos sutarties 5 straipsnyje nustatyto subsidiarumo principo Sąjunga gali patvirtinti priemones. Pagal tame straipsnyje nustatytą proporcingumo principą šia direktyva neviršijama to, kas būtina nurodytam tikslui pasiekti,
PRIĖMĖ ŠIĄ DIREKTYVĄ:
1 straipsnis
Dalykas
Šia direktyva nustatomos nuostatos, kuriomis sudaromos palankesnės sąlygos vienodai taikyti ir įgyvendinti praktikoje SESV 45 straipsniu ir Reglamento (ES) Nr. 492/2011 1-10 straipsniais suteiktas teises. Ši direktyva taikoma Sąjungos piliečiams, besinaudojantiems tomis teisėmis, ir jų šeimos nariams (toliau - Sąjungos darbuotojai ir jų šeimos nariai).
2 straipsnis
Taikymo sritis
1. Ši direktyva taikoma šiems laisvo darbuotojų judėjimo srities aspektams, kaip nurodyta Reglamento (ES) Nr. 492/2011 1-10 straipsniuose:
a)
galimybėms įsidarbinti;
b)
įdarbinimo ir darbo sąlygoms, ypač susijusioms su darbo užmokesčiu, atleidimu iš darbo, darbuotojų sveikatai ir saugai bei, jei Sąjungos darbuotojai tampa bedarbiais, jų sugrąžinimu arba pakartotiniu priėmimu į darbą;
c)
galimybėms naudotis socialinėmis ir mokesčių lengvatomis;
d)
narystei profesinėse sąjungose ir teisei būti renkamam į darbuotojų atstovavimo organus;
e)
galimybėms mokytis;
f)
galimybėms gauti būstą;
g)
Sąjungos darbuotojų vaikų galimybėms mokytis bendrojo lavinimo, pameistrystės ir profesinio mokymo mokyklose;
h)
įdarbinimo tarnybų teikiamai paramai.
2. Šios direktyvos taikymo sritis yra identiška Reglamento (ES) Nr. 492/2011 taikymo sričiai.
3 straipsnis
Teisių apsauga
1. Valstybės narės užtikrina, kad po galimo kreipimosi į kitas kompetentingas valdžios institucijas, įskaitant atvejus, kai jos laiko tikslinga taikyti taikinimo procedūras, teisminės procedūros, skirtos prievolių pagal SESV 45 straipsnį ir Reglamento (ES) Nr. 492/2011 1-10 straipsnius vykdymui užtikrinti, būtų prieinamos visiems Sąjungos darbuotojams ir jų šeimos nariams, manantiems, kad jie patyrė ar patiria nepagrįstus jų laisvo judėjimo teisės apribojimus ir kliūtis, arba kad jiems nebuvo taikomas vienodo požiūrio principas, net ir pasibaigus santykiams, kai egzistavo tariamas apribojimas ir kliūtis arba diskriminacija.
2. Valstybės narės užtikrina, kad asociacijos, organizacijos, įskaitant socialinius partnerius, ar kiti juridiniai asmenys, kurie pagal jų nacionalinėje teisėje, praktikoje ar kolektyviniuose susitarimuose nustatytus kriterijus yra teisėtai suinteresuoti, kad būtų užtikrintas šios direktyvos laikymasis, gali Sąjungos darbuotojų ir jų šeimos narių vardu ar juos remdami, jiems sutikus, dalyvauti 1 straipsnyje nurodytų teisių įgyvendinimo tikslu numatytose bet kokiose teisminėse ir (arba) administracinėse procedūrose.
3. 2 dalis taikoma nedarant poveikio kitai socialinių partnerių, darbuotojų ir darbdavių atstovų kompetencijai ir kolektyvinėms teisėms, kai taikytina, įskaitant teisę imtis kolektyvinio intereso veiksmų, pagal nacionalinę teisę arba praktiką.
4. 2 dalis taikoma nedarant poveikio nacionalinėms atstovavimą ir gynybą teismo procesuose reglamentuojančioms taisyklėms.
