NAŘÍZENÍ KOMISE V PŘENESENÉ PRAVOMOCI (EU) č. 528/2014
ze dne 12. března 2014,
kterým se doplňuje nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 575/2013, pokud jde o regulační technické normy pro rizika opcí jiná než rizika delta v rámci standardizovaného přístupu k tržním rizikům
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 575/2013 ze dne 26. června 2013 o obezřetnostních požadavcích na úvěrové instituce a investiční podniky a o změně nařízení (EU) č. 648/2012 (1), a zejména na čl. 329 odst. 3 třetí pododstavec, čl. 352 odst. 6 třetí pododstavec a čl. 358 odst. 4 třetí pododstavec uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
S ohledem na pověření obsažené v nařízení (EU) č. 575/2013 týkající se vypracování řady metod, jak zohlednit v požadavcích na kapitál u institucí kromě rizika delta i jiná rizika, a to „způsobem přiměřeným rozsahu a složitosti činností jednotlivých institucí v oblasti opcí a opčních listů“, je vhodné vypracovat přístupy, které budou mít rozdílnou úroveň složitosti a citlivosti vůči rizikům, čímž je instituce s různými profily budou moci vhodně využít. Vzhledem k tomu je vhodné stanovit tři následující přístupy, které budou odrážet narůstající složitost měření rizik jiných než rizik delta u opcí a opčních listů: i) zjednodušený přístup, ii) přístup Delta-plus, a iii) přístup podle scénáře. Tento rámec založený na třech přístupech z velké části provádí rámec pro jiná rizika než rizika delta stanovený Basilejským výborem pro bankovní dohled, a to s nezbytnými úpravami, které zohledňují nařízení (EU) č. 575/2013. Zajištění soudržnosti pravidel Unie s minimálními mezinárodně sjednanými standardy představuje přidanou hodnotu.
(2)
Vzhledem k tomu, že je nezbytné stanovit pro instituce, které uplatňují přístup Delta-plus, možnost, aby zacházely s nespojitými opcemi více rizikově-citlivým způsobem, mělo by být takovým institucím umožněno, aby za dodržení určitých podmínek využily kombinace přístupů stanovených k měření rizika opcí a opčních listů, a to nejen v rámci skupin, ale i v rámci jednotlivých právních subjektů. Aby se však zabránilo možnosti selektivního uplatňování přístupů ze strany institucí, jež by usilovaly o minimalizaci svých požadavků na kapitál, měla by být kombinace individuálních přístupů povolena pouze za podmínky, že instituce vymezí rozsah uplatnění jednotlivých přístupů před zahájením jejich uplatňování, aby bylo zajištěno jejich časově konzistentní uplatňování.
(3)
Rizika jiná než rizika delta u opcí a opčních listů mohou zahrnovat mimo jiné rizika vyplývající ze změn gama u nástrojů, na které je odkazováno jako na „riziko gama“ či „riziko konvexity“, jak je stanoveno v čl. 4 odst. 1 písm. a) tohoto nařízení, rizika vyplývající ze změn vega, na které je odkazováno jako na „riziko vega“ či „riziko volatility“, jak je stanoveno v čl. 4 odst. 1 písm. b) tohoto nařízení, rizika vyplývající ze změn úrokových sazeb, na která je odkazováno jako na „úrokové riziko“ či „riziko ró“, nelineárnosti, které nelze zachytit pomocí rizik gama, a riziko implikované korelace opcí či opčních listů na koš podkladových nástrojů. Z těchto rizik nabývají pouze rizika gama a vega takové významnosti, která odůvodňuje uložení požadavků na kapitál, dokonce i u složitě strukturovaných institucí, a tudíž by měly být ve výpočtu požadavků na kapitál ošetřeny pouze tyto typy rizik. Nařízení (EU) č. 575/2013 vyžaduje, aby instituce získaly povolení od příslušného orgánu dříve, než započnou s uplatňováním interního způsobu výpočtu rizika delta. Využití přístupů týkajících se jiných rizik než rizik delta má však být monitorováno a posuzováno v rámci dohledového přezkumu a postupu hodnocení institucí stanovených podle směrnice Evropského parlamentu a Rady 2013/36/EU (2). Větší složitost přístupu podle scénáře navíc vyžaduje bedlivější monitorování ze strany příslušných orgánů, a proto by využívání uvedeného přístupu institucemi mělo podléhat zvláštním podmínkám jak před jeho prvním využitím, tak i v jeho průběhu.
(4)
Vzhledem k tomu, že se článek 330 nařízení (EU) č. 575/2013, který se týká zacházení s úrokovými swapy pevných sazeb proti pohyblivým sazbám, použije pouze pro účely úrokového rizika, nemělo by k němu být u určitých finančních operací, jimiž jsou například swapce, přihlíženo.
(5)
Ustanovení tohoto nařízení jsou vzájemně úzce provázána, neboť upravují měření rizik jiných než rizik delta u opcí a opčních listů souvisejících s různými podkladovými nástroji. Za účelem zajištění souladu mezi těmito ustanoveními, která by měla vstoupit v platnost současně, a usnadnění komplexního pohledu a jednoduchého přístupu k nim osobám, na něž se vztahují tyto povinnosti, je žádoucí zahrnout všechny regulační technické normy požadované nařízením (EU) č. 575/2013 týkající se této oblasti do jediného nařízení.
(6)
Toto nařízení vychází z návrhu regulačních technických norem předložených Komisi Evropským orgánem pro bankovnictví.
