ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 14. srpna 2014,
kterým se Řecké republice povoluje výjimka z některých ustanovení směrnice Evropského parlamentu a Rady 2009/72/ES
(oznámeno pod číslem C(2014) 5902)
(2014/536/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2009/72/ES ze dne 13. července 2009 o společných pravidlech pro vnitřní trh s elektřinou a o zrušení směrnice 2003/54/ES (1), a zejména na čl. 44 odst. 1 a článek 48 uvedené směrnice,
s ohledem na žádosti předložené Řeckou republikou dne 17. ledna 2012 a 5. prosince 2003,
poté, co s touto žádostí obeznámila členské státy,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dne 17. ledna 2012 předložilo řecké Ministerstvo pro životní prostředí, energetiku a změnu klimatu (dále jen „YPEKA“) Komisi v souladu s čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES žádost (dále jen „žádost“) o výjimku z kapitoly III a VIII směrnice 2009/72/ES pro některé řecké ostrovy, které nejsou propojeny s elektroenergetickou soustavou kontinentálního Řecka (nepropojené ostrovy či „NO“).
(2)
Dne 12. září 2012 požádala Komise řecký energetický regulační orgán (dále jen „RAE“), aby se k žádosti vyjádřil. Orgán RAE na tuto žádost reagoval dne 16. listopadu 2012 (dále jen „stanovisko orgánu RAE“).
(3)
Dne 17. prosince 2013, 23. prosince 2013, 4. února 2014, 28. února 2014 a 17. března 2014 předložil orgán RAE další podklady, jimiž žádost odůvodnil.
(4)
Dne 14. března 2014 (s dodatkem zaslaným dne 20. března 2014) Komise informovala členské státy o podání žádosti podle čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES a požádala je, aby případně předložily své připomínky do 25. března 2014. Nebyly předloženy žádné připomínky.
(5)
Ministerstvo YPEKA touto žádostí navázalo na žádost o odchylku od některých ustanovení směrnice 2003/54/ES, kterou předložilo Ministerstvo rozvoje dne 5. prosince 2003 podle čl. 26 odst. 1 směrnice Evropského parlamentu a Rady 2003/54/ES (2) (dále jen „původní žádost“). Ačkoli byly provedeny předběžné úkony k prošetření původní žádosti, nebyla odchylka podle čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES udělena ani zamítnuta.
2. ŽÁDOST PŘEDLOŽENÁ MINISTERSTVEM YPEKA
2.1. ROZSAH POŽADOVANÉ VÝJIMKY
(6)
Předmětem žádosti je výjimka z kapitol III a VIII směrnice 2009/72/ES.
(7)
Kapitola III směrnice 2009/72/ES pojednává o povolovacím řízení a výběrovém řízení na nové kapacity. Kapitola VIII se týká přístupu třetích osob, otevírání trhu a přímých vedení.
2.2. STÁVAJÍCÍ ORGANIZACE ELEKTRICKÉ SOUSTAVY NA NEPROPOJENÝCH OSTROVECH
(8)
Řecké trhy s energií jsou upraveny především řeckým zákonem č. 4001/2011, jenž provádí směrnici 2009/72/ES do vnitrostátního práva. Zákon č. 4001/2011 vstoupil v platnost dne 22. srpna 2011.
(9)
Provozovatelem řecké distribuční soustavy je společnost DEDDIE SA (dále jen „DEDDIE“), jejímž výhradním vlastníkem je společnost Public Power Corporation (dále jen „PPC“), zavedený řecký výrobce a dodavatel elektřiny, od nějž je však po právní a funkční stránce oddělena. Vlastníkem aktiv tvořících síť a provozovaných společností DEDDIE je společnost PPC.
(10)
Podle článku 127 zákona č. 4001/2011 je společnost DEDDIE odpovědná za rozvoj, provozování a údržbu řecké distribuční soustavy elektřiny, což zahrnuje i distribuční soustavu elektřiny na nepropojených ostrovech.
(11)
Společnost DEDDIE navíc nese odpovědnost i za provozování elektroenergetických soustav na nepropojených ostrovech. Mezi tyto úkoly patří: i) vypracovat plán rozvoje výroby elektřiny pro izolované mikrosoustavy, včetně programu jejich propojení s ostatními nepropojenými ostrovy, ii) zajistit, aby v nezbytných zónách bylo možné instalovat nové výrobní kapacity, rozšířit stávající kapacity nebo složky dodávek a rozšířit řeckou distribuční soustavu elektřiny na nepropojené ostrovy a izolované mikrosoustavy, iii) uzavřít smlouvy s držiteli licencí, které by upravovaly dodávky elektřiny do této soustavy a z této soustavy, poskytování pomocných služeb pro distribuční soustavy na nepropojených ostrovech a odměňování výrobců elektřiny, poplatky účtované zákazníkům a dodavatelům za poskytnutou elektřinu a další příjmy a výdaje na zvláštních účtech, např. účtech určených pro odměňování povinností veřejné služby.
(12)
Ustanovení čl. 137 odst. 1 zákona č. 4001/2011 stanoví, že všichni spotřebitelé elektřiny jsou považováni za oprávněné zákazníky, s výjimkou spotřebitelů usazených v izolovaných mikrosoustavách v souladu s článkem 139 uvedeného zákona.
(13)
Ustanovení čl. 133 odst. 3 zákona č. 4001/2011 uvádí:
„S výjimkou případů, kdy je elektřina vyráběna z obnovitelných zdrojů energie nebo prostřednictvím vysoce účinné kombinované výroby tepla a elektrické energie nebo hybridních zařízení, jakož i v případě zařízení pro vlastní spotřebu, byla-li v souladu s ustanoveními článku 139 povolena výjimka, je licence k výrobě elektřiny v souladu s určitými nařízeními o udělování licencí udělena pouze společnosti PPC SA. Společnost PPC SA je odpovědná za nepřerušenou dodávku elektřiny do izolovaných mikrosoustav, k čemuž obdrží licenci, jakož i za zabezpečení dlouhodobého finančního provozování elektroenergetické soustavy na těchto ostrovech.“
(14)
Článek 134 zákona č. 4001/2011 uvádí:
„Aniž jsou dotčena ustanovení článku 139 uvedeného zákona, jsou licence k dodávkám elektřiny do izolovaných mikrosoustav v souladu s požadavky nařízení o udělování licencí uděleny výhradně společnosti PPC SA. Neoprávněným zákazníkům musí společnost PPC SA dodávat elektřinu na žádost.“
(15)
Podle článku 139 zákona č. 4001/2011 lze v souladu s ustanoveními článku 44 směrnice 2009/72/ES povolovat výjimky z ustanovení uvedeného zákona.
(16)
Ministerské rozhodnutí č. PD5/EL/B/F IB/12924 přijaté podle článku 28 řeckého zákona č. 3426/2005 stanoví, že dodávky elektřiny spotřebitelům na nepropojených ostrovech ze strany kteréhokoli výrobce elektřiny představují povinnost veřejné služby (dále jen „povinnost veřejné služby na nepropojených ostrovech“) v obecném hospodářském zájmu. Z důvodu sociální soudržnosti musí dodavatelé elektřiny na nepropojených ostrovech poskytovat elektřinu za cenu, která podle kategorie spotřebitelů odpovídá ceně elektřiny v řecké propojené soustavě.
(17)
Článek 52 řeckého zákona č. 4001/2011 stanoví, že zákazníci na nepropojených ostrovech mají nárok na zvláštní služby jak z hlediska ceny a kvality a bezpečnosti dodávek, tak i transparentnosti smluvních podmínek. Poskytovatelé zajišťující povinnost veřejné služby na nepropojených ostrovech obdrží za plnění této povinnosti finanční náhradu, jejíž výpočet je prováděn na základě metodiky stanovené orgánem RAE v jeho rozhodnutí č. 24/2014 (3). Tato metodika vychází z rozdílu mezi celkovými výrobními náklady na nepropojených ostrovech (pevnými i proměnnými) a celkovou tržní cenou, kterou dodavatelé v propojené soustavě hradí (mezní náklady v soustavě plus všechny další mechanismy v řecké propojené soustavě). Výpočet náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech se provádí měsíčně a pro soustavu každého samostatného ostrova a podléhá kontrole ze strany orgánu RAE. Tato náhrada je financována z daně uložené všem zákazníkům, včetně zákazníků na nepropojených ostrovech. (4) Mechanismus plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech spravuje společnost LAGIE, řecký subjekt ve vlastnictví státu působící na trhu. V ministerském rozhodnutí D5-EL/B/F1/oik.27547 z prosince 2011 (5), jež vychází z ustanovení čl. 55 odst. 3 zákona č. 4001/2011, se stanoví, že povinnost veřejné služby na nepropojených ostrovech mají nabízet všichni dodavatelé, tudíž všichni dodavatelé jsou způsobilí pro náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech.
(18)
Sekundární právní předpisy podrobněji upravují dodávky a výrobu elektrické energie na nepropojených ostrovech. Orgán RAE přijal ve svém rozhodnutí č. 39/2014 ze dne 28. ledna 2014 konkrétně Kodex pro řízení elektroenergetických soustav na nepropojených ostrovech („kodex pro nepropojené ostrovy“), jenž upravuje celou řadu aspektů týkajících se provozování izolovaných soustav na nepropojených ostrovech, včetně otevírání trhu a realizace sjednaných tržních transakcí a výroby elektřiny. Tento kodex vstoupil v platnost dnem zveřejnění, tj. 17. února 2014.
2.3. ZÁSADNÍ PROBLÉMY SPOJENÉ S PROVOZOVÁNÍM IZOLOVANÝCH SOUSTAV
(19)
V žádosti se zdůrazňují níže uvedené problémy spojené s provozováním řeckých izolovaných elektroenergetických soustav:
a)
velmi kolísavá poptávka po elektřině v izolovaných mikrosoustavách, jež je dána i) úlohou cestovního ruchu v hospodářském rozvoji ostrovů a ii) rostoucím podílem obnovitelných zdrojů energie.
Tyto faktory mají negativní vliv jak na faktor zatížení tepelné či tradiční výrobní kapacity, tak i na možnost navrácení nákladů na investice do této výrobní kapacity;
b)
velmi rozmanité povětrnostní podmínky na ostrovech, jež ovlivňují poptávku a způsobují výpadky soustav pro výrobu elektřiny, což vyžaduje značné rezervy.
(20)
V žádosti se zdůrazňují níže uvedené problémy spojené s rozvojem tradiční výroby elektřiny v řeckých malých izolovaných elektroenergetických soustavách:
a)
problém či dokonce nemožnost nalézt vhodné lokality pro výstavbu nových tradičních elektráren v izolovaných mikrosoustavách, a to především z důvodu nesouhlasu veřejnosti;
b)
malá rozloha nepropojených ostrovů, v důsledku čehož dochází kvůli nepředvídatelným investicím spotřebitelů elektřiny (jako jsou rozlehlé turistické komplexy či přístavní zařízení pro turistické lodě) k velkým změnám v dlouhodobém plánování rozvoje výroby tepelné energie, což vyžaduje, aby reakce na poptávku po elektřině byla účelná a flexibilní;
c)
předpokládá se, že poptávka po elektřině v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech se bude do roku 2017 každoročně zvyšovat o 2 %. Ačkoli již byla společnosti PPC udělena povolení k instalaci dodatečné požadované kapacity a tato instalace již byla naplánována (a předpokládá se, že do roku 2017 pokryje poptávku všech nepropojených ostrovů a zajistí i nezbytné rozpětí rezerv), nebylo vždy možné dodržet časový plán;
d)
malý objem zatížení, velmi kolísavé zatížení a rostoucí podíl obnovitelných zdrojů energie ve většině izolovaných mikrosoustav omezují dostupná technologická řešení tradiční výroby elektřiny a zužují možnost volby malých elektráren využívajících těžké oleje s nízkým obsahem síry či lehké oleje;
e)
postupy zadávání zakázek na novou výrobu elektřiny jsou časově náročné. Od udělení povolení k zahájení provozu elektráren obvykle uplyne dva a půl až tři roky;
f)
vypracování plánů na výstavbu propojovacích vedení mezi řeckou propojenou soustavou a izolovanými mikrosoustavami na nepropojených ostrovech oslabuje zájem o investice do tradiční výrobní kapacity na těchto ostrovech. Projekty propojovacích vedení s Kykladami a Krétou jsou již naplánovány.
(21)
Z toho důvodu je nezbytné uchylovat se pravidelně k nouzovým řešením, např. k zapůjčení mobilních naftových generátorů elektrického proudu či plynových turbín. Nutnost vydávat případ od případu povolení pro zajištění výroby elektřiny v nouzových situacích je nežádoucí, neboť je spojena s nehospodárným zapůjčením vybavení, místo aby toto vybavení bylo zakoupeno. V žádosti je uvedeno několik příkladů, kdy bylo v důsledku nepředvídaných událostí nezbytné dlouhodoběji využívat mobilní generátory elektrického proudu.
(22)
V žádosti se zdůrazňují níže uvedené problémy spojené s otevíráním trhu v izolovaných elektroenergetických soustavách na nepropojených ostrovech:
a)
aby bylo možné otevřít trh, bude nezbytné vyprojektovat a instalovat v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech zvláštní infrastrukturu. Tato infrastruktura bude vyžadovat instalaci kontrolních středisek, jejichž úkolem bude řídit: i) každodenní rozvrh výroby, a ii) realizaci sjednaných tržních transakcí v každé izolované soustavě tím, že se výrobní náklady v každé izolované soustavě rozdělí mezi dodavatele, kteří zde působí.
Nezbytná infrastruktura je nákladná a náklady ponesou spotřebitelé;
b)
z důvodu povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech jsou maloobchodní ceny elektřiny pro každou kategorii spotřebitelů na celém řeckém území stejné. Náhrada výrobních nákladů na nepropojených ostrovech, které jsou ve srovnání s výrobními náklady v propojené soustavě vyšší, tudíž musí být dodavatelům působícím na těchto ostrovech uhrazena tak, že se příslušný podíl náhrady za plnění povinnosti veřejné služby rozdělí v závislosti na jejich prodeji elektřiny zákazníkům.
Uvádí se, že mechanismus realizace sjednaných tržních transakcí by byl z důvodu velmi rozmanitých hodnot průměrných ročních proměnných výrobních nákladů na jeden nepropojený ostrov složitý.
(23)
Ministerstvo YPEKA se tudíž domnívá, že s rozvojem nezbytné infrastruktury pro fungování trhu s elektrickou energií a dozor nad ním ve spojitosti s otevřením trhu v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech jsou spojeny náklady, které převažují nad přínosy, jež může mít otevření trhu pro spotřebitele.
(24)
V žádosti není uvedeno datum, k němuž by požadovaná výjimka ztratila platnost.
3. STANOVISKO ORGÁNU RAE
3.1. ROZSAH VÝJIMKY
3.1.1. Výjimka z kapitoly III směrnice 2009/72/ES
(25)
Orgán RAE se domnívá, že výjimka z kapitoly III podle čl. 44 odst. 1 by se neměla týkat instalace nových energetických kapacit, které lze rozvíjet v izolované soustavě, nýbrž pouze rekonstrukce, modernizace či rozšíření stávající výrobní kapacity. Stávající výrobní kapacitu tvoří elektrárny, které jsou na nepropojených ostrovech již v provozu nebo ve fázi výstavby. Každá nová elektrárna instalovaná na těchto ostrovech se považuje za novou výrobní kapacitu.
(26)
Orgán RAE konstatuje, že v průběhu posledních dvou desetiletí projevovali nezávislí výrobci elektřiny (tj. jiní než společnost PPC) značný zájem o rozvoj obnovitelných zdrojů energie a elektráren pro kombinovanou výrobu tepla a elektrické energie ve všech izolovaných mikrosoustavách. Pokud jde o obnovitelné zdroje energie a kombinovanou výrobu tepla a elektrické energie, neměl by být přístup třetích stran k elektroenergetickým soustavám všech nepropojených ostrovů omezován.
(27)
Orgán RAE konstatuje, že za předpokladu, že budou splněny určité podmínky, nebude bránit povolení výjimky pro účely uvedení nových tradičních elektráren do provozu. Čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES však neumožňuje povolit výjimku pro nové kapacity.
(28)
Orgán RAE se domnívá, že důvodem pro rozšíření kapacit stávajících tradičních elektráren je především krátkodobý nedostatek kapacit na nepropojených ostrovech, jenž je důsledkem neočekávaných škod vzniklých na stávajících kapacitách či opožděné instalace nových kapacit, a zejména pak v průběhu období, kdy je vysoká poptávka po elektrické energii (např. v letní sezóně). Takové rozšíření je podle článku 8 směrnice 2009/72/ES předmětem otevřeného výběrového řízení. Tento postup je časově náročný a v případě nouzových situací, jež vyžadují naléhavé řešení, nevyhovující.