5. Šio straipsnio 1 ir 2 dalys taikomos nedarant poveikio nacionalinėms taisyklėms, reglamentuojančioms 1 straipsnyje nurodytų teisių įgyvendinimo terminus. Tačiau tie nacionaliniai terminai negali padaryti naudojimąsi tomis teisėmis praktiškai neįmanomą ar itin sudėtingą.
6. Valstybės narės savo nacionalinėse teisinėse sistemose nustato tokias priemones, kurios yra būtinos norint apsaugoti Sąjungos darbuotojus nuo bet kokio priešiško požiūrio ar neigiamų pasekmių, atsirandančių kaip reakcija į skundą arba teismo procesą, kuriuo siekiama užtikrinti, kad būtų laikomasi 1 straipsnyje nurodytų teisių.
4 straipsnis
Vienodo požiūrio skatinimo ir paramos Sąjungos darbuotojams ir jų šeimos nariams įstaigos
1. Kiekviena valstybė narė paskiria vieną ar kelias struktūras arba įstaigas (toliau - įstaigos), kurios skatina, analizuoja, stebi ir remia vienodo požiūrio taikymą visiems Sąjungos darbuotojams ir jų šeimos nariams, nediskriminuojant dėl pilietybės ar netaikant nepagrįstų jų laisvo judėjimo teisės apribojimų ar kliūčių, ir imasi tokių įstaigų tinkamam veikimui užtikrinti būtinų priemonių. Tos įstaigos gali būti esamų įstaigų nacionaliniu lygiu, siekiančių panašių tikslų, dalis.
2. Valstybės narės užtikrina, kad tų įstaigų kompetencija apimtų šiuos aspektus:
a)
nepriklausomos teisinės ir (arba) kitokios pagalbos teikimą Sąjungos darbuotojams ir jų šeimų nariams arba tokios pagalbos teikimo užtikrinimą, nedarant poveikio jų teisėms bei 3 straipsnyje nurodytų asociacijų, organizacijų ir kitų juridinių asmenų teisėms;
b)
veikimą kaip ryšių palaikymo punktas, lygiavertis ryšių palaikymo punktams kitose valstybėse narėse, siekiant bendradarbiauti ir keistis atitinkama informacija;
c)
nepriklausomų tyrimų ir studijų, susijusių su nepagrįstais Sąjungos darbuotojų ir jų šeimos narių laisvo judėjimo teisės apribojimais ir kliūtimis arba jų diskriminacija dėl pilietybės, atlikimą ar užsakymą;
d)
užtikrinimą, kad būtų skelbiamos nepriklausomos ataskaitos, ir rekomendacijų visais klausimais, susijusiais su tokiais apribojimais ir kliūtimis arba diskriminacija, rengimą;
e)
atitinkamos informacijos apie Sąjungos laisvo darbuotojų judėjimo taisyklių taikymą nacionaliniu lygiu skelbimą.
Taikant pirmos pastraipos a punktą, kai įstaigos teikia pagalbą teisinių procedūrų metu, tokia pagalba turi būti nemokama tiems asmenims, kurie neturi pakankamų išteklių, laikantis nacionalinės teisės ar praktikos.
3. Valstybės narės praneša Komisijai tų ryšių palaikymo punktų pavadinimus ir kontaktinius duomenis bei visą su jais susijusią atnaujintą informaciją arba informaciją apie jų pasikeitimus. Komisija sudaro ryšių palaikymo punktų sąrašą ir pateikia jį valstybėms narėms.
4. Valstybės narės užtikrina, kad esamos ar naujai įsteigtos įstaigos žinotų apie esamas Sąjungos lygio informavimo ir paramos tarnybas, pavyzdžiui, apie „Jūsų Europą“, SOLVIT, EURES, Europos įmonių tinklą ir vieną bendrą informacinį punktą, galėtų naudotis šių tarnybų paslaugomis ir su jomis bendradarbiauti.
5. Tais atvejais, kai 2 dalyje nurodytos užduotys paskiriamos kelioms įstaigoms, valstybės narės užtikrina, kad tos užduotys būtų tinkamai koordinuojamos.