(7)
Evropský orgán pro bankovnictví uskutečnil otevřené veřejné konzultace o návrzích regulačních technických norem, z nichž toto nařízení vychází, analyzoval potenciální související náklady a přínosy a požádal o stanovisko skupinu subjektů působících v bankovnictví zřízenou podle článku 37 nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1093/2010 (3),
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Vymezení požadavků na kapitál pro jiné riziko než riziko delta u opcí a opčních listů
1. Instituce vypočítávají požadavky na kapitál u tržního rizika souvisejícího s riziky jinými než rizikem delta u opcí a opčních listů podle požadavků čl. 329 odst. 3, čl. 352 odst. 6 a čl. 358 odst. 4 nařízení (EU) č. 575/2013 na základě jednoho z těchto přístupů:
a)
zjednodušeného přístupu stanoveného v článcích 2 a 3 tohoto nařízení;
b)
přístupu Delta-plus stanoveného v článcích 4, 5 a 6 tohoto nařízení;
c)
přístupu podle scénáře stanoveného v článcích 7, 8 a 9 tohoto nařízení.
2. Při výpočtu požadavků na kapitál na konsolidovaném základě mohou instituce využít kombinace různých přístupů. Instituce mohou individuálně využít pouze kombinace přístupu podle scénáře a přístupu Delta-plus, pokud jsou splněny podmínky stanovené v článcích 4 až 9.
3. Pro účely výpočtu podle odstavce 1 postupují instituce takto:
a)
rozloží koše opcí či opčních listů na jejich základní složky;
b)
rozloží caps a floors či jiné opce, které se vztahují k úrokovým sazbám k různým datům, na řetězec nezávislých opcí týkajících se rozdílných období (tzv. caplet a floorlets);
c)
s opcemi a opčními listy na úrokové swapy pevných sazeb proti pohyblivým sazbám zacházejí jako s opcemi či opčními listy na příslušnou pevnou úrokovou sazbu;
d)
s opcemi a opčními listy, které se vztahují k více než jednomu podkladovému nástroji z podkladových nástrojů uvedených v čl. 5 odst. 3, zacházejí jako s košem opcí či opčních listů, kde každá opce má jeden samostatný podkladový nástroj.
Článek 2
Podmínky uplatnění zjednodušeného přístupu
Instituce, které nakupují pouze opce a opční listy, mohou využít pouze zjednodušeného přístupu.
Článek 3
Vymezení požadavků na kapitál podle zjednodušeného přístupu
1. Instituce uplatňující zjednodušený přístup provedou výpočet požadavků na kapitál souvisejících s riziky jinými než delta u nákupních a prodejních opcí či opčních listů jako vyšší z hodnot v rozmezí nula a rozdílu následujících hodnot:
a)
hrubá částka, jak je uvedena v odstavcích 2 až 5;
b)
částka odpovídající váženému riziku delta, která se vypočítá z tržní hodnoty podkladového nástroje vynásobené deltou a poté vynásobené jednou z následujících příslušných vah:
i)
v případě specifického či obecného kapitálového rizika či úrokového rizika váhou podle kapitoly 2 části třetí hlavy IV nařízení (EU) č. 575/2013;
ii)
v případě rizika komodity váhou podle kapitoly 4 části třetí hlavy IV nařízení (EU) č. 575/2013 a
iii)
v případě měnového rizika váhou podle kapitoly 3 části třetí hlavy IV nařízení (EU) č. 575/2013.
2. V případě opcí a opčních listů, na které se vztahuje jedna z následujících dvou kategorií, se hrubá částka uvedená v odstavci 1 stanoví podle odstavců 3 až 4:
a)
má-li kupující neomezené právo koupě podkladového nástroje za předem určenou cenu k okamžiku vypršení lhůty či kdykoli před ním a pokud je prodávající povinen splnit poptávku kupujícího (jednoduché nákupní opce či jednoduché nákupní opční listy);
b)
má-li kupující neomezené právo prodeje podkladového nástroje stejným způsobem, jak je uvedeno v písmeni a) (jednoduché prodejní opce či jednoduché prodejní opční listy).
3. Hrubá částka uvedená v odstavci 1 se vypočítá jako maximální hodnota mezi nulou a tržní hodnotou podkladového cenného papíru vynásobená součtem specifických a obecných tržních rizik u požadavků na kapitál pro podkladový nástroj, od které je odečtena výše zisku, je-li uskutečněn, vyplývajícího z okamžité realizace opce (zpeněžení), je-li splněna jedna z následujících podmínek:
a)
opce či opční list obsahuje právo prodeje podkladového nástroje (tzv. dlouhý prodej) a je spojena s kapitálovými investicemi do podkladového nástroje (tzv. dlouhá pozice v podkladovém nástroji);
b)
opce či opční list obsahuje právo nákupu podkladového nástroje (tzv. dlouhý nákup) a je spojena se závazkem prodeje kapitálových investic do podkladového nástroje (tzv. krátká pozice v podkladovém nástroji).
4. Obsahuje-li opce či opční list právo nákupu podkladového nástroje (dlouhý nákup) či právo prodeje podkladového nástroje (tzv. dlouhý prodej), je hrubá částka podle odstavce 1 menší z těchto dvou částek:
a)
tržní hodnota podkladového cenného papíru vynásobená součtem specifických a obecných požadavků na tržní rizika týkajících se podkladového nástroje;
b)
hodnota pozice stanovená podle přecenění tržní hodnotou nebo pomocí modelu, jak je stanoveno v čl. 104 odst. 2 písm. b) a c) nařízení (EU) č. 575/2013 (tržní hodnota opce nebo opčního listu).
5. V případě všech typů opcí nebo opčních listů, které nedisponují vlastnostmi uvedenými v odstavci 2, se za tržní hodnotu opce či opčního listu považuje hrubá částka uvedená v odstavci 1.
Článek 4
Přehled vymezení požadavků na kapitál podle přístupu Delta-plus
1. Pokud se instituce rozhodnou uplatňovat přístup Delta-plus pro opce a opční listy, jejichž gama je spojitou funkcí ceny podkladového nástroje a jejichž vega je spojitou funkcí implikované volatility (spojité opce a opční listy), vypočítají se požadavky na kapitál pro jiná rizika než rizika delta u opcí a opčních listů jako součet následujících požadavků:
a)
požadavků na kapitál týkajících se parciální derivace delta podle ceny podkladového nástroje, který je u dluhopisových opcí či opčních listů parciální derivací delta podle výnosů do období splatnosti podkladového dluhopisu, a u swapcí parciální derivací delta podle sazby swapů;
b)
požadavku týkajícího se parciální derivace prvního řádu opce či opčního listu podle implikované volatility.