(29)
Orgán RAE souhlasí s tím, aby společnost PPC nesla odpovědnost za takové nouzové situace. Vzhledem k tomu, že společnost PPC je schopna přesouvat mobilní tradiční bloky z ostrovů, na nichž je přebytek kapacit, na ostrovy, na nichž je nedostatek kapacit, mohlo by se jednat i o nejhospodárnější řešení.
(30)
Orgán RAE zdůrazňuje, že u každé výjimky musí být možné určit příslušný postup udělování povolení pro případ nouzových situací, a zejména pak, která kritéria uvedená v článku 7 směrnice 2009/72/ES musí být příslušnými orgány vydávajícími povolení přezkoumána.
(31)
Orgán RAE se domnívá, že výjimku je třeba povolit na omezenou dobu, například maximálně na 10 let.
3.1.2. Výjimka z kapitoly VIII uvedené směrnice
(32)
Podle orgánu RAE jsou dodávky elektřiny na nepropojených ostrovech v praxi spojeny s povinností veřejné služby na nepropojených ostrovech a náhradou za plnění této povinnosti, neboť i) náklady na výrobu elektřiny na těchto ostrovech jsou podstatně vyšší než v kontinentálním Řecku a ii) Řecká republika na celém svém území vyžaduje jednotnou tvorbu cen podle kategorie spotřebitelů.
(33)
V kodexu pro nepropojené ostrovy se předpokládá, že na těchto ostrovech budou instalovány měřicí přístroje a záznamová zařízení pro účely jednohodinového měření, vytvořena střediska pro hospodaření s energií a kontrolu a zavedeny systémy informačních technologií pro sledování a související činnosti. Orgán RAE považuje tuto infrastrukturu za nezbytnou, aby:
a)
se zajistilo, že náklady na plnění povinnosti veřejné služby jsou transparentní, nediskriminační a ověřitelné;
b)
se zajistilo náležité provozování a řádné řízení elektroenergetických soustav s cílem dosáhnout co nejhospodárnějšího provozního režimu, a tím i výraznějšího snížení poplatků spojených s povinností veřejné služby na nepropojených ostrovech, které hradí spotřebitelé energie;
c)
se dosáhlo většího podílu obnovitelných zdrojů energie a kombinované výroby tepla a elektrické energie, včetně technologií v oblasti obnovitelných zdrojů energie se složitými a zvláštními nároky na řízení, jako jsou např. obnovitelné zdroje energie s možností skladování energie, solární elektrárny atd.;
d)
se zaručila nezbytná transparentnost, pokud jde o řízení izolovaných soustav, čímž se zajistí nediskriminační zacházení se všemi účastníky trhu, a zejména pak výrobci.
(34)
Orgán RAE je tudíž toho názoru, že bez ohledu na to, zda povolení k vykonávání činnosti v rámci izolované mikrosoustavy má jeden či více dodavatelů, musí být tato infrastruktura v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech instalována.
(35)
Předpokládá se, že odhadované náklady na instalaci této infrastruktury se budou pohybovat v rozmezí 20 až 30 milionů EUR pro všechny nepropojené ostrovy, včetně Kréty a Rhodu. Orgán RAE považuje tuto částku za rozumnou, zejména vzhledem k očekávaným přínosům, tj. zajištění transparentnosti a ověřování v souvislosti s plněním povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech, jakož i řádné a kontrolované provozování izolovaných elektroenergetických soustav.
(36)
Na rozdíl od ministerstva YPEKA se orgán RAE domnívá, že udělení povolení více než jednomu dodavateli, který má vykonávat svou činnost v dané izolované soustavě na nepropojených ostrovech, nebude znamenat žádné značné dodatečné náklady na požadovanou infrastrukturu, neboť tato infrastruktura je tak jako tak nezbytná pro každodenní rozvrh výroby u výrobních bloků umístěných na nepropojených ostrovech, realizaci sjednaných tržních transakcí a plnění povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech.
(37)
Orgán RAE se dále domnívá, že dodatečné významné přínosy pro spotřebitele na nepropojených ostrovech spočívají ve skutečnosti, že zde bude působit více dodavatelů.
(38)
Orgán RAE se tudíž domnívá, že trvalé vyloučení dalších dodavatelů z trhů na nepropojených ostrovech není opodstatněné. Předpokládá se, že instalace nezbytné infrastruktury popsaná výše bude dokončena během tří až pěti let. Orgán RAE by proti případné výjimce poskytnuté výlučně pro tuto časovou lhůtu bez možnosti jakéhokoli prodloužení neměl námitky.
(39)
Orgán RAE dále konstatuje, že výjimka by v případě, že jakákoli izolovaná soustava na nepropojených ostrovech již nebude spadat do kategorie malých izolovaných soustav či izolovaných mikrosoustav, měla automaticky pozbýt platnosti. Taková situace by mohla nastat tehdy, když budou izolované soustavy na těchto ostrovech propojeny s řeckou propojenou soustavou.
4. POSUZOVÁNÍ
4.1. PRÁVNÍ ZÁKLAD ŽÁDOSTI
(40)
Čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES stanoví možnost povolit výjimku z některých ustanovení uvedené směrnice, pokud se výjimka vztahuje na malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy.
(41)
Podle čl. 2 bodu 26 směrnice 2009/72/ES se malou izolovanou soustavou rozumí každá soustava se spotřebou nižší než 3 000 GWh v roce 1996, která získává méně než 5 % své roční spotřeby elektřiny propojením s jinými soustavami.
(42)
Podle čl. 2 bodu 27 směrnice 2009/72/ES se izolovanou mikrosoustavou rozumí každá soustava se spotřebou nižší než 500 GWh v roce 1996, která nemá žádné propojení s jinými soustavami.
(43)
Izolované soustavy uvedené v žádosti zahrnují jeden, popř. několik nepropojených ostrovů (viz sloupec 1 a 2 v tabulce). I když izolovanou soustavu tvoří několik nepropojených ostrovů, které jsou propojeny mezi sebou navzájem, je elektroenergetická soustava tvořená těmito vzájemně propojenými ostrovy izolovaná v tom smyslu, že není napojena na žádnou jinou elektroenergetickou soustavu.
(44)
V žádosti se uvádí, že 31 z celkem 32 izolovaných soustav jsou izolované mikrosoustavy, přičemž největší z nich je Rhodos. Izolované mikrosoustavy, jež jsou předmětem žádosti, představovaly v roce 2010 5,24 % celkového prodeje elektřiny v Řecku. Izolovaná soustava Kréty je považována za malou izolovanou soustavu. Podíl Kréty na řecké poptávce po elektřině činil v roce 2010 3,01 %.
Roční poptávka jednotlivých izolovaných soustav
Roční poptávka (MWh)
Roční poptávka v roce 1996
Název izolované soustavy
Nepropojené ostrovy, jež jsou součástí příslušné izolované soustavy
1996
2003
2010
2013
3 000 GWh
500 GWh
Kréta
1 562,300
2 444,543
3 014,392
2 825,132
Ano
Ne
Rhodos
Rhodos
Chalki
386,630
650,115
764,401
760,658
Ano
Ano
Kos-Kalymnos
Kos
Kalymnos
Lipsi
Leros
Nisyros-Giali
Tilos
Telendos
Pserimos
156,340
281,574
351,959
352,984
Ano
Ano
Lesbos
Lesbos
153,650
259,552
308,454
288,230
Ano
Ano
Chios
Chios
Psara
Oinousses
110,480
180,868
214,449
200,042
Ano
Ano
Paros
Paros
Antiparos
Naxos
Iraklia
Koufonisia
Schinousa
Ios
Sikinos
Folegandros
95,340
164,761
208,206
194,740
Ano
Ano
Samos
Samos
Fournoi
Thymena
90,170
136,283
151,017
137,315
Ano
Ano
Syros
Syros
56,920
100,429
107,270
95,302
Ano
Ano
Thira
Thira
Thirasia
47,680
88,073
117,957
120,199
Ano
Ano
Mykonos-Délos
Mykonos-Délos
45,740
78,049
115,071
112,978
Ano
Ano
Limnos
Limnos
35,650
55,340
62,710
59,672
Ano
Ano
Karpathos
Karpathos
Kasos
26,580
30,397
37,829
36,931
Ano
Ano
Milos
Milos
Kimolos
15,460
37,331
45,819
45,402
Ano
Ano
Ikaria
Ikaria
13,110
24,359
28,845
27,613
Ano
Ano
Skyros
Skyros
9,380
14,053
16,150
14,782
Ano
Ano
Patmos
Patmos
8,770
13,988
16,738
17,020
Ano
Ano
Sifnos
Sifnos
6,540
13,180
17,966
16,521
Ano
Ano
Symi
Symi
5,250
9,819
15,054
14,662
Ano
Ano
Amorgos
Amorgos
3,840
7,284
9,816
9,072
Ano
Ano
Kythnos
Kythnos
3,610
7,089
8,309
7,991
Ano
Ano
Serifos
Serifos
2,830
6,793
8,162
7,654
Ano
Ano
Astypalea
Astypalea
2,470
5,283
6,997
6,670
Ano
Ano
Megisti
Megisti
770
1,863
2,751
3,005
Ano
Ano
Ag. Efstratios
Ag. Efstratios
540
937
1,058
1,075
Ano
Ano
Anafi
Anafi
400
858
1,110
1,179
Ano
Ano
Othoni
Othoni
330
588
674
632
Ano
Ano
Erikoussa
Erikoussa
220
452
710
746
Ano
Ano
Agathonisi
Agathonisi
190
388
522
642
Ano
Ano
Donoussa
Donoussa
180
417
676
690
Ano
Ano
Aktikithyra
Aktikithyra
70
199
228
241
Ano
Ano
Arki-Marathi
Arki-Marathi
0
175
248
312
Ano
Ano
Gavdos
Gavdos
0
0
365
471
Ano
Ano
(45)
V tabulce výše jsou uvedeny izolované soustavy tak, jak byly určeny v žádosti, jakož i základní informace o každé soustavě. Z těchto informací lze vyvodit, že podle objemu poptávky po elektřině v roce 1996 spadají všechny izolované soustavy s výjimkou Kréty do kategorie izolovaných mikrosoustav ve smyslu čl. 2 bodu 27 směrnice 2009/72/ES. Pokud jde o Krétu, je třeba rovněž uvést, že vzhledem k tomu, že Kréta nebyla a dosud není propojena s žádnou jinou elektroenergetickou soustavou, byl a dosud je procentní podíl poptávky kryté prostřednictvím propojovacích vedení nulový, tj. nižší než 5 %. Kréta tudíž představuje malou izolovanou soustavu ve smyslu čl. 2 bodu 26 směrnice 2009/72/ES.
(46)
Orgán RAE se k izolovaným soustavám uvedeným v žádosti ve svém stanovisku nevyjádřil.
(47)
Komise tak dospěla k závěru, že izolované soustavy uvedené ve sloupci 1 výše znázorněné tabulky jsou všechny izolovanými mikrosoustavami ve smyslu čl. 2 bodu 27 směrnice 2009/72/ES, s výjimkou Kréty, jež je malou izolovanou soustavou ve smyslu čl. 2 bodu 26 směrnice 2009/72/ES.
4.2. ZÁSADNÍ PROBLÉMY SPOJENÉ S PROVOZOVÁNÍM TRADIČNÍCH ELEKTRÁREN V IZOLOVANÝCH MIKROSOUSTAVÁCH
(48)
Komise se domnívá, že existují zásadní problémy spojené s provozováním tradičních elektráren v izolovaných mikrosoustavách. Je tomu tak především z těchto důvodů:
a)
Objem zatížení, který je třeba na ostrovech zajistit, nepředpokládá výstavbu větších, účinnějších a nákladově efektivnějších tradičních elektráren, a to i z toho důvodu, že provozování izolované soustavy v rámci přijatelných bezpečnostních limitů nemůže být závislé na jediné elektrárně.
V žádné izolované mikrosoustavě nepřekročila v roce 2013 roční maximální hodnota 188,5 MW. Průměrné zatížení v době špičky a jeho medián, které činí 20,8, resp. 4,2 MW, jsou mnohem menší.
Ani jedna tradiční elektrárna nacházející se v současnosti v izolovaných mikrosoustavách nemá kapacitu přesahující 27 MW. Průměrná velikost elektrárny a její medián, které činí 3,9, resp. 1,1 MW, jsou mnohem menší.
Malý objem zatížení, který je třeba zajistit, a velmi kolísavá poptávka, které jsou dále ovlivňovány rostoucím podílem obnovitelných zdrojů energie, rovněž zužují volbu technologií uplatňovaných v tradičních elektrárnách, které lze v rámci izolovaných mikrosoustav využívat.
Všechny tradiční výrobní kapacity v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech využívají naftu či topný olej.
b)
Roční faktory zatížení ve všech izolovaných mikrosoustavách jsou malé. Ani v jedné izolované mikrosoustavě nebyl faktor zatížení v roce 2012 vyšší než 0,54. Průměrné zatížení v době špičky i jeho medián, které činí 0,38, jsou dokonce nižší. Vzhledem k prioritnímu přístupu obnovitelných zdrojů energie a skutečnosti, že faktory zatížení zde použité zohledňují celou elektroenergetickou soustavu izolované mikrosoustavy, je faktor zatížení pro tradiční elektrárny na nepropojených ostrovech ještě menší.
Roční faktor zatížení v řecké propojené soustavě zpravidla činí 50 % u všech bloků a 65 % u tepelných bloků. (6)
Roční faktor zatížení svědčí o skutečném využívání elektráren v průběhu určitého roku, a tím i o jejich schopnosti vytvářet příjmy.
Rostoucí podíl obnovitelných zdrojů energie dále sníží zatížení, které mají tradiční elektrárny zajišťovat.
c)
Existuje několik projektů, jejichž cílem je propojit nepropojené ostrovy, zejména pak Kyklady a Krétu, s hlavní řeckou propojenou soustavou. Jak již bylo uvedeno výše, tradiční elektrárny na nepropojených ostrovech nejsou tak účinné jako elektrárny instalované v propojené soustavě, a je tudíž nepravděpodobné, aby po propojení těchto ostrovů byly ekonomicky životaschopné.
Možnost propojení izolované soustavy je tak závažným faktorem odrazujícím od investic do tradičních kapacit na nepropojených ostrovech.
d)
Poměrně malé zatížení, které je třeba zajistit, znamená, že relativně malé změny v poptávce mohou mít vliv na výrobní kapacitu požadovanou v rámci dané izolované soustavy. V důsledku chybějící propojovací kapacity musí být všechny změny v poptávce nutně pokryty výrobní kapacitou umístěnou v rámci dané izolované mikrosoustavy.
Z toho důvodu je tak ještě více zapotřebí, aby reakce na dlouhodobé změny v poptávce byla účelná a flexibilní.
Potřebu flexibilního přístupu ještě více umocňují problémy pociťované při hledání vhodných lokalit pro tradiční elektrárny na nepropojených ostrovech a délka trvání postupů pro vydávání licencí a povolení.
e)
Poměr maximální a minimální roční poptávky v roce 2012 (7) ve všech izolovaných mikrosoustavách činí nejméně 3,35, u některých izolovaných mikrosoustav je však vyšší a často i výrazně vyšší. Průměrný podíl maximální a minimální poptávky a jeho medián činí 6,27 a 5,98.
Poměr maximální a minimální poptávky v řecké propojené soustavě činil v roce 2010 přibližně 3.
Vyšší poměr maximální a minimální poptávky vyjadřuje míru flexibility a rezerv, které musí být k dispozici dokonce i v rámci daného roku ve výrobní kapacitě instalované v izolované soustavě.
V této souvislosti je třeba poznamenat, že v roce 2012 se v přibližně 60 % izolovaných mikrosoustav využívaly mobilní generátory elektrického proudu.
(49)
Komise proto dospěla k závěru, že s provozováním tradičních elektráren v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech uvedených v tabulce výše jsou spojeny zásadní problémy.
4.3. Posouzení požadované výjimky z kapitoly III
4.3.1. Výjimka z ustanovení kapitoly III se nemůže vztahovat na nové kapacity
(50)
Podle čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES lze výjimky z ustanovení kapitoly III povolit, pouze pokud jde o rekonstrukci, modernizaci a rozšíření stávající kapacity.
(51)
Výjimku z ustanovení kapitoly III směrnice 2009/72/ES tudíž nové kapacitě nelze povolit.
(52)
Vzhledem k tomu, že izolované soustavy na nepropojených ostrovech jsou distribučními sítěmi, mohou řecké orgány v případě, že povolovací řízení pro nové kapacity nepovede k úspěšnému povolení nové kapacity pro izolované soustavy na nepropojených ostrovech, naopak zvážit, že využijí ustanovení čl. 7 odst. 3 směrnice 2009/72/ES i pro nové malé tradiční kapacity. Mezi takové nové malé tradiční kapacity mohou patřit například dočasné výrobní kapacity, které lze dlouhodobě poskytovat, aniž by byly trvale přisouzeny konkrétní lokalitě.