5 straipsnis
Dialogas
Valstybės narės skatina dialogą su socialiniais partneriais ir atitinkamomis nevyriausybinėmis organizacijomis, kurie pagal nacionalinės teisės aktus ar praktiką yra teisėtai suinteresuoti prisidėti prie kovos su nepagrįstais Sąjungos darbuotojų ir jų šeimos narių laisvo judėjimo teisės apribojimais, kliūtimis ir jų diskriminacija dėl pilietybės, skatinant laikytis vienodo požiūrio principo.
6 straipsnis
Galimybė gauti informacijos ir jos platinimas
1. Valstybės narės užtikrina, kad apie pagal šią direktyvą ir Reglamento (ES) Nr. 492/2011 1-10 straipsnius priimtas nuostatas visoje jų teritorijoje būtų pranešta atitinkamiems asmenims, visų pirma Sąjungos darbuotojams ir darbdaviams, visomis tinkamomis priemonėmis.
2. Valstybės narės daugiau nei viena Sąjungos institucijų oficialiąja kalba pateikia aiškią, nemokamą, lengvai prieinamą, išsamią ir atnaujintą informaciją apie teises, suteiktas pagal Sąjungos teisę dėl laisvo darbuotojų judėjimo. Ta informacija taip pat turėtų būti lengvai prieinama svetainėse „Jūsų Europa“ ir EURES.
7 straipsnis
Būtiniausi reikalavimai
1. Valstybės narės gali pradėti taikyti arba toliau taikyti nuostatas, kurios yra palankesnės siekiant apsaugoti vienodo požiūrio principą nei tos, kurios nustatytos šioje direktyvoje.
2. Valstybės narės gali nustatyti, kad šios direktyvos 4 straipsnyje nurodytų įstaigų, atsakingų už vienodo požiūrio į Sąjungos darbuotojus ir jų šeimos narius taikymo jų nediskriminuojant dėl pilietybės skatinimą, analizę, stebėseną ir paramą, kompetencija taip pat apimtų visų Sąjungos piliečių, besinaudojančių savo laisvo judėjimo teise, ir jų šeimos narių teisę į vienodą požiūrį nediskriminuojant dėl pilietybės, kaip įtvirtinta SESV 21 straipsnyje ir Direktyvoje 2004/38/EB.
3. Šios direktyvos įgyvendinimas jokiomis aplinkybėmis nėra pakankamas pagrindas sumažinti Sąjungos darbuotojų ir jų šeimos narių apsaugos lygį tose srityse, kurioms ji taikoma, ir nedaro poveikio valstybių narių teisei atsižvelgti į padėties pasikeitimą ir priimti įstatymus bei kitus teisės aktus, kurie skiriasi nuo teisės aktų, galiojusių 2014 m. gegužės 20 d., jei jie atitinka šią direktyvą.
8 straipsnis
Perkėlimas į nacionalinę teisę
1. Valstybės narės užtikrina, kad įsigaliotų įstatymai ir kiti teisės aktai, būtini, kad šios direktyvos būtų laikomasi ne vėliau kaip nuo 2016 m. gegužės 21 d. Jos nedelsdamos pateikia Komisijai tų nuostatų tekstą.
Valstybės narės, priimdamos tas nuostatas, daro jose nuorodą į šią direktyvą arba tokia nuoroda daroma jas oficialiai skelbiant. Nuorodos darymo tvarką nustato valstybės narės.
2. Valstybės narės pateikia Komisijai šios direktyvos taikymo srityje priimtų nacionalinės teisės aktų pagrindinių nuostatų tekstą.
9 straipsnis
Ataskaita
Komisija ne vėliau kaip 2018 m. lapkričio 21 d. pateikia Europos Parlamentui, Tarybai ir Europos ekonomikos ir socialinių reikalų komitetui šios direktyvos įgyvendinimo ataskaitą, kad prireikus būtų pasiūlyti reikiami pakeitimai.
10 straipsnis
Įsigaliojimas
Ši direktyva įsigalioja dvidešimtą dieną po jos paskelbimo Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje.
11 straipsnis
Adresatai
Ši direktyva skirta valstybėms narėms.
Priimta Strasbūre 2014 m. balandžio 16 d.