2. Implikovaná volatilita se považuje za hodnotu volatility vzorce ocenění opce či opčního listu, u něhož je za určitého modelu ocenění a výše všech dalších seznatelných parametrů ovlivňujících ocenění teoretická cena opce či opčního listu rovna tržní hodnotě takové opce či opčního listu, přičemž tržní hodnotou se rozumí tržní hodnota ve smyslu čl. 3 odst. 4.
3. Požadavky na kapitál pro rizika jiná než rizika delta týkající se nespojitých opcí či opčních listů se vymezují takto:
a)
v případě koupě opcí či opčních listů jako maximální částka mezi nulou a rozdílem těchto hodnot:
i)
tržní hodnota opce či opčního listu ve smyslu čl. 3 odst. 4;
ii)
rizikově vážená hodnota odpovídající hodnotě delta ve smyslu čl. 3 odst. 1 písm. b);
b)
v případě prodeje opcí či opčních listů jako maximální částka mezi nulou a rozdílem těchto hodnot:
i)
příslušná tržní hodnota podkladového nástroje, jež se považuje buď za maximální možnou platbu k okamžiku splatnosti, je-li smluvně stanovena, či tržní hodnota podkladového nástroje či efektivní pomyslná tržní hodnota, není-li maximální možná platba stanovena smluvně;
ii)
rizikově vážená hodnota odpovídající hodnotě delta ve smyslu čl. 3 odst. 1 písm. b).
4. Hodnota gama a vega využitá při výpočtu požadavků na kapitál se vypočítá s využitím vhodného modelu oceňování, jak je uvedeno v čl. 329 odst. 1, čl. 352 odst. 1 a čl. 358 odst. 3 nařízení (EU) č. 575/2013. Nelze-li podle tohoto odstavce hodnotu gama či vega vypočítat, provede se výpočet požadavků na kapitál u rizik jiných než rizik delta podle odstavce 3.
Článek 5
Vymezení požadavků na kapitál pro riziko gama podle přístupu Delta-plus
1. Pro účely čl. 4 odst. 1 písm. a) se požadavky na kapitál pro riziko gama vypočítají podle následujících návazných kroků:
a)
u každé individuální opce či opčního listu se vypočítá dopad gama;
b)
provede se součet dopadů gama na individuální opce nebo opční listy, které odkazují na stejný samostatný typ podkladového nástroje;
c)
absolutní hodnota součtu všech záporných hodnot vyplývající z kroku b) stanoví požadavky na kapitál pro riziko gama. Ke kladným hodnotám, jež jsou výsledkem kroku b), se nepřihlíží.
2. Pro účely kroku podle odst. 1 písm. a) se vypočítají dopady gama podle vzorce uvedeného v příloze I.
3. Pro účely kroku podle odst. 1 písm. b) se za samostatné typy podkladového nástroje považují:
a)
v případě úroků v stejné měně: jednotlivá časová pásma splatnosti, jak jsou uvedena v tabulce č. 2 v článku 339 nařízení (EU) č. 575/2013;
b)
v případě kapitálových a akciových indexů: jednotlivé trhy vymezené v pravidlech, která mají být vypracována podle čl. 341 odst. 3 nařízení (EU) č. 575/2013;
c)
v případě měn a zlata: jednotlivé měnové páry a zlato;
d)
v případě komodit: komodity, které jsou považovány za stejné, jak je stanoveno v čl. 357 odst. 4 nařízení (EU) č. 575/2013.
Článek 6
Vymezení požadavků na kapitál pro riziko vega podle přístupu Delta-plus
Pro účely čl. 4 odst. 1 písm. b) se požadavky na kapitál pro riziko vega vypočítají podle následujících návazných kroků:
a)
pro každou individuální opci se stanoví hodnota vega;
b)
pro každou individuální opci se vypočítá předpokládaný kladný/záporný 25 % posun implikované volatility, přičemž implikovaná volatilita je vykládána ve smyslu čl. 4 odst. 2;
c)
pro každou individuální opci se hodnota vega, která je výsledkem kroku podle písm. a), vynásobí odhadovaným posunem implikované volatility, který vyplyne z kroku podle písmene b);
d)
pro každý samostatný typ podkladového nástroje ve smyslu čl. 5 odst. 3 se provede součet hodnot vyplývajících z kroku podle písmene c);
e)
součet absolutních hodnot, jež jsou výsledkem kroku podle písmene d), určuje celkové požadavky na kapitál pro riziko vega.
Článek 7
Podmínky uplatnění přístupu podle scénáře
Instituce mohou použít přístup podle scénáře, splňují-li veškeré tyto požadavky:
a)
zřídily jednotku řízení rizika, která monitoruje riziko portfolia opcí instituce a o výsledcích své činnosti podává zprávu vedení;
b)
příslušným orgánům oznámily předem vymezený rozsah expozic, na který se tento přístup bude soustavně uplatňovat;
c)
výsledky postupu podle scénáře jsou součástí interních zpráv pro vedení instituce.
Instituce pro účely písmene c) vymezí přesné pozice, na které se vztahuje přístup podle scénáře, včetně typu produktu či identifikovaných pracovišť a portfolia, rozlišitelný přístup řízení rizik, který se uplatní ve vztahu k těmto pozicím, vyčleněné IT aplikace, které se využívají pro tyto pozice, a odůvodnění, proč se na takové pozice vztahuje přístup podle scénáře ve srovnání s pozicemi, pro něž byly určeny jiné přístupy.
Článek 8
Vymezení matice scénáře v přístupu podle scénáře
1. Instituce vymezí u každého samostatného typu podkladového nástroje, jak je uveden v čl. 5 odst. 3, matici scénáře obsahující soubor scénářů.