4.3.2. Výjimka z ustanovení kapitoly III se nemůže vztahovat na Krétu
(53)
Jak je uvedeno výše, všechny nepropojené ostrovy jsou izolovanými mikrosoustavami, s výjimkou Kréty, jež je malou izolovanou soustavou.
(54)
Výjimku z ustanovení kapitoly III směrnice 2009/72/ES tudíž Krétě nelze povolit.
4.3.3. Výjimka z ustanovení kapitoly III se nevtahuje na zařízení využívající obnovitelné zdroje energie či zařízení pro kombinovanou výrobu tepla a elektrické energie
(55)
V žádosti není výslovně uvedeno, že se požadovaná výjimka týká pouze tradičních elektráren.
(56)
Ustanovení čl. 133 odst. 3 zákona č. 4001/2011 však výslovně vylučuje elektřinu vyrobenou z obnovitelných zdrojů energie nebo prostřednictvím vysoce účinné kombinované výroby tepla a elektrické energie nebo hybridních zařízení, jakož i zařízení pro vlastní spotřebu z oblasti působnosti výhradní licence pro výrobu elektřiny, kterou lze udělit společnosti PPC. Totéž vyplývá z článku 225 kodexu pro nepropojené ostrovy.
(57)
Předložené odůvodnění se navíc týká pouze zásadních problémů spojených s provozováním tradičních elektráren. Ve skutečnosti se konstatuje, že tyto elektrárny se potýkají se zásadními problémy mimo jiné kvůli rostoucímu podílu obnovitelných zdrojů energie.
(58)
I kdyby tedy účelem žádosti byla výjimka z ustanovení kapitoly III směrnice 2009/72/ES pro jiná zařízení na výrobu energie, než jsou tradiční elektrárny, nelze výjimku povolit, neboť nebyly předloženy důvody odůvodňující tuto výjimku.
4.3.4. Lze povolit výjimku pro povolení rekonstrukce, modernizace a rozšíření stávající kapacity
(59)
S ohledem na výše uvedené zásadní problémy spojené s provozováním tradičních elektráren v rámci malých izolovaných soustav lze povolit výjimku pro povolení rekonstrukce, modernizace a rozšíření stávající tradiční kapacity. Toto povolení lze udělit přímo společnosti PPC.
(60)
Pro účely této výjimky:
a)
stávající tradiční výrobní kapacita zahrnuje projekty na výstavbu tradiční výrobní kapacity, pro něž orgán RAE již vydal povolení, které ke dni, kdy toto rozhodnutí nabylo účinnosti, nebylo zrušeno;
b)
úplné odstranění hlavní výrobní kapacity ve stávající lokalitě a její nahrazení novým zařízením pro výrobu elektrické energie se považuje za výstavbu nové kapacity;
c)
umístění dočasné výrobní kapacity v rámci ochranného pásma stávající kapacity představuje rozšíření stávající kapacity.
(61)
Pro povolení výjimky z kritérií a podmínek, například těch stanovených v čl. 7 odst. 2 směrnice 2009/72/ES, za nichž je povolení uděleno společnosti PPC, však neexistují důvody.
(62)
V případě, že je výjimka povolena přímo společnosti PPC, je navíc důležité, aby byly v podmínkách stanoveny povinnosti týkající se termínu, dokdy musí být povolená tradiční elektrárna zcela provozuschopná, a aby jejich součástí byla ustanovení zajišťující účinné plnění těchto povinností v plném rozsahu. Dle vlastního uvážení orgánu RAE lze po uplynutí platnosti toto přímé povolení prodloužit, avšak pouze tehdy, pokud jeho platnost skončila z důvodů, které společnost PPC nemohla nijak ovlivnit. Po uplynutí platnosti povolení by orgán RAE měl zahájit povolovací řízení v plném souladu s čl. 7 odst. 1 směrnice 2009/72/ES, tedy i za účasti třetích stran.
4.3.5. Výjimka se nemůže vztahovat na výběrová řízení na nové kapacity
(63)
Výběrové řízení ve smyslu článku 8 směrnice 2009/72/ES se ze své definice týká kapacit, které mají být vybudovány a povoleny, a představují tedy nové kapacity.
(64)
Z důvodů uvedených výše by tedy podle čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES výjimka neměla být povolena.
4.4. POSOUZENÍ POŽADOVANÉ VÝJIMKY Z KAPITOLY VIII
4.4.1. Výjimka z ustanovení kapitoly VIII se nevztahuje na článek 32 o přístupu třetích osob
(65)
Žádost se týká výjimky z kapitoly VIII směrnice 2009/72/ES, a lze se tedy domnívat, že její součástí je i žádost o výjimku z ustanovení článku 32 o přístupu třetích osob.
(66)
V žádosti není specifikováno, zda se požadovaná výjimka vztahuje i na článek 32 směrnice 2009/72/ES, ani neobsahuje žádné důvody odůvodňující tuto výjimku. Zákon č. 4001/2011 a kodex pro nepropojené ostrovy však ukládají povinnost společnosti DEDDIE, aby třetím stranám zajistila nediskriminační přístup k distribuční soustavě, kterou provozuje (např. článek 127 zákona č. 4001/2011). Takovou výjimku tudíž nelze povolit.
4.4.2. Výjimka z článku 33 o otevírání trhu a vzájemnosti
4.4.2.1. Neexistují důvody pro trvalou výjimku z článku 33 směrnice 2009/72/ES
(67)
V žádosti se v zásadě tvrdí, že společnost PPC by pro zákazníky na nepropojených ostrovech měla zůstat jediným oprávněným dodavatelem elektřiny, neboť s rozvojem infrastruktury nezbytné pro fungování trhu s elektřinou v izolovaných mikrosoustavách a dozor nad ním a infrastruktury potřebné pro otevření trhu dodavatelům, kteří jsou třetí stranou, jsou spojeny provozní náklady, jež vzniknou provozovateli soustavy na nepropojených ostrovech a které převáží nad přínosy, jež může mít otevření trhu pro spotřebitele.
(68)
Ze stanoviska orgánu RAE je zřejmé, že infrastruktura instalovaná na nepropojených ostrovech má zajistit, aby povinnost veřejné služby na nepropojených ostrovech mohla být v souladu s platnými právními předpisy vykonávána transparentním, ověřitelným a nediskriminačním způsobem. Infrastruktura je navíc vyžadována pro účely provozování izolovaných soustav na nepropojených ostrovech z technického a ekonomického hlediska. Vzhledem k tomu, že infrastruktura je kvůli splnění těchto požadavků tak jako tak nezbytná, a to bez ohledu na počet dodavatelů oprávněných vykonávat svou činnost na nepropojených ostrovech, nevede otevření trhu k navýšení nákladů na infrastrukturu.
(69)
I když je vyžadována obdobná infrastruktura, není otevření trhu ze své podstaty spjato s technickou stránkou provozu izolovaných soustav na nepropojených ostrovech ani s plněním povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech, neboť neexistuje příčinná souvislost mezi technickou a ekonomickou stránkou provozování izolovaných soustav a zajištěním povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech v souladu s příslušnými zákonnými požadavky na straně jedné a na straně druhé otázkou, zda je k dodávkám elektřiny spotřebitelům na nepropojených ostrovech oprávněn jeden či více dodavatelů.
(70)
Je správné, aby náhrada výrobních nákladů na nepropojených ostrovech, které jsou ve srovnání s výrobními náklady v propojené soustavě vyšší, byla dodavatelům působícím na těchto ostrovech povinně uhrazena tak, že se příslušný podíl náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech rozdělí v závislosti na jejich prodeji elektřiny zákazníkům. Aby bylo možné určit finanční náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech, a to bez ohledu na počet dodavatelů působících na ostrovech, je nicméně nutné nejprve zjistit výrobní náklady na těchto ostrovech.
(71)
Pokud jde o otevírání trhu, je jediným dalším požadavkem rozdělení příslušných podílů náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech mezi jednotlivé dodavatele v závislosti na jejich prodeji elektřiny zákazníkům. Dokonce i související údaje o zákaznících, zejména údaje o měření, jsou vyžadovány bez ohledu na to, zda je k dodávkám elektřiny zákazníkům na nepropojených ostrovech oprávněn jeden či více dodavatelů.
(72)
Poskytnutí náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech tudíž znamená pouze to, že je třeba ke každému oprávněnému dodavateli přiřadit údaje o měření spotřeby zákazníků, což je v prvé řadě administrativní záležitost vycházející z informací, které jsou kompletně či do značné míry shromažďovány bez ohledu na to, zda na těchto ostrovech došlo k otevření trhu, nebo nikoli. Zadruhé, schopnost přiřadit údaje je nezbytným předpokladem pro řádné provozování jakéhokoli trhu s dodávkami elektřiny. Tyto náklady tak nelze přijmout jako důvod pro povolení výjimky týkající se otevření trhu, neboť nejsou pro provozování izolovaných soustav na nepropojených ostrovech příznačné ani nejsou spojeny se zásadním problémem v jejich provozování.
(73)
Je důležité uvést, že v rámci infrastruktury, jež má být zavedena, je třeba vytvořit také rejstříky, v nichž budou údaje o měření přiřazeny k jednotlivým dodavatelům. Zatímco zavedení celé plánované infrastruktury usnadní optimální provoz izolovaných elektroenergetických soustav, není kompletní realizace souvisejících investic nezbytnou podmínkou pro otevření trhu.
(74)
Skutečnost, že průměrné roční proměnné výrobní náklady na jeden nepropojený ostrov mohou mít velmi rozmanité hodnoty, je nepodstatná. A i kdyby byly kolísavé hodnoty odůvodněné, týkají se nákladů na výrobu elektřiny v rámci izolovaných soustav na nepropojených ostrovech. Vyčíslení nákladů se tak jako tak již vyžaduje pro účely výkonu povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech v souladu se zákonnými požadavky, a navíc není nijak dotčeno počtem dodavatelů oprávněných dodávat elektřinu zákazníkům na těchto ostrovech. Vzhledem k tomu, že základem pro výkon povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech je již měsíční systém pro každou izolovanou soustavu samostatně, lze si navíc jen obtížně představit, že značné roční výkyvy na jeden nepropojený ostrov mohou vést k věcným problémům.
(75)
Z výše uvedeného tedy vyplývá, že počet dodavatelů oprávněných dodávat elektřinu zákazníkům na nepropojených ostrovech ve své podstatě nijak nesouvisí s technickou či ekonomickou stránkou provozování izolovaných soustav ani zajištěním povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech v souladu s příslušnými zákonnými požadavky.
(76)
Dále lze konstatovat, že přínosy otevření trhu převažují nad jeho případnými náklady. Již orgán RAE poznamenal, že alternativní dodavatelé by zákazníkům na nepropojených ostrovech mohli zajistit další významné přínosy, neboť by kromě dodávek elektřiny mohli poskytovat i další služby.
(77)
Žádost o trvalou výjimku z článku 33 by tudíž neměla být schválena.
4.4.2.2. Omezená platnost výjimky z článku 33 směrnice 2009/72/ES pro izolované soustavy
(78)
S ohledem na výše uvedené je nutné uznat, že předpokladem pro otevření trhu je, aby byla zavedena praktická opatření, jež umožní provozovat izolované soustavy na nepropojených ostrovech zcela v souladu s kodexem pro nepropojené ostrovy. Praktické problémy spojené s otevíráním trhu mohou vést k nedostupnosti rejstříků nutných pro přiřazení údajů o měřicích přístrojích a měření k jednotlivým dodavatelům nebo k tomu, že infrastruktura nebude mít optimální podobu. Lze tak uvažovat o povolení časově omezené výjimky z článku 33 směrnice 2009/72/ES.
(79)
Při posuzování doby platnosti výjimky z kapitoly VIII je důležité přihlédnout k těmto dvěma aspektům:
a)
jak již bylo zdůrazněno, aby na nepropojených ostrovech mohlo dojít k otevření trhu, je nejdůležitějším opatřením vytvoření rejstříku o těchto ostrovech, který umožní přiřadit k jednotlivým dodavatelům údaje o měření. Ustanovení čl. 327 odst. 4 kodexu pro nepropojené ostrovy stanoví, že takový rejstřík bude dokončen nejpozději dva roky od vstupu tohoto kodexu v platnost. Dostupnost rejstříku je nutnou podmínkou pro skutečné otevření trhu;
b)
úplné dokončení investičního programu pro infrastrukturu, jež má být na nepropojených ostrovech instalována, by jistě usnadnilo skutečné otevření trhu na těchto ostrovech. Nejedná se však o nutný požadavek. Ustanovení čl. 237 odst. 7 kodexu pro nepropojené ostrovy stanoví lhůtu, do níž mají být všechny stávající nepropojené ostrovy vybaveny dodatečnou infrastrukturou, která má být na těchto ostrovech instalována nejpozději do 5 let od vstupu uvedeného kodexu v platnost.
(80)
Výjimka týkající se otevření trhu by tak měla být udělena alespoň na dva roky po vstupu uvedeného kodexu v platnost, tj. do 17. února 2016, aby mohly být vytvořeny rejstříky, které jsou nutnou podmínkou pro otevření trhu. S ohledem na skutečnost, že kompletní infrastruktura musí být instalována nejpozději do 5 let od vstupu uvedeného kodexu v platnost, měla by být platnost výjimky u kterékoli izolované soustavy na nepropojeném ostrově v každém případě omezena na 5 let od vstupu uvedeného kodexu v platnost, tj. do 17. února 2019. Avšak vzhledem k tomu, že výjimka může být odůvodněná pouze tehdy, přetrvávají-li zásadní a věcné problémy spojené s otevřením trhu, které jsou přímým důsledkem nedokončení investičního programu infrastruktury na nepropojených ostrovech, je třeba pravidelně ověřovat, zda takové problémy v jednotlivých izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech stále existují. Referenčním dokumentem pro takové ověřování by měl být investiční plán společnosti DEDDIE pro instalaci požadované infrastruktury na nepropojených ostrovech, který schválí příslušné řecké orgány. Tento plán je tedy třeba dokončit a schválit do 17. února 2015.
(81)
Aby otevření trhu nebylo zbytečně odkládáno, měl by orgán RAE schválit investiční plán společnosti DEDDIE pro instalaci infrastruktury, jenž by se měl v prvé řadě zaměřit na izolované soustavy Kréty a Rhodu, neboť se jedná o nepropojené ostrovy s nejvyšším počtem obyvatel.
(82)
Od 17. února 2016 a poté každý rok až do 17. února 2019 by společnost DEDDIE měla vypracovávat zprávu, kterou by měl schválit orgán RAE a v níž uvede důvody, proč v jednotlivých izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech dosud nedošlo k otevření trhu. Tato zpráva by měla být zveřejněna a oznámena Komisi.
4.4.3. Výjimka z ustanovení kapitoly VIII se nevztahuje na článek 34
(83)
Žádost se týká výjimky z kapitoly VIII směrnice 2009/72/ES, a lze se tedy domnívat, že její součástí je i žádost o výjimku z ustanovení článku 34 o přímých vedeních ve smyslu čl. 2 bodu 15 směrnice 2009/72/ES.
(84)
V žádosti není specifikováno, zda se požadovaná výjimka vztahuje i na článek 34 směrnice 2009/72/ES.
(85)
I v případě, že se má žádost vztahovat také na výjimku z článku 34 směrnice 2009/72/ES, neměla by být tato výjimka povolena, neboť nebyly předloženy žádné důvody, které by ji odůvodňovaly.
4.4.4. Propojovací vedení - žádost o výjimku z kapitol III a VIII
(86)
Stávající výjimka se vztahuje na izolované mikrosoustavy, které se vyznačují právě tím, že nejsou propojeny s jinými elektroenergetickými soustavami, nebo jako v případě malých izolovaných soustav pouze ve velmi omezené míře.
(87)
Avšak:
a)
podle nedávno schváleného desetiletého plánu rozvoje řeckého provozovatele přenosové soustavy, Nezávislého provozovatele energetické přenosové soustavy ADMIE SA (dále jen „ADMIE“), se předpokládá, že propojení Kykladských ostrovů bude ve třech fázích dokončeno v roce 2018, přičemž některé ostrovy budou s řeckou propojenou soustavou propojeny mnohem dříve;
b)
propojení Kréty má být podle předpokladů navíc dokončeno do roku 2020. Součástí schváleného desetiletého plánu rozvoje společnosti ADMIE z roku 2013 se staly příslušné části projektu na první tři roky. Konečný plán musí být začleněn do desetiletého plánu rozvoje, jenž má být schválen v roce 2014.
(88)
Je nezbytné výslovně stanovit, že stávající výjimka pro některou izolovanou soustavu automaticky pozbývá platnosti v okamžiku, kdy se propojení mezi danou izolovanou soustavou a řeckou propojenou soustavou stane plně funkční.