2. První dimenze matice scénáře se týká změny ceny podkladového nástroje spočívající v jejím zvýšení či snížení oproti stávající hodnotě. Tato škála změn se skládá:
a)
v případě úrokových opcí a opčních listů z kladné/záporné předpokládané změny úrokové sazby stanovené v pátém sloupci tabulky č. 2 v článku 339 nařízení (EU) č. 575/2013;
b)
v případě kapitálových opcí či kapitálových opčních listů nebo opcí či opčních listů na kapitálové indexy z kladné/záporné váhy uvedené v článku 343 nařízení (EU) č. 575/2013;
c)
v případě měnových opcí či opčních listů a opcí či opčních listů ve zlatě z kladné/záporné váhy uvedené v článku 351 nařízení (EU) č. 575/2013 nebo případně z kladné/záporné váhy uvedené v článku 354 nařízení (EU) č. 575/2013;
d)
v případě opcí (opčních listů) na komodity z kladné/záporné váhy uvedené v čl. 360 odst. 1 písm. a) nařízení (EU) č. 575/2013.
3. Scénáře změny ceny podkladového nástroje se vymezí mřížkou minimálně sedmi bodů, které zahrnují stávající pozorování a rozdělují pásma uvedená v odstavci 2 do rovnoměrně rozložených intervalů.
4. Druhou dimenzi matice scénáře vymezují změny volatility. Pásmo změn volatility se pohybuje v rozsahu plus/mínus 25 % implikované volatility ve smyslu odkazu čl. 4 odst. 2. Takové pásmo změn se rozdělí minimálně do mřížky o třech bodech, které zahrnují 0 % změnu, přičemž pásmo je rozděleno do rovnoměrně rozložených intervalů.
5. Matice scénáře je vymezena veškerými možnými kombinacemi bodů podle odstavců 3 a 4. Každá kombinace představuje jeden scénář.
Článek 9
Vymezení požadavků na kapitál v přístupu podle scénáře
Požadavky na kapitál týkající se jiných rizik než rizik delta u opcí a opčních listů se v případě přístupu podle scénáře vypočítají podle následujících návazných kroků:
a)
v případě každé individuální opce či opčního listu se použijí k výpočtu simulované čisté ztráty nebo zisku odpovídající příslušnému scénáři všechny scénáře, na které se odkazuje v článku 8. Při této simulaci se využije metod plného přecenění, simulace změn ceny s využitím modelů ocenění, aniž by se využila lokální aproximace takových modelů;
b)
v případě každého samostatného typu podkladového nástroje ve smyslu čl. 5 odst. 3 se provede souhrn hodnot získaných z výpočtu podle písmene a) týkajících se jednotlivých scénářů;
c)
v případě každého samostatného typu podkladového nástroje ve smyslu čl. 5 odst. 3 se příslušný scénář vypočítá jako scénář, pro který byly v případě hodnot stanovených podle písmene b) vypočítány největší ztráty, nebo nejmenší zisky, nejsou-li ztráty žádné;
d)
v případě každého samostatného typu podkladového nástroje ve smyslu čl. 5 odst. 3 se požadavky na kapitál vypočítají podle vzorce uvedeného v příloze II;
e)
celkové požadavky na kapitál v případě rizika jiného než rizika delta u opcí a opčních listů jsou součtem požadavků na kapitál získaných z výpočtu uvedeného v kroku podle písmene d) pro všechny samostatné typy podkladových nástrojů ve smyslu čl. 5 odst. 3.
Článek 10
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 12. března 2014.
KOMISIJOS DELEGUOTASIS REGLAMENTAS (ES) Nr. 528/2014
2014 m. kovo 12 d.
kuriuo Europos Parlamento ir Tarybos reglamentas (ES) Nr. 575/2013 papildomas nuostatomis dėl techninių reguliavimo standartų, taikomų pasirinkimo sandorių ne delta rizikai naudojant standartizuotą rinkos rizikos metodą
(Tekstas svarbus EEE)
EUROPOS KOMISIJA,
atsižvelgdama į Sutartį dėl Europos Sąjungos veikimo,
atsižvelgdama į 2013 m. birželio 26 d. Europos Parlamento ir Tarybos reglamentą (ES) Nr. 575/2013 dėl prudencinių reikalavimų kredito įstaigoms ir investicinėms įmonėms ir kuriuo iš dalies keičiamas Reglamentas (ES) Nr. 648/2012 (1), ypač į jo 329 straipsnio 3 dalies trečią pastraipą, 352 straipsnio 6 dalies trečią pastraipą ir 358 straipsnio 4 dalies trečią pastraipą,
kadangi:
(1)
atsižvelgiant į Reglamente (ES) Nr. 575/2013 nustatytą įgaliojimą parengti metodus, pagal kuriuos nustatant nuosavų lėšų reikalavimus „proporcingai įstaigų veiklos, susijusios su pasirinkimo sandoriais ir varantais, mastui ir sudėtingumui“ atsižvelgiama ne tik į delta riziką, bet ir kitų rūšių riziką, būtų tikslinga sukurti skirtingų sudėtingumo lygių ir skirtingo jautrumo rizikai metodus, kurie galėtų tikti skirtingų pobūdžių įstaigoms. Todėl pasirinkimo sandorių ir varantų ne delta rizikai apskaičiuoti tikslinga numatyti šiuos tris didėjančio sudėtingumo tvarka išdėstytus metodus: i) supaprastintas metodas; ii) delta plius metodas; iii) scenarijų metodas. Šia trimis metodais pagrįsta sistema iš esmės įgyvendinama Bazelio bankų priežiūros komiteto (BBPK) ne delta rizikos sistema su būtinais pakeitimais, padarytais siekiant atsižvelgti į Reglamentą (ES) Nr. 575/2013. Papildoma nauda yra tokia, kad užtikrinamas Sąjungos taisyklių ir tarptautiniu mastu sutartų būtiniausių standartų suderinamumas;