(89)
Výhradním vlastníkem společnosti DEDDIE je společnost PPC, ačkoli společnost DEDDIE je od ní po právní i funkční stránce oddělena. Na rozdíl od provozovatele distribuční soustavy ve smyslu směrnice 2009/72/ES má společnost DEDDIE rozsáhlé povinnosti, pokud jde o provozování izolovaných soustav na nepropojených ostrovech a zajištění výroby na těchto ostrovech, včetně tradičních výrobních kapacit ve vlastnictví společnosti PPC, a tedy i ekonomické ohodnocení. Jak již bylo uvedeno výše, má propojení vliv na ekonomickou životaschopnost tradičních elektráren, které jsou v současnosti instalovány v izolovaných soustavách na nepropojených ostrovech.
(90)
Výjimky by měly být povolovány pouze tehdy, jsou-li přiměřené a nepřekračují-li rámec toho, co je nezbytně nutné. V souvislosti s rozhodnutími, zda propojit izolované soustavy na nepropojených ostrovech, je proto nezbytné poskytnout jednoznačné pobídky a zajistit transparentnost.
(91)
Článek 108 zákona č. 4001/2011 stanoví:
„Společnost ADMIE SA předloží orgánu RAE do 31. března každého roku […] desetiletý plán rozvoje řecké elektroenergetické přenosové soustavy. Desetiletý plán rozvoje řecké elektroenergetické přenosové soustavy zejména: […] c) obsahuje studii nákladů a přínosů významných prací na přenosové soustavě z technického a finančního hlediska […], zejména v případě […] propojovacích vedení mezi ostrovy a přenosovou soustavou, včetně časového rámce, odhadovaných peněžních toků a požadavků na financování u všech investičních projektů.“
(92)
Aby se zajistilo, že jsou v souvislosti s rozhodnutími, zda propojit izolované soustavy na nepropojených ostrovech, k dispozici jednoznačné pobídky a je zajištěna transparentnost, měly by řecké orgány zaručit, že:
a)
společnosti ADMIE, DEDDIE a orgán RAE v rámci povolovacího či výběrového řízení na stávající či nové kapacity některé izolované soustavy na nepropojeném ostrově systematicky zvažují alternativu propojení izolované soustavy, jejíž součástí je příslušný nepropojený ostrov. V případě, že výstavba propojovacích vedení je nákladově efektivnější, je třeba zamítnout povolení pro stávající nebo nové kapacity. Náklady by měly zahrnovat všechny náklady na zajištění dodávek elektřiny konečným zákazníkům v rámci izolované soustavy, včetně náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech;
b)
studie nákladů a přínosů významných prací na přenosové soustavě provedená společností ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 zohledňuje pouze efektivní úroveň nákladů na investice do propojení a jeho provoz. Zejména by neměla přihlížet k ušlým příjmům ani znehodnocení tradičních výrobních aktiv instalovaných na nepropojených ostrovech;
c)
v souvislosti s desetiletým investičním plánem společnosti ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 zveřejní orgán RAE celkové náklady na zajištění dodávek elektřiny zákazníkům v každé izolované soustavě na nepropojených ostrovech zahrnující náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech. Není-li výstavba některého propojovacího vedení zahrnuta do desetiletého investičního plánu, který vypracuje společnost ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 a orgán RAE schválí, zorganizuje orgán RAE z vlastního podnětu nebo na pouhou žádost třetí osoby podle čl. 22 odst. 7 písm. b) směrnice 2009/72/ES výběrové řízení na výstavbu propojovacího vedení, které propojuje jednu či více izolovaných soustav na nepropojeném ostrově. Výstavba propojovacího vedení by měla proběhnout tehdy, jestliže v jejím důsledku dojde k poklesu celkových nákladů na zajištění dodávek elektřiny zákazníkům na nepropojených ostrovech zahrnujících i náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech;
d)
orgán RAE stanoví jednoznačnou lhůtu pro dokončení výstavby propojovacího vedení. V případě, že nedojde k výstavbě propojovacího vedení nebo výstavba není dokončena ve lhůtě stanovené orgánem RAE, je třeba usilovat o náhradu škody za nerealizované úspory nákladů.
4.5. DOBA TRVÁNÍ
(93)
Je nezbytné přezkoumat veškeré skutečnosti, z nichž tato výjimka vychází, především pak poté, co mají být dokončeny plány na propojení určitých izolovaných soustav a uplynou lhůty pro instalaci infrastruktury podle článku 237 kodexu pro nepropojené ostrovy.
(94)
Jakákoli výjimka je tudíž platná do 1. ledna 2021.
4.6. ZPĚTNÁ ÚČINNOST
(95)
Jak je uvedeno výše, navazuje žádost ze dne 17. ledna 2012 na původní žádost předloženou v roce 2003.
(96)
Ustanovení čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES, jež byla zrušena směrnicí 2009/72/ES, rovněž členským státům v případě zásadních problémů spojených s provozováním malých izolovaných soustav a izolovaných mikrosoustav umožňovalo žádat o odchylky od některých ustanovení uvedené směrnice. Podle článku 48 směrnice 2009/72/ES se odkazy na zrušený čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES považují za odkazy na čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES.
(97)
Definice malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy použité v čl. 2 bodu 26 a 27 směrnice 2003/54/ES jsou totožné s definicemi použitými v čl. 2 bodu 26 a 27 směrnice 2009/72/ES.
(98)
Obě definice odkazují na poptávku po elektřině v izolovaných soustavách v roce 1996, což se nezměnilo. Navíc Kréta nebyla propojena s řeckou propojenou soustavou ani v roce 2003, ani 2012 a není tomu tak ani v okamžiku, kdy toto rozhodnutí o povolení výjimky nabývá účinnosti.
(99)
Všechny izolované elektroenergetické mikrosoustavy a malé izolované elektroenergetické soustavy, které v žádosti spadají do kategorie izolovaných mikrosoustav či malých izolovaných soustav, tudíž do příslušné kategorie spadaly již v době podání původní žádosti a spadají do ní rovněž v okamžiku, kdy toto rozhodnutí o povolení výjimky nabývá účinnosti.
(100)
Pokud jde o malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy, které mohou být způsobilé pro odchylku/výjimku podle směrnice 2003/54/ES a směrnice 2009/72/ES, nedošlo tedy k žádným právním ani faktickým změnám.
(101)
Podle čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES bylo možné udělit odchylku od kapitoly III uvedené směrnice, která obsahovala stejná ustanovení jako kapitola III směrnice 2009/72/ES, jež se týká povolovacího a výběrového řízení pro nové kapacity.
(102)
Podle čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES bylo možné udělit odchylku od kapitoly VII uvedené směrnice, která obsahovala stejná ustanovení jako kapitola VIII směrnice 2009/72/ES, jež se týká přístupu třetích osob, otevírání trhu a přímých vedení.
(103)
Pokud by Komise byla bývala udělila odchylku na základě původní žádosti, mohla tak učinit na základě týchž podmínek, jako v případě této výjimky podle směrnice 2009/72/ES.
(104)
Pokud jde o skutkové okolnosti, nedošlo navíc od roku 2003 k žádné změně. Od roku 2003 nedoznala zeměpisná poloha nepropojených ostrovů, ekonomické faktory určující provoz elektroenergetických soustav v rámci izolovaných soustav na nepropojených ostrovech ani charakter zásadních problémů spojených s provozováním tradičních elektráren v izolovaných soustavách na těchto ostrovech žádných věcných změn.
(105)
Ve věci původní žádosti předložené v roce 2003 nebylo dosud rozhodnuto. Nečinnost Komise by neměla poškozovat Řeckou republiku. Řecká republika splnila své povinnosti podle čl. 26 odst. 1 směrnice 2003/54/ES a čl. 44 odst. 1 směrnice 2009/72/ES a pro izolované soustavy na nepropojených ostrovech předložila podle těchto článků řádně odůvodněnou žádost o povolení výjimky.
(106)
Je tudíž vhodné, aby toto rozhodnutí o povolení výjimky nabylo účinnosti ke dni oznámení původní žádosti, tj. ke dni 5. prosince 2003.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Toto rozhodnutí se vztahuje na malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy uvedené v tabulce.
Pro účely tohoto rozhodnutí je Kréta malou izolovanou soustavou a všechny ostatní izolované soustavy jsou izolovanými mikrosoustavami.
Článek 2
1. Pro malé izolované soustavy a izolované mikrosoustavy se povoluje výjimka z ustanovení článku 33 směrnice 2009/72/ES.
2. Tato výjimka je platná do 17. února 2016 nebo do okamžiku kompletní instalace infrastruktury podle čl. 237 odst. 7 kodexu pro nepropojené ostrovy, podle toho, co nastane později. Použitelnost této výjimky však v každém případě skončí dne 17. února 2019.
3. Řecké orgány do 17. února 2015 vypracují plán investic do infrastruktury podle čl. 237 odst. 7 kodexu pro nepropojené ostrovy, přičemž u každé izolované soustavy na nepropojeném ostrově uvedou, dokdy musí být instalace infrastruktury dokončena. V tomto plánu upřednostní Krétu a Rhodos.
4. Od 17. února 2016 a poté každý rok až do 17. února 2019 musí řecké orgány vypracovávat zprávu, v níž u každé izolované soustavy na nepropojeném ostrově uvedou: a) zda došlo k otevření trhu; b) stav investic do infrastruktury ve vztahu k příslušnému plánu; c) zásadní a věcné problémy stále bránící otevření trhu; a d) zda jsou tyto problémy přímým důsledkem nedokončení investic do infrastruktury, jak je stanoveno v čl. 237 odst. 7 kodexu pro nepropojené ostrovy.
Článek 3
1. Povoluje se výjimka z ustanovení čl. 7 odst. 1 směrnice 2009/72/ES, podle níž lze povolení pro rekonstrukci, modernizaci a rozšíření stávající tradiční kapacity v rámci izolovaných mikrosoustav udělit přímo společnosti PPC.
2. Pro účely této výjimky:
a)
stávající tradiční výrobní kapacita zahrnuje i projekty na rekonstrukci, modernizaci a rozšíření tradiční výrobní kapacity, pro něž je ke dni oznámení tohoto rozhodnutí k dispozici platné povolení vydané orgánem RAE;
b)
úplné odstranění hlavní výrobní kapacity ve stávající lokalitě a její nahrazení novým zařízením pro výrobu elektrické energie se nepovažuje za stávající kapacitu, nýbrž za výstavbu nové kapacity;
c)
umístění dočasné tradiční výrobní kapacity v rámci ochranného pásma stávající kapacity představuje rozšíření stávající kapacity.
3. Po skončení platnosti povolení uděleného podle prvního odstavce lze na základě vlastního uvážení orgánu RAE platnost tohoto povolení prodloužit za předpokladu, že k prodlevám s rekonstrukcí, modernizací a rozšířením stávající tradiční kapacity došlo z důvodů, které společnost PPC nemohla nijak ovlivnit.
4. Tato výjimka se již nevztahuje na povolení udělená podle prvního odstavce, jejichž platnost již skončila nebo jež byla zrušena.
5. Všechna další ustanovení článku 7 směrnice 2009/72/ES jsou nadále platná v plném rozsahu.
6. Tato výjimka je platná do 1. ledna 2021.
Článek 4
1. Výjimky stanovené v tomto rozhodnutí pozbývají v okamžiku propojení malých izolovaných soustav a izolovaných mikrosoustav s propojenou soustavou platnosti.
2. Řecké orgány:
a)
v rámci povolovacího či výběrového řízení na nové kapacity v některé izolované soustavě na nepropojeném ostrově systematicky zvažují alternativu propojení izolované soustavy, jejíž součástí je příslušný nepropojený ostrov. V případě, že výstavba propojovacích vedení je nákladově efektivnější, bude povolení pro nové kapacity zamítnuto. Náklady zahrnují všechny náklady na zajištění dodávek elektřiny konečným zákazníkům v rámci izolované soustavy, včetně náhrady za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech;
b)
zajistí, že studie nákladů a přínosů významných prací na přenosové soustavě provedená společností ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 zohledňuje pouze efektivní úroveň nákladů na investice do projektovaného propojení a jeho provoz. Nepřihlíží k ušlým příjmům ani znehodnocení tradičních výrobních aktiv instalovaných na nepropojených ostrovech;
c)
v souvislosti s desetiletým investičním plánem společnosti ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 zveřejní celkové náklady na zajištění dodávek elektřiny zákazníkům v každé izolované soustavě na nepropojených ostrovech zahrnující náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na nepropojených ostrovech. Není-li výstavba některého propojovacího vedení zahrnuta do desetiletého investičního plánu, který vypracuje společnost ADMIE podle článku 108 zákona č. 4001/2011 a orgán RAE schválí, zorganizují řecké orgány z vlastního podnětu nebo na pouhou žádost třetí osoby podle čl. 22 odst. 7 písm. b) směrnice 2009/72/ES výběrové řízení na výstavbu propojovacího vedení, které propojuje jednu či více izolovaných soustav na nepropojeném ostrově. Výstavba propojovacího vedení proběhne tehdy, jestliže v jejím důsledku dojde k poklesu celkových nákladů na zajištění dodávek elektřiny zákazníkům na nepropojených ostrovech zahrnujících i náhradu za plnění povinnosti veřejné služby na těchto ostrovech;
d)
stanoví jednoznačnou lhůtu pro dokončení výstavby propojovacího vedení. V případě, že nedojde k výstavbě propojovacího vedení nebo výstavba není dokončena ve stanovené lhůtě, musí řecké orgány usilovat o náhradu škody za nerealizované úspory nákladů.
Článek 5
Toto rozhodnutí se použije ode dne 5. prosince 2003.
Článek 6
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 14. srpna 2014.
KOMISIJOS SPRENDIMAS
2014 m. rugpjūčio 14 d.
kuriuo Graikijos Respublikai leidžiama taikyti nuo tam tikrų Europos Parlamento ir Tarybos direktyvos 2009/72/EB nuostatų nukrypti leidžiančią nuostatą
(pranešta dokumentu Nr. C(2014) 5902)
(2014/536/ES)
EUROPOS KOMISIJA,
atsižvelgdama į Sutartį dėl Europos Sąjungos veikimo,
atsižvelgdama į 2009 m. liepos 13 d. Europos Parlamento ir Tarybos direktyvą 2009/72/EB dėl elektros energijos vidaus rinkos bendrųjų taisyklių, panaikinančią Direktyvą 2003/54/EB (1), ypač į jos 44 straipsnio 1 dalį ir 48 straipsnį,
atsižvelgdama į Graikijos Respublikos 2012 m. sausio 17 d. ir 2003 m. gruodžio 5 d. prašymus,
informavusi valstybes nares apie šį prašymą,
kadangi:
1. PROCEDŪRA
(1)
2012 m. sausio 17 d. Graikijos aplinkos, energetikos ir klimato kaitos ministerija (toliau - YPEKA) pagal Direktyvos 2009/72/EB 44 straipsnio 1 dalį Komisijai pateikė prašymą (toliau - prašymas) dėl nuostatos, leidžiančios tam tikroms Graikijos saloms, nesujungtoms su žemyninės Graikijos elektros energijos sistema (toliau - nesujungtos salos arba NS), nukrypti nuo Direktyvos 2009/72/EB III ir VIII skyriaus.
(2)
2012 m. rugsėjo 12 d. Komisija Graikijos energetikos reguliavimo institucijos (toliau - ERI) paprašė pakomentuoti prašymą. ERI į šį Komisijos prašymą atsakė 2012 m. lapkričio 16 d. (toliau - ERI nuomonė).
(3)
2013 m. gruodžio 17 d., 2013 m. gruodžio 23 d., 2014 m. vasario 4 d., 2014 m. vasario 28 d. ir 2014 m. kovo 17 d. ERI pateikė daugiau informacijos prašymui pagrįsti.
(4)
2014 m. kovo 14 d. (priedas išsiųstas 2014 m. kovo 20 d.) Komisija informavo valstybes nares apie prašymą pagal Direktyvos 2009/72/EB 44 straipsnio 1 dalį ir paprašė prireikus iki 2014 m. kovo 25 d. pateikti pastabas. Pastabų nebuvo pateikta.
(5)
Savo prašymu YPEKA atnaujino Plėtros ministerijos 2003 m. gruodžio 5 d. prašymą, pateiktą pagal Europos Parlamento ir Tarybos direktyvos 2003/54/EB (2) 26 straipsnio 1 dalį (toliau - pirminis prašymas), dėl nuostatos, leidžiančios nukrypti nuo tam tikrų Direktyvos 2003/54/EB nuostatų. Nors buvo imtasi preliminarių veiksmų nagrinėti pirminį prašymą, pagal Direktyvos 2003/54/EB 26 straipsnio 1 dalį taikyti nukrypti leidžiančią nuostatą nebuvo nei leista, nei atsisakyta leisti.
2. YPEKA PATEIKTAS PRAŠYMAS
2.1. PRAŠOMOS NUKRYPTI LEIDŽIANČIOS NUOSTATOS TAIKYMO SRITIS
(6)
Prašyme prašoma leisti taikyti nuo Direktyvos 2009/72/EB III ir VIII skyrių nukrypti leidžiančią nuostatą.
(7)
Direktyvos 2009/72/EB III skyrius yra susijęs su leidimų išdavimo tvarka ir konkursais dėl naujų pajėgumų. VIII skyrius yra susijęs su trečiosios šalies prieiga prie sistemos, rinkos atvėrimu ir tiesioginėmis linijomis.
2.2. DABARTINĖ NS ELEKTROS ENERGIJOS SISTEMA
(8)
Graikijos energetikos rinka pirmiausia reguliuojama Graikijos įstatymu Nr. 4001/2011, kuriuo į nacionalinę teisę perkelta Direktyva 2009/72/EB. Įstatymas Nr. 4001/2011 įsigaliojo 2011 m. rugpjūčio 22 d.
(9)
DEDDIE SA (toliau - DEDDIE) yra Graikijos skirstymo sistemos operatorius, kuris 100 % priklauso dabartinei Graikijos elektros energijos gamintojai ir tiekėjai bendrovei „Public Power Corporation“ (toliau - PPC), tačiau yra teisiškai ir funkciniu atžvilgiu nuo jos atskirtas. DEDDIE naudojamas tinklo turtas priklauso PPC.
(10)
Pagal Įstatymo Nr. 4001/2011 127 straipsnį DEDDIE yra atsakingas už Graikijos elektros energijos skirstymo sistemos, į kurią įeina NS elektros energijos skirstymo sistema, plėtrą, eksploatavimą ir techninę priežiūrą.
(11)
Be to, DEDDIE yra atsakingas už NS elektros energijos sistemų eksploatavimą. Šios užduotys yra: i) rengti atskirų mikrosistemų elektros energijos gamybos plėtros planą, įskaitant jų sujungimo su kitomis NS programą; ii) užtikrinti, kad būtų būtinos vietos naujiems gamybos pajėgumams diegti, esamiems pajėgumams plėtoti arba pristatymo blokams plėsti, taip pat Graikijos elektros energijos skirstymo sistemai plėsti į nesujungtas salas ir atskiras mikrosistemas; iii) sudaryti sutartis su licencijų turėtojais dėl elektros energijos tiekimo į sistemą ir iš jos, taip pat dėl papildomų paslaugų teikimo NS skirstymo sistemoms ir atlygio elektros energijos gamintojams, mokesčių klientams ir tiekėjams už jiems tiektą elektros energiją, taip pat dėl kitų kredito ir debeto specialiosiose sąskaitose atvejų, pavyzdžiui, atlygio už įpareigojimus teikti viešąsias paslaugas.
(12)
Įstatymo Nr. 4001/2011 137 straipsnio 1 dalyje nustatyta, kad visi elektros energijos vartotojai yra klasifikuojami kaip reikalavimus atitinkantys vartotojai, išskyrus vartotojus atskiruose mikrotinkluose, kuriems taikomas to paties įstatymo 139 straipsnis.
(13)
Pagal Įstatymo Nr. 4001/2011 133 straipsnio 3 dalį:
„Išskyrus atvejus, kai elektros energija gaminama naudojant atsinaujinančiuosius energijos išteklius arba didelio naudingumo kogeneracines arba mišrias jėgaines, taip pat išskyrus gamintojų savoms reikmėms atvejus, jeigu leidžiama taikyti nukrypti leidžiančią nuostatą pagal 139 straipsnio nuostatas, gamybos licencija išduodama tik PPC SA pagal tam tikras licencijų išdavimo taisykles. PPC SA yra atsakinga už nepertraukiamą tiekimą į atskiras mikrosistemas, kurioms ji gauna licenciją, ir ilgalaikio finansinio elektros energijos sistemų eksploatavimo tose salose užtikrinimą.“
(14)
Pagal Įstatymo Nr. 4001/2011 134 straipsnį:
„Nepažeidžiant šio įstatymo 139 straipsnio nuostatų, tiekimo atskiriems mikrotinklams licencijos išduodamos tik PPC SA pagal licencijų išdavimo taisyklių reikalavimus. Reikalavimų neatitinkantiems vartotojoms paprašius, PPC SA privalo jiems tiekti elektros energiją.“
(15)
Remiantis Įstatymo Nr. 4001/2011 139 straipsniu, taikyti nuo Įstatymo Nr. 4001/2011 nuostatų nukrypti leidžiančias nuostatas gali būti leidžiama pagal Direktyvos 2009/72/EB 44 straipsnio nuostatas.
(16)
Pagal Graikijos įstatymo Nr. 3426/2005 28 straipsnį priimtame Ministro sprendime Nr. PD5/EL/B/F IB/12924 nustatyta, kad bet kurio elektros energijos gamintojo elektros energijos tiekimas vartotojams, esantiems NS, yra viešųjų paslaugų įsipareigojimas (NS VPĮ) vadovaujantis bendru ekonominiu interesu. Siekiant socialinės sanglaudos, elektros energijos tiekėjai NS privalo tiekti elektros energiją už tokią pat kainą (atsižvelgiant į vartotojų kategorijas), kaip ir Graikijos jungtinės sistemos vartotojams.
(17)
Graikijos įstatymo Nr. 4001/2011 52 straipsnyje nustatyta, kad vartotojai nesujungtose salose turi teisę gauti specialias paslaugas tiek kainos, tiek kokybės ir tiekimo saugumo požiūriu, be to, sutarties sąlygos turi būti skaidrios. NS VPĮ vykdantys tiekėjai už VPĮ vykdymą gauna finansinę kompensaciją, apskaičiuojamą taikant ERI sprendime Nr. 24/2014 (3) nustatytą metodiką. Ši metodika pagrįsta visų gamybos nesujungtose salose sąnaudų (kintamų ir fiksuotų) ir visos rinkos kainos, mokamos tiekėjams jungtinėje sistemoje (sistemos ribinės sąnaudos ir visi kiti Graikijos jungtinėje sistemoje taikomi mechanizmai), skirtumu. NS VPĮ kompensacija apskaičiuojama kas mėnesį ir kiekvienai autonominei salų sistemai, ją kontroliuoja ERI. NS VPĮ kompensacijai lėšos surenkamos apmokestinant visus vartotojus, įskaitant ir esančius nesujungtose salose (4). NS VPĮ mechanizmą administruoja LAGIE - Graikijos valstybei priklausantis rinkos operatorius. 2011 m. gruodžio mėn. Ministro sprendime Nr. D5-EL/B/F1/oik.27547 (5), pagrįstame Įstatymo Nr. 4001/2011 55 straipsnio 3 dalies nuostatomis, nustatyta, kad NS VPĮ turi vykdyti visi tiekėjai, todėl visi tiekėjai gali gauti NS VPĮ kompensaciją.
(18)
Elektros energijos tiekimas ir gamyba NS išsamiau reglamentuojama antrinės teisės aktais. Visų pirma, ERI 2014 m. sausio 28 d. Sprendimu Nr. 39/2014 priėmė Elektros energijos sistemų nesujungtose salose valdymo kodeksą (toliau - NS kodeksas), kuriame reglamentuota daugelis klausimų, susijusių su NS esančiomis atskiromis sistemomis, įskaitant rinkos atvėrimą, rinkos atsiskaitymą ir elektros energijos gamybą. NS kodeksas įsigaliojo jo paskelbimo dieną, t. y. 2014 m. vasario 17 d.
2.3. DIDELĖS ATSKIRŲ SISTEMŲ EKSPLOATAVIMO PROBLEMOS
(19)
Prašyme nurodytos šios Graikijos atskirų elektros energijos sistemų eksploatavimo problemos:
a)
labai skiriasi elektros energijos paklausa atskirose mikrosistemose, tai paryškina: i) salų ekonominės plėtros turizmo aspektas ir ii) didėjanti atsinaujinančiųjų energijos išteklių (AEI) skverbtis.
Šie veiksniai daro neigiamą poveikį ir šiluminių arba tradicinių gamybos pajėgumų apkrovos koeficientui, ir galimybei susigrąžinti investicijų į tokius gamybos pajėgumus išlaidas;
b)
oro sąlygos salose labai skiriasi, tai daro poveikį paklausai ir sukelia gamybos sistemų gedimus, todėl būtini didžiuliai rezerviniai pajėgumai.
(20)
Prašyme nurodytos šios tradicinių pajėgumų plėtros Graikijos mažose atskirose elektros energijos sistemose problemos:
a)
atskirose mikrosistemose sunku arba net neįmanoma rasti tinkamų vietų naujoms tradicinėms elektrinėms, pirmiausia dėl visuomenės pasipriešinimo;
b)
NS mažumas, dėl kurio tenka smarkiai keisti ilgalaikius šiluminės gamybos plėtros planus, nes elektros vartotojai imasi nenumatytų investicijų (pavyzdžiui, dideli turizmo kompleksai arba amatų dirbtuvės), todėl reikia skubiai ir lanksčiai reaguoti, kad būtų patenkinta elektros energijos paklausa;
c)
tikimasi, kad iki 2017 m. elektros energijos paklausa NS atskirose sistemose didės 2 % per metus. Nors PPC suteikti leidimai įrengti papildomus reikiamus pajėgumus ir įrengimas jau suplanuotas (tikimasi, kad iki 2017 m. bus patenkinta visų NS paklausa ir užtikrinti būtini rezerviniai pajėgumai), ne visada būdavo įmanoma laikytis sudarytų tvarkaraščių;
d)
dėl mažos apkrovos, didelių apkrovos svyravimų ir didėjančios AEI skverbties daugelyje atskirų mikrosistemų mažėja galimų technologinių tradicinės gamybos sprendimų ir tenka rinktis mažus gamybos įrenginius, kūrenamus mazutu, kuriame nedaug sieros, arba lengvąja alyva;
e)
naujos energijos gamybos viešųjų pirkimų procedūros ilgai trunka. Nuo leidimo išdavimo iki tol, kol pradeda veikti energijos gamybos įrenginiai, praeina dveji su puse ar treji metai;
f)
dėl rengiamų planų statyti jungiamąsias Graikijos jungtinės sistemos ir NS atskirų mikrosistemų linijas mažėja suinteresuotumas investuoti į NS tradicinius gamybos pajėgumus. Jungiamųjų linijų su Kikladomis ir Kreta projektai jau suplanuoti.
(21)
Taigi, tenka nuolat priimti nenumatytų atvejų sprendimus, pavyzdžiui, nuomotis mobiliuosius dyzelinu kūrenamus energijos generatorius arba dujų turbinas. Tai, kad kiekvienu atskiru atveju reikia leidimo patenkinti nenumatytus gamybos poreikius, netinkama, nes dėl to tenka neekonomiškai nuomotis įrangą, užuot ją įsigijus. Prašyme pateikti keli pavyzdžiai, kai dėl nenumatytų įvykių teko ilgiau naudoti mobiliuosius energijos generatorius.
(22)
Prašyme nurodytos šios problemos, susijusios su NS atskirų elektros energijos sistemų rinkos atvėrimu:
a)
kad būtų galima atverti rinką, NS atskirose sistemose reikės išplėtoti ir įrengti specifinę infrastruktūrą. Išplėtojus šią infrastruktūrą reikės įrengti kontrolės centrus, valdančius: i) kasdienį gamybos planavimą ir ii) rinkos atsiskaitymą kiekvienoje atskiroje sistemoje, paskirstant kiekvienos atskiros sistemos gamybos sąnaudas ten veikiantiems tiekėjams.
Būtina infrastruktūra yra brangi, padengti sąnaudas tenka vartotojams;
b)
dėl NS VPĮ elektros energijos mažmeninės kainos kiekvienos kategorijos vartotojams yra vienodos visoje Graikijos teritorijoje. Todėl didesnės gamybos sąnaudos NS, palyginti su gamybos jungtinėje sistemoje sąnaudomis, turi būti susigrąžintos iš NS veikiančių tiekėjų, paskirstant atitinkamą VPĮ kompensacijos dalį pagal tai, kiek elektros parduota jų vartotojams.
Teigiama, kad dėl didelio kiekvienos NS vidutinių metinių kintamųjų gamybos sąnaudų dydžio svyravimo rinkos atsiskaitymo mechanizmas būtų sudėtingas.
(23)
Taigi, YPEKA laikosi nuomonės, kad dėl būtinos elektros energijos rinkos veikimo ir priežiūros infrastruktūros plėtojimo ir NS atskirų sistemų rinkos atvėrimo bus patirta išlaidų, nusveriančių naudą, kurią vartotojai galėtų gauti atvėrus rinką.
(24)
Prašyme nenurodyta data, iki kurios turėtų galioti prašoma nukrypti leidžianti nuostata.
3. ERI NUOMONĖ
3.1. NUKRYPTI LEIDŽIANČIOS NUOSTATOS TAIKYMO SRITIS
3.1.1. Nuo Direktyvos 2009/72/EB III skyriaus nukrypti leidžianti nuostata
(25)
ERI laikosi nuomonės, kad pagal 44 straipsnio 1 dalį nuo III skyriaus nukrypti leidžianti nuostata neturėtų būti susijusi su naujų energijos gamybos pajėgumų, kurie galimi atskiroje sistemoje, įrengimu, o tik su esamų gamybos pajėgumų atnaujinimu, modernizavimu arba plėtra. Esamus gamybos pajėgumus sudaro NS jau veikiančios arba statomos elektrinės. Bet kuri nauja elektrinė, kuri bus pastatyta tose salose, laikoma naujais gamybos pajėgumais.
(26)
ERI pažymi, kad nepriklausomi energijos gamintojai (toliau - NEG) (t. y. ne PPC) pastaruosius du dešimtmečius labai domėjosi AEI ir kogeneracinių jėgainių plėtra visose atskirose mikrosistemose. Taigi, neturėtų būti ribojama trečiųjų šalių prieiga prie visų NS energijos sistemų, kai tai susiję su AEI ir bendros šilumos ir elektros energijos gamybos plėtra.
(27)
ERI teigia, kad neprieštarauja leidimui taikyti nukrypti leidžiančią nuostatą dėl naujų tradicinių elektrinių aktyvavimo, jeigu tik laikomasi tam tikrų sąlygų. Tačiau Direktyvos 2009/72/EB 44 straipsnio 1 dalyje nenumatyta galimybė leisti nukrypti leidžiančią nuostatą taikyti naujiems pajėgumams.
(28)
ERI mano, kad esamų tradicinių elektrinių pajėgumų plėtra daugiausia susijusi su trumpalaikiu pajėgumų trūkumu NS, ypač per didelės paklausos laikotarpius (pvz., vasaros piko laikotarpius), kuris atsiranda dėl esamų įrenginių netikėtų gedimų arba naujų pajėgumų įrengimo vilkinimo. Dėl tokio plėtros turi būti rengiamas viešas konkursas pagal Direktyvos 2009/72/EB 8 straipsnį. Konkursas trunka ilgai ir netinka dėl poreikio skubėti susidarius nenumatytoms aplinkybėms.
(29)
ERI sutinka, kad PPC turėtų pasirūpinti visomis tokiomis nenumatytomis aplinkybėmis. Atsižvelgiant į tai, kad PPC gali perkelti mobiliuosius tradicinius įrenginius iš salų, kuriose yra pajėgumų perteklius, į salas, kuriose pajėgumų trūksta, šis sprendimas galėtų būti ir ekonomiškiausias.
(30)
ERI pabrėžia, kad taikant bet kurią nukrypti leidžiančią nuostatą turi būti galima nustatyti tinkamą licencijų išdavimo procedūrą nenumatytų aplinkybių atvejams ir, konkrečiai, kuriuos Direktyvos 2009/72/EB 7 straipsnyje nurodytus kriterijus turėtų nagrinėti kompetentingos licencijų išdavimo institucijos.
(31)
ERI mano, kad taikyti nukrypti leidžiančią nuostatą turėtų būti leista ribotą laikotarpį, pavyzdžiui, ne ilgiau negu 10 metų.
3.1.2. Nuo direktyvos VIII skyriaus nukrypti leidžianti nuostata
(32)
Pasak ERI, elektros energijos tiekimas NS praktiškai yra susijęs su NS VPĮ ir NS VPĮ kompensacija, nes i) elektros energijos gamybos sąnaudos NS yra daug didesnės negu žemyninėje dalyje ir ii) Graikijos valstybė reikalauja, kad kainos kiekvienos kategorijos vartotojams būtų vienodos visoje šalies teritorijoje.