(2)
atsižvelgiant į tai, kad delta plius metodą taikančioms įstaigoms būtina suteikti galimybę vertinti pertraukiamus pasirinkimo sandorius jautresniu rizikai būdu, įstaigos turėtų gebėti derinti pasirinkimo sandorių ir varantų rizikos vertinimo metodus tam tikromis sąlygomis ne tik grupėse, bet ir atskiruose juridiniuose subjektuose. Vis dėlto norint, kad įstaigos negalėtų pasirinktinai taikyti metodų savo nuosavų lėšų reikalavimams sumažinti, individualiai metodų derinį reikėtų leisti taikyti tik tuo atveju, jei įstaigos pateikia išsamią informaciją apie kiekvieno metodo taikymo sritį prieš pradėdamos jį taikyti, kad ilgainiui metodas būtų taikomas nuosekliai;
(3)
ne delta rizikos rūšys, susijusios su pasirinkimo sandoriais ir varantais, gali apimti (bet tuo neapsiriboti) riziką, atsirandančią dėl finansinės priemonės gama pokyčių, kuri vadinama „gama rizika“ arba kreivės išgaubtumo rizika, kaip nustatyta šio reglamento 4 straipsnio 1 dalies a punkte, riziką, atsirandančią dėl vega pokyčių, kuri vadinama „vega rizika“ arba kintamumo rizika, kaip nustatyta šio reglamento 4 straipsnio 1 dalies b punkte, riziką, atsirandančią dėl palūkanų normų pokyčių, kuri vadinama palūkanų normų rizika arba „ro rizika“, netiesiškumus, kurių neapima gama rizika, ir numanomos krepšelio pasirinkimo sandorių ar varantų koreliacijos riziką. Iš tų rizikos rūšių tik gama ir vega rizika yra tokio reikšmingumo, kuris pagrindžia nuosavų lėšų kapitalo reikalavimų taikymą net sudėtingesnėse įstaigose, todėl tik tos rizikos rūšys gali būti įtrauktos apskaičiuojant nuosavų lėšų reikalavimus. Reglamente (ES) Nr. 575/2013 reikalaujama, kad įstaigos gautų išankstinį savo kompetentingos institucijos leidimą taikyti vidaus modelį delta dydžiui apskaičiuoti. Tačiau ne delta rizikos metodų taikymas turi būtų stebimas ir vertinamas įstaigų priežiūrinio tikrinimo ir vertinimo procese, kuris nustatytas Europos Parlamento ir Tarybos direktyvoje 2013/36/ES (2). Be to, atsižvelgiant į didesnį scenarijų metodo sudėtingumą, būtina užtikrinti atidesnę kompetentingų institucijų stebėseną, o tą metodą naudojančios įstaigos turėtų laikytis specialių taikymo sąlygų prieš jį taikydamos pirmą kartą, o vėliau nuolat;
(4)
atsižvelgiant į tai, kad Reglamento (ES) Nr. 575/2013 330 straipsnis dėl fiksuotųjų ir kintamųjų palūkanų normų apsikeitimo sandorių taikomas tik palūkanų normų rizikos tikslais, jis neturėtų būti taikomas tam tikroms finansinėms priemonėms, tokioms kaip pasirinkimo sandoriai dėl apsikeitimo sandorių;
(5)
šio reglamento nuostatos glaudžiai susijusios, nes visos jos nagrinėja pasirinkimo sandorių ir varantų, susijusių su skirtingomis pagrindinėmis pozicijomis, ne delta rizikos vertinimą. Siekiant užtikrinti tų nuostatų, kurios turėtų įsigalioti tuo pat metu, nuoseklumą ir asmenims, kuriems tie įpareigojimai taikomi, sudaryti palankesnes sąlygas visapusiškai juos apžvelgti ir su jais susipažinti vienoje vietoje, pageidautina visus techninius reguliavimo standartus šiuo klausimu, kurių reikalaujama pagal Reglamentą (ES) Nr. 575/2013, pateikti viename reglamente;
(6)
šis reglamentas grindžiamas techninių reguliavimo standartų projektais, kuriuos Komisijai pateikė Europos bankininkystės institucija;
(7)
Europos bankininkystės institucija dėl techninių reguliavimo standartų projektų, kuriais pagrįstas šis reglamentas, surengė atviras viešas konsultacijas, išnagrinėjo galimas susijusias sąnaudas ir naudą ir paprašė Bankininkystės suinteresuotųjų subjektų grupės, įsteigtos pagal Europos Parlamento ir Tarybos reglamento (ES) Nr. 1093/2010 (3) 37 straipsnį, pateikti savo nuomonę,
PRIĖMĖ ŠĮ REGLAMENTĄ:
1 straipsnis
Nuosavų lėšų reikalavimų pasirinkimo sandorių ir varantų ne delta rizikai padengti nustatymas
1. Įstaigos apskaičiuoja nuosavų lėšų reikalavimus rinkos rizikai padengti, susijusius su pasirinkimo sandorių ar varantų ne delta rizika, kaip reikalaujama Reglamento (ES) Nr. 575/2013 329 straipsnio 3 dalyje, 352 straipsnio 6 dalyje ir 358 straipsnio 4 dalyje, pagal vieną iš šių metodų:
(a)
supaprastintą metodą, kaip nustatyta šio reglamento 2 ir 3 straipsniuose;
(b)
delta plius metodą, kaip nustatyta šio reglamento 4, 5 ir 6 straipsniuose;
(c)
scenarijų metodą, kaip nustatyta šio reglamento 7, 8 ir 9 straipsniuose.
2. Kai įstaigos nuosavų lėšų reikalavimus apskaičiuoja konsoliduotai, jos gali derinti įvairius metodus. Individualiu lygmeniu įstaigos gali derinti tik scenarijų metodą ir delta plius metodą, laikydamosi 4-9 straipsniuose nustatytų sąlygų.
3. Atlikdamos 1 dalyje nurodytą skaičiavimą, įstaigos imasi tokių veiksmų:
(a)
išskaido pasirinkimo sandorių ar varantų krepšelius į pagrindines dalis;
(b)
išskaido viršutines ir apatines ribas ar kitus pasirinkimo sandorius, susijusius su skirtingų datų palūkanų normomis, į atskirų pasirinkimo sandorių skirtingais laikotarpiais grandinę;
(c)
vertina pasirinkimo sandorius ar varantus pagal fiksuotųjų ir kintamųjų palūkanų normų apsikeitimo sandorius kaip pasirinkimo sandorius ar varantus pagal apsikeitimo sandorių fiksuotųjų palūkanų sudedamąją dalį;
(d)
vertina pasirinkimo sandorius ar varantus, susijusius su daugiau nei viena 5 straipsnio 3 dalyje nurodyta pagrindine pozicija, kaip pasirinkimo sandorių ar varantų krepšelį, kai kiekvienas pasirinkimo sandoris turi vieną aiškią pagrindinę poziciją.
2 straipsnis
Supaprastinto metodo taikymo sąlygos
Įstaigos, kurios tik įsigyja pasirinkimo sandorius ir varantus, gali taikyti tik supaprastintą metodą.
3 straipsnis
Nuosavų lėšų reikalavimų nustatymas pagal supaprastintą metodą
1. Supaprastintą metodą taikančios įstaigos apskaičiuoja nuosavų lėšų reikalavimus, susijusius su pasirinkimo pirkti ir pasirinkimo parduoti sandorių ar varantų ne delta rizikos rūšimis, kaip didesnę sumą nuo nulio iki skirtumo tarp šių verčių:
(a)
bendra suma, kaip nurodyta 2-5 dalyse;
(b)
pagal riziką įvertinta delta koeficiento suma, kuri apskaičiuojama kaip pagrindinės priemonės rinkos vertė, padauginta iš delta koeficiento ir vieno iš šių atitinkamų koeficientų:
i)
esant specialiajai ir bendrajai nuosavybės vertybinių popierių kainos rizikai arba palūkanų normos rizikai pagal Reglamento (ES) Nr. 575/2013 trečios dalies IV antraštinės dalies 2 skyrių;
ii)
esant biržos prekių kainos rizikai pagal Reglamento (ES) Nr. 575/2013 trečios dalies IV antraštinės dalies 4 skyrių; ir
iii)
esant užsienio valiutos kurso rizikai pagal Reglamento (ES) Nr. 575/2013 trečios dalies IV antraštinės dalies 3 skyrių.
2. Pasirinkimo sandorių ar varantų, priskiriamų prie vienos iš toliau nurodytų dviejų kategorijų, atveju bendra suma, nurodyta 1 dalyje, yra nustatoma pagal 3-4 dalis:
(a)
kai pirkėjas turi besąlygišką teisę pirkti pagrindinį turtą iš anksto nustatyta kaina galiojimo pabaigos datą arba bet kuriuo metu prieš galiojimo pabaigos datą ir kai pardavėjas yra įsipareigojęs įvykdyti pirkėjo reikalavimus („paprasti pasirinkimo pirkti sandoriai ar varantai“);
(b)
kai pirkėjas turi besąlygišką teisę parduoti pagrindinį turtą tokiu pačiu būdu, kaip aprašyta a punkte („paprasti pasirinkimo parduoti sandoriai ar varantai“).
3. 1 dalyje nurodyta bendra suma apskaičiuojama kaip didžiausia suma nuo nulio iki pagrindinio vertybinio popieriaus rinkos vertės, padauginta iš specialiųjų ir bendrųjų rinkos rizikos nuosavų lėšų reikalavimų pagrindinei pozicijai atėmus pelno, jei yra, sumą, susidarančią dėl skubaus pasirinkimo sandorio įvykdymo („didelės piniginės vertės pasirinkimo sandoriai“), kai įvykdoma viena iš šių sąlygų:
(a)
pasirinkimo sandoris ar varantas apima teisę parduoti pagrindinį turtą („ilgasis pardavimas“) ir yra sujungtas su turimomis pagrindinio turto dalimis („ilgoji pozicija pagrindinėje priemonėje“);
(b)
pasirinkimo sandoris ar varantas apima teisę įsigyti pagrindinį turtą („ilgasis pirkimas“) ir yra sujungtas su pažadu parduoti turimas pagrindinės priemonės dalis („trumpoji pozicija pagrindiniame turte“).
4. Kai pasirinkimo sandoris ar varantas apima teisę įsigyti pagrindinį turtą („ilgasis pirkimas“) arba teisę parduoti pagrindinį turtą („ilgasis pardavimas“), 1 dalyje nurodyta bendra suma yra mažesnioji iš šių dviejų sumų:
(a)
pagrindinio vertybinio popieriaus rinkos vertė, padauginta iš specialiosios ir bendrosios rinkos rizikos reikalavimų pagrindiniam turtui;
(b)
pagal vertinimo rinkos kainomis metodą arba vertinimo pagal modelį metodą nustatyta pozicijos vertė, kaip nurodyta Reglamento (ES) Nr. 575/2013 104 straipsnio 2 dalies b ir c punktuose („pasirinkimo sandorio ar varanto rinkos vertė“).
5. Visų pasirinkimo sandorių ar varantų, nepasižyminčių 2 dalyje nurodytomis savybėmis, 1 dalyje nurodyta bendra suma yra pasirinkimo sandorio ar varanto rinkos vertė.
4 straipsnis
Nuosavų lėšų reikalavimų nustatymo pagal delta plius metodą apžvalga
1. Kai įstaigos pasirinktinai taiko delta plius metodą, pasirinkimo sandorių ir varantų, kurių gama koeficientas yra pastovi pagrindinės pozicijos kainos funkcija, o vega koeficientas yra pastovi numanomo kintamumo funkcija („nepertraukiamo pasirinkimo sandoriai ir varantai“), atveju nuosavų lėšų reikalavimai pasirinkimo sandorių ar varantų ne delta rizikai padengti apskaičiuojama kaip šių reikalavimų suma:
(a)
nuosavų lėšų reikalavimai, susiję su delta daline išvestine atsižvelgiant į pagrindinės pozicijos kainą, kuri obligacijų pasirinkimo sandorių ar varantų atveju yra delta dalinė išvestinė atsižvelgiant į pagrindinės obligacijos pelningumą pasibaigus terminui, o pasirinkimo sandorių dėl apsikeitimo sandorių atveju - delta dalinė išvestinė atsižvelgiant į apsikeitimo sandorio normas;
(b)
reikalavimas, susijęs su pasirinkimo sandorio ar varanto vertės pirmąja daline išvestine, atsižvelgiant į numanomą kintamumą.