(33)
NS kodekse numatyta NS įrengti tam tikrus kas valandą matuojančius matavimo ir registravimo įrenginius, energijos valdymo ir kontrolės centrus, stebėsenos ir susijusias IT sistemas. ERI mano, kad ši infrastruktūra yra būtina:
a)
siekiant užtikrinti, kad VPĮ išlaidos būtų skaidrios, nediskriminacinės ir jas būtų galima patikrinti;
b)
kad tinkamai veiktų pačios elektros energijos sistemos ir jas būtų galima patikimai valdyti, siekiant taikyti ekonomiškiausią veikimo režimą ir taip gerokai sumažinti NS VPĮ mokesčius elektros energijos vartotojams;
c)
siekiant užtikrinti didesnę AEI ir bendros šilumos ir elektros energijos gamybos skverbtį, įskaitant AEI technologijas ir sudėtingus bei specialius jų valdymo reikalavimus, pavyzdžiui, AEI su saugyklomis, saulės šiluminės energijos įrenginiai ir pan.;
d)
siekiant garantuoti būtiną atskirų sistemų valdymo skaidrumą ir taip užtikrinti, kad nebūtų diskriminuojamas nė vienas rinkos dalyvis, ypač gamintojai.
(34)
Todėl ERI teigia, kad, nepaisant to, ar veikti atskiroje mikrosistemoje licencijas turi vienas, ar daugiau tiekėjų, ši infrastruktūra privalo būti įrengta NS atskirose sistemose.
(35)
Manoma, kad apskaičiuotos šios infrastruktūros įrengimo išlaidos neviršytų 20-30 mln. EUR visose NS, įskaitant Kretą ir Rodą. ERI mano, kad ši suma yra pagrįsta, ypač atsižvelgiant į laukiamą naudą, t. y. NS VPĮ skaidrumo ir patikrinimo užtikrinimą, taip pat patikimą ir kontroliuojamą atskirų elektros energijos sistemų eksploatavimą.
(36)
Priešingai nei YPEKA, ERI laikosi nuomonės, kad licencijas veikti tam tikroje NS atskiroje sistemoje suteikus daugiau negu vienam tiekėjui nebus patirta labai didelių papildomų reikiamos infrastruktūros išlaidų, nes tos infrastruktūros bet kokiu atveju jau reikia kasdieniam NS esančių gamybos įrenginių veiklos planavimui, rinkos atsikaitymui ir NS VPĮ vykdymui.
(37)
Be to, ERI mano, kad, leidus veikti daugiau negu vienam tiekėjui, NS esantys vartotojai gautų didelės papildomos naudos.
(38)
Taigi, ERI laikosi nuomonės, kad alternatyvių tiekėjų pašalinimas iš NS rinkų visam laikui negali būti pateisintas. Tikimasi, kad minėtos būtinos infrastruktūros įrengimas bus baigtas per trejus-penkerius metus. ERI neprieštarautų dėl galimo nukrypti leidžiančios nuostatos taikymo tik per šį laikotarpį, jo nebepratęsiant.
(39)
ERI toliau pažymi, kad, jeigu keistųsi bet kurios NS atskiros sistemos statusas ir ji nebepatektų į mažų atskirų sistemų arba atskirų mikrosistemų kategoriją, nukrypti leidžianti nuostata turėtų būti savaime nebetaikoma. Tai gali nutikti, jeigu NS atskiros sistemos būtų sujungtos su Graikijos jungtine sistema.
4. VERTINIMAS
4.1. TEISINIS PRAŠYMO PAGRINDAS
(40)
Direktyvos 2009/72/EB 44 straipsnio 1 dalyje numatyta galimybė nukrypti nuo tam tikrų direktyvos nuostatų, kai nukrypti leidžianti nuostata taikoma mažoms atskiroms sistemoms arba atskiroms mikrosistemoms.
(41)
Pagal Direktyvos 2009/72/EB 2 straipsnio 26 dalį maža atskira sistema - sistema, kurios suvartojimas 1996 m. buvo mažesnis nei 3 000 GWh, kai mažiau kaip 5 % per metus suvartotos elektros energijos gaunama sujungiant ją su kitomis sistemomis.
(42)
Pagal Direktyvos 2009/72/EB 2 straipsnio 27 dalį, atskira mikrosistema - sistema, kurios suvartojimas 1996 m. buvo mažesnis nei 500 GWh, kai ji nėra sujungiama su kitomis sistemomis.
(43)
Prašyme nurodytas atskiras sistemas sudaro viena ir, retkarčiais, kelios NS (žr. lentelės 1 ir 2 skiltis). NET jeigu atskirą sistemą sudaro kelios tarpusavyje sujungtos NS, elektros energijos sistema tose tarpusavyje sujungtose NS yra atskira tuo požiūriu, kad ji nesujungta su jokia kita elektros energijos sistema.
(44)
Prašyme teigiama, kad 31 iš 32 atskirų sistemų yra atskira mikrosistema, iš kurių didžiausia yra Rodo sistema. Atskiros mikrosistemos, dėl kurių pateiktas prašymas, sudaro 5,24 % viso Graikijoje 2010 m. parduoto elektros energijos kiekio. Kretos atskira sistema laikoma maža atskira sistema. 2010 m. Kretos elektros energijos paklausa sudarė 3,01 % Graikijos elektros energijos paklausos.
Metinė paklausa pagal atskiras sistemas
Metinė paklausa (MWh)
Metinė paklausa 1996 m.
AS pavadinimas
NS, sudarančios AS dalį
1996
2003
2010
2013
3 000 GWh
500 GWh
Kreta
1 562 300
2 444 543
3 014 392
2 825 132
Taip
Ne
Rodas
Rodas
Chalkė
386 630
650 115
764 401
760 658
Taip
Taip
Kosas-Kalimnas
Kosas
Kalimnas
Lipsai
Leras
Nisiras-Gialė
Tilas
Telendas
Pserimas
156 340
281 574
351 959
352 984
Taip
Taip
Lesbas
Lesbas
153 650
259 552
308 454
288 230
Taip
Taip
Chijas
Chijas
Psara
Oinusos
110 480
180 868
214 449
200 042
Taip
Taip
Paras
Paras
Antiparas
Naksas
Iraklija
Kufonisis
Schinusa
Ijas
Sikinas
Folegandras
95 340
164 761
208 206
194 740
Taip
Taip
Samas
Samas
Furnai
Timena
90 170
136 283
151 017
137 315
Taip
Taip
Siras
Siras
56 920
100 429
107 270
95 302
Taip
Taip
Tyra
Tyra
Tyrasija
47 680
88 073
117 957
120 199
Taip
Taip
Mikonas-Delas
Mikonas-Delas
45 740
78 049
115 071
112 978
Taip
Taip
Lemnas
Lemnas
35 650
55 340
62 710
59 672
Taip
Taip
Karpatas
Karpatas
Kasas
26 580
30 397
37 829
36 931
Taip
Taip
Milas
Milas
Kimolas
15 460
37 331
45 819
45 402
Taip
Taip
Ikarija
Ikarija
13 110
24 359
28 845
27 613
Taip
Taip
Skiras
Skiras
9 380
14 053
16 150
14 782
Taip
Taip
Patmas
Patmas
8 770
13 988
16 738
17 020
Taip
Taip
Sifnas
Sifnas
6 540
13 180
17 966
16 521
Taip
Taip
Simė
Simė
5 250
9 819
15 054
14 662
Taip
Taip
Amorgas
Amorgas
3 840
7 284
9 816
9 072
Taip
Taip
Kitnas
Kitnas
3 610
7 089
8 309
7 991
Taip
Taip
Serifas
Serifas
2 830
6 793
8 162
7 654
Taip
Taip
Astipalėja
Astipalėja
2 470
5 283
6 997
6 670
Taip
Taip
Megistė
Megistė
770
1 863
2 751
3 005
Taip
Taip
Agios Efstratijas
Agios Efstratijas
540
937
1 058
1 075
Taip
Taip
Anafė
Anafė
400
858
1 110
1 179
Taip
Taip
Otonai
Otonai
330
588
674
632
Taip
Taip
Erikusa
Erikusa
220
452
710
746
Taip
Taip
Agatonisis
Agatonisis
190
388
522
642
Taip
Taip
Donusa
Donusa
180
417
676
690
Taip
Taip
Antikityra
Antikityra
70
199
228
241
Taip
Taip
Arkai-Maratis
Arkai-Maratis
0
175
248
312
Taip
Taip
Gavdas
Gavdas
0
0
365
471
Taip
Taip
(45)
Lentelėje išvardytos prašyme nurodytos atskiros sistemos ir pateikta tam tikra informacija apie kiekvieną jų. Remiantis šia informacija galima daryti išvadą, kad visose atskirose sistemose, išskyrus Kretos, 1996 m. elektros energijos paklausa buvo tokia, kad jas reikia priskirti atskiroms mikrosistemoms pagal Direktyvos 2009/72/EB 2 straipsnio 27 dalį. Dėl Kretos papildomai reikia paminėti, kad - be to, kad Kreta buvo ir tebėra nesujungta su jokia kita elektros energijos sistema, - procentinė per jungiamąsias linijas patenkintos paklausos dalis buvo ir tebėra nulinė, t. y. mažesnė negu 5 % Taigi, pagal Direktyvos 2009/72/EB 2 straipsnio 26 dalį Kreta yra maža atskira sistema.
(46)
ERI nuomonėje nebuvo jokių pastabų dėl prašyme nurodytų atskirų sistemų.
(47)
Todėl Komisija daro išvadą, kad visos pirmiau pateiktos lentelės 1 skiltyje nurodytos atskiros sistemos yra atskiros mikrosistemos pagal Direktyvos 2009/72/EB 2 straipsnio 27 dalį, išskyrus Kretą, kuri yra maža atskira sistema pagal Direktyvos 2009/72/EB 2 straipsnio 26 dalį.
4.2. ESMINĖS TRADICINIŲ ELEKTRINIŲ EKSPLOATAVIMO ATSKIROSE MIKROSISTEMOSE PROBLEMOS
(48)
Komisija mano, kad dėl tradicinių elektrinių eksploatavimo atskirose mikrosistemose kyla didelių problemų. Visų pirma, tai lemia šie dalykai:
a)
Dėl apkrovos, kurią reikia užtikrinti salose, dydžio negali būti įrengtos didesnės, efektyvesnės ir ekonomiškesnės elektrinės; jos taip pat negali būti įrengtos dėl to, kad norint, jog atskiros sistemos galėtų veikti užtikrinant priimtiną saugumą, negalima pasikliauti tik viena elektrine.
Nė vienoje atskiroje mikrosistemoje metinė pikinė vertė 2013 m. neviršijo 188,5 MW. Pikinės apkrovos vidurkis ir mediana - atitinkamai 20,8 ir 4,2 MW - yra dar mažesni.
Nė vienos tradicinės elektrinės, dabar įrengtos atskirose mikrosistemose, galia nėra didesnė nei 27 MW. Elektrinių dydžio vidurkis ir mediana - atitinkamai 3,9 ir 1,1 MW - yra gerokai mažesni.
Dėl apkrovos, kurią reikia užtikrinti, mažumo ir smarkiai kintančios paklausos, kurią dar labiau veikia didėjanti AEI skverbtis, mažėja ir tradicinių elektrinių technologijų, kurias būtų galima naudoti atskirose mikrosistemose, pasirinkimas.
Visi tradicinės elektros energijos gamybos įrenginiai NS atskirose sistemose kūrenami dyzelinu arba mazutu.
b)
Metinės apkrovos koeficientai visose atskirose mikrosistemose yra maži. 2012 m. nė vienoje atskiroje mikrosistemoje apkrovos koeficientas nebuvo didesnis už 0,54. Pikinės apkrovos vidurkis ir mediana yra dar mažesni (abi vertės - 0,38). Atsižvelgiant į AEI teikiamą pirmumą ir į tai, kad čia nurodyti apkrovos koeficientai atspindi visą atskirų mikrosistemų elektros energijos sistemą, NS tradicinių elektrinių apkrovos koeficientas yra dar mažesnis.
Graikijos jungtinės sistemos apkrovos koeficientas paprastai yra maždaug 50 % visų įrenginių atveju ir 65 % šiluminių įrenginių atveju (6).
Metinės apkrovos koeficientas rodo, kiek elektrinių per tam tikrus metus buvo faktiškai naudojama, taigi jis rodo, kiek jos gali duoti pelno.
Dėl didėjančios AEI skverbties dar labiau sumažės tradicinių elektrinių apkrova.
c)
Yra keli projektai, kuriais siekiama NS, ypač Kikladas ir Kretą, sujungti su žemyninės Graikijos jungtine sistema. Kaip jau minėta, NS tradicinės elektrinės ne tokios efektyvios kaip jungtinėje sistemoje įrengtos elektrinės, todėl vargu ar jos bus ekonomiškai perspektyvios, kai NS, kuriose jos įrengtos, bus sujungtos.
Galimybė, kad atskira sistema bus sujungta, yra svarbus veiksnys, dėl kurio mažėja paskatos investuoti į tradicinius pajėgumus NS.
d)
Palyginti maža apkrova, kurią reikia užtikrinti, reiškia, kad palyginti maži paklausos pokyčiai greičiausiai paveiks gamybos pajėgumus, kurių reikia konkrečioje atskiroje sistemoje. Tai, kad nėra jungčių pajėgumų, reiškia, kad gamybos pajėgumai atskiroje mikrosistemoje neišvengiamai turi atitikti visus paklausos pokyčius.
Dėl šio veiksnio didėja poreikis skubiai ir lanksčiai reaguoti į ilgesnio laikotarpio paklausos pokyčius.
Toks lankstumo poreikis dar labiau didėja dėl to, kad suvokiama, kaip sunku NS rasti tradicinėms elektrinėms tinkamų vietų, ir dėl licencijų bei leidimų išdavimo procedūrų trukmės.
e)
Didžiausios ir mažiausios paklausos santykis 2012 m. (7) visose atskirose mikrosistemose buvo bent 3,35, bet konkrečioje atskiroje mikrosistemoje jis buvo didesnis, dažnai - daug didesnis. Iš tikrųjų, didžiausios ir mažiausios paklausos santykio vidurkis ir mediana yra 6,27 ir 5,98.
Didžiausios ir mažiausios paklausos santykis 2010 m. Graikijos jungtinėje sistemoje buvo maždaug 3.
Didesnis didžiausios ir mažiausios paklausos santykis atspindi gamybos pajėgumų lankstumo ir rezervinių gamybos pajėgumų, kurie (net ir konkrečiais metais) turi būti atskiroje sistemoje, laipsnį.
Šiuo atžvilgiu verta pažymėti, kad 2012 m. beveik 60 % atskirų mikrosistemų naudotasi mobiliaisiais energijos generatoriais.
(49)
Todėl Komisija daro išvadą, kad yra esminių problemų, susijusių su tradicinių elektrinių eksploatavimu lentelėje nurodytose NS atskirose sistemose.
4.3. PRAŠOMOS NUO III SKYRIAUS NUKRYPTI LEIDŽIANČIOS NUOSTATOS VERTINIMAS
4.3.1. Nuo III skyriaus nuostatų nukrypti leidžianti nuostata negali būti taikoma naujiems pajėgumams.
(50)
Pagal Direktyvos 2009/72/EB 44 straipsnio 1 dalį leisti taikyti nuo III skyriaus nuostatos nukrypti leidžiančias nuostatas galima tik tada, kai tai susiję su esamų pajėgumų atnaujinimu, modernizavimu ir plėtra.
(51)
Taigi, nuo Direktyvos 2009/72/EB III skyriaus nuostatų nukrypti leidžianti nuostata negali būti taikoma naujiems pajėgumams.
(52)
Kadangi NS atskiros sistemos yra skirstymo tinklai, jeigu taikant leidimų dėl naujų pajėgumų išdavimo tvarką nepavyktų tinkamai išduoti leidimų dėl naujų NS atskirų sistemų pajėgumų, Graikijos valdžios institucijos gali svarstyti, ar nederėtų taikyti Direktyvos 2009/72/EB 7 straipsnio 3 dalies nuostatų ir naujiems mažiems tradiciniams pajėgumams. Tokie maži tradiciniai pajėgumai gali apimti, pavyzdžiui, laikinus gamybos pajėgumus, kurie gali būti naudojami ilgą laiką jų visam laikui nepriskiriant konkrečiai vietai.
4.3.2. Nuo III skyriaus nuostatų nukrypti leidžianti nuostata negali būti taikoma Kretai.
(53)
Kaip minėta, visos NS yra atskiros mikrosistemos, išskyrus Kretą, kuri ji yra atskira maža sistema.
(54)
Taigi, nuo Direktyvos 2009/72/EB III skyriaus nuostatų nukrypti leidžianti nuostata negali būti taikoma Kretai.
4.3.3. Nuo III skyriaus nuostatų nukrypti leidžianti nuostata neapima AEI ir kogeneracinių jėgainių.
(55)
Prašyme aiškiai nenurodyta, kad prašoma nukrypti leidžianti nuostata yra susijusi tik su tradicinėmis elektrinėmis.
(56)
Tačiau Įstatymo Nr. 4001/2011 133 straipsnio 3 dalyje aiškiai nurodyta, kad į išskirtinės gamybos licencijos, kuri gali būti suteikta PPC, taikymo sritį nepatenka elektros energija, pagaminta naudojant atsinaujinančiuosius energijos išteklius, didelio naudingumo kogeneracines arba mišriąsias jėgaines, taip pat gamintojų savoms reikmėms pagaminta elektros energija. Tas pat nustatyta NS kodekso 225 straipsnyje.