2. Numanomas kintamumas turi būti kintamumo vertė pasirinkimo sandorio ar varanto kainodaros formulėje, kurioje, atsižvelgiant į tam tikrą kainodaros modelį ir visų kitų matomų kainodaros parametrų lygį, teorinė pasirinkimo sandorio ar varanto kaina lygi jos rinkos vertei, kai „rinkos vertė“ suprantama taip, kaip nurodyta 3 straipsnio 4 dalyje.
3. Nuosavų lėšų reikalavimai ne delta rizikai, susijusiai su pertraukiamais pasirinkimo sandoriais ar varantais, padengti nustatomi taip:
(a)
įsigijus pasirinkimo sandorius ar varantus, kaip didžiausia suma nuo nulio iki skirtumo tarp šių verčių:
i)
pasirinkimo sandorio ar varanto rinkos vertė pagal 3 straipsnio 4 dalį;
ii)
pagal riziką įvertinta delta koeficiento suma pagal 3 straipsnio 1 dalies b punktą;
(b)
pardavus pasirinkimo sandorius ar varantus, kaip didžiausia suma nuo nulio iki skirtumo tarp šių sumų:
i)
atitinkama pagrindinio turto rinkos vertė, kuri imama kaip didžiausia galima mokėjimo suma galiojimo pabaigos datą, jei ji nustatyta sutartyje, arba pagrindinio turto rinkos vertė ar faktinė tariamoji vertė, jei didžiausia galima mokėjimo suma sutartyje nenustatyta;
ii)
pagal riziką įvertinta delta koeficiento suma pagal 3 straipsnio 1 dalies b punktą.
4. Nuosavų lėšų reikalavimams apskaičiuoti naudojama gama ir vega koeficientų vertė apskaičiuojama naudojant tinkamą kainodaros modelį, kaip nurodyta Reglamento Nr. 575/2013 329 straipsnio 1 dalyje, 352 straipsnio 1 dalyje ir 358 straipsnio 3 dalyje. Jei pagal šią dalį negalima apskaičiuoti gama ar vega koeficientų, kapitalo reikalavimas ne delta rizikai padengti apskaičiuojamas pagal 3 dalį.
5 straipsnis
Nuosavų lėšų reikalavimų gama rizikai padengti nustatymas pagal delta plius metodą
1. 4 straipsnio 1 dalies a punkto tikslais nuosavų lėšų reikalavimai gama rizikai padengti apskaičiuojami pagal tokią veiksmų seką:
(a)
kiekvieno atskiro pasirinkimo sandorio ar varanto atveju apskaičiuojamas gama koeficiento poveikis;
(b)
susumuojami atskirų pasirinkimo sandorių ar varantų, grindžiamų tos pačios aiškios rūšies pagrindine pozicija, gama koeficiento poveikiai;
(c)
visų neigiamų verčių, gautų atliekant b veiksmą, sumos absoliuti vertė yra nuosavų lėšų reikalavimai gama rizikai padengti. Teigiamos vertės, gautos atliekant b veiksmą, neįtraukiamos.
2. 1 dalies a punkte nurodyto veiksmo tikslais gama koeficiento poveikiai apskaičiuojami pagal I priede nurodytą formulę.
3. 1 dalies b punkte nurodyto veiksmo tikslais aiški pagrindinės pozicijos rūšis yra:
(a)
palūkanų normų ta pačia valiuta atveju: kiekviena terminų grupė, kaip nustatyta Reglamento (ES) Nr. 575/2013 339 straipsnio 2 lentelėje;
(b)
nuosavybės vertybinių popierių ir akcijų indeksų atveju: kiekviena rinka, kaip apibrėžta taisyklėse, kurios turi būti parengtos pagal Reglamento (ES) Nr. 575/2013 341 straipsnio 3 dalį;
(c)
užsienio valiutų ir aukso atveju: kiekviena valiutų pora ir auksas;
(d)
biržos prekių atveju: biržos prekės, kurios laikomos tapačiomis, kaip apibrėžta Reglamento (ES) Nr. 575/2013 357 straipsnio 4 dalyje.
6 straipsnis
Nuosavų lėšų reikalavimų vega rizikai padengti nustatymas pagal delta plius metodą
4 straipsnio 1 dalies b punkto tikslais nuosavų lėšų reikalavimai vega rizikai padengti apskaičiuojami pagal tokią veiksmų seką:
(a)
kiekvieno atskiro pasirinkimo sandorio atveju nustatoma vega koeficiento vertė;
(b)
kiekvieno atskiro pasirinkimo sandorio atveju apskaičiuojamas tikėtinas numanomo kintamumo pokytis pridedant arba atimant 25 %, kai numanomas kintamumas suprantamas pagal 4 straipsnio 2 dalį;
(c)
kiekvieno atskiro pasirinkimo sandorio atveju vega koeficiento vertė, gauta atliekant a punkte nurodytą veiksmą, dauginama iš numanomo kintamumo tikėtino pokyčio, gauto atliekant b punkte nurodytą veiksmą;
(d)
kiekvienos aiškios pagrindinės pozicijos rūšies, suprantamos pagal 5 straipsnio 3 dalį, atveju susumuojamos vertės, gautos atliekant c punkte nurodytą veiksmą;
(e)
atliekant d punkte nurodytą veiksmą gautų absoliučių verčių suma yra bendras nuosavų lėšų reikalavimas vega rizikai padengti.
7 straipsnis
Scenarijų metodo taikymo sąlygos
Įstaigos gali naudoti scenarijų metodą, jei jos įvykdo visus šiuos reikalavimus:
(a)
yra įsteigusios rizikos kontrolės padalinį, kuris stebi įstaigų pasirinkimo sandorių portfelio riziką ir apie rezultatus praneša vadovybei;
(b)
kompetentingoms institucijoms pranešė apie iš anksto nustatytą pozicijų, kurias ilgainiui nuosekliai turi apimti šis metodas, apimtį;
(c)
įtraukia scenarijų metodo rezultatus į įstaigos vadovybei teikiamas vidaus ataskaitas.
c punkto tikslais įstaigos apibrėžia tikslias pozicijas, kurioms taikomas scenarijų metodas, įskaitant produkto rūšį arba nustatytą prekybinių operacijų sąrašą ir portfelį, tokioms pozicijoms taikomą aiškų rizikos valdymo metodą ir IT programą bei tų pozicijų priskyrimo scenarijų metodui pagrindimą pozicijų, kurios priskiriamos kitiems metodams, atžvilgiu.
8 straipsnis
Scenarijaus matricos apibrėžtis pagal scenarijų metodą
1. Kiekvienos aiškios pagrindinės pozicijos rūšies, kaip nurodyta 5 straipsnio 3 dalyje, atveju įstaiga apibrėžia scenarijaus matricą, apimančią keletą scenarijų.
2. Pirmasis scenarijaus matricos matmuo yra pagrindinės pozicijos kainų pokyčiai aukščiau arba žemiau jos dabartinės vertės. Pokyčių apimtis yra tokia:
(a)
palūkanų normų pasirinkimo sandorių ar varantų atveju, pridedant arba atimant tikėtiną palūkanų normų pasikeitimą, nustatytą Reglamento (ES) Nr. 575/2013 339 straipsnio 2 lentelės 5 skiltyje;
(b)
nuosavybės priemonių ar akcijų indeksų pasirinkimo sandorių ar varantų atveju, pridedant arba atimant koeficientą, nurodytą Reglamento (ES) Nr. 575/2013 343 straipsnyje;
(c)
užsienio valiutos ir aukso pasirinkimo sandorių ar varantų atveju, pridedant arba atimant koeficientą, nurodytą Reglamento (ES) Nr. 575/2013 351 straipsnyje, arba, kai tinkama, pridedant arba atimant koeficientą, nurodytą Reglamento (ES) Nr. 575/2013 354 straipsnyje;
(d)
biržos prekių pasirinkimo sandorių (varantų) atveju, pridedant arba atimant koeficientą, nurodytą Reglamento (ES) Nr. 575/2013 360 straipsnio 1 dalies a punkte.
3. Pagrindinės pozicijos kainos pokyčių scenarijai apibrėžiami mažiausiai septynių tašku tinkleliu, apimančiu esamus stebėjimo rezultatus ir padalijančiu 2 dalyje nurodytą apimtį į tolygiai išdėstytus intervalus.
4. Antrasis scenarijaus matricos matmuo apibrėžiamas kintamumo pokyčiais. Kintamumo pokyčių apimtis turi neperžengti numanomo kintamumo pridedant ar atimant 25 % ribų, kai numanomas kintamumas suprantamas taip, kaip nurodyta 4 straipsnio 2 dalyje. Ta apimtis dalijama į mažiausiai trijų taškų, apimančių 0 % pokytį, tinklelį, kai apimtis padalijama į tolygiai išdėstytus intervalus.
5. Scenarijaus matrica nustatoma naudojant visus įmanomus taškų derinius, kaip nurodyta 3 ir 4 dalyse. Kiekvienas derinys atitinka vieną scenarijų.
9 straipsnis
Nuosavų lėšų reikalavimų nustatymas pagal scenarijų metodą
Pagal scenarijų metodą nuosavų lėšų reikalavimai pasirinkimo sandorių ar varantų ne delta rizikai padengti apskaičiuojami pagal tokią veiksmų seką:
(a)
kiekvieno atskiro pasirinkimo sandorio ar varanto atveju visi 8 straipsnyje nurodyti scenarijai taikomi modeliuotiems gryniesiems nuostoliams ar grynajam pelnui apskaičiuoti pagal kiekvieną scenarijų. Tas modeliavimas atliekamas naudojant visiško perkainojimo metodus, kai kainų pokyčiai modeliuojami taikant kainodaros modelius ir nenaudojant vietos apytikrių šių modelių reikšmių;
(b)
kiekvienos aiškios pagrindinės pozicijos rūšies, kaip nurodyta 5 straipsnio 3 dalyje, atveju agreguojamos vertės, gautos atliekant a punkte nurodytą skaičiavimą taikant atskirą scenarijų;
(c)
kiekvienos aiškios pagrindinės pozicijos rūšies, kaip nurodyta 5 straipsnio 3 dalyje, atveju „atitinkamas scenarijus“ apskaičiuojamas kaip scenarijus, pagal kurį atliekant b veiksmą nustatytos vertės pavirsta didžiausiais nuostoliais arba, jei nuostolių nėra, mažiausiu pelnu;
(d)
kiekvienos aiškios pagrindinės pozicijos rūšies, kaip nurodyta 5 straipsnio 3 dalyje, atveju nuosavų lėšų reikalavimai apskaičiuojami pagal II priede nurodytą formulę;
(e)
bendras nuosavų lėšų reikalavimas pasirinkimo sandorių ar varantų ne delta rizikos atveju yra nuosavų lėšų reikalavimų, gautų atliekant d punkte nurodytą skaičiavimą visų aiškių pagrindinių pozicijų rūšių atveju, kaip nurodyta 5 straipsnio 3 dalyje, suma.
10 straipsnis
Įsigaliojimas
Šis reglamentas įsigalioja dvidešimtą dieną po jo paskelbimo Europos Sąjungos oficialiajame leidinyje.
Šis reglamentas privalomas visas ir tiesiogiai taikomas visose valstybėse narėse.
Priimta Briuselyje 2014 m. kovo 12 d.