(57)
Be to, pateiktas pagrindimas siejamas tik su didelėmis tradicinių elektrinių eksploatavimo problemomis. Tiesą sakant, argumentuojama, kad tos elektrinės patiria didelių problemų, inter alia,dėl padidėjusios AEI skverbties.
(58)
Taigi, net jeigu prašyme būtų prašoma leisti taikyti nuo Direktyvos 2009/72/EB III skyriaus nuostatų nukrypti leidžiančią nuostatą gamybos įrenginiams, kurie nėra tradicinės elektrinės, nebūtų galima leisti taikyti nukrypti leidžiančią nuostatą, nes nepateikta jokios pagrindžiamosios informacijos.
4.3.4. Nukrypti leidžiančią nuostatą gali būti leista taikyti leidimui atnaujinti, modernizuoti ir plėsti esamus pajėgumus.
(59)
Atsižvelgiant į minėtas esmines problemas, susijusias su tradicinių elektrinių eksploatavimu mažose atskirose sistemose, gali būti leista nukrypti leidžiančią nuostatą taikyti esamų tradicinių pajėgumų leidimui, jeigu tai susiję su esamų tradicinių pajėgumų atnaujinimu, modernizavimu ir plėtra. Toks leidimas gali būti suteiktas tiesiogiai PPC.
(60)
Taikant šią nukrypti leidžiančią nuostatą:
a)
esami tradiciniai gamybos pajėgumai apima tradicinių gamybos pajėgumų statybos projektus, kuriems ERI jau išdavė licenciją ir licencija nebuvo panaikinta šio sprendimo įsigaliojimo dieną;
b)
visiškas pagrindinių gamybos pajėgumų išmontavimas esamoje vietoje ir jų pakeitimas naujais elektros energijos gamybos įrenginiais laikomas naujų pajėgumų statyba;
c)
laikinų gamybos pajėgumų įrengimas esamų pajėgumų ribose yra esamų pajėgumų plėtra.
(61)
Tačiau nėra priežasčių taikyti nuo kriterijų ir sąlygų (pavyzdžiui, nustatytų Direktyvos 2009/72/EB 7 straipsnio 2 dalyje), kuriomis leidimas suteiktas PPC, nukrypti leidžiančią nuostatą.
(62)
Be to, jeigu nukrypti leidžianti nuostata būtų taikoma tiesiogiai PPC, svarbu, kad sąlygose būtų nustatyti įpareigojimai, susiję su laiku, iki kurio tradicinė elektrinė, kuriai išduotas leidimas, turi veikti visu pajėgumu, taip pat turi būti įtrauktos nuostatos, kuriomis būtų užtikrintas visiškas ir veiksmingas tokių įpareigojimų laikymasis. Baigus galioti tokiam tiesioginiam leidimui, ERI nuožiūra jo galiojimas gali būti pratęstas, bet tik jeigu jis baigė galioti dėl priežasčių, kurios visiškai nepriklauso nuo PPC. Leidimui baigus galioti, ERI turėtų rengti leidimo išdavimo procedūrą, visiškai atitinkančią Direktyvos 2009/72/EB 7 straipsnio 1 dalį, taigi įskaitant ir trečiųjų šalių dalyvavimą.
4.3.5. Nukrypti leidžianti nuostata negali būti taikoma konkursams dėl naujų pajėgumų.
(63)
Remiantis apibrėžtimi, konkursas pagal Direktyvos 2009/72/EB 8 straipsnį yra susijęs su pajėgumais, kurie dar turi būti pastatyti ir kuriems dar turi būti suteiktas leidimas, taigi, tai yra nauji pajėgumai.
(64)
Dėl pirmiau nurodytų priežasčių, neturėtų būti leista nukrypti leidžiančią nuostatą pagal Direktyvos 2009/72/EB 44 straipsnio 1 dalį taikyti naujiems įrenginiams.
4.4. PRAŠOMOS NUO VIII SKYRIAUS NUKRYPTI LEIDŽIANČIOS NUOSTATOS VERTINIMAS
4.4.1. Nuo VIII skyriaus nuostatų nukrypti leidžianti nuostata neapima 32 straipsnio dėl trečiosios šalies prieigos prie sistemos.
(65)
Prašymas yra susijęs su nuo Direktyvos 2009/72/EB VIII skyriaus nukrypti leidžiančia nuostata, todėl galima manyti, kad jis apima ir prašymą dėl nuo 32 straipsnio dėl trečiosios šalies prieigos prie sistemos nuostatų nukrypti leidžiančios nuostatos.
(66)
Prašyme nepatikslinta, ar prašoma nukrypti leidžianti nuostata taip pat apima Direktyvos 2009/72/EB 32 straipsnį, taip pat nepateikta jokios tokią nukrypti leidžiančią nuostatą pagrindžiančios informacijos. Vietoj to, Įstatyme Nr. 4001/2011 ir NS kodekse DEDDIE įpareigojamas suteikti trečiosioms šalims nediskriminacinę prieigą prie skirstymo sistemos, eksploatuojamos DEDDIE (pvz., Įstatymo Nr. 4001/2011 127 straipsnis). Taigi, negali būti leista taikyti tokią nukrypti leidžiančią nuostatą.
4.4.2. Nuo 33 straipsnio dėl rinkos atvėrimo ir abipusiškumo nukrypti leidžianti nuostata
4.4.2.1. Nėra priežasčių nuolat taikyti nuo Direktyvos 2009/72/EB 33 straipsnio nukrypti leidžiančią nuostatą.
(67)
Prašyme iš esmės teigiama, kad PPC ir toliau turėtų būti vienintelė tiekėja, turinti licenciją elektros energiją tiekti NS vartotojams, remiantis tuo, kad atskirose mikrosistemose plėtodamas būtiną elektros energijos rinkos veikimo ir priežiūros infrastruktūrą, taip pat infrastruktūrą, būtiną, kad rinką būtų galima atverti trečiųjų šalių tiekėjams, NS operatorius patiria veiklos sąnaudų, kurios nusveria naudą, kurią vartotojai gautų atvėrus rinką.
(68)
Kaip matyti iš ERI nuomonės, NS įrengta infrastruktūra siekiama užtikrinti, kad pagal esamus įstatymus būtų galima skaidriai, patikrintinai ir be diskriminacijos administruoti NS VPĮ. Be to, infrastruktūros reikia NS atskiroms sistemoms eksploatuoti techniniu ir ekonominiu požiūriu. Vadinasi, kadangi infrastruktūra yra būtina bet kokiu atveju, kad būtų laikomasi tų reikalavimų, nepaisant to, kiek tiekėjų turi licencijas veikti NS, dėl rinkos atvėrimo infrastruktūros sąnaudos nepadidėja.
(69)
NET jeigu reikėtų panašios infrastruktūros, rinkos atvėrimas iš esmės nėra susijęs su techniniu NS atskirų sistemų eksploatavimu arba NS VPĮ, nes nėra priežastinio ryšio tarp techninio ir ekonominio tų atskirų sistemų eksploatavimo ir NS VPĮ vykdymo pagal atitinkamus teisės aktuose nustatytus reikalavimus ir klausimo, ar vienas, ar keli tiekėjai turi licencijas elektros energiją tiekti NS vartotojams.
(70)
Teisinga, kad didesnės gamybos sąnaudos NS, palyginti su gamybos jungtinėje sistemoje sąnaudomis, NS veikiantiems tiekėjams turi būti kompensuojamos, paskirstant atitinkamą kompensacijos už NS VPĮ dalį pagal tai, kiek elektros energijos parduota jų vartotojams. Tačiau nustatyti gamybos sąnaudas NS bet kokiu atveju reikia norint nustatyti finansinę kompensaciją už NS VPĮ, neatsižvelgiant į NS veikiančių tiekėjų skaičių.
(71)
Vienintelis papildomas rinkos atvėrimo reikalavimas yra atitinkamos NS VPĮ kompensacijos dalies skyrimas kiekvienam tiekėjui pagal tai, kiek elektros energijos jis pardavė savo vartotojams. Netgi vartotojų atitinkamų duomenų, visų pirma skaitiklių duomenų, reikia neatsižvelgiant į tai, ar vienas, ar daugiau tiekėjų turi licencijas elektros energiją tiekti NS vartotojams.
(72)
Vadinasi, norint paskirstyti NS VPĮ kompensaciją tiekėjams, tereikia galimybės priskirti vartotojų skaitiklių duomenis konkrečiam licenciją turinčiam tiekėjui, o tai pirmiausia yra administracinis procesas, pagrįstas informacija, kuri visa arba kurios labai didelė dalis renkama neatsižvelgiant į tai, ar NS rinka atverta. Antra, ši galimybė yra būtina tinkamo kiekvienos elektros energijos tiekimo rinkos veikimo sąlyga. Todėl negali būti sutinkama, kad dėl tokių išlaidų rinkos atvėrimui turi būti taikoma nukrypti leidžianti nuostata, nes tos išlaidos nėra konkrečiai būdingos NS atskirų sistemų eksploatavimui ir yra susijusios su esmine paties eksploatavimo problema.
(73)
Svarbu pažymėti, kad registrų sudarymas, kad būtų galima priskirti skaitiklių duomenis tiekėjams, yra dalis infrastruktūros, kuri turi būti įdiegta. Kadangi įdiegus visą numatytą infrastruktūrą bus lengviau optimaliai eksploatuoti atskiras elektros energijos sistemas, visiškas atitinkamų investicijų realizavimas nėra būtina rinkos atvėrimo sąlyga.
(74)
Faktas, kad vidutinės metinės kintamosios gamybos sąnaudos kiekvienoje NS gali labai skirtis, yra neesminis. Iš tikrųjų, net jeigu būtų pagrįstas, toks skirtumas yra susijęs su elektros energijos gamybos NS atskirose sistemose sąnaudomis. Nustatyti šią sumą jau dabar reikia NS VPĮ administravimo tikslais, laikantis teisės aktuose nustatytų reikalavimų; be to, tam jokio poveikio neturi licencijas elektros energiją tiekti NS esantiems vartotojams turinčių tiekėjų skaičius. Dar daugiau, atsižvelgiant į tai, kad NS VPĮ administravimas jau dabar yra pagrįstas mėnesine sistema, atskirai taikoma kiekvienai atskirai sistemai, sunku suvokti, kad dėl didelių metinių skirtumų kiekvienoje NS gali kilti esminių problemų.
(75)
Remiantis tuo, kas pasakyta, tiekėjų, turinčių licencijas elektros energiją tiekti NS vartotojams, skaičius iš esmės nesusijęs nei su techniniu ir ekonominiu atskirų sistemų eksploatavimu, nei su NS VPĮ vykdymu laikantis teisės aktuose nustatytų reikalavimų.
(76)
Be to, galima pažymėti, kad rinkos atvėrimas duoda naudos, kuri nusveria rinkos atvėrimo sąnaudas, jeigu jų būtų. Kaip pažymi ERI, alternatyvūs tiekėjai NS galėtų suteikti didelės papildomos naudos NS vartotojams derindami kitų paslaugų teikimą su elektros energijos tiekimu.
(77)
Todėl prašymas nuolat taikyti nuo 33 straipsnio nukrypti leidžiančią nuostatą neturėtų būti patenkintas.
4.4.2.2. Direktyvos 2009/72/EB 33 straipsnio netaikymo atskiroms sistemoms trukmės apribojimas
(78)
Atsižvelgiant į tai, kas pasakyta, reikia pripažinti, kad, norint atverti rinką, reikia tam tikro praktinio pasirengimo, kad NS atskiros sistemos galėtų būti eksploatuojamos visiškai pagal NS kodeksą. Praktinės su rinkos atvėrimu susijusios problemos gali būti susijusios su tuo, kad nėra registrų, kurių reikia, kad skaitiklius ir skaitiklių duomenims būtų galima priskirti tiekėjams, arba su tuo, kad dar nėra optimalios infrastruktūros konfigūracijos. Remiantis tuo, gali būti numatyta leisti taikyti nuo Direktyvos 2009/72/EB 33 straipsnio nukrypti leidžiančią nuostatą, kurios galiojimo trukmė būtų ribota.
(79)
Vertinant tokios nuo VIII skyriaus nukrypti leidžiančios nuostatos trukmę, svarbūs šie du dalykai:
a)
kaip jau minėta, svarbiausias dalykas, kurio reikia, kad NS būtų galima atverti rinką, yra NS registras, kuriuo naudojantis skaitiklių duomenis būtų galima priskirti konkrečiam tiekėjui. NS kodekso 372 straipsnio 4 dalyje nustatyta, kad šiam tikslui reikalingas registras bus baigtas rengti vėliausiai po 2 metų nuo NS kodekso įsigaliojimo. Praktiniu požiūriu registras yra būtina sąlyga rinkai atverti;
b)
visiškas įgyvendinus investicijų programą, skirtą įrangai, kuri turi būti įrengta NS, tikrai būtų lengviau praktiškai vykdyti NS rinkos atvėrimą. Vis dėlto tai nėra būtinas reikalavimas. NS kodekso 237 straipsnio 7 dalyje nustatytas tvarkaraštis, kuriuo remiantis ne vėliau kaip per 5 metus nuo NS kodekso įsigaliojimo visose dabartinėse NS turi būti įrengta papildoma infrastruktūra.
(80)
Taigi, nukrypti nuo su rinkos atvėrimu susijusios nuostatos turėtų būti leidžiama bent 2 metus nuo NS kodekso įsigaliojimo, t. y. iki 2016 m. vasario 17 d., kad būtų sudaryti registrai, kurie yra būtinas rinkos atvėrimo reikalavimas. Kadangi visa infrastruktūra turi būti įrengta ne vėliau kaip per 5 metus nuo NS kodekso įsigaliojimo, bet kokiu atveju bet kuriai NS atskirai sistemai taikoma nukrypti leidžianti nuostata turėtų galioti ne ilgiau kaip 5 metus nuo NS kodekso įsigaliojimo, t. y. iki 2019 m. vasario 17 d. Vis dėlto, kadangi nukrypti leidžianti nuostatos taikymas pagrįstas tik tais atvejais, kai tebėra didelių ir esminių rinkos atvėrimo problemų, tiesiogiai susijusių su infrastruktūros investicijų programos neįgyvendinimu NS, turėtų būti reguliariai tikrinama, ar tokių sunkumų dar yra konkrečioje NS atskiroje sistemoje. Atliekant tokį tikrinimą kriterijumi turi būti laikomas kompetentingų Graikijos valdžios institucijų patvirtintas DEDDIE parengtas reikiamos infrastruktūros įrengimo NS investicijų planas. Todėl šis planas turi būti galutinai parengtas ir patvirtintas iki 2015 m. vasario 17 d.
(81)
Siekiant be reikalo nevilkinti rinkos atvėrimo, DEDDIE infrastruktūros investicijų planą turėtų patvirtinti ERI, jame pirmenybė turėtų būti teikiama atskiroms Kretos ir Rodo sistemoms, nes jos yra tankiausiai gyvenamos NS.
(82)
Nuo 2016 m. vasario 17 d. ir vėliau kasmet iki 2019 m. vasario 17 d. turėtų būti rengiama ERI tvirtinama ataskaita, kurioje būtų nurodyta, dėl kokių priežasčių rinka dar neatverta konkrečioje NS atskiroje sistemoje. Ši ataskaita turėtų būti skelbiama ir apie ją turėtų būti pranešama Komisijai.
4.4.3. Nuo VIII skyriaus nukrypti leidžianti nuostata neapima 34 straipsnio.
(83)
Prašymas yra susijęs su nuo Direktyvos 2009/72/EB VIII skyriaus nukrypti leidžiančia nuostata, todėl gali būti manoma, kad jis apima ir prašymą leisti taikyti nuo 34 straipsnio dėl tiesioginių linijų, kaip nustatyta Direktyvos 2009/72/EB 2 straipsnio 15 dalyje, nukrypti leidžiančią nuostatą.
(84)
Prašyme nenurodyta, ar prašoma nukrypti leidžianti nuostata susijusi ir su Direktyvos 2009/72/EB 34 straipsniu.
(85)
Todėl, net jeigu ketinta prašyti leisti taikyti nuo Direktyvos 2009/72/EB 34 straipsnio nukrypti leidžiančią nuostatą, taikyti tokią nuostatą neturėtų būti leista, nes nepateikta tai pagrindžiančios informacijos.
4.4.4. Jungiamosios linijos. Nuo III ir VIII skyrių nukrypti leidžiančios nuostatos taikymas
(86)
Ši nukrypti leidžianti nuostata yra susijusi su atskiromis mikrosistemomis, kurias tiksliai apibūdina tai, kad jos nėra sujungtos su kitomis elektros energijos sistemomis arba mažų atskirų sistemų atveju su jomis sujungtos labai ribotai.
(87)
Tačiau:
a)
remiantis neseniai patvirtinu Graikijos perdavimo sistemos operatoriaus, nepriklausomo energijos perdavimo operatoriaus ADMIE S.A. (toliau - ADMIE), dešimties metų plėtros planu, Kikladų salų sujungimą tikimasi užbaigti trimis etapais iki 2018 m., o kelios Kikladų salos bus sujungtos su Graikijos jungtine sistema gerokai anksčiau;
b)
be to, Kretos jungtį tikimasi užbaigti iki 2020 m. Atitinkamos pirmų trejų metų projekto dalys buvo įtrauktos į 2013 m. patvirtintą ADMIE dešimties metų plėtros planą. Galutinis planas turi būti įtrauktas į dešimties metų plėtros planą, kuris bus patvirtintas 2014 m.
(88)
Būtina aiškiai nurodyti, kad ši nukrypti leidžianti nuostata savaime nebebus taikoma konkrečiai atskirai sistemai, kai tik pradės visu pajėgumu veikti konkrečios atskiros sistemos ir Graikijos jungtinės sistemos jungtis.
(89)
DEDDIE 100 % priklauso bendrovei PPC, nors teisiškai ir funkciškai yra atskirtas. Priešingai nei skirstymo sistemos operatoriui, kaip nustatyta Direktyvoje 2009/72/EB, DEDDIE taip pat tenka didelės užduotys eksploatuojant NS atskiras sistemas ir gaminant elektros energiją NS, įskaitant PPC priklausančius tradicinius gamybos pajėgumus, taigi, ir su jais susijusį ekonominį atlygį. Kaip minėta, sujungimas turi įtakos tradicinių elektrinių, dabar įrengtų NS atskirose sistemose, ekonominiam naudingumui.
(90)
Nukrypti leidžiančios nuostatos gali būti taikomos, jeigu jos yra proporcingos ir jomis neviršijama tai, kas tikrai būtina. Todėl priimant sprendimus, ar sujungti NS atskiras sistemas, būtina teikti aiškias paskatas ir užtikrinti skaidrumą.
(91)
Įstatymo Nr. 4001/2011 108 straipsnio teigiama:
„ADMIE SA iki kiekvienų metų kovo 31 d. ERI pateikia dešimties metų Graikijos elektros perdavimo sistemos plėtros planą. … Dešimties metų Graikijos elektros perdavimo sistemos plėtros plane visų pirma turi būti: … c) pateikta svarbių perdavimo darbų techninė ir finansinė sąnaudų ir naudos analizė … , visų pirma … dėl salų ir perdavimo sistemos jungiamųjų linijų, įskaitant tvarkaraštį, apskaičiuotų pinigų srautų ir visų investicijų projektų finansavimo reikalavimų.“
(92)
Siekdamos užtikrinti, kad priimant sprendimus, ar sujungti NS atskiras sistemas, būtų teikiamos aiškios paskatos ir užtikrinamas skaidrumas, Graikijos valdžios institucijos turėtų užtikrinti, kad:
a)
teikiant leidimus dėl esamų arba naujų konkrečios NS atskiros sistemos pajėgumų arba rengiant dėl jų konkursus, ADMIE ir ERI sistemingai apsvarstytų atskiros sistemos, kurios dalis yra NS, sujungimo alternatyvą. Išduoti leidimus dėl esamų arba naujų pajėgumų turėtų būti atsisakoma, jeigu ekonomiškiau yra statyti jungiamąją liniją. Sąnaudos turi apimti visas elektros energijos tiekimo galutiniams vartotojams atskirose sistemose sąnaudas, įskaitant NS VPĮ kompensaciją;
b)
ADMIE atliktoje svarbių perdavimo darbų sąnaudų ir naudos analizėje, kaip nustatyta Įstatymo Nr. 4001/2011 108 straipsnyje, atsižvelgiama tik į ekonomiškai efektyvias investavimo ir jungčių eksploatavimo sąnaudas. Visų pirma, neturėtų būti atsižvelgiama į prarandamas pajamas arba į NS jau įrengtų tradicinės gamybos įrenginių nuvertėjimą;
c)
ERI kartu su ADMIE dešimties metų investicijų planu, numatytu Įstatymo Nr. 4001/2011 108 straipsnyje, skelbia bendras elektros energijos tiekimo vartotojams kiekvienoje NS atskiroje sistemoje sąnaudas, įskaitant NS VPĮ kompensaciją. Jeigu jungiamųjų linijų statyba neįtraukiama į ERI patvirtintą ADMIE dešimties metų investicijų planą, numatytą Įstatymo Nr. 4001/2011 108 straipsnyje, ERI savo iniciatyva arba paprastu trečiosios šalies prašymu rengia jungiamosios linijos, sujungiančios vieną ar kelias NS atskiras sistemas, konkursą, kaip nustatyta Direktyvos 2009/72/EB 22 straipsnio 7 dalies b punkte. Jungiamoji linija turėtų būti statoma, jeigu dėl jos statybos sumažėja elektros energijos tiekimo NS vartotojams bendros sąnaudos, įskaitant NS VPĮ kompensaciją;
d)
ERI nustato aiškų terminą, iki kurio turi būti baigta statyti jungiamoji linija. Jeigu jungiamoji linija nestatoma visai arba nepastatoma iki ERI nustatyto termino, turėtų būti reikalaujama padengti žalą dėl nesutaupytų sąnaudų.
4.5. TRUKMĖ
(93)
Būtina patikrinti faktus, kuriais grindžiama ši nukrypti leidžianti nuostata, ypač po to, kai jau turės būti baigti vykdyti tam tikrų atskirų sistemų sujungimo planai ir baigsis galutiniai infrastruktūros įrengimo terminai, nustatyti NS kodekso 237 straipsnyje.
(94)
Todėl bet kuri nukrypti leidžianti nuostata galioja iki 2021 m. sausio 1 d.
4.6. TAIKYMAS ATGALINE DATA
(95)
Kaip minėta, 2012 m. sausio 17 d. prašymu atnaujintas 2003 m. pateiktas pirminis prašymas.
(96)
Direktyvos 2003/54/EB, panaikintos Direktyva 2009/72/EB, 26 straipsnio 1 dalyje taip pat buvo nuostatos, kuriomis valstybėms narėms leista pateikti prašymą dėl nuo tam tikrų direktyvos nuostatų nukrypti leidžiančių nuostatų tais atvejais, kai kyla didelių problemų dėl mažų atskirų sistemų arba atskirų mikrosistemų eksploatavimo. Remiantis Direktyvos 2009/72/EB 48 straipsniu, nuorodos į panaikintos Direktyvos 2003/54/EB 26 straipsnio 1 dalį laikomos nuorodomis į Direktyvos 2009/72/EB 44 straipsnio 1 dalį.
(97)
Mažų atskirų sistemų ir atskirų mikrosistemų apibrėžtys, pateiktos Direktyvos 2003/54/EB 2 straipsnio 26 ir 27 dalyse, yra tapačios Direktyvos 2009/72/EB 2 straipsnio 26 ir 27 dalyse pateiktoms apibrėžtims.
(98)
Abi šios apibrėžtys yra susijusios su elektros energijos paklausa atskirose sistemose 1996 m., kuri nepasikeitė. Be to, Kreta nebuvo sujungta su Graikijos jungtine sistema nei 2003 m., nei 2012 m., ji nebus sujungta ir tuo metu, kai įsigalios šis sprendimas dėl nukrypti leidžiančios nuostatos.
(99)
Vadinasi, visos į prašymą įtrauktos atskiros mikrosistemos ir mažos atskiros sistemos, kurias galima laikyti atskiromis mikrosistemomis arba mažomis atskiromis sistemomis, buvo tokios, kai buvo pateiktas pradinis prašymas, ir bus tokios, kai įsigalios šis sprendimas dėl nukrypti leidžiančios nuostatos.
(100)
Todėl nėra jokių teisinių arba faktinių pokyčių, susijusių su mažomis atskiromis sistemomis arba atskiromis mikrosistemomis, kurioms pagal Direktyvą 2003/54/EB ir Direktyvą 2009/72/EB gali būti taikoma nukrypti leidžianti nuostata.
(101)
Direktyvos 2003/54/EB 26 straipsnio 1 dalies nuostatomis buvo leista taikyti nuo III skyriaus, kuriame pateiktos tokios pat nuostatos dėl leidimų išdavimo naujiems pajėgumams tvarkos ir konkurso dėl naujų pajėgumų, kaip ir Direktyvos 2009/72/EB III skyriuje, nukrypti leidžiančią nuostatą.
(102)
Direktyvos 2003/54/EB 26 straipsnio 1 dalies nuostatomis buvo leista taikyti nuo III skyriaus, kuriame pateiktos tokios pat nuostatos dėl trečiųjų šalių prieigos prie tinklo, rinkos atvėrimo ir tiesioginių linijų, kaip ir Direktyvos 2009/72/EB III skyriuje, nukrypti leidžiančią nuostatą.
(103)
Jeigu Komisija būtų leidusi taikyti nukrypti leidžiančią nuostatą, kai buvo pateiktas pirminis prašymas, ji tai būtų dariusi tomis pat sąlygomis, kaip ir leisdama taikyti šią nukrypti leidžiančią nuostatą pagal Direktyvą 2009/72/EB.
(104)
Be to, nuo 2003 m. nepasikeitė faktinės aplinkybės. Iš tikrųjų, nuo 2003 m. iš esmės nepasikeitė ir geografinė NS padėtis, ekonominiai veiksniai, nuo kurių priklauso elektros energijos sistemų eksploatavimas NS atskirose sistemose, ar didelių problemų, su kuriomis susiduriama NS atskirose sistemose eksploatuojant tradicines elektrines, pobūdis.
(105)
Sprendimo dėl pirminio prašymo laukiama nuo 2003 m. Graikijos Respublikai neturi pakenkti tai, kad Komisija nesiėmė veiksmų. Graikijos Respublika vykdė savo įsipareigojimus pagal Direktyvos 2003/54/EB 26 straipsnio 1 dalį ir Direktyvos 2009/72/EB 44 straipsnio 1 dalį ir pagal tuos straipsnius pateikė deramai pagrįstą prašymą leisti NS atskiroms sistemoms taikyti nukrypti leidžiančią nuostatą.
(106)
Todėl tikslinga, kad šis sprendimas dėl nukrypti leidžiančios nuostatos įsigaliotų nuo pranešimo apie pirminį prašymą dienos, t. y. 2003 m. gruodžio 5 d.,
PRIĖMĖ ŠĮ SPRENDIMĄ:
1 straipsnis
Šis sprendimas taikomas mažoms atskiroms sistemoms ir atskiroms mikrosistemoms, nurodytoms lentelėje.
Taikant šį sprendimą, Kreta yra maža atskira sistema, o visos kitos atskiros sistemos yra atskiros mikrosistemos.
2 straipsnis
1. Mažoms atskiroms sistemoms ir atskiroms mikrosistemoms leidžiama taikyti nuo Direktyvos 2009/72/EB 33 straipsnio nuostatų nukrypti leidžiančią nuostatą.
2. Ši nukrypti leidžianti nuostata galioja iki 2016 m. vasario 17 d. arba iki visiško infrastruktūros įrengimo, kaip nurodyta NS kodekso 237 straipsnio 7 dalyje, atsižvelgiant į tai, kuri data bus vėlesnė. Bet kuriuo atveju ši nukrypti leidžianti nuostata baigiama taikyti 2019 m. vasario 17 d.
3. Graikijos valdžios institucijos iki 2015 m. vasario 17 d. parengia NS kodekso 237 straipsnio 7 dalyje numatytą infrastruktūros investicijų planą, kuriame atskirai nurodoma, iki kokios datos bus galutinai įrengta kiekvienos NS atskiros sistemos infrastruktūra. Šiame plane pirmenybė teikiama Kretai ir Rodui.
4. Nuo 2016 m. vasario 17 d. ir vėliau kasmet iki 2019 m. vasario 17 d. Graikijos valdžios institucijos rengia ataskaitą, kurioje dėl kiekvienos NS atskiros sistemos nurodo: a) ar rinka buvo atverta; b) infrastruktūros investicijų, susijusių su atitinkamu planu, būklę; c) dideles ir esmines rinkos atvėrimo problemas, su kuriomis vis dar susiduriama; d) ar tas problemas galima tiesiogiai susieti su tuo, kad nebaigtos vykdyti infrastruktūros investicijos, numatytos NS kodekso 237 straipsnio 7 dalyje.
3 straipsnis
1. Leidžiama taikyti nuo Direktyvos 2009/72/EB 7 straipsnio 1 dalies nuostatų, kuriomis remiantis esamų tradicinių pajėgumų atnaujinimo, modernizavimo ir plėtros atskirose mikrosistemose leidimai gali būti išduoti tiesiogiai PPC, nukrypti leidžiančią nuostatą.
2. Taikant šią nukrypti leidžiančią nuostatą:
a)
esami tradiciniai gamybos pajėgumai apima tradicinių gamybos pajėgumų atnaujinimo, modernizavimo ir plėtros projektus, kuriems ERI yra išdavusi licenciją, galiojančią pranešimo apie šį sprendimą dieną;
b)
visiškas pagrindinių gamybos pajėgumų išmontavimas esamoje vietoje ir jų pakeitimas naujais elektros energijos gamybos įrenginiais laikomas ne esamais pajėgumais, o naujų pajėgumų statyba;
c)
laikinų tradicinių gamybos pajėgumų įrengimas esamų pajėgumų vietoje laikomas esamų pajėgumų plėtra.
3. Baigus galioti leidimui, išduotam pagal pirmą dalį, tokio leidimo galiojimas gali būti pratęstas pačios ERI nuožiūra, jeigu vėluojama dėl priežasčių, kurios visiškai nepriklauso nuo PPC.
4. Ši nukrypti leidžianti nuostata nebetaikoma pagal pirmą dalį išduotiems leidimams, kurių galiojimas yra pasibaigęs arba kurie buvo panaikinti.
5. Visos kitos Direktyvos 2009/72/EB 7 straipsnio nuostatos toliau visiškai galioja.
6. Ši nukrypti leidžianti nuostata galioja iki 2021 m. sausio 1 d.
4 straipsnis
1. Šiame sprendime nustatytos nukrypti leidžiančios nuostatos nebegalios mažoms atskiroms sistemoms ir atskiroms mikrosistemoms, kai jos bus sujungtos su jungtine sistema.
2. Graikijos valdžios institucijos:
a)
išduodamos leidimus dėl esamų arba naujų konkrečios NS atskiros sistemos pajėgumų arba rengdamos dėl jų konkursus, sistemingai apsvarsto atskiros sistemos, kurios dalis yra NS, sujungimo alternatyvą. Išduoti leidimus dėl naujų pajėgumų turi būti atsisakoma, jeigu ekonomiškiau yra statyti jungiamąją liniją. Sąnaudos turi apimti visas elektros energijos tiekimo galutiniams vartotojams atskirose sistemose sąnaudas, įskaitant NS VPĮ kompensaciją;
b)
užtikrina, kad ADMIE atliekant svarbių perdavimo darbų sąnaudų ir naudos analizę, kaip nustatyta Įstatymo Nr. 4001/2011 108 straipsnyje, būtų atsižvelgta tik į ekonomiškai efektyvias investavimo ir jungčių eksploatavimo sąnaudas. Neturi būti atsižvelgta į prarandamas pajamas arba į NS jau įrengtų tradicinės gamybos įrenginių nuvertėjimą;
c)
kartu su ADMIE dešimties metų investicijų planu, numatytu Įstatymo Nr. 4001/2011 108 straipsnyje, skelbia bendras elektros energijos tiekimo vartotojams kiekvienoje NS atskiroje sistemoje sąnaudas, įskaitant NS VPĮ kompensaciją. Jeigu jungiamųjų linijų statyba neįtraukiama į ERI patvirtintą ADMIE dešimties metų investicijų planą, numatytą Įstatymo Nr. 4001/2011 108 straipsnyje, Graikijos valdžios institucijos savo iniciatyva arba paprastu trečiosios šalies prašymu rengia jungiamosios linijos, kuria sujungiamos viena ar kelios NS atskiros sistemos, statybos konkursą, kaip nustatyta Direktyvos 2009/72/EB 22 straipsnio 7 dalies b punkte. Jungiamoji linija turėtų būti statoma, jeigu dėl jos statybos sumažėja bendros elektros energijos tiekimo NS vartotojams sąnaudos, įskaitant NS VPĮ kompensaciją;
d)
nustato aiškų terminą, iki kurio turi būti baigta statyti jungiamoji linija. Jeigu jungiamoji linija visai nestatoma arba nepastatoma iki nustatyto termino, Graikijos valdžios institucijos reikalauja padengti žalą dėl nesutaupytų sąnaudų.
5 straipsnis
Šis sprendimas galioja nuo 2003 m. gruodžio 5 d.
6 straipsnis
Šis sprendimas skirtas Graikijos Respublikai.
Priimta Briuselyje 2014 m. rugpjūčio 14 